ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 10 2722 1034338 1033901 2026-05-28T04:24:35Z Salai Rungtoi 22844 ပုံပြင်ဆင် 1034338 wikitext text/x-wiki {{သတင်းများ/ပုံ | image = 1 arsenal crystal palace epl champions 2026.jpg | width = 140px | caption = ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလားဗိုလ်စွဲနေသော အာဆင်နယ်အသင်း | title = | alt = | link = | border = no <!-- only set if image has a light background --> | caption align = left }} *<!-- မေ ၂၄ --> ၂၀၂၅-၂၀၂၆ [[ပရီးမီးယားလိဂ်|ပရီးမီးယားလိဂ်]]ဘောလုံးရာသီ ပိတ်သိမ်းချိန်မှာ '''[[အာဆင်နယ်|အာဆင်နယ်အသင်း]]'''က ၂၂ နှစ်အတွင်း ပရီမီယာလိဂ်ဖလားကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ *<!-- မေ ၂၄ --> [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]အလယ်ပိုင်း ရှန်းရှီးပြည်နယ်ရှိ '''[[ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်း|ကျောက်မီးသွေးတွင်း]]'''တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ဓာတ်ငွေ့ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူ ၉၀ ထက်မနည်းသေဆုံးခဲ့သည်။ *<!-- မေ ၂၄ --> ''Bangaranga'' သီချင်းဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဒါရာ ''(ဘေးပုံ)'' က ကိုယ်စားပြုသော [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် '''[[ယူရိုဗစ်ရှင်း သီချင်းပြိုင်ပွဲ|ယူရိုဗီရှင်း သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ]] '''တွင် အနိုင်ရ ဗိုလ်စွဲသွားသည်။ *<!-- မေ ၁၆ --> [[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]သည် [[ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ]]တို့တွင် ဖြစ်ပွားနေသော '''[[အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ|အီဘိုလာကူးစက်ရောဂါ]]'''ကို [[နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ|နိုင်ငံတကာအဆင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အရေးပေါ်အခြေအနေ]] အဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။ '''[[၂၀၂၆|ဖြစ်ပွားနေဆဲ]]''': [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ([[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|အချိန်မှတ်တမ်းများ]])၊ [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] ([[၂၀၂၆ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ |လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ]])၊ [[ရုရှားနိုင်ငံမှ ယူကရိန်းနိုင်ငံအား ကျူးကျော်ခြင်း| ရုရှား-ယူကရိန်း စစ်ပွဲ]] '''[[၂၀၂၆|လတ်တလောကွယ်လွန်သူများ]]''': [[ဂျက်ဆန်ထွန်း]]၊ [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ [[မြင့်ထွေး|မြင့်ထွေး]]၊ [[သိန်းနိုင် (ဂုဏ်ထူး)]] <noinclude> {{documentation}} </noinclude> 4erkz5kd3helcp8kgwyfis42dgx9kjr 0 3583 1034374 960491 2026-05-28T08:57:26Z Koparlay 143382 1034374 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}}{{Infobox royalty |name = အနော်ရထာမင်း |full name = မဟာရာဇာ သီရိ အနုရုဒ္ဓဒေဝ |title = ပုဂံဧကရာဇ် |image = Anawrahta at National museum.JPG |caption = |reign = ၁၀၄၄ - ၁၀၇၇ |coronation = ၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၀၄၄ |predecessor = [[စုက္ကတေး|စုက္ကတေး]] (ပုဂံမင်းသားအဖြစ်) |successor = [[စောလူးမင်း]] |heir = |consort = [[ရှင်ဆင်းလှ]] [[ပဉ္စကလျာဏီ]] <br> [[စောမွန်လှ]] <br> [[မဏိစန္ဒာ]] |issue = [[စောလူးမင်း]] [[ကျန်စစ်သား]] |royal house = |royal anthem = |dynasty = [[ပုဂံခေတ်]] |father = [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း]] |mother = [[မြောက်ပြင်သည် (ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ)|မြောက်ပြင်သည်]] |birth_date = ၁၁ -၃- ၁၀၀၂ |birth_place = ပုဂံ |death_date = ၂၃ မတ် ၁၀၇၇ (၇၅နှစ်)(မှန်နန်း) |death_place = ပုဂံ |place of burial= }} '''အနော်ရထာမင်းစော''' သည် [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်]]အား တည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။ ပုဂံဘုရင်[[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း]] ၏ သားတော်ဖြစ်သည်။မြန်မာရာဇဝင်များအရ စတုတ္ထပုဂံခေတ်တွင်မင်းဖြစ်၍ရေတွက်သော၄၂ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်လေသည်။စုက္ကတေးမင်းနဲ့စီးချင်းထိုး၍ပုဂံထီးနန်းကိုရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref group="ပုဂံရာဇဝင်နဲ့နောက်ပိုင်းတွေ့ရှိအထောက်ထားများ">စတုတ္ထပုဂံခေတ်တွင်မင်းဖြစ်၍ရေတွက်သော၄၂ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်လေသည်။</ref> == ထီးနန်းရရှိပုံ == အနော်ရထာမင်းသည် ပထမ ဧကရာဇ်မြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီးကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ပုဂံမင်း ၅၅ ဆက်အနက် ၄၂ ဆက်မြောက် မင်းဖြစ်သည်။ အနော်ရထာကား ပုဂံပြည့်ရှင် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း|ကွမ်းဆော်မင်း]]ဟုလည်းတွင်သော ကြောင်ဖြူမင်းနှင့် မိဖုရား[[မြောက်ပြင်သည် (ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ)|မြောက်ပြင်သည်]]တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၃၇၆ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သောသားတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော်အား နန်းချ၍ ထီးနန်းစိုးစံနေသော နောင်တော် [[စုက္ကတေး]]နှင့် အနော်ရထာသည် မြင်းစီးချင်းတိုက်၍ အနိုင်ရသောအခါ ခမည်းတော်ရှိရာ ကျောင်းတော်သို့သွား၍ ခမည်းတော်အား မင်းပြုရန် တောင်းပန်လေသည်။ ခမည်းတော်သည် ငါအသက်အရွယ်ကြီးပြီ၊ အမောင်သာ မင်းပြုတော့ဟု မိန့်တော်မူမှ သက္ကရာဇ် ၄၀၆ ခုနှစ်တွင် ရာဇာဘိသေက ခံ၍ နန်းတက်သည်။ ခမည်းတော်အားလည်း မင်းမြှောက်တန်ဆာငါးပါးနှင့်တကွ မင်းဆောင်မင်းယောင် မင်းခမ်းမင်းနားအကုန် ကျင်းပစေ၍ ရဟန်းမင်းပြုစေသည်။ အနော်ရထာမင်း နန်းတက်သက္ကရာဇ်ကို မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ၃၇၉ ခုနှစ်ဟုဆို၍ ဦးကုလားမဟာရာဇဝင်၌ ၃၄၆ ခုနှစ်ဟုဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင် အရလည်းကောင်း၊ [[ကျောက်စာ]] များနှင့် လည်းကောင်း ညှိနှိုင်းကြည့်သောအခါ ၄၀၆ ခုနှစ်ဟု တွေ့ရသည်။ [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း]] ထီးနန်းကျပြီးနောက် သားတော် စုက္ကတေး ထီးနန်းပြုနေခဲ့သည်။ စုက္ကတေး သည် အဖေမတူ အမေကွဲ ဖြစ်သော အနော်ရထာ၏ မယ်တော်ကို မိဖုရားအဖြစ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အနော်ရထာသည် စုက္ကတေးအား မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ နန်းတော်မှထွက်ပြီး စစ်တိုက်ရန် စစ်အင်အား စုဆောင်းခဲ့သည်။ ပုဂံကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ချီတက်လာပြီးနောက် စစ်ဖြစ်လျှင် လူအများအပြား သေကြေပျက်စီးမည် ကို မလိုလားသဖြင့် နောင်တော် စုက္ကတေး နှင့် [[မြင်းကပါရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မြင်းကပါ]] အရပ်တွင် တစ်ဦးချင်း စီးချင်းထိုးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အနော်ရထာ အနိုင်ရရှိပြီး ပုဂံတွင်မင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ == တိုင်းပြည်အတွက် ကြိုးပမ်းပုံ == အနော်ရထာမင်း နန်းတက်သောအခါ ပုဂံပြည် ဩဇာ ပြန့်နှံ့ရာအရပ်မှာ ယခု [[မန္တလေး]]၊ [[မိတ္ထီလာမြို့|မိတ္ထီလာ]]၊ [[မြင်းခြံ]]၊ [[ကျောက်ဆည်]]၊ [[ရမည်းသင်း]]၊ [[မကွေး]]၊ [[စစ်ကိုင်း]]၊ [[ကသာ]]၊ [[ပခုက္ကူ]]၊ [[မင်းဘူး]]တဝိုက်မျှသာ ကျယ်ဝန်းဟန် တူသည်။ အနော်ရထာမင်းကြီးသည် နန်းတက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် နိုင်ငံစီးပွားရေးနှင့် စစ်အင်အားကို စည်းရုံးခဲ့သည်။ စီးပွားရေးအင်အား တောင့်တင်းရန်အတွက် ကျောက်ဆည်နယ်၌ တူးမြောင်းများကို စနစ်တကျ ဆည်ဖို့စေလျက် [[မြစ်ငယ်မြစ်]]၊ [[ပန်းလောင်မြစ်]]နှင့် [[စမုန်မြစ်]]တို့မှ စီးဆင်းလာသော ရေအားဖြင့် စပါးကောက်ပဲသီးနှံ အများအပြား ထွက်အောင် စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ ဤသို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုကို ကောင်းစွာ အားပေးပြုစုသဖြင့် ကျောက်ဆည်နယ်သည် ပုဂံပြည်၏ စားရေရိက္ခာ သိုမှီးရာ စပါးကျီသဖွယ် ဖြစ်လာလေသည်။ စားရေရိက္ခာ လုံလောက်ပေါများ လာသောအခါ အနော်ရထာမင်းသည် စစ်သည်ရဲမက်တို့ကို အရေးပေါ်လျှင် ပေါ်သည့်အားလျော်စွာ စုရုံး ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ စွမ်းရည်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော သူရဲကောင်းများကိုလည်း မြတ်နိုးစွာ မြှောက်စားချီးမြှင့်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့်လည်း အမတ်သူရဲကောင်းများ ပေါများလေသည်။ အမတ်သူရဲကောင်းများအနက် [[ကျန်စစ်သား]]သည် အမြော်အမြင်နှင့်ပြည့်စုံ၍ လက်ရုံးတဆူ အားကိုးရသူဖြစ်သည်။ ကျန်အမတ် သူရဲကောင်းများမှာ [[ငထွေရူး]]၊ [[ငလုံးလက်ဖယ်]]၊ [[ညောင်ဦးဖီး]]၊ [[ဗျတ္တ]]နှင့် [[ရွှေဖျဉ်းညီနောင်]] စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကြီးကို စည်းရုံး ဖွဲ့နှောင်လျက် ပြုစုပျိုးထောင်ရာ၌ ဤသူရဲကောင်းများသည် ကြီးစွာသော အကူအညီပေးခဲ့သည်။ မင်းတရားကြီးသည် စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းရာ၌ လက်အောက်ခံ [[ရွာ]]၊ [[မြို့]]၊ [[ခရိုင်]]တို့၏ အင်အားကိုလိုက်၍ အချိုးကျ ပါဝင်စေခဲ့သည်။ စစ်သည်များကို အချိုးကျ နည်းစနစ်နှင့် အရဖြည့်တင်းပြီး အနော်ရထာမင်းကြီးသည် တကွဲတပြားစီ ဖြစ်နေသော ပြည်နယ်များကို တိုက်ခိုက်သိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ အထက်တခွင်၌ နန်ချောင်မင်းတို့၏ ရန်ကို တားဆီးနိုင်၍ [[ဗန်းမော်]]၊ [[မြစ်ကြီးနား]]ဒေသတဝိုက်အထိ မိမိ၏ အာဏာကို သက်ရောက်ပြန့်နှံ့စေလေသည်။ နန်ချောင်မှ အပြန် မောမည်သော ရှမ်းပြည်ကို အုပ်စိုးသည့် မင်းက သမီးတော်[[စောမွန်လှ]]အား ဆက်သလိုက်သည်ကို ထောက်၍လည်း မြန်မာတို့ မည်မျှ အင်အားကြီးမား၍ နေကြောင်း သိသာသည်။ == သာသနာပြုခြင်း == အနော်ရထာမင်း နန်းတက်စတွင် ပုဂံပြည်၌ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါးကို လည်းကောင်း၊ လောကနာထကို လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနိုး၊ ပရမေသွာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နတ်[[နဂါး]] နှင့် အရညဝါသီ‌ တောရပ်‌စောင့်တည်မှုများကိုလည်းကောင်း အလုံးစုံကို ရောနှော၍ ကိုးကွယ်နေကြလေသည်။ထိုအချိန်သည်ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာသည်မြန်မာတွင်မဆိုထားနဲ့နိုင်ငံတိုင်းတွင်လည်းအတက်အကျဖြစ်နေသောအချိန်လည်းဖြစ်ပြန်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ထိုကဲ့သို့ အယူဝါဒများရောထွေးယှက်တင်လျက် သူတလူငါတစ်မင်း​​ပြောဟောနေသည်တို့အား ကိုးကွယ်နေရခြင်းကို မနှစ်သက်သဖြင့် ရှင်းလင်းတိကျပြီး နာယူကျင့်ကြံဖို့ သင့်တော်‌လျောက်ပတ်သောတရားကို ညွန်ပြကာ မည်သည်က ဓမ္မ မည်သည်က အဓမ္မ၊ မည်သည်က ဝိနယ၊ မည်သည်က အဝိနယ အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်မည့် သူမျိုးနှင့် ထိုသူ၏ အဆုံးအမမျိုးကိုသာ တောင့်တနေခိုက် အောက်ပြည်သထုံကို ကြွမ်(ဂျွမ်း၊ ခမာ)တို့ စစ်ပြုလာသောကြောင့် စစ်ရှောင်ရန် ပုဂံဘက်သို့ ထွက်ကြွလာသော ဓမ္မဒဿီမည်သော ရဟန်းတော် ရှင်အရဟံသည် ပုဂံသို့ ရောက်လာစဉ် မထေရ်၏ အပြုအမူ အနေအထိုင် အပြောအဆိုတို့ကိုကြည့်ကာ သဘောကျသဖြင့် သူ၏ အဆုံးအမတိုင်းသာ လိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်‌လေသည်။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် ပုဂံတွင် အရောရောအနှောနှော ဖြစ်လျက်ရှိသည့် အယူဝါဒပေါင်းစုံနှင့်တကွ တခြားတန္တရဝါဒများ ထေရဝါဒရဟန်းများကို ရှင်အရဟံမထေရ်၏ အကူအညီ ယူလျက် စစ်ဆေးကာ ခွဲထုတ်ပြီး အသောကမင်းလက်ထက်တွင် ပြုမူသကဲ့သို့ သာသနာတော်သန့်ရှင်းရေး ပြုပြီး မင်းနှင့် တကွ တပြည်လုံး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်သို့ ပြန်တည်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗမာမင်းနှင့် ပြည်သူတို့သည် သရေခေတ္တရာခေတ်ကတည်းက ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာကို ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသူများ မှန်သော်လည်း တခြားတန္တရဝါဒများ ရောက်မလာသေး၍လည်းကောင်း၊ ရောက်လာသော်လည်း အားမကောင်းသေး၍လည်းကောင်း၊ ဘာသာရေးကို ရှေ့တန်းမတင်လွန်းသေး၍လည်းကောင်း သာသနာသန့်ရှင်းရေး စသည့်အလုပ်များ လုပ်ဆောင်မှု မရှိခဲ့ကြဘဲ မိမိတို့ ယုံကြည်ရာကိုသာ အဆင်ပြေသလို ကိုးကွယ်ကြရင်း အခြားသော အယူဝါဒရှိသူများကိုလည်း လက်ခံထားရင်း ရောနှောကိုးကွယ်လာခဲ့ကြရာက သာသနာတော်သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ကာ တသီးတသန့် နိုင်ငံတော်ဘာသာသဘောမျိုး သတ်မှတ်ပြီး ကိုးကွယ်မှုကို ပြုလုပ်မှုမှာ အနော်ရထာမင်းသည် အစောဆုံးဟု ယူဆနိုင်သည်။ တနိုင်ငံလုံးနီးနီး ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်လာအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခဲ့သူမှာလည်း အနော်ရထာမင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[နိုင်ငံတော်ဘာသာ]] အစ- အနော်ရထာမင်းက ဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာ၊ သာသနာအဖြစ် အနော်ရထာမင်းက စတင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ဗုဒ္ဓဘာသာ(နိုင်ငံတော်ဘာသာ ) သည် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်ခဲ့သူ ဗမာဘုရင် အနော်ရထာမင်း နန်းတက်ခဲ့သည့် ခရစ်နှစ် ၁၀၄၄ က စပြီး ရေတွက်သောကြောင့် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း '''၉၇၆''' ( ခရစ်နှစ်၂၀၂၀ - ၁၀၄၄= ၉၇၆ ) က ပထမ စတင် သတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်သည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ တည်တံ့ပြန့်ပွား ထွန်းကားရေးအတွက် အနော်ရထာမင်းသည် အားထုတ်တော်မူပြန်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ၄၉၁ ခုနှစ်တွင် စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အလုံးအရင်းနှင့်ချီ၍ နိုင်ငံတော်အနှံ့ရှိ ပိဋကတ်တော်မူ မျိုးအစုံတို့ကို ပင့်ဆောင်လေသည်။ အနုပညာသည်၊ လက်မှုပညာသည်စသည်တို့ကိုလည်း ပုဂံနေပြည်တော်သို့ ‌‌ခေါ်ယူလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ အနော်ရထာမင်းသည် ပုဂံပြည်ရှိ ရဟန်းများအား ဘုရားရှင်၏ ပိဋကတ်တော်အစစ်ကို သင်ကြားစေလေသည်။ သင်ကြားစေနိုင်စိမ့်သောငှာ ပိဋကတ်တော်တို့ကို သရေခေတ္တရာသုံး ဗမာအက္ခရာများနှင့် ရေးထားသည့် ရှေးပိဋကတ်ကျမ်းများနှင့်လည်းကောင်း၊ သထုံမှ ရလာသည့် တလိုင်းအက္ခရာသုံး ပိဋကတ်ကျမ်းများနှင့်လည်းကောင်း ရှင်အရဟံဦးဆောင်သော ရဟန်းတော်များအား စစ်ဆေးအတည်ပြုစေပြီး ရှေးဟောင်း သရေခေတ္တရာသုံး ဗမာအက္ခရာကိုပင် ပြုပြင်ထားသော ပုဂံခေတ်သုံး ဗမာအက္ခရာဖြင့် ပေထက် တင်စေပြီးလျှင် ပုဂံမြို့တွင် ပိဋကတ်တိုက် ဆောက်၍ လှူဒါန်းလေသည်။ ထိုသို့ ပိဋကတ်တို့ကို သုဓ်သင်၍ ပေထက်တင်မှုမှာ သီဟိုဠ်တွင် စတုတ္ထသင်္ဂါယနာတင်သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုပိဋကတ်တိုက်သည် ယခုတိုင် ပုဂံမြို့ဟောင်း၌ ရှိလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဟု လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှုဟုလည်းကောင်း ခေါ်နိုင်သော ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံယဉ်ကျေးမှုတို့သည် အနော်ရထာမင်းနှင့် ရှင်အရဟံ တို့၏ ဉာဏ်ပညာ လုံ့လတို့ကြောင့် ပြည်ထောင်စုသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး အကြိမ် ကျယ်ပြန့်၍ စည်းလုံးသော ဘဝကို ရလာလေသည်။ ထိုအခါက ရခိုင်ပြည်၏မြို့တော်မှာ စစ်တွေနယ်ရှိ ပဉ္စာမြို့ ဖြစ်လေသည်။ မူလရခိုင်ဒေသအမည်တွင်သော ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်း စစ်ပွဲတွင် ဗမာတို့က အနိုင်ရသဖြင့် ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်းသည် ပုဂံခေတ်တလျှောက်လုံး ဗမာ့လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည် ရာဇဝင်၌ ရခိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်းကို အနော်ရထာစော တိုက်ခိုက်သိမ်းယူကြောင်းကို ဆိုရာတွင် “ ပျူကိုးသောင်းနှင့် ပျူမင်းလာသည် ” ဟု ဖြစ်သည်။ မင်းတရားကြီး ပြုတော်မူခဲ့သော ကောင်းမှုတော်တို့ကား များပြားလှစွာ၏။ ရွှေစည်းခုံဘုရား၊ ရွှေရင်မြော်ဘုရား၊ ရှမ်းပြည် ညောင်ရွှေမြို့ရှိ ပေါရိသတ်ဘုရား၊ တန့်ကြည်တောင်ဘုရား၊ မန္တလေးတောင်၊ ရွှေကြက်ယက် ရွှေကြက်ကျ တောင်များပေါ်ရှိ ဘုရားများ၊ တောင်ပြုံးမှ ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား၊ မြင်ကပါဘုရား စသည်တို့ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Shwezigon_pagoda.jpg|thumb|alt=ပုဂံရွှေစည်းခုံဘုရားကြီး|အနော်ရထာမင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော ပုဂံရွှေစည်းခုံဘုရား]] == ပုဂံ အနော်ရထာနှင့် သထုံ စစ်ပွဲ == ရှင်အရဟံ၏ ပြောကြားချက်အရ အနော်ရထာမင်းသည် သထုံပြည်၌ ဗုဒ္ဓ၏ အဆုံးအမများကို မှတ်တမ်းတင်ထား‌ သော ပိဋကတ် ၃ ပုံ ရှိကြောင်းသိလေ၏။ ထို့ကြောင့် လိမ္မာသော အမတ်တစ်ယောက်ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဏာ များ ဖြစ်ဖြင့် သယာချေငံစွာပြောဆို တောင်းယူစေ၏။ သို့သော် သထုံ မင်းသည် မချေငံသောစကားဖြင့် ဆိုလိုက်၏။ အနော်ရထာမင်းစောလည်း ထိုစကားကိုကြားရလတ်သော် အမျက်ရှ၍ စစ်သည်ဗိုလ်ပါများ သူရဲ သူခတ် များဖြင့် ကြည်းကြောင်း၊ ရေကြောင်းဖြင့် ချီလေ၏။ သူရဲကောင်း လေးဦး ဖြစ်သော ကျန်စစ်သား,ငထွေးရူး,ငလုံးလက်ဖက်,ညောင်ဦးဖီး တို့ ကို ရှေ့ဖျားချီစေ၍ အနော်ရထားကား နောက်တပ်မ ပြု၍လိုက်လေ၏။ မနူဟာမင်းလည်း အနော်ရထာမင်းစော သူရဲကောင်းလေးဦးနှင့် စစ်ချီလာသည်ကို သိလေသော် ကြောက်ရွံ့ပြင်းစွာဖြစ်လေ၏။ မြို့တံခါးကို လုံစွာပိတ်၍ ခုခံလေ၏။ စစ်သည်ကြီးလေးဦး သည် မြို့ကို ဖောက်လေ၏။ သို့သော် မြို့တွင်းသို့ပင် ဝင်မရချေ။ ပယောဂ စီရင်သဖြင့်ဟုဆို၏။ ဇော်ဂျီဖိုဝင်သားစားခဲ့ဖူးသော ကုလားညီနောင် နှစ်ဦးအနက် အစ်ကိုဖြစ်သူကိုသတ်၍ မြို့လေးဖက်လေးလံတွင် မြုပ်၍စီမံထားသည်ဟု ညီဖြစ်သူက ပြောလေ၏။ ထို့ကြောင့် မြုပ်ထားသည်ကို ဆောင်ယူစေ၍ သထုံပြည်ကို သိမ်းလေ၏ဟူ၍ ပြောစမှတ်ဆိုရိုးရှိကြသည်။ အနော်ရထာမင်း သထုံကို တိုက်ခိုက်ချိန်သည် ခရစ်နှစ် ၁၀၅၇-၅၈ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ကြောင်း ကလျာဏီကျောက်စာက အတိအလင်းဆို၏။ ။ ရာမာဓိပတိ၏ ကလျာဏီကျောက်စာကို အေဒီ (၁၄၈၀)တွင်ရေးထိုး၍ သထုံကို အနော်ရထာ တိုက်ခိုက်ခြင်းအကြောင်း အစောဆုံးမှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အခြားခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများမတွေ့ရှိရသောကြောင့် ခိုင်မာစွာကိုးကားရန် ခဲယဉ်းသည်။ တိုက်ခိုက်ခဲ့လျှင်လည်း ရာဇဝင်တို့၌ ဖော်ပြထားသော သာသနာရေးအကြောင်းပြချက် တစ်ခုတည်းအတွက် တိုက်ခိုက်စစ်ဖြစ်ခြင်းသည် အမှန်ယူဆရန်ခက်ခဲပေသည်။ အခြားသောအခြေအနေများဖြစ်သည့် ဥပမာအားဖြင့် ကြွမ်(ဂျွမ်း၊ ခမာ) တို့ရန်ရှာမှုဖြင့် အောက်အရပ်၌ ဒုက္ခရောက်စဉ် အခွင့်ယူ၍ တိုက်ခြင်းမျိုးလည်းဖြစ်နိုင်သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်(တ-အကြိမ်)၊ p.137</ref> မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ စည်ကားသော ကုန်သွယ်မြို့တို့ကို သိမ်းယူရန်ဆိုသည့် ရည်ရည်ချက်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။ အခြားဖြစ်နိုင်သည့် ယူဆချက်တစ်ခုမှာ ရှမ်းယွန်းများနှင် မွန်တို့မသင့်မြတ်သောကြောင့် မွန်တို့က ဝင်ရောက်ဖျန်ဖြေညှိနှိုင်းရန် အကူညီတောင်းခံရာ အခွင့်ကောင်းယူ၍ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းယူခြင်းမျိုးလည်း ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသည်။<ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း - အသစ်မြင် မြန်မာသမိုင်း(ဒု-အကြိမ်)၊ p.48-49၊ စိတ်ကူးချိုချိုစာပေ</ref> == နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် မြို့ ပေါင်း (၄၃) မြို့ကိုတည်ပုံ == မစ္စတာဝုဒ် ရေးသားသော ယိုးဒယားရာဇဝင်၌ ပုဂံမင်းအနုရုဒ္ဓ (အနော်ရထာမင်းကို ခေါ်သောအမည်) သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ခမာနိုင်ငံအပါဖြစ်သော ယိုးဒယားနိုင်ငံကို အောင်မြင်ကြောင်း၊ ယိုးဒယားတစ်နိုင်ငံလုံး၌ အနော်ရထာမင်းစော၏ တန်ခိုးအာဏာ လွှမ်းမိုးသည်ကို ယုံမှားဖွယ်မရှိကြောင်း၊ အနော်ရထာမင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ထွန်းကားစည်ပင်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယိုးဒယားဘာသာနှင့် ရေးသောစာတမ်းများ၌ အနော်ရထာမင်းကို “မဟာဇေယျဘယမင်း”ဟု ဘွဲ့ပေးလေသည်။ ကိုချင်ချိုင်းနားပြည်အထိ အနော်ရထာမင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ ထိုပြင် ယိုးဒယားရာဇဝင် တစ်ဆောင်၌ ပုဂံပြည်ဘုရားများသည် ဂျားဗားကျွန်းစေတီနှင့် ပုံတူသဖြင့် အနော်ရထာမင်းသည် ဂျားဗားကျွန်းသို့လည်း စစ်ချီကြွရောက်ကောင်း ကြွရောက်လိမ့်မည်ဟု ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် ရာဇဝင်ဆရာတို့သည် အနော်ရထာမင်း၏ ဘုန်းတန်ခိုးအာဏာကို အသိအမှတ်ပြု ယုံစားကြကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ယင်းသို့ နိုင်ငံတော်ကို ချဲ့ထွင်ရုံမက မင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံတော်ကိုလည်း စည်ပင်ဝပြောအောင် ပြုစုတော်မူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလုံး၌ ဆည်မြောင်း ကန်ချောင်းများ ပြုစုတော်မူသည်။ မိတ္ထိလာကန်ကို ဆည်ဖို့သည်။ ကျောက်ဆည်ခရိုင်ရှိ [[ပြက္ခရွေတောင်]]၊ [[ကယွတ်တောင်]]ထက်မှ ကျသောရေကို အတန့်တန့်ဆည်၍ ရေသောက်ကန် ပြုပြီးလျှင် ပန်းလောင်မြစ်နား၌ ကင်းတား၊ ငနိုင့်သေဉ်၊ ပြောင်းပြ၊ ကူမည်း ပေါင်းလေးဆည်၊ ဇော်ဂျီမြစ်နား၌ နွားတက်၊ ကွမ်းဆေး၊ ဂူတော်၊ (ငပြောင်း) ပေါင်းသုံးဆည် စုစုပေါင်း မင်းပယ်ရှစ်သိန်းကို ပြုတော်မူသည်။ ထိုနောက် ပင်လယ်၊ မြစ်မနား၊ မြစ်သား၊ မြင်းခုံတိုင်၊ ယမုံး၊ ပနံ၊ မက္ခရာ၊ တပြက်သာ၊ သင်တောင်၊ တမုတ်ဆိုးနှင့် ခံလူးတူသာ လယ်တွင်း ဆယ့်တစ်ရွာကို ပြုစုတော်မူသည်။ ရှမ်းပြည်နှင့် ဗမာပြည် နှစ်ဘက်စပ်ကြား ရှမ်းယွန်းတို့ မရောစိမ့်သောငှာ မြောက်ဘက် အရှေ့ဘက်တို့၌ ကောင်းစင်၊ ကောင်းတန်၊ ရွှေဂူမိုးတား၊ တကောင်း၊ ကြံညှပ်၊ မက္ခရာ၊ မြင်စိုင်း စသော ကင်းမြို့ပေါင်း (၄၃)မြို့ကို တပြိုင်နက်တည်း အမြော်အမြင်ဖြင့် တည်လေသည်။ မြန်မာပြည်အလုံး၌ ဘုရားဂူကျောင်း တန်ဆောင်းဇရပ်တို့ကို အနှံ့အစပ် တည်ထားတော်မူ၍ နေပြည်တော် ပုဂါရာမသို့ ပြန်တော်မူသည်။ အနော်ရထာမင်း ပုဂံသို့ရောက်၍ မြို့တွင်းသို့ သရဘာတံခါးမှ ဝင်မည်အရှိ အောင်သာမြစ်ခြေအရပ်ဝယ် ကျွဲရိုင်းတစ်ကောင်သည် လူသူမသွားလာနိုင်အောင် ရန်ပြုသည်ဟု နားတော်လျှောက်သဖြင့် စီးလာသော ဆင်တော်ကို ပြန်လှည့်ကာ မြစ်ခြေအောင်သာသို့ ချီလေတော်မူ၏။ ရောက်တော်မူ၍ ကျွဲရိုင်းကို မြင်တော်မူလျှင် စီးတော်မူသော ဆင်တော် သန်မြန်စွာကို ချွန်းဖွင့်၍ လွှတ်တော်မူ၏။ သို့ရာတွင် ဆင်တော်ပေါ်ကလိမ့်ကျကာ ကျွဲခတ်မိ၍ နတ်ရွာစံတော်မူသည်။ (လုပ်ကြံခံရခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ခိုင်မာသောကျောက်စာအထောက်အထားများမတွေ့ရှိရသေးပါ။) သာသနာတော်စီးပွား၊ ကိုယ်တော်မြတ်စီးပွား၊ သားတော်အစဉ် မြေးတော်အဆက် မြစ်တော်အညွန့်တို့၏ စီးပွား၊ ပြည်သူတကာတို့၏ စီးပွားကို (၃၃)နှစ်ပတ်လုံး ဆောင်တော်မူခဲ့လေသည်။ အနော်ရထာမင်း ကံကုန်သော် သားတော် [[စောလူးမင်း]] နန်းတက်သည်။ မင်းတရားကြီး ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံအပိုင်းအခြားကား…… # အနောက်ဘက်တွင် ပဋိက္ခယားမည် ကုလားပြည်သည် အခြားတည်း။ # အနောက်မြောက်ထောင့်တွင် ကတူးငနားကြီး ရေတွင်းမီးလျှင် အခြားတည်း။ # မြောက်ဘက်၌ကား ဂန္ဓာလရာဇ်မည် တရုတ်ပြည်လျှင် အခြားတည်း။ # အရှေ့ မြောက်ထောင့်၌ ကဝန္တိ လည်းမည် ပန်းသေးပြည်လျှင် အခြားတည်း။ # အရှေ့ ဘက်၌ စတိဿမည် ပင်ကာပြည်လျှင် အခြားတည်း။ # အရှေ့ တောင်ထောင့်၌ အယောစလည်း မည်ဂျွမ်းတို့ပြည်လျှင် အခြားတည်း။ == ကိုးကား == <references/> * ဦးကုလား [[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄) {{ပုဂံခေတ်}} {{Lifetime|၁၀၁၄|၁၀၇၇}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဘုရင်များ]] [[Category:ပုဂံခေတ်]] 33yalrn1rodwbmx07t8r1xjrc41d4b4 4 3834 1034287 1027639 2026-05-27T17:14:53Z MediaWiki message delivery 21591 /* Vote now in the 2026 U4C election */ အပိုင်းသစ် 1034287 wikitext text/x-wiki {{archives |auto= short }} == Universal Code of Conduct annual review: provide your comments on the UCoC and Enforcement Guidelines == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၁:၁၁၊ ၂၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=27746256 --> == Feminism and Folklore 2025 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;> [[File:Feminism and Folklore 2025 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <center>''{{int:please-translate}}''</center> Dear Wiki Community, You are humbly invited to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025]]''' writing competition from February 1, 2025, to March 31, 2025 on your local Wikipedia. This year, Feminism and Folklore will focus on feminism, women's issues, and gender-focused topics for the project, with a [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore]] gender gap focus and a folk culture theme on Wikipedia. You can help Wikipedia's coverage of folklore from your area by writing or improving articles about things like folk festivals, folk dances, folk music, women and queer folklore figures, folk game athletes, women in mythology, women warriors in folklore, witches and witch hunting, fairy tales, and more. Users can help create new articles, expand or translate from a generated list of suggested articles. Organisers are requested to work on the following action items to sign up their communities for the project: # Create a page for the contest on the local wiki. # Set up a campaign on '''CampWiz''' tool. # Create the local list and mention the timeline and local and international prizes. # Request local admins for site notice. # Link the local page and the CampWiz link on the [[:m:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta project page]]. This year, the Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced two new tools to enhance support for the campaign. These tools include the '''Article List Generator by Topic''' and '''CampWiz'''. The Article List Generator by Topic enables users to identify articles on the English Wikipedia that are not present in their native language Wikipedia. Users can customize their selection criteria, and the tool will present a table showcasing the missing articles along with suggested titles. Additionally, users have the option to download the list in both CSV and wikitable formats. Notably, the CampWiz tool will be employed for the project for the first time, empowering users to effectively host the project with a jury. Both tools are now available for use in the campaign. [https://tools.wikilovesfolklore.org/ '''Click here to access these tools'''] Learn more about the contest and prizes on our [[:m:Feminism and Folklore 2025|project page]]. Feel free to contact us on our [[:m:Talk:Feminism and Folklore 2025/Project Page|meta talk page]] or by email us if you need any assistance. We look forward to your immense coordination. Thank you and Best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2025|Feminism and Folklore 2025 International Team]]''' ::::Stay connected [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> --[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Wiki Loves Folklore is back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> {{int:please-translate}} [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Dear Wiki Community, You are humbly invited to participate in the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025|Wiki Loves Folklore 2025]]''' an international media contest organized on Wikimedia Commons to document folklore and intangible cultural heritage from different regions, including, folk creative activities and many more. It is held every year from the '''1st till the 31st''' of March. You can help in enriching the folklore documentation on Commons from your region by taking photos, audios, videos, and [https://commons.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:UploadWizard&campaign=wlf_2025 submitting] them in this commons contest. You can also [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Organize|organize a local contest]] in your country and support us in translating the [[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2025/Translations|project pages]] to help us spread the word in your native language. Feel free to contact us on our [[:c:Commons talk:Wiki Loves Folklore 2025|project Talk page]] if you need any assistance. '''Kind regards,''' '''Wiki loves Folklore International Team''' --[[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26503019 --> == Reminder: first part of the annual UCoC review closes soon == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. This is a reminder that the first phase of the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines will be closing soon. You can make suggestions for changes through [[d:Q614092|the end of day]], 3 February 2025. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. After review of the feedback, proposals for updated text will be published on Meta in March for another round of community review. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၀:၄၈၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28198931 --> == <span lang="en" dir="ltr"> Upcoming Language Community Meeting (Feb 28th, 14:00 UTC) and Newsletter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Hello everyone! [[File:WP20Symbols WIKI INCUBATOR.svg|right|frameless|150x150px|alt=An image symbolising multiple languages]] We’re excited to announce that the next '''Language Community Meeting''' is happening soon, '''February 28th at 14:00 UTC'''! If you’d like to join, simply sign up on the '''[[mw:Wikimedia_Language_and_Product_Localization/Community_meetings#28_February_2025|wiki page]]'''. This is a participant-driven meeting where we share updates on language-related projects, discuss technical challenges in language wikis, and collaborate on solutions. In our last meeting, we covered topics like developing language keyboards, creating the Moore Wikipedia, and updates from the language support track at Wiki Indaba. '''Got a topic to share?''' Whether it’s a technical update from your project, a challenge you need help with, or a request for interpretation support, we’d love to hear from you! Feel free to '''reply to this message''' or add agenda items to the document '''[[etherpad:p/language-community-meeting-feb-2025|here]]'''. Also, we wanted to highlight that the sixth edition of the Language & Internationalization newsletter (January 2025) is available here: [[:mw:Special:MyLanguage/Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter/2025/January]]. This newsletter provides updates from the October–December 2024 quarter on new feature development, improvements in various language-related technical projects and support efforts, details about community meetings, and ideas for contributing to projects. To stay updated, you can subscribe to the newsletter on its wiki page: [[:mw:Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter|Wikimedia Language and Product Localization/Newsletter]]. We look forward to your ideas and participation at the language community meeting, see you there! <section end="message"/> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]]</bdi> ၀၈:၂၉၊ ၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:SSethi (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28217779 --> == Universal Code of Conduct annual review: proposed changes are available for comment == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> My apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}}. I am writing to you to let you know that [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|proposed changes]] to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct (UCoC) Enforcement Guidelines]] and [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter]] are open for review. '''[[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/Proposed_Changes|You can provide feedback on suggested changes]]''' through the [[d:Q614092|end of day]] on Tuesday, 18 March 2025. This is the second step in the annual review process, the final step will be community voting on the proposed changes. [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review|Read more information and find relevant links about the process on the UCoC annual review page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ၁၈:၅၁၊ ၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28307738 --> == An improved dashboard for the Content Translation tool == <div lang="en" dir="ltr"> {{Int:hello}} Wikipedians, Apologies as this message is not in your language, {{Int:please-translate}}. The [[mediawikiwiki:Special:MyLanguage/Wikimedia_Language_and_Product_Localization|Language and Product Localization team]] has improved the [https://test.wikipedia.org/w/index.php?title=Special:ContentTranslation&filter-type=automatic&filter-id=previous-edits&active-list=suggestions&from=en&to=es Content Translation dashboard] to create a consistent experience for all contributors using mobile and desktop devices. The improved translation dashboard allows all logged-in users of the tool to enjoy a consistent experience regardless of their type of device. With a harmonized experience, logged-in desktop users now have access to the capabilities shown in the image below. [[file:Content_Translation_new-dashboard.png|alt=|center|thumb|576x576px|Notice that in this screenshot, the new dashboard allows: Users to adjust suggestions with the "For you" and "...More" buttons to select general topics or community-created collections (like the example of Climate topic).  Also, users can use translation to create new articles (as before) and expand existing articles section by section. You can see how suggestions are provided in the new dashboard  in two groups ("Create new pages" and "Expand with new sections")-one for each activity.]] [[File:Content_Translation_dashboard_on_desktop.png|alt=|center|thumb|577x577px|In the current dashboard, you will notice that you can't adjust suggestions to select topics or community-created collections. Also, you can't expand on existing articles by translating new sections.]] We will implement [[mw:Special:MyLanguage/Content translation#Improved translation experience|this improvement]] on your wiki '''on Monday, March 17th, 2025''' and remove the current dashboard '''by May 2025'''. Please reach out with any questions concerning the dashboard in this thread. Thank you! On behalf of the Language and Product Localization team. </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:UOzurumba (WMF)|UOzurumba (WMF)]]</bdi> ၀၂:၅၆၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:UOzurumba (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:UOzurumba_(WMF)/sandbox_CX_Unified_dashboard_announcement_list_1&oldid=28382282 --> == Final proposed modifications to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter now posted == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The proposed modifications to the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal_Code_of_Conduct/Enforcement_guidelines|Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines]] and the U4C Charter [[m:Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Proposed_Changes|are now on Meta-wiki for community notice]] in advance of the voting period. This final draft was developed from the previous two rounds of community review. Community members will be able to vote on these modifications starting on 17 April 2025. The vote will close on 1 May 2025, and results will be announced no later than 12 May 2025. The U4C election period, starting with a call for candidates, will open immediately following the announcement of the review results. More information will be posted on [[m:Special:MyLanguage//Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election|the wiki page for the election]] soon. Please be advised that this process will require more messages to be sent here over the next two months. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၂:၀၄၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025: Invitation == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:UCDM 2025 general.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the fifth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''14th April''' until '''16th May 2025'''. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design, and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contributions in every language! The most active contesters will receive prizes. If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest. <br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2025|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) </div> ၁၆:၁၁၊ ၁၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Hide on Rosé@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Vote now on the revised UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines ("UCoC EG") and the UCoC's Coordinating Committee Charter is open now through the end of 1 May (UTC) ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Annual_review/2025/Voter_information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review of the EG and Charter was planned and implemented by the U4C. Further information will be provided in the coming months about the review of the UCoC itself. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၀:၃၄၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28469465 --> == Sub-referencing: User testing == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|400px|right]] <small>''Apologies for writing in English, please help us by providing a translation below''</small> Hi I’m Johannes from [[:m:Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]'s [[:m:WMDE Technical Wishes|Technical Wishes team]]. We are making great strides with the new [[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|sub-referencing feature]] and we’d love to invite you to take part in two activities to help us move this work further: #'''Try it out and share your feedback''' #:[[:m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing# Test the prototype|Please try]] the updated ''wikitext'' feature [https://en.wikipedia.beta.wmflabs.org/wiki/Sub-referencing on the beta wiki] and let us know what you think, either [[:m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|on our talk page]] or by [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/talktotechwish booking a call] with our UX researcher. #'''Get a sneak peak and help shape the ''Visual Editor'' user designs''' #:Help us test the new design prototypes by participating in user sessions – [https://greatquestion.co/wikimediadeutschland/gxk0taud/apply sign up here to receive an invite]. We're especially hoping to speak with people from underrepresented and diverse groups. If that's you, please consider signing up! No prior or extensive editing experience is required. User sessions will start ''May 14th''. We plan to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We’ll reach out to wikis for piloting in time for deployments. Creators and maintainers of reference-related tools and templates will be contacted beforehand as well. Thank you very much for your support and encouragement so far in helping bring this feature to life! </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]])</bdi> ၁၅:၀၃၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Johannes Richter (WMDE)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=28628657 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote on proposed modifications to the UCoC Enforcement Guidelines and U4C Charter</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The voting period for the revisions to the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and U4C Charter closes on 1 May 2025 at 23:59 UTC ([https://zonestamp.toolforge.org/1746162000 find in your time zone]). [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025/Voter information|Read the information on how to participate and read over the proposal before voting]] on the UCoC page on Meta-wiki. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, you may [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|review the U4C Charter]]. Please share this message with members of your community in your language, as appropriate, so they can participate as well. In cooperation with the U4C -- <section end="announcement-content" /> </div> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၀၃:၄၁၊ ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC)</div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == <span lang="en" dir="ltr">Call for Candidates for the Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> The results of voting on the Universal Code of Conduct Enforcement Guidelines and Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C) Charter is [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2025#Results|available on Meta-wiki]]. You may now [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025/Candidates|submit your candidacy to serve on the U4C]] through 29 May 2025 at 12:00 UTC. Information about [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|eligibility, process, and the timeline are on Meta-wiki]]. Voting on candidates will open on 1 June 2025 and run for two weeks, closing on 15 June 2025 at 12:00 UTC. If you have any questions, you can ask on [[m:Talk:Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Election/2025|the discussion page for the election]]. -- in cooperation with the U4C, </div><section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|ဆွေးနွေး]])</bdi> ၂၂:၀၇၊ ၁၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == RfC ongoing regarding Abstract Wikipedia (and your project) == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''(Apologies for posting in English, if this is not your first language)'' Hello all! We opened a discussion on Meta about a very delicate issue for the development of [[:m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia|Abstract Wikipedia]]: where to store the abstract content that will be developed through functions from Wikifunctions and data from Wikidata. Since some of the hypothesis involve your project, we wanted to hear your thoughts too. We want to make the decision process clear: we do not yet know which option we want to use, which is why we are consulting here. We will take the arguments from the Wikimedia communities into account, and we want to consult with the different communities and hear arguments that will help us with the decision. The decision will be made and communicated after the consultation period by the Foundation. You can read the various hypothesis and have your say at [[:m:Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content|Abstract Wikipedia/Location of Abstract Content]]. Thank you in advance! -- [[User:Sannita (WMF)|Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|<span class="signature-talk">{{int:Talkpagelinktext}}</span>]]) ၁၅:၂၇၊ ၂၂ မေ ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=28768453 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 Selection & Call for Questions</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Selection announcement}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]'' Dear all, This year, the term of 2 (two) Community- and Affiliate-selected Trustees on the Wikimedia Foundation Board of Trustees will come to an end [1]. The Board invites the whole movement to participate in this year’s selection process and vote to fill those seats. The Elections Committee will oversee this process with support from Foundation staff [2]. The Governance Committee, composed of trustees who are not candidates in the 2025 community-and-affiliate-selected trustee selection process (Raju Narisetti, Shani Evenstein Sigalov, Lorenzo Losa, Kathy Collins, Victoria Doronina and Esra’a Al Shafei) [3], is tasked with providing Board oversight for the 2025 trustee selection process and for keeping the Board informed. More details on the roles of the Elections Committee, Board, and staff are here [4]. Here are the key planned dates: * May 22 – June 5: Announcement (this communication) and call for questions period [6] * June 17 – July 1, 2025: Call for candidates * July 2025: If needed, affiliates vote to shortlist candidates if more than 10 apply [5] * August 2025: Campaign period * August – September 2025: Two-week community voting period * October – November 2025: Background check of selected candidates * Board’s Meeting in December 2025: New trustees seated Learn more about the 2025 selection process - including the detailed timeline, the candidacy process, the campaign rules, and the voter eligibility criteria - on this Meta-wiki page [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025|[link]]]. '''Call for Questions''' In each selection process, the community has the opportunity to submit questions for the Board of Trustees candidates to answer. The Election Committee selects questions from the list developed by the community for the candidates to answer. Candidates must answer all the required questions in the application in order to be eligible; otherwise their application will be disqualified. This year, the Election Committee will select 5 questions for the candidates to answer. The selected questions may be a combination of what’s been submitted from the community, if they’re alike or related. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates|[link]]] '''Election Volunteers''' Another way to be involved with the 2025 selection process is to be an Election Volunteer. Election Volunteers are a bridge between the Elections Committee and their respective community. They help ensure their community is represented and mobilize them to vote. Learn more about the program and how to join on this Meta-wiki page [[m:Wikimedia_Foundation_elections/2025/Election_volunteers|[link].]] Thank you! [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Results [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Committee:Elections_Committee_Charter [3] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Resolution:Committee_Membership,_December_2024 [4] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections_committee/Roles [5] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/FAQ [6] https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Questions_for_candidates Best regards, Victoria Doronina Board Liaison to the Elections Committee Governance Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၇၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28618011 --> == Vote now in the 2025 U4C Election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{Int:Please-translate}} Eligible voters are asked to participate in the 2025 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2025|2025 Election information page]]. The vote closes on 17 June 2025 at [https://zonestamp.toolforge.org/1750161600 12:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 1 July 2025. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၃:၀၁၊ ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28848819 --> == <span lang="en" dir="ltr">Wikimedia Foundation Board of Trustees 2025 - Call for Candidates</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2025/Announcement/Call for candidates}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div> Hello all, The [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|call for candidates for the 2025 Wikimedia Foundation Board of Trustees selection is now open]] from June 17, 2025 – July 2, 2025 at 11:59 UTC [1]. The Board of Trustees oversees the Wikimedia Foundation's work, and each Trustee serves a three-year term [2]. This is a volunteer position. This year, the Wikimedia community will vote in late August through September 2025 to fill two (2) seats on the Foundation Board. Could you – or someone you know – be a good fit to join the Wikimedia Foundation's Board of Trustees? [3] Learn more about what it takes to stand for these leadership positions and how to submit your candidacy on [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidate application|this Meta-wiki page]] or encourage someone else to run in this year's election. Best regards, Abhishek Suryawanshi<br /> Chair of the Elections Committee On behalf of the Elections Committee and Governance Committee [1] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Call_for_candidates [2] https://foundation.wikimedia.org/wiki/Legal:Bylaws#(B)_Term. [3] https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2025/Resources_for_candidates<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၄၊ ၁၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=28866958 --> == <span lang="en" dir="ltr">Sister Projects Task Force reviews Wikispore and Wikinews</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="message"/> Dear Wikimedia Community, The [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee|Community Affairs Committee (CAC)]] of the Wikimedia Foundation Board of Trustees assigned [[m:Wikimedia Foundation Community Affairs Committee/Sister Projects Task Force|the Sister Projects Task Force (SPTF)]] to update and implement a procedure for assessing the lifecycle of Sister Projects – wiki [[m:Wikimedia projects|projects supported by Wikimedia Foundation (WMF)]]. A vision of relevant, accessible, and impactful free knowledge has always guided the Wikimedia Movement. As the ecosystem of Wikimedia projects continues to evolve, it is crucial that we periodically review existing projects to ensure they still align with our goals and community capacity. Despite their noble intent, some projects may no longer effectively serve their original purpose. '''Reviewing such projects is not about giving up – it's about responsible stewardship of shared resources'''. Volunteer time, staff support, infrastructure, and community attention are finite, and the non-technical costs tend to grow significantly as our ecosystem has entered a different age of the internet than the one we were founded in. Supporting inactive projects or projects that didn't meet our ambitions can unintentionally divert these resources from areas with more potential impact. Moreover, maintaining projects that no longer reflect the quality and reliability of the Wikimedia name stands for, involves a reputational risk. An abandoned or less reliable project affects trust in the Wikimedia movement. Lastly, '''failing to sunset or reimagine projects that are no longer working can make it much harder to start new ones'''. When the community feels bound to every past decision – no matter how outdated – we risk stagnation. A healthy ecosystem must allow for evolution, adaptation, and, when necessary, letting go. If we create the expectation that every project must exist indefinitely, we limit our ability to experiment and innovate. Because of this, SPTF reviewed two requests concerning the lifecycle of the Sister Projects to work through and demonstrate the review process. We chose Wikispore as a case study for a possible new Sister Project opening and Wikinews as a case study for a review of an existing project. Preliminary findings were discussed with the CAC, and a community consultation on both proposals was recommended. === Wikispore === The [[m:Wikispore|application to consider Wikispore]] was submitted in 2019. SPTF decided to review this request in more depth because rather than being concentrated on a specific topic, as most of the proposals for the new Sister Projects are, Wikispore has the potential to nurture multiple start-up Sister Projects. After careful consideration, the SPTF has decided '''not to recommend''' Wikispore as a Wikimedia Sister Project. Considering the current activity level, the current arrangement allows '''better flexibility''' and experimentation while WMF provides core infrastructural support. We acknowledge the initiative's potential and seek community input on what would constitute a sufficient level of activity and engagement to reconsider its status in the future. As part of the process, we shared the decision with the Wikispore community and invited one of its leaders, Pharos, to an SPTF meeting. Currently, we especially invite feedback on measurable criteria indicating the project's readiness, such as contributor numbers, content volume, and sustained community support. This would clarify the criteria sufficient for opening a new Sister Project, including possible future Wikispore re-application. However, the numbers will always be a guide because any number can be gamed. === Wikinews === We chose to review Wikinews among existing Sister Projects because it is the one for which we have observed the highest level of concern in multiple ways. Since the SPTF was convened in 2023, its members have asked for the community's opinions during conferences and community calls about Sister Projects that did not fulfil their promise in the Wikimedia movement.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:WCNA_2024._Sister_Projects_-_opening%3F_closing%3F_merging%3F_splitting%3F.pdf <nowiki>[1]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/Wikimedia_Foundation_Community_Affairs_Committee/Sister_Projects_Task_Force#Wikimania_2023_session_%22Sister_Projects:_past,_present_and_the_glorious_future%22 <nowiki>[2]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[3]</nowiki>] Wikinews was the leading candidate for an evaluation because people from multiple language communities proposed it. Additionally, by most measures, it is the least active Sister Project, with the greatest drop in activity over the years. While the Language Committee routinely opens and closes language versions of the Sister Projects in small languages, there has never been a valid proposal to close Wikipedia in major languages or any project in English. This is not true for Wikinews, where there was a proposal to close English Wikinews, which gained some traction but did not result in any action[https://meta.wikimedia.org/wiki/Proposals_for_closing_projects/Closure_of_English_Wikinews <nowiki>[4]</nowiki>][https://meta.wikimedia.org/wiki/WikiConvention_francophone/2024/Programme/Quelle_proc%C3%A9dure_pour_ouvrir_ou_fermer_un_projet_%3F <nowiki>[5]</nowiki>, see section 5] as well as a draft proposal to close all languages of Wikinews[https://meta.wikimedia.org/wiki/Talk:Proposals_for_closing_projects/Archive_2#Close_Wikinews_completely,_all_languages? <nowiki>[6]</nowiki>]. [[:c:File:Sister Projects Taskforce Wikinews review 2024.pdf|Initial metrics]] compiled by WMF staff also support the community's concerns about Wikinews. Based on this report, SPTF recommends a community reevaluation of Wikinews. We conclude that its current structure and activity levels are the lowest among the existing sister projects. SPTF also recommends pausing the opening of new language editions while the consultation runs. SPTF brings this analysis to a discussion and welcomes discussions of alternative outcomes, including potential restructuring efforts or integration with other Wikimedia initiatives. '''Options''' mentioned so far (which might be applied to just low-activity languages or all languages) include but are not limited to: *Restructure how Wikinews works and is linked to other current events efforts on the projects, *Merge the content of Wikinews into the relevant language Wikipedias, possibly in a new namespace, *Merge content into compatibly licensed external projects, *Archive Wikinews projects. Your insights and perspectives are invaluable in shaping the future of these projects. We encourage all interested community members to share their thoughts on the relevant discussion pages or through other designated feedback channels. === Feedback and next steps === We'd be grateful if you want to take part in a conversation on the future of these projects and the review process. We are setting up two different project pages: [[m:Public consultation about Wikispore|Public consultation about Wikispore]] and [[m:Public consultation about Wikinews|Public consultation about Wikinews]]. Please participate between 27 June 2025 and 27 July 2025, after which we will summarize the discussion to move forward. You can write in your own language. I will also host a community conversation 16th July Wednesday 11.00 UTC and 17th July Thursday 17.00 UTC (call links to follow shortly) and will be around at Wikimania for more discussions. <section end="message"/> </div> -- [[User:Victoria|Victoria]] on behalf of the Sister Project Task Force, ၂၀:၅၇၊ ၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Johan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johan_(WMF)/Sister_project_MassMassage_on_behalf_of_Victoria/Target_list&oldid=28911188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Temporary accounts will be rolled out soon</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="body"/> Hello, we are the Wikimedia Foundation [[mw:Special:MyLanguage/Product Safety and Integrity|Product Safety and Integrity]] team. We would like to announce that '''we plan to enable [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts|temporary accounts]] for this wiki in the week of September 1'''. Temporary accounts are successfully live on 30 wikis, including many large ones like German, Japanese, and French. The change they bring is especially relevant to logged-out editors, who this feature is designed to protect. But it is also relevant to community members like mentors, patrollers, and admins – anyone who reverts edits, blocks users, or otherwise interacts with logged-out editors as part of keeping the wikis safe and accurate. '''Why we are building temporary accounts''' Our wikis should be safer to edit by default for logged-out editors. Temporary accounts allow people to continue editing the wikis without creating an account, while avoiding publicly tying their edits to their IP address. We believe this is in the best interest of our logged-out editors, who make valuable contributions to the wikis and who may later create accounts and grow our community of editors, admins, and other roles. Even though the wikis do warn logged-out editors that their IP address will be associated with their edit, many people may not understand what an IP address is, or that it could be used to connect them to other information about them in ways they might not expect. Additionally, our moderation software and tools rely too heavily on network origin (IP addresses) to identify users and patterns of activity, especially as IP addresses themselves are becoming less stable as identifiers. Temporary accounts allow for more precise interactions with logged-out editors, including more precise blocks, and can help limit how often we unintentionally end up blocking good-faith users who use the same IP addresses as bad-faith users. '''How temporary accounts work''' [[File:Temporary account banner and empty talk page.png|thumb]] Any time a logged-out user publishes an edit on this wiki, a cookie will be set in this user's browser, and a temporary account tied with this cookie will be automatically created. This account's name will follow the pattern: <code dir=ltr>~2025-12345-67</code> (a tilde, current year, a number). On pages like Recent Changes or page history, this name will be displayed. The cookie will expire 90 days after its creation. As long as it exists, all edits made from this device will be attributed to this temporary account. It will be the same account even if the IP address changes, unless the user clears their cookies or uses a different device or web browser. A record of the IP address used at the time of each edit will be stored for 90 days after the edit. However, only some logged-in users will be able to see it. '''What does this mean for different groups of users?''' '''For logged-out editors''' * This increases privacy: currently, if you do not use a registered account to edit, then everybody can see the IP address for the edits you made, even after 90 days. That will no longer be possible on this wiki. * If you use a temporary account to edit from different locations in the last 90 days (for example at home and at a coffee shop), the edit history and the IP addresses for all those locations will now be recorded together, for the same temporary account. Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the relevant requirements]] will be able to view this data. If this creates any personal security concerns for you, please contact talktohumanrights at wikimedia.org for advice. '''For community members interacting with logged-out editors''' * A temporary account is uniquely linked to a device. In comparison, an IP address can be shared with different devices and people (for example, different people at school or at work might have the same IP address). * Compared to the current situation, it will be safer to assume that a temporary user's talk page belongs to only one person, and messages left there will be read by them. As you can see in the screenshot, temporary account users will receive notifications. It will also be possible to thank them for their edits, ping them in discussions, and invite them to get more involved in the community. '''For users who use IP address data to moderate and maintain the wiki''' * '''For patrollers''' who track persistent abusers, investigate violations of policies, etc.: Users who [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Access_to_temporary_account_IP_addresses|meet the requirements]] will be able to reveal temporary users' IP addresses and all contributions made by temporary accounts from a specific IP address or range ([[Special:IPContributions]]). They will also have access to useful information about the IP addresses thanks to the [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/IP Info|IP Info]] feature. Many other pieces of software have been built or adjusted to work with temporary accounts, including AbuseFilter, global blocks, Global User Contributions, and more. (For information for volunteer developers on how to update the code of your tools – see the last part of the message.) * '''For admins blocking logged-out editors''': ** It will be possible to block many abusers by just blocking their temporary accounts. A blocked person won't be able to create new temporary accounts quickly if the admin selects the [[mw:Special:MyLanguage/Autoblock|autoblock]] option. ** It will still be possible to block an IP address or IP range. * Temporary accounts will not be retroactively applied to contributions made before the deployment. On Special:Contributions, you will be able to see existing IP user contributions, but not new contributions made by temporary accounts on that IP address. Instead, you should use Special:IPContributions for this. '''Our requests for you, and next steps''' * If you know of any tools, bots, gadgets etc. using data about IP addresses or being available for logged-out users, you may want to test if they work on [[testwiki:Main_Page|testwiki]] or [[test2wiki:Main_Page|test2wiki]]. If you are a volunteer developer, [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers|read our documentation for developers]], and in particular, the section on [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/For developers#How should I update my code?|how your code might need to be updated]]. * If you want to test the temporary account experience, for example just to check what it feels like, go to testwiki or test2wiki and edit without logging in. * Tell us if you know of any difficulties that need to be addressed. We will try to help, and if we are not able, we will consider the available options. * Look at our [[m:Meta:Babel#Temporary_Accounts:_access_to_IP_addresses_and_next_steps|previous message]] about requirements for users without extended rights who may need access to IP addresses. To learn more about the project, check out [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/FAQ|our FAQ]] – you will find many useful answers there. You may also [[mw:Special:MyLanguage/Trust and Safety Product/Temporary Accounts/Updates|look at the updates]] (we have just posted one) and [[mw:Newsletter:Product Safety and Integrity|subscribe to our new newsletter]]. If you'd like to talk to me (Szymon) off-wiki, you will find me on Discord and Telegram. Thank you!<section end="body" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[m:user:NKohli (WMF)|NKohli (WMF)]], [[m:user:SGrabarczuk (WMF)|SGrabarczuk (WMF)]]</bdi> ၂၁:၃၆၊ ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Quiddity (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Quiddity_(WMF)/sandbox6&oldid=29181713 --> == <span lang="en" dir="ltr">Migration to Parsoid</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> <em>[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Product and Technology/Parsoid Read Views/Read View Announcement|Read this in another language]]</em> Hello everyone! I am glad to inform you that as the next step in the [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification|Parser Unification]] project, Parsoid will soon be turned on as the default article renderer on your wiki. We are gradually increasing the number of wikis using Parsoid, with the intention of making it the default wikitext parser for MediaWiki's next long-term support release. This will make our wikis more reliable and consistent for editors, readers, and tools to use, as well as making the development of future wikitext features easier. If this disrupts your workflow, don’t worry! You can still opt out through a user preference or turn Parsoid off on the current page using the Tools submenu, as described in the [[mw:Special:MyLanguage/Help:Extension:ParserMigration|Extension:ParserMigration]] documentation. There is [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser_Unification/Confidence_Framework|more information about our roll-out strategy]] available, including the testing done before we turn on Parsoid for a new wiki. To report bugs and issues, please look at our [[mw:Special:MyLanguage/Parsoid/Parser Unification/Known Issues|known issues]] documentation and if you found a new bug please create a phab ticket and tag the [[phab:project/view/5846|Content Transform Team in Phabricator]]. <section end="announcement-content" /> </div> <bdi lang="en" dir="ltr">[[mw:User:ABreault (WMF)|Content Transform Team]]</bdi> ၁၉:၄၉၊ ၂ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:ABreault (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_Foundation/Product_and_Technology/Parsoid_Read_Views/2025-10-06_Wikipedias&oldid=29381387 --> == <span lang="en" dir="ltr">Have your say: vote for the 2025 Board of Trustees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Hello all, The voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025|2025 Board of Trustees election]] is now open. Candidates are running for two (2) seats on the Board. To check your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Voter eligibility guidelines|voter eligibility page]]. Learn more about them by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2025/Candidates|reading their application statements and watch their candidacy videos]]. When you are ready, go to the [[m:Special:SecurePoll/vote/405|SecurePoll voting page to vote]]. '''The vote is open from October 8 at 00:00 UTC to October 22 at 23:59 UTC.''' Best regards, Abhishek Suryawanshi<br />Chair, Elections Committee<section end="announcement-content" /> </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၈၊ ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:RamzyM (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29360896 --> == <span lang="en" dir="ltr">Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function1"/> {{int:Hello}}. Please help pick a name for the new Abstract Wikipedia wiki project. This project will be a wiki that will enable users to combine functions from [[:f:|Wikifunctions]] and data from Wikidata in order to generate natural language sentences in any supported languages. These sentences can then be used by any Wikipedia (or elsewhere). There will be two rounds of voting, each followed by legal review of candidates, with votes beginning on 20 October and 17 November 2025. Our goal is to have a final project name selected on mid-December 2025. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function1"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၁:၄၃၊ ၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29432175 --> == <span lang="en" dir="ltr">Seeking volunteers to join several of the movement’s committees</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Each year, typically from October through December, several of the movement’s committees seek new volunteers. Read more about the committees on their Meta-wiki pages: * [[m:Special:MyLanguage/Affiliations Committee|Affiliations Committee (AffCom)]] * [[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|Ombuds commission (OC)]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Community Resilience and Sustainability/Trust and Safety/Case Review Committee|Case Review Committee (CRC)]] Applications for the committees open on October 30, 2025. Applications for the Affiliations Committee, Ombuds commission and the Case Review Committee close on December 11, 2025. Learn how to apply by [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation/Legal/Committee appointments|visiting the appointment page on Meta-wiki]]. Post to the talk page or email cst[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org with any questions you may have. For the Committee Support team, <section end="announcement-content" /> </div> -[[m:User:MKaur (WMF)| MKaur (WMF)]] ၁၄:၁၂၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:MKaur (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29517125 --> == <span lang="en" dir="ltr">Reminder: Help us decide the name of the new Abstract Wikipedia project</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="function2"/> {{int:Hello}}. Reminder: Please help to choose name for the new Abstract Wikipedia wiki project. The finalist vote starts today. The finalists for the name are: <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Abstract Wikipedia, Multilingual Wikipedia, Wikiabstracts, Wikigenerator, Proto-Wiki</span>. If you would like to participate, then '''[[m:Special:MyLanguage/Abstract Wikipedia/Abstract Wikipedia naming contest|please learn more and vote now]]''' at meta-wiki. {{Int:Feedback-thanks-title}} <section end="function2"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29583860 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၁၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Tiven2240@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> ၂၁:၀၁၊ ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[အသုံးပြုသူ:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MediaWiki message delivery|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၈၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၁၇:၁၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> 7cyrhalyiz78aaw0llr1bcel9ycc6up 0 4454 1034325 875198 2026-05-28T01:23:04Z ~2026-31719-73 143360 /* အနက်ဖွင့်ခြင်း */ စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1034325 wikitext text/x-wiki [[တို့ဗမာအစည်းအရုံး]]၏ စည်းရုံး‌ရေးတရားပွဲများတွင် တို့ဗမာသီချင်းဖြင့် သီဆိုစည်းရုံးခဲ့ကြ၏။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး သခင်ပါတီကို လူအများက ရုတ်တရက် အား‌ပေး‌ထောက်ခံမှု မပြုကြသေး‌စေကာမူ တို့ဗမာသီချင်းကိုမူ လူကြိုက်များကာ လူအများက လက်ခံလာကြ‌လေသည်။ တို့ဗမာသီချင်းကို ‌ရေးသားသူမှာ စာ‌ရေးဆရာ ဝိုင်အမ်ဘီ[[တင်၊ သခင်(ဝိုင်အမ်ဘီ)|ဆရာတင်]]‌ ခေါ် သခင်တင်ဖြစ်သည်။ [[ဘသောင်း၊ သခင်|သခင်ဘသောင်း]] နှင့် သခင်သိန်းမောင်၊ သခင်လှဘော်၊ သခင်အုန်းဖေ၊ သခင်ကျော်စိန်ထွန်း၊ သခင်သာဒိုး၊ သခင်ဖိုးနီစသော သခင်ခေါင်းဆောင်အချို့က သီချင်းစာသားနှင့် အချက်အလက်များအတွက် ဖြည့်စွက်အကြံဉာဏ်များ ပေးခဲ့ကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)</ref> {{Listen | filename = | title = တို့ဗမာ သီချင်း | description = | pos = | filename2 ='Do Bama' Song.ogg | title2 = တို့ဗမာသီချင်း (မူရင်း) | description2 = ဗြိတိသျှဘားမားဓာတ်ပြားမှ }} ==စာသား== <poem> တကောင်းအဘိရာဇာ၊ တို့ဗမာသာကီမျိုးဟာမို့၊ မညှိုးဂုဏ်တေဇာ၊ များစွာပတိုင်းများကိုပါ{{efn|"မူရင်းစာသားမှာ "ယိုးဒယားနဲ့ ကုလားကိုပါ" ဟူ၍ဖြစ်သည်။<ref name="Bama"/>}} တိုက်ခိုက်ခါ…အောင်ခဲ့တာ တို့ဗမာ။ စိန်မှန်ကင်းစစ်၊ အဖြစ်ကြီးဖြစ်လျက်၊ ထင်းတစ်လှည့်ကြုံရ၊ ထုံးနှင့်မ‌သွေ လောကဓမ္မတာပေ၊ငါတို့ကံခေ–ဖြစ်ရပြန်သလေ။ သို့သော်… အရင်းကိုစစ်လျှင်ဗမာပြေ၊ငါတို့…ငါတို့ပြေ။ နောင်…ဥဒါန်း…ဘယ်မကြေစရာ..၊ ရာဇဝင်တင်ထား မျိုးရိုးနွယ်လာ၊ ကမ္ဘာတစ်ခွင်မှာဖြင့်၊ ဗမာအထင်အရှား၊ တို့ခေတ်တွင်မှညံ့ကြတော့မှာလား တို့ဗမာ…၊ တို့ဗမာမဟုတ်လေသလား၊(တို့ဗမာ-ငါတို့ဗမာ)^၂ (ဒါငါတို့ဗမာ)^၂ အား…လုံး…ညီညီ၊ယောက်ျား ဘသား တို့ဗမာနောင်လာနောင်သား ကောင်းစားဖို့ရာ၊ တို့ကိုယ်ကျိုး လုံးလုံးမပါ၊ ရဲရဲဗမာပီပီ ဗမာပြေ တို့ဗမာဖို့ပါ၊ သခင်ကျင့်ကို ကျင့်ကြပါ၊ သခင်မျိုးဟေ့….တို့ဗမာ၊မိုးအောက်မြေပြင်မှာ အထက်တန်းစိတ်နဲ့၊စာမရီသွေးတို့ဗမာ။ (သံပြိုင်) ကမ္ဘာမကြေ–ဗမာတတွေ (ဒါတို့ပြေ ဒါတို့မြေ ဒါငါတို့ပြေ)^၃ (တို့ဗမာ)^၂ပြေ...ကိုတိုင်းရင်းသားအကုန်အစင် တို့ပြေလို့မှတ်ထင်၊ တို့ဝတ္တရားပင် တို့ဗမာခင်။ အမျိုးသားရေး…ကျိုးပမ်းကြပါ၊ တို့ဗမာဟေ့...တို့ဗမာ၊ ဩော်-အမျိုးသားရေးကိုကျိုးပမ်းကြပါ တို့ဗမာ...ဟေ့ တို့ဗမာ၊ အရှေ့ကနေဝန်းထွက်သည့်ပမာ၊ တို့ခေတ်ကို ရောက်ရမည် မလွဲပါ၊ တို့ဗမာ..ဟေ့ တို့ဗမာ၊ ဗမာပြည်တဝှန်းအကုန်၊ တို့အိမ်မှတ်ပါ၊ တို့ယာမှတ်ပါ၊ အဲဒါတို့ဗမာ။ ။ (သံပြိုင် ပြန်ကောက်) </poem> == အနက်ဖွင့်ခြင်း == တို့ဗမာသီချင်းကို [[သခင်ဘသောင်း]]ကိုယ်တိုင် အနက်ဖွင့်ခဲ့သည်။ တို့ဗမာသီချင်းသည် မျိုးချစ်စိတ်မရှိသူများအား မျိုးချစ်စိတ်ရှိလာစေရန်၊ အမျိုးသားအကျိုးကို ဆောင်ရွက်လာစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည့် သီချင်းထူးဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Bama">တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း၊ စာ ၂၅–၂၈</ref> "မြန်မာအစ တစ်ကောင်းက" ဟုဆိုသည့်အတိုင်း ဗမာတို့သည် [[တကောင်းခေတ်]] [[အဘိရာဇာ]]မင်းကြီးလက်ထက် သာကီအမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ ဗမာတို့သည် ပြင်ပတိုင်းပြည်များဖြစ်သော [[ယိုးဒယား]]နှင့် [[အိန္ဒိယ]]စသည်တို့ကို တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ "မှန်းကင်းတစ်လှည့် ထင်းတစ်လှည့်" ဟူသည့်အတိုင်း ဗမာပြည်သည် အမြဲတမ်းထည်ထည်ဝါဝါမရှိနိုင်ပေ။ မြင့်သည့်အခါမြင့်၍ နိမ့်သည့်အခါနိမ့်ခြင်းသည် လောကဓံတရားပင်ဖြစ်ရာ ကြံကြံခံ၍တရားရှိကြရမည်။ ယခုမြန်မာနိုင်ငံသည် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကျရောက်နေသော်လည်း အရင်းအမြစ်များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဗမာပြည်သည်ဗမာတို့၏ပြည်သာဖြစ်ပေသည်။ ဗမာလူမျိုးတို့သည် ကမ္ဘာတွင်သမိုင်းအစဉ်မပျက် ထင်ရှားလာခဲ့ကြသော လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်ထင်ရှားသော လူမျိုးဖြစ်ပါလျက် ဗမာတို့၏ခေတ်ကို ရောက်သည်အခါတွင် အညံ့မခံသင့်ပေ။ ထိုသို့အညံ့ခံပါက "ဗမာပင် ဟုတ်ရဲ့လား" ဟူ၍ပင် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ် ကောင်းလှပါသည်။ ဗမာများအားလုံး တက်ညီလက်ညီနှင့် ယောက်ျားပီသစွာ ရှိကြရမည်။ မိမိကိုယ်ကျိုးအတွက်မဟုတ်ဘဲ နောင်လာနောက်သားများအတွက် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ ဗမာတို့သည် ဇာတိကိုကရဲသဖြင့် ဗမာပီပီရဲကြရမည်။ ကြောက်မွှေးများရှိပါက တစ်ချောင်းချောင်စီ ဇပ်ကနဲနှုတ်ယူရမည်။ ဗမာပြည်သည် ဗမာတို့အတွက်သာဖြစ်ရာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့ကို ရဲရင့်စွာစိန်ခေါ်ကြရပေမည်။ ဗမာတို့၏မျိုးရိုးသည် သခင်မျိုးရိုးဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကျွန်အကျင့်ကိုမကျင့်အပ်ဘဲ သခင်အကျင့်ကိုသာ ကျင့်သင်ကြသည်။ ဗမာလူမျိုးတို့သည် အသက်သာအသေခံမည် အမွှေး‌တစ်ချောင်းမျှ အကျွတ်မခံလိုဟုဆိုသည့် စာမရီငှက်များကဲ့သို့သော စိတ်ဓာတ်များရှိကြသည်။ [[ယူဇနာ]]နှစ်သိန်းလေးသောင်း အထူရှိသော ကမ္ဘာမကြေသည့်ကာလပတ်လုံး ဗမာပြည်သည်ဗမာတို့၏ လက်ထဲ၌သာရှိကြရမည်။ ကမ္ဘာကြေသော်လည်း ဗမာတို့၏ဂုဏ်သတင်းသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်ခြင်းမရှိအပ်ပေ။ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|မြန်မာ]]၊ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ အစရှိသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုအားလုံးကိုချုံ၍ "ဗမာလူမျိုး" ဟူ၍မှတ်ယူရမည်။ ထိုဗမာတိုင်းရင်းသားများအားလုံးသည် ဗမာပြည်ကိုမိမိတို့ပြည်အဖြစ်မှတ်ယူကြရမည်။ ဗမာတိုင်းရင်းသား အချင်းချင်းသည်လည်း သွေးသားအရင်းအခြာလို ချစ်ချစ်ခင်ခင်နေကြရမည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ရန်မှာ ဗမာတို့၏အဓိက တာဝန်ကြီးပင်ဖြစ်ပေသည်။ ဗမာတို့သည်ပေါ့ဆမနေဘဲ ဗမာတို့၏အရေးအတွက် အမြဲကြိုးစား၍ ဆောင်ရွက်နေကြရမည်။ နေမင်းသည်နံနက်တိုင်း အရှေ့အရပ်မှထွက်လာသကဲ့သို့ ဗမာပြည်ကြီးသည်လည်း တစ်နေ့လျှင်လည်း ထည်ထည်ဝါဝါနှင့် နေနိုင်သောခေတ်ကို ရောက်ရှိလာမည်မှာလည်း ဧကန်မလွဲပင်ဖြစ်သည်။ ဗမာတို့သည် မိမိအိမ်မှအိမ်၊ မိမိရွာမှရွာဟုမှတ်တတ်သော ကိုယ့်အိမ်ကိုယ်သာချစ်ခင်သည့် စိတ်ဓာတ်ကိုဖျောက်ဖျက်သင့်သည်။ မြောက်ဖက်[[ပူတာအို]]မှ တောင်ဖက်[[ဝိတိုရိယအငူ]]၊ နောက်ဖက်[[အိန္ဒိယ]]နယ်စပ်မှ အရှေ့ဖက်[[ယိုးဒယား]]နယ်စပ်အထိဖြစ်သော ဗမာတစ်ပြည်လုံးကိုမှ မိမိအိမ်၊ မိမိရွာဟူ၍ ချစ်ခင်မြတ်နိုးပြီး ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကြရပေမည်။ ထို့သို့ဆောင်ရွက်မှသာ ဗမာဟူသောအမည်နှင့် ထိုက်တန်ကြပေမည်။ == အခြားကြည့်ရန် == * [[ကမ္ဘာမကျေ]] == မှတ်စုများ == {{notelist}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ဂီတ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသီချင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] mhl7ztlr0586h78hu8r38d7i4u73y6s 0 4561 1034397 1014658 2026-05-28T10:25:15Z CommonsDelinker 115 Replacing President_Ronald_Reagan_and_Soviet_General_Secretary_Mikhail_Gorbachev_at_the_first_Summit_in_Geneva,_Switzerland.jpg with [[File:President_Ronald_Reagan_and_Soviet_General_Secretary_Gorbachev_at_The_First_Summit_in_Geneva_Switzerland_-_DPLA_-_b 1034397 wikitext text/x-wiki [[File:President Ronald Reagan and Soviet General Secretary Gorbachev at The First Summit in Geneva Switzerland - DPLA - b534f3d00bb05c3cc293789b180d2116.jpg|thumb|right|300px|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့သည် စစ်အေးတိုက်ပွဲအတွင်းတွင် မိမိတို့ ဩဇာလွှမ်းမိုးသော အုပ်စု အသီးသီးကို ဦးဆောင်သော မဟာအင်အားကြီး နိုင်ငံ ၂ခု ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ပုံမှာ တစ်ဖက်စီမှ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးစီ ဖြစ်ကြသော [[ရော်နယ် ရေဂင်]]နှင့် [[မစ်ဟေး ဂေါ်ဗာချော့ဗ်]] တို့ ၁၉၈၅က တွေ့ဆုံခဲ့သော ပုံ ဖြစ်သည်။]] [[ဖိုင်:Infobox_collage_for_Cold_War.png|thumb|right|စစ်အေးတိုက်ပွဲ၏ အကျဉ်းချုပ်]] '''စစ်အေးတိုက်ပွဲ''' ဆိုသည်မှာ ၁၉၄၀ ခုနှစ်များ၏ အလယ်ပိုင်းမှ စတင်၍ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအထိ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] နှင့် [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ|ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]] နိုင်ငံကြီး ၂ နိုင်ငံနှင့် သူတို့နှင့် အသီးသီး ပတ်သက်နေကြသော မဟာမိတ်နိုင်ငံများကြားတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပဋိပက္ခ၊ တင်းမာမှုနှင့် ယှဉ်ပြိုင်မှုတို့ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အခြေအနေကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်ကာလများတွင် ထိုမဟာအင်အားကြီးနိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံတို့ကြားတွင်ရှိသော ယှဉ်ပြိုင်မှုများကို စစ်ရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၊ ဝါဒဖြန့်ချိမှု၊ သူလျှိုထောက်လှမ်းမှု၊ လက်နက် အသစ်အဆန်း ထုတ်လုပ်မှု၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း တိုးမြှင့်မှု၊ [[အာကာသပြိုင်ပွဲ]]ကဲ့သို့ အာကာသနည်းပညာယှဉ်ပြိုင်မှု အပါအဝင် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်သော နည်းပညာတိုးတက်မှုများဖြင့် ပြသခဲ့သည်။ မဟာအင်အားကြီး နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံလုံးကပင် အကုန်အကျအလွန်များသော ကာကွယ်ရေး အသုံးစရိတ်များကို သုံးစွဲခဲ့ပြီး သမားရိုးကျနှင့် နျူးကလီးယား လက်နက်များ ယှဉ်ပြိုင်ထုတ်လုပ်မှုများ အပါအဝင် အခြားနိုင်ငံများ၏ နောက်ကွယ်မှတဆင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဗြိတိန်နှင့် [[ပြင်သစ်]]တို့သည် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]၏ နောက်ဆုံး ၄ နှစ်အတွင်း ဝင်ရိုးတန်း အင်အားကြီးနိုင်ငံများ ကို ဆန့်ကျင်သော မဟာမိတ်များအဖြစ် ရှိခဲ့ကြသော်လည်း ထိုပဋိပက္ခများ မပြီးဆုံးမီ အချိန်နှင့် ပြီးဆုံးပြီးအချိန်တို့တွင် ထိုနိုင်ငံများကြားတွင် သဘောမတူညီမှု အမြောက်အမြားရှိခဲ့ပြီး စစ်အပြီးတွင် တည်ရှိမည့် ကမ္ဘာကြီး၏ ပုံသဏ္ဌန်နှင့်ပတ်သက်သော သဘောမတူညီမှုမှာ အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးဆုံး သွားသောအခါတွင် ဥရောပ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ထို ၄နိုင်ငံမှ ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့တွင် အင်အား အကောင်းဆုံးသော စစ်အင်အား ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲခြင်းဖြင့် စစ်​အေးတိုက်ပွဲ ပြီးဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:စစ်အေးတိုက်ပွဲ]] [[ကဏ္ဍ:သမိုင်းဆိုင်ရာ ခေတ်ကာလများ]] [[ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး]] imejdmj2bq4okywlfnukk2v1aemi61w 0 4713 1034289 444557 2026-05-27T18:01:04Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034289 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = [[:en:Western philosophy|အနောက်တိုင်း ဒဿနိကဗေဒ]] |era = ၁၉ ရာစု [[ဒဿနိကဗေဒ]] |honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|FRSA}} |image = Karl Marx_001.jpg |caption = ကားလ် မာ့ခ် (၁၈၇၅) |birth_date = {{Birth date|df=yes|1818|05|05}} |birth_place = [[:en:Trier|ထရီယာမြို့]], [[ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှားတိုင်းပြည်]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1883|03|14|1818|05|05}} |death_place = [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |resting_place = [[:en:Tomb_of_Karl_Marx|မာ့ခ်၏သင်္ချိုင်း]]၊ [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |residence = [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]] |nationality = [[:en:ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှန်]] (၁၈၁၈-၁၈၄၅)<br> [[:en:Statelessness|နိုင်ငံမဲ့]] (၁၈၄၅ပြီးနောက်) |school_tradition= [[:en:Continental philosophy|ကွန်တီနန်တယ် ဒဿနိကဗေဒ]]<br>[[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]]<br>[[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] |signature = Karl Marx Signature.svg |main_interests = [[နိုင်ငံရေး]]၊ [[ဘောဂဗေဒ]]၊ [[ဒဿနိကဗေဒ]]၊ [[သမိုင်း]] |influences = [[:en:Charles Babbage|Babbage]],<ref>[http://arch.oucs.ox.ac.uk/detail/94555/index.html Babbage pages]</ref> [[:en:Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[:en:Ludwig Feuerbach|Feuerbach]], [[:en:Baruch Spinoza|Spinoza]], [[:en:Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]], [[:en:Max Stirner|Stirner]], [[:en:Adam Smith|Smith]], Voltaire, [[:en:David Ricardo|Ricardo]], [[:en:Giambattista Vico|Vico]], [[:en:Maximilien Robespierre|Robespierre]], [[:en:Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], [[:en:William Shakespeare|Shakespeare]], [[:en:Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[:en:Claude Adrien Helvétius|Helvétius]], [[:en:Baron d'Holbach|d'Holbach]],<ref>Mehring, Franz, ''Karl Marx: The Story of His Life'' (Routledge, 2003) p. 75</ref> [[:en:Justus von Liebig|Liebig]],<ref>John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", ''American Journal of Sociology'', Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.</ref> [[:en:Charles Darwin|Darwin]], [[:en:Charles Fourier|Fourier]], Robert Owen, [[:en:Moses Hess|Hess]], [[:en:Friedrich Engels|Engels]], [[:en:François Guizot|Guizot]], [[:en:Constantin Pecqueur|Pecqueur]],<ref>Allen Oakley, [https://books.google.com/books?id=L949AAAAIAAJ&dq ''Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860''], Routledge, 1984, p. 51.</ref> Aristotle, Epicurus |influenced = |alma_mater = {{plainlist| *University of Bonn *University of Berlin *University of Jena}} |notable_ideas = [[:en:Marx's_theory_of_alienation|Alienation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Exploitation_of_labour|Exploitation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Class_conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]]<br>[[:en:Historical_materialism|သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန်]]<br>[[:en:Value_form|တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] |notable_works=[[:en:Das Kapital|Das Kapital]] (ကတ်ပီတယ်)<br>[[:en:Communist Manifesto|Communist Manifesto]] (ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကြေညာစာတမ်း)}} '''ကားလ်မာ့ခ်''' (Karl Marx) (၁၈၁၈-၁၈၈၃) သည် ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင်၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသီအိုရီ၊ စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် ဂျာနယ်လစ်ဖြစ်သည်။ သူသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန် (Historical Materialism) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး အရင်းရှင်စနစ် (Capitalism) အောက်တွင် လူတန်းစား တိုက်ပွဲ (Class Conflict) တဖြည်ဖြည်းပြင်းထန်လာပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ဖျက်စီး၍ ကွန်မြူနစ်စနစ် (Communism) နှင့် အစားထိုးမည် ဟူ၍သီအိုရီ ထုတ်ခဲ့သည်။ မာ့ခ်၏ အတွေးအခေါ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မာ့ခ်ဝါဒဟု လူသိများပြီး ထိုဝါဒကြောင့်နိုင်ငံများစွာတွင် တော်လှန်ရေးများနှင့် အုံကြွမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့ခ် ဖခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကားလ်မာ့ခ်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ဘွန်းတက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေ ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ နောက်ဘာလင်တတ္ကသိုလ်၊ နောက်ဆုံး ဂျီနီဗာ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ကာ ဒဿနိကဗေဒ အဓိကဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရသည်။ နောက် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီး ကိုလုံးရှိ သတင်းစာတစ်စောင်တွင် အတန်ကြာ အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် သူ၏တင်းမာသည် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများ ကြောင့်အခက်အခဲများရှိလာကာ [[ပါရီမြို့]]သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှစကာ သူ၏နောက်ဆုံးချိန်အထိ အကောင်းဆုံး တွဲဖက်ဖြစ်သည့် ဖရက်ဒရစ်အိန်ဂျယ်လ် နှင့်စတင်ဆုံစည်းရင်းနှီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင်နာမည်ဖြင့် ကျမ်းများကိုရေးခဲ့ကြသော်လည်း အတွေးအခေါ်၊ မူဝါဒ များတွင် တစ်ထပ်တည်းနီးပါး တူညီသဖြင့် နှစ်ဦးပေါင်းရေးသည်နှင့် ခြားနားမှုမရှိကြပေ။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ကားလ်မာ့ခ်ကဦးဆောင်လေ့ရှိသည်။ မကြာမှီ ပြင်သစ်မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် ဘရပ်ဆဲလ် သို့ရွှေ့ပြန်သည်။ ဘရပ်ဆဲလ်တွင်ရှိနေစဉ် ၁၈၄၇တွင် အရေးပါသည့် ကျမ်းဖြစ်သည့် '''ဒဿနိကဗေဒ၏ ပျော့ချက်''' အမည်ရကျမ်းကို ထုတ်ဝေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် အိန်ဂျယ်လ်နှင့် ပူးတွဲရေးသားကာ ကမ္ဘာကျော်သည့် ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ နောက် ကိုလုံးသို့ ပြန်ရောက်လာပြီး လပိုင်းအကြာမှာပင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် မာ့ခ် လန်ဒန်သို့လာရောက်အခြေချကာ သေသည်အထိ နေသွားခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင် ရှိနေချိန်များတွင် အရေးပါသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဆက်မပျက်လုပ်သည်။ ဝမ်းစာမရှာသဖြင့် မိသားစုကို အိန်ဂျယ်လ်က ရက်ရောစွာထောက်ပံ့ထားသည်။ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သည့် အရင်းကျမ်း ပထမတွဲကို ၁၈၆၇ တွင်ထုတ်ဝေသည်။ ကျန်ဒုတိယတွဲနှင့် တတိယတွဲများမပြီးမှီ ၁၈၈၃ တွင်ကွယ်လွန်သဖြင့် အိန်ဂျယ်လ်က ဆက်လက်ရေးသားပြီး တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေပေးသည်။ မာ့ခ်ရေးသားခဲ့သမျှသည် ကွန်မြူနစ်စနစ်၏ အခြေခံများပင်ဖြစ်သည်။ နောင်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဆိုရှယ်လစ်များကလည်း မာ့ခ်၏ကျမ်းများကို မှီငြမ်းပြုကြပြန်သည်။ မာ့ခ်ကွယ်လွန်စတွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ ၎င်း၏ဝါဒကို စမ်းသပ်ခြင်းမရှိကြပေ။ သို့သော် နှစ်များမကြာမှီအချိန်တွင်း ဆိုဗီယက်ရုရှားနှင့် [[တရုတ်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအတော်များများ ကွန်မြူနစ် နှင့် ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများဖြစ်လာကြသဖြင့် အလွန်ဩဇာကြီးမားသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် သူ၏ဩဇာမှာ ကြာရှည်မခံပေ။ [[ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု]]ကြီးမှာ နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစု သို့မကူးနိုင်သကဲ့သို့ [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]မှာလည်း လက်တဆုပ်စာ နိုင်ငံများတွင်သာ ရှင်သန်နိုင်တော့သဖြင့် အကြီးအကျယ် ရှုံးနှိမ့်ပြီ ဟုဆိုရတော့မည်ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၈၁၈|၁၈၈၃}} [[Category:ဂျာမန် နိုင်ငံရေးသမားများ]] 75zudrvl6wkqgc7alz6mmzf4kssqlbm 1034294 1034289 2026-05-27T18:51:29Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034294 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = [[:en:Western philosophy|အနောက်တိုင်း ဒဿနိကဗေဒ]] |era = ၁၉ ရာစု [[ဒဿနိကဗေဒ]] |honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|FRSA}} |image = Karl Marx_001.jpg |caption = ကားလ် မာ့ခ် (၁၈၇၅) |birth_date = {{Birth date|df=yes|1818|05|05}} |birth_place = [[:en:Trier|ထရီယာမြို့]], [[ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှားတိုင်းပြည်]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1883|03|14|1818|05|05}} |death_place = [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |resting_place = [[:en:Tomb_of_Karl_Marx|မာ့ခ်၏သင်္ချိုင်း]]၊ [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |residence = [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]] |nationality = [[:en:ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှန်]] (၁၈၁၈-၁၈၄၅)<br> [[:en:Statelessness|နိုင်ငံမဲ့]] (၁၈၄၅ပြီးနောက်) |school_tradition= [[:en:Continental philosophy|ကွန်တီနန်တယ် ဒဿနိကဗေဒ]]<br>[[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]]<br>[[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] |signature = Karl Marx Signature.svg |main_interests = [[နိုင်ငံရေး]]၊ [[ဘောဂဗေဒ]]၊ [[ဒဿနိကဗေဒ]]၊ [[သမိုင်း]] |influences = [[:en:Charles Babbage|Babbage]],<ref>[http://arch.oucs.ox.ac.uk/detail/94555/index.html Babbage pages]</ref> [[:en:Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[:en:Ludwig Feuerbach|Feuerbach]], [[:en:Baruch Spinoza|Spinoza]], [[:en:Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]], [[:en:Max Stirner|Stirner]], [[:en:Adam Smith|Smith]], Voltaire, [[:en:David Ricardo|Ricardo]], [[:en:Giambattista Vico|Vico]], [[:en:Maximilien Robespierre|Robespierre]], [[:en:Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], [[:en:William Shakespeare|Shakespeare]], [[:en:Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[:en:Claude Adrien Helvétius|Helvétius]], [[:en:Baron d'Holbach|d'Holbach]],<ref>Mehring, Franz, ''Karl Marx: The Story of His Life'' (Routledge, 2003) p. 75</ref> [[:en:Justus von Liebig|Liebig]],<ref>John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", ''American Journal of Sociology'', Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.</ref> [[:en:Charles Darwin|Darwin]], [[:en:Charles Fourier|Fourier]], Robert Owen, [[:en:Moses Hess|Hess]], [[:en:Friedrich Engels|Engels]], [[:en:François Guizot|Guizot]], [[:en:Constantin Pecqueur|Pecqueur]],<ref>Allen Oakley, [https://books.google.com/books?id=L949AAAAIAAJ&dq ''Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860''], Routledge, 1984, p. 51.</ref> Aristotle, Epicurus |influenced = |alma_mater = {{plainlist| *University of Bonn *University of Berlin *University of Jena}} |notable_ideas = [[:en:Marx's_theory_of_alienation|Alienation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Exploitation_of_labour|Exploitation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Class_conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]]<br>[[:en:Historical_materialism|သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန်]]<br>[[:en:Value_form|တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] |notable_works=[[:en:Das Kapital|Das Kapital]] (ကတ်ပီတယ်)<br>[[:en:Communist Manifesto|Communist Manifesto]] (ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကြေညာစာတမ်း)}} '''ကားလ်မာ့ခ်''' (Karl Marx) (၁၈၁၈-၁၈၈၃) သည် ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင်၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသီအိုရီ၊ စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် ဂျာနယ်လစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန် (Historical Materialism) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး အရင်းရှင်စနစ် (Capitalism) အောက်တွင် လူတန်းစား တိုက်ပွဲ (Class Conflict) တဖြည်ဖြည်းပြင်းထန်လာပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ဖျက်စီး၍ [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|ကွန်မြူနစ်]]စနစ် (Communism) နှင့် အစားထိုးမည် ဟူ၍သီအိုရီ ထုတ်ခဲ့သည်။ မာ့ခ်၏ အတွေးအခေါ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မာ့ခ်ဝါဒဟု လူသိများပြီး ထိုဝါဒကြောင့်နိုင်ငံများစွာတွင် တော်လှန်ရေးများနှင့် အုံကြွမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့ခ် ဖခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကားလ်မာ့ခ်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ဘွန်း တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေ ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပြီးနောက် [[ဘာလင်မြို့|ဘာလင်]]တတ္ကသိုလ်၊ နောက်ဆုံး ဂျီနာ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ကာ [[ဒဿနိကဗေဒ]] ပါရဂူဘွဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီး [[ကိုလုန်းမြို့]]ရှိ သတင်းစာတစ်စောင်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏တင်းမာသည့် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများ ကြောင့်အခက်အခဲများရှိလာကာ [[ပါရီမြို့]]သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှစကာ သူ၏နောက်ဆုံးချိန်အထိ အကောင်းဆုံး တွဲဖက်ဖြစ်သည့် ဖရက်ဒရစ်အိန်ဂျယ်လ် နှင့် စတင်ဆုံစည်းရင်းနှီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင်နာမည်ဖြင့် ကျမ်းများကိုရေးခဲ့ကြသော်လည်း အတွေးအခေါ်၊ မူဝါဒ များတွင် တစ်ထပ်တည်းနီးပါး တူညီသဖြင့် နှစ်ဦးပေါင်းရေးသည်နှင့် ခြားနားမှုမရှိကြပေ။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ကားလ်မာ့ခ်ကဦးဆောင်လေ့ရှိသည်။ မကြာမှီ ပြင်သစ်မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် ဘရပ်ဆဲလ် သို့ရွှေ့ပြန်သည်။ ဘရပ်ဆဲလ်တွင်ရှိနေစဉ် ၁၈၄၇တွင် အရေးပါသည့် ကျမ်းဖြစ်သည့် '''ဒဿနိကဗေဒ၏ ပျော့ချက်''' အမည်ရကျမ်းကို ထုတ်ဝေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် အိန်ဂျယ်လ်နှင့် ပူးတွဲရေးသားကာ ကမ္ဘာကျော်သည့် ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ နောက် ကိုလုံးသို့ ပြန်ရောက်လာပြီး လပိုင်းအကြာမှာပင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် မာ့ခ် လန်ဒန်သို့လာရောက်အခြေချကာ သေသည်အထိ နေသွားခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင် ရှိနေချိန်များတွင် အရေးပါသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဆက်မပျက်လုပ်သည်။ ဝမ်းစာမရှာသဖြင့် မိသားစုကို အိန်ဂျယ်လ်က ရက်ရောစွာထောက်ပံ့ထားသည်။ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သည့် အရင်းကျမ်း ပထမတွဲကို ၁၈၆၇ တွင်ထုတ်ဝေသည်။ ကျန်ဒုတိယတွဲနှင့် တတိယတွဲများမပြီးမှီ ၁၈၈၃ တွင်ကွယ်လွန်သဖြင့် အိန်ဂျယ်လ်က ဆက်လက်ရေးသားပြီး တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေပေးသည်။ မာ့ခ်ရေးသားခဲ့သမျှသည် ကွန်မြူနစ်စနစ်၏ အခြေခံများပင်ဖြစ်သည်။ နောင်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဆိုရှယ်လစ်များကလည်း မာ့ခ်၏ကျမ်းများကို မှီငြမ်းပြုကြပြန်သည်။ မာ့ခ်ကွယ်လွန်စတွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ ၎င်း၏ဝါဒကို စမ်းသပ်ခြင်းမရှိကြပေ။ သို့သော် နှစ်များမကြာမှီအချိန်တွင်း ဆိုဗီယက်ရုရှားနှင့် [[တရုတ်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအတော်များများ ကွန်မြူနစ် နှင့် ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများဖြစ်လာကြသဖြင့် အလွန်ဩဇာကြီးမားသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၈၁၈|၁၈၈၃}} [[Category:ဂျာမန် နိုင်ငံရေးသမားများ]] t7986fmi3vztpt4nh2kg5bazek55qqh 1034319 1034294 2026-05-27T21:12:27Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034319 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = [[:en:Western philosophy|အနောက်တိုင်း ဒဿနိကဗေဒ]] |era = ၁၉ ရာစု [[ဒဿနိကဗေဒ]] |honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|FRSA}} |image = Karl Marx_001.jpg |caption = ကားလ် မာ့ခ် (၁၈၇၅) |birth_date = {{Birth date|df=yes|1818|05|05}} |birth_place = [[:en:Trier|ထရီယာမြို့]], [[ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှားတိုင်းပြည်]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1883|03|14|1818|05|05}} |death_place = [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |resting_place = [[:en:Tomb_of_Karl_Marx|မာ့ခ်၏သင်္ချိုင်း]]၊ [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |residence = [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]] |nationality = [[:en:ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှန်]] (၁၈၁၈-၁၈၄၅)<br> [[:en:Statelessness|နိုင်ငံမဲ့]] (၁၈၄၅ပြီးနောက်) |school_tradition= [[:en:Continental philosophy|ကွန်တီနန်တယ် ဒဿနိကဗေဒ]]<br>[[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]]<br>[[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] |signature = Karl Marx Signature.svg |main_interests = [[နိုင်ငံရေး]]၊ [[ဘောဂဗေဒ]]၊ [[ဒဿနိကဗေဒ]]၊ [[သမိုင်း]] |influences = [[:en:Charles Babbage|Babbage]],<ref>[http://arch.oucs.ox.ac.uk/detail/94555/index.html Babbage pages]</ref> [[:en:Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[:en:Ludwig Feuerbach|Feuerbach]], [[:en:Baruch Spinoza|Spinoza]], [[:en:Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]], [[:en:Max Stirner|Stirner]], [[:en:Adam Smith|Smith]], Voltaire, [[:en:David Ricardo|Ricardo]], [[:en:Giambattista Vico|Vico]], [[:en:Maximilien Robespierre|Robespierre]], [[:en:Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], [[:en:William Shakespeare|Shakespeare]], [[:en:Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[:en:Claude Adrien Helvétius|Helvétius]], [[:en:Baron d'Holbach|d'Holbach]],<ref>Mehring, Franz, ''Karl Marx: The Story of His Life'' (Routledge, 2003) p. 75</ref> [[:en:Justus von Liebig|Liebig]],<ref>John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", ''American Journal of Sociology'', Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.</ref> [[:en:Charles Darwin|Darwin]], [[:en:Charles Fourier|Fourier]], Robert Owen, [[:en:Moses Hess|Hess]], [[:en:Friedrich Engels|Engels]], [[:en:François Guizot|Guizot]], [[:en:Constantin Pecqueur|Pecqueur]],<ref>Allen Oakley, [https://books.google.com/books?id=L949AAAAIAAJ&dq ''Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860''], Routledge, 1984, p. 51.</ref> Aristotle, Epicurus |influenced = |alma_mater = {{plainlist| *University of Bonn *University of Berlin *University of Jena}} |notable_ideas = [[:en:Marx's_theory_of_alienation|Alienation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Exploitation_of_labour|Exploitation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Class_conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]]<br>[[:en:Historical_materialism|သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန်]]<br>[[:en:Value_form|တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] |notable_works=[[:en:Das Kapital|Das Kapital]] (ကတ်ပီတယ်)<br>[[:en:Communist Manifesto|Communist Manifesto]] (ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကြေညာစာတမ်း)}} '''ကားလ်မာ့ခ်''' (Karl Marx) (၁၈၁၈-၁၈၈၃) သည် ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင်၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသီအိုရီ၊ စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် ဂျာနယ်လစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန် (Historical Materialism) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး အရင်းရှင်စနစ် (Capitalism) အောက်တွင် လူတန်းစား တိုက်ပွဲ (Class Conflict) တဖြည်ဖြည်းပြင်းထန်လာပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ဖျက်စီး၍ [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|ကွန်မြူနစ်]]စနစ် (Communism) နှင့် အစားထိုးမည် ဟူ၍သီအိုရီ ထုတ်ခဲ့သည်။ မာ့ခ်၏ အတွေးအခေါ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မာ့ခ်ဝါဒဟု လူသိများပြီး ထိုဝါဒကြောင့်နိုင်ငံများစွာတွင် တော်လှန်ရေးများနှင့် အုံကြွမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့ခ် ဖခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကားလ်မာ့ခ်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ဘွန်း တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေ ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပြီးနောက် [[ဘာလင်မြို့|ဘာလင်]]တတ္ကသိုလ်၊ နောက်ဆုံး ဂျီနာ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ကာ [[ဒဿနိကဗေဒ]] ပါရဂူဘွဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီး [[ကိုလုန်းမြို့]]ရှိ သတင်းစာတစ်စောင်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏တင်းမာသည့် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများ ကြောင့်အခက်အခဲများရှိလာကာ [[ပါရီမြို့]]သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှစကာ သူ၏နောက်ဆုံးချိန်အထိ အကောင်းဆုံး တွဲဖက်ဖြစ်သည့် ဖရက်ဒရစ်အိန်ဂျယ်လ် နှင့် စတင်ဆုံစည်းရင်းနှီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင်နာမည်ဖြင့် ကျမ်းများကိုရေးခဲ့ကြသော်လည်း အတွေးအခေါ်၊ မူဝါဒ များတွင် တစ်ထပ်တည်းနီးပါး တူညီသဖြင့် နှစ်ဦးပေါင်းရေးသည်နှင့် ခြားနားမှုမရှိကြပေ။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ကားလ်မာ့ခ်ကဦးဆောင်လေ့ရှိသည်။ မကြာမှီ ပြင်သစ်မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် ဘရပ်ဆဲလ် သို့ရွှေ့ပြန်သည်။ ဘရပ်ဆဲလ်တွင်ရှိနေစဉ် ၁၈၄၇တွင် အရေးပါသည့် ကျမ်းဖြစ်သည့် '''ဒဿနိကဗေဒ၏ ပျော့ချက်''' (The Poverty of Philosophy) အမည်ရကျမ်းကို ထုတ်ဝေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် အိန်ဂျယ်လ်နှင့် ပူးတွဲရေးသားကာ ကမ္ဘာကျော်သည့် ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ နောက် ကိုလုံးသို့ ပြန်ရောက်လာပြီး လပိုင်းအကြာမှာပင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် မာ့ခ် လန်ဒန်သို့လာရောက်အခြေချကာ သေသည်အထိ နေသွားခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင် ရှိနေချိန်များတွင် အရေးပါသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဆက်မပျက်လုပ်သည်။ ဝမ်းစာမရှာသဖြင့် မိသားစုကို အိန်ဂျယ်လ်က ရက်ရောစွာထောက်ပံ့ထားသည်။ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သည့် အရင်းကျမ်း ပထမတွဲကို ၁၈၆၇ တွင်ထုတ်ဝေသည်။ ကျန်ဒုတိယတွဲနှင့် တတိယတွဲများမပြီးမှီ ၁၈၈၃ တွင်ကွယ်လွန်သဖြင့် အိန်ဂျယ်လ်က ဆက်လက်ရေးသားပြီး တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေပေးသည်။ မာ့ခ်ရေးသားခဲ့သမျှသည် ကွန်မြူနစ်စနစ်၏ အခြေခံများပင်ဖြစ်သည်။ နောင်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဆိုရှယ်လစ်များကလည်း မာ့ခ်၏ကျမ်းများကို မှီငြမ်းပြုကြပြန်သည်။ မာ့ခ်ကွယ်လွန်စတွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ ၎င်း၏ဝါဒကို စမ်းသပ်ခြင်းမရှိကြပေ။ သို့သော် နှစ်များမကြာမှီအချိန်တွင်း ဆိုဗီယက်ရုရှားနှင့် [[တရုတ်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအတော်များများ ကွန်မြူနစ် နှင့် ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများဖြစ်လာကြသဖြင့် အလွန်ဩဇာကြီးမားသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၈၁၈|၁၈၈၃}} [[Category:ဂျာမန် နိုင်ငံရေးသမားများ]] miuyib31fya6bkt0esoxdnx42n1zgfp 1034402 1034319 2026-05-28T11:07:53Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034402 wikitext text/x-wiki {{Infobox philosopher |region = [[:en:Western philosophy|အနောက်တိုင်း ဒဿနိကဗေဒ]] |era = ၁၉ ရာစု [[ဒဿနိကဗေဒ]] |honorific_suffix = {{postnominals|country=GBR|size=100|FRSA}} |image = Karl Marx_001.jpg |caption = ကားလ် မာ့ခ် (၁၈၇၅) |birth_date = {{Birth date|df=yes|1818|05|05}} |birth_place = [[:en:Trier|ထရီယာမြို့]], [[ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှားတိုင်းပြည်]] |death_date = {{Death date and age|df=yes|1883|03|14|1818|05|05}} |death_place = [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |resting_place = [[:en:Tomb_of_Karl_Marx|မာ့ခ်၏သင်္ချိုင်း]]၊ [[လန်ဒန်မြို့]]၊ [[အင်္ဂလန်]]။ |residence = [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]၊ [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ]] |nationality = [[:en:ပရော့ယီဆန်_တိုင်းပြည်|ပရုရှန်]] (၁၈၁၈-၁၈၄၅)<br> [[:en:Statelessness|နိုင်ငံမဲ့]] (၁၈၄၅ပြီးနောက်) |school_tradition= [[:en:Continental philosophy|ကွန်တီနန်တယ် ဒဿနိကဗေဒ]]<br>[[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]]<br>[[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] |signature = Karl Marx Signature.svg |main_interests = [[နိုင်ငံရေး]]၊ [[ဘောဂဗေဒ]]၊ [[ဒဿနိကဗေဒ]]၊ [[သမိုင်း]] |influences = [[:en:Charles Babbage|Babbage]],<ref>[http://arch.oucs.ox.ac.uk/detail/94555/index.html Babbage pages]</ref> [[:en:Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]], [[:en:Ludwig Feuerbach|Feuerbach]], [[:en:Baruch Spinoza|Spinoza]], [[:en:Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]], [[:en:Max Stirner|Stirner]], [[:en:Adam Smith|Smith]], Voltaire, [[:en:David Ricardo|Ricardo]], [[:en:Giambattista Vico|Vico]], [[:en:Maximilien Robespierre|Robespierre]], [[:en:Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]], [[:en:William Shakespeare|Shakespeare]], [[:en:Johann Wolfgang von Goethe|Goethe]], [[:en:Claude Adrien Helvétius|Helvétius]], [[:en:Baron d'Holbach|d'Holbach]],<ref>Mehring, Franz, ''Karl Marx: The Story of His Life'' (Routledge, 2003) p. 75</ref> [[:en:Justus von Liebig|Liebig]],<ref>John Bellamy Foster. "Marx's Theory of Metabolic Rift: Classical Foundations for Environmental Sociology", ''American Journal of Sociology'', Vol. 105, No. 2 (September 1999), pp. 366–405.</ref> [[:en:Charles Darwin|Darwin]], [[:en:Charles Fourier|Fourier]], Robert Owen, [[:en:Moses Hess|Hess]], [[:en:Friedrich Engels|Engels]], [[:en:François Guizot|Guizot]], [[:en:Constantin Pecqueur|Pecqueur]],<ref>Allen Oakley, [https://books.google.com/books?id=L949AAAAIAAJ&dq ''Marx's Critique of Political Economy: 1844 to 1860''], Routledge, 1984, p. 51.</ref> Aristotle, Epicurus |influenced = |alma_mater = {{plainlist| *University of Bonn *University of Berlin *University of Jena}} |notable_ideas = [[:en:Marx's_theory_of_alienation|Alienation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Exploitation_of_labour|Exploitation သီအိုရီ]]<br>[[:en:Class_conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]]<br>[[:en:Historical_materialism|သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန်]]<br>[[တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] |notable_works=[[:en:Das Kapital|Das Kapital]] (ကတ်ပီတယ်)<br>[[:en:Communist Manifesto|Communist Manifesto]] (ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကြေညာစာတမ်း)}} '''ကားလ်မာ့ခ်''' (Karl Marx) (၁၈၁၈-၁၈၈၃) သည် ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင်၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသီအိုရီ၊ စီးပွားရေးပညာရှင်နှင့် ဂျာနယ်လစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် သမိုင်းဆိုင်ရာ မက်တီရီယယ်လစ်စန် (Historical Materialism) ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး အရင်းရှင်စနစ် (Capitalism) အောက်တွင် လူတန်းစား တိုက်ပွဲ (Class Conflict) တဖြည်ဖြည်းပြင်းထန်လာပြီး အရင်းရှင်စနစ်ကို ဖျက်စီး၍ [[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|ကွန်မြူနစ်]]စနစ် (Communism) နှင့် အစားထိုးမည် ဟူ၍သီအိုရီ ထုတ်ခဲ့သည်။ မာ့ခ်၏ အတွေးအခေါ်များနှင့် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို မာ့ခ်ဝါဒဟု လူသိများပြီး ထိုဝါဒကြောင့်နိုင်ငံများစွာတွင် တော်လှန်ရေးများနှင့် အုံကြွမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့ခ် ဖခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကားလ်မာ့ခ်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အသက် ၁၇ နှစ်တွင် ဘွန်း တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေ ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပြီးနောက် [[ဘာလင်မြို့|ဘာလင်]]တတ္ကသိုလ်၊ နောက်ဆုံး ဂျီနာ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ကာ [[ဒဿနိကဗေဒ]] ပါရဂူဘွဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဂျာနယ်လစ်တစ်ဦးဖြစ်လာပြီး [[ကိုလုန်းမြို့]]ရှိ သတင်းစာတစ်စောင်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏တင်းမာသည့် နိုင်ငံရေးမူဝါဒများ ကြောင့်အခက်အခဲများရှိလာကာ [[ပါရီမြို့]]သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ ထိုအချိန်မှစကာ သူ၏နောက်ဆုံးချိန်အထိ အကောင်းဆုံး တွဲဖက်ဖြစ်သည့် ဖရက်ဒရစ်အိန်ဂျယ်လ် နှင့် စတင်ဆုံစည်းရင်းနှီးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးမှာ ကိုယ်ပိုင်နာမည်ဖြင့် ကျမ်းများကိုရေးခဲ့ကြသော်လည်း အတွေးအခေါ်၊ မူဝါဒ များတွင် တစ်ထပ်တည်းနီးပါး တူညီသဖြင့် နှစ်ဦးပေါင်းရေးသည်နှင့် ခြားနားမှုမရှိကြပေ။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ကားလ်မာ့ခ်ကဦးဆောင်လေ့ရှိသည်။ မကြာမှီ ပြင်သစ်မှ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးသဖြင့် ဘရပ်ဆဲလ် သို့ရွှေ့ပြန်သည်။ ဘရပ်ဆဲလ်တွင်ရှိနေစဉ် ၁၈၄၇တွင် အရေးပါသည့် ကျမ်းဖြစ်သည့် '''ဒဿနိကဗေဒ၏ ပျော့ချက်''' (The Poverty of Philosophy) အမည်ရကျမ်းကို ထုတ်ဝေသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် အိန်ဂျယ်လ်နှင့် ပူးတွဲရေးသားကာ ကမ္ဘာကျော်သည့် ကွန်မြူနစ်ကြေညာစာတမ်းကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ နောက် ကိုလုံးသို့ ပြန်ရောက်လာပြီး လပိုင်းအကြာမှာပင် ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် မာ့ခ် လန်ဒန်သို့လာရောက်အခြေချကာ သေသည်အထိ နေသွားခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင် ရှိနေချိန်များတွင် အရေးပါသည့် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အဆက်မပျက်လုပ်သည်။ ဝမ်းစာမရှာသဖြင့် မိသားစုကို အိန်ဂျယ်လ်က ရက်ရောစွာထောက်ပံ့ထားသည်။ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်သည့် အရင်းကျမ်း ပထမတွဲကို ၁၈၆၇ တွင်ထုတ်ဝေသည်။ ကျန်ဒုတိယတွဲနှင့် တတိယတွဲများမပြီးမှီ ၁၈၈၃ တွင်ကွယ်လွန်သဖြင့် အိန်ဂျယ်လ်က ဆက်လက်ရေးသားပြီး တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေပေးသည်။ မာ့ခ်ရေးသားခဲ့သမျှသည် ကွန်မြူနစ်စနစ်၏ အခြေခံများပင်ဖြစ်သည်။ နောင်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဆိုရှယ်လစ်များကလည်း မာ့ခ်၏ကျမ်းများကို မှီငြမ်းပြုကြပြန်သည်။ မာ့ခ်ကွယ်လွန်စတွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ ၎င်း၏ဝါဒကို စမ်းသပ်ခြင်းမရှိကြပေ။ သို့သော် နှစ်များမကြာမှီအချိန်တွင်း ဆိုဗီယက်ရုရှားနှင့် [[တရုတ်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအတော်များများ ကွန်မြူနစ် နှင့် ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံများဖြစ်လာကြသဖြင့် အလွန်ဩဇာကြီးမားသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၈၁၈|၁၈၈၃}} [[Category:ဂျာမန် နိုင်ငံရေးသမားများ]] 4p5zbgp9isbwmumwlt45cqveqiawmzl 0 4725 1034219 870081 2026-05-27T13:04:22Z ~2026-31432-96 143327 1034219 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox officeholder | name = ဗလာဒီမီယာ လီနင် | native_name = {{nobold|Владимир Ленин}} | native_name_lang = ru | image = Lenin in 1920 (cropped).jpg | alt = Black-and-white head shot of Lenin | caption = လီနင် (၁၉၂၀) | office = [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start = ၆ ဇူလိုင်၊ ၁၉၂၃ | term_end = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor = [[:en:Alexei Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | office2 = [[:en:Russian_SFSR|ရုရှား SFSR]] ၏ ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start2 = ၉ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၁၇ | term_end2 = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor2 = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor2 = [[:en:Alexei_Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | birth_date = ၂၂ ဧပြီ၊ ၁၈၇၀ | birth_name = ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့ | birth_place = [[:en:Simbirsk|စင်ဘိရ်စခ်]], [[ရုရှားအင်ပါယာ]] | death_date = {{death date and age|1924|1|21|1870|4|22|df=yes}} | death_place = [[:en:Gorki_Leninskiye|ဂေါ်ကီမြို့]], [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] | death_cause = | resting_place = [[:en:Lenin's_Mausoleum|လီနင်၏ဗိမာန်]], [[မော်စကိုမြို့]], [[ရုရှားနိုင်ငံ]] | party = {{plainlist| [[:en:Communist Party of the Soviet Union|RCP(b)]]{{refn|group=lower-alpha|Founded as the RSDLP(b) in 1912; renamed the RCP(b) in 1918.}} (၁၉၁၂ မှစ၍) }} | spouse = {{marriage|[[:en:Nadezhda_Krupskaya|Nadezhda Krupskaya]]|1898}} | parents = {{unbulleted list|[[:en:Ilya_Ulyanov|Ilya Ulyanov]]|[[:en:Maria Alexandrovna Ulyanova|Maria Blank]]}} | relatives = {{plainlist| * [[:en:Anna Ulyanova|Anna Ulyanova]] (အမ) * [[:en:Aleksandr Ulyanov|Aleksandr Ulyanov]] (အကို) * [[:en:Olga Ilyinichna Ulyanova|Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ) * [[:en:Dmitry Ilyich Ulyanov|Dmitry Ilyich Ulyanov]] (ညီ) * [[:en:Maria Ilyinichna Ulyanova|Maria Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ)}} | signature = Vladimir Lenin signature.svg | alma_mater = [[:en:Kazan Imperial University|Kazan Imperial University]]<br />[[:en:Saint Petersburg Imperial University|Saint Petersburg Imperial University]] | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Lenin - What Is Soviet Power.ogg|title=Vladimir Lenin's voice|type=speech|description=Recorded 1919}} | module2 = {{collapsible list |title = Central institution membership |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1924: Full member, [[:en:Inner-composition of the 6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Politburo of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Politburo of RCP(b) |1912–1924: Full member, [[:en:Central Committee of the 6th Conference of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Central Committee of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Central Committee of RCP(b) |1903–1905: Full member, [[:en:Central Committee of the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|2nd]] and [[:en:Central Committee of the 3rd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|3rd]] Central Committee of RSDLP |1907–1912: Candidate member, [[:en:Central Committee of the 5th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]] Central Committee of RSDLP }} ---- {{Collapsible list |title = Other offices held |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1918: Member of the [[:en:Russian Constituent Assembly|Russian Constituent Assembly]] for [[:en:Baltic Fleet electoral district (Russian Constituent Assembly election, 1917)|Baltic Fleet]] |1918–1920: Chairman, [[:en:Council of Labour and Defence|Council of Labour and Defence]] }} | module3 = '''[[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ၏ခေါင်းဆောင်''' {{flatlist| * '''ရာထူးအသစ်စတင်''' * [[စတာလင်]] {{big|'''→'''}} }} | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> }} '''လီနင်''' (Lenin) ဟုကျော်ကြားသည့် '''ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့''' (Vladimir Ilyich Ulyanov) မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ကို တည်ထောင်သူ၊ [[မာ့ခ်ဝါဒ]]ကို လက်တွေ့ အကောင်ထည်ဖော်သူအဖြစ် အများကသိကြသည်။ [[ကားလ်မာ့ခ်]] ၏ပြောဆိုချက်များကို ယုံကြည်စွာဖြင့် လိုက်နာသူ အဖြစ်လည်းကျော်ကြားသည်။ လီနင်ကို ၁၈၇ဝ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဆင်းဘတ် (ယခု-ဥလီယာနော့) ဒေသ၌ ဖခင် အီလီယာနီကိုလိုင်းယားဗစ်ဥလီယာနော့၊ မိခင် မာရီယာအလက်ဇန်ဒရိုဗာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် မှာ ဗလာဂျီများအီးလစ်ဥလီယာနော့ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဆင်းဘတ်ပြည်နယ် အခြေခံကျောင်းများ၏ ပညာဝန်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာလည်း ပညာတတ်ရုံမက ဘာသာခြား စာပေနှင့် ဂီတကိုလည်း မြတ်နိုးတတ်ကျွမ်းသည်ဆို၏။ ထို မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သော လီနင်သည် ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သည်မှာ မဆန်း။ ထိုသို့နှင့် လီနင်လေးသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ဆင်းဘတ်ရှေးရိုးကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရ သည်။ ထိုကျောင်းမှပင် အခြေခံနောက်ဆုံးနှစ်အထိ သင်ကြား ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်အထိ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဖေဖြစ်သူမှာ သစ္စာရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒားမှာ '''ဇာဘုရင်'''ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် လီနင်သည် ကာတန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ မကြာမီမှာပင် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံရပြီး နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရလေ၏။ လီနင်အသက် ၂၃နှစ်တွင် ပြင်းထန်သည် ကွန်မြူနစ်တစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်တွင်း၌ ၁၄လထားပြီး နောက် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] (Siberia) သို့နယ်နှင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် သုံးနှစ်မျှ နေရစဉ်အချိန်အတွင်း နိုင်ငံရေး အပေါင်းအသင်းတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး '''ရုရှားတွင် ဓနရှင်ဝါဒ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံ''' အမည်ရှိ ကျမ်းတစောင်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြစ်ဒဏ်မှလွတ်ပြီး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁၇နှစ်တိုင် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်များတွင် တော်လှန်ရေးသမား ပီသစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူပါဝင်သည့် '''ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ''' နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အင်အားပိုကြီးသည့် [[ဗော်ရှီဗစ်ပါတီ]](Bolsheviks)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။[[File:Lenin-circa-1887.jpg|thumb|150px|left|လီနင် (၁၈၈၇)]] နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင်းတောင့်မှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ စစ်မပြီးမှီပင် ပြည်သူတို့အကြား အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၁၇တွင် ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေးကြီးဖြစ်ကာ ဇာဘုရင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီး ဒီမိုကရက်များစုပေါင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အာဏာရယူခဲ့သည်။ ဇာဘုရင်အစိုးရ နန်းကျကြောင်းသိပြီးနောက် လီနင် ပြည်ပမှ ရုရှားသို့ ပြန်လာသည်။ သို့သော် ထိုအစိုးရတွင် အတွေ့အကြုံနည်းပြီး အာဏာကြီးခြင်းမရှိကြောင်း လီနင် ကောင်းစွာနားလည်ပြီး ဗော်ရှီဗစ်တို့အား အင်အားတောင့်တင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အမြန်ဖွဲ့ရန်၊ အာဏာသိမ်းရန် လှုံ့ဆော်သည်။ သို့ဖြင့် ဇူလိုင်လတွင် ဆူပူမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရသဖြင့် လီနင်ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် [[အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး]]တွင်မူ အပြီးသတ်အောင်မြင်ပြီး လီနင်သည် နိုင်ငံခေါင်ဆောင်ဖြစ်လာတော့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးနောက် လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ထောင်သည်။ ဝါဒရေးရာအလွန်ပြင်းထန်သူအဖြစ် အများကဆိုလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ် (War Communism) ကရုရှားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း နားလည်လာပြီးနောက် လမ်းစဉ်ပြောင်းကာ အရင်းရှင်ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် (Market Socialist Economy) ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုစနစ်မှာ [[စတာလင်]]က ၁၉၂၈ခုနစ်တွင် ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းစဉ်အဖြစ် ပြည်တွင်းရှိသတင်းစာများ၊ အသံလွင့်ဌာနများ အပါအဝင်အခြားမည်သည့် ဌာနကိုမဆို ပါတီအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်သူ များအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ လီနင်သည် အစွမ်းထက်သည့် နိုင်ငံရေးသမားသာမဟုတ်။ စာရေးကောင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ကျမ်းစာ အများအပြားရေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့အားကောင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အလွန်ဆိုးဝါးသည့် နှလုံးရောဂါကို လီနင်စတင်ခံစားလာရသဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည့် ၁၉၂၄ ထိ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရုပ်အလောင်းကို မပုပ်မသိုးစေရန် ဆေးဖြင့်စီရင်ပြီး [[မော်စကိုမြို့]]ရှိ ရင်ပြင်နီ တွင် ဗိမာန်တည်ကာ အများလာရောက် ကြည့်ရှုခွင့် ပေးထားသည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ပါရှိသောခေါင်းကို ဂေါ်ကီမြို့ကလေးမှ မော်စကို မြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ရင်ပြင်နီ၌ ဂူသွင်းခဲ့လေ၏။ လီနင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့ကို လီနင်ဂရက်မြို့ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ လေ၏။ နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များလှုပ်ရှားမှုများတွင် [[စတာလင်]]က လီနင်၏ ဝါဒကို စုစည်း၍ တည်ထောင်ထား သည့် မာ့ခ်ဆစ်စန်-လီနင်နစ်စန် ဝါဒ ကို ကျင့်သုံး နေကြဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Industrialisation of the country and the Right Deviation in the C.P.S.U.(B.) |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1928/11/19.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> [[File:Lenin's funerals by I.Brodsky (1925) detail 01.jpg|thumb|fram|ရင်ပြင်နီရှိ လီနင်၏ ရုပ်ကလာဒ်(၁၈၇၀-၁၉၂၄)]] လီနင်အစပြုသည့် တော်လှန်ရေးကြောင့် အစတွင် နောက်ကျကျန်နေသည့် ရုရှားသည် ခေတ်သစ်တစ်ရပ်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရပေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဆိုသလိုပင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၁၉၈၉ ထိ ကွန်မြူနစ်ဩဇာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကွန်မြူနစ်အရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည် မှာအထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လီနင်သည် ကားလ်မာ့ခ်၏ ဝါဒများကို၊ လမ်းစဉ်များကို လိုက်နာသည်ဟုဆိုသော်လည်း လီနင်မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် '''အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်''' (Dictatorship of the Proletariat) ဆိုသည့် အသုံးအနှုံးကို မာ့ခ်၏ရေးသားချက်တိုင်း တိုက်ရိုက် မထူထောင်ဘဲ ဗန်ဂါဒ်ပါတီစနစ် (Vanguardism) အဖြစ် အစိုးရကို စုစည်း ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လီနင် မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် စကားမှာ “သမိုင်းမှာ ဘယ်လူတန်းစား တိုက်ပွဲကများ အကြမ်းနည်းမသုံးပဲ အောင်မြင်သွားတာမျိုးရှိပါရဲ့လား။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ <ref>ကျော်စွာ၁၀၀- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]</ref><ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> သူသည် တော်လှန်ရေးအတွက် ခပ်မှန်မှန်ပင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လီနင်ကမထောက်ခံဘဲ ယင်းသည် နယ်ချဲ့စနစ်ကို အကျိုးပြုခြင်းသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်များကိုပင် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူက နိုင်ငံတကာရှိ အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည်ကို ရပ်စဲ ကာ မိမိတို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူများအား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု ဟောပြောခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဇာဘုရင် ဒုတိယ နစ်ကလတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသောအခါ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွား သည်။ ဤသို့ ပြန်ရောက်သွားနိုင်သည်မှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို လီနင်လိုလားကြောင်း ဂျာမန်တို့ကသိရှိသဖြင့် လီနင်အား ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက် နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်၏။ လီနင်သည် စိန်ပီတာစဗတ်သို့ ရောက်သောအခါ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရုရှတပ်များ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကာ လူထုကြီးကလည်း စစ်ကို စိတ်မဝင်စားဘဲရှိနေကြ၏။ ဇာဘုရင်ကလည်း မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ပေ၊ အုပ်ချုပ်နေသော ကီရင်စကီ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမား ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များသည် အာဏာလုနေ ကြ၏။ လီနင်သည် သူ၏နောက်လိုက်များကိုစုရုံးကာ ချက်ချင်း စစ်ရပ်စဲ အောင်ပြုပြီးလျှင် လယ်သမားတို့အား မြေများကို ဝေငှပေးရမည်။ အခြား အရေးပါသော အစီအမံများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အရေးဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လီနင်သည် ဂျာမန်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့၏ ကြေးစားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံရသဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးရလေသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် မောစကိုနှင့် ပီထရိုဂရက်မြို့များရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ဗော်လရရှီဗစ်တို့က ကြိုးကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေတပ်နှင့် ကြည်း တပ်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန်လေသည်။ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ ညဉ့်တွင်းချင်းပင် ခေါင်းဆောင် ကီရင်စကီကို ဖြုတ်ချ၍ လီနင်ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့)ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးစွာ၌ လီနင်၏အစိုးရသည် ကြောက်စရာကောင်းသည့် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့၍ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေသော ရုရှတပ်များကို ဖိနှိပ်ချေမှုန်းကာ ရှေ့သို့ တစ်ဟုန် တည်း ချီတက်လာနေသည်။ လူထုကြီးမှာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမည့် ဘေးကြီး၏ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံနေရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟူ၍ လည်း မရှိတော့ဘဲဖြစ်နေ၏။ ရုရှနိုင်ငံမှာ စည်းလုံးမှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ကွဲနေခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ထိုသမ္မတနိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ထိုဆိုဗီယက်အဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို မောစကိုမြို့ရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တက်ရောက်စေသည်။ တိုင်းပြည်ကား ငြိမ်သက်လှသည် မဟုတ်သေးပေ။ ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် မြို့ကြီးများတွင်သာ အခြေခိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လီနင်သည် ရုရှတို့အဖို့ နစ်နာသည်မှန်သော်လည်း ဂျာမန်တို့နှင့် ဗရက်- လီတော့စက စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုကာ စစ်ပြေငြိမ်းလိုက်လေသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ မဟာမိတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့အား စစ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က ထောက်ခံအားပေးသော ရုရှဖြူ (ဝါ) ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရုရှတပ်တို့က ဆိုဗီယက်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ အဟောအပြောကောင်းသော လီနင်သည် လူထုကြီးကို တပ်လှန့် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သည်။ သူ၏ ပရိယာယ်ကြောင့် သူ၏ရန်သူများ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ ကွဲကြသည်။ လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုရှိ အောင်လည်းပြုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာများ ရရှိအောင်လည်း ကောင်းစွာစီစဉ်သည်။ ဤသို့သော အကြောင်းများကြောင့် လီနင်၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (ဗော်လရှီဗစ်ဝါဒ)ကို သဘောကျသူများလာသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတတ်သာသောကြောင့် လီနင်သည် အကြမ်းဖက်ခဲ့ရလေသည်။ အသစ်ဖွဲ့ စည်းထားသော တပ်နီတော်များသည် တဖြည်းဖြည်းရန်သူများကို အနိုင်ရ လိုက်သည်။ တိုင်းပြည်လည်း အခြေအနေကောင်းလာသည်။ သို့ရာတွင် လီနင်အဖို့ အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိသဖြင့် လုံခြုံမှု အတွက် အမြဲမပြတ် အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သတိကြီးစွာ ထားနေရသည့် အကြားမှပင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က သေနတ်ပစ်ခံရရာ မသေသော်လည်း ထိုသေနတ်ဒဏ်ရာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း အားနည်းလာခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးကို ချေမှုန်းပြီးသည့်နောက် အကြမ်းဖက်ပြုပြင်ခြင်များကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စီးပွားရေးဝါဒ သစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။ ထိုဝါဒအရ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြန်လည် ထူထောင်လိုသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းကို အသင့်အတင့်ခွင့် ပြုသည်။ ထို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ် အပါအဝင် ဓနရှင်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် လီနင်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ချွတ်ယွင်းစ ပြုလာခဲ့ရာ ဦးနှောက်ကြောများ မာသည့်ရောဂါ လက္ခဏာများပေါ်လာ၍ သူ၏ဆရာဝန်များက နေ့စဉ် အလုပ်မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ စကားမပြောနိုင်သော အခြေအနေသို့ပင် ရောက်သွားလေသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ခြေလက်များ သေသွားလေ သည်။ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လီနင်သည် မော်စကိုမြို့အနီးရှိ ဂေါ်ကီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင် အထူးတလည် စီမံ ပြုလုပ်၍ မှန်ခေါင်းသွင်းပြီးလျှင် မော်စကိုမြို့၏ ရင်ပြင်နီအရှေ့ရှိ အာဇာ နည်ဗိမာန်၌ ယခုတိုင် ထားရှိပေသည်။ ရုရှ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် လီနင်ကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် အာဇာနည်ဗိမာန်သို့သွားရောက်၍ အလေး ပြုလေ့ရှိသည်။ လီနင်သည် သဘောတရားများကို ချမှတ်ပေးသူဖြစ်၍ ယင်း သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးကြရလေအောင် ပြုရာ၌လည်း ဇွဲ သတ္တိရှိ လေသည်။ လီနင်သည် မိမိယုံကြည်သော ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာပေ အမြောက်အမြား ရေးသားသွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] {{Lifetime|၁၈၇၀|၁၉၂၄}} cv3yovc1tpsce1j60vrwxszruh30i1j 1034221 1034219 2026-05-27T13:06:47Z ~2026-31432-96 143327 1034221 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=May 27, 2026}} {{Infobox officeholder | name = ဗလာဒီမီယာ လီနင် | native_name = {{nobold|Владимир Ленин}} | native_name_lang = ru | image = Lenin in 1920 (cropped).jpg | alt = Black-and-white head shot of Lenin | caption = လီနင် (၁၉၂၀) | office = [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start = ၆ ဇူလိုင်၊ ၁၉၂၃ | term_end = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor = [[:en:Alexei Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | office2 = [[:en:Russian_SFSR|ရုရှား SFSR]] ၏ ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start2 = ၉ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၁၇ | term_end2 = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor2 = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor2 = [[:en:Alexei_Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | birth_date = ၂၂ ဧပြီ၊ ၁၈၇၀ | birth_name = ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့ | birth_place = [[:en:Simbirsk|စင်ဘိရ်စခ်]], [[ရုရှားအင်ပါယာ]] | death_date = {{death date and age|1924|1|21|1870|4|22|df=yes}} | death_place = [[:en:Gorki_Leninskiye|ဂေါ်ကီမြို့]], [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] | death_cause = | resting_place = [[:en:Lenin's_Mausoleum|လီနင်၏ဗိမာန်]], [[မော်စကိုမြို့]], [[ရုရှားနိုင်ငံ]] | party = {{plainlist| [[:en:Communist Party of the Soviet Union|RCP(b)]]{{refn|group=lower-alpha|Founded as the RSDLP(b) in 1912; renamed the RCP(b) in 1918.}} (၁၉၁၂ မှစ၍) }} | spouse = {{marriage|[[:en:Nadezhda_Krupskaya|Nadezhda Krupskaya]]|1898}} | parents = {{unbulleted list|[[:en:Ilya_Ulyanov|Ilya Ulyanov]]|[[:en:Maria Alexandrovna Ulyanova|Maria Blank]]}} | relatives = {{plainlist| * [[:en:Anna Ulyanova|Anna Ulyanova]] (အမ) * [[:en:Aleksandr Ulyanov|Aleksandr Ulyanov]] (အကို) * [[:en:Olga Ilyinichna Ulyanova|Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ) * [[:en:Dmitry Ilyich Ulyanov|Dmitry Ilyich Ulyanov]] (ညီ) * [[:en:Maria Ilyinichna Ulyanova|Maria Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ)}} | signature = Vladimir Lenin signature.svg | alma_mater = [[:en:Kazan Imperial University|Kazan Imperial University]]<br />[[:en:Saint Petersburg Imperial University|Saint Petersburg Imperial University]] | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Lenin - What Is Soviet Power.ogg|title=Vladimir Lenin's voice|type=speech|description=Recorded 1919}} | module2 = {{collapsible list |title = Central institution membership |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1924: Full member, [[:en:Inner-composition of the 6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Politburo of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Politburo of RCP(b) |1912–1924: Full member, [[:en:Central Committee of the 6th Conference of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Central Committee of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Central Committee of RCP(b) |1903–1905: Full member, [[:en:Central Committee of the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|2nd]] and [[:en:Central Committee of the 3rd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|3rd]] Central Committee of RSDLP |1907–1912: Candidate member, [[:en:Central Committee of the 5th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]] Central Committee of RSDLP }} ---- {{Collapsible list |title = Other offices held |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1918: Member of the [[:en:Russian Constituent Assembly|Russian Constituent Assembly]] for [[:en:Baltic Fleet electoral district (Russian Constituent Assembly election, 1917)|Baltic Fleet]] |1918–1920: Chairman, [[:en:Council of Labour and Defence|Council of Labour and Defence]] }} | module3 = '''[[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ၏ခေါင်းဆောင်''' {{flatlist| * '''ရာထူးအသစ်စတင်''' * [[စတာလင်]] {{big|'''→'''}} }} | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> }} '''လီနင်''' (Lenin) ဟုကျော်ကြားသည့် '''ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့''' (Vladimir Ilyich Ulyanov) မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ကို တည်ထောင်သူ၊ [[မာ့ခ်ဝါဒ]]ကို လက်တွေ့ အကောင်ထည်ဖော်သူအဖြစ် အများကသိကြသည်။ [[ကားလ်မာ့ခ်]] ၏ပြောဆိုချက်များကို ယုံကြည်စွာဖြင့် လိုက်နာသူ အဖြစ်လည်းကျော်ကြားသည်။ လီနင်ကို ၁၈၇ဝ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဆင်းဘတ် (ယခု-ဥလီယာနော့) ဒေသ၌ ဖခင် အီလီယာနီကိုလိုင်းယားဗစ်ဥလီယာနော့၊ မိခင် မာရီယာအလက်ဇန်ဒရိုဗာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် မှာ ဗလာဂျီများအီးလစ်ဥလီယာနော့ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဆင်းဘတ်ပြည်နယ် အခြေခံကျောင်းများ၏ ပညာဝန်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာလည်း ပညာတတ်ရုံမက ဘာသာခြား စာပေနှင့် ဂီတကိုလည်း မြတ်နိုးတတ်ကျွမ်းသည်ဆို၏။ ထို မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သော လီနင်သည် ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သည်မှာ မဆန်း။ ထိုသို့နှင့် လီနင်လေးသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ဆင်းဘတ်ရှေးရိုးကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရ သည်။ ထိုကျောင်းမှပင် အခြေခံနောက်ဆုံးနှစ်အထိ သင်ကြား ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်အထိ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဖေဖြစ်သူမှာ သစ္စာရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒားမှာ '''ဇာဘုရင်'''ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် လီနင်သည် ကာတန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ မကြာမီမှာပင် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံရပြီး နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရလေ၏။ လီနင်အသက် ၂၃နှစ်တွင် ပြင်းထန်သည် ကွန်မြူနစ်တစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်တွင်း၌ ၁၄လထားပြီး နောက် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] (Siberia) သို့နယ်နှင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် သုံးနှစ်မျှ နေရစဉ်အချိန်အတွင်း နိုင်ငံရေး အပေါင်းအသင်းတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး '''ရုရှားတွင် ဓနရှင်ဝါဒ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံ''' အမည်ရှိ ကျမ်းတစောင်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြစ်ဒဏ်မှလွတ်ပြီး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁၇နှစ်တိုင် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်များတွင် တော်လှန်ရေးသမား ပီသစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူပါဝင်သည့် '''ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ''' နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အင်အားပိုကြီးသည့် [[ဗော်ရှီဗစ်ပါတီ]](Bolsheviks)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။[[File:Lenin-circa-1887.jpg|thumb|150px|left|လီနင် (၁၈၈၇)]] နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင်းတောင့်မှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ စစ်မပြီးမှီပင် ပြည်သူတို့အကြား အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၁၇တွင် ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေးကြီးဖြစ်ကာ ဇာဘုရင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီး ဒီမိုကရက်များစုပေါင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အာဏာရယူခဲ့သည်။ ဇာဘုရင်အစိုးရ နန်းကျကြောင်းသိပြီးနောက် လီနင် ပြည်ပမှ ရုရှားသို့ ပြန်လာသည်။ သို့သော် ထိုအစိုးရတွင် အတွေ့အကြုံနည်းပြီး အာဏာကြီးခြင်းမရှိကြောင်း လီနင် ကောင်းစွာနားလည်ပြီး ဗော်ရှီဗစ်တို့အား အင်အားတောင့်တင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အမြန်ဖွဲ့ရန်၊ အာဏာသိမ်းရန် လှုံ့ဆော်သည်။ သို့ဖြင့် ဇူလိုင်လတွင် ဆူပူမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရသဖြင့် လီနင်ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် [[အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး]]တွင်မူ အပြီးသတ်အောင်မြင်ပြီး လီနင်သည် နိုင်ငံခေါင်ဆောင်ဖြစ်လာတော့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးနောက် လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ထောင်သည်။ ဝါဒရေးရာအလွန်ပြင်းထန်သူအဖြစ် အများကဆိုလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ် (War Communism) ကရုရှားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း နားလည်လာပြီးနောက် လမ်းစဉ်ပြောင်းကာ အရင်းရှင်ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် (Market Socialist Economy) ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုစနစ်မှာ [[စတာလင်]]က ၁၉၂၈ခုနစ်တွင် ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းစဉ်အဖြစ် ပြည်တွင်းရှိသတင်းစာများ၊ အသံလွင့်ဌာနများ အပါအဝင်အခြားမည်သည့် ဌာနကိုမဆို ပါတီအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်သူ များအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ လီနင်သည် အစွမ်းထက်သည့် နိုင်ငံရေးသမားသာမဟုတ်။ စာရေးကောင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ကျမ်းစာ အများအပြားရေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့အားကောင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အလွန်ဆိုးဝါးသည့် နှလုံးရောဂါကို လီနင်စတင်ခံစားလာရသဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည့် ၁၉၂၄ ထိ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရုပ်အလောင်းကို မပုပ်မသိုးစေရန် ဆေးဖြင့်စီရင်ပြီး [[မော်စကိုမြို့]]ရှိ ရင်ပြင်နီ တွင် ဗိမာန်တည်ကာ အများလာရောက် ကြည့်ရှုခွင့် ပေးထားသည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ပါရှိသောခေါင်းကို ဂေါ်ကီမြို့ကလေးမှ မော်စကို မြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ရင်ပြင်နီ၌ ဂူသွင်းခဲ့လေ၏။ လီနင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့ကို လီနင်ဂရက်မြို့ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ လေ၏။ နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များလှုပ်ရှားမှုများတွင် [[စတာလင်]]က လီနင်၏ ဝါဒကို စုစည်း၍ တည်ထောင်ထား သည့် မာ့ခ်ဆစ်စန်-လီနင်နစ်စန် ဝါဒ ကို ကျင့်သုံး နေကြဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Industrialisation of the country and the Right Deviation in the C.P.S.U.(B.) |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1928/11/19.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> [[File:Lenin's funerals by I.Brodsky (1925) detail 01.jpg|thumb|fram|ရင်ပြင်နီရှိ လီနင်၏ ရုပ်ကလာဒ်(၁၈၇၀-၁၉၂၄)]] လီနင်အစပြုသည့် တော်လှန်ရေးကြောင့် အစတွင် နောက်ကျကျန်နေသည့် ရုရှားသည် ခေတ်သစ်တစ်ရပ်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရပေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဆိုသလိုပင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၁၉၈၉ ထိ ကွန်မြူနစ်ဩဇာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကွန်မြူနစ်အရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည် မှာအထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လီနင်သည် ကားလ်မာ့ခ်၏ ဝါဒများကို၊ လမ်းစဉ်များကို လိုက်နာသည်ဟုဆိုသော်လည်း လီနင်မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် '''အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်''' (Dictatorship of the Proletariat) ဆိုသည့် အသုံးအနှုံးကို မာ့ခ်၏ရေးသားချက်တိုင်း တိုက်ရိုက် မထူထောင်ဘဲ ဗန်ဂါဒ်ပါတီစနစ် (Vanguardism) အဖြစ် အစိုးရကို စုစည်း ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လီနင် မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် စကားမှာ “သမိုင်းမှာ ဘယ်လူတန်းစား တိုက်ပွဲကများ အကြမ်းနည်းမသုံးပဲ အောင်မြင်သွားတာမျိုးရှိပါရဲ့လား။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ <ref>ကျော်စွာ၁၀၀- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]</ref><ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> သူသည် တော်လှန်ရေးအတွက် ခပ်မှန်မှန်ပင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လီနင်ကမထောက်ခံဘဲ ယင်းသည် နယ်ချဲ့စနစ်ကို အကျိုးပြုခြင်းသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်များကိုပင် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူက နိုင်ငံတကာရှိ အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည်ကို ရပ်စဲ ကာ မိမိတို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူများအား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု ဟောပြောခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဇာဘုရင် ဒုတိယ နစ်ကလတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသောအခါ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွား သည်။ ဤသို့ ပြန်ရောက်သွားနိုင်သည်မှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို လီနင်လိုလားကြောင်း ဂျာမန်တို့ကသိရှိသဖြင့် လီနင်အား ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက် နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်၏။ လီနင်သည် စိန်ပီတာစဗတ်သို့ ရောက်သောအခါ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရုရှတပ်များ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကာ လူထုကြီးကလည်း စစ်ကို စိတ်မဝင်စားဘဲရှိနေကြ၏။ ဇာဘုရင်ကလည်း မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ပေ၊ အုပ်ချုပ်နေသော ကီရင်စကီ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမား ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များသည် အာဏာလုနေ ကြ၏။ လီနင်သည် သူ၏နောက်လိုက်များကိုစုရုံးကာ ချက်ချင်း စစ်ရပ်စဲ အောင်ပြုပြီးလျှင် လယ်သမားတို့အား မြေများကို ဝေငှပေးရမည်။ အခြား အရေးပါသော အစီအမံများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အရေးဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လီနင်သည် ဂျာမန်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့၏ ကြေးစားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံရသဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးရလေသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် မောစကိုနှင့် ပီထရိုဂရက်မြို့များရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ဗော်လရရှီဗစ်တို့က ကြိုးကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေတပ်နှင့် ကြည်း တပ်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန်လေသည်။ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ ညဉ့်တွင်းချင်းပင် ခေါင်းဆောင် ကီရင်စကီကို ဖြုတ်ချ၍ လီနင်ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့)ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးစွာ၌ လီနင်၏အစိုးရသည် ကြောက်စရာကောင်းသည့် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့၍ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေသော ရုရှတပ်များကို ဖိနှိပ်ချေမှုန်းကာ ရှေ့သို့ တစ်ဟုန် တည်း ချီတက်လာနေသည်။ လူထုကြီးမှာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမည့် ဘေးကြီး၏ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံနေရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟူ၍ လည်း မရှိတော့ဘဲဖြစ်နေ၏။ ရုရှနိုင်ငံမှာ စည်းလုံးမှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ကွဲနေခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ထိုသမ္မတနိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ထိုဆိုဗီယက်အဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို မောစကိုမြို့ရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တက်ရောက်စေသည်။ တိုင်းပြည်ကား ငြိမ်သက်လှသည် မဟုတ်သေးပေ။ ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် မြို့ကြီးများတွင်သာ အခြေခိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လီနင်သည် ရုရှတို့အဖို့ နစ်နာသည်မှန်သော်လည်း ဂျာမန်တို့နှင့် ဗရက်- လီတော့စက စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုကာ စစ်ပြေငြိမ်းလိုက်လေသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ မဟာမိတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့အား စစ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က ထောက်ခံအားပေးသော ရုရှဖြူ (ဝါ) ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရုရှတပ်တို့က ဆိုဗီယက်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ အဟောအပြောကောင်းသော လီနင်သည် လူထုကြီးကို တပ်လှန့် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သည်။ သူ၏ ပရိယာယ်ကြောင့် သူ၏ရန်သူများ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ ကွဲကြသည်။ လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုရှိ အောင်လည်းပြုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာများ ရရှိအောင်လည်း ကောင်းစွာစီစဉ်သည်။ ဤသို့သော အကြောင်းများကြောင့် လီနင်၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (ဗော်လရှီဗစ်ဝါဒ)ကို သဘောကျသူများလာသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတတ်သာသောကြောင့် လီနင်သည် အကြမ်းဖက်ခဲ့ရလေသည်။ အသစ်ဖွဲ့ စည်းထားသော တပ်နီတော်များသည် တဖြည်းဖြည်းရန်သူများကို အနိုင်ရ လိုက်သည်။ တိုင်းပြည်လည်း အခြေအနေကောင်းလာသည်။ သို့ရာတွင် လီနင်အဖို့ အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိသဖြင့် လုံခြုံမှု အတွက် အမြဲမပြတ် အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သတိကြီးစွာ ထားနေရသည့် အကြားမှပင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က သေနတ်ပစ်ခံရရာ မသေသော်လည်း ထိုသေနတ်ဒဏ်ရာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း အားနည်းလာခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးကို ချေမှုန်းပြီးသည့်နောက် အကြမ်းဖက်ပြုပြင်ခြင်များကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စီးပွားရေးဝါဒ သစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။ ထိုဝါဒအရ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြန်လည် ထူထောင်လိုသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းကို အသင့်အတင့်ခွင့် ပြုသည်။ ထို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ် အပါအဝင် ဓနရှင်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် လီနင်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ချွတ်ယွင်းစ ပြုလာခဲ့ရာ ဦးနှောက်ကြောများ မာသည့်ရောဂါ လက္ခဏာများပေါ်လာ၍ သူ၏ဆရာဝန်များက နေ့စဉ် အလုပ်မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ စကားမပြောနိုင်သော အခြေအနေသို့ပင် ရောက်သွားလေသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ခြေလက်များ သေသွားလေ သည်။ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လီနင်သည် မော်စကိုမြို့အနီးရှိ ဂေါ်ကီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင် အထူးတလည် စီမံ ပြုလုပ်၍ မှန်ခေါင်းသွင်းပြီးလျှင် မော်စကိုမြို့၏ ရင်ပြင်နီအရှေ့ရှိ အာဇာ နည်ဗိမာန်၌ ယခုတိုင် ထားရှိပေသည်။ ရုရှ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် လီနင်ကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် အာဇာနည်ဗိမာန်သို့သွားရောက်၍ အလေး ပြုလေ့ရှိသည်။ လီနင်သည် သဘောတရားများကို ချမှတ်ပေးသူဖြစ်၍ ယင်း သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးကြရလေအောင် ပြုရာ၌လည်း ဇွဲ သတ္တိရှိ လေသည်။ လီနင်သည် မိမိယုံကြည်သော ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာပေ အမြောက်အမြား ရေးသားသွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] {{Lifetime|၁၈၇၀|၁၉၂၄}} dtlkeb44k04yg3jb1c7ocda4cre47eq 1034222 1034221 2026-05-27T13:08:25Z ~2026-31432-96 143327 1034222 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=May 27, 2026}} {{Infobox officeholder | name = ဗလာဒီမီယာ လီနင် | native_name = {{nobold|Владимир Ленин}} | native_name_lang = ru | image = Lenin in 1920 (cropped).jpg | alt = Black-and-white head shot of Lenin | caption = လီနင် (၁၉၂၀) | office = [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start = ၆ ဇူလိုင်၊ ၁၉၂၃ | term_end = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor = [[:en:Alexei Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | office2 = [[:en:Russian_SFSR|ရုရှား SFSR]] ၏ ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start2 = ၉ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၁၇ | term_end2 = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor2 = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor2 = [[:en:Alexei_Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | birth_date = ၂၂ ဧပြီ၊ ၁၈၇၀ | birth_name = ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့ | birth_place = [[:en:Simbirsk|စင်ဘိရ်စခ်]], [[ရုရှားအင်ပါယာ]] | death_date = {{death date and age|1924|1|21|1870|4|22|df=yes}} | death_place = [[:en:Gorki_Leninskiye|ဂေါ်ကီမြို့]], [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] | death_cause = | resting_place = [[:en:Lenin's_Mausoleum|လီနင်၏ဗိမာန်]], [[မော်စကိုမြို့]], [[ရုရှားနိုင်ငံ]] | party = {{plainlist| [[:en:Communist Party of the Soviet Union|RCP(b)]]{{refn|group=lower-alpha|Founded as the RSDLP(b) in 1912; renamed the RCP(b) in 1918.}} (၁၉၁၂ မှစ၍) }} | spouse = {{marriage|[[:en:Nadezhda_Krupskaya|Nadezhda Krupskaya]]|1898}} | parents = {{unbulleted list|[[:en:Ilya_Ulyanov|Ilya Ulyanov]]|[[:en:Maria Alexandrovna Ulyanova|Maria Blank]]}} | relatives = {{plainlist| * [[:en:Anna Ulyanova|Anna Ulyanova]] (အမ) * [[:en:Aleksandr Ulyanov|Aleksandr Ulyanov]] (အကို) * [[:en:Olga Ilyinichna Ulyanova|Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ) * [[:en:Dmitry Ilyich Ulyanov|Dmitry Ilyich Ulyanov]] (ညီ) * [[:en:Maria Ilyinichna Ulyanova|Maria Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ)}} | signature = Vladimir Lenin signature.svg | alma_mater = [[:en:Kazan Imperial University|Kazan Imperial University]]<br />[[:en:Saint Petersburg Imperial University|Saint Petersburg Imperial University]] | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Lenin - What Is Soviet Power.ogg|title=Vladimir Lenin's voice|type=speech|description=Recorded 1919}} | module2 = {{collapsible list |title = Central institution membership |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1924: Full member, [[:en:Inner-composition of the 6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Politburo of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Politburo of RCP(b) |1912–1924: Full member, [[:en:Central Committee of the 6th Conference of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Central Committee of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Central Committee of RCP(b) |1903–1905: Full member, [[:en:Central Committee of the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|2nd]] and [[:en:Central Committee of the 3rd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|3rd]] Central Committee of RSDLP |1907–1912: Candidate member, [[:en:Central Committee of the 5th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]] Central Committee of RSDLP }} ---- {{Collapsible list |title = Other offices held |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1918: Member of the [[:en:Russian Constituent Assembly|Russian Constituent Assembly]] for [[:en:Baltic Fleet electoral district (Russian Constituent Assembly election, 1917)|Baltic Fleet]] |1918–1920: Chairman, [[:en:Council of Labour and Defence|Council of Labour and Defence]] }} | module3 = '''[[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ၏ခေါင်းဆောင်''' {{flatlist| * '''ရာထူးအသစ်စတင်''' * [[စတာလင်]] {{big|'''→'''}} }} | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> }} '''လီနင်''' (Lenin) ဟုကျော်ကြားသည့် '''ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့''' (Vladimir Ilyich Ulyanov) မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ကို တည်ထောင်သူ၊ [[မာ့ခ်ဝါဒ]]ကို လက်တွေ့ အကောင်ထည်ဖော်သူအဖြစ် အများကသိကြသည်။ [[ကားလ်မာ့ခ်]] ၏ပြောဆိုချက်များကို ယုံကြည်စွာဖြင့် လိုက်နာသူ အဖြစ်လည်းကျော်ကြားသည်။ လီနင်ကို ၁၈၇ဝ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဆင်းဘတ် (ယခု-ဥလီယာနော့) ဒေသ၌ ဖခင် အီလီယာနီကိုလိုင်းယားဗစ်ဥလီယာနော့၊ မိခင် မာရီယာအလက်ဇန်ဒရိုဗာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် မှာ ဗလာဂျီများအီးလစ်ဥလီယာနော့ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဆင်းဘတ်ပြည်နယ် အခြေခံကျောင်းများ၏ ပညာဝန်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာလည်း ပညာတတ်ရုံမက ဘာသာခြား စာပေနှင့် ဂီတကိုလည်း မြတ်နိုးတတ်ကျွမ်းသည်ဆို၏။ ထို မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သော လီနင်သည် ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သည်မှာ မဆန်း။ ထိုသို့နှင့် လီနင်လေးသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ဆင်းဘတ်ရှေးရိုးကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရ သည်။ ထိုကျောင်းမှပင် အခြေခံနောက်ဆုံးနှစ်အထိ သင်ကြား ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်အထိ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဖေဖြစ်သူမှာ သစ္စာရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒားမှာ '''ဇာဘုရင်'''ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် လီနင်သည် ကာတန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ မကြာမီမှာပင် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံရပြီး နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရလေ၏။ လီနင်အသက် ၂၃နှစ်တွင် ပြင်းထန်သည် ကွန်မြူနစ်တစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်တွင်း၌ ၁၄လထားပြီး နောက် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] (Siberia) သို့နယ်နှင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် သုံးနှစ်မျှ နေရစဉ်အချိန်အတွင်း နိုင်ငံရေး အပေါင်းအသင်းတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး '''ရုရှားတွင် ဓနရှင်ဝါဒ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံ''' အမည်ရှိ ကျမ်းတစောင်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြစ်ဒဏ်မှလွတ်ပြီး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁၇နှစ်တိုင် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်များတွင် တော်လှန်ရေးသမား ပီသစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူပါဝင်သည့် '''ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ''' နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အင်အားပိုကြီးသည့် [[ဗော်ရှီဗစ်ပါတီ]](Bolsheviks)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။[[File:Lenin-circa-1887.jpg|thumb|150px|left|လီနင် (၁၈၈၇)]] နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင်းတောင့်မှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ စစ်မပြီးမှီပင် ပြည်သူတို့အကြား အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၁၇တွင် ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေးကြီးဖြစ်ကာ ဇာဘုရင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီး ဒီမိုကရက်များစုပေါင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အာဏာရယူခဲ့သည်။ ဇာဘုရင်အစိုးရ နန်းကျကြောင်းသိပြီးနောက် လီနင် ပြည်ပမှ ရုရှားသို့ ပြန်လာသည်။ သို့သော် ထိုအစိုးရတွင် အတွေ့အကြုံနည်းပြီး အာဏာကြီးခြင်းမရှိကြောင်း လီနင် ကောင်းစွာနားလည်ပြီး ဗော်ရှီဗစ်တို့အား အင်အားတောင့်တင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အမြန်ဖွဲ့ရန်၊ အာဏာသိမ်းရန် လှုံ့ဆော်သည်။ သို့ဖြင့် ဇူလိုင်လတွင် ဆူပူမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရသဖြင့် လီနင်ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် [[အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး]]တွင်မူ အပြီးသတ်အောင်မြင်ပြီး လီနင်သည် နိုင်ငံခေါင်ဆောင်ဖြစ်လာတော့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးနောက် လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ထောင်သည်။ ဝါဒရေးရာအလွန်ပြင်းထန်သူအဖြစ် အများကဆိုလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ် (War Communism) ကရုရှားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း နားလည်လာပြီးနောက် လမ်းစဉ်ပြောင်းကာ အရင်းရှင်ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် (Market Socialist Economy) ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုစနစ်မှာ [[စတာလင်]]က ၁၉၂၈ခုနစ်တွင် ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းစဉ်အဖြစ် ပြည်တွင်းရှိသတင်းစာများ၊ အသံလွင့်ဌာနများ အပါအဝင်အခြားမည်သည့် ဌာနကိုမဆို ပါတီအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်သူ များအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ လီနင်သည် အစွမ်းထက်သည့် နိုင်ငံရေးသမားသာမဟုတ်။ စာရေးကောင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ကျမ်းစာ အများအပြားရေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့အားကောင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အလွန်ဆိုးဝါးသည့် နှလုံးရောဂါကို လီနင်စတင်ခံစားလာရသဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည့် ၁၉၂၄ ထိ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရုပ်အလောင်းကို မပုပ်မသိုးစေရန် ဆေးဖြင့်စီရင်ပြီး [[မော်စကိုမြို့]]ရှိ ရင်ပြင်နီ တွင် ဗိမာန်တည်ကာ အများလာရောက် ကြည့်ရှုခွင့် ပေးထားသည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ပါရှိသောခေါင်းကို ဂေါ်ကီမြို့ကလေးမှ မော်စကို မြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ရင်ပြင်နီ၌ ဂူသွင်းခဲ့လေ၏။ လီနင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့ကို လီနင်ဂရက်မြို့ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ လေ၏။ နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များလှုပ်ရှားမှုများတွင် [[စတာလင်]]က လီနင်၏ ဝါဒကို စုစည်း၍ တည်ထောင်ထား သည့် မာ့ခ်ဆစ်စန်-လီနင်နစ်စန် ဝါဒ ကို ကျင့်သုံး နေကြဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Industrialisation of the country and the Right Deviation in the C.P.S.U.(B.) |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1928/11/19.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> [[File:Lenin's funerals by I.Brodsky (1925) detail 01.jpg|thumb|fram|ရင်ပြင်နီရှိ လီနင်၏ ရုပ်ကလာဒ်(၁၈၇၀-၁၉၂၄)]] လီနင်အစပြုသည့် တော်လှန်ရေးကြောင့် အစတွင် နောက်ကျကျန်နေသည့် ရုရှားသည် ခေတ်သစ်တစ်ရပ်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရပေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဆိုသလိုပင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၁၉၈၉ ထိ ကွန်မြူနစ်ဩဇာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကွန်မြူနစ်အရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည် မှာအထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လီနင်သည် ကားလ်မာ့ခ်၏ ဝါဒများကို၊ လမ်းစဉ်များကို လိုက်နာသည်ဟုဆိုသော်လည်း လီနင်မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် '''အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်''' (Dictatorship of the Proletariat) ဆိုသည့် အသုံးအနှုံးကို မာ့ခ်၏ရေးသားချက်တိုင်း တိုက်ရိုက် မထူထောင်ဘဲ ဗန်ဂါဒ်ပါတီစနစ် (Vanguardism) အဖြစ် အစိုးရကို စုစည်း ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လီနင် မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် စကားမှာ “သမိုင်းမှာ ဘယ်လူတန်းစား တိုက်ပွဲကများ အကြမ်းနည်းမသုံးပဲ အောင်မြင်သွားတာမျိုးရှိပါရဲ့လား။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ <ref>ကျော်စွာ၁၀၀- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]</ref><ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> သူသည် တော်လှန်ရေးအတွက် ခပ်မှန်မှန်ပင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လီနင်ကမထောက်ခံဘဲ ယင်းသည် နယ်ချဲ့စနစ်ကို အကျိုးပြုခြင်းသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်များကိုပင် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူက နိုင်ငံတကာရှိ အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည်ကို ရပ်စဲ ကာ မိမိတို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူများအား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု ဟောပြောခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဇာဘုရင် ဒုတိယ နစ်ကလတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသောအခါ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွား သည်။ ဤသို့ ပြန်ရောက်သွားနိုင်သည်မှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို လီနင်လိုလားကြောင်း ဂျာမန်တို့ကသိရှိသဖြင့် လီနင်အား ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက် နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်၏။ လီနင်သည် စိန်ပီတာစဗတ်သို့ ရောက်သောအခါ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရုရှတပ်များ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကာ လူထုကြီးကလည်း စစ်ကို စိတ်မဝင်စားဘဲရှိနေကြ၏။ ဇာဘုရင်ကလည်း မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ပေ၊ အုပ်ချုပ်နေသော ကီရင်စကီ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမား ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များသည် အာဏာလုနေ ကြ၏။ လီနင်သည် သူ၏နောက်လိုက်များကိုစုရုံးကာ ချက်ချင်း စစ်ရပ်စဲ အောင်ပြုပြီးလျှင် လယ်သမားတို့အား မြေများကို ဝေငှပေးရမည်။ အခြား အရေးပါသော အစီအမံများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အရေးဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လီနင်သည် ဂျာမန်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့၏ ကြေးစားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံရသဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးရလေသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် မောစကိုနှင့် ပီထရိုဂရက်မြို့များရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ဗော်လရရှီဗစ်တို့က ကြိုးကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေတပ်နှင့် ကြည်း တပ်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန်လေသည်။ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ ညဉ့်တွင်းချင်းပင် ခေါင်းဆောင် ကီရင်စကီကို ဖြုတ်ချ၍ လီနင်ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့)ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးစွာ၌ လီနင်၏အစိုးရသည် ကြောက်စရာကောင်းသည့် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့၍ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေသော ရုရှတပ်များကို ဖိနှိပ်ချေမှုန်းကာ ရှေ့သို့ တစ်ဟုန် တည်း ချီတက်လာနေသည်။ လူထုကြီးမှာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမည့် ဘေးကြီး၏ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံနေရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟူ၍ လည်း မရှိတော့ဘဲဖြစ်နေ၏။ ရုရှနိုင်ငံမှာ စည်းလုံးမှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ကွဲနေခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ထိုသမ္မတနိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ထိုဆိုဗီယက်အဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို မောစကိုမြို့ရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တက်ရောက်စေသည်။ တိုင်းပြည်ကား ငြိမ်သက်လှသည် မဟုတ်သေးပေ။ ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် မြို့ကြီးများတွင်သာ အခြေခိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လီနင်သည် ရုရှတို့အဖို့ နစ်နာသည်မှန်သော်လည်း ဂျာမန်တို့နှင့် ဗရက်- လီတော့စက စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုကာ စစ်ပြေငြိမ်းလိုက်လေသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ မဟာမိတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့အား စစ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က ထောက်ခံအားပေးသော ရုရှဖြူ (ဝါ) ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရုရှတပ်တို့က ဆိုဗီယက်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ အဟောအပြောကောင်းသော လီနင်သည် လူထုကြီးကို တပ်လှန့် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သည်။ သူ၏ ပရိယာယ်ကြောင့် သူ၏ရန်သူများ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ ကွဲကြသည်။ လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုရှိ အောင်လည်းပြုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာများ ရရှိအောင်လည်း ကောင်းစွာစီစဉ်သည်။ ဤသို့သော အကြောင်းများကြောင့် လီနင်၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (ဗော်လရှီဗစ်ဝါဒ)ကို သဘောကျသူများလာသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတတ်သာသောကြောင့် လီနင်သည် အကြမ်းဖက်ခဲ့ရလေသည်။ အသစ်ဖွဲ့ စည်းထားသော တပ်နီတော်များသည် တဖြည်းဖြည်းရန်သူများကို အနိုင်ရ လိုက်သည်။ တိုင်းပြည်လည်း အခြေအနေကောင်းလာသည်။ သို့ရာတွင် လီနင်အဖို့ အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိသဖြင့် လုံခြုံမှု အတွက် အမြဲမပြတ် အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သတိကြီးစွာ ထားနေရသည့် အကြားမှပင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က သေနတ်ပစ်ခံရရာ မသေသော်လည်း ထိုသေနတ်ဒဏ်ရာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း အားနည်းလာခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးကို ချေမှုန်းပြီးသည့်နောက် အကြမ်းဖက်ပြုပြင်ခြင်များကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စီးပွားရေးဝါဒ သစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။ ထိုဝါဒအရ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြန်လည် ထူထောင်လိုသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းကို အသင့်အတင့်ခွင့် ပြုသည်။ ထို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ် အပါအဝင် ဓနရှင်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် လီနင်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ချွတ်ယွင်းစ ပြုလာခဲ့ရာ ဦးနှောက်ကြောများ မာသည့်ရောဂါ လက္ခဏာများပေါ်လာ၍ သူ၏ဆရာဝန်များက နေ့စဉ် အလုပ်မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ စကားမပြောနိုင်သော အခြေအနေသို့ပင် ရောက်သွားလေသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ခြေလက်များ သေသွားလေ သည်။ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လီနင်သည် မော်စကိုမြို့အနီးရှိ ဂေါ်ကီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင် အထူးတလည် စီမံ ပြုလုပ်၍ မှန်ခေါင်းသွင်းပြီးလျှင် မော်စကိုမြို့၏ ရင်ပြင်နီအရှေ့ရှိ အာဇာ နည်ဗိမာန်၌ ယခုတိုင် ထားရှိပေသည်။ ရုရှ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် လီနင်ကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် အာဇာနည်ဗိမာန်သို့သွားရောက်၍ အလေး ပြုလေ့ရှိသည်။ လီနင်သည် သဘောတရားများကို ချမှတ်ပေးသူဖြစ်၍ ယင်း သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးကြရလေအောင် ပြုရာ၌လည်း ဇွဲ သတ္တိရှိ လေသည်။ လီနင်သည် မိမိယုံကြည်သော ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာပေ အမြောက်အမြား ရေးသားသွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] {{Lifetime|၁၈၇၀|၁၉၂၄}} san8j7q1jb1yv0mnnyqqgid649w5rmd 1034224 1034222 2026-05-27T13:31:29Z ~2026-31432-96 143327 1034224 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=May 27, 2026}} {{Infobox officeholder | name = ဗလာဒီမီယာ လီနင် | native_name = {{nobold|Владимир Ленин}} | native_name_lang = ru | image = Lenin in 1920 (cropped).jpg | alt = Black-and-white head shot of Lenin | caption = လီနင် (၁၉၂၀) | office = [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start = ၆ ဇူလိုင်၊ ၁၉၂၃ | term_end = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor = [[:en:Alexei Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | office2 = [[:en:Russian_SFSR|ရုရှား SFSR]] ၏ ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start2 = ၉ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၁၇ | term_end2 = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor2 = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor2 = [[:en:Alexei_Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | birth_date = ၂၂ ဧပြီ၊ ၁၈၇၀ | birth_name = ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့ | birth_place = [[:en:Simbirsk|စင်ဘိရ်စခ်]], [[ရုရှားအင်ပါယာ]] | death_date = {{death date and age|1924|1|21|1870|4|22|df=yes}} | death_place = [[:en:Gorki_Leninskiye|ဂေါ်ကီမြို့]], [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] | death_cause = | resting_place = [[:en:Lenin's_Mausoleum|လီနင်၏ဗိမာန်]], [[မော်စကိုမြို့]], [[ရုရှားနိုင်ငံ]] | party = {{plainlist| [[:en:Communist Party of the Soviet Union|RCP(b)]]{{refn|group=lower-alpha|Founded as the RSDLP(b) in 1912; renamed the RCP(b) in 1918.}} (၁၉၁၂ မှစ၍) }} | spouse = {{marriage|[[:en:Nadezhda_Krupskaya|Nadezhda Krupskaya]]|1898}} | parents = {{unbulleted list|[[:en:Ilya_Ulyanov|Ilya Ulyanov]]|[[:en:Maria Alexandrovna Ulyanova|Maria Blank]]}} | relatives = {{plainlist| * [[:en:Anna Ulyanova|Anna Ulyanova]] (အမ) * [[:en:Aleksandr Ulyanov|Aleksandr Ulyanov]] (အကို) * [[:en:Olga Ilyinichna Ulyanova|Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ) * [[:en:Dmitry Ilyich Ulyanov|Dmitry Ilyich Ulyanov]] (ညီ) * [[:en:Maria Ilyinichna Ulyanova|Maria Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ)}} | signature = Vladimir Lenin signature.svg | alma_mater = [[:en:Kazan Imperial University|Kazan Imperial University]]<br />[[:en:Saint Petersburg Imperial University|Saint Petersburg Imperial University]] | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Lenin - What Is Soviet Power.ogg|title=Vladimir Lenin's voice|type=speech|description=Recorded 1919}} | module2 = {{collapsible list |title = Central institution membership |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1924: Full member, [[:en:Inner-composition of the 6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Politburo of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Politburo of RCP(b) |1912–1924: Full member, [[:en:Central Committee of the 6th Conference of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Central Committee of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Central Committee of RCP(b) |1903–1905: Full member, [[:en:Central Committee of the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|2nd]] and [[:en:Central Committee of the 3rd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|3rd]] Central Committee of RSDLP |1907–1912: Candidate member, [[:en:Central Committee of the 5th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]] Central Committee of RSDLP }} ---- {{Collapsible list |title = Other offices held |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1918: Member of the [[:en:Russian Constituent Assembly|Russian Constituent Assembly]] for [[:en:Baltic Fleet electoral district (Russian Constituent Assembly election, 1917)|Baltic Fleet]] |1918–1920: Chairman, [[:en:Council of Labour and Defence|Council of Labour and Defence]] }} | module3 = '''[[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ၏ခေါင်းဆောင်''' {{flatlist| * '''ရာထူးအသစ်စတင်''' * [[စတာလင်]] {{big|'''→'''}} }} | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> }} '''လီနင်''' (Lenin) ဟုကျော်ကြားသည့် '''ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့''' (Vladimir Ilyich Ulyanov) မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ကို တည်ထောင်သူ၊ [[မာ့ခ်ဝါဒ]]ကို လက်တွေ့ အကောင်ထည်ဖော်သူအဖြစ် အများကသိကြသည်။ [[ကားလ်မာ့ခ်]] ၏ပြောဆိုချက်များကို ယုံကြည်စွာဖြင့် လိုက်နာသူ အဖြစ်လည်းကျော်ကြားသည်။ လီနင်ကို ၁၈၇ဝ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဆင်းဘတ် (ယခု-ဥလီယာနော့) ဒေသ၌ ဖခင် အီလီယာနီကိုလိုင်းယားဗစ်ဥလီယာနော့၊ မိခင် မာရီယာအလက်ဇန်ဒရိုဗာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် မှာ ဗလာဂျီများအီးလစ်ဥလီယာနော့ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဆင်းဘတ်ပြည်နယ် အခြေခံကျောင်းများ၏ ပညာဝန်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာလည်း ပညာတတ်ရုံမက ဘာသာခြား စာပေနှင့် ဂီတကိုလည်း မြတ်နိုးတတ်ကျွမ်းသည်ဆို၏။ ထို မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သော လီနင်သည် ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သည်မှာ မဆန်း။ ထိုသို့နှင့် လီနင်လေးသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ဆင်းဘတ်ရှေးရိုးကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရ သည်။ ထိုကျောင်းမှပင် အခြေခံနောက်ဆုံးနှစ်အထိ သင်ကြား ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်အထိ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဖေဖြစ်သူမှာ သစ္စာရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒားမှာ '''ဇာဘုရင်'''ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် လီနင်သည် ကာတန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ မကြာမီမှာပင် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံရပြီး နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရလေ၏။ လီနင်အသက် ၂၃နှစ်တွင် ပြင်းထန်သည် ကွန်မြူနစ်တစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်တွင်း၌ ၁၄လထားပြီး နောက် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] (Siberia) သို့နယ်နှင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် သုံးနှစ်မျှ နေရစဉ်အချိန်အတွင်း နိုင်ငံရေး အပေါင်းအသင်းတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး '''ရုရှားတွင် ဓနရှင်ဝါဒ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံ''' အမည်ရှိ ကျမ်းတစောင်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြစ်ဒဏ်မှလွတ်ပြီး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁၇နှစ်တိုင် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်များတွင် တော်လှန်ရေးသမား ပီသစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူပါဝင်သည့် '''ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ''' နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အင်အားပိုကြီးသည့် [[ဗော်ရှီဗစ်ပါတီ]](Bolsheviks)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။[[File:Lenin-circa-1887.jpg|thumb|150px|left|လီနင် (၁၈၈၇)]] နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင်းတောင့်မှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ စစ်မပြီးမှီပင် ပြည်သူတို့အကြား အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၁၇တွင် '''ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေး'''ဖြစ်ကာ ဇာဘုရင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီး ဒီမိုကရက်များစုပေါင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အာဏာရယူခဲ့သည်။ ဇာဘုရင်အစိုးရ နန်းကျကြောင်းသိပြီးနောက် လီနင် ပြည်ပမှ ရုရှားသို့ ပြန်လာသည်။ သို့သော် ထိုအစိုးရတွင် အတွေ့အကြုံနည်းပြီး အာဏာကြီးခြင်းမရှိကြောင်း လီနင် ကောင်းစွာနားလည်ပြီး ဗော်ရှီဗစ်တို့အား အင်အားတောင့်တင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အမြန်ဖွဲ့ရန်၊ အာဏာသိမ်းရန် လှုံ့ဆော်သည်။ သို့ဖြင့် ဇူလိုင်လတွင် ဆူပူမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရသဖြင့် လီနင်ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် [[အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး]]တွင်မူ အပြီးသတ်အောင်မြင်ပြီး လီနင်သည် နိုင်ငံခေါင်ဆောင်ဖြစ်လာတော့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးနောက် လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ထောင်သည်။ ဝါဒရေးရာအလွန်ပြင်းထန်သူအဖြစ် အများကဆိုလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ် (War Communism) ကရုရှားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း နားလည်လာပြီးနောက် လမ်းစဉ်ပြောင်းကာ အရင်းရှင်ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် (Market Socialist Economy) ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုစနစ်မှာ [[စတာလင်]]က ၁၉၂၈ခုနစ်တွင် ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။ အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းစဉ်အဖြစ် ပြည်တွင်းရှိသတင်းစာများ၊ အသံလွင့်ဌာနများ အပါအဝင်အခြားမည်သည့် ဌာနကိုမဆို ပါတီအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်သူ များအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ လီနင်သည် အစွမ်းထက်သည့် နိုင်ငံရေးသမားသာမဟုတ်။ စာရေးကောင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ကျမ်းစာ အများအပြားရေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့အားကောင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အလွန်ဆိုးဝါးသည့် နှလုံးရောဂါကို လီနင်စတင်ခံစားလာရသဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည့် ၁၉၂၄ ထိ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရုပ်အလောင်းကို မပုပ်မသိုးစေရန် ဆေးဖြင့်စီရင်ပြီး [[မော်စကိုမြို့]]ရှိ ရင်ပြင်နီ တွင် ဗိမာန်တည်ကာ အများလာရောက် ကြည့်ရှုခွင့် ပေးထားသည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ပါရှိသောခေါင်းကို ဂေါ်ကီမြို့ကလေးမှ မော်စကို မြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ရင်ပြင်နီ၌ ဂူသွင်းခဲ့လေ၏။ လီနင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့ကို လီနင်ဂရက်မြို့ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ လေ၏။ နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များလှုပ်ရှားမှုများတွင် [[စတာလင်]]က လီနင်၏ ဝါဒကို စုစည်း၍ တည်ထောင်ထား သည့် မာ့ခ်ဆစ်စန်-လီနင်နစ်စန် ဝါဒ ကို ကျင့်သုံး နေကြဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Industrialisation of the country and the Right Deviation in the C.P.S.U.(B.) |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1928/11/19.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> [[File:Lenin's funerals by I.Brodsky (1925) detail 01.jpg|thumb|fram|ရင်ပြင်နီရှိ လီနင်၏ ရုပ်ကလာဒ်(၁၈၇၀-၁၉၂၄)]] လီနင်အစပြုသည့် တော်လှန်ရေးကြောင့် အစတွင် နောက်ကျကျန်နေသည့် ရုရှားသည် ခေတ်သစ်တစ်ရပ်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရပေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဆိုသလိုပင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၁၉၈၉ ထိ ကွန်မြူနစ်ဩဇာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကွန်မြူနစ်အရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည် မှာအထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လီနင်သည် ကားလ်မာ့ခ်၏ ဝါဒများကို၊ လမ်းစဉ်များကို လိုက်နာသည်ဟုဆိုသော်လည်း လီနင်မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် '''အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်''' (Dictatorship of the Proletariat) ဆိုသည့် အသုံးအနှုံးကို မာ့ခ်၏ရေးသားချက်တိုင်း တိုက်ရိုက် မထူထောင်ဘဲ '''ဗန်ဂါဒ်ပါတီစနစ်''' (Vanguardism)<ref>{{Cite web |last=Lenin |first=Vladimir |title=What Is To Be Done? |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1901/witbd/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> အဖြစ် အစိုးရကို စုစည်း ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လီနင် မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် စကားမှာ “သမိုင်းမှာ ဘယ်လူတန်းစား တိုက်ပွဲကများ အကြမ်းနည်းမသုံးပဲ အောင်မြင်သွားတာမျိုးရှိပါရဲ့လား။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ <ref>ကျော်စွာ၁၀၀- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]</ref><ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> သူသည် တော်လှန်ရေးအတွက် ခပ်မှန်မှန်ပင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လီနင်ကမထောက်ခံဘဲ ယင်းသည် နယ်ချဲ့စနစ်ကို အကျိုးပြုခြင်းသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်များကိုပင် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူက နိုင်ငံတကာရှိ အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည်ကို ရပ်စဲ ကာ မိမိတို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူများအား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု ဟောပြောခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဇာဘုရင် ဒုတိယ နစ်ကလတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသောအခါ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွား သည်။ ဤသို့ ပြန်ရောက်သွားနိုင်သည်မှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို လီနင်လိုလားကြောင်း ဂျာမန်တို့ကသိရှိသဖြင့် လီနင်အား ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက် နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်၏။ လီနင်သည် စိန်ပီတာစဗတ်သို့ ရောက်သောအခါ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရုရှတပ်များ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကာ လူထုကြီးကလည်း စစ်ကို စိတ်မဝင်စားဘဲရှိနေကြ၏။ ဇာဘုရင်ကလည်း မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ပေ၊ အုပ်ချုပ်နေသော ကီရင်စကီ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမား ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များသည် အာဏာလုနေ ကြ၏။ လီနင်သည် သူ၏နောက်လိုက်များကိုစုရုံးကာ ချက်ချင်း စစ်ရပ်စဲ အောင်ပြုပြီးလျှင် လယ်သမားတို့အား မြေများကို ဝေငှပေးရမည်။ အခြား အရေးပါသော အစီအမံများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အရေးဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လီနင်သည် ဂျာမန်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့၏ ကြေးစားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံရသဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးရလေသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် မောစကိုနှင့် ပီထရိုဂရက်မြို့များရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ဗော်လရရှီဗစ်တို့က ကြိုးကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေတပ်နှင့် ကြည်း တပ်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန်လေသည်။ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ ညဉ့်တွင်းချင်းပင် ခေါင်းဆောင် ကီရင်စကီကို ဖြုတ်ချ၍ လီနင်ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့)ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးစွာ၌ လီနင်၏အစိုးရသည် ကြောက်စရာကောင်းသည့် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့၍ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေသော ရုရှတပ်များကို ဖိနှိပ်ချေမှုန်းကာ ရှေ့သို့ တစ်ဟုန် တည်း ချီတက်လာနေသည်။ လူထုကြီးမှာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမည့် ဘေးကြီး၏ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံနေရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟူ၍ လည်း မရှိတော့ဘဲဖြစ်နေ၏။ ရုရှနိုင်ငံမှာ စည်းလုံးမှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ကွဲနေခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ထိုသမ္မတနိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ထိုဆိုဗီယက်အဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို မောစကိုမြို့ရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တက်ရောက်စေသည်။ တိုင်းပြည်ကား ငြိမ်သက်လှသည် မဟုတ်သေးပေ။ ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် မြို့ကြီးများတွင်သာ အခြေခိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လီနင်သည် ရုရှတို့အဖို့ နစ်နာသည်မှန်သော်လည်း ဂျာမန်တို့နှင့် ဗရက်- လီတော့စက စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုကာ စစ်ပြေငြိမ်းလိုက်လေသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ မဟာမိတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့အား စစ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က ထောက်ခံအားပေးသော ရုရှဖြူ (ဝါ) ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရုရှတပ်တို့က ဆိုဗီယက်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ အဟောအပြောကောင်းသော လီနင်သည် လူထုကြီးကို တပ်လှန့် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သည်။ သူ၏ ပရိယာယ်ကြောင့် သူ၏ရန်သူများ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ ကွဲကြသည်။ လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုရှိ အောင်လည်းပြုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာများ ရရှိအောင်လည်း ကောင်းစွာစီစဉ်သည်။ ဤသို့သော အကြောင်းများကြောင့် လီနင်၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (ဗော်လရှီဗစ်ဝါဒ)ကို သဘောကျသူများလာသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတတ်သာသောကြောင့် လီနင်သည် အကြမ်းဖက်ခဲ့ရလေသည်။ အသစ်ဖွဲ့ စည်းထားသော တပ်နီတော်များသည် တဖြည်းဖြည်းရန်သူများကို အနိုင်ရ လိုက်သည်။ တိုင်းပြည်လည်း အခြေအနေကောင်းလာသည်။ သို့ရာတွင် လီနင်အဖို့ အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိသဖြင့် လုံခြုံမှု အတွက် အမြဲမပြတ် အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သတိကြီးစွာ ထားနေရသည့် အကြားမှပင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က သေနတ်ပစ်ခံရရာ မသေသော်လည်း ထိုသေနတ်ဒဏ်ရာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း အားနည်းလာခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးကို ချေမှုန်းပြီးသည့်နောက် အကြမ်းဖက်ပြုပြင်ခြင်များကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စီးပွားရေးဝါဒ သစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။ ထိုဝါဒအရ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြန်လည် ထူထောင်လိုသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းကို အသင့်အတင့်ခွင့် ပြုသည်။ ထို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ် အပါအဝင် ဓနရှင်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် လီနင်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ချွတ်ယွင်းစ ပြုလာခဲ့ရာ ဦးနှောက်ကြောများ မာသည့်ရောဂါ လက္ခဏာများပေါ်လာ၍ သူ၏ဆရာဝန်များက နေ့စဉ် အလုပ်မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ စကားမပြောနိုင်သော အခြေအနေသို့ပင် ရောက်သွားလေသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ခြေလက်များ သေသွားလေ သည်။ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လီနင်သည် မော်စကိုမြို့အနီးရှိ ဂေါ်ကီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင် အထူးတလည် စီမံ ပြုလုပ်၍ မှန်ခေါင်းသွင်းပြီးလျှင် မော်စကိုမြို့၏ ရင်ပြင်နီအရှေ့ရှိ အာဇာ နည်ဗိမာန်၌ ယခုတိုင် ထားရှိပေသည်။ ရုရှ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် လီနင်ကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် အာဇာနည်ဗိမာန်သို့သွားရောက်၍ အလေး ပြုလေ့ရှိသည်။ လီနင်သည် သဘောတရားများကို ချမှတ်ပေးသူဖြစ်၍ ယင်း သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးကြရလေအောင် ပြုရာ၌လည်း ဇွဲ သတ္တိရှိ လေသည်။ လီနင်သည် မိမိယုံကြည်သော ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာပေ အမြောက်အမြား ရေးသားသွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] {{Lifetime|၁၈၇၀|၁၉၂၄}} n3674qdnmz7tvcmqosehcgx0xnxwphn 1034301 1034224 2026-05-27T19:26:22Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034301 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=May 27, 2026}} {{Infobox officeholder | name = ဗလာဒီမီယာ လီနင် | native_name = {{nobold|Владимир Ленин}} | native_name_lang = ru | image = Lenin in 1920 (cropped).jpg | alt = Black-and-white head shot of Lenin | caption = လီနင် (၁၉၂၀) | office = [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start = ၆ ဇူလိုင်၊ ၁၉၂၃ | term_end = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor = [[:en:Alexei Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | office2 = [[:en:Russian_SFSR|ရုရှား SFSR]] ၏ ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start2 = ၉ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၁၇ | term_end2 = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor2 = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor2 = [[:en:Alexei_Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | birth_date = ၂၂ ဧပြီ၊ ၁၈၇၀ | birth_name = ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့ | birth_place = [[:en:Simbirsk|စင်ဘိရ်စခ်]], [[ရုရှားအင်ပါယာ]] | death_date = {{death date and age|1924|1|21|1870|4|22|df=yes}} | death_place = [[:en:Gorki_Leninskiye|ဂေါ်ကီမြို့]], [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] | death_cause = | resting_place = [[:en:Lenin's_Mausoleum|လီနင်၏ဗိမာန်]], [[မော်စကိုမြို့]], [[ရုရှားနိုင်ငံ]] | party = {{plainlist| [[:en:Communist Party of the Soviet Union|RCP(b)]]{{refn|group=lower-alpha|Founded as the RSDLP(b) in 1912; renamed the RCP(b) in 1918.}} (၁၉၁၂ မှစ၍) }} | spouse = {{marriage|[[:en:Nadezhda_Krupskaya|Nadezhda Krupskaya]]|1898}} | parents = {{unbulleted list|[[:en:Ilya_Ulyanov|Ilya Ulyanov]]|[[:en:Maria Alexandrovna Ulyanova|Maria Blank]]}} | relatives = {{plainlist| * [[:en:Anna Ulyanova|Anna Ulyanova]] (အမ) * [[:en:Aleksandr Ulyanov|Aleksandr Ulyanov]] (အကို) * [[:en:Olga Ilyinichna Ulyanova|Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ) * [[:en:Dmitry Ilyich Ulyanov|Dmitry Ilyich Ulyanov]] (ညီ) * [[:en:Maria Ilyinichna Ulyanova|Maria Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ)}} | signature = Vladimir Lenin signature.svg | alma_mater = [[:en:Kazan Imperial University|Kazan Imperial University]]<br />[[:en:Saint Petersburg Imperial University|Saint Petersburg Imperial University]] | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Lenin - What Is Soviet Power.ogg|title=Vladimir Lenin's voice|type=speech|description=Recorded 1919}} | module2 = {{collapsible list |title = Central institution membership |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1924: Full member, [[:en:Inner-composition of the 6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Politburo of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Politburo of RCP(b) |1912–1924: Full member, [[:en:Central Committee of the 6th Conference of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Central Committee of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Central Committee of RCP(b) |1903–1905: Full member, [[:en:Central Committee of the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|2nd]] and [[:en:Central Committee of the 3rd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|3rd]] Central Committee of RSDLP |1907–1912: Candidate member, [[:en:Central Committee of the 5th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]] Central Committee of RSDLP }} ---- {{Collapsible list |title = Other offices held |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1918: Member of the [[:en:Russian Constituent Assembly|Russian Constituent Assembly]] for [[:en:Baltic Fleet electoral district (Russian Constituent Assembly election, 1917)|Baltic Fleet]] |1918–1920: Chairman, [[:en:Council of Labour and Defence|Council of Labour and Defence]] }} | module3 = '''[[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ၏ခေါင်းဆောင်''' {{flatlist| * '''ရာထူးအသစ်စတင်''' * [[စတာလင်]] {{big|'''→'''}} }} | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> }} '''လီနင်''' (Lenin) ဟုကျော်ကြားသည့် '''ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့''' (Vladimir Ilyich Ulyanov) မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ကို တည်ထောင်သူ၊ [[မာ့ခ်ဝါဒ]]ကို လက်တွေ့ အကောင်ထည်ဖော်သူအဖြစ် အများကသိကြသည်။ [[ကားလ်မာ့ခ်]] ၏ပြောဆိုချက်များကို ယုံကြည်စွာဖြင့် လိုက်နာသူ အဖြစ်လည်းကျော်ကြားသည်။ လီနင်ကို ၁၈၇ဝ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဆင်းဘတ် (ယခု-ဥလီယာနော့) ဒေသ၌ ဖခင် အီလီယာနီကိုလိုင်းယားဗစ်ဥလီယာနော့၊ မိခင် မာရီယာအလက်ဇန်ဒရိုဗာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် မှာ ဗလာဂျီများအီးလစ်ဥလီယာနော့ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဆင်းဘတ်ပြည်နယ် အခြေခံကျောင်းများ၏ ပညာဝန်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာလည်း ပညာတတ်ရုံမက ဘာသာခြား စာပေနှင့် ဂီတကိုလည်း မြတ်နိုးတတ်ကျွမ်းသည်ဆို၏။ ထို မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သော လီနင်သည် ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သည်မှာ မဆန်း။ ထိုသို့နှင့် လီနင်လေးသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ဆင်းဘတ်ရှေးရိုးကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရ သည်။ ထိုကျောင်းမှပင် အခြေခံနောက်ဆုံးနှစ်အထိ သင်ကြား ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်အထိ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဖေဖြစ်သူမှာ သစ္စာရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒားမှာ '''ဇာဘုရင်'''ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် လီနင်သည် ကာတန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ မကြာမီမှာပင် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံရပြီး နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရလေ၏။ လီနင်အသက် ၂၃နှစ်တွင် ပြင်းထန်သည် ကွန်မြူနစ်တစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်တွင်း၌ ၁၄လထားပြီး နောက် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] (Siberia) သို့နယ်နှင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် သုံးနှစ်မျှ နေရစဉ်အချိန်အတွင်း နိုင်ငံရေး အပေါင်းအသင်းတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး '''ရုရှားတွင် ဓနရှင်ဝါဒ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံ''' အမည်ရှိ ကျမ်းတစောင်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြစ်ဒဏ်မှလွတ်ပြီး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁၇နှစ်တိုင် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်များတွင် တော်လှန်ရေးသမား ပီသစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူပါဝင်သည့် '''ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ''' နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အင်အားပိုကြီးသည့် [[ဗော်ရှီဗစ်ပါတီ]](Bolsheviks)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။[[File:Lenin-circa-1887.jpg|thumb|150px|left|လီနင် (၁၈၈၇)]] နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင်းတောင့်မှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ စစ်မပြီးမှီပင် ပြည်သူတို့အကြား အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၁၇တွင် '''ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေး'''ဖြစ်ကာ ဇာဘုရင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီး ဒီမိုကရက်များစုပေါင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အာဏာရယူခဲ့သည်။ ဇာဘုရင်အစိုးရ နန်းကျကြောင်းသိပြီးနောက် လီနင် ပြည်ပမှ ရုရှားသို့ ပြန်လာသည်။ သို့သော် ထိုအစိုးရတွင် အတွေ့အကြုံနည်းပြီး အာဏာကြီးခြင်းမရှိကြောင်း လီနင် ကောင်းစွာနားလည်ပြီး ဗော်ရှီဗစ်တို့အား အင်အားတောင့်တင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အမြန်ဖွဲ့ရန်၊ အာဏာသိမ်းရန် လှုံ့ဆော်သည်။ သို့ဖြင့် ဇူလိုင်လတွင် ဆူပူမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရသဖြင့် လီနင်ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် [[အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး]]တွင်မူ အပြီးသတ်အောင်မြင်ပြီး လီနင်သည် နိုင်ငံခေါင်ဆောင်ဖြစ်လာတော့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးနောက် လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ထောင်သည်။ ဝါဒရေးရာအလွန်ပြင်းထန်သူအဖြစ် အများကဆိုလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ် (War Communism) ကရုရှားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း နားလည်လာပြီးနောက် လမ်းစဉ်ပြောင်းကာ အရင်းရှင်ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် (Market Socialist Economy) ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုစနစ်မှာ [[စတာလင်]]က ၁၉၂၈ခုနစ်တွင် ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းစဉ်အဖြစ် ပြည်တွင်းရှိသတင်းစာများ၊ အသံလွင့်ဌာနများ အပါအဝင်အခြားမည်သည့် ဌာနကိုမဆို ပါတီအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်သူ များအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ လီနင်သည် အစွမ်းထက်သည့် နိုင်ငံရေးသမားသာမဟုတ်။ စာရေးကောင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ကျမ်းစာ အများအပြားရေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့အားကောင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အလွန်ဆိုးဝါးသည့် နှလုံးရောဂါကို လီနင်စတင်ခံစားလာရသဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည့် ၁၉၂၄ ထိ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရုပ်အလောင်းကို မပုပ်မသိုးစေရန် ဆေးဖြင့်စီရင်ပြီး [[မော်စကိုမြို့]]ရှိ ရင်ပြင်နီ တွင် ဗိမာန်တည်ကာ အများလာရောက် ကြည့်ရှုခွင့် ပေးထားသည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ပါရှိသောခေါင်းကို ဂေါ်ကီမြို့ကလေးမှ မော်စကို မြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ရင်ပြင်နီ၌ ဂူသွင်းခဲ့လေ၏။ လီနင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့ကို လီနင်ဂရက်မြို့ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ လေ၏။ နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များလှုပ်ရှားမှုများတွင် [[စတာလင်]]က လီနင်၏ ဝါဒကို စုစည်း၍ တည်ထောင်ထား သည့် မာ့ခ်ဆစ်စန်-လီနင်နစ်စန် ဝါဒ ကို ကျင့်သုံး နေကြဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The Foundations of Leninism |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1924/foundations-leninism/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=History of the Communist Party of the Soviet Union (Bolsheviks) |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1939/x01/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> [[File:Lenin's funerals by I.Brodsky (1925) detail 01.jpg|thumb|fram|ရင်ပြင်နီရှိ လီနင်၏ ရုပ်ကလာဒ်(၁၈၇၀-၁၉၂၄)]] လီနင်အစပြုသည့် တော်လှန်ရေးကြောင့် အစတွင် နောက်ကျကျန်နေသည့် ရုရှားသည် ခေတ်သစ်တစ်ရပ်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရပေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဆိုသလိုပင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၁၉၈၉ ထိ ကွန်မြူနစ်ဩဇာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကွန်မြူနစ်အရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည် မှာအထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လီနင်သည် ကားလ်မာ့ခ်၏ ဝါဒများကို၊ လမ်းစဉ်များကို လုံးဝလိုက်နာသည်ဟုဆိုသော်လည်း လီနင်မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် '''အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်''' (Dictatorship of the Proletariat) ဆိုသည့် အသုံးအနှုံးကို မာ့ခ်၏ရေးသားချက်တိုင်း တိုက်ရိုက် မထူထောင်ဘဲ '''ဗန်ဂါဒ်ပါတီစနစ်''' (Vanguardism)<ref>{{Cite web |last=Lenin |first=Vladimir |title=What Is To Be Done? |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1901/witbd/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> အဖြစ် အစိုးရကို စုစည်း ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လီနင် မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် စကားမှာ “သမိုင်းမှာ ဘယ်လူတန်းစား တိုက်ပွဲကများ အကြမ်းနည်းမသုံးပဲ အောင်မြင်သွားတာမျိုးရှိပါရဲ့လား။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ <ref>ကျော်စွာ၁၀၀- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]</ref><ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> သူသည် တော်လှန်ရေးအတွက် ခပ်မှန်မှန်ပင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လီနင်ကမထောက်ခံဘဲ ယင်းသည် နယ်ချဲ့စနစ်ကို အကျိုးပြုခြင်းသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်များကိုပင် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူက နိုင်ငံတကာရှိ အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည်ကို ရပ်စဲ ကာ မိမိတို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူများအား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု ဟောပြောခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဇာဘုရင် ဒုတိယ နစ်ကလတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသောအခါ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွား သည်။ ဤသို့ ပြန်ရောက်သွားနိုင်သည်မှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို လီနင်လိုလားကြောင်း ဂျာမန်တို့ကသိရှိသဖြင့် လီနင်အား ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက် နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်၏။ လီနင်သည် စိန်ပီတာစဗတ်သို့ ရောက်သောအခါ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရုရှတပ်များ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကာ လူထုကြီးကလည်း စစ်ကို စိတ်မဝင်စားဘဲရှိနေကြ၏။ ဇာဘုရင်ကလည်း မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ပေ၊ အုပ်ချုပ်နေသော ကီရင်စကီ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမား ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များသည် အာဏာလုနေ ကြ၏။ လီနင်သည် သူ၏နောက်လိုက်များကိုစုရုံးကာ ချက်ချင်း စစ်ရပ်စဲ အောင်ပြုပြီးလျှင် လယ်သမားတို့အား မြေများကို ဝေငှပေးရမည်။ အခြား အရေးပါသော အစီအမံများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အရေးဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လီနင်သည် ဂျာမန်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့၏ ကြေးစားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံရသဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးရလေသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် မောစကိုနှင့် ပီထရိုဂရက်မြို့များရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ဗော်လရရှီဗစ်တို့က ကြိုးကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေတပ်နှင့် ကြည်း တပ်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန်လေသည်။ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ ညဉ့်တွင်းချင်းပင် ခေါင်းဆောင် ကီရင်စကီကို ဖြုတ်ချ၍ လီနင်ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့)ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးစွာ၌ လီနင်၏အစိုးရသည် ကြောက်စရာကောင်းသည့် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့၍ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေသော ရုရှတပ်များကို ဖိနှိပ်ချေမှုန်းကာ ရှေ့သို့ တစ်ဟုန် တည်း ချီတက်လာနေသည်။ လူထုကြီးမှာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမည့် ဘေးကြီး၏ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံနေရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟူ၍ လည်း မရှိတော့ဘဲဖြစ်နေ၏။ ရုရှနိုင်ငံမှာ စည်းလုံးမှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ကွဲနေခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ထိုသမ္မတနိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ထိုဆိုဗီယက်အဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို မောစကိုမြို့ရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တက်ရောက်စေသည်။ တိုင်းပြည်ကား ငြိမ်သက်လှသည် မဟုတ်သေးပေ။ ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် မြို့ကြီးများတွင်သာ အခြေခိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လီနင်သည် ရုရှတို့အဖို့ နစ်နာသည်မှန်သော်လည်း ဂျာမန်တို့နှင့် ဗရက်- လီတော့စက စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုကာ စစ်ပြေငြိမ်းလိုက်လေသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ မဟာမိတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့အား စစ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က ထောက်ခံအားပေးသော ရုရှဖြူ (ဝါ) ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရုရှတပ်တို့က ဆိုဗီယက်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ အဟောအပြောကောင်းသော လီနင်သည် လူထုကြီးကို တပ်လှန့် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သည်။ သူ၏ ပရိယာယ်ကြောင့် သူ၏ရန်သူများ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ ကွဲကြသည်။ လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုရှိ အောင်လည်းပြုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာများ ရရှိအောင်လည်း ကောင်းစွာစီစဉ်သည်။ ဤသို့သော အကြောင်းများကြောင့် လီနင်၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (ဗော်လရှီဗစ်ဝါဒ)ကို သဘောကျသူများလာသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတတ်သာသောကြောင့် လီနင်သည် အကြမ်းဖက်ခဲ့ရလေသည်။ အသစ်ဖွဲ့ စည်းထားသော တပ်နီတော်များသည် တဖြည်းဖြည်းရန်သူများကို အနိုင်ရ လိုက်သည်။ တိုင်းပြည်လည်း အခြေအနေကောင်းလာသည်။ သို့ရာတွင် လီနင်အဖို့ အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိသဖြင့် လုံခြုံမှု အတွက် အမြဲမပြတ် အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သတိကြီးစွာ ထားနေရသည့် အကြားမှပင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က သေနတ်ပစ်ခံရရာ မသေသော်လည်း ထိုသေနတ်ဒဏ်ရာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း အားနည်းလာခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးကို ချေမှုန်းပြီးသည့်နောက် အကြမ်းဖက်ပြုပြင်ခြင်များကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စီးပွားရေးဝါဒ သစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။ ထိုဝါဒအရ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြန်လည် ထူထောင်လိုသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းကို အသင့်အတင့်ခွင့် ပြုသည်။ ထို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ် အပါအဝင် ဓနရှင်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် လီနင်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ချွတ်ယွင်းစ ပြုလာခဲ့ရာ ဦးနှောက်ကြောများ မာသည့်ရောဂါ လက္ခဏာများပေါ်လာ၍ သူ၏ဆရာဝန်များက နေ့စဉ် အလုပ်မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ စကားမပြောနိုင်သော အခြေအနေသို့ပင် ရောက်သွားလေသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ခြေလက်များ သေသွားလေ သည်။ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လီနင်သည် မော်စကိုမြို့အနီးရှိ ဂေါ်ကီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင် အထူးတလည် စီမံ ပြုလုပ်၍ မှန်ခေါင်းသွင်းပြီးလျှင် မော်စကိုမြို့၏ ရင်ပြင်နီအရှေ့ရှိ အာဇာ နည်ဗိမာန်၌ ယခုတိုင် ထားရှိပေသည်။ ရုရှ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် လီနင်ကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် အာဇာနည်ဗိမာန်သို့သွားရောက်၍ အလေး ပြုလေ့ရှိသည်။ လီနင်သည် သဘောတရားများကို ချမှတ်ပေးသူဖြစ်၍ ယင်း သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးကြရလေအောင် ပြုရာ၌လည်း ဇွဲ သတ္တိရှိ လေသည်။ လီနင်သည် မိမိယုံကြည်သော ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာပေ အမြောက်အမြား ရေးသားသွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] {{Lifetime|၁၈၇၀|၁၉၂၄}} sy90ddrh6fzb68aawuda5hlij45ei07 1034365 1034301 2026-05-28T07:35:22Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034365 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=May 27, 2026}} {{Infobox officeholder | name = ဗလာဒီမီယာ လီနင် | native_name = {{nobold|Владимир Ленин}} | native_name_lang = ru | image = Lenin in 1920 (cropped).jpg | alt = Black-and-white head shot of Lenin | caption = လီနင် (၁၉၂၀) | office = [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start = ၆ ဇူလိုင်၊ ၁၉၂၃ | term_end = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor = [[:en:Alexei Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | office2 = [[:en:Russian_SFSR|ရုရှား SFSR]] ၏ ပြည်သူ့ကော်မစ်ဆာများကောင်စီ ၏ဥက္ကဌ | term_start2 = ၉ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၁၇ | term_end2 = ၂၁ ဇန်နဝါရီ၊ ၁၉၂၄ | predecessor2 = ''ရာထူးအသစ်စတင်'' | successor2 = [[:en:Alexei_Rykov|အလက်ဇေး ရီကော့ဗ်]] | birth_date = ၂၂ ဧပြီ၊ ၁၈၇၀ | birth_name = ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့ | birth_place = [[:en:Simbirsk|စင်ဘိရ်စခ်]], [[ရုရှားအင်ပါယာ]] | death_date = {{death date and age|1924|1|21|1870|4|22|df=yes}} | death_place = [[:en:Gorki_Leninskiye|ဂေါ်ကီမြို့]], [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] | death_cause = | resting_place = [[:en:Lenin's_Mausoleum|လီနင်၏ဗိမာန်]], [[မော်စကိုမြို့]], [[ရုရှားနိုင်ငံ]] | party = {{plainlist| [[:en:Communist Party of the Soviet Union|RCP(b)]]{{refn|group=lower-alpha|Founded as the RSDLP(b) in 1912; renamed the RCP(b) in 1918.}} (၁၉၁၂ မှစ၍) }} | spouse = {{marriage|[[:en:Nadezhda_Krupskaya|Nadezhda Krupskaya]]|1898}} | parents = {{unbulleted list|[[:en:Ilya_Ulyanov|Ilya Ulyanov]]|[[:en:Maria Alexandrovna Ulyanova|Maria Blank]]}} | relatives = {{plainlist| * [[:en:Anna Ulyanova|Anna Ulyanova]] (အမ) * [[:en:Aleksandr Ulyanov|Aleksandr Ulyanov]] (အကို) * [[:en:Olga Ilyinichna Ulyanova|Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ) * [[:en:Dmitry Ilyich Ulyanov|Dmitry Ilyich Ulyanov]] (ညီ) * [[:en:Maria Ilyinichna Ulyanova|Maria Ilyinichna Ulyanova]] (ညီမ)}} | signature = Vladimir Lenin signature.svg | alma_mater = [[:en:Kazan Imperial University|Kazan Imperial University]]<br />[[:en:Saint Petersburg Imperial University|Saint Petersburg Imperial University]] | module = {{Listen|pos=center|embed=yes|filename=Lenin - What Is Soviet Power.ogg|title=Vladimir Lenin's voice|type=speech|description=Recorded 1919}} | module2 = {{collapsible list |title = Central institution membership |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1924: Full member, [[:en:Inner-composition of the 6th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Politburo of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Politburo of RCP(b) |1912–1924: Full member, [[:en:Central Committee of the 6th Conference of the Russian Social Democratic Labour Party (Bolsheviks)|6th]]–[[:en:Central Committee of the 12th Congress of the Russian Communist Party (Bolsheviks)|12th]] Central Committee of RCP(b) |1903–1905: Full member, [[:en:Central Committee of the 2nd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|2nd]] and [[:en:Central Committee of the 3rd Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|3rd]] Central Committee of RSDLP |1907–1912: Candidate member, [[:en:Central Committee of the 5th Congress of the Russian Social Democratic Labour Party|5th]] Central Committee of RSDLP }} ---- {{Collapsible list |title = Other offices held |titlestyle = background: lavender |bullets = on |1917–1918: Member of the [[:en:Russian Constituent Assembly|Russian Constituent Assembly]] for [[:en:Baltic Fleet electoral district (Russian Constituent Assembly election, 1917)|Baltic Fleet]] |1918–1920: Chairman, [[:en:Council of Labour and Defence|Council of Labour and Defence]] }} | module3 = '''[[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] ၏ခေါင်းဆောင်''' {{flatlist| * '''ရာထူးအသစ်စတင်''' * [[စတာလင်]] {{big|'''→'''}} }} | nationality = <!-- use only when necessary per [[WP:INFONAT]] --> }} '''လီနင်''' (Lenin) ဟုကျော်ကြားသည့် '''ဗလာဒီမီယာ အီလစ်ချ် အိုလျာနော့''' (Vladimir Ilyich Ulyanov) မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးသော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]]ကို တည်ထောင်သူ၊ [[မာ့ခ်ဝါဒ]]ကို လက်တွေ့ အကောင်ထည်ဖော်သူအဖြစ် အများကသိကြသည်။ [[ကားလ်မာ့ခ်]] ၏ပြောဆိုချက်များကို ယုံကြည်စွာဖြင့် လိုက်နာသူ အဖြစ်လည်းကျော်ကြားသည်။ လီနင်ကို ၁၈၇ဝ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ရုရှားနိုင်ငံ]] ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဆင်းဘတ် (ယခု-ဥလီယာနော့) ဒေသ၌ ဖခင် အီလီယာနီကိုလိုင်းယားဗစ်ဥလီယာနော့၊ မိခင် မာရီယာအလက်ဇန်ဒရိုဗာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည် မှာ ဗလာဂျီများအီးလစ်ဥလီယာနော့ ဖြစ်သည်။ မောင်နှမ ၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဆင်းဘတ်ပြည်နယ် အခြေခံကျောင်းများ၏ ပညာဝန်ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာလည်း ပညာတတ်ရုံမက ဘာသာခြား စာပေနှင့် ဂီတကိုလည်း မြတ်နိုးတတ်ကျွမ်းသည်ဆို၏။ ထို မိသားစုမှ မွေးဖွားခဲ့သော လီနင်သည် ဉာဏ်ပညာထက်မြက်သည်မှာ မဆန်း။ ထိုသို့နှင့် လီနင်လေးသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် တွင် ဆင်းဘတ်ရှေးရိုးကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရ သည်။ ထိုကျောင်းမှပင် အခြေခံနောက်ဆုံးနှစ်အထိ သင်ကြား ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးနှစ် စာမေးပွဲကို ရွှေတံဆိပ်ဆုရသည်အထိ ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဖေဖြစ်သူမှာ သစ္စာရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း အစ်ကိုဖြစ်သူ အလက်ဇန္ဒားမှာ '''ဇာဘုရင်'''ကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် လီနင်သည် ကာတန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်သင်ယူခဲ့သည်။ မကြာမီမှာပင် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေး လှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အဖမ်းခံရပြီး နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းကို ခံရလေ၏။ လီနင်အသက် ၂၃နှစ်တွင် ပြင်းထန်သည် ကွန်မြူနစ်တစ်ဦးအဖြစ်သို့ ရောက်လာသဖြင့် ဇာဘုရင်အစိုးရက ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်တွင်း၌ ၁၄လထားပြီး နောက် [[ဆိုက်ဘေးရီးယား]] (Siberia) သို့နယ်နှင်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် သုံးနှစ်မျှ နေရစဉ်အချိန်အတွင်း နိုင်ငံရေး အပေါင်းအသင်းတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံပြီး '''ရုရှားတွင် ဓနရှင်ဝါဒ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံ''' အမည်ရှိ ကျမ်းတစောင်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၀၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြစ်ဒဏ်မှလွတ်ပြီး အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁၇နှစ်တိုင် လှည့်လည်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေထိုင်စဉ် အချိန်များတွင် တော်လှန်ရေးသမား ပီသစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူပါဝင်သည့် '''ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ''' နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ အင်အားပိုကြီးသည့် [[ဗော်ရှီဗစ်ပါတီ]](Bolsheviks)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသည်။[[File:Lenin-circa-1887.jpg|thumb|150px|left|လီနင် (၁၈၈၇)]] နိုင်ငံ့စီးပွားရေး တင်းတောင့်မှုမရှိသည် ကြားမှ ဇာဘုရင်အစိုးရသည် စစ်ပွဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]မှာ လီနင်အတွက် အလွန်ကောင်းသည့် အခွင့်အရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ စစ်မပြီးမှီပင် ပြည်သူတို့အကြား အလွန်မကျေမနပ်ဖြစ်လာပြီး ၁၉၁၇တွင် '''ဖေဖော်ဝါရီတော်လှန်ရေး'''ဖြစ်ကာ ဇာဘုရင်အစိုးရပြုတ်ကျပြီး ဒီမိုကရက်များစုပေါင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အာဏာရယူခဲ့သည်။ ဇာဘုရင်အစိုးရ နန်းကျကြောင်းသိပြီးနောက် လီနင် ပြည်ပမှ ရုရှားသို့ ပြန်လာသည်။ သို့သော် ထိုအစိုးရတွင် အတွေ့အကြုံနည်းပြီး အာဏာကြီးခြင်းမရှိကြောင်း လီနင် ကောင်းစွာနားလည်ပြီး ဗော်ရှီဗစ်တို့အား အင်အားတောင့်တင်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ် အမြန်ဖွဲ့ရန်၊ အာဏာသိမ်းရန် လှုံ့ဆော်သည်။ သို့ဖြင့် ဇူလိုင်လတွင် ဆူပူမှုတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရသဖြင့် လီနင်ကိုယ်တိုင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် [[အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး]]တွင်မူ အပြီးသတ်အောင်မြင်ပြီး လီနင်သည် နိုင်ငံခေါင်ဆောင်ဖြစ်လာတော့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီးနောက် လျင်လျင်မြန်မြန်ပင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို တည်ထောင်သည်။ ဝါဒရေးရာအလွန်ပြင်းထန်သူအဖြစ် အများကဆိုလာကြသည်။ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ် (War Communism) ကရုရှားပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် မအောင်မြင်နိုင်ကြောင်း နားလည်လာပြီးနောက် လမ်းစဉ်ပြောင်းကာ အရင်းရှင်ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ် (Market Socialist Economy) ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုစနစ်မှာ [[စတာလင်]]က ၁၉၂၈ခုနစ်တွင် ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကစီမံသည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> အာဏာတည်မြဲရေးလမ်းစဉ်အဖြစ် ပြည်တွင်းရှိသတင်းစာများ၊ အသံလွင့်ဌာနများ အပါအဝင်အခြားမည်သည့် ဌာနကိုမဆို ပါတီအစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်သာထားသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို မယုံကြည်သူ များအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ် ခဲ့သည်။ လီနင်သည် အစွမ်းထက်သည့် နိုင်ငံရေးသမားသာမဟုတ်။ စာရေးကောင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ကျမ်းစာ အများအပြားရေးပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ပျံ့နှံ့အားကောင်းရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အလွန်ဆိုးဝါးသည့် နှလုံးရောဂါကို လီနင်စတင်ခံစားလာရသဖြင့် ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည့် ၁၉၂၄ ထိ တိုင်းပြည်ကို ကောင်းစွာ ဦးဆောင်နိုင်စွမ်းမရှိတော့ပဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သူ့ရုပ်အလောင်းကို မပုပ်မသိုးစေရန် ဆေးဖြင့်စီရင်ပြီး [[မော်စကိုမြို့]]ရှိ ရင်ပြင်နီ တွင် ဗိမာန်တည်ကာ အများလာရောက် ကြည့်ရှုခွင့် ပေးထားသည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ပါရှိသောခေါင်းကို ဂေါ်ကီမြို့ကလေးမှ မော်စကို မြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ပြီး ဇန်နဝါရီ ၂၇ ရက်နေ့တွင်ရင်ပြင်နီ၌ ဂူသွင်းခဲ့လေ၏။ လီနင်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ပီထရိုဂရက်မြို့ကို လီနင်ဂရက်မြို့ဟု အမည်ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြ လေ၏။ နိုင်ငံတကာ ကွန်မြူနစ်များလှုပ်ရှားမှုများတွင် [[စတာလင်]]က လီနင်၏ ဝါဒကို စုစည်း၍ တည်ထောင်ထားသည့် မာ့ခ်ဆစ်စန်-လီနင်နစ်စန်ဝါဒ (Marxism-Leninism) ကို ကျင့်သုံး နေကြဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=The Foundations of Leninism |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1924/foundations-leninism/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref><ref>{{Cite web |title=History of the Communist Party of the Soviet Union (Bolsheviks) |url=https://www.marxists.org/reference/archive/stalin/works/1939/x01/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> [[File:Lenin's funerals by I.Brodsky (1925) detail 01.jpg|thumb|fram|ရင်ပြင်နီရှိ လီနင်၏ ရုပ်ကလာဒ်(၁၈၇၀-၁၉၂၄)]] လီနင်အစပြုသည့် တော်လှန်ရေးကြောင့် အစတွင် နောက်ကျကျန်နေသည့် ရုရှားသည် ခေတ်သစ်တစ်ရပ်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်သွားခဲ့သည်မှာ ငြင်းမရပေ။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းဆိုသလိုပင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ၁၉၈၉ ထိ ကွန်မြူနစ်ဩဇာ ပျံ့နှံ့နိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အထိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ ကွန်မြူနစ်အရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည် မှာအထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ လီနင်သည် ကားလ်မာ့ခ်၏ ဝါဒများကို၊ လမ်းစဉ်များကို လုံးဝလိုက်နာသည်ဟုဆိုသော်လည်း လီနင်မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် '''အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်''' (Dictatorship of the Proletariat) ဆိုသည့် အသုံးအနှုံးကို မာ့ခ်၏ရေးသားချက်တိုင်း တိုက်ရိုက် မထူထောင်ဘဲ '''ဗန်ဂါဒ်ပါတီစနစ်''' (Vanguardism)<ref>{{Cite web |last=Lenin |first=Vladimir |title=What Is To Be Done? |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1901/witbd/ |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> အဖြစ် အစိုးရကို စုစည်း ခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စရပ်နှင့် ပတ်သက်ပြီး လီနင် မကြာခဏပြောလေ့ရှိသည့် စကားမှာ “သမိုင်းမှာ ဘယ်လူတန်းစား တိုက်ပွဲကများ အကြမ်းနည်းမသုံးပဲ အောင်မြင်သွားတာမျိုးရှိပါရဲ့လား။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။ <ref>ကျော်စွာ၁၀၀- [[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]</ref><ref>{{Cite web |title=Third All-Russia Congress Of Soviets Of Workers’, Soldiers’ And Peasants’ Deputies |url=https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1918/jan/10.htm |access-date=2026-05-27 |website=www.marxists.org}}</ref> သူသည် တော်လှန်ရေးအတွက် ခပ်မှန်မှန်ပင် ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို လီနင်ကမထောက်ခံဘဲ ယင်းသည် နယ်ချဲ့စနစ်ကို အကျိုးပြုခြင်းသာဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ စစ်ကို အားပေးထောက်ခံခဲ့သော ဆိုရှယ်လစ်များကိုပင် ရှုံ့ချခဲ့သည်။ သူက နိုင်ငံတကာရှိ အလုပ်သမားများသည် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေသည်ကို ရပ်စဲ ကာ မိမိတို့ကို အုပ်ချုပ်နေသူများအား တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု ဟောပြောခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၌ ဇာဘုရင် ဒုတိယ နစ်ကလတ်၏ အစိုးရအဖွဲ့ ပြုတ်ကျသွားသောအခါ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွား သည်။ ဤသို့ ပြန်ရောက်သွားနိုင်သည်မှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးကို လီနင်လိုလားကြောင်း ဂျာမန်တို့ကသိရှိသဖြင့် လီနင်အား ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက် နိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းကြောင့်ဖြစ်၏။ လီနင်သည် စိန်ပီတာစဗတ်သို့ ရောက်သောအခါ အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ရုရှတပ်များ ဖရိုဖရဲဖြစ်နေကာ လူထုကြီးကလည်း စစ်ကို စိတ်မဝင်စားဘဲရှိနေကြ၏။ ဇာဘုရင်ကလည်း မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ပေ၊ အုပ်ချုပ်နေသော ကီရင်စကီ၏ ယာယီအစိုးရအဖွဲ့နှင့် အလုပ်သမား ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များသည် အာဏာလုနေ ကြ၏။ လီနင်သည် သူ၏နောက်လိုက်များကိုစုရုံးကာ ချက်ချင်း စစ်ရပ်စဲ အောင်ပြုပြီးလျှင် လယ်သမားတို့အား မြေများကို ဝေငှပေးရမည်။ အခြား အရေးပါသော အစီအမံများကိုလည်း ပြုလုပ်ပေးရမည်ဟု အရေးဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လီနင်သည် ဂျာမန်စစ်ဦးစီးအဖွဲ့၏ ကြေးစားတစ်ဦးဖြစ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံရသဖြင့် ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးရလေသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် မောစကိုနှင့် ပီထရိုဂရက်မြို့များရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ဗော်လရရှီဗစ်တို့က ကြိုးကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရေတပ်နှင့် ကြည်း တပ်တို့က တော်လှန်ပုန်ကန်လေသည်။ လီနင်လည်း ရုရှနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။ ညဉ့်တွင်းချင်းပင် ခေါင်းဆောင် ကီရင်စကီကို ဖြုတ်ချ၍ လီနင်ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့)ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးစွာ၌ လီနင်၏အစိုးရသည် ကြောက်စရာကောင်းသည့် အခက်အခဲများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမန်တို့သည် အကာအကွယ်ကင်းမဲ့၍ စိတ်ဓာတ် ကျဆင်းနေသော ရုရှတပ်များကို ဖိနှိပ်ချေမှုန်းကာ ရှေ့သို့ တစ်ဟုန် တည်း ချီတက်လာနေသည်။ လူထုကြီးမှာလည်း ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမည့် ဘေးကြီး၏ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းကို ခံနေရသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားဟူ၍ လည်း မရှိတော့ဘဲဖြစ်နေ၏။ ရုရှနိုင်ငံမှာ စည်းလုံးမှုမရှိဘဲ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများအဖြစ် အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ကွဲနေခဲ့သည်။ လီနင်သည် ဆိုဗီယက်အဖွဲ့များကို ထိုသမ္မတနိုင်ငံများတွင် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ထိုဆိုဗီယက်အဖွဲ့များမှ ကိုယ်စားလှယ်များကို မောစကိုမြို့ရှိ ဆိုဗီယက်အဖွဲ့ချုပ်သို့ တက်ရောက်စေသည်။ တိုင်းပြည်ကား ငြိမ်သက်လှသည် မဟုတ်သေးပေ။ ဗော်လရှီဗစ်တို့သည် မြို့ကြီးများတွင်သာ အခြေခိုင်သေးသည်။ ထို့ကြောင့် လီနင်သည် ရုရှတို့အဖို့ နစ်နာသည်မှန်သော်လည်း ဂျာမန်တို့နှင့် ဗရက်- လီတော့စက စာချုပ်ကိုချုပ်ဆိုကာ စစ်ပြေငြိမ်းလိုက်လေသည်။ ယင်းကို အကြောင်းပြု၍ မဟာမိတ်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့အား စစ်ပြုသည်။ မဟာမိတ်တို့က ထောက်ခံအားပေးသော ရုရှဖြူ (ဝါ) ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်ရေး ရုရှတပ်တို့က ဆိုဗီယက်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ အဟောအပြောကောင်းသော လီနင်သည် လူထုကြီးကို တပ်လှန့် လှုံ့ဆော်ပေးလိုက်သည်။ သူ၏ ပရိယာယ်ကြောင့် သူ၏ရန်သူများ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ ကွဲကြသည်။ လီနင်သည် စည်းကမ်းသေဝပ်မှုရှိ အောင်လည်းပြုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာများ ရရှိအောင်လည်း ကောင်းစွာစီစဉ်သည်။ ဤသို့သော အကြောင်းများကြောင့် လီနင်၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ (ဗော်လရှီဗစ်ဝါဒ)ကို သဘောကျသူများလာသည်။ အချို့နေရာများတွင် မတတ်သာသောကြောင့် လီနင်သည် အကြမ်းဖက်ခဲ့ရလေသည်။ အသစ်ဖွဲ့ စည်းထားသော တပ်နီတော်များသည် တဖြည်းဖြည်းရန်သူများကို အနိုင်ရ လိုက်သည်။ တိုင်းပြည်လည်း အခြေအနေကောင်းလာသည်။ သို့ရာတွင် လီနင်အဖို့ အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိသဖြင့် လုံခြုံမှု အတွက် အမြဲမပြတ် အစောင့်အရှောက်ဖြင့် သတိကြီးစွာ ထားနေရသည့် အကြားမှပင် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့က သေနတ်ပစ်ခံရရာ မသေသော်လည်း ထိုသေနတ်ဒဏ်ရာများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အပင်ပန်းခံကာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့်လည်းကောင်း အားနည်းလာခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တန်ပြန်တော်လှန်ရေးကို ချေမှုန်းပြီးသည့်နောက် အကြမ်းဖက်ပြုပြင်ခြင်များကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ စီးပွားရေးဝါဒ သစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။ ထိုဝါဒအရ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ကုန်သွယ်မှု ပြန်လည် ထူထောင်လိုသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းကို အသင့်အတင့်ခွင့် ပြုသည်။ ထို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင်ပင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သော စာချုပ် အပါအဝင် ဓနရှင်နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် လီနင်၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ချွတ်ယွင်းစ ပြုလာခဲ့ရာ ဦးနှောက်ကြောများ မာသည့်ရောဂါ လက္ခဏာများပေါ်လာ၍ သူ၏ဆရာဝန်များက နေ့စဉ် အလုပ်မလုပ်ရန် တားမြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ စကားမပြောနိုင်သော အခြေအနေသို့ပင် ရောက်သွားလေသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ခြေလက်များ သေသွားလေ သည်။ ထိုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လီနင်သည် မော်စကိုမြို့အနီးရှိ ဂေါ်ကီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ လီနင်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မပုပ်မသိုးအောင် အထူးတလည် စီမံ ပြုလုပ်၍ မှန်ခေါင်းသွင်းပြီးလျှင် မော်စကိုမြို့၏ ရင်ပြင်နီအရှေ့ရှိ အာဇာ နည်ဗိမာန်၌ ယခုတိုင် ထားရှိပေသည်။ ရုရှ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် လီနင်ကို အမှတ်ရသောအားဖြင့် အာဇာနည်ဗိမာန်သို့သွားရောက်၍ အလေး ပြုလေ့ရှိသည်။ လီနင်သည် သဘောတရားများကို ချမှတ်ပေးသူဖြစ်၍ ယင်း သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးကြရလေအောင် ပြုရာ၌လည်း ဇွဲ သတ္တိရှိ လေသည်။ လီနင်သည် မိမိယုံကြည်သော ဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာပေ အမြောက်အမြား ရေးသားသွားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ဆိုဗီယက်နှင့်ရုရှား နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ]] {{Lifetime|၁၈၇၀|၁၉၂၄}} n5xrjtg0bmp5jmy42s5u5g8r6v3ycsh 0 6419 1034408 963373 2026-05-28T11:33:53Z ~2026-31829-42 143388 /* */ 1034408 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}} {{Infobox officeholder |name = အဒေါ့ဖ်စ် ဟစ်တလာ<br>Adolf Hitler |citizenship = {{plainlist | *Austrian citizen until 7 April 1925{{sfn|NS-Archiv, 7 April 1925}} *German citizen after 25 February 1932 }} |image = Hitler portrait crop.jpg |imagesize = |caption = ဟစ်တလာ (၁၉၃၈) |birth_date = {{birth date|1889|4|20|df=yes}} |birth_place = Braunau am Inn, Austria-Hungary |death_date = {{death date and age|1945|4|30|1889|4|20|df=yes}} |death_place = ဘာလင်၊ ဂျာမနီ။ |death_cause = ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေ |party = နာဇီပါတီ (၁၉၂၁–၄၅) |otherparty = ဂျာမန်အလုပ်သမားပါတီ (၁၉၂၀–၂၁) |religion = |spouse = Eva Braun<br />(29–30 April 1945) |parents = {{plainlist| *အလွိုက်(စ်) ဟစ်တလာ (ဖခင်) *ကလဲရာပိုး ဟစ်တလာ (မိခင်) }} |occupation = နိုင်ငံရေးသမား |country = [[နာဇီဂျာမနီ]] |office = ဂျာမနီနိုင်ငံ ၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး (ဒုတိယဂျာမနီနိုင်ငံ‌တော်၏ သမ္မတ) |deputy = Rudolf Hess (1933–41) |term_start = 2 August 1934 |term_end = 30 April 1945 |predecessor = Paul von Hindenburg<br />(ဝိုင်မာသမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ) |successor = Karl Dönitz<br />(တတိယဂျာမနီနိုင်ငံ‌တော်၏ သမ္မတ) |office2 = တတိယဂျာမနီနိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ် |president2 = Paul von Hindenburg<br />(until 1934) |deputy2 = Franz von Papen (1933–34) |term_start2 = 30 January 1933 |term_end2 = 30 April 1945 |predecessor2= ကွတ် ဗွန် ရှလိုင်းရှား |successor2 = ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ဒိုးနစ် |office3 = နာဇီပါတီ၏ခေါင်းဆောင်ကြီး |deputy3 = Rudolf Hess |term_start3 = 29 June 1921 |term_end3 = 30 April 1945 |predecessor3= Anton Drexler |successor3 = Martin Bormann |signature = Hitler Signature2.svg |footnotes = |allegiance = {{flag|German Empire}} |branch = {{flagdeco|German Empire|naval}} ''Bavarian Army'' |unit = {{unbulleted list | 16th Bavarian Reserve Regiment | ''Reichswehr'' intelligence}} |serviceyears= ၁၉၁၄–၂၀ |rank = {{unbulleted list | ''Gefreiter'' | ''Verbindungsmann''}} |battles = [[ပထမကမ္ဘာစစ်]] |mawards = {{plainlist | *[[Iron Cross#World War I|Iron Cross First Class]] *[[Iron Cross#World War I|Iron Cross Second Class]] *[[Wound Badge]] }} }} [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ကြီးကို ဖန်တီးခဲ့သူ၊ ဂျူးလူမျိုးတို့၏ဘုံရန်သူ၊ နာဇီပါတီဝင်တို့၏ ဖခင်ကြီး၊နာဇီဂျာမန်အင်ပါယာ၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေခဲ့သော [[အာဏာရှင်]]ဟု အမျိုးမျိုး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရသော ဟစ်တလာ၏ နာမည်အပြည့်အစုံမှာ "အဒေါ့ဖ်စ် ဟစ်တလာ" (Adolf Hitler) ဖြစ်သည်။ ဟစ်တလာကို [[ဩစတြီးယား]]ပြည်နှင့် ဘာဗေးရီးယား ပြည်နယ်စပ်ရှိ အင်းမြစ်နံဘေး ဘရောနှောမြို့ကလေးတွင် ဖခင် အလွိုက်ဟစ်တလာနှင့် မိခင် ကလဲရာပိုးလ်တို့မှ ၁၈၈၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ဝ ရက်၊ ညနေ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမျိုးအနွယ်မှာ မထင်မရှားမျှသာ ဆိုဟုဆိုတယ်။ ဟစ်တလာ၏ဖခင်မှာ လုပ်ငန်းများ အတည်တကျမရှိသဖြင့် အမြို့မြို့အနယ်နယ် ပြောင်းရွှေ့ရင်း လိုက်ပါနေထိုင်ခဲ့ကြရသည်။ ရောက်ရာအရပ်တွင် ဟစ်တလာမှာ မူလတန်းပညာကို သင်ယူခဲ့ရသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည်နှစ်တွင် လင့်ဇ်မြို့မှ ရီးရဲအလယ်တန်းကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ၏ဖခင် အလွိုက်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟစ်တလာမှာ ကျောင်းနေခွင့်မရတော့‌ပေ။ ဘဝရပ်တည်ရေးကို ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ ရပ်တည်ခဲ့ရသည်ဆို၏။ ထိုမှတဖန် မိခင်ဖြစ်သူအလိုကျ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်အဖြစ် ခံယူခဲ့ရပြီး စတီးယားကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။ ဟစ်တလာသည် ပန်းချီပညာကို ဝါသနာပါခဲ့ပြီး အသက်ကြီးလာလျှင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် အသက်မွေးမည်ဟုပင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ဖူးသည်ဆို၏။ မိဘများက အစိုးရအလုပ်ကို လုပ်စေချင်ခဲ့ သည်။သို့‌သော် ဟစ်တလာမှာ ကျောင်းစာလည်း ညံ့သည်။ ကျောင်း ထွက်လက်မှတ်ကိုပင် မရရှိခဲ့ပေ။ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းမှထွက်ခဲ့ သည်။ ပုံများ၊ ပန်းချီများကို အချိန်ပြည့်ဆွဲကာ အချိန်လွန်ခဲ့သည် ဟုဆို၏။ ဟစ်တလာသည် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် [[ဗီယင်နာမြို့]]သို့ အလည်အပတ် ရောက်သွားခဲ့သည်။ ဗီယင်နာမြို့မှာ အနုပညာ ထွန်းကားသော မြို့ကြီးဖြစ်သောကြောင့် သူအလွန်ပျော်ခဲ့သည် ဆို၏။ ထိုမြို့ကြီး၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားမှု အနုပညာများကသူ့၏ ပန်းချီဆရာဖြစ်ချင်စိတ်ကို ပို၍ တွန်းပို့ခဲ့သည်ဆို၏။ ထို့ကြောင့် သူ့မိခင်ကြီး တားဆီးနေသည့်ကြားမှ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် လင့်ဇ်မြို့ ကလေးကိုစွန့်ခွာ၍ ဗီယင်နာမြို့သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်ဆို၏။ သို့သော် သူသည် ဗီယင်နာအနုပညာသိပ္ပံကျောင်းကြီးကို ဝင်ခွင့်မရခဲ့။ အရည်အချင်း မမှီ ဟုဆိုကာပယ်ချခဲ့သည်။ သူ စိတ်မလျှော့ဘဲ ဆက်လက် ကြိုးစားနေစဉ်မှာပင် သူ့ မိခင်ကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့၍ လင့်ဇ်မြို့သို့ ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗီယင်နာမြို့သို့ ပြန်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အနုပညာသိပ္ပံကျောင်းကြီးတွင် နေခွင့်ရရန် ကြိုးစား ပြန်၏။ သို့သော် မရခဲ့။ ဟစ်တလာသည် စိတ်ပျက်လက်ပျက်နှင့် ၅ နှစ်လုံးလုံး ဖြစ်သလိုနေ ဖြစ်သလိုစား မထင်မရှားနေခဲ့ရသည်။ ဗီယင်နာမြို့ကြီးတွင် သူ့ဘဝသည် ကူကယ်ရာမဲ့နှင့် ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်ထိ ပခုံးထမ်းအလုပ်ကြမ်းသမား၊ အပေါစား ပန်းချီဆရာအဖြစ်မျိုးနှင့် နေထိုင်ခဲ့ရသည်ဆို၏။ ငွေရှင်သူဌေးကြီးများ၏ ကုသိုလ်ဖြစ် ဟိုတယ်များတွင် နေထိုင်ခဲ့ရ၏။ အမြဲတမ်း ငတ်မွတ်စုတ်ပြတ်နေသည့် ကာလများဟု ဟစ်တလာကိုယ်တိုင် ရေးသားခဲ့၏။ ဟစ်တလာ ပန်းချီဆွဲသည့်ကားများတွင် 'အေ ဟစ်တလာ'ဟု လက်မှတ်ထိုးလေ့ရှိ၏။ အဒေါ့ဖ်စ်ဟစ်တလာ အတိုကောက်အမည်ဟူ၏။ ထိုမှဟစ်တလာ၏ ဘဝအချိုးအကွေ့များသည် ဘဝပေးအသိများအရ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်အဖြစ်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဦးတည်လာခဲ့သည် ဆို၏။ ဟစ်တလာသည် စာများကို ပိုဖတ်ဖြစ်လာ၏။ ပို၍ တွေးတောဆင်ခြင်နိုင်လာ၏။ သတင်းစာများကို ပို၍ ဖတ်ရှုလာ၏။ စကားကို လူအများ စိတ်ဝင်စားလာအောင် ကျယ်လောင် ကျယ်လောင် ပြောလေတော့၏။ ဘီယာဆိုင်များတွင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင် ပို၍ ပြောခဲ့သည်ဆို၏။ နိုင်ငံရေးစကားများ ပြောရင်း ရန်ဖြစ်သည်၊ ပြန်လည်ချေပသည်၊ လက်သီးလက်မောင်းတန်းရင်း ဂျူးများ၊ ဘုန်းကြီးများ၊ ဆိုရှယ်လစ်များကို မုန်းတီးကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောခဲ့သည်ဆို၏။ ဟစ်တလာသည် ထိုအချိန်များမှာပင် စိတ်ကြီးဝင်နေခဲ့ပြီဆိုကြ၏။ သူ့ကိုယ်သူ အလွန်မြင့်မြတ်သူဟု ထင်နေခဲ့ပြီ ဆိုကြ၏။ ဘဝင်မြင့်နေ၏။ သူ့ကိုယ်သူနှင့် အနီးမှလူများကို ဂျာမန်အမျိုးအနွယ်များသည် မြင့်မြတ်သော မဟာမျိုး မဟာနွယ် များဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့လူမျိုးမှသာ နိုင်ငံရေး၊ ယဉ်ကျေး မှု ပို၍ မြင့်မားသည်၊ ပို၍ကြွယ်ဝသည်။ ထို့ကြောင့် 'မဟာဂျာမနီ နိုင်ငံတော်ကြီး'ကို ထူထောင်ကြရမည်ဟူသော အတွေးနှင့်စကားမျိုးကို ပြောဆိုခဲ့သည်ဆို၏။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်နာမြို့မှ ဟစ်တလာ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီး စစ်ထဲမဝင်မနေရအမိန့်ကိုဖီဆန်၍ ရှောင်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုမှ [[မြူးနစ်မြို့]]သို့ ရောက်သွားခဲ့သည်။ မြူးနစ်တွင်လည်း ဘီယာဆိုင်တွင် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးစကားများကိုသာ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ပြောဆိုနေခဲ့သည်။ သို့သော် ဟစ်တလာ၏ ကံကြမ္မာအလှည့်အပြောင်းဖြစ်စေရန် ကမ္ဘာကြီးတွင် စစ်မီးကြီးလောင်ခဲ့သဖြင့် လူအများက နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားချိန် ကာလကြီးပင်တည်း။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဟစ်တလာဘဝကို အထူးပြောင်းလဲစေခဲ့သော မြူးနစ်မြို့၊ အိုဒီအုံ ပလာဇာကွင်းပြင် ကြီး၏ လူထုတရားပွဲမှ စတင်ခဲ့လေသည်။ ဂျာမန်မှ ရုရှားပြည် ကြီးကို စစ်ကြေညာခဲ့ခြင်း၊ ဂျာမန်အမျိုးသားတိုင်း စစ်ထဲဝင်ကြရသလို ဟစ်တလာလည်း စစ်မှုထမ်းစစ်သား ဖြစ်ခဲ့လေ၏။ မထင်မရှား စစ်သားလေးဘဝ၊ စစ်တပ်ထဲတွင် ဆက်သားတာဝန်၊ ၁၉၁၅-၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ခြေထောက်တွင် သေနတ်မှန်ကာ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် တပ်ကြပ်ကလေးဘဝ၊ တပ်သားကျော် ဆုတံဆိပ် ရရှိခဲ့သည်။ စစ်မြေပြင်တွင် သူတစ်ယောက်တည်းမှ ပြင်သစ်စစ်သား ၁၅ ယောက်ကို လက်ရဖမ်းဆီးခဲ့‌သောကြောင့် ဟူ၏။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် တိုက်ပွဲတစ်ခုတွင် ဟစ်တလာသည် ဓာတ်ငွေ့မိပြီး သတိလစ်သွားသဖြင့် စစ်ဆေးရုံသို့ ပို့ပေးခဲ့ကြရသည်။ မျက်စိများ ယာယီ ကန်းသွားကာ ကိုယ်တစ်ပိုင်းလည်း သေသွားခဲ့သေးသည် ဆို၏။ မကြာခင် ပျောက်ကင်းခဲ့လေ၏။ ထိုနှစ်တွင် [[ပထမကမ္ဘာစစ်]]ကြီး ပြီးခဲ့လေ၏။ ဂျာမနီတို့ စစ်ရှုံးခဲ့လေ၏။ ဟစ်တလာတို့ ငိုခဲ့ရလေ၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးနယ်ထဲသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဆို၏။ ၁၉၁၉ နှစ်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင်နေခဲ့၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်မြူးနစ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံရေးမှာ အလွန်ရှုပ်ထွေးနေလေ၏။ နေ့စဉ် တရားပွဲများ၊ ဆန္ဒပြပွဲများ၊ ဆူပူမှုများမပြတ် ရှိနေခဲ့သည့် ကာလများလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုကာလတွင် မြူးနစ်မြို့ဆိုင်ရာ ခရိုင်စစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံရေးဌာနတွင် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနှင့် သတင်းဖြန့်ချိရေးဌာနတွင် ဟစ်တလာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုမှ နိုင်ငံရေး နည်းပြသင်တန်းတက်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံရေးနည်းပြအရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုမှ ဂျာမန်အလုပ်သမားပါတီနှင့် စစ်တပ်အကြား ညှိနှိုင်းရသော အရာရှိအဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။ ထိုမှ ဂျာမန် အလုပ်သမားပါတီသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ခဲ့ပြန်သည်ဆို၏။ ထိုပါတီတွင် ဟစ်တလာသည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးတာဝန်ခံ ဖြစ်ခဲ့လေ၏။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင်ပထမ ဦးဆုံးသော လူထုတရားပွဲကြီးကို ဂျာမန် အလုပ်သမားပါတီမှ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ရာ ပရိသတ်နှစ်ထောင်နီးပါးမျှ တက်ရောက်ခဲ့ သည်ဆို၏။ ထိုပွဲတွင် ဟစ်တလာ၏အမည်လည်း စတင်ကျော်ကြားခဲ့လေ၏။ ဂျာမန်အလုပ်သမားပါတီကိုလည်း '''အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ဂျာမန်အလုပ်သမားပါတီ''' ဟူ၍ အမည်ပြောင်းခဲ့လေ၏။ ထိုပါတီ၏ အတိုကောက်နာမည်မှာ 'နာဇီ'ပါတီဖြစ်သည်။ ဥက္ကဋ္ဌကြီးမှာဟားရားဖြစ်ပြီး မကြာခင်မှာပင် ဟစ်တလာနှင့် သဘောမတိုက်ဆိုင်၍ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဟစ်တလာ၏စည်းရုံးမှုကြောင့် ပါတီဝင်အင်အား ပို၍ပို၍ များ လာခဲ့သည်။ မြူးနစ်မြို့ခရိုင် စစ်ဌာနချုပ်မှ စစ်ဗိုလ်ဟောင်း ဗိုလ်ကြီး ရုမ်းမှ ဟစ်တလာကို များစွာ အကူအညီပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် [[ဘာလင်မြို့]]သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အပြန်တွင် ပါတီတွင်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟစ်တလာ နိုင်ခဲ့သည်။ အာဏာရှင်ခေါင်းဆောင် စတင် ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဟစ်တလာဦးဆောင်၍ အခြားပါတီ၏ တရားပွဲဖျက်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ လ အပြစ်ပေး ခံခဲ့ရပြီး တစ်လသာ ထောင်ထဲတွင် နေခဲ့ရသည်ဆို၏။ ထောင်မှလွတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဥပဒေ ကြမ်းကို ကန့်ကွက်သည့် လူထုဆန္ဒပြပွဲကြီးကို နာဇီပါတီမှ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဟစ်တလာ၏နာမည်မှာ ပို၍ ကျော် ကြားခဲ့လေပြီ။ အာဏာပိုင်များ၏ရန်သူ နံပါတ်တစ် စာရင်းဝင် လည်း ဖြစ်ခဲ့ရလေ၏။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အခြားပါတီ ၄ ပါတီနှင့်ပူးတွဲကော်မတီ ဖွဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ နာဇီမုန်တိုင်းတပ်သားများ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တပ်သား နှစ်သောင်းကျော်ထိ ရှိခဲ့ပြီး အခြားပါတီနှင့် သမဂ္ဂအဖွဲ့များအံ့ဩ တုန်လှုပ်ခဲ့ကြသည်ဆို၏။ တပ်မှူးအဖြစ် [[ဂိုအားရင်း]]၊ [[ဟင်းမလား]]၊ စထရက်ဆားတို့ပါဝင်ခဲ့ကြပြီဆို၏။ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့ တွင် ဟစ်တလာ ဦးဆောင်၍ [[နျူရင်ဘတ်မြို့]]တွင် လူထုဆန္ဒပြပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြန်၏။ အောင်မြင်ခဲ့ပြန်၏။ အဆိုပါ ဆန္ဒပြပွဲကြီးတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း လူဒင်ဒေါ့ပင်ကိုတိုင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဟစ်တလာမှာ ပို၍ ကျော်ကြားခဲ့ပြန်လေသည်။ ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးတွင် အနိုင်ရရေး၊ နေရာရရှိ ရေး၊ အသိအမှတ်ပြုလာစေရေးအတွက် နည်းမျိုးစုံအဖုံဖုံ အသုံးပြု ခဲ့သည်ဆိုကြ၏။ ထိုကာလတွင် ဟစ်တလာသည်'အာဏာသိမ်းပွဲ' လုပ်ခဲ့သေး၏။ မအောင်မြင်ခဲ့ပါ။နိုင်ငံ‌တော်ပုန်ကန်မှုဖြင့်ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အပြစ်ပေး ခံခဲ့ရ၏။သို့သော်ထောင်ထဲတွင် ၁နှစ်သာနေခဲ့ရပြီး ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်ခဲ့ပြန်လေ၏။ ဟစ်တလာ ကို စကားမပြောရဟု အာဏာပိုင်များမှ အမိန့်ထုတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်အထိ။ ထို့ကြောင့် စာရေး၍ စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ 'ကျွန်ုပ်၏ကြိုးပမ်းမှု'စာအုပ် ကို၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ပါတီဝင်ဦးရေမှာ သိန်း ကျော်ခဲ့ပြီဆို၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် နှစ်သိန်းနီးပါးရှိခဲ့သည်။ နာဇီပါတီဝင် များကို နာဇီကျောင်းသားအဖွဲ့၊ နာဇီမုန်တိုင်းတပ်ဖွဲ့၊ နာဇီကျောင်းဆရာများအဖွဲ့၊ နာဇီဆရာဝန်သမဂ္ဂ၊ နာဇီရှေ့နေများသမဂ္ဂ၊ နာဇီ လူငယ်အဖွဲ့ စသည့် အဖွဲ့ပေါင်းများစွာ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃ဝ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် နာဇီပါတီ အနိုင်ရလုလုနီးပါးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် နာဇီမုန်တိုင်းတပ်သားပေါင်းပင် တစ်သိန်းနီးပါး ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် နာဇီပါတီအာဏာ ရလာခဲ့လေ၏။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ သည် ဂျာမနီပြည်၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို တရားဝင် ရရှိခဲ့လေ သည်။ ပါလီမန်တွင် ဆက်လက်အနိုင်ရရှိအောင် ကြိုးစာခဲ့ရာတွင်လည်း နည်းမျိုးစုံဖြင့်ကြိုးစားခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့လေ၏။ ၁၉၃၄ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟင်ဒင်ဘတ် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ တစ်နာရီအတွင်းမှာပင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟစ်တလာသည် သမ္မတကြီး၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံရုံမျှမက ဂျာမန် လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်ရာထူးကိုပါယူ၍ နိုင်ငံတော်ကို ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟူ၏။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် [[အင်္ဂလိပ်]]၊ [[ပြင်သစ်]]အပါအဝင် နိုင်ငံကြီးများသည် ဟစ်တလာ အန္တရာယ်ကို ကြိုမြင်ခဲ့ကြရလေသည်။ ဂျာမနီသည် စစ်အင်အားကို တဖြည်းဖြည်း တိုးချဲ့ခဲ့ရာ စစ်သားဦးရေ ၅ သိန်း ၅ သောင်းပင် ရှိခဲ့သည်။ ဂျာမနီ ကို အိမ်နီးချင်း တိုင်းပြည်များမှ ဝိုင်း၍ ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဟစ်တလာသည် ဂရုမစိုက်။ သို့နှင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင်ဩစတြီးယားပြည်ကို ဂျာမနီ၏ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် သိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ အီတလီခေါင်းဆောင် [[မူဆိုလီနီ]]နှင့် စတင်လက်တွဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ချက်ကိုစလိုဗာကီးယားကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် [[ပိုလန်နိုင်ငံ]]ကိုစစ်‌ကြေညာခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးကိုစတင်ခဲ့သည်။ ဂျူး သုတ်သင်ရေးစီမံကိန်းကိုလည်း ထိုကာလများတွင် စတင်ခဲ့လေ၏။ ၁၉၄ဝ တွင် ဟစ်တလာ၏ အစီအစဉ်များသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့‌ လေသည်။ [[ဗြိတိသျှ]]၊ [[ပြင်သစ်]]၊ [[ဘယ်လ်ဂျီယံ]]၊ [[နော်ဝေး]]တို့၏ တပ်ပေါင်းများစွာ၊မြို့ ပေါင်းများစွာမှ ဂျာမနီတပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]]ကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့လေ၏။ သို့သော် ဟစ်တလာ၏စစ်မျက်နှာများ ရှည်လျားလွန်းလှသဖြင့် ထိုအချိန်မှစ၍ မနိုင်မနင်းဖြစ်ကာရှိနေခိုက်တွင် ဂျပန်နှင့်လည်း မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သေး၏။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် ဟစ်တလာသည် စစ်ပန်းနေခဲ့ပြီ။ မကြာခင်မှာပင် [[ဂျပန်]]တို့၏ ပုလဲဆိပ်ကမ်းဗုံးကြဲ မှုကြီးသည် အမေရိကန်တို့ကို ရန်စကျူးကျော်ခြင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းသို့ အမေရိကန် ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းသည် ဟစ်တလာနှင့် ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများအတွက် ဆုံးရှုံးခြင်း နိမိတ်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့နှင့် ၁၉၄၁-၄၂-၄၃-၄၄ ခုနှစ်များတွင် ဟစ်တလာ သည် ဘေးကြပ်နံကြပ်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး တစတစ စစ်ရှုံးကာ မျက်ကန်းတစ္ဆေမကြောက် ပုံစံနှင့်သာရှိနေခဲ့လေ၏။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ၏ ရှိသမျှတပ်ပေါင်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့၍ မဟာမိတ်တပ်များနှင့် ဆိုဗီယက်တပ်နီတော်၏ ထိုးစစ်ဒဏ် များကို လုံးဝခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရလေတော့ သည်။ ဟစ်တလာကို လုပ်ကြံမှုကြီးပေါင်းများစွာနှင့် ကြံစည်ခဲ့ကြသော်လည်း မသေခဲ့ဘဲ သူ၏ချစ်သူ အိဗာဗရွန်းနှင့်အတူ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် နောက်ဆုံးနေထိုင်ရာ စံအိမ်တော်ဝင်း ပုန်းခိုကျင်းကြီးထဲတွင်မိမိကိုယ်မိမိ သေနတ်ဖြင့် သေကြောင်းကြံကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟုသိရှိ ကြရသည်။ <ref>သုတေသီ ရေး ထင်ရှားကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ</ref> သူ၏မွေးရပ်မြေမှ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဂျာမနီ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ဂျာမန်အလုပ်သမားများပါတီ (NSDAP) ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ၁၉၃၄ ခုမှစ၍ သေဆုံးသည့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ သူ့ကိုယ်သူ "အမျိုးသားခေါင်ဆောင်" ဟုအမည်တပ်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးများကို တစ်ဦးတည်း သိမ်းပိုက်ကာ တိုင်းပြည်အာဏာကို ထင်သလို ခြယ်လှယ်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၄၅ ခု ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် သူနေထိုင်ရာ ဘာလင်မြို့နန်းတော်တွင်း၌ သူ့ကိုယ်သူပင် အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။ နာဇီဝါဒ(၁၂)ချက် 1.ဂျာမန်အင်ပါယာချဲ့ထွင်ခြင်း။ 2.ဂျူးလူမျိုးများကိုအမြစ်ပြတ်သုတ်သင်ရှင်းလင်းရေး။ 3.ဂျာမန်တို့ပိုင်ဆိုင်ခဲ့‌သောနယ်မြေများပြန်လည်ရရှိရေး။ 4.အာရိယန်အနွယ်ဝင်များ၏ကြီးမြတ်မှု။ 5.ဗာဆိုင်းစာချုပ်ဖျက်သိမ်းရေး။ 6.ပတမကမ္ဘာစစ်ပွဲတွင်ဂျာမနီသည်အပြစ်ရှိသည်ဟုငြင်းဆိုခြင်း။ 7.သာတူညီမျှလက်နက်ရရှိရေး။ 8.လူမှုရေးဥပဒေပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး။ 9.ပိုမိုကောင်းမွန်သောဂျာမနီနိုင်ငံ‌တော်သစ်တည်‌ထောင်ရေး။ 10.လုပ်ငန်းများကိုနိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ခြင်း။ 11.မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး။ 12.အလုပ်မလုပ်ဘဲအမြတ်ရပိုင်ခွင့်များဖျက်သိမ်းရေး။ နာဇီဝါဒဆိုတာကအကြွင်းမဲ့အာဏာပိုင်အယူအဆ၊အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေးဝါဒ၊လူမျိုးရေးဝါဒနဲ့စစ်တပ်ချဲ့ထွင်ရေးဝါဒတွေရောထားတဲ့   ဖက်ဆစ်ဝါဒအသွင်ကွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ == ဟစ်တလာနှင့် နာဇီဝါဒ == ဟစ်တလာ၏ ဦးဆောင်မှု အောက်တွင် [[နာဇီ]]ဟုခေါ်သော လူတစ်စုသည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် [[အာဏာရှင်စနစ်]]ကို ကျင့်သုံးကာ "တတိယ ဂျာမန် နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှစ၍ အခြားသော နိုင်ငံရေးပါတီများကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ အချို့သော ပါတီများကို ရပ်တည်၍ မရအောင် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် နှောင့်ယှက် ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ နာဇီအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူများ အားလုံးကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးစေပြီး နာဇီ အကျဉ်း စခန်းများသို့ ပို့ဆောင်၍ အဆုံး၌ ကွပ်မျက် သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။ ဟစ်တလာနှင့်သူ၏ အပေါင်းအပါများသည် ဥရောပတစ်ခွင်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော "ဂျူး" လူမျိုးများ၊ အခြားသော ဘာသာဝင်များ၊ အာရိယန်အနွယ်ဝင်များထက်နိမ့်ကျ‌သောလူမျိုးများကို လိုက်လံရှာဖွေပြီး ရက်စက်သောနည်းမျိုးစုံဖြင့် စနစ်တကျ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။ နာဇီတို့၏ ထိုလုပ်ရပ်များကြောင့်ပင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး စတင်တောက်လောင်ခဲ့ပြီး ကလေးသူငယ်များ မိခင်များ အမျိုးသမီးများအပါအဝင် ၃၉ သန်းသော လူများ အသက်ဆုံးရှုံခဲ့ရသည်။ ထိုအထဲတွင် ဂျူးလူမျိုး ခြောက်သန်းသည်လည်း နာဇီတို့၏ လက်ချက်ဖြင့် သေကြေပျက်စီးခဲ့ကြရသည်။ ဥရောပတိုက်ကြီး၏ ဒေသအတော်များများသည်လည်း စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကြောင့် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ကြွေမွပြီး အဆုံးအရှုံးများစွာကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတော့သည်။ == ဟစ်တလာ၏ ကိုယ်‌ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ == ဟစ်တလာ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကြည့်လျှင် အလွန်အမင်း ခြားနားကွာဟနေသော ဘဝအစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်သူဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေပေသည်။ အသက် ၃၀ အရွယ်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဟစ်တလာသည် အများနည်းတူ ဘဝအောင်မြင်မှုကို မရရှိနိုင်ခဲ့။ မည်သည့်အလုပ်ကိုမှ မယ်မယ်ရရ တတ်ကျွမ်းထားခြင်းလည်းမရှိ၊ မည်သည့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း အဆက်အသွယ်ကောင်းများကိုမှလည်း ထိထိရောက်ရောက် မရှိခဲ့သူ ဖြစ်ရာ သူ၏ဘဝတိုးတက်ကြီးပွားရေးသည်လည်း နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။ [[File:Bundesarchiv Bild 183-1989-0322-506, Adolf Hitler, Kinderbild retouched.jpg|thumb|ဟစ်တလာ ငယ်စဉ်က]] ထို့နောက်တွင်တော့ ဟစ်တလာသည် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာပင် ဂျာမနီနိုင်ငံတော်ကြီးကိုပင် ဝန်ကြီးချုပ်လုပ် သိမ်းပိုက်နိုင်ရုံမက [[ဥရောပနိုင်ငံ]]အတော်များများကိုလည်း သူ၏လက်အောက်သို့ ပြားပြားမှောက် ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ ပြောရလျှင် သူလိုလူသည် ဤကမ္ဘာလောကတွင် မရှိသလောက်ပင် ရှားသည် ဟုဆိုရမည် နိုင်ငံရေးလောကထဲမဝင်မီ သူ၏ဘဝနှင့် သူ၏ဇာတ်ကြောင်းကို ဟစ်တလာသည် "ပဟေဠိ" တစ်ခုအနေဖြင့်သာ အများကို သိစေခဲ့သည်။ ဟစ်တလာကိုယ်တိုင်ရေးသော မိုင်ကမ့်စ်(ခေါ်)“ကျွန်ုပ်၏ကြိုးပမ်းမှု”စာအုပ်ထဲတွင် "ငါဘယ်ကလာတယ်၊ ငါက ဘယ် မိသားစုကပေါက်ဖွားတယ်ဆိုတာ ဒင်းတို့ သိဖို့ အရေးမပါ ပါဘူး" လို့ဟစ်တလာက သူ့ ခေတ်ပြိုင် နိုင်ငံရေးသမားတွေကို ရည်ညွန်းပြီး ပြောခဲ့ကြောင်း ရေးသားထားသည်။ အဒေါ့ဖ်စ် ဟစ်တလာကို အကောက်အခွန်အရာရှိ [[အလွိုက်စ် ဟစ်တလာ]] နှင့် ဇနီးဖြစ်သူ ကလဲရာတို့မှ [[ဩစတြီးယားနိုင်ငံ|ဩစတြီးယား]] နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဗ‌ရော‌နော အမ်း အင်းန်မြို့က‌‌လေးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူသေဆုံးခဲ့ပြီး အထက်တန်းကျောင်းမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဗီယင်နာမြို့တွင် အနုပညာသိပ္ပံကျောင်း ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုပြီး အောင်မြင်မှုမရခဲ့သည့်အတွက် သူဖြစ်ချင်သော အနုပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်ရန် ရည်မှန်းချက်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်]]ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဂျာမန်စစ်တပ်အတွင်းသို့ မိမိသဘောဖြင့်ပင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ စစ်ကြီးပြီးသောအချိန် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန် အလုပ်သမားများပါတီ (DAP) ဟူသည့် ပါတီအသစ်အတွင်းသို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ထိုပါတီကို ၁၉၂၀ တွင် [[အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ် ဂျာမန် အလုပ်သမားများ ပါတီ]] (NSDAP) အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ [[File:Hitler WWI.jpg|thumb|ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဟစ်တလာ]] သူ၏စကားပြောပါးနပ်မှု၊ နားထောင်သူကို ဆွဲဆောင်နိုင်မှု၊ အဟောအပြောကောင်းမှုတို့က သူ့ကို စင်ပေါ်သို့လျင်မြန်စွာပင် တွန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းမှ ပြဿနာများကြောင့် နာဇီပါတီသည် ပြည်သူလူထုကို စည်းရုံးရန် လွယ်ကူခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာနှင့် လူဒင်ဒေါ့ဖ် တို့သည် မြူနစ်မြို့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းရာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သူ၏လုပ်ရပ်သည် ပြစ်မှုထင်ရှားသည့်အတွက် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ကျခံစေရန် တရားရုံးမှ အမိန့် ချမှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင်ပင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်များတွင် သူ၏ နောင်အချိန်တွင် နာမည်ကျော်ကြားလာသော "ကျွန်ုပ်၏ကြိုးပမ်းမှု" ([[:en:Mein Kampf|MeinKampf]]) စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်အတွင်းတွင် သူ၏ နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များ ဖြစ်သည့် [[ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း|ဂျူးလူမျိုးသုတ်သင်ရေး]]နှင့် အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများသို့ နယ်မြေများ တိုးချဲ့ရေးစသည်တို့ပါဝင်သည်။ အကြမ်းဖက် အာဏာသိမ်းမှုသည် အောင်မြင်မှုလမ်းစ မရှိနိုင်ကြောင်း ခံစားမိသွားသည့် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံတော် အာဏာကို တရားဝင်နည်းလမ်းများသုံး၍ အရယူရန် ကြံစည်လေတော့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် သူ၏ပါတီ (NSDAP) က အင်အားအကြီးဆုံး ပါတီဖြစ်လာခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေနှင့် သူသည် ၁၉၃၃-ခု ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် သူသည် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့တော့သည်။ == ဟစ်တလာ အာဏာရလာပုံ == [[File:Reichsparteitag of the NSDAP in Nuremberg, SA troops march past Adolf Hitler, Sept. 1935.jpg|thumb|220px|အာဏာရ ဟစ်တလာ]] အဒေါ့ဖ်စ် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်လာချိန် ကတည်းကပင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ရန် စိုးစင်းမျှ စိတ်ကူးခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် နိုင်ငံတော်အာဏာကို သူ၏လက်ဝယ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိရေးနှင့် ရရှိပြီးသော အာဏာကို အဓွန့်ရှည်ကြာစွာ ဆက်လက် ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်ရေး အတွက်ကိုမူ [[ဒီမိုကရေစီ]]လမ်းစဉ်ကို စနစ်ကျစွာ အလွဲသုံးစား ပြုခဲ့သည်။ ဟစ်တလာသည် တရားဝင် နည်းလမ်းသုံးသွယ်ကို အသုံးပြုကာ အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်အဖြစ်သို့ လွယ်လင့်တကူပင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပေတော့သည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို အရယူခြင်း === ၁၉၃၃ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အဆောက်အဦးကြီး မီးစွဲလောင်သည်။ ထိုမီးလောင်မှုကြီးသည်ပင် ဟစ်တလာကို အာဏာရှင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာရန် ပထမဦးဆုံး တွန်းအားပေးခဲ့ပေသည်။ မီးလောင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို အချိန်မဆိုင်းဘဲ ခေါ်ယူဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ယင်းအစည်းအဝေးတွင် ဟစ်တလာက လက်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ဥပဒေသစ်တစ်ခုကို တောင်းခံခဲ့သည်။ "နိုင်ငံတော်နှင့် လူမျိုးစုများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပိုင်ခွင့် ဥပဒေ" ဟုခေါ်သည့် ၎င်းဥပဒေကြောင့် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် နိုင်ငံသားတို့၏ လွပ်လပ်ခွင့်နှင့် လူသားအားလုံး၏ အခြေခံဥပဒေများအားလုံးသည် အချိန်အကန့်အသတ်မရှိဘဲ အလိုအလျောက် ရုပ်သိမ်းခြင်းကို ခံလိုက်ရပေတော့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးကျင်းပသည့် ၂၈ ရက်နေ့ ညနေတွင် ဟစ်တလာသည် သူ၏အတိုက်အခံများ ဖြစ်ကြသော ကွန်မြူနစ်များ၊ လက်ဝဲအစွန်းရောက်များနှင့် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက် များကို သူ၏အမိန့်ဖြင့် လိုက်လံ ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်စေခဲ့သည်။ === ဥပဒေပြုအာဏာကို အရယူခြင်း === ၁၉၃၃ ခု မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဟစ်တလာသည် စစ်ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို "နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ အရေးပေါ်အခြေအနေများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခွင့် ဥပဒေ" ဟု တရားဝင်ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုအမိန့်ဥပဒေအရပင် ဟစ်တလာ သည် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို လိုသလို မွှေနှောက်အသုံးချနိုင်သူ ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ထက်ဆိုးသည်မှာ အဆိုပါ အမိန့်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှလည်း ကွင်းလုံးကျွတ် လွတ်မြောက်ခွင့်ရ သွားလေ တော့သည်။ ဤနည်းဖြင့်ပင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အချိန်အတော်အတန်ကြာ အမြစ်တွယ်နေပြီးဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီစနစ်ကြီးသည် အပြီးအပိုင် ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့လေတော့၏။ တချိန်တည်းတွင်ပင် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများ၊ တော်လှန်ပုန်ကန်သူများကို ချုပ်နှောင်ထိန်းသိမ်းရန် နာဇီအကျဉ်းစခန်းများကို စတင် တည်ဆောက်လေတော့သည်။ === တရားစီရင်ခွင့် အမိန့်အာဏာကို အရယူခြင်း === နိုင်ငံရေးသမားများကို မြေလှန်ရှာဖွေ ဖမ်းဆီးစေခဲ့ပြီး တော်လှန်ပုန်ကန်သူများကိုလည်း အမြစ်ပြတ်ရှင်းစနစ်ဖြင့် ကြိုးကိုင် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည့်အချိန်တွင် အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးကြီးသည်လည်း အရှိန်တဟုန်းဟုန်းဖြင့် လောင်ကြွမ်းနေလေပြီ။ ၁၉၃၃ ခု ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရုမ်းမ် "Roehm" ၏ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုကြီးက ဟစ်တလာကို နောက်ထပ် လှေကားထစ်တစ်ခုသို့ထပ်မံ တွန်းပို့လိုက်သည်နှင့် တူနေလေတော့သည်။ SS စစ်တပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးစစ်တပ်နှစ်ခုကို ပူးပေါင်းစေပြီး အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်သော “အန်းနက်စ်တ် ရုမ်းမ် "Ernst Roehm" အပါအဝင် အခြားသော SA စစ်ဗိုလ်များကို ကွက်မျက်စေခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန် သော ဥပဒေအသစ်မှာ ၏လုပ်ရပ်သည် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဥပဒေကြောင်လမ်းအရ မှန်ကန်သော လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ SA စစ်တပ်ကြီးသည် ထိုအချိန်မှစ၍ သူ၏လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အထူးအာဏာများကို လက်လွှတ်လိုက်ရပြီး SS စစ်တပ်သည်လည်း ဟစ်တလာ၏ တိုက်ရိုက်ဦးဆောင်မှုဖြင့် အာဏာရှင်လက်ကိုင်တုတ်များ ဖြစ်လာကြတော့သည်။ ဤသို့သော တရားဝင်နည်းလမ်းအသွယ်သွယ်ကို အသုံးချရင်း နိုင်ငံတော်အာဏာကို တစတစသိမ်းယူလာခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံသမ္မတ ၊ “ဟင်ဒင်ဘတ်ခ်” ကွယ်လွန်ပြီးသည့်အချိန်မှစ၍ လက်ရှိရာထူးအပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ခေါင်းဆောင်ကြီး အမည်များခံယူကာ ဟစ်တလာသည် အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်ဘဝသို့ ပြိုင်ဘက်မရှိ ရောက်ရှိသွားလေတော့သည်။ <ref>"http://www.nz-nothanks.blogspot.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181006194045/http://nz-nothanks.blogspot.com/ |date=6 October 2018 }}" မှ</ref> == အဒေါ့ဖ်စ် ဟစ်တလာ(ခရစ်နှစ် ၁၈၈၉-၁၉၄၅) == ခေတ်သစ် အာဏာရှင်များအကြောင်း ရေးသားရာတွင် ကမ္ဘာတလွှား၌ တချိန်က လူသိများလှသော ဂျာမနီအာဏာရှင် ဟစ်တလာ အကြောင်းကို ချန်လှပ်ထားရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ အကြောင်းမူ အာဏာရှင်ထဲတွင် ဟစ်တလာလောက် မည်သူမျှ ဩဇာအာဏာ မကြီးမားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဟစ်တလာသည် သာမန် အလုပ်သမားဘဝမှ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ် အာဏာရှင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသူ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ဩစတြီးယား နယ်စပ်မြို့ကလေးဖြစ်သော ဗရွန်းနော အမ်းအင်းမြို့တွင် ခရစ် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ဝ ရက်နေ့ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ဩစတြီးယန်း အကောက်အခွန်အရာရှိ အလွိုက်စ်ဟစ်တလာဖြစ်၍ မိခင် မှာ ဗိုဟီးမီးယန်း အမျိုးသမီး ကလဲရာပိုးစ် ဖြစ်သည်။ ဟစ်တလာတွင် မွေးချင်းနှစ်ဦး ရှိလေသည်။ ဟစ်တလာ၏ ငယ်စဉ်တောင်ကျေး ကလေးဘဝက အဖြစ်အပျက်များကို မည်သူမျှ ကောင်းစွာ မသိကြချေ။ အနည်းအကျဉ်း သိရသမျှဆိုလျှင် သူ၏ ကလေးဘဝမှာ ဆင်းရဲနုံချာ လှ၍ ပျော်ရွှင်မှုကင်းမဲ့ခဲ့လေသည်။ သူ၏ ဖခင်သည် မိမိကဲ့သို့ပင် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်စေလိုသဖြင့် သူဝါသနာထုံ၍ ပန်းချီဆရာ ဖြစ်ရမည် ဟူသော ဟစ်တလာ၏ ရည်မှန်းချက်ကို မမြောက်စားခဲ့သည့်ပြင် ပြင်းပြင်းထန်ထန်ကြီး ကန့်ကွက်ခဲ့ပေ သေးသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဟစ်တလာသည် သူ၏ဖခင်အား အမုန်းကြီး မုန်းခဲ့သည်။ ဖခင်အား မုန်းတီးသလောက် မိခင်ကို အလွန်ချစ်ခင် ကြည်ညိုလေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ သူ၏ မိခင်သည် သူ့အား ချစ်ခင်ကြင်နာ ပြီးလျှင် သူ၏အလိုကို တတ်နိုင်သမျှ ဖြည့်စွမ်းပေးသောကြောင့် ဖြစ်၏။ သူ့မိခင်၏ အကူအညီဖြင့် ရေဆေးပန်းချီပညာကို မတောက်တခေါက် လေ့လာ ဆည်းပူးနိုင်ခဲ့၏။ မိခင်ဖြစ်သူက မည်မျှပင် ကြင်ကြင်နာနာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ပါသော်လည်း လုံးဝ စိတ်ချမ်းမြေ့မှုကိုကား ဟစ်တလာသည် မရခဲ့ချေ။ အမြဲလိုလိုပင် တွေဝေငေးမော စိတ်ကူးရေယာဉ်ကြောတွင် မြောနစ်နေကာ သူရဲကောင်းဖြစ်လိုသော ဆန္ဒ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်ပေးလိုသော ဆန္ဒများသာ တဖွားဖွား ပေါ်ပေါက်နေလေသည်။ နုနယ်သေးလှသည့် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ ဖခင်ကြီး သေဆုံးသွားလေသည်။ နောက် နှစ်နှစ် ကြာသောအခါ မိခင် သေဆုံးသွားပြန်ရာ လူလားမမြောက်မီ လောကအလယ်တွင် တအားငယ် ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ပူဆွေး ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ အမျိုးမျိုးနှင့် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ တွေ့ကြုံရခြင်း၊ အထီးကျန်ခြင်း၊ ဆွေမျိုးများအပေါ် မှီခိုနေရခြင်း စသော အချက်များသည် နောင်သောအခါ ဟစ်တလာ၏ အကျင့်စာရိတ္တတွင် များစွာ အရာထင်စေခဲ့လေသည်။ လူဖြစ်လာကတည်းက ဒုက္ခတွေ ပင်လယ်ဝေနေသည်ကိုသာ တွေ့ကြုံခဲ့ရသော ဟစ်တလာသည် အသက် ၂ဝ မပြည့်ခင် ဝမ်းရေးအတွက် ဗီယင်းနားမြို့သို့ ပန်းချီပညာသင်ရန် သွား ရောက်လေသည်။ သူကား မနူးမနပ်နှင့် တောဆန်လှသည်။ တွေဝေမိန်းမောနေတတ်သည်။ ပိုက်ဆံဟူ၍လည်း ဗလာနတ္ထိ ဖြစ်ဘိရကား လမ်းများတွင် တံမြက်စည်းလှည်းကာ သမုဒ္ဒရာ ဝမ်းတစ်ထွာကို ရိက္ခာတော် ဆက်ခဲ့ရလေသည်။ ပန်းချီကျောင်းတွင်လည်း ကျောင်းဝင် စာမေးပွဲကိုပင် မအောင်မြင်သဖြင့် ဗိသုကာ အတတ်သင်ရန် သူ့အား အကြံပေးကြလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဆင်းရဲလွန်းလှသဖြင့် မတတ်သာတော့သဖြင့် ပန်းရံဆရာကြီး တစ်ဦး၏ထံတွင် အလုပ်သမားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လေသည်။ ဟစ်တလာသည် မိမိဘဝ၏ အောက်တန်းကျလှပုံ၊ ဆင်းရဲတွင်း နက်လှပုံတို့ကို တွေးတောရင်း အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊ မတ်( ခ် )ဝါဒီများနှင့် ဂျူးလူမျိုးတို့ကို မုန်းတီးလာလေ သည်။ ထိုနောက် သူသည် ပို့စကတ်များ ရေးဆွဲခြင်း၊ အရုပ်ကားများ ရောင်းချခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ အသက်မွေးခဲ့ လေသည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် မြူးနစ်မြို့တွင် လက်သမားအဖြစ် တစ်မျိုး၊ ပုံတူရေးဆရာအဖြစ် တစ်သွယ်၊ ရေဆေး ပန်းချီဆရာအဖြစ် တဖုံနှင့် လောကဇာတ်ခုံတွင် မီးစင် ကြည့်ကာ ဝမ်းစာရှာခဲ့ရ၏။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လေရာ ဟစ်တလာသည် စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်း လေသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်အတွင်း သူ၏ စစ်မှုထမ်းဘဝမှာ များစွာ မထင်ရှားလှသော်လည်း သူ၏ စွန့်စားမှုကြောင့် သူသည် တပ်ကြပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရ၍ သံမဏီ ကြက်ခြေခတ်တံဆိပ်ကိုပါ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဆုမ်းတိုက်ပွဲ၌ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ စစ်ပြေငြိမ်းသည့် အချိန်တွင် ဟစ်တလာသည် ဘာလင်မြို့အနီး ဆေးရုံတစ်ရုံ၌ ဆေးကုသနေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ သူကား ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချ အရှုံးပေးသည်ကို အနည်းငယ်မျှ မကြေနပ်ရကား ချုံးပွဲချ၍ ငိုယိုမိ လေသည်။ ဤသို့ ငိုယိုခြင်းကား မိခင် သေဆုံးပြီးနောက် ပထမဆုံး သူငိုမိခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ သူသည် စိတ်ပျက်၍ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်း အခဲမကြေဖြစ်ကာ အမျိုးမျိုး စဉ်းစားရာ နောက်ဆုံး၌ နိုင်ငံရေးလောကသို့ဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။ ထိုအတောအတွင်း မြူးနစ်မြို့ရှိ စစ်တပ်တွင်ပင် နေထိုင်ရင်း သူလျှိုကလေးသဖွယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ဟစ်တလာသည် ရဟူဒီ(ဂျူး)များအား ဂျာမနီကို ကျွန်ဖြစ်စေသော နိုင်ငံ၏ ရန်သူများဟု ယူဆလျက် အမုန်းကြီး မုန်းလေသည်။ သူသည် ဘီယာဆိုင်များတွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံရေး အစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် ဂျာမန် အလုပ်သမားပါတီသို့ ဝင်သည်။ ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင် နိုင်အောင် စကားပြောကောင်းသောကြောင့် မကြာမြင့်မီပင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် သူ၏ပါတီအတွက် စကြာအလံကို တီထွင်လေသည်။ နောက်လိုက် အများအပြား စုဆောင်းကာ မုန်တိုင်းတပ်ဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ပါတီကိုလည်း ''အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ် ဂျာမန်အလုပ်သမားပါတီ”ဟု အမည်သစ် ပေးသည်။ ဂျာမန်ဘာသာ အတိုကောက်အားဖြင့် “နာဇီပါတီ”ဟု တွင်သည်။ ( နာဇီပါတီ။) ထို့ပြင်ပါတီ၏ လုပ်ငန်းစဉ်တရပ်ကို ရေးဆွဲအတည်ပြုပြီးသော်ထိုလမ်းစဉ်အတိုင်း မနားမနေ ကြိုးစား ဆောင်ရွက်လေ တော့သည်။ ထိုကြောင့် နာဇီများသည်တစ်နေ့တခြား အင်အား ကောင်းလာလေရာ ၁၉၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အစိုးရအာဏာကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြံစည်ကြ၏။ ထိုသို့ ကြံစည်ရာ၌ ဘီယာဆိုင်များတွင် နောက်လိုက်များ စုဆောင်းသောကြောင့် ''ဘီယာဆိုင်မှ တော်လှန်ရေး''ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ နာဇီတို့၏ ကြိုးစားမှုမှာ မအောင်မြင်ပဲ ဟစ်တလာလည်း အဖမ်းခံရပြီးနောက် ထောင်ဒဏ် ငါးနှစ် အပြစ်ပေး ခံရလေ သည်။ ထောင်ကျနေသည့် အတောအတွင်း ''ကျွန်ုပ်၏ ကြိုးပမ်းမှု''ခေါ် နာဇီတို့ ကျင့်စဉ်ကို ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထောင်ထဲတွင် ရှစ်လမျှသာ နေရပြီးနောက် လွတ်လာလေသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင်ကား ဂျာမနီနိုင်ငံသည် စည်ကား ဝပြောနေလေရာ မကြေနပ်မှုများ မရှိသလောက် ဖြစ်သဖြင့် တော်လှန်ရေးများ မပေါ်ပေါက်ခဲ့ချေ။ သို့ရာတွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်လောက်မှစ၍ ကမ္ဘာနှင့်အဝန်း စီးပွားရေး ကြပ်တည်းမှု ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ နာဇီတို့အဖို့ အခွင့်ကောင်းနှင့် ကြုံရပြန်လေသည်။ ဟစ်တလာသည်လည်း အခွင့် ကောင်းကိုယူ၍ ဂျာမန်လူထုအား မိမိတို့ စစ်ရှုံးရခြင်းမှာ ရဟူဒီများနှင့်မတ်( ခ် )ဝါဒီများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အပြစ်ဖို့ကာ ဟောပြောပြီးလျှင် သူ့ဘက်သို့ ဆွဲဆောင်လေသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်း အရင်းရှင်ကြီးများကလည်း သူ့ကို အားပေးထောက်ခံလာကြသည်။ နာဇီပါတီသည် တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းလာကာ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်လွှတ်တော်၌ နာဇီပါတီဝင် အမတ် ၁ဝ၇ ယောက်မျှ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်မူ ၁၉၆ယောက် အထိ တိုးတက်လာပြီးလျှင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အင်အား အတောင့်တင်းဆုံးပါတီ ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် ဟင်ဒင်ဗတ် နှင့် ယှဉ်ပြိုင်၍ သမ္မတရာထူးကို အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်သွား၏။ ( ပေါဖွန်ဟင်ဒင်ဗတ်။) သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဟစ်တလာသည် ဂျာမန်လွှတ်တော်၏ အဓိပတိ(ဝန်ကြီးချုပ်) ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ ဟင်ဒင်ဗတ် ကွယ်လွန် သောအခါ ဟစ်တလာသည် အဓိပတိရာထူးနှင့် သမ္မတရာထူး နှစ်ခုလုံးကို ပူးတွဲ ထမ်းရွက်လေသည်။ ဟစ်တလာသည် သူ၏ ရည်မှန်းချက်အတိုင်း ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်ကြီးအဖြစ်သို့ ရောက်ပြီဖြစ်ရာ သူ၏ လုပ်ငန်းစဉ်ကို ချမှတ်ကာ စတင် ဆောင်ရွက်လေတော့သည်။ နိုင်ငံ စည်းလုံးတောင့်တင်းမှုအတွက် ရှေးဦးစွာ သူသည် အတိုက်အခံပါတီများကို နှိပ်ကွပ် ဖျက်သိမ်းသည်။ သူ၏ ပါတီများထဲမှ သူနှင့်သဘောချင်း မတိုက်ဆိုင်သူများကိုလည်း ''ပါတီ သန့်ရှင်းရေး''ဟု အကြောင်းပြကာ သုတ်သင်ပစ်လေသည်။ နာဇီ ပါတီသာလျှင် တရားဝင်နိုင်ငံ‌‌ရေးပါတီဖြစ်သည်ဟု ကြေညာပြီးသော် တစ်ပါတီစနစ်ကို ထူထောင်လေသည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာများကိုလည်း သူ၏ လက်ဝယ်ထားရှိပြီးနောက် သူ၏ လူယုံများမှတဆင့် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံကို မည်ကဲ့သို့ အသွင်ပြောင်းလိုက်‌လေသနည်းဟူမူ ဂျာမန်လူထုသည် ဟစ်တလာကို မိမိတို့အား ကယ်တင်မည့်သူဟူ၍ပင် မှတ်ထင်လာကြတော့၏။ ထို့ပြင် အတိုက်အခံ ပါတီများကို နှိပ်ကွပ် သည်ထက်ပင် ရဟူဒီ(ဂျူး)များနှင့် အနည်းငယ်မျှ သွေးသား‌တော်စပ်သူများကိုပင် မချန်ပဲ ပိုမို ပြင်းထန်စွာ နှိပ်ကွပ် ညှဉ်းပန်းသည်။ နိုင်ငံမှလည်း နှင်ထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သရေကို ပြန်ဆယ်သည့် လုပ်ငန်းစလေတော့သည်။ နာဇီတို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ပထမကမ္ဘာစစ်ရှုံးနိုင်ငံအဖြစ် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် မျက်နှာငယ်နေရသည်ကို မျက်နှာရှိရှိနှင့် တင့်တင့် တယ်တယ်ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက် ပေးမည်ဟု ဂျာမန်လူထုကို ကတိပေးခဲ့သည်။ ထိုကတိအတိုင်း ဆောင်ရွက်ဖို့ပင် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပထမတွင် လျှို့ဝှက်စွာ လက်နက်များကို တပ်ဆင် လေသည်။ နောင်အခါတွင်ကား အတိအလင်း လက်နက်များကို ပြုလုပ် တပ်ဆင်လေတော့သည်။ ထိုသို့ လက်နက်အင်အား ဖြည့်တင်းကာ နိုင်ငံတကာနှင့် ယှဉ်ပြိုင်သာအောင် ကြိုးပမ်းမှုမှာ နောက်ဆုံး စစ်မက် ဖြစ်ပွားသည့် အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်တတ်သည့်အတိုင်း ဟစ်တလာ ခေါင်းဆောင်သော နာဇီတို့သည်တစ်နည်းအားဖြင့် စစ်ဖြစ်ပွားရန် ကြိုးပမ်းမှုကို စတင် ဆောင်ရွက်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ စင်စစ်သော်ကား အင်အား ဖြည့်တင်းပြီးနောက် နောက်တကြိမ် စစ်ပွဲကြီးတရပ်ကို ဆင်နွှဲ ကာ အနိုင်ယူလိုက်လျှင် ယခင်က ဂျာမနီနိုင်ငံ ဂုဏ်သရေမဲ့ခဲ့သည်ကို သင်ပုန်းချေရာရောက်မည်ဟု နာဇီတို့သည် တထစ်ချ မှတ်ယူထားကြ၏။ ဤသို့ဖြင့် လက်နက်များ တပ်ဆင်ပြီးနောက် ဂျာမန် အမျိုးသားများ စစ်ထဲ မဝင်မနေရ ဥပဒေကို ပြန်လည် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်လေသည်။ နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးမှလည်း နုတ်ထွက်လိုက်၏။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရိုင်းလန်းနယ်ကို ချီတက် သိမ်းပိုက် လိုက်သည်။ ထိုနောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ သိမ်းယူထားသော ဂျာမန် ကိုလိုနီနယ်များကို ပြန်လည် ပေးအပ်ရမည်ဟု တောင်းဆိုလေသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှာပင် ဟစ်တလာသည် အီတလီ အာဏာရှင် မူဆိုလိုနီနှင့် နားလည်မှုရယူကာ သူတို့၏ အကူအညီဖြင့် စပိန် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရ၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သော ဖရန်ကို အစိုးရကို အသိအမှတ် ပြုလေသည်။ ( မူဆိုလိုနီ ဗင်နီတို။) ( ဖရန်ကို။) ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အီတလီနှင့် မဟာမိတ် စာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးလေသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်ဦးတွင် နာဇီ တပ်များသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ချက်ကိုစလိုဗာ ကီးယားနိုင်ငံမှ ဆူ‌ဒေတန်နယ်ကို မြူးနစ် စာချုပ်အရ ရရှိပြန်သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်ဦးတွင် ချက်ကိုစလိုဗာကီးယားနိုင်ငံရှိ ကျန်နယ်များကို သိမ်းယူလိုက်သည်။ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် အပြန်အလှန်မကျူးကျော်ရေး စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီးနောက် စက်တင်ဘာလတွင် ဆိုဗီယက်နှင့်အတူ ပိုလန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်လေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး စတင်ဖြစ်လေတော့သည်။ ( ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး။) ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အစတွင် နာဇီဂျာမနီနှင့် အပေါင်းပါ နိုင်ငံများသည် အောင်ပွဲအလီလီ ရခဲ့သော်လည်း မကြာမီပင် တစ်ရှုံးထဲရှုံးရသည့် အခြေနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရလေသည်။ ထိုသို့ တစ်ရှုံးထဲရှုံးနေသဖြင့် နိုင်ငံအလုံးပြုတ်ပြုတ်ပြုန်းရတော့မည့် အရေးကို ကြိုတင်သိရှိလာကြသော အထက်တန်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိကြီးများသည် နိုင်ငံကို ကယ်တင်ရန်အတွက် ဟစ်တလာကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် လုပ်ကြံလေသည်၊ သို့သော် အထမမြောက်ခဲ့ချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဘာလင်မြို့တော်ကြီးတွင် နေရာ အတော် များများ၌ ဆိုဗီယက်တပ်နီတော်က သိမ်းပိုက် တပ်စွဲမိပြီးသောအခါ ဂျာမန် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ် ဒိုးနစ်က ဟစ်တလာ ကျဆုံးသွားပြီ ဖြစ်၍ သူက ဟစ်တလာ့နေရာကို ဆက်ခံကြောင်း ကြေညာလေသည်။ ဟစ်တလာ၏ ဘဝဇာတ်သိမ်းခန်းမှာ မရေရာလှချေ။ ရုရှား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မာရှယ်ဇူးကော့ကမူ ဟစ်တလာသည် အီဗာဗရွန်းဆိုသူ အမျိုးသမီးကို လက်ထပ်ပြီးနောက် လေယာဉ်ပျံဖြင့် လွတ်မြောက်ကောင်း လွတ်မြောက်သွားမည်ဟု ဆို၏။ သို့သော် ၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထုတ်ပြန်သော မဟာမိတ် အုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ၏ ပြန်တမ်းအရမူ ဟစ်တလာနှင့် အီဗာဗရွန်းတို့သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ကြပြီးသော် ၃ဝ ရက်နေ့ ညနေ၂ နာရီခွဲကျော်ကျော်တွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ အလောင်းများကို မီးရှို့လိုက်ကြသည်ဟု ဆိုလေသည်။ သို့ဖြင့် မည်သူမျှ တပ်အပ်သေချာစွာ မပြောနိုင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ရှရုား တို့၏ အချုပ်ထောင်မှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သော ဟစ်တလာ၏ ကိုယ်ရံတော်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးအော့တိုးဂွန်းက ဟစ်တလာသည် မိမိကိုယ်ကိုမိမိ သေနတ်နှင့်ပစ်၍ အဆုံးစီရင်ကြောင်း၊ ကြင်ယာတော် အီဗာဗရွန်း ကမူ အဆိပ်သောက်၍ အဆုံးစီရင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထိုနောက် သူတို့၏ အလောင်းများကို အော့တိုးနှင့် အပေါင်းပါတို့က ဓာတ်ဆီဖျန်း၍ မီးရှို့လိုက်ကြကြောင်း၊ သို့သော် ရုရှားတပ်များ ချဉ်းကပ်လာသည်နှင့် မီး ကောင်းစွာ လောင်သည်အထိ မစောင့်နိုင်တော့ပဲ မြေမြှုပ် သင်္ဂြိုဟ်ရန် တပည့်များကို မှာကြားခဲ့ကြောင်းနှင့် သတင်းစာဆရာများကို ပြောကြားခဲ့လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ]] {{Lifetime|၁၈၈၉|၁၉၄၅}} eyhphvoduz5v3vbqclwa3y365jqvs0q 0 6895 1034299 842759 2026-05-27T19:18:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034299 wikitext text/x-wiki [[File:Tway Ma Shaung fighting Saw Shark in Myanmar.png|thumb|တွေ့မရှောင်နှင့် စောငမန်း လက်ဝှေ့ ထိုးစဉ်]] မြန်မာလက်ဝှေ့၊ ရိုးရာလက်ဝှေ့ (ဝါ) [[ဗန်တို]]လက်ဝှေ့သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် အစပြုထွန်းကားသော [[ရိုးရာအားကစား]]နည်း တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ [[လက်သီး]]၊ [[တံတောင်]]၊ [[ခြေထောက်]]၊ [[ဒူး]]၊ [[ဦးခေါင်း]] တို့အား လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုခွင့် ရှိပြီး မည်သည့် အကာအကွယ် ပစ္စည်းမှ အသုံးပြုခြင်း မရှိပေ။ မြန်မာလက်ဝှေ့သည် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှ လက်ဝှေ့ နည်းများ ဖြစ်သည့် မွေထိုင်း ([[ထိုင်း]])၊ မွေလာအို ([[လာအို]])၊ ခွန်ခမာ ([[ကမ္ဘောဒီးယား]])၊ တိုမွိုင် ([[မလေးရှား]]) တို့နှင့် အုပ်စုတူ ဖြစ်သည်။ == ရှေးခေတ်နှင့်ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ == [[File:301a.jpg|thumb|250px|ရှေးခေတ် မြေဝိုင်း လက်ဝှေ့ပွဲ]] လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ခြင်း အားကစားသည် ရှေး[[ပျူ]]နိုင်ငံများ လက်ထက် ကပင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည် ဟုယူဆရသော်လည်း ထင်ရှားသည့် သက်သေ အထောက်အထားများကို ပုဂံခေတ် မှသာ တွေ့ရှိရသည်။ [[ပုဂံ]] [[ဂူဘုရား]] အချို့ရှိ [[နံရံ ဆေးရေး ပန်းချီ]]များတွင် လက်ဝှေ့၊ နပန်း အားကစားသမားများ နှင့် ကခုန်၊ တီးမှုတ်နေသည့် သဘင်သည်များအား အထင်အရှား တွေ့နို်င်သည်။ ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များ လက်ထက်တွင် လက်ဝှေ့ပညာအား စစ်ပညာရပ်များနှင့် အတူတပ်မတော်တွင် သင်ကြားပြသ သည့်အပြင် လက်ဝှေ့ပွဲများ ကိုလည်း ချိမ့်ချိမ့်သဲ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ [[သီပေါမင်း]] လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် လက်ဝှေ့ ကျော်များအား "လက်ဝှေ့တော်သတ်" ဘွဲ့ချီးမြှင့်၍ သူကောင်း ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.thaing.net/lethwei.htm |accessdate=23 August 2009 |archivedate=10 June 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080610063652/http://www.thaing.net/lethwei.htm }}</ref> ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီခေတ် အရောက်တွင် ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာများအား ဥပဒေထုတ် ပိတ်ပင် ခဲ့ခြင်းကြောင့် တချိန်က ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုအားပေး ခဲ့သော လက်ဝှေ့ပွဲများ မှေးမှိန် သွားခဲ့ရသည်။ ကျေးလက်ဒေသနေ လယ်သမားများသည် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ ပျောက်ကွယ် မသွားအောင် အဓိက ထိန်းသိမ်း ပေးခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ စစ်ကြိုခေတ် မြန်မာ လက်ဝှေ့ကျော် များသည် ဝါးလုံးများ ကွဲအောင် ထိုးနိုင် ကြသလို မျက်နှာ ပေါ်မှ အမှတ်အသား ကိုပါ ထိအောင် ထိုးနိုင်ကြသည် ဟုဆိုသည်။ ထိုစဉ်က လက်ဝှေ့ကျော် များသည် သဘင်သည်များကဲ့သို့ မြန်မာပြည်အနှံ ဘုရားပွဲများသို့ လှည့်လည်ကာ အလံလုပွဲ များတွင် ပါဆင်နွှဲကြသည်။ သို့သော် စစ်ပြီးခေတ် အရောက်တွင် အထက်မြန်မာပြည် ၌လုံးဝ နီးပါး ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့ သလို အောက်မြန်မာပြည် ၌လည်း အမြစ်မပြတ်ရုံ သာကျန်ရစ် ခဲ့သည်။ == ကျေးလက်ဘုရားပွဲများမှသည် အမျိုးသားတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများသို့ == [[File:Banyein.JPG‎|thumb|ဦးကျားဘငြိမ်း ၁၉၂၃-၁၉၇၉]] မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစ ကာလတွင် ရိုးရာလက်ဝှေ့သည် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည် ဦးမော့ လာခဲ့သော်လည်း စနစ်တကျ နှင့် ပြိုင်ပွဲ များ မရှိသေး သလို မြေဝိုင်း ထိုးသတ်ခြင်း အဆင့်တွင် သာရပ်တန့် နေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ အား ပြည်သူများ ပြန်လည်စိတ်ဝင်စား အားပေးလာ စေရန်နှင့် စည်းစနစ်ကျစွာ အဆင့်မြင့်မြင့် ယှဉ်ပြိုင် နိုင်စေရန် အားထုတ်ခဲ့ကြ ရာတွင် ဆရာကျားဘငြိမ်း မှာအထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ဆရာကျား ဘငြိမ်းသည် ၁၉၅ဝဝန်းကျင် ခန့်မှစ၍ ရိုးရာလက်ဝှေ့ ပညာ ကျန်ရှိ နေသေးသော ကျေးလက်ဒေသ များသို့ လှည့်လည်ကာ ပညာရှင်များကို တွေ့ဆုံခဲ့ သည်သာမက ကိုယ်တိုင်သင်ယူရင်း မြို့ပြသို့ ပေါက်ရောက်အောင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ရလဒ်အားဖြင့် မြေဝိုင်းပွဲများမှ ကြိုးဝိုင်းစင်မြင့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် အပြင် [[လွတ်လပ်ရေးနေ့ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လွတ်လပ်ရေးနေ့]]၊ [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]၊ [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]]၊ [[အလုပ်သမားနေ့]] နှင့် အခြားသော အခါကြီး ရက်ကြီးများတွင် အမျိုးသား တံခွန်စို်က် ပြိုင်ပွဲကြီးများကိုပါ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက် ရာတွင် [[ဆရာကျားဘငြိမ်း]]သည် ငွေကြေး အပါအဝင် အခြားသော အခက်အခဲ ပေါင်းများစွာ ကို ကျော်လွှားခဲ့ ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဆုကြေးစား အဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း နိုင်ရန် ထိုက်တန်သည့် ဆုကြေးငွေများ အား ရှာဖွေ ရခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ခုနှစ်ထိ ပဲရော့ ဦးဆန်နီ၏ မြဘယက်ဆု၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး [[ဦးထွန်းဝေ]]၏ ကျပ်၁ဝဝဝကျော်တန် အလံဆု တို့မှာ အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၅ဝဝဝကျပ်တန် အလံဆု ထိပါ ရှိခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ == ရှေးခေတ်မြေဝိုင်းလက်ဝှေ့ အခင်အကျင်း == ရှေးခေတ် အစဉ်အလာအရ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကို မြေဝိုင်း ဇာတ်များ ကသကဲ့သို့ မြေစိုက် ဝိုင်းဖြင့် ထိုးသတ်သည်။ ၂၄ပေ ပတ်လည်ခန့် ရှိသည့် လေးထောင့် မြေစိုက်ဝိုင်း များတွင် ထိုးသတ်သည်။ မြေဝိုင်း အတွင်းတွင် သဲ သို့မဟုတ် ဖွဲ များခင်း၍ ပြင်ဆင်ကြသည်။ အများအား ဖြင့် နံနက်၊ နေ့ခင်း မွန်းတည့်ပိုင်း များတွင် ထိုးသတ်ကြလေရာ မီးမလိုချေ။ == ရှေးခေတ်အတန်းအစား ခွဲခြားပုံ == ရှေးခေတ်မြန်မာ လက်ဝှေ့သမား များအား ကိုယ်အလေးချိန် ခွဲခြား၍ အတန်းအစား မကန့်သတ်ပေ။ အသက် အကြီးအငယ် ကိုလည်း မခွဲ ခြားပဲ သတ္တိပြိုင်လိုသူချင်း ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပထမတန်း၊ ဒုတိယတန်း၊ တတိယတန်း ဟူ၍ လက်ဝှေ့ ပညာ ကိုကြည့်၍ ခွဲခြား ထားသည်။ တတိယတန်းတွင် ထိုးသတ်နေသူကို အခြားတတိယတန်းများက ဝိုင်းပယ်လာသော အခါ ဒုတိယတန်းသို့ တက်ရပြီး ဒုတိယတန်းမှ ပယ်လာသောအခါ ပထမတန်းသို့ တက်ရသည်။ သို့သော် အပေါ်တန်းမှ အောက်တန်းသို့ ဆင်းခွင့် မရချေ။ == နောက်ခံဂီတ == မြန်မာလက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ရတွင် နောက်ခံ ဆိုင်းအား မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းကြီး ဖြင့် တီးမှုတ် ပေးရသည်။ လက်ဝှေ့ပွဲ မစမီ တွဲဆိုင်း ရှာသော အခါတွင် ဖြစ်စေ၊ အရှုံးအနိုင် ပြီးသော အခါတွင် လက်ဝှေ့သမားတို့ လက်ဝှေ့ရေး ပြရသည်။ ထိုအချိန်မျိုးတွင် လေးကင်းသံ ကိုတီးပေး ရသည်။ လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ချိန်တွင် ဗိန်းမောင်း တီးပေး ရပြီး သက်လုံကြမ်းလေ ဆို်င်းကြမ်းလေ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့သည် စည်းချက်နှင့် အညီ ခြေအနှုတ်အသိမ်း၊ လှုပ်ရှား ကစားရသည့် အနုပညာမြောက် သောအားကစား နည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ == လက်ဝှေ့ရေး == * ပထမအမျိုးအစား လက်ဝှေ့ဝိုင်း အတွင်း ဝင်လာပြီး မိမိနှင့် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ရန် ပြိုင်ဘက်ကို စိန်ခေါ် လိုသော လက်ဝှေ့သမားက လက်ဝှေ့ရေး ပြရသည်။ လက်ဝှေ့ သမား၏ လက်ဝှေ့ ဟန်ရေးကို ကြည့်ပြီး လက်ဝှေ့ အဆင့်ကို အကဲဖြတ်ကာ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ် လေ့ရှိသည်။ * ဒုတိယအမျိုးအစား ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်မည့် လက်ဝှေ့သမား နှစ်ဦးက မိမိတို့၏ လက်ဝှေ့ အဆင့်အတန်း ကို မြင်သာစေရန်၊ ပွဲကြည့်သူ ပရိသတ် အကဲဖြတ် နိုင်စေရန် ပူးတွဲ၍ လက်ဝှေ့ ရေးပြရသည်။ * တတိယအမျိုးအစား အရှုံး အနိုင် ပေါ်ပြီး ချိန်တွင် အနိုင်ရသူက အောင်နိုင်သူ အဖြစ် လက်ဝှေ့ ရေး ပြရသည်။ ထို့အပြင် ရှုံးသူသည် အခဲမကြေပဲ နောက်တစ်ပွဲ ဆင်နွှဲလိုသော အခါ ထပ်ဆင့် လက်ဝှေ့ရေး ပြနိုင်သည်။ == ရှေးခေတ်ပြိုင်ပွဲ စည်းကမ်းများ နှင့်အနိုင်အရှုံးသတ်မှတ်ပုံ == လက်သီး၊ တံတောင်၊ ဒူး၊ ခြေဖျား၊ ခေါင်းတို့ဖြင့် ထိုး၊ တွပ်၊ ထောင်း၊ တိုက်၊ ခတ်၊ ရိုက် နိုင်သည်။ ကိုင်ပေါက်၊ ဖွတ်ချ၊ လက်ဖြင့်ချုပ်၊ ဒူးနှင့်တိုက် ခေါင်းဖြင့် ရိုက်နိုင်သည်။ လက်သီးထိုးရာတွင် ဖြောင့်လက်သီး၊ ဝိုက်လက်သီး၊ ပန်းလက်သီး၊ ပင့်လက်သီး၊ အသွားအပြန်ထိုး၊ စုံပစ်ထိုး တို့ကို ခွင့်ပြုသည်။ ဒူးတိုက်ရာတွင် ဗလာဒူး၊ ခုန်တိုက်၊ လက်ချုပ်၍ တိုက်၊ ဒူးပျံ တို့ကို ခွင့်ပြုသည်။ ထို့အပြင် ခြေဖျားခတ်ခြင်း ကိုလည်း ခွင့်ပြုသည်။ သို့သော် ဆံပင် မဆွဲရ၊ မကိုက်ရ၊ မကုတ်ရ၊ အထူးသဖြင့် မအားကို ကန်၊ တိုက်၊ ထိုး၊ ခတ်ခြင်း မပြုရ။ လဲကျနေသူ အား ထိုး၊ ကန်၊ တိုက်ခြင်း မပြုရ။ လဲကျနေသူသည် ကျောနှင့်ကျလျှင် ကျောနှင့်ကြမ်း ထိရမည်။ ဘေးဆိုလျှင် ဘေးနှင့်ကြမ်း ထိရမည်။ ရင်နှင့် ဆိုလျှင် ရင်ဘတ်နှင့် ကြမ်း ထိရမည်။ ထိုး၊ တိုက်၊ ကန်၊ ခတ် ရာမှ ရသော ဒဏ်ချက်ဖြင့် သွေးထွက်လာလျှင် ကွဲရှုံး။ အလံလုပွဲကြီး များတွင် ၄ချီစေ့သွား သောကြောင့် အရှုံးအနိုင် မပေါ်မချင်း သတ်ရသော ပွဲမျိုး၌ လက်မြှောက် အရှုံးပေးသည် အထိ ထိုးကြရပြီး ဆက်လက် မယှဉ်ပြိုင် နိုင်တော့ပါက သက်လုံရှုံး။ လက်ရည် မတူသည်ကို အကဲဖြတ် နိုင်သဖြင့် အရှုံးပေး လိုက်လျှင် ကြောက်ရှုံး။ နှာခေါင်းအတွင်းမှာ သွေးများ ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရအောင် ထွက်လာလျှင် အတွင်းကွဲ အဖြစ် အရှုံးပေါ်သည်။ အတွင်းကွဲ၊ အပြင်ကွဲ နှစ်မျိုးလုံးတွင် သွေးကို သုံးကြိမ်သာ သုတ်ခွင့်ရှိသည်။ သွေးထွက် သံယို မရှိသော်လည်း ဆက်လက်မယှဉ် ပြိုင်နိုင်လောက်အောင် အတွင်းဒဏ်ရာ ရခဲ့လျှင် အရှုံးပေါ်သည်။ ထို့အပြင် သတ်မှတ် စည်းကမ်း များကို မလိုက်နာလျှင်လည်း ရှုံးသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ == ယနေ့ခေတ် စည်းမျဉ်းများ == ယနေ့ခေတ်တွင် လက်ဝှေ့သမားများ၏ ကိုယ်အလေးချိန် အလိုက် အတန်းအစား ၁ဝမျိုး နှင့် အလွတ်တန်း ဟူ၍ ခွဲခြား ယှဉ်ပြိုင် လာကြသည် သာမက၊ ၂၀၀၁ခုနှစ် မှစ၍ အမှတ်ပေး ဒိုင်များဖြင့် အမှတ်ပေး စနစ်ပါ အသုံးပြုလာသည်။ သို့သော် နိုင်ငံနှင့် အဝှမ်း လိုက်နာကြသည် မဟုတ်ပဲ ရိုးရာလက်ဝှေ့ အဖွဲ့ချုပ် မှဦးစီး ကျင်းပသည့် ရွှေခါးပတ်လုပွဲများတွင် သာတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် အရှုံးအနိုင် မပေါ်လျှင် အမှတ်ဖြင့် မဆုံးဖြတ်ပဲ ပူးတွဲ သရေ ယူသည့် ရှေးထုံးကို ပိုမို အသုံးပြုကြသည်။ ယခင် အသုံးပြုဖူးသည် ၁ဝချီ၊ ၁၂ချီ နှင့် ၁၅ချီပွဲများ အစား ပွဲအားလုံးအား ၅ချီပွဲများဖြင့် အစားထိုးခဲ့ပြီး ၃မိနစ်ထိုး ၃မိနစ်နား စနစ် ကိုအသုံး ပြုသည်။ ထို့အပြင် ပွဲစဉ်အတွင်း နှစ်ဖက်လုံးမှ ၃မိနစ်အနားတောင်းခွင့် တစ်ကြိမ်စီ ရရှိသည်။ * ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်မည့် လက်ဝှေ့သမား ၂ဦးစလုံးအား ကျန်းမာ ကြံ့ခိုင် ကြောင်း စစ်ဆေးရမည်။ ကြံ့ခိုင်မှုမရှိပါက ထိုးသတ်ခွင့် ပေးမည် မဟုတ်။ * လက်တွင်အသုံးပြုသည့် ပတ်တီးများအား မာကျောအောင် မည်သို့မျှ မပြုလုပ်ရ။ * ကိုယ်ပေါ်တွင် ဆီနှင့် အခြားမည်သည့် အရာမျှ သုတ်လိမ်းခြင်း မပြုရ။ * ယှဉ်ပြိုင်စဉ်အတွင်း ဒဏ်ရာအနာတရ ဖြစ်ပွားပါက ပြိုင်ပွဲ ကော်မတီမှ သက်မှတ်ထားသော ဆေးမှူး၏ စစ်ဆေးခြင်း ခံရမည်။ ယင်းဆေးမှူးမှ ဆက်လက် ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မပြုပါက အရှုံးဟု သတ်မှတ်သည်။ * အနားတောင်းခွင့် ကုန်ဆုံးသွားပါက လဲကျလျှင် တစ်မှ တစ်ဆယ်ထိ စတင်ရေတွက် မည်။ * ကြိုးဝိုင်းဒိုင်မှ ရပ်ဟု ပြောလျှင်လည်ကောင်း လက် နှင့် ခြေတို့ဖြင့် ရပ်ရန် အချက်ပြလျှင် လည်ကောင်း ရပ်နားရမည်။ * ကုတ်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း၊ ဆွဲခြင်း၊ ပါးရိုက်ခြင်း မပြုရ။ ထိခြင်းသုံးပါး နှင့် ညီညွတ်နေချိန်တွင် ထိုးခြင်း ကန်ခြင်း မပြုရ။ မအားကို ကန်ခြင်း၊ ထိုးခြင်း မပြုရ။ == ထင်ရှားသော မြန်မာလက်ဝှေ့ကျော်များ == [[File:zaaaz.PNG|thumb|140px|တိုးလုံ]] [[File:Tway Ma Shaung.jpg|thumb|right|180px|တွေ့မရှောင်]] [[File:Tun Tun Min at Media conference in Myanmar.png|thumb|right|ထွန်းထွန်းမင်း]] * ကုလားပျံကြီး(စစ်ကြိုခေတ်) * တိုးလုံ * ဝမ်းဒေါ်လာ * ဗျောက် * ဂျပန်စိန် * မြဝတီသန်းရွှေ * မဲကြီး * ပရှုူးမောင်ရုံး * စောရူဘီ * နီလာဝင်း * ဒေါန * ဗိုလ်စိန် * ချစ်စရာ * ဖြူလေး * ကျားဘညိမ်း * သမိန်ဗရမ်း(ကွမ်းခြံကုန်း) * စစ်ကိုင်းကျောင်းသား * လူလေး(ဘားအံ) * အသဲတပွင့် * ရိုးရိုးလေး * သထုံဘမြင့် * ရွှေဝါထွန်း * စောသဲအောင်(တွံတေး) * ရွှေဓူဝံ * ရှမ်းလေးသွေး * [[ဝမ်ချိုင်း]] * အယ်ထီးကော် * တွေ့မရှောင် * စောသဲမျိုး * လုံးချော(ညောင်တုန်း) * ရွှေဆိုင်း * ဝင်းထွန်း * စောသဲလေး * အောင်ဇေယျ * နိုင်ဝမ်းလေး * စောငမန်း * ရန်ကြီးအောင် * စိုးလင်းဦး {{columns-list}} == ပြည်ပ ချစ်ကြည်ရေးပွဲများ == ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ပထမတန်းလက်ဝှေ့ကျော်များကို ထိုင်းနိုင်ငံ သို့စတင်၍ စေလွှတ်ခဲ့ဖူးသည်။ ထို့နောက် ၁၉၆ဝခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ် ချုပ်ဆိုပွဲသာမက၊ ပီကင်း နှင့် ရှန်ဟဲ မြို့များသို့ပါ တိုးလုံ၊ ဖြူကြီး၊ ဗိုလ်စိန် တို့ပါဝင်သည့်လက်ဝှေ့ကျော် ၁ဝဦး စေလွှတ် ခဲ့သည်။ <ref>မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့၊ မြဝင်း</ref>၂၀၀၁ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အမေရိကန် သုံးဦးဖြစ်သော Shannon Ritch၊ Albert Ramirez၊ Doug Evans နှင့် ဩစတြေးလျ အပျော်တမ်း လက်ဝှေ့သမား သုံးဦး အားဖိတ်ခေါ်၍ မြန်မာလက်ဝှေ့ ကျော်များနှင့် ထိုးသတ်စေခဲ့သည်။ ဩစတြးလျ၃ဦး အနက်၂ဦး ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး ၁ဦး ပူးတွဲ သရေ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အမေရိကန် သုံးဦးလုံးမှာလည်း ပထမအချီတွင် အသီးသီး အလဲထိုးခံသွား ကြရသည်။ ထိုပွဲများ အနက် ဝမ်ချိုင်းနှင့် Doug Evansတို့ ပွဲမှာ အငြင်းပွားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး မြန်မာဒိုင်လူကြီး နှင့် အခြားတာဝန်ရှိသူများ ဘက်လိုက် ခဲ့သည်ဟု အမေရိကန် တို့ဘက်မှ စွပ်စွဲ ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |url=http://www.ikfkickboxing.com/Myanmar.htm |title=Myanmar<!-- Bot generated title --> |access-date=23 August 2009 |archive-date=21 May 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090521183748/http://www.ikfkickboxing.com/Myanmar.htm |url-status=dead }}</ref> ၂၀၀၄ခုနှစ် ဇူလိုင်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ MMA ပရိုဖက်ရှင်နယ် Akitoshi Tamuraနှင့် အပျော်တမ်း အဆင့် သုံးဦးဖြစ်သော Yoshitaro Niimi၊ Takeharu Yamamoto၊ Naruji Wakasugi တို့ ရန်ကုန်မြို့သို့ ချစ်ကြည်ရေး လာရောက် ထိုးသတ်ခဲ့ကြသည်။ Yamamoto နှင့် Wakasugiတို့ နှစ်ဦး ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး၊ Niimi မှာ ရွှေဆိုင်းအား သရေကျအောင် ထိုးသတ် နိုင်ခဲ့သည်။ Akitoshi Tamuraမှာ အေးဗိုလ်စိန်အား သုံးချီ မြောက်တွင် အလဲထိုး အနိုင်ယူပြီး မြန်မာလက်ဝှေ့သမိုင်း တွင်ပထမဆုံးသော အနိုင်ရဖူးသူ နိုင်ငံခြားသား အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်သွား ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့နှင့် ၉ရက်နေ့များတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အာကာစား ဝန်ကြီးဋ္ဌာန၊ အိုလံပစ် ကော်မတီတို့ ကြီးမှူး၍ မြန်မာ-ထိုင်း လက်ဝှေ့ စိန်ခေါ်ပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ သုဝဏ္ဏအားကာစားရုံ ၌ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှ လက်ဝှေ့ကျော်များ ဖြစ်ကြသည့် ပါဝိ၊ ဖိချိ ချိုင်း၊ လာချီလိတ်နှင့် ထွန်ထောင်း တို့လေးဦးသည် မြန်မာလက်ဝှေ့ကျော်များ ဖြစ်ကြသော တွေ့မရှောင်၊ စောငမန်း၊ ဝင်းထွန်း၊ လုံးချောတို့ နှင့် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာ ၈ရက်နေ့ ပွဲစဉ်တွင် တွေ့မရှောင်က ပါဝိကို ဒုတိယအချီတွင် အကွဲထိုး၊ စောငမန်းက ဖိချိချိုင်းကို စတုတ္တ အချီတွင် အလဲထိုးကာ အသီးသီး အနိုင်ရရှိ ခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာ ၉ရက်နေ့ ပထမပွဲစဉ်တွင် ဝင်ထွန်းနှင့် လာချီလိတ်တို့ အရှုံး အနိုင်မပေါ်ပဲ သရေ ကျခဲ့ ကြပြီး၊ ဒုတိယပွဲစဉ်၌ လုံးချောက ထွန်ထောင်းအား တတိယအချီတွင် အလဲထိုး အနိုင်ယူခဲ့သည်။<ref>[http://www.popularmyanmar.com/popw/?p=737 musict - Popular<!-- Bot generated title -->]{{Dead link|date=October 2022 }}</ref> == ရည်ညွှန်းကိုးကား == <References /> [[Category:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း]] [[Category:လက်ဝှေ့]] pvicw0pqn42k67tcgpezsaah93zbwip 0 7086 1034245 950644 2026-05-27T15:35:48Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034245 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name="2025"|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name="2025"|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name="2025"|၂၀၂၅ ခုနှစ်စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း [[အက်ဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေကို ခေတ်အဆက်ဆက် ခေတ်စနစ်နှင့်လျော်ညီစွာ ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] chzj4r261cy018wyt8octxb30b4a25t 1034246 1034245 2026-05-27T15:37:36Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034246 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn||၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|၂၀၂၅ ခုနှစ်စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း [[အက်ဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေကို ခေတ်အဆက်ဆက် ခေတ်စနစ်နှင့်လျော်ညီစွာ ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] 36qoey7nemjsiedw5fye7qhyeecohho 1034247 1034246 2026-05-27T15:38:04Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034247 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|၂၀၂၅ ခုနှစ်စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း [[အက်ဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေကို ခေတ်အဆက်ဆက် ခေတ်စနစ်နှင့်လျော်ညီစွာ ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] 67aldnfnz3u1vsqwcc49rfog4wjysyn 1034248 1034247 2026-05-27T15:45:16Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034248 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}} | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}} | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း [[အက်ဥပဒေ]]ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေကို ခေတ်အဆက်ဆက် ခေတ်စနစ်နှင့်လျော်ညီစွာ ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] jppabsbz3qqriie41fdd67dr39ut3q7 1034253 1034248 2026-05-27T16:12:52Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034253 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}} | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}} | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}} | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] gljtlivq8ynpncbtlm9wvvkrn5y72ub 1034254 1034253 2026-05-27T16:24:30Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034254 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများ ကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ် ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ် တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ် ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ် မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်း သား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေး အန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယား များအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရံုး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] 68264txw9qghurs8i5g1c6yv2en26cl 1034255 1034254 2026-05-27T16:25:06Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ပိုင်ဆိုင်မှု */ 1034255 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများ ကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ် ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ် တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ် ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ် မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်း သား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေး အန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယား များအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] 1t7fxdabudlodhg6yxyplvnp03ax4f3 1034256 1034255 2026-05-27T16:25:54Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ပိုင်ဆိုင်မှု */ 1034256 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများ ကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ် ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ် တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ် ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ် မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်း သား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] rni3btqetfvq9ovlk8ednlnhcqxevv7 1034258 1034256 2026-05-27T16:28:51Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ဖွဲ့စည်းမှု */ 1034258 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ်မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်းသား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] niqhojirr6eb4p59w90uh6na5fb3x6r 1034283 1034258 2026-05-27T17:04:54Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034283 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ရာဇသင်္ဂဟလမ်း]]၊[[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | purpose =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | mission =ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လွယ်သူများအတွက် လူမှုကရုဏာ အကူအညီများ ပေးနိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည် ပြည့်ဝသော အမျိုးသား ကြက်ခြေနီအသင်း ဖြစ်လာစေရန်။ | motto = လူတိုင်းအတွက်အမြဲကူညီ၊နေရာတိုင်းမှာကြက်ခြေနီ | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}} | remarks = | remarks = '''လုပ်ဆောင်ချက်များ''' <br> အသင်းသည် အသင်းခွဲအရင်းအမြစ်များ နှင့် စေတနာလုပ်အားရှင် အသင်းဝင်ကွန်ယက်တို့ ပူးပေါင်း ၍ ရပ်ရွာအခြေပြု လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် လူမှုကရုဏာတန်ဖိုးများကို ပြန့်ပွားစေခြင်းဖြင့် ဘေးဒဏ် ပိုမို ကြံ့ကြံ့ခိုင် နိုင်စွမ်းရှိသော ရပ်ရွာလူထုများ ဖြစ်လာ စေရန် နိုင်ငံတော်၏ လူမှုကရုဏာ အခန်းကဏ္ဍတွင် အရန် အင်အားအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်။ | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ်မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်းသား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] 56vq8l5e9a9fqp001x6o1stqwwcejez 1034286 1034283 2026-05-27T17:13:42Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034286 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ရာဇသင်္ဂဟလမ်း]]၊[[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | purpose =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | mission =ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လွယ်သူများအတွက် လူမှုကရုဏာ အကူအညီများ ပေးနိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည် ပြည့်ဝသော အမျိုးသား ကြက်ခြေနီအသင်း ဖြစ်လာစေရန်။ | motto = လူတိုင်းအတွက်အမြဲကူညီ၊နေရာတိုင်းမှာကြက်ခြေနီ | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}}<br>https://www.facebook.com/info.mrcs | remarks = | remarks = '''လုပ်ဆောင်ချက်များ''' <br> အသင်းသည် အသင်းခွဲအရင်းအမြစ်များ နှင့် စေတနာလုပ်အားရှင် အသင်းဝင်ကွန်ယက်တို့ ပူးပေါင်း ၍ ရပ်ရွာအခြေပြု လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် လူမှုကရုဏာတန်ဖိုးများကို ပြန့်ပွားစေခြင်းဖြင့် ဘေးဒဏ် ပိုမို ကြံ့ကြံ့ခိုင် နိုင်စွမ်းရှိသော ရပ်ရွာလူထုများ ဖြစ်လာ စေရန် နိုင်ငံတော်၏ လူမှုကရုဏာ အခန်းကဏ္ဍတွင် အရန် အင်အားအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်။ | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}} == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းကို၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ်မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်းသား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] 99ekqaks0wb32or2xj1gdeb58vs6qpw 1034339 1034286 2026-05-28T04:28:15Z Salai Rungtoi 22844 1034339 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ရာဇသင်္ဂဟလမ်း]]၊[[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | purpose =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | mission =ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လွယ်သူများအတွက် လူမှုကရုဏာ အကူအညီများ ပေးနိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည် ပြည့်ဝသော အမျိုးသား ကြက်ခြေနီအသင်း ဖြစ်လာစေရန်။ | motto = လူတိုင်းအတွက်အမြဲကူညီ၊နေရာတိုင်းမှာကြက်ခြေနီ | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}}<br>https://www.facebook.com/info.mrcs | remarks = | remarks = '''လုပ်ဆောင်ချက်များ''' <br> အသင်းသည် အသင်းခွဲအရင်းအမြစ်များ နှင့် စေတနာလုပ်အားရှင် အသင်းဝင်ကွန်ယက်တို့ ပူးပေါင်း ၍ ရပ်ရွာအခြေပြု လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် လူမှုကရုဏာတန်ဖိုးများကို ပြန့်ပွားစေခြင်းဖြင့် ဘေးဒဏ် ပိုမို ကြံ့ကြံ့ခိုင် နိုင်စွမ်းရှိသော ရပ်ရွာလူထုများ ဖြစ်လာ စေရန် နိုင်ငံတော်၏ လူမှုကရုဏာ အခန်းကဏ္ဍတွင် အရန် အင်အားအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်။ | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}}'''မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း'''ကို ၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ကို ၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ်မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်းသား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] cpxvpnihjdf420i51b2r6rs751opuuq 1034349 1034339 2026-05-28T06:39:38Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034349 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ရာဇသင်္ဂဟလမ်း]]၊[[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | purpose =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | mission =ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လွယ်သူများအတွက် လူမှုကရုဏာ အကူအညီများ ပေးနိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည် ပြည့်ဝသော အမျိုးသား ကြက်ခြေနီအသင်း ဖြစ်လာစေရန်။ | motto = လူတိုင်းအတွက်အမြဲကူညီ၊နေရာတိုင်းမှာကြက်ခြေနီ | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့်{{efn|name=n1|၂၀၂၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဖြစ်ပါသည်။}}<ref name="mrcs2025" /> | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | num_staff = ၄၀၀ ကျော်{{efn|name=n1}}<ref name="mrcs2025" /> | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}}<br>https://www.facebook.com/info.mrcs | remarks = | remarks = '''လုပ်ဆောင်ချက်များ''' <br> အသင်းသည် အသင်းခွဲအရင်းအမြစ်များ နှင့် စေတနာလုပ်အားရှင် အသင်းဝင်ကွန်ယက်တို့ ပူးပေါင်း ၍ ရပ်ရွာအခြေပြု လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် လူမှုကရုဏာတန်ဖိုးများကို ပြန့်ပွားစေခြင်းဖြင့် ဘေးဒဏ် ပိုမို ကြံ့ကြံ့ခိုင် နိုင်စွမ်းရှိသော ရပ်ရွာလူထုများ ဖြစ်လာ စေရန် နိုင်ငံတော်၏ လူမှုကရုဏာ အခန်းကဏ္ဍတွင် အရန် အင်အားအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်။ | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}}'''မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း'''ကို ၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ကို ၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ်မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်းသား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] 2uix99ua9zodg8ez8wii0id9ilwtd52 1034367 1034349 2026-05-28T07:44:08Z Salai Rungtoi 22844 1034367 wikitext text/x-wiki {{Infobox Organization | name = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း<br /><small>Myanmar Red Cross Society</small> | image = Myanmar Red Cross Society logo.png | alt = မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း၏ လိုဂို | map = <!-- optional --> | msize = <!-- map size, optional, default 250px --> | malt = <!-- map alt text --> | mcaption = <!-- optional --> | abbreviation = MRCS | motto =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | predecessor = အိန္ဒိယ ကြက်ခြေနီအသင်း (Indian Red Cross Society) | successor = | formation = {{Start date|၁၉၃၉}} | extinction = <!-- date of extinction, optional --> | type = [[လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း| Humanitarian Organization]] | status = <!-- ad hoc, treaty, foundation, etc --> | purpose = <!-- focus as e.g. humanitarian, peacekeeping, etc --> | headquarters = [[ရာဇသင်္ဂဟလမ်း]]၊[[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | coords = <!-- Coordinates of location using a coordinates template --> | region_served = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | leader_title = ဥက္ကဋ္ဌ | leader_name = ပါမောက္ခ ဒေါက်တာမျိုးညွန့် | key_people =နာယက ၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ | main_organ = အထွေထွေညီလာခံ | affiliations = [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] | purpose =ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါးသက်သာစေရန် | mission =ပြည်တွင်းပြည်ပရှိ ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လွယ်သူများအတွက် လူမှုကရုဏာ အကူအညီများ ပေးနိုင်သည့် စွမ်းဆောင်ရည် ပြည့်ဝသော အမျိုးသား ကြက်ခြေနီအသင်း ဖြစ်လာစေရန်။ | motto = လူတိုင်းအတွက်အမြဲကူညီ၊နေရာတိုင်းမှာကြက်ခြေနီ | num_members = ၃၀,၀၀၀ ခန့် | num_volunteers = ၄၀,၀၀၀ ကျော် | num_staff = ၄၀၀ ကျော် | budget = | website = {{url|https://www.redcross.org.mm}}<br>https://www.facebook.com/info.mrcs | remarks = | remarks = '''လုပ်ဆောင်ချက်များ''' <br> အသင်းသည် အသင်းခွဲအရင်းအမြစ်များ နှင့် စေတနာလုပ်အားရှင် အသင်းဝင်ကွန်ယက်တို့ ပူးပေါင်း ၍ ရပ်ရွာအခြေပြု လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းနှင့် လူမှုကရုဏာတန်ဖိုးများကို ပြန့်ပွားစေခြင်းဖြင့် ဘေးဒဏ် ပိုမို ကြံ့ကြံ့ခိုင် နိုင်စွမ်းရှိသော ရပ်ရွာလူထုများ ဖြစ်လာ စေရန် နိုင်ငံတော်၏ လူမှုကရုဏာ အခန်းကဏ္ဍတွင် အရန် အင်အားအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်။ | former name = Burma Red Cross Society|ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့မှူးချုပ်=ဦးကျော်မိုးကြည်}}'''မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း'''ကို ၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ကို ၁၉၂၀ တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းပြီး [[အိန္ဒိယ]]ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း အဖြစ်တရားဝင်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၉ တွင် အမျိုးသားကြက်ခြေနီအသင်းအဖြစ် ([[I.C.R.C]]) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအသင်းများဖက်ဒရေးရှင်း ([[I.F.R.C]]) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ == ကြက်ခြေနီစတင်ခြင်း == ကြက်ခြေနီဖခင် [[Henry Dunant]] ကို ၈-မေ-၁၈၂၈ တွင် [[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဂျီနီဗာမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရန် [[အီတလီနိုင်ငံ]]သို့ ရောက်ရှိခိုက် [[ဆိုဖာရီနိုစစ်မြေပြင်]]ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်မြေပြင်တွင်ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ၊ သေဆုံး သောစစ်သားများအား ကူညီပေးမည့်သူမရှိပဲ၊ စစ်သားများ၏ ညီးညူသံများကိုကြားခဲ့ရပြီး ရွာနီးချုပ်စပ်မှ လူအများစုဝေးခေါ်ဆောင်ကာ ပြုစုကူညီပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေရပ်ပြန်ရောက်ချိန်တွင် သူကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သမျှကို [[A Memory of Solferino]] စာအုပ်အားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များအား ထိုစာအုပ်ကို ရေးသားဖြန့်ဝေခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]]<ref>[http://www.icrc.org International Committee of the Red Cross<!-- Bot generated title -->]</ref> (International Committee of the Red Cross, အတိုကောက် I.C.R.C)ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် [[ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု]] <ref>[http://nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1901/dunant-bio.html Henry Dunant: The Nobel Peace Prize 1901]</ref> ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဟင်နရီဒူးနန့်စတင်မွေးဖွားပေးခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီအသင်းသည် ယခုအခါ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၁၈၈) နိုင်ငံမှ အသင်းဝင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည်။ ==ဥပဒေတည်ရှိမှု== ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က အသင်းကို အမြဲတမ်း လူမှု ကရုဏာအသင်းအဖြစ် အက်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအက်ဥပဒေအရ စိန်ဂျွန်းသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ ကို အသင်း၏ ကြက်ခြေနီသူနာပြုတပ်ဖွဲ့အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ၎င်းအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၁ ခု ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တို့တွင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြု လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ယနေ့ခေတ် လိုအပ်ချက်၊ လုပ်ဆောင်ချက် များနှင့်ကိုက်ညီရန် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရေးဆွဲခဲ့ရာ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဥပဒေ အမှတ် ၅၂ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို အ ကောင်အထည်ဖော်ရန်အလို့ငှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၅) ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့]]၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့် [[ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန]] က အသင်း၏ နည်းဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ပေးခဲ့သည်။<ref name="mrcs2025">{{cite report |title=မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်း လက်ကမ်းစာစောင် |publisher=လူမှုဂရုဏာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပြန်ကြားဆက်သွယ်ရေးဌာန |year=၂၀၂၅}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းမှု== အသင်း၏အမြင့်ဆုံးအုပ်ချုပ်မှုမှာ ကြက်ခြေနီညီလာခံဖြစ်ပြီး ညီလာခံ သက်တမ်းအရ သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ် ကာ ကောင်စီဝင်(၇၁)ဦးကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင် မြှောက်ပြီး ထိုကောင်စီဝင်များက အသင်း၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ မူဝါဒများကို အတည်ပြု ချမှတ်ပေးသည်။ ထိုချမှတ်ထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အဆိုပါ ကောင်စီဝင်များထဲမှ အလုပ်အမှုဆောင်(၁၁)ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကာ အသင်း၏ မူဝါဒဆိုင်ရာနှင့် လမ်းညွှန်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သည်။ အသင်း၏ လူမှုကရုဏာလုပ်ငန်းများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာအရ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်(၁၇)ခုနှင့် ခရိုင်(၇၄)ခုတို့တွင် ကြက်ခြေနီကြီးကြပ်မှုကော်မတီများ၊ မြို့နယ်အသင်းခွဲပေါင်း(၃၃၀)သင်းတို့ဖြင့် အဆင့်ဆင့် စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည့် အပြင် အသင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ရာသက်ပန်အသင်းသား၊ သာမန်အသင်းသား၊ တပ်ဖွဲ့ဝင်အသင်းသား ဟူ၍ အသင်းသား အမျိုးအစား(၃)မျိုး သတ်မှတ်ထားရှိသည်<ref name="mrcs2025" /> ==ပိုင်ဆိုင်မှု== အသင်းတွင်ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်းသိုလှောင်ရုံပေါင်း(၃၀) ရှိပြီး တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အလိုက် ဖြန့်ကျက်ထားရှိကာ ဘေးအန္တရာယ်ထိခိုက်ခံစားရသူများအတွက် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကူညီထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် စာရင်းဇယားများအရ (၂၁၁)မြို့ နယ်တွင် မြို့နယ်အသင်းခွဲပိုင် မြေကွက်များ ရှိပြီး၊ (၁၄၄)မြို့နယ်တွင် ကြက်ခြေနီ အသင်းခွဲပိုင် ရုံး၊ အဆောက်အဦများ ပိုင်ဆိုင်ထားရှိပါသည်။<ref name="mrcs2025" /> == ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းစဉ် == * ဆင်းရဲဒုက္ခနည်းပါး သက်သာစေရန် *အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (I.C.R.C)နှင့် ပူးပေါင်း၍ ခြေတုလက်တုတပ်ဆင်ခြင်း * သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆိုင်ရာအကူအညီများ ပေးခြင်း * ပြည်နယ်/တိုင်းနှင့်မြို့နယ် ကြက်ခြေနီအသင်းခွဲများ တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း * အရေးပေါ်[[သူနာတင်ယာဉ်]]လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခြင်း == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဟင်နရီ ဒူးနန့် ဆု]] * [[ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်]] * [[ကြက်ခြေနီအသင်း]] * [[ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီနေ့]] * [[လခြမ်းနီအသင်း]] * [[နိုင်ငံတကာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်း]] * [[ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်]] * [[သိန်းရီ၊ ဒေါ်]] * [[အမ်ယောနမ်၊ ဒေါ်]] == ကိုးကား == <References /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများ]] f9kjickr0h5sllxi2fldh4m5xtt4vaq 10 8330 1034317 453032 2026-05-27T20:40:10Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034317 wikitext text/x-wiki <!-- Edit content at Template:Communism -->{{Communism|sidebar|expanded={{{expanded|{{{1|}}}}}}}}<noinclude> {{documentation|content= {{notice|This is a simple frontend for the main {{tl|Communism}} template. To edit the contents of this template, edit {{tl|Communism}}.}} {{collapsible lists option|listnames=Concepts, Aspects, Variants, Internationals, People, By region, Anthem, Related}} }} [[Category:Communism sidebar templates| ]] [[Category:Political ideology sidebar templates]] [[Category:Politics series sidebar templates‎]] </noinclude> bw2enldtnf41bii18t0wjsvbyz7exmj 0 8334 1034364 869645 2026-05-28T07:16:28Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034364 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} {{Communism sidebar |expanded=all}} '''ကွန်မြူနစ်ဝါဒ''' (သို့) '''ငွေကြေးမဲ့လူစု ဝါဒ''' ({{lang-en|Communism}}) ဆိုသည်မှာ အရင်းရှင်တို့၏ အမြတ်ထုတ်မြဲ အုပ်စိုးမှု၊ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏ လုံးပါးပါးမှု သဘောအခြင်းအရာတို့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်၍ လူတန်းစား အလွှာလွှာ ခွဲခြားမှု ကင်းမဲ့(သဖြင့် အရင်းရှင်လည်း ကင်းမဲ့သွား)သော၊ တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနှင့် တတ်နိုင်လျှင် နောက်ဆုံး၌ ငွေကြေးသဘောကိုပင် လူ့ဘောင်မှ ပယ်စွန့်ပြီး လူတိုင်း လုပ်အားထည့်ဝေ မျှတမှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီး ရည်မှန်းသည့် ဝါဒဖော်ရေး၊ လူမှုရေး [[ဝါဒ၊ ဝါဒီ|အယူအဆစုများ]] ဖြစ်ပါသည်။ == မြန်မာ့စာပေ၌ ဖော်ပြရိုးရှိသည့် သဘော အကြမ်းဖျင်း == ‘သမာသမဂ္ဂဝါဒ’ကျမ်းပြုသူ အရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော်က ‘သမာသမဂ္ဂဝါဒ’ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ မြေယာနှင့် အရင်းအနှီး ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုံပစ္စည်းအဖြစ်ထား၍ စုပေါင်းလုပ်ကိုင်ကာ ထိုမှ ဖြစ်ထွန်းလာသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို မျှတစွာ ဝေငှစားသုံးသည့် နေထိုင်မှုစနစ်မှာ ကမ္ဘာဦးလူတို့ လူ့သမဂ္ဂ (ဝါ) အစုအဖွဲနှင့် နေတတ်လာသည့်အခါကပင် ပေါ်ပေါက်လာဟန် တူသည်။ ထိုနောက်မှ ပုဂ္ဂလိက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးချင်းစီ ကိုယ်ကျိုးရှာခြင်းတို့သည် လူတို့၏ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အလျောက် ပေါ်ပေါက်လာဟန်တူသည်။ ထိုဘုံဝါဒမျိုးမှာ လူ့သမိုင်းတလျှောက်တွင် ရံဖန်ရံခါ ပေါ်လာခဲ့၍ လိုက်နာကျင့်သုံးသူ လူစုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဦးခရစ်ယာန် အယူဝါဒီတို့တွင် ဘုံဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဥရောပ [[အလယ်ခေတ်]]တွင် ထွန်းကားခဲ့သည့် ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် ဘုံဝါဒစနစ်အတိုင်း နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ သံဃာအဖွဲ့အစည်း၌ ‘သံဃိက’ ဟူသော သဘောရှိပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်နိုင်သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉ ရာစု အတွင်းတွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]မှ ‘ရောဗတ်အိုဝင်’ ဆိုသူသည် ဘုံဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံး နေထိုင်သော စံပြလူစု ၂ စုအား အိုးအိမ် ထူထောင်ပေး၍ ရွာများကို [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]တွင် လည်းကောင်း၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]တွင် လည်းကောင်း တည်ပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန် [[နယူးယောက်ပြည်နယ်]]တွင် ဘုံဝါဒကို ကျင့်သုံးသည့် 'အိုနိုင်ဒါ ကွန်မြူနတီ' ခေါ် လူစုတစ်စုလည်း အတော်အတန် နာမည်ထွက်ခဲ့သည်။ အထက်ဖော်ပြပါ လူစုများအပြင် ဘုံဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံးသည့် အခြားသော လူစုများအားလုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တွေ့ရှိရသော အချက် ၂ ချက် ရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ ထိုလူစုများတွင် လူဦးရေ များပြားစွာ ပါဝင်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ ဒုတိယအချက်မှာ ဤဘုံဝါဒအတိုင်း ဖွဲ့စည်းနေထိုင်ခဲ့သည့် လူစုများမှာ ဘုံဝါဒကို လက်မခံသော လူအများကြားထဲတွင် နေခဲ့ရသည်ဖြစ်၍ ကြာရှည်စွာ မတည်မြဲနိုင်ခဲ့ပေ။ ဘုံဝါဒကို သဘောတရား တစ်ရပ်အဖြစ်နှင့်လည်း ဂရိကျမ်းပြုဆရာ [[ပလေးတိုး|'ပလေးတိုး']]နှင့် အင်္ဂလိပ် ကျမ်းပြုဆရာ 'ဆာ[[သောမတ်စ် မိုး|သောမတ်(စ်)မိုး]]' စသည့် ပညာရှင်ကြီးများကလည်း သုံးသပ်လက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့၏ အယူအဆများမှာ [[စိတ္တဇရုပ်|စိတ္တဇ]]သဘာဝများအပေါ်သာ အမှီပြုခဲ့သည်ဖြစ်၍ အမြဲတစေ မှန်ကန်နေသော အနုမာနများ မဟုတ်ချေ။ ယခုအခါ လူအများ နားလည်နေသော ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ၁၈၄၈ ခုနှစ် '[[ကားလ် မာ့ခ်|ကားလ်မာ့က်စ်]]' နှင့် 'အိန်ဂယ်' တို့ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်းမှ ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်း၌ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အခြေခံ သဘောတရားများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ == ကားလ်မာ့ကစ်၏ အဆိုများမှ == [[ကားလ် မာ့ခ်|ကားလ်မာ့က်စ်]] ၏ အာဘော်အရ လူ့သမိုင်းဟူသည် စိုးပိုင်သော တန်ခိုးအာဏာရှိသူနှင့် တန်ခိုးအာဏာမဲ့သူတို့ မရပ်မနား ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေကြသော လူတန်းစားတိုက်ပွဲများ ဖြစ်သည်။ ထိုလူတန်းစားတိုက်ပွဲများသည် ထွက်ကုန် လုပ်ကိုင်နည်းစနစ်မှ ပေါက်ပွားလာသည်။ ထိုစနစ်သည် လူ့အစည်းအရုံးကိုလည်း အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ခွဲခြမ်းနိုင်သော သတ္တိရှိသည်။ သို့ရှိသည့် အားလျော်စွာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအား ကျေးကျွန်၊ မြေကျွန်၊ အခစား၊ အလုပ်သမား စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကျွန်ပိုင်၊ မြေပိုင်၊ [[ပဒေသရာဇ်စနစ်|ပဒေသရာဇ်]]၊ [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရင်းရှင်]] စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း ကွဲပြားခြားနား စေခဲ့တယ်။ ပထမ လူတန်းစားသည် အလုပ်ကို တကယ်လုပ်ပေးရသူများ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ လူတန်းစားကား ပထမ လူတန်းစား၏ လုပ်အားကို သူတို့၏ ကိုယ်ကျိုးအလို့ငှာ အသုံးချသူများ ဖြစ်သည်။ အချုပ်ဆိုသော် ကုန်ထုတ် ကိရိယာများကို ပိုင်ဆိုင်သူသည် စိုးမိုးခြယ်လှယ်သူဖြစ်၍ ပိုင်ဆိုင်မှုကင်းမဲ့သော အလုပ်သမားတို့မှာ စိုးမိုးခြယ်လှယ်ခြင်း ခံရသူများဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လူတန်းစား ၂ မျိုး ရှိသမျှ ကာလပတ်လုံး လူတန်းစား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေမည် ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရလိုလျှင် လူတန်းစား ကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိသော ကွန်မြူနစ်စနစ်ကို ထူထောင်ရမည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ညွှန်ကြားခဲ့တယ်။ ရှေးဦးစွာ အရင်းရှင်နိုင်ငံများ ပိုင်ဆိုင်သော စက်ရုံ အစရှိသော ကုန်ထုတ်ကိရိယာများနှင့် မြေယာများကို အလုပ်သမားများက သိမ်းယူပြီးလျှင် ပစ္စည်းမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကို ထူထောင်ရမည်။ အရင်းရှင်များ ပိုင်ဆိုင်သော အရင်းအနှီး ပစ္စည်းအဝဝတို့ကို သိမ်းပိုက်ရန်မှာလည်း အေးချမ်းစွာနှင့် ပြီးမြောက်နိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ တော်လှန်မှုကြီးဖြင့်သာ ဖြစ်မြောက်နိုင်ပေမည်။ ထိုကြောင့် ကွန်မြူနစ်စနစ် တည်ထောင်ရေးတွင် တော်လှန်ရေးမှာ မလွဲမရှောင်သာသော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ဆိုတယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် သည် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ‘[[အရင်းအနှီး]]’ ဆိုသော ကျမ်းကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။ ထိုကျမ်းတွင် လူ့သမိုင်းကို [[ဘောဂဗေဒ]]အရ အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြထားသည့်အပြင် အရင်းရှင်စနစ်၏ ဆိုးရွားပုံ၊ ဖောက်ပြန်ပုံတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အရင်းရှင်ဝါဒ]]တွင် တစ်ဦးတည်း ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်မှုကို အားပေးခြင်း၊ အပြိုင်အဆိုင် ကုန်စည်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စနစ်မဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းများနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို အလိုရှိခြင်း၊ ကုန်ချောများ ဖြန့်ဖြူးရန် ဈေးကွက်များလိုခြင်း၊ ထိုကြောင့် မလွဲသာမရှောင်သာပဲ [[နယ်ချဲ့ဝါဒ]]သို့ ကူးပြောင်းရခြင်း စသော ဖောက်ပြန်မှုများသည် အရင်းရှင်စနစ် စတင်ပေါ်ပေါက်စဉ်ကပင် တစ်ပါတည်း ပါလာခဲ့သည်ဟု ဆိုတယ်။ အရင်းရှင်စနစ်အောက်တွင် ပစ္စည်းမဲ့ အလုပ်သမားများမှာ မိမိဖြည့်စွမ်းပေးသော လုပ်အား၏တန်ဖိုးကို တိကျစွာ ပြန်လည်မရရှိပဲ ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းကိုသာ ခံရကြောင်း၊ အမြတ်အစွန်းဆိုသည်မှာ အလုပ်သမားများ ရသင့်ရထိုက်သော လုပ်အား၏ တန်ဖိုးထဲမှ အရင်းရှင်တို့က ခေါင်းပုံဖြတ်ယူလိုက်သော အစွန်းထွက်တန်ဖိုး (ဝါ) အပိုတန်ဖိုးသာ ဖြစ်ကြောင်း ကားလ်မာ့က်စ် က ယူဆသည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်သည် နောက်ဆုံး၌ မိမိသေတွင်းကို ကိုယ်တိုင်တူး၍ ဇာတ်သိမ်းရမည် ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားထားတယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် သည် အရင်းရှင်စနစ်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချထားသော်လည်း အရင်းအနှီးကိုမူ မရှုတ်ချခဲ့ချေ။ အရင်းအနှီးဟု ဆိုအပ်သော ကုန်ထုတ်ကိရိယာများကို လူများစုက ပိုင်ဆိုင်ပြီးလျှင် စနစ်ကျသော ထွက်ကုန်လုပ်ဆောင်ရေး ထူထောင်ရန် လမ်းစဉ်များကို ချမှတ်ခဲ့တယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် ရေးသားချမှတ်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ဝါဒတွင် အဆင့် ၂ ဆင့်ရှိတယ်။ ပထမအဆင့်မှာ စက်ရုံနှင့် လယ်ယာများကို ပစ္စည်းမဲ့ ဆင်းရဲသားများ (အလုပ်သမားနှင့် လယ်သမား) က သိမ်းယူပြီးနောက် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဖြန့်ဖြူးရေး နှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အရင်းအနှီးသဘော မသက်ရောက်သော မိမိကိုယ်ပိုင်သုံး ပစ္စည်းအချို့ကိုမူ ခွင့်ပြုထားလေသည်။ ဤအဆင့်တွင် လူတိုင်းလူတိုင်း စွမ်းအားရှိသမျှ လုပ်ကိုင်ကြပြီး မိမိလိုသမျှကို မိမိခွန်အား စိုက်ထုတ်မှုနှင့်လျော်ညီစွာ အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည်။ လူလူချင်း ခြယ်လှယ်သောစနစ် မရှိတော့သဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် ရှေးရှု၍ လူတိုင်းလူတိုင်းပင် နားလည်မှုဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ဆိုသည်။ အမှန်စင်စစ် ဤအဆင့်တွင် အခွင့်အရေး ညီတူညီမျှ မရရှိနိုင်သေးချေ။ ဤအဆင့်ကို ကားလ်မာ့က်စ် က ကွန်မြူနစ်ခေတ်၏ ပထမအဆင့် သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ် အောက်တန်းခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လူအများက ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုကြတယ်။ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[စက်မှုလက်မှု အရေးပါပုံ|စက်မှုလက်မှု]] ပညာရပ်များ ပိုမိုတိုးတက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ကုန်ထုတ်ကိရိယာ စွမ်းအားများလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာသော အချိန်အခါ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ လူတိုင်းလူတိုင်းသည် မိမိစွမ်းပကား ရှိသမျှ အလုပ်လုပ်ကိုင်ပြီး မိမိတို့ အသုံးလိုသမျှ ရပိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။ ပြည်သူလူထုတို့မှာ ကွန်မြူနစ် စီးပွားရေးစနစ်အရ အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့်၊ အခမဲ့ ဆေးဝါးကုသခွင့်၊ ဖျားနာစဉ်တွင် ထောက်ပံ့မှု ရရှိခွင့်၊ အိုမင်းမစွမ်းသည့်အခါ ထောက်ပံ့မှု ရရှိခွင့် အစရှိသော အခွင့်အရေးများကို ရရှိကြပေလိမ့်မည်။ အပြိုင်အဆိုင် ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းမျိုးလည်း မရှိ။ မလောက်မငသော အဖြစ်မျိုးတို့လည်း မရှိတော့သဖြင့် လူများ ငြိမ်းချမ်းသာယာစွာ နေထိုင်ကြမည် ဖြစ်တယ်။ စစ်ဖြစ်ခြင်း၊ လူတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး အခင်းဖြစ်ပွားခြင်း စသော ပဋိပက္ခမှုများမှလည်း လုံးဝကင်းဝေး နေပေလိမ့်မည်။ ထိုအခါ၌ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းဟူသည် အလိုအလျောက် ညှိုးနွမ်းပျောက်ကွယ် သွားပေလိမ့်မည်။ တနည်းအားဖြင့် အစိုးရဟူ၍ ဖွဲ့စည်းရန်ပင် မလိုတော့ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဆင့်အတန်းမျိုးကား ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်ပင် ဖြစ်တယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် က သူ၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ အောင်မြင်ရေးတွင် အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့၏ အသိဉာဏ်ပွင့်လင်းရေး နှင့် ဘဝ၏အသိမှန်ကို ရရှိရေးသည် အဓိကဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့က်စ် နှင့် အိန်ဂယ် တို့ တီထွင်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ၂၀ ရာစု အစပိုင်းခန့်တွင် ဥရောပတိုက် တစ်ခွင်၌ ပျံ့နှံ့ခဲ့ခြင်းမှာ စက်မှုလက်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့်အတူ ထောင်ပေါင်းများစွာသော အလုပ်သမားတို့မှာ ဆင်းရဲကျပ်တည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေး သုံးသပ်သူများက ဆိုကြသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ယုံကြည်သူများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို မိမိတို့ ဆိုရှယ်လစ်များဟု အမည်ခံခဲ့ကြသည်။ သို့အားဖြင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]]ကို အဓိပ္ပာယ် တူညီစွာ ထားခဲ့ကြသည်။ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ကားလ်မာ့က်စ် ကိုယ်တိုင် ခေါင်းဆောင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ထိုအဖွဲ့ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အဖွဲ့ချုပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံတွင်လည်း [[လီနင်]]အမှူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုက ၂၀ ရာစု အစတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီများကို ထူထောင်ခဲ့ကြတယ်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ထိုပါတီထဲတွင် ဗော်လရှီဗစ်နှင့် မင်ရှိဗစ်ဟု နှစ်ဂိုဏ်းကွဲသွားသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် [[ရုရှားတော်လှန်ရေး]]ကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီများနှင့် ကွဲပြားစေရန် လီနင်ကြီးမှူးသော ဗော်လရှီဗစ်ပါတီကို ကွန်မြူနစ်ပါတီဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် လီနင်က ကြီးမှူး၍ တတိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ခေါ် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ|ဆိုရှယ်လစ်များ]] နှင့် ကွန်မြူနစ်များသည် ဝါဒနှင့် ရည်မှန်းချက်များမှာ တစ်သဘောတည်း ဖြစ်သော်လည်း ဆောင်ရွက်ပုံ နည်းပရိယာယ်များ မတူကြချေ။ ဆိုရှယ်လစ်တို့က ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်ရှိရန်မှာ တော်လှန်မှုများရှိရန် မလိုအပ်ချေ။ တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် အေးချမ်းသာယာစွာ ကူးပြောင်းသွားနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များကမူ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ရည်မှန်းချက်ကို အုံကြွ တော်လှန်ရေးဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်ဟု စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များသည် တော်လှန်ရေးကို အမြဲတစေ မပြုလုပ်နိုင်သည့်တိုင် တော်လှန်ရေးကို အဆက်မပြတ် ပြုလုပ်နေရမည်ဟု ဆိုသောဝါဒကို လက်ခံယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များက ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပစ္စည်းများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်လိုကြသည်။ သို့သော် ဆိုရှယ်လစ်များကမူ ကုန်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများကိုသာ ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်လိုကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၂) အပိုင်း-က </ref> == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] * [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရှင်းရှင်ဝါဒ]] == အကိုးအကား == {{reflist|2}}{{Communism}} [[Category:နိုင်ငံရေးဝါဒ]] [[Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ| ]] ts4e34dwzciun63me4sv18g829tzvi6 1034391 1034364 2026-05-28T10:00:52Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034391 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} {{Communism sidebar |expanded=all}} '''ကွန်မြူနစ်ဝါဒ''' (Communism) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေး နှင့် ဘောဂဗေဒ အတွင်းရှိ အစိုးရမဲ့၊ ငွေမဲ့၊ လူတန်းစားမဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်စနစ် ကိုထူထောင်ရန် ကြိုးစားသည့်ဝါဒဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်များ သည် ယခု အရင်းရှင်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ အရင်းရှင်တို့၏ အမြတ်ထုတ်မြဲ အုပ်စိုးမှု၊ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏ လုံးပါးပါးမှု သဘောအခြင်းအရာတို့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်၍ လူတန်းစား အလွှာလွှာ ခွဲခြားမှု ကင်းမဲ့သော၊ တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနှင့် ငွေကြေးသဘောကိုပင် လူ့ဘောင်မှ ပယ်စွန့်ပြီး လူတိုင်း လုပ်အားထည့်ဝေ မျှတမှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးတည်ထောင်ရန် ရည်မှန်းသူများဖြစ်သည်။ == မြန်မာ့စာပေ၌ ဖော်ပြရိုးရှိသည့် သဘော အကြမ်းဖျင်း == ‘သမာသမဂ္ဂဝါဒ’ကျမ်းပြုသူ အရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော်က ‘သမာသမဂ္ဂဝါဒ’ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ မြေယာနှင့် အရင်းအနှီး ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုံပစ္စည်းအဖြစ်ထား၍ စုပေါင်းလုပ်ကိုင်ကာ ထိုမှ ဖြစ်ထွန်းလာသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို မျှတစွာ ဝေငှစားသုံးသည့် နေထိုင်မှုစနစ်မှာ ကမ္ဘာဦးလူတို့ လူ့သမဂ္ဂ (ဝါ) အစုအဖွဲနှင့် နေတတ်လာသည့်အခါကပင် ပေါ်ပေါက်လာဟန် တူသည်။ ထိုနောက်မှ ပုဂ္ဂလိက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးချင်းစီ ကိုယ်ကျိုးရှာခြင်းတို့သည် လူတို့၏ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အလျောက် ပေါ်ပေါက်လာဟန်တူသည်။ ထိုဘုံဝါဒမျိုးမှာ လူ့သမိုင်းတလျှောက်တွင် ရံဖန်ရံခါ ပေါ်လာခဲ့၍ လိုက်နာကျင့်သုံးသူ လူစုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဦးခရစ်ယာန် အယူဝါဒီတို့တွင် ဘုံဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဥရောပ [[အလယ်ခေတ်]]တွင် ထွန်းကားခဲ့သည့် ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် ဘုံဝါဒစနစ်အတိုင်း နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ သံဃာအဖွဲ့အစည်း၌ ‘သံဃိက’ ဟူသော သဘောရှိပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်နိုင်သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉ ရာစု အတွင်းတွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]မှ ‘ရောဗတ်အိုဝင်’ ဆိုသူသည် ဘုံဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံး နေထိုင်သော စံပြလူစု ၂ စုအား အိုးအိမ် ထူထောင်ပေး၍ ရွာများကို [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]တွင် လည်းကောင်း၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]တွင် လည်းကောင်း တည်ပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန် [[နယူးယောက်ပြည်နယ်]]တွင် ဘုံဝါဒကို ကျင့်သုံးသည့် 'အိုနိုင်ဒါ ကွန်မြူနတီ' ခေါ် လူစုတစ်စုလည်း အတော်အတန် နာမည်ထွက်ခဲ့သည်။ အထက်ဖော်ပြပါ လူစုများအပြင် ဘုံဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံးသည့် အခြားသော လူစုများအားလုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တွေ့ရှိရသော အချက် ၂ ချက် ရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ ထိုလူစုများတွင် လူဦးရေ များပြားစွာ ပါဝင်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ ဒုတိယအချက်မှာ ဤဘုံဝါဒအတိုင်း ဖွဲ့စည်းနေထိုင်ခဲ့သည့် လူစုများမှာ ဘုံဝါဒကို လက်မခံသော လူအများကြားထဲတွင် နေခဲ့ရသည်ဖြစ်၍ ကြာရှည်စွာ မတည်မြဲနိုင်ခဲ့ပေ။ ဘုံဝါဒကို သဘောတရား တစ်ရပ်အဖြစ်နှင့်လည်း ဂရိကျမ်းပြုဆရာ [[ပလေးတိုး|'ပလေးတိုး']]နှင့် အင်္ဂလိပ် ကျမ်းပြုဆရာ 'ဆာ[[သောမတ်စ် မိုး|သောမတ်(စ်)မိုး]]' စသည့် ပညာရှင်ကြီးများကလည်း သုံးသပ်လက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့၏ အယူအဆများမှာ [[စိတ္တဇရုပ်|စိတ္တဇ]]သဘာဝများအပေါ်သာ အမှီပြုခဲ့သည်ဖြစ်၍ အမြဲတစေ မှန်ကန်နေသော အနုမာနများ မဟုတ်ချေ။ ယခုအခါ လူအများ နားလည်နေသော ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ၁၈၄၈ ခုနှစ် '[[ကားလ် မာ့ခ်|ကားလ်မာ့က်စ်]]' နှင့် 'အိန်ဂယ်' တို့ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်းမှ ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်း၌ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အခြေခံ သဘောတရားများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ == ကားလ်မာ့ကစ်၏ အဆိုများမှ == [[ကားလ် မာ့ခ်|ကားလ်မာ့က်စ်]] ၏ အာဘော်အရ လူ့သမိုင်းဟူသည် စိုးပိုင်သော တန်ခိုးအာဏာရှိသူနှင့် တန်ခိုးအာဏာမဲ့သူတို့ မရပ်မနား ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေကြသော လူတန်းစားတိုက်ပွဲများ ဖြစ်သည်။ ထိုလူတန်းစားတိုက်ပွဲများသည် ထွက်ကုန် လုပ်ကိုင်နည်းစနစ်မှ ပေါက်ပွားလာသည်။ ထိုစနစ်သည် လူ့အစည်းအရုံးကိုလည်း အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ခွဲခြမ်းနိုင်သော သတ္တိရှိသည်။ သို့ရှိသည့် အားလျော်စွာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအား ကျေးကျွန်၊ မြေကျွန်၊ အခစား၊ အလုပ်သမား စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကျွန်ပိုင်၊ မြေပိုင်၊ [[ပဒေသရာဇ်စနစ်|ပဒေသရာဇ်]]၊ [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရင်းရှင်]] စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း ကွဲပြားခြားနား စေခဲ့တယ်။ ပထမ လူတန်းစားသည် အလုပ်ကို တကယ်လုပ်ပေးရသူများ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ လူတန်းစားကား ပထမ လူတန်းစား၏ လုပ်အားကို သူတို့၏ ကိုယ်ကျိုးအလို့ငှာ အသုံးချသူများ ဖြစ်သည်။ အချုပ်ဆိုသော် ကုန်ထုတ် ကိရိယာများကို ပိုင်ဆိုင်သူသည် စိုးမိုးခြယ်လှယ်သူဖြစ်၍ ပိုင်ဆိုင်မှုကင်းမဲ့သော အလုပ်သမားတို့မှာ စိုးမိုးခြယ်လှယ်ခြင်း ခံရသူများဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လူတန်းစား ၂ မျိုး ရှိသမျှ ကာလပတ်လုံး လူတန်းစား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေမည် ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရလိုလျှင် လူတန်းစား ကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိသော ကွန်မြူနစ်စနစ်ကို ထူထောင်ရမည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ညွှန်ကြားခဲ့တယ်။ ရှေးဦးစွာ အရင်းရှင်နိုင်ငံများ ပိုင်ဆိုင်သော စက်ရုံ အစရှိသော ကုန်ထုတ်ကိရိယာများနှင့် မြေယာများကို အလုပ်သမားများက သိမ်းယူပြီးလျှင် ပစ္စည်းမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကို ထူထောင်ရမည်။ အရင်းရှင်များ ပိုင်ဆိုင်သော အရင်းအနှီး ပစ္စည်းအဝဝတို့ကို သိမ်းပိုက်ရန်မှာလည်း အေးချမ်းစွာနှင့် ပြီးမြောက်နိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ တော်လှန်မှုကြီးဖြင့်သာ ဖြစ်မြောက်နိုင်ပေမည်။ ထိုကြောင့် ကွန်မြူနစ်စနစ် တည်ထောင်ရေးတွင် တော်လှန်ရေးမှာ မလွဲမရှောင်သာသော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ဆိုတယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် သည် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ‘[[အရင်းအနှီး]]’ ဆိုသော ကျမ်းကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။ ထိုကျမ်းတွင် လူ့သမိုင်းကို [[ဘောဂဗေဒ]]အရ အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြထားသည့်အပြင် အရင်းရှင်စနစ်၏ ဆိုးရွားပုံ၊ ဖောက်ပြန်ပုံတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အရင်းရှင်ဝါဒ]]တွင် တစ်ဦးတည်း ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်မှုကို အားပေးခြင်း၊ အပြိုင်အဆိုင် ကုန်စည်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စနစ်မဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းများနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို အလိုရှိခြင်း၊ ကုန်ချောများ ဖြန့်ဖြူးရန် ဈေးကွက်များလိုခြင်း၊ ထိုကြောင့် မလွဲသာမရှောင်သာပဲ [[နယ်ချဲ့ဝါဒ]]သို့ ကူးပြောင်းရခြင်း စသော ဖောက်ပြန်မှုများသည် အရင်းရှင်စနစ် စတင်ပေါ်ပေါက်စဉ်ကပင် တစ်ပါတည်း ပါလာခဲ့သည်ဟု ဆိုတယ်။ အရင်းရှင်စနစ်အောက်တွင် ပစ္စည်းမဲ့ အလုပ်သမားများမှာ မိမိဖြည့်စွမ်းပေးသော လုပ်အား၏တန်ဖိုးကို တိကျစွာ ပြန်လည်မရရှိပဲ ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းကိုသာ ခံရကြောင်း၊ အမြတ်အစွန်းဆိုသည်မှာ အလုပ်သမားများ ရသင့်ရထိုက်သော လုပ်အား၏ တန်ဖိုးထဲမှ အရင်းရှင်တို့က ခေါင်းပုံဖြတ်ယူလိုက်သော အစွန်းထွက်တန်ဖိုး (ဝါ) အပိုတန်ဖိုးသာ ဖြစ်ကြောင်း ကားလ်မာ့က်စ် က ယူဆသည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်သည် နောက်ဆုံး၌ မိမိသေတွင်းကို ကိုယ်တိုင်တူး၍ ဇာတ်သိမ်းရမည် ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားထားတယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် သည် အရင်းရှင်စနစ်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချထားသော်လည်း အရင်းအနှီးကိုမူ မရှုတ်ချခဲ့ချေ။ အရင်းအနှီးဟု ဆိုအပ်သော ကုန်ထုတ်ကိရိယာများကို လူများစုက ပိုင်ဆိုင်ပြီးလျှင် စနစ်ကျသော ထွက်ကုန်လုပ်ဆောင်ရေး ထူထောင်ရန် လမ်းစဉ်များကို ချမှတ်ခဲ့တယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် ရေးသားချမှတ်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ဝါဒတွင် အဆင့် ၂ ဆင့်ရှိတယ်။ ပထမအဆင့်မှာ စက်ရုံနှင့် လယ်ယာများကို ပစ္စည်းမဲ့ ဆင်းရဲသားများ (အလုပ်သမားနှင့် လယ်သမား) က သိမ်းယူပြီးနောက် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဖြန့်ဖြူးရေး နှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အရင်းအနှီးသဘော မသက်ရောက်သော မိမိကိုယ်ပိုင်သုံး ပစ္စည်းအချို့ကိုမူ ခွင့်ပြုထားလေသည်။ ဤအဆင့်တွင် လူတိုင်းလူတိုင်း စွမ်းအားရှိသမျှ လုပ်ကိုင်ကြပြီး မိမိလိုသမျှကို မိမိခွန်အား စိုက်ထုတ်မှုနှင့်လျော်ညီစွာ အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည်။ လူလူချင်း ခြယ်လှယ်သောစနစ် မရှိတော့သဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် ရှေးရှု၍ လူတိုင်းလူတိုင်းပင် နားလည်မှုဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ဆိုသည်။ အမှန်စင်စစ် ဤအဆင့်တွင် အခွင့်အရေး ညီတူညီမျှ မရရှိနိုင်သေးချေ။ ဤအဆင့်ကို ကားလ်မာ့က်စ် က ကွန်မြူနစ်ခေတ်၏ ပထမအဆင့် သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ် အောက်တန်းခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လူအများက ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုကြတယ်။ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[စက်မှုလက်မှု အရေးပါပုံ|စက်မှုလက်မှု]] ပညာရပ်များ ပိုမိုတိုးတက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ကုန်ထုတ်ကိရိယာ စွမ်းအားများလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာသော အချိန်အခါ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ လူတိုင်းလူတိုင်းသည် မိမိစွမ်းပကား ရှိသမျှ အလုပ်လုပ်ကိုင်ပြီး မိမိတို့ အသုံးလိုသမျှ ရပိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။ ပြည်သူလူထုတို့မှာ ကွန်မြူနစ် စီးပွားရေးစနစ်အရ အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့်၊ အခမဲ့ ဆေးဝါးကုသခွင့်၊ ဖျားနာစဉ်တွင် ထောက်ပံ့မှု ရရှိခွင့်၊ အိုမင်းမစွမ်းသည့်အခါ ထောက်ပံ့မှု ရရှိခွင့် အစရှိသော အခွင့်အရေးများကို ရရှိကြပေလိမ့်မည်။ အပြိုင်အဆိုင် ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းမျိုးလည်း မရှိ။ မလောက်မငသော အဖြစ်မျိုးတို့လည်း မရှိတော့သဖြင့် လူများ ငြိမ်းချမ်းသာယာစွာ နေထိုင်ကြမည် ဖြစ်တယ်။ စစ်ဖြစ်ခြင်း၊ လူတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး အခင်းဖြစ်ပွားခြင်း စသော ပဋိပက္ခမှုများမှလည်း လုံးဝကင်းဝေး နေပေလိမ့်မည်။ ထိုအခါ၌ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းဟူသည် အလိုအလျောက် ညှိုးနွမ်းပျောက်ကွယ် သွားပေလိမ့်မည်။ တနည်းအားဖြင့် အစိုးရဟူ၍ ဖွဲ့စည်းရန်ပင် မလိုတော့ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဆင့်အတန်းမျိုးကား ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်ပင် ဖြစ်တယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် က သူ၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ အောင်မြင်ရေးတွင် အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့၏ အသိဉာဏ်ပွင့်လင်းရေး နှင့် ဘဝ၏အသိမှန်ကို ရရှိရေးသည် အဓိကဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့က်စ် နှင့် အိန်ဂယ် တို့ တီထွင်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ၂၀ ရာစု အစပိုင်းခန့်တွင် ဥရောပတိုက် တစ်ခွင်၌ ပျံ့နှံ့ခဲ့ခြင်းမှာ စက်မှုလက်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့်အတူ ထောင်ပေါင်းများစွာသော အလုပ်သမားတို့မှာ ဆင်းရဲကျပ်တည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေး သုံးသပ်သူများက ဆိုကြသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ယုံကြည်သူများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို မိမိတို့ ဆိုရှယ်လစ်များဟု အမည်ခံခဲ့ကြသည်။ သို့အားဖြင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]]ကို အဓိပ္ပာယ် တူညီစွာ ထားခဲ့ကြသည်။ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ကားလ်မာ့က်စ် ကိုယ်တိုင် ခေါင်းဆောင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ထိုအဖွဲ့ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အဖွဲ့ချုပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံတွင်လည်း [[လီနင်]]အမှူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုက ၂၀ ရာစု အစတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီများကို ထူထောင်ခဲ့ကြတယ်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ထိုပါတီထဲတွင် ဗော်လရှီဗစ်နှင့် မင်ရှိဗစ်ဟု နှစ်ဂိုဏ်းကွဲသွားသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် [[ရုရှားတော်လှန်ရေး]]ကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီများနှင့် ကွဲပြားစေရန် လီနင်ကြီးမှူးသော ဗော်လရှီဗစ်ပါတီကို ကွန်မြူနစ်ပါတီဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် လီနင်က ကြီးမှူး၍ တတိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ခေါ် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ|ဆိုရှယ်လစ်များ]] နှင့် ကွန်မြူနစ်များသည် ဝါဒနှင့် ရည်မှန်းချက်များမှာ တစ်သဘောတည်း ဖြစ်သော်လည်း ဆောင်ရွက်ပုံ နည်းပရိယာယ်များ မတူကြချေ။ ဆိုရှယ်လစ်တို့က ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်ရှိရန်မှာ တော်လှန်မှုများရှိရန် မလိုအပ်ချေ။ တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် အေးချမ်းသာယာစွာ ကူးပြောင်းသွားနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များကမူ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ရည်မှန်းချက်ကို အုံကြွ တော်လှန်ရေးဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်ဟု စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များသည် တော်လှန်ရေးကို အမြဲတစေ မပြုလုပ်နိုင်သည့်တိုင် တော်လှန်ရေးကို အဆက်မပြတ် ပြုလုပ်နေရမည်ဟု ဆိုသောဝါဒကို လက်ခံယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များက ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပစ္စည်းများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်လိုကြသည်။ သို့သော် ဆိုရှယ်လစ်များကမူ ကုန်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများကိုသာ ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်လိုကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၂) အပိုင်း-က </ref> == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] * [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရှင်းရှင်ဝါဒ]] == အကိုးအကား == {{reflist|2}}{{Communism}} [[Category:နိုင်ငံရေးဝါဒ]] [[Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ| ]] s9tpmym32vv8jzh2obodk21phggpqm7 1034392 1034391 2026-05-28T10:03:42Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034392 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} {{Communism sidebar |expanded=all}} '''ကွန်မြူနစ်ဝါဒ''' (Communism) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေး နှင့် ဘောဂဗေဒ အတွင်းရှိ အစိုးရမဲ့၊ ငွေမဲ့၊ လူတန်းစားမဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်စနစ် ကိုထူထောင်ရန် ကြိုးစားသည့်ဝါဒဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်များသည် ယခု [[အရင်းရှင်စနစ်]]ကို ဖျက်သိမ်း၍ အရင်းရှင်တို့၏ အမြတ်ထုတ်မြဲ အုပ်စိုးမှု၊ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏ လုံးပါးပါးမှု သဘောအခြင်းအရာတို့ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်၍ လူတန်းစား အလွှာလွှာ ခွဲခြားမှု ကင်းမဲ့သော၊ တကမ္ဘာလုံး အတိုင်းအတာနှင့် ငွေကြေးသဘောကိုပင် လူ့ဘောင်မှ ပယ်စွန့်ပြီး လူတိုင်း လုပ်အားထည့်ဝေ မျှတမှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော လူ့အဖွဲ့အစည်းကြီးတည်ထောင်ရန် ရည်မှန်းသူများဖြစ်သည်။ == မြန်မာ့စာပေ၌ ဖော်ပြရိုးရှိသည့် သဘော အကြမ်းဖျင်း == ‘သမာသမဂ္ဂဝါဒ’ကျမ်းပြုသူ အရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော်က ‘သမာသမဂ္ဂဝါဒ’ဟု ဘာသာပြန်ထားသည်။ မြေယာနှင့် အရင်းအနှီး ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဘုံပစ္စည်းအဖြစ်ထား၍ စုပေါင်းလုပ်ကိုင်ကာ ထိုမှ ဖြစ်ထွန်းလာသည့် အကျိုးကျေးဇူးများကို မျှတစွာ ဝေငှစားသုံးသည့် နေထိုင်မှုစနစ်မှာ ကမ္ဘာဦးလူတို့ လူ့သမဂ္ဂ (ဝါ) အစုအဖွဲနှင့် နေတတ်လာသည့်အခါကပင် ပေါ်ပေါက်လာဟန် တူသည်။ ထိုနောက်မှ ပုဂ္ဂလိက ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် တစ်ဦးချင်းစီ ကိုယ်ကျိုးရှာခြင်းတို့သည် လူတို့၏ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ အလျောက် ပေါ်ပေါက်လာဟန်တူသည်။ ထိုဘုံဝါဒမျိုးမှာ လူ့သမိုင်းတလျှောက်တွင် ရံဖန်ရံခါ ပေါ်လာခဲ့၍ လိုက်နာကျင့်သုံးသူ လူစုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဦးခရစ်ယာန် အယူဝါဒီတို့တွင် ဘုံဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဥရောပ [[အလယ်ခေတ်]]တွင် ထွန်းကားခဲ့သည့် ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် ဘုံဝါဒစနစ်အတိုင်း နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒအရ သံဃာအဖွဲ့အစည်း၌ ‘သံဃိက’ ဟူသော သဘောရှိပုံနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်နိုင်သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉ ရာစု အတွင်းတွင် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ဗြိတိန်]]မှ ‘ရောဗတ်အိုဝင်’ ဆိုသူသည် ဘုံဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံး နေထိုင်သော စံပြလူစု ၂ စုအား အိုးအိမ် ထူထောင်ပေး၍ ရွာများကို [[အင်္ဂလန်နိုင်ငံ|အင်္ဂလန်]]တွင် လည်းကောင်း၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]တွင် လည်းကောင်း တည်ပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန် [[နယူးယောက်ပြည်နယ်]]တွင် ဘုံဝါဒကို ကျင့်သုံးသည့် 'အိုနိုင်ဒါ ကွန်မြူနတီ' ခေါ် လူစုတစ်စုလည်း အတော်အတန် နာမည်ထွက်ခဲ့သည်။ အထက်ဖော်ပြပါ လူစုများအပြင် ဘုံဝါဒကို လိုက်နာကျင့်သုံးသည့် အခြားသော လူစုများအားလုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တွေ့ရှိရသော အချက် ၂ ချက် ရှိသည်။ ပထမအချက်မှာ ထိုလူစုများတွင် လူဦးရေ များပြားစွာ ပါဝင်သည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ ဒုတိယအချက်မှာ ဤဘုံဝါဒအတိုင်း ဖွဲ့စည်းနေထိုင်ခဲ့သည့် လူစုများမှာ ဘုံဝါဒကို လက်မခံသော လူအများကြားထဲတွင် နေခဲ့ရသည်ဖြစ်၍ ကြာရှည်စွာ မတည်မြဲနိုင်ခဲ့ပေ။ ဘုံဝါဒကို သဘောတရား တစ်ရပ်အဖြစ်နှင့်လည်း ဂရိကျမ်းပြုဆရာ [[ပလေးတိုး|'ပလေးတိုး']]နှင့် အင်္ဂလိပ် ကျမ်းပြုဆရာ 'ဆာ[[သောမတ်စ် မိုး|သောမတ်(စ်)မိုး]]' စသည့် ပညာရှင်ကြီးများကလည်း သုံးသပ်လက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့၏ အယူအဆများမှာ [[စိတ္တဇရုပ်|စိတ္တဇ]]သဘာဝများအပေါ်သာ အမှီပြုခဲ့သည်ဖြစ်၍ အမြဲတစေ မှန်ကန်နေသော အနုမာနများ မဟုတ်ချေ။ ယခုအခါ လူအများ နားလည်နေသော ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ၁၈၄၈ ခုနှစ် '[[ကားလ် မာ့ခ်|ကားလ်မာ့က်စ်]]' နှင့် 'အိန်ဂယ်' တို့ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သော ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်းမှ ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ် ကြေညာစာတမ်း၌ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အခြေခံ သဘောတရားများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်တို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ == ကားလ်မာ့ကစ်၏ အဆိုများမှ == [[ကားလ် မာ့ခ်|ကားလ်မာ့က်စ်]] ၏ အာဘော်အရ လူ့သမိုင်းဟူသည် စိုးပိုင်သော တန်ခိုးအာဏာရှိသူနှင့် တန်ခိုးအာဏာမဲ့သူတို့ မရပ်မနား ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေကြသော လူတန်းစားတိုက်ပွဲများ ဖြစ်သည်။ ထိုလူတန်းစားတိုက်ပွဲများသည် ထွက်ကုန် လုပ်ကိုင်နည်းစနစ်မှ ပေါက်ပွားလာသည်။ ထိုစနစ်သည် လူ့အစည်းအရုံးကိုလည်း အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ခွဲခြမ်းနိုင်သော သတ္တိရှိသည်။ သို့ရှိသည့် အားလျော်စွာ လူ့အဖွဲ့အစည်းအား ကျေးကျွန်၊ မြေကျွန်၊ အခစား၊ အလုပ်သမား စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကျွန်ပိုင်၊ မြေပိုင်၊ [[ပဒေသရာဇ်စနစ်|ပဒေသရာဇ်]]၊ [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရင်းရှင်]] စသည်ဖြင့် လည်းကောင်း ကွဲပြားခြားနား စေခဲ့တယ်။ ပထမ လူတန်းစားသည် အလုပ်ကို တကယ်လုပ်ပေးရသူများ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ လူတန်းစားကား ပထမ လူတန်းစား၏ လုပ်အားကို သူတို့၏ ကိုယ်ကျိုးအလို့ငှာ အသုံးချသူများ ဖြစ်သည်။ အချုပ်ဆိုသော် ကုန်ထုတ် ကိရိယာများကို ပိုင်ဆိုင်သူသည် စိုးမိုးခြယ်လှယ်သူဖြစ်၍ ပိုင်ဆိုင်မှုကင်းမဲ့သော အလုပ်သမားတို့မှာ စိုးမိုးခြယ်လှယ်ခြင်း ခံရသူများဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လူတန်းစား ၂ မျိုး ရှိသမျှ ကာလပတ်လုံး လူတန်းစား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေမည် ဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ရရှိနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရလိုလျှင် လူတန်းစား ကွဲပြားခြားနားခြင်း မရှိသော ကွန်မြူနစ်စနစ်ကို ထူထောင်ရမည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ညွှန်ကြားခဲ့တယ်။ ရှေးဦးစွာ အရင်းရှင်နိုင်ငံများ ပိုင်ဆိုင်သော စက်ရုံ အစရှိသော ကုန်ထုတ်ကိရိယာများနှင့် မြေယာများကို အလုပ်သမားများက သိမ်းယူပြီးလျှင် ပစ္စည်းမဲ့ အာဏာရှင်စနစ်ကို ထူထောင်ရမည်။ အရင်းရှင်များ ပိုင်ဆိုင်သော အရင်းအနှီး ပစ္စည်းအဝဝတို့ကို သိမ်းပိုက်ရန်မှာလည်း အေးချမ်းစွာနှင့် ပြီးမြောက်နိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်၊ တော်လှန်မှုကြီးဖြင့်သာ ဖြစ်မြောက်နိုင်ပေမည်။ ထိုကြောင့် ကွန်မြူနစ်စနစ် တည်ထောင်ရေးတွင် တော်လှန်ရေးမှာ မလွဲမရှောင်သာသော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ဆိုတယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် သည် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ‘[[အရင်းအနှီး]]’ ဆိုသော ကျမ်းကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။ ထိုကျမ်းတွင် လူ့သမိုင်းကို [[ဘောဂဗေဒ]]အရ အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြထားသည့်အပြင် အရင်းရှင်စနစ်၏ ဆိုးရွားပုံ၊ ဖောက်ပြန်ပုံတို့ကို ဖော်ပြထားတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် [[အရင်းရှင်ဝါဒ]]တွင် တစ်ဦးတည်း ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်မှုကို အားပေးခြင်း၊ အပြိုင်အဆိုင် ကုန်စည်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စနစ်မဲ့ ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းများနှင့် ကုန်ကြမ်းများကို အလိုရှိခြင်း၊ ကုန်ချောများ ဖြန့်ဖြူးရန် ဈေးကွက်များလိုခြင်း၊ ထိုကြောင့် မလွဲသာမရှောင်သာပဲ [[နယ်ချဲ့ဝါဒ]]သို့ ကူးပြောင်းရခြင်း စသော ဖောက်ပြန်မှုများသည် အရင်းရှင်စနစ် စတင်ပေါ်ပေါက်စဉ်ကပင် တစ်ပါတည်း ပါလာခဲ့သည်ဟု ဆိုတယ်။ အရင်းရှင်စနစ်အောက်တွင် ပစ္စည်းမဲ့ အလုပ်သမားများမှာ မိမိဖြည့်စွမ်းပေးသော လုပ်အား၏တန်ဖိုးကို တိကျစွာ ပြန်လည်မရရှိပဲ ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းကိုသာ ခံရကြောင်း၊ အမြတ်အစွန်းဆိုသည်မှာ အလုပ်သမားများ ရသင့်ရထိုက်သော လုပ်အား၏ တန်ဖိုးထဲမှ အရင်းရှင်တို့က ခေါင်းပုံဖြတ်ယူလိုက်သော အစွန်းထွက်တန်ဖိုး (ဝါ) အပိုတန်ဖိုးသာ ဖြစ်ကြောင်း ကားလ်မာ့က်စ် က ယူဆသည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်သည် နောက်ဆုံး၌ မိမိသေတွင်းကို ကိုယ်တိုင်တူး၍ ဇာတ်သိမ်းရမည် ဖြစ်ကြောင်း ရေးသားထားတယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် သည် အရင်းရှင်စနစ်ကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချထားသော်လည်း အရင်းအနှီးကိုမူ မရှုတ်ချခဲ့ချေ။ အရင်းအနှီးဟု ဆိုအပ်သော ကုန်ထုတ်ကိရိယာများကို လူများစုက ပိုင်ဆိုင်ပြီးလျှင် စနစ်ကျသော ထွက်ကုန်လုပ်ဆောင်ရေး ထူထောင်ရန် လမ်းစဉ်များကို ချမှတ်ခဲ့တယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် ရေးသားချမှတ်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ဝါဒတွင် အဆင့် ၂ ဆင့်ရှိတယ်။ ပထမအဆင့်မှာ စက်ရုံနှင့် လယ်ယာများကို ပစ္စည်းမဲ့ ဆင်းရဲသားများ (အလုပ်သမားနှင့် လယ်သမား) က သိမ်းယူပြီးနောက် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး၊ ဖြန့်ဖြူးရေး နှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အရင်းအနှီးသဘော မသက်ရောက်သော မိမိကိုယ်ပိုင်သုံး ပစ္စည်းအချို့ကိုမူ ခွင့်ပြုထားလေသည်။ ဤအဆင့်တွင် လူတိုင်းလူတိုင်း စွမ်းအားရှိသမျှ လုပ်ကိုင်ကြပြီး မိမိလိုသမျှကို မိမိခွန်အား စိုက်ထုတ်မှုနှင့်လျော်ညီစွာ အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသည်။ လူလူချင်း ခြယ်လှယ်သောစနစ် မရှိတော့သဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် ရှေးရှု၍ လူတိုင်းလူတိုင်းပင် နားလည်မှုဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု ကားလ်မာ့က်စ် က ဆိုသည်။ အမှန်စင်စစ် ဤအဆင့်တွင် အခွင့်အရေး ညီတူညီမျှ မရရှိနိုင်သေးချေ။ ဤအဆင့်ကို ကားလ်မာ့က်စ် က ကွန်မြူနစ်ခေတ်၏ ပထမအဆင့် သို့မဟုတ် ကွန်မြူနစ် အောက်တန်းခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် လူအများက ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုကြတယ်။ ဒုတိယအဆင့်မှာ [[စက်မှုလက်မှု အရေးပါပုံ|စက်မှုလက်မှု]] ပညာရပ်များ ပိုမိုတိုးတက်လာချိန် ဖြစ်သည်။ ကုန်ထုတ်ကိရိယာ စွမ်းအားများလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာသော အချိန်အခါ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်၌ လူတိုင်းလူတိုင်းသည် မိမိစွမ်းပကား ရှိသမျှ အလုပ်လုပ်ကိုင်ပြီး မိမိတို့ အသုံးလိုသမျှ ရပိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။ ပြည်သူလူထုတို့မှာ ကွန်မြူနစ် စီးပွားရေးစနစ်အရ အခမဲ့ ပညာသင်ကြားခွင့်၊ အခမဲ့ ဆေးဝါးကုသခွင့်၊ ဖျားနာစဉ်တွင် ထောက်ပံ့မှု ရရှိခွင့်၊ အိုမင်းမစွမ်းသည့်အခါ ထောက်ပံ့မှု ရရှိခွင့် အစရှိသော အခွင့်အရေးများကို ရရှိကြပေလိမ့်မည်။ အပြိုင်အဆိုင် ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းမျိုးလည်း မရှိ။ မလောက်မငသော အဖြစ်မျိုးတို့လည်း မရှိတော့သဖြင့် လူများ ငြိမ်းချမ်းသာယာစွာ နေထိုင်ကြမည် ဖြစ်တယ်။ စစ်ဖြစ်ခြင်း၊ လူတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး အခင်းဖြစ်ပွားခြင်း စသော ပဋိပက္ခမှုများမှလည်း လုံးဝကင်းဝေး နေပေလိမ့်မည်။ ထိုအခါ၌ အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းဟူသည် အလိုအလျောက် ညှိုးနွမ်းပျောက်ကွယ် သွားပေလိမ့်မည်။ တနည်းအားဖြင့် အစိုးရဟူ၍ ဖွဲ့စည်းရန်ပင် မလိုတော့ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဆင့်အတန်းမျိုးကား ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အမြင့်ဆုံး ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင်ပင် ဖြစ်တယ်။ ကားလ်မာ့က်စ် က သူ၏ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ အောင်မြင်ရေးတွင် အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့၏ အသိဉာဏ်ပွင့်လင်းရေး နှင့် ဘဝ၏အသိမှန်ကို ရရှိရေးသည် အဓိကဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ကားလ်မာ့က်စ် နှင့် အိန်ဂယ် တို့ တီထွင်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်ဝါဒမှာ ၂၀ ရာစု အစပိုင်းခန့်တွင် ဥရောပတိုက် တစ်ခွင်၌ ပျံ့နှံ့ခဲ့ခြင်းမှာ စက်မှုလက်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့်အတူ ထောင်ပေါင်းများစွာသော အလုပ်သမားတို့မှာ ဆင်းရဲကျပ်တည်း ကျဉ်းမြောင်းလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု နိုင်ငံရေး သုံးသပ်သူများက ဆိုကြသည်။ ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို ယုံကြည်သူများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို မိမိတို့ ဆိုရှယ်လစ်များဟု အမည်ခံခဲ့ကြသည်။ သို့အားဖြင့် ကွန်မြူနစ်ဝါဒနှင့် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]]ကို အဓိပ္ပာယ် တူညီစွာ ထားခဲ့ကြသည်။ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ကားလ်မာ့က်စ် ကိုယ်တိုင် ခေါင်းဆောင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ထိုအဖွဲ့ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အဖွဲ့ချုပ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံတွင်လည်း [[လီနင်]]အမှူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုက ၂၀ ရာစု အစတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီများကို ထူထောင်ခဲ့ကြတယ်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ထိုပါတီထဲတွင် ဗော်လရှီဗစ်နှင့် မင်ရှိဗစ်ဟု နှစ်ဂိုဏ်းကွဲသွားသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် [[ရုရှားတော်လှန်ရေး]]ကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီများနှင့် ကွဲပြားစေရန် လီနင်ကြီးမှူးသော ဗော်လရှီဗစ်ပါတီကို ကွန်မြူနစ်ပါတီဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် လီနင်က ကြီးမှူး၍ တတိယ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့တယ်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ခေါ် [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ|ဆိုရှယ်လစ်များ]] နှင့် ကွန်မြူနစ်များသည် ဝါဒနှင့် ရည်မှန်းချက်များမှာ တစ်သဘောတည်း ဖြစ်သော်လည်း ဆောင်ရွက်ပုံ နည်းပရိယာယ်များ မတူကြချေ။ ဆိုရှယ်လစ်တို့က ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ရည်မှန်းချက်သို့ ရောက်ရှိရန်မှာ တော်လှန်မှုများရှိရန် မလိုအပ်ချေ။ တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် အေးချမ်းသာယာစွာ ကူးပြောင်းသွားနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များကမူ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ရည်မှန်းချက်ကို အုံကြွ တော်လှန်ရေးဖြင့်သာ ရရှိနိုင်သည်ဟု စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များသည် တော်လှန်ရေးကို အမြဲတစေ မပြုလုပ်နိုင်သည့်တိုင် တော်လှန်ရေးကို အဆက်မပြတ် ပြုလုပ်နေရမည်ဟု ဆိုသောဝါဒကို လက်ခံယုံကြည်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်များက ပုဂ္ဂလိကပိုင် ပစ္စည်းများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်လိုကြသည်။ သို့သော် ဆိုရှယ်လစ်များကမူ ကုန်လုပ်သည့် ပစ္စည်းများကိုသာ ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်လိုကြသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၂) အပိုင်း-က </ref> == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] * [[အရင်းရှင်ဝါဒ|အရှင်းရှင်ဝါဒ]] == အကိုးအကား == {{reflist|2}}{{Communism}} [[Category:နိုင်ငံရေးဝါဒ]] [[Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ| ]] 1ji7atzefvlw3zmw5lbsk48nr1l92j5 0 8373 1034381 1030185 2026-05-28T09:22:28Z Koparlay 143382 ပျူလူမျိုးဆိုတာမရှိပဲ၁၉ရာစုကိုလိုနီခေတ်တွင်တို့ဗမာအစည်းရုံးပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းဗမာလူမျိုးတို့၏အမျိုးသားရေးစရိုက်မှေးမှိန်သွားရအောင်ကိုလိုနီစနှစ်ဆိုးရှည်‌အောင်နိုင်ငံရေးအရအမြတ်ထုတ်ကာသမိုင်းဖျက်ခဲ့ရာကနေနောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုး 1034381 wikitext text/x-wiki '''ပျူ'''သည်ဗမာ(မြန်မာ)လူမျိုးတို့၏ရှေးကျသောအမည်ကွဲတစ်ခုထက်မပိုပါ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> ဗမာ(မြန်မာ)တို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) ခေါ်မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">Summerer, M., et al. (2011). "The genetic distinctness of the Burmese people." ''Human Genetics''.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာ(မြန်မာ)လူမျိုး | native_name = ပုဗရမီ | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[မြန်မာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ပိုင်လူမျိုး]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]]ရခိုင်၊တောင်ရိုး၊ဓနု၊အင်းသား၊ယော၊မြိတ်၊ထားဝယ် | footnotes = ပျူလူမျိုးဆိုတာမရှိပဲ၁၉ရာစုကိုလိုနီခေတ်တွင်တို့ဗမာအစည်းရုံးပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းဗမာလူမျိုးတို့၏အမျိုးသားရေးစရိုက်မှေးမှိန်သွားရအောင်ကိုလိုနီစနှစ်ဆိုးရှည်‌အောင်နိုင်ငံရေးအရအမြတ်ထုတ်ကာသမိုင်းဖျက်ခဲ့ရာကနေနောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုး }} [[Category:ပျူခေတ်]] [[en:Pyu city-states]] 1h1743lvjfisuj80j5nwfht0n6g0uap 1034386 1034381 2026-05-28T09:44:56Z Koparlay 143382 ပျူလူမျိုးဆိုတာမရှိပဲ၁၉ရာစုကိုလိုနီခေတ်တွင်တို့ဗမာအစည်းရုံးပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းဗမာလူမျိုးတို့၏အမျိုးသားရေးစရိုက်မှေးမှိန်သွားရအောင်ကိုလိုနီစနှစ်ဆိုးရှည်‌အောင်နိုင်ငံရေးအရအမြတ်ထုတ်ဖို့ရှေးကျသောဗမာ(မြန်မာ)လူမျိုးတို့၏သမိုင်းကိုခွဲခြားဖျက်စီးခဲ့ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။ 1034386 wikitext text/x-wiki '''ပျူ'''သည်ဗမာ(မြန်မာ)လူမျိုးတို့၏ရှေးကျသောအမည်ကွဲတစ်ခုထက်မပိုပါ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်တစ်လျှောက်တွင် [[ကျောက်ခေတ်]]နှောင်းပိုင်း၊ [[ကြေးခေတ်]] နှင့် [[သံခေတ်]] စသည့် လူသားတို့၏ ဆင့်ကဲဖြစ်တည်မှု ခေတ်အဆက်ဆက်ကို ဖြတ်သန်း၍ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ဌာနီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1985">နောက်ပိုင်းသုတသနပြုချက်များခတ်ပြိုင်အထာက်ထားများအရ</ref> ဗမာ(မြန်မာ)တို့သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]မှ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွား]] (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ လူမျိုးခွဲခြားမှုဗေဒအရ မွန်ဂိုလွိုက် (Mongoloid) ခေါ်မျိုးနွယ်စုတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="HumGen2011">နှစ်ပေါင်းထောင်ချီမြန်မာမြေပေါ်ရှိဗမာ(မြန်မာ)စကားတူမျိုးနွယ်စုများပျံ့နှံ့နေထိုင်</ref> {{Infobox ethnic group | group = ဗမာ(မြန်မာ)လူမျိုး | native_name = ပုဗရမီ | native_name_lang = my | image = | image_size = | image_caption = | population = | regions = [[ဧရာဝတီမြစ်]]ဝှမ်း၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | region1 = [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]] | pop1 = | languages = [[မြန်မာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (ထေရဝါဒနှင့် မဟာယာန)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]] | related_groups = [[ပိုင်လူမျိုး]]၊ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားများ]]ရခိုင်၊တောင်ရိုး၊ဓနု၊အင်းသား၊ယော၊မြိတ်၊ထားဝယ် | footnotes = ပျူလူမျိုးဆိုတာမရှိပဲ၁၉ရာစုကိုလိုနီခေတ်တွင်တို့ဗမာအစည်းရုံးပေါ်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင်ဗမာလူမျိုးတို့၏အမျိုးသားရေးစရိုက်မှေးမှိန်သွားရအောင်ကိုလိုနီစနှစ်ဆိုးရှည်‌အောင်နိုင်ငံရေးအရအမြတ်ထုတ်ဖို့ရှေးကျသောဗမာ(မြန်မာ)လူမျိုးတို့၏သမိုင်းကိုခွဲခြားဖျက်စီးခဲ့ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။ }} [[Category:ပျူခေတ်]] [[en:Pyu city-states]] h5j4zatncvpljzc8l65bk9gg8jkmrpx 0 8562 1034277 782640 2026-05-27T16:38:42Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034277 wikitext text/x-wiki {{Infobox lithium}} '''လီသီယမ်''' ({{lang-en|Lithium}}) သည် နူးညံ့ပေါ့ပါး၍ ငွေရောင် ရှိသော [[ဒြပ်စင်]]ဖြစ်သည်။ လီသီယမ် (symbol Li) ဒြပ်စင်သည် periodic table တွင် ပထမဆုံးသော အယ်လ်ကာလီ အုပ်စု (group IA တွင်ပါဝင် ) ဖြစ်ပြီး၊ သဘာဝတွင် isotopes Li-6 and Li-7 များအနေဖြင့်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ နူးညံ့ပေါ့ပါးပြီး ငွေရောင် ရှိသော ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး နိမ့်ကျသော အရည်ပျော်မှတ် နှင့်အတူ ဓာတ်ပြုလွယ်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ များပြားလှစွာသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နှင့် ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများသည်လည်း periodic table ရှိ group IIA ရှိ alkaline earth metals များနှင့်လည်း ပိုတူညီကြသည်။ လီသီယမ် ဂုဏ်သတ္တိများသည် ကယ်လိုရီနှင့် ဆင်တူသည်။ လီသီယမ်တွင်မြင့်မားသော အပူလျှပ်ကူးနိုင်စွမ်း နှင့် အလွန်နိမ့်ကျသော သိပ်သည်းဆများရှိပါတယ်။ လီသီယမ် သတ္တုများ သည် aliphatic amines အုပ်စုများတွင် ပျော်ဝင်ပြီး ethylamine အုပ်စုများနှင့်လည်း ဆင်တူပါတယ်။ သို့သော်လည်း hydrocarbon အုပ်စုများထဲတွင် ပျော်ဝင်ခြင်းမရှိပါ။ [[ဖိုင်:Wie funktioniert eine Lithium-Schwefel-Batterie?.webm|thumb|လီသီယမ်ဘက်ထရီ]] [[ဖိုင်:Wie funktioniert eine Lithium-Schwefel-Batterie?.webm|thumb|လီသီယမ်ဓာတ်ခဲများသည်မည်သို့အလုပ်လုပ်သနည်း။]] လီသီယမ်သည် ဇီဝဆိုင်ရာ ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများ ၊ ဇီဝမဟုတ်သော ဓာတ်ပြုပစ္စည်းများနှင့် ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ လီသီယမ်သည် monoxide နှင့် peroxide ဖြစ်ပေါ်ရန် [[အောက်စီဂျင်]]နှင့် ဓာတ်ပြုပါသည်။ လီသီယမ်သည် [[နိုက်ထရိုဂျင်]]နှင့် အခန်းတွင်းအပူအချိန် တွင်ဓာတ်ပြုပြီး black nitrure ဟုခေါ်သော သတ္တုတစ်မျိုးကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ black nitrure သည် 500&nbsp;°C (930&nbsp;°F) အပူအချိန် မှာ [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]နှင့် အလွယ်တကူ ဓာတ်ပြုပြီး lithium hydride (LiH)ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ လီသီယမ်သတ္တုသည် ရေနှင့်ဓာတ်ပြုရန် ခက်ခဲပါသည်။ [[ကာဗွန်]]နှင့် တိုက်ရိုက် ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး carbure (carbide) ကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ carbure သည် ဟေလိုဂျင်များ နှင့် လွယ်ကူ စွာ ပေါင်းစပ်ပြီး halogenures ကိုဖြစ်ပေါ်စေကာ အလင်းကို ထုတ်လွှတ် ပေးပါသည်။ == အသုံးပြုခြင်း == အဓိက လီသီယမ် ဒြပ်ပေါင်းမှာ lithium hydroxide ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဖြူရောင် ပေါင်ဒါမှုန့်အသွင်ရှိပြီး monohydrate lithium hydroxide ကိုထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ carbonate အား မြေအိုး (ကြွေအိုး အစရှိသောအိုးများ) ထုတ်လုပ်မှုတွင် အသုံးပြုနိူင်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကုသရေးလုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။ romine နှင့် lithium chloride တို့အာ ပြင်းအားကောင်းသော ဆားရည် (ပင်လယ်ရေ) မှရရှိပြီး ၊(၎င်း ဆားရည်သည် ရှည်လျှားသော အပူချိန် ထောက်ပံ့မှုအောက်တွင် စိုးထိုင်းခြင်းကို စုပ်ယူနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အဓိကစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသော လီသီယမ်မှာ အရည်ခွံထူ [[တိရစ္ဆာန်]] များမှရရှိသော အမဲဆီ (ချောဆီ) ပဲဖြစ်ပါတယ်။ အခြားအရေးပါသော လီသီယမ် [[ဒြပ်ပေါင်း]]များအား ဘထ္တရီအိုး များ၏ alkaline များ သိုလှောင်မှု သက်တမ်းကျယ်ပြန့်စေရန်အတွက်လည်း ထပ်ပေါင်း အသုံးပြုပါသည်။ လီသီယမ်သတ္တုစပ်များအား အလူမီနီယမ်၊ ကတ်ထ်မီယမ်၊ ကြေးနီ နှင့် မန်းဂနိစ် တို့နှင့်အတူကြီးမားသော လေယဉ်အစိတ်အပိုင်း တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုပါသည်။ == သဘာဝတွင် တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ == အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများကဲ့သို့ လီသီယမ်တို့သည် ရေထဲတွင် အလွယ်တကူပဲ ဓာတ်ပြုနိုင်သော်လည်း သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ တည်မြဲခြင်းမရှိပေ။ လီသီယမ်သည် အသင့်အတင့် ပေါများကြွယ်ဝသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် 65 ppm (parts per million) ခန့် တွေ့ရှိရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် လီသီယမ်ကို နီဗားဒါးရှိ ပင်လယ်ရေအိုင် (ဆားရည်အိုင်) များမှ ပြန်လည်ထုတ်ယူသည်ကို တွေ့ရသည်။ [[ချီလီနိုင်ငံ]]ရှိ ဆားရည်အိုင် အရင်းအမြစ်များမှ လည်း စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နေကြသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် (လီသီယမ် သတ္တုရိုင်းများနှင့် ဆားရည်အိုင်များမှ) တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန်ပေါင်း (၄၀) တန်ခန့် ထုတ်လုပ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ [[သစ်ပင်]]များသည် လီသီယမ်ကို အလွယ်တကူစုပ်ယူနိုင်သည်။ == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == လောင်ကျွမ်းလွယ်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်၍ မီးလောင်ခြင်းနှင့် ပေါက်ကွဲခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မီးလောင်ခြင်းမှ အဆိပ်သင့်စေသော ဓာတ်ငွေ့များကို ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ လောင်ကျွမ်းမှု မှရသော အငွေ့ကို ရှူရှိုက်မိသောအခါ ချောင်းဆိုးစေခြင်း၊ အသက်ရှူကြပ်ခြင်း နှင့် လည်းချောင်း နာခြင်းစသည့် သက်ရောက်မှုများကို ဖြစ်ပွားစေသည်။ အရေပြားများနီခြင်း၊ အရည်ပြား လောင်ခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း ၊အရည်ကြည်ဖုများ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည့်အပြင် မျက်လုံးများ နီမြန်းခြင်း ၊ မျက်စိနာခြင်း၊ မျက်စိအတွင်း နက်နဲစွာ ပူခြင်း ဖြစ်ခြင်းတို့ကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဝမ်းဗိုက်ကြွက်သားများတက်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက် ပူလောင်မှုခံစားရခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း ၊ စိတ်ချောက်ချားခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း နှင့် အားနည်းခြင်းများမှာလည်း လီသီယမ် အဆိပ်ငွေ့၏ သက်ရောက်မှုကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဒြပ်စင်ကို ရှူရှိုက်ရာမှ အဆုတ်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေတွင် ဓာတ်ငွေ့ကို မရှူရှိုက်မိစေရန် လိုအပ်သည့် စပရေးဘူးများ စီမံထားရှိရန် လိုအပ်လှပါသည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == လီသီယမ်သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ရှူရှိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ အပူချိန် ၂၀ ဒီဂရီဆဲဆီးယက်အောက်တွင် အငွေ့ပျံမှုမှာ ပမာဏမများပြားသော်လည်း အမှုန်များသည် လေထဲတွင် အရပ်မျက်နှာ အသီးသီးသို့ ပျံ့နှံ့ သွားသော အခါ လျင်မြန်စွာ ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ လီသီယမ်ဟာ လေနှင့်ထိ တွေ့သောအခါ အလိုအလျှောက် လောင်ကျွမ်းပြီး အရပ်မျက်နှာ အသီးသီးသို့ ပြန့်နှံ့သွားသည်။ အားကောင်းသော ဓာတ်တိုးခြင်းဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပွားနိုင်သည့်အပြင် အက်ဆစ်များ ၊ တစ်ခြားသော ဒြပ်ပေါင်းများဖြစ်သည့် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန်များ၊ သဲများ နှင့်အတူ ဓာတ်ပြုပါကလည်း မီးလောင်ခြင်း၊ ပေါက်ကွဲခြင်း အန္တရာယ်များကို ဖြစ်ပွားစေတတ်သည်။ ရေ နှင့် ဓာတ်ပြုခြင်းတွင် လောင်ကျွမ်းနိုင်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ နှင့် လီသီယမ် ဟိုက်ဒရောဆိုဒ်အဆိပ်ငွေ့ များကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။ လီသီယမ်သည် နိုက်ထရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်တို့နှင့် လေထဲတွင် ဓာတ်ပြုသည့်အခါ ရေခိုးရေငွေ့များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် လီသီယမ်၏ မျက်နှာပြင်အား အခြားလီသီယမ်အရောနှောများ(LiOH, Li2CO3 ,Li3N) တို့နှင့် ရောနှောဖုန်းအုပ်ထားတတ်ကြသည်။ လီသီယမ်ဟိုက်ဒရောဆိုဒ် အန္တရာယ် အပေးနိုင်ဆုံးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရေသတ္တဝါများကို ပိုမိုထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ]] o7ip3pohzckvo1bqtw6q8i5lxxuyvvx 0 10567 1034376 718521 2026-05-28T08:59:01Z Koparlay 143382 1034376 wikitext text/x-wiki စုက္ကတေးမင်းသည် အမှန်တကယ်မှာ တောင်သူကြီးမင်းနှင့် အလယ်ပြင်သည် မိဖုရားကြီးမှ ပဋိသန္ဓေဖြစ်လေသည်။ [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]]မင်း နန်းတက်ပြီးနောက်တွင် တောင်သူကြီးမင်း တင်မြှောက်ခဲ့သော မိဖုရား ၃ပါး ကိုပင် မိဖုရားဆက် တင်မြောက်ခဲ့သည်။ စုက္ကတေးသည် ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်းနှင့် အလယ်ပြင် မိဖုရားမှ မွေးဖွားသော သားတော်ဖြစ်လေသည်။ [[ကျဉ်စိုး]]မင်းသားကို ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်းကြီး၏ တောင်ပြင်သည် မိဖုရားကြီးမှ ဖွားမြင်သည်။ စုက္ကတေးထက် ကျဉ်စိုးမင်းသားက ၆-လကြီးသည်။ စုက္ကတေးက ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ပါးရည်နတ်ရည်ရှိသည်။ ကျဉ်စိုးမင်းသားသည် မိဖုရားကြီးမှ မွေးဖွားသောကြောင့် အရေးပါလှသည်။ ထို့ကြောင့် စုက္ကတေးသည် ကျဉ်စိုးမင်းသားထံ အမြဲချည်းကပ်သည်။ စုက္ကတေးမင်းသား၏ အကြံနှင့် ကျဉ်စိုးမင်းသားတို့ ပူးပေါင်းကာ ကျောင်းဆောင်တစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပြီး ကျောင်းတော် ရေစက်ချအလှူ၌ သာဓုခေါ်ပေးရန် မင်းကြီးကို ဖိတ်ကြားရာ ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်းလည်း ကြွရောက်လေသည်။ ကျောင်းရောက်လျှင် သီတင်းသုံးမည့် ပုဂ္ဂိုလ် မတွေ့သဖြင့်မေးရာ မင်းကြီးပင်ဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ နန်းချလိုက်လေသည်။ စုက္ကတေးမင်းသားသည် နောင်တော် ကျဉ်စိုးမင်းသားကို နန်းတင်လေသည်။ ကျဉ်စိုးမင်းသား ၆-နှစ်မျှ ထီးနန်းစိုးစံပြီးနောက် နတ်ရွာစံသောအခါ ညီတော် စုက္ကတေးနန်းတက်လာသည်။ စုက္ကတေးမင်းနှင့် အဖေမတူ အမေကွဲ ဖြစ်သော အနော်ရထာ၏ မယ်တော်ကို မိဖုရားအဖြစ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က စုက္ကတေးမင်းက အနော်ရထာအား ပြောခဲ့သည့် "ညီသားနောင်မယ်"ဆိုသည့် စကားရပ်မှာ သမိုင်းတွင်ခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာသည် စုက္ကတေးမင်းအား မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ နန်းတော်မှထွက်ပြီး စစ်တိုက်ရန် လူသူစုဆောင်းခဲ့သည်။ ပုဂံကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ချီတက်လာပြီးနောက် စစ်ဖြစ်လျှင် လူအများအပြား သေကျေပျက်စီးမည် ကို မလိုလားသဖြင့် နောင်တော် စုက္ကတေးမင်း နှင့် [[မြင်းကပါ]]အရပ်တွင် တစ်ဦးချင်းစီးချင်းထိုးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် [[အနော်ရထာ]] အနိုင်ရရှိပြီး စုက္ကတေးမင်း နတ်ရွာစံတော်မူသည်။<ref>[[တင်နိုင်တိုး]] ၏ ပုဂံရွှေပြည်မှ သူရဲကောင်းများ ၂၀၀၆-ခု၊ ဧပြီလ </ref> == ကိုးကား == <references/> * မှတ်ချက်။။ သက္ကရာဇ်များကို [[ဦးကုလား]]ရေးသော '''ရာဇဝင်ချုပ်'''စာအုပ်မှ အမှန်ယူ ရေးသားပါသည်။ {{ပုဂံခေတ်}} {{DEFAULTSORT:စ}} {{Lifetime|၁၀၀၁|၁၀၄၄}} [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] [[Category:ပုဂံခေတ်]] [[Category:ပုဂံမင်းဆက်]] sauyekqj0fvawgd50s2hmh5bt2ienmi 0 10633 1034278 766991 2026-05-27T16:38:52Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034278 wikitext text/x-wiki {{also|သံနှင့်သံမဏိ}} {{Infobox iron}} '''သံ''' ({{lang-en|Iron}}) သည် ပုံမှန်အားဖြင့် တောက်ပြောင်ပြီး ငွေရောင်သန်းသော (lustrous silver-gray) သတ္တု အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စိုစွတ်သော လေနှင့်ထိတွေ့သောအခါ လေထဲရှိ အောက်ဆီဂျင်ကြောင့် ဓာတ်တိုးခြင်း (oxidation) ဖြစ်ပြီး အနက်ရောင် ရှိသော Iron (II)oxide or Ferrous oxide (FeO) အဖြစ်ပြောင်းသွားသည်။ ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table ) ၏ group VIII ၌တည်ရှိသည်။ သံ၏ ဂုဏ်သတ္တိများမှာ နန်းကြိုးဆွဲနိုင်ခြင်း (ductile)၊ အပြားခတ်နိုင်ခြင်း (malleable) တို့ဖြစ်သည်။ သံသည် ပုံဆောင်ခဲ အသွင် လေးမျိုးအနေဖြင့် တည်ရှိနေနိုင်ပြီး အားပျော့သည့် အက်ဆစ် (dilute acids) များတွင် အလွယ်တကူ ပျော်ဝင်နိုင်သည်။ chemically active ဖြစ်ပြီး Bivalent iron (II) (ferrous) နဲ့ trivalent iron (III) (ferric) ဒြပ်ပေါင်းဟူ၍ ဒြပ်ပေါင်းပုံစံ နှစ်မျိုးအဖြစ် တည်ရှိနိုင်သည်။ Ferrous ဒြပ်ပေါင်းဆိုသည်မှာ သံ၏ ပေါင်းစည်းကိန်း ၂ နှင့် ပေါင်းထားသော ဒြပ်ပေါင်းများဖြစ်သည်။ (ဥပမာ-FeO)။ Ferric ဒြပ်ပေါင်းဆိုသည်မှာ သံ၏ ပေါင်းစည်းကိန်း ၃ နှင့် ပေါင်းထားသည့် ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်သည် (ဥပမာ – Fe2O3)။ == အသုံးပြုခြင်း == သတ္တု အားလုံးထဲတွင် သံကို အများဆုံး အသုံးပြုပါသည်။ အခြားသတ္တုများနှင့် နိုင်းယှဉ်လျှင် အကုန်အကျသက်သာပြီး အသုံးဝင်သည့်အတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော သတ္တုတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ သံ၏ အသုံး ဝင်ပုံများမှာ နို့ဆီဘူးခွံမှ အစ ကား၊ [[လေယာဉ်]]၊ သင်္ဘောများအထိ အသုံးပြုကြသည်။ သံမဏိသည် အထင်ရှားဆုံး သံသတ္တုစပ်ဖြစ်ပြီး အခြားသံဒြပ်စင်ပါဝင်သော သတ္တုစပ်များမှာ Pig Iron၊ Cast iron၊ Carbon Steel၊ Wrought Iron နှင့် Iron Oxide တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ( Pig Iron-ကာဗွန်ပါဝင်မူ့ ၃.၅%-၄.၅% ပါသော အိုင်းယွန်းသတ္တုစပ်၊ Cast Iron-ကာဗွန်ပါဝင်မှု ၂.၅% နှင့် အတူ အခြား အညစ်အကြေးများ ရောနှောနေသော သံသတ္တုစပ်၊ wrought iron-ကာဗွန်ပါဝင်မှု အလွန်နည်းပါးသော သန့်စင်ပြီး pure iron) == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == သံသည် စကြဝဠာထဲတွင် ဒဿမမြောက် အပေါ်များဆုံး ဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒြပ်ထုအနေဖြင့် ၃၄.၆%ခန့် ရှိပြီး အပေါများဆုံး ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ သံ အများစုကို hematite (iron (III) oxide-Fe2O3)၊ magnetite (ferrimagnetic-Fe3O4) စသည့် သံအောက်ဆိုဒ် အမျိုးမျိုးနှင့် taconite ဟုခေါ်သော သံပါဝင်နူန်း ၂၅ % မှ ၃၀ % အထိပါဝင်သော သံကျောက်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကမ္ဘာကြီး၏ အလယ်ဗဟိုတွင် သံနှင့်နီကယ် သတ္တုစပ် အမြောက်အမြား ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သံဓာတ်သည် အလွန်သေးငယ်သော micro-organism များမှစ၍ လူသားများအထိ မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး သံထုတ်လုပ်မှုမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း သန်း ၅၀၀ ခန့်ဖြစ်ပြီး အသုံးပြုပြီးသော သံများကို အသစ်ပြန်လည် ပြောင်းလဲ ထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း သန်း ၃၀၀ ခန့် ဖြစ်သည်။ သံ အဓိက ထွက်ရှိသော နိုင်ငံများမှာ တရုတ်၊ ဘရာဇီး၊ ဩစတြေးလျ၊ ရုရှား နှင့် ယူကရိန်း နိုင်ငံတို့ဖြစ်ပြီး သံ တူးဖော်သောတခြား နိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ဘင်နီဇွဲလား၊ ဆွီဒင် နှင့် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတို့ ဖြစ်သည်။ == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == သံဓာတ်သည် အသားအမျိုးမျိုး၊ အာလူးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များထဲတွင် အဓိက ပါဝင်သည်။ လူ့ ခန္ဓာကိုယ်၏ သံဓာတ်စုပ်ယူမှုမှာ အပင်များ၏ သံဓာတ်စုပ်ယူမှုထက် ပို၍ လျင်မြန်ပါသည်။ သံသည် သွေးနီဥများ (Hemoglobin) အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်ပါသည်။ hemoglobin သည် သွေးထဲမှတဆင့် အောက်ဆီဂျင်ကို ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးပါသည်။ သံဓာတ်ချို့တဲ့ ခြင်းသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အဓိက ပြဿနာ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားများ အတွက် တစ်နေ့တာ သံဓာတ်လိုအပ်မှု ပျမ်းမျှနူန်းသည် 7mg ခန့်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများအတွက် 11mg လိုအပ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ လိုအပ်သော သံဓာတ်များကို နေ့စဉ်စားသုံးနေသော အစားအစာ များထဲမှ အလုံအလောက် ရရှိနိုင်သည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == Iron (III)-O-arsenite,pentahydrate (or Ferric arsenite- As2Fe2O6.Fe2O3.5H2O) သည် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေပြီး လေနှင့် ရေကို ညစ်ညမ်းစေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[Category:သတ္တုများ]] cbs29n4zsv54y7gc1y6dhfwa5ptwx52 0 10742 1034263 699566 2026-05-27T16:36:22Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034263 wikitext text/x-wiki {{Infobox copper}} '''ကြေးနီ''' ({{lang-en|Copper}}၊ {{lang-la|Cuprum}}) သည် အက်တမ်အမှတ်စဉ် ၂၉ ရှိသည့် ဒြပ်စင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဓာတုသင်္ကေတမှာ '''Cu''' ဖြစ်သည်။ ကြေးနီသည် နီကျင်ကျင်အရောင် နှင့် ထုထည်ရှိသော ပုံဆောင်ခဲ အသွင်ရှိသည်။ သန့်စင်ထားသည့် ကြေးနီသည် ပျော့ပြောင်းကာ နန်းဆွဲရလွယ်ကူပြီး အပူနှင့် လျှပ်စစ် လျှောက်ကူးမှု ကောင်းမွန်သည့် သတ္တုဖြစ်သည်။ ကြေးနီကို လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများတွင် နန်းကြိုးများအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းအဖြစ်လည်းကောင်း သတ္တုစပ် ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ ကြေးနီနှင့် သတ္တုစပ်များကို လူသားများ အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ နှစ်ထောင်နှင့်ချီရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ရောမခေတ်တွင် ကြေးနီကို စိုက်ပရပ်စ် ဒေသတွင်သာ အဓိကတူးဖော်ကြသည်။ ကြေးနီကို စိုက်ပရပ်မှ လာသော သတ္တု Cyprium ဟုခေါ်တွင်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Cuprum ဖြစ်လာသည်။ ကြေးနီသည် အနီရောင် နှင့် အဝါဖျော့ရောင် အလင်းပြန်ပြီး စုပေါင်းဖွဲ့စည်း သောပုံသဏ္ဍန် ရှိခြင်းကြောင့် အခြားမြင်နိုင်သော ရောင်စဉ်တန်းများကို စုပ်ယူပါသည်။ ကြေးနီသည် [[သံ]] (iron) ထက်ပျော့ပြောင်းပြီး ဇင့် (zinc) ထက်မာကျောပါသည်။ တောက်ပလာအောင် အရောင်တင်ပေး နိုင်သည်။ ကြေးနီကို ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား ( periodic table )၏ အုပ်စု ၁ ဘီ (IB) တွင် [[ငွေ]] (silver)၊ [[ရွှေ]] (gold) တို့ နှင့် အတူ တွေ့နိုင်သည်။ ကြေးနီ သည် ဓာတုဗေဒသတ္တိကြွ မှုနည်းပါးပြီး စိုထိုင်းသောလေထုထဲတွင် ဖြည်းဖြည်းချင်း အညှိတက်လာနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ဖြင်းကို ကြေးညှိတက်ခြင်း (patina) ဟုခေါ်ပါသည်။ == အသုံးပြုခြင်း == [[File:Cu-Scheibe.JPG|thumb|150px|စံ ပုံသွန်းနည်းဖြင့် သွန်းလုပ်ထားသော ၉၉.၉ ရာခိုင်နှုန်း သန့်စင်သည့် ကြေနီပြား]] ကြေးနီ(Copper)ကို လျှပ်စစ်နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်း မှာ ၆၀%၊ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် အမိုးမိုးခြင်း၊ ပိုက်ဆက်ခြင်းများတွင်၂၀%၊ အပူပြောင်းလဲခြင်းတွင် ၁၅%၊ သတ္ထုစပ်ပစ္စည်းများတွင် ၅% အသီးသီး အသုံးပြု ကြသည်။ အဓိကကျသော ကြေးနီ သတ္ထုစပ်များမှာ ကြေးညို၊ ကြေးဝါ (copper-zinc alloy)၊ ကြေးနီ၊ သံဖြူ၊ သွပ်ရောထားသော သတ္ထု (copper-tin-zinc ၎င်းကို သေနတ်များ နှင့် ကျည်ဆန်များတွင် အသုံးပြုပါသည်။)၊ ကြေးနီနှင့် နီကယ်သတ္ထုစပ် (copper-nickel ၎င်းကို ငွေကြေး နှင့် တံဆိပ်ခေါင်း ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။) ကြေးနီသည် လျှပ်စစ်ဝါယာကြိုး တပ်ဆင်ခြင်းအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဝါယာကြိုးကိုကောင်းစွာ သွယ်တန်းနိုင်ခြင်း နှင့် မြင့်မားသော လျှပ်ကူးမှု ရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ [[File:Chuquicamata-002.jpg|thumb|150px|Chuquicamata(ချီကာ ကမတ)မိုင်းတွင်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ကြေးနီမိုင်းတစ်တခုဖြစ်သည်။]] == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == ကြေးနီ(Copper)သည် သာမန်အရာ ဝတ္ထု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သဘာဝအလျှောက် ပြန့်နှံ့ နေသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ လူသားများသည် ကြေးနီကို စိုက်ပျိုးရေး နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အစားထိုးပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ကြေးနီ၏ အရည်အသွေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဆယ်စုနှစ် များစွာကပင် ထုတ်ယူသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြေးနီထုတ်လုပ်မှုသည် မြင့်တက်လျက် ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ သဘာဝတွင် ကြေးနီကို ပို၍ ကုန်ဆုံးစေသည်။ မြစ်များသည် ကြေးနီပါဝင်သော စွန့်ပစ် ပစ္စည်းများကို ရွှံ့နွံများအဖြစ် ၎င်းတို့၏ ကမ်းခြေများတွင်စုပုံခြင်းဖြင့် မြစ်ကမ်းများကို ညစ်ညမ်းစေသည်။ လောင်စာဆီများ လောင်ကျွမ်း ခြင်းကြောင့် ကြေးနီသည် လေထုထဲကို ရောက်ရှိသွားသည်။ မိုးရွာရန်အစပြုချိန် အချေမကျမှီ လေထုထဲမှကြေးနီများသည် ကာလကြာရှည် ထင်ရှားစွာ တည်ရှိနေပါသည်။ ထိုအရာသည် မိုးရွာပြီးနောက် မြေကြီးထဲသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ နောက်ဆုံးရလဒ်အဖြစ် မြေကြီးထဲရှိ ကြေးနီပါဝင်မှုမှာ လေထုထဲတွင် ပါဝင်မှုထက် အရေအတွက် ပိုမိုများလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ကြေးနီကို သဘာဝအရင်းအမြစ် နှင့် လူတို့၏ စွမ်းဆောင်မှု အားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ဥပမာ သဘာဝ အားဖြင့် ဖုန်မှုန့်ပါသောလေတိုက်ခြင်း၊ အသီးအရွက်များဆွေးမြေ့ခြင်း၊ တောမီးလောင်ခြင်း နှင့် ပင်လယ်ရေမှုန်ရေမွှားများ တွင်တွေ့နိုင်သည်။ အခြားသော ဥပမာများမှာ သတ္ထုတွင်းတူးဖော်ခြင်းများ၊ သတ္ထုထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သစ်သားထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဖော့စ်ဖရိတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်ခြင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သဘာဝအရင်းအမြစ်နှင့် လူတို့၏ စွမ်းဆောင်မှုများသည် ပတ်ဝန်းကျင်၌ အလွန်ပျံ့နှံ့ နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကြေးနီကို သတ္တုတွင်းများအနီး၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ မြေဖို့ခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရှိရသည်။ ကြေးနီဒြပ်ပေါင်း အများစုသည် အခြားသောရေအနယ်အနှစ် သို့မဟုတ် မြေမှုန့်များအဖြစ်သို့ အခြေကျသွားသည်ဟု သတ်မှတ်ရပါမည်။ ကြေးနီအရည် ဒြပ်ပေါင်းများသည် လူသားတို့အတွက် ကြီးမားသောဘေး အန္တရာယ် ဖြစ်စေသည်။ ရေတွင်ပျော်ဝင်နေသော ကြေးနီဒြပ်ပေါင်းများကို အများအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးချခြင်းဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကြေးနီထုတ်လုပ်မှုကို တစ်နှစ်လျှင် ပမာဏအားဖြင့် တန်ချိန် ၁၂ သန်းထုတ်လုပ်လျက် ရှိပြီး ကန့်သတ်ထားသော သယံဇာတ ထုတ်လုပ်မှုမှာ ပမာဏအားဖြင့် တန်ချိန် သန်း ၃၀၀ ဖြစ်သည်။ ၎င်းပမာဏသည် ၂၅ နှစ်အတွင်းသာလျှင် တာရှည်ခံမည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြသည်။ တစ်နှစ်လျှင် ၂ သန်းခန့်ကို ပြန်လည်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကြေးရိုင်းအဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။ ယနေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကြေးနီ ပမာဏ ၈၀% သည် အဓိကကျသော သယံဇာတအဖြစ် ချီလီ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ အမေရိကန်၊ အော်စတြေးလျ နှင့် ကနေဒါ နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ အဓိကကျသော သတ္တုရိုင်းသည် အဝါရောင် ကော့ပါးအိုင်းယွန်း ဆာလ်ဖိုဒ် (chalcopyrite -CuFeS2) ဖြစ်သည်။ [[File:CopperIoxide.jpg|thumb|150px|အရိုးရှင်းဆုံး ကော့ပါး1 အေက်ဆိုဒ်]] [[File:Tetramminkupfer(II)-sulfat-Monohydrat Kristalle.png|thumb|150px|အမိုနီယ ပေါင်းစပ်မှုတွင် ကော့ပါး2 သည် အပြာရောင်သို့ မြင်သာစွာပေးနိုင်သည်။]] == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == ကြေးနီကို လေထုနှင့် သောက်ရေကဲ့သို့ အမျိုးမျိုးသော အစားအသောက်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကျွနု်ပ်တို့ နေ့စဉ်စားခြင်း၊ သောက်ခြင်း၊ အသက်ရှုခြင်းများတွင် ထင်ရှားသော ကြေးနီပမာဏကို စုပ်ယူထားသည်။ ကြေးနီစုပ်ယူမှုသည် လိုအပ်ချက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကြေးနီသည် လူသားများအတွက် အမှန်တကယ် လိုအပ်သော သတ္ထုဒြပ်စင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ကြေးနီပါဝင်မှု မြင့်မားလာပါက လူသားများ၏ ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် လေထဲတွင် ကြေးနီပါဝင်မှု နည်းပါသည်။ ထို့ကြောင့် အသက်ရှုခြင်းဖြင့် ကြေးနီစုပ်ယူမှုကို လျှစ်လျှူရှု့ထား နိုင်သည်။ သို့သော် သတ္ထုအရည်ကျို လုပ်ငန်းများ အနီးတွင် နေထိုင်သော သူများသည် ကြေးနီစုပ်ယူမှု များစေနိုင်သည်။ ခဲလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သော အိမ်များတွင် နေထိုင်သူများသည်လည်း ကြေးနီပမာဏ မြင့်မားစွာ စုပ်ယူထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏ သောက်ရေထဲတွင် ရေပိုက်များဆွေးခြင်း၊ စားခြင်းတို့မှ တဆင့် ခန္ဓာကိုယ်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ အလုပ်အကိုင်နှင့်ဆိုင်သော ထိတွေ့မှုများတွင် ကြေးနီ၏ ဆိုးကျိုးများကို တွေ့ရတတ်သည်။ အလုပ် လုပ်ကိုင်ရာနေရာများတွင် ခဲဆိပ်သင့်ခြင်းကဲ့သို့သော ဖျားနာခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သည်။ နှစ်ရက်ကြာပြီးနောက် ဤအခြေအနေမှကျော်ပြီး အလွန်ခံစားရစေသည်။ ကြေးနီကို ထိတွေ့မှု ကြာလာသည်နှင့် အမျှ နှာခေါင်း၊ ပါးစပ် နှင့် မျက်စိတို့ကို ယားယံ နာကျင်ခြင်းများကို ခံစားရခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အစာအိမ်နာကျင်ခြင်း၊ မူးဝေခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်းများကို ဖြစ်စေတတ်သည်။ ကြေးနီကို ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဝင်ရောက်မှုများခြင်းကြောင့် အသဲနှင့်ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်ပျက်ဆီးစေနိုင်ပြီး သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ သိပ္ပံဆောင်းပါးများတွင် မြင့်မားသော ကြေးနီပါဝင်မှု ရှိခြင်းနှင့် အချိန်ကြာရှည်စွာ ထိတွေ့ခြင်းတို့ကို ညွှန်ပြထားသော ကွင်းဆက်တစ်ခုရှိသည်။ ငယ်ရွယ်နုနယ်သော အချိန်တွင် ကြာမြင့်စွာ ထိတွေ့လာသည်နှင့်အမျှ အသိဉာဏ်ပညာ ယိုယွင်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ဤသည်မှာ ပိုမိုဝေးကွာသော စူးစမ်းထောက်လှမ်းမှုအတွက် အရေးပါသော အကြောင်းအရာ ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လိမ့်မည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းတွင် ထိတွေ့နေသော ကြေးနီအခိုးအငွေ့များ၊ ဖုန်မှုန့်များ သို့မဟုတ် မြူမှုန်များသည် ပြောင်းလဲသွားပြီး နှပ်၊ ချွဲသလိပ်များဖြစ်ကာ နှာခေါင်းအမှေးပါးနှင့်ဆိုင်သော နှာခေါင်းနာခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ကြေးနီ အဆိပ်သင့်ခြင်းကြောင့် ဝယ်လ်စွန်( Wilson ) ခေါ် နာတာရှည်ရောဂါများ၊ အသည်းနှင့်ဆိုင်သောရောဂါ လက္ခဏာများ၊ ဦးနှောက်ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်း၊ အာရုံကြောများဆုံးရှုံးခြင်း၊ ကျေက်ကပ်နှင့်ဆိုင်သော ရောဂါများနှင့် မျက်ကြည်လွှာတွင် ကြေးနီအနည်ကျခြင်း စသောရောဂါများကို ဖြစ်စေသည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == ကြေးနီသည် မြေဆီလွှာအတွင်းတွင် ရှိနေပြီး ဇီဝဓာတုနှင့် ဆိုင်သောအရာ ဝတ္ထုများ၊ တွင်းထွက်ကျောက်များတွင် ကပ်တည်ရှိနေသည်။ ကြေးနီသည် ဖယ်ထွက်လာပြီး အကျိုးဆက်တစ်ခုအနေဖြင့် အလွန်ဝေးကွာသော နေရာသို့ ရောက်ရှိသွားခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းသည် မြေအောက်ရေထဲသို့ အမြဲတမ်းဝင်ရောက်သွားသည်။ ရေမျက်နှာပြင်တွင် ကြေးနီသည် ရွှံ့နွံအမှုန်များနှင့် ရောနှောကာ သို့မဟုတ် လွတ်လပ်သောအမှုန်များ (ions) အဖြစ် သွားလာနေပါသည်။ ကြေးနီသည်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပျက်စီးသွားခြင်းမရှိပါ။ မြေဆီလွှာအတွင်းရှိ အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့တွင် စုဆောင်း တည်ရှိနေနိုင်သည်။ ကြေးနီကြွယ်ဝသော မြေဆီလွှာတွင် ကန့်သတ်ထားသော အပင်များ၏ အရေအတွက်သာလျှင် အသက်ရှင်ခွင့် ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်အရ ကြေးနီစွန့်ထုတ်သော စက်ရုံများအနီးတွင် အပင်များကို များများမတွေ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အပင်များပေါ်တွင်ကျရောက်သော ကြေးနီ၏ အကျိုးဆက်ကြောင့် စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးတွင် ပြင်းထန်သော အန္တရာယ်များ ကျရောက်စေသည်။ မြေဆီလွှာ၏ အက်ဆစ်ဓာတ်နှင့် ဇီဝပစ္စည်းများပေါ်တွင် မူတည်ပြီး ကြေးနီသည် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကို ပြင်းထန်စွာ လွှမ်းမိုးထားနိုင်သည်။ ဤသို့ဖြစ်သော်ငြားလည်း ကြေးနီပါဝင်မှုရှိသော မြေဩဇာများကို အသုံးချခဲ့ကြသည်။ မြေဆီလွှာအတွင်းမှ ကြေးနီ၏ စွမ်းဆောင်မှုသည် တီကောင်နှင့် သေးငယ်သော ဇီဝသက်ရှိများ၏ လှုပ်ရှားမှုကို လွှမ်းမိုးထားခြင်း မရှိဟု ပြောဆိုနိုင်သည်။ ဇီဝအခြေခံသော ပစ္စည်းများ ပြိုကွဲခြင်းသည် ၎င်းအချက်များကို သိသာစွာ လျှော့ကျစေသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြုရေး လုပ်ငန်းများတွင် ကြေးနီကြောင့် မြေဆီလွှာများ ဆိုးညစ်စေခြင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ကြေးနီကို စုပ်ယူခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက် ပျက်စီးစေသည်။ အဓိကအားဖြင့် သိုးများသည် ကြေးနီအဆိပ်သင့်ခြင်း ဝေဒနာကို ကြီးမားစွာ ခံစားရတတ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကြေးနီ၏အကျိုးဆက်များကို အာရုံစူးစိုက်မှု နည်းပါးနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 7g0m3j930im8z0goc6ju7zogwvkoph3 0 10865 1034368 1034053 2026-05-28T08:11:42Z Koparlay 143382 /* မင်းဆက်(၂၇)ဆက် */ 1034368 wikitext text/x-wiki [[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ [[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]]သည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ ပန်ထွာမင်းသမီး(? တောင်တွင်းကြီး)နှင့်တွေ့ပြီး [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ ဧည့်ခံပြုစုခြင်း၌ နစ်မွန်း၍ မဆင်မခြင်သွား လာရာကာ မုန်တိုင်းတစ်ခုနှင့် ဆုံသဖြင့် ရေနစ်ပျောက်ဆုံး သွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ နတ်ရွာစံချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၄၃၇ တွင်ဖြစ်သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)</ref> == မင်းဆက်(၂၇)ဆက် == # [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484) # (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) # (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၇၀) (BC-443)(BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373) # (သား) [[ရန်ဘောင်မင်း]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-351) (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) # (သား) [[ရန်မန်မင်း]](သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-301)(BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-251) # (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-220) # (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-182) # (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-148) # (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-120) # [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-111) # (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-60)(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။) # (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (ခရစ်တော်မွေးပြီး ၆နှစ်)(AD-6) # (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (AD-21) # (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (AD-24) # (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-39) # (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-54) # (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-56) # (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-59) # (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-62) # (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-65) # (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-66) # (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-69) # (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-73-80) # (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅)(AD-83) # (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆)(AD-94)ထိုမင်းလက်ထက်တွင်၁၂နှစ်ကြာပြည်တွင်းစစ်မီးကြီးဖြစ်ကာ သာသနာနှစ် ၆၃၈ခုနှစ်၊သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၁၆ခုနှစ်တွင်သရေခေတ္တရာအင်ပါယာကြီးပျက်သုဉ်းလေသည်။ ာပြာပြည သုမုန္ဒရီမင်းသည်(သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) <ref>ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)</ref>သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ်၂နှစ်အတွင်းတွင်သရေခေတ္တရာ၂၅ဆက်မြောက်ဘုရင်သုမုန္ဒရီမင်းနတ်ရွာစံ‌လေသည်။ ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ "'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု "'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ <ref> အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ </ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] 2nb9d46t23iugq3z7ivntqj9p09udr2 1034371 1034368 2026-05-28T08:30:42Z Koparlay 143382 /* */ 1034371 wikitext text/x-wiki [[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ [[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]]သည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ (ပန်ထွာမင်းသမီးတောင်တွင်းကြီးနှင့်တွေ့ပြီး)နောက်ပိုင်းသုတေသနပြုချက်များအရဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည်အိန္ဒိယတာင်ပိုင်းကိုရေကြောင်းချီခဲ့ရာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ပဏ္ဍာဆက်ခြင်းဧည့်ခံပြုစုခြင်းအပြန်ခရီးတွင်မုန်တိုင်းမိပြီးနဂါးကြေး‌လှေတော်ကြီးပျက်စီးကာရေနစ်ပျောက်ဆုံးသွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ နတ်ရွာစံချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၄ တွင်ဖြစ်သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)</ref> == မင်းဆက်(၂၇)ဆက် == # [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484) # (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) # (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၇၀) (BC-443)(BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373) # (သား) [[ရန်ဘောင်မင်း]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-351) (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) # (သား) [[ရန်မန်မင်း]](သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-301)(BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-251) # (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-220) # (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-182) # (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-148) # (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-120) # [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-111) # (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-60)(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။) # (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (ခရစ်တော်မွေးပြီး ၆နှစ်)(AD-6) # (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (AD-21) # (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (AD-24) # (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-39) # (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-54) # (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-56) # (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-59) # (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-62) # (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-65) # (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-66) # (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-69) # (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-73-80) # (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅)(AD-83) # (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆)(AD-94)ထိုမင်းလက်ထက်တွင်၁၂နှစ်ကြာပြည်တွင်းစစ်မီးကြီးဖြစ်ကာ သာသနာနှစ် ၆၃၈ခုနှစ်၊သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၁၆ခုနှစ်တွင်သရေခေတ္တရာအင်ပါယာကြီးပျက်သုဉ်းလေသည်။ ာပြာပြည သုမုန္ဒရီမင်းသည်(သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) <ref>ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)</ref>သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ်၂နှစ်အတွင်းတွင်သရေခေတ္တရာ၂၅ဆက်မြောက်ဘုရင်သုမုန္ဒရီမင်းနတ်ရွာစံ‌လေသည်။ ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ "'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု "'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ <ref> အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ </ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] efjab9be5z3d0n8geq9s6leq3rewlpn 1034372 1034371 2026-05-28T08:32:08Z Koparlay 143382 /* မင်းဆက်(၂၇)ဆက် */ 1034372 wikitext text/x-wiki [[ဧရာဝတီမြစ်‎]]၏ အောက်ပိုင်း (အကြေအရပ်)တွင် ရသေ့ဖြစ်နေသော '''ခေပဒုတ'''မင်း၏ ယောက်ဖ [[သတိုးမဟာရာဇာမင်း]]တွင် မျက်ကန်းမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည်။ ထိုသားနှစ်ပါးကို မွေးစကတည်းက ဖျောက်ဖျက်ရန် စေခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိပ်မွေးထား၍ အရွယ်ရောက်လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်၍ ဧရာဝတီမြစ်‎ အတွင်း မျှောလိုက်သည်။ မြစ်မှာ မျှောပါရင်း မျက်စိမြင်သည်။ ဦးကြီးရသေ့နှင့် တွေ့သည်။ ရသေ့၏ အစီအမံဖြင့် [[မဟာသမ္ဘာဝ]] အမည်ဖြင့် ပျူမိဖုရား နန်းခမ်းနှင့် ထိမ်းမြားကာ ပျူတို့ကို မင်း. လုပ်အုပ်ချုပ်စေသည်။ ခရစ်မပေါ်မီ အနှစ် ၄၄၃ က ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ (ဂြီက္ဗေတြ) အသရေရှိသော မြေအရပ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ (သရေခေတ္တရာ) ဖြစ်လာသည်။ သရေခေတ္တရာသည် ပျူခေတ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္ဘာဝတွင် သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်ရာ [[ဒွတ္တဘောင်]] (တ္ဒဗံ့မင်းကြီး) ဖြစ်လာသည်။ပထမသရေခေတ္တရာမင်းဆက်မှာ ဒွတ္တဘောင် မင်း ၊ရန်ပေါင်မင်း ၊ ရန်မန် မင်းတို့ မှာထင်ရှားသည် ။ [[ရန်မန်|ရန်မန်မင်း]]သည်လည်း သာသနာတော်ကိုထွန်ကားအောင်လုပ်သောမည်ဖြစ်သည်။ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ '''သောကြမဘုရား'''၊ '''ညီးညီးဘုရား'''၊ '''စီးစီးဘုရား'''၊ '''ဘောဘောဘုရား'''၊ '''ပုထိုးကြီးဘုရား''' များဖြစ်သည်။ သို့သော် ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် သာသနာမြေ (ဘုန်းကြီးကျောင်း)မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ၊ (ပန်ထွာမင်းသမီးတောင်တွင်းကြီးနှင့်တွေ့ပြီး)နောက်ပိုင်းသုတေသနပြုချက်များအရဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည်အိန္ဒိယတာင်ပိုင်းကိုရေကြောင်းချီခဲ့ရာ [[ပန်ထွာဘုရင်မ]]၏ပဏ္ဍာဆက်ခြင်းဧည့်ခံပြုစုခြင်းအပြန်ခရီးတွင်မုန်တိုင်းမိပြီးနဂါးကြေး‌လှေတော်ကြီးပျက်စီးကာရေနစ်ပျောက်ဆုံးသွားရသည်။ ထိုမင်းသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ ပင်လယ်တွင် နစ်မွန်းပျက်စီးရသည့် တစ်ပါးတည်းသော မင်းဖြစ်သည်။ နတ်ရွာစံချိန်ကား ခရစ်မပေါ်မီ ၃၇၄ တွင်ဖြစ်သည်။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ (၂၀၀၆-ခု၊ ဇူလိုင်၊ ပကြိမ်)</ref> == မင်းဆက်(၂၇)ဆက် == # [[မဟာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၀/၆၆) (BC-484) # (ညီ) [[စူဠာသမ္ဘာဝ]] (သာသနာနှစ်-၆၆/၁၀၁) (BC-478) # (သား) [[ဒွတ္တဘောင်]] (သာသနာနှစ်-၁၀၁/၁၇၀) (BC-443)(BC-444 တွင် မဇ္ဈိမဒေသ၊ ဝေသာလီပြည်၌ ဒုတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ဒွတ္တရန်]] (သာသနာနှစ်-၁၇၁/၁၉၃) (BC-373) # (သား) [[ရန်ဘောင်မင်း]] (သာသနာနှစ်-၁၉၃/၂၄၃) (BC-351) (BC-326 တွင် အိန္ဒိယ၌ အသောကမင်း နန်းတက်သည်။) # (သား) [[ရန်မန်မင်း]](သာသနာနှစ်-၂၄၃/၂၉၃) (BC-301)(BC-300 အသောကမင်းလက်ထက် တတိယသံဂါယနာတင်သည်။) # (သား) [[ရက္ခန်]] (သာသနာနှစ်-၂၉၃/၃၂၄) (BC-251) # (သား) [[ခန်လောင်း]] (သာသနာနှစ်-၃၂၄/၃၆၂) (BC-220) # (သား) [[လက်ခိုင်]] (သာသနာနှစ်-၃၆၂/၃၉၆) (BC-182) # (သား) [[သိရိစန်]] (သာသနာနှစ်-၃၉၆/၄၂၄) (BC-148) # (သား) [[သီရိရာဇ်]] (သာသနာနှစ်-၄၂၄/၄၃၃) (BC-120) # [[ငတပါး​မင်း​|ငတပါး]] (သာသနာနှစ်-၄၃၃/၄၈၄) (BC-111) # (သား) [[ပါပိရန်]] (သာသနာနှစ်-၄၈၄/၅၅၀) (BC-60)(သာသနာနှစ် ၅၄၄ ရောက်သောအခါ ခရစ်နှစ် (AD-1 ) စသည်။) # (သား) [[ရန်မုက္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၅၀/၅၆၅) (ခရစ်တော်မွေးပြီး ၆နှစ်)(AD-6) # (သား) [[ရန်သိင်္ခ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၅/၅၆၈) (AD-21) # (သား) [[ရန်မုဉ္ဇလိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၆၈/၅၈၃) (AD-24) # (ညီ) [[ဘေရိန္ဒ]] (သာသနာနှစ်-၅၈၃/၅၉၈) (AD-39) # (သား) [[မုဉ္ဇလ]] (သာသနာနှစ်-၅၉၈/၆၀၀) (AD-54) # (သား) [[ပုဏ္ဏမင်း| ပုဏ္ဏ]](သာသနာနှစ်-၆၀၀/၆၀၃) (AD-56) # (ညီ) [[သာခ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၃/၆၀၆) (AD-59) # (သား) [[သာသီ]] (သာသနာနှစ်-၆၀၆/၆၀၉) (AD-62) # (ညီ) [[ကန္နု]] (သာသနာနှစ်-၆၀၉/၆၁၀) (AD-65) # (နောင်တော်) [[ကန်တက်]] (သာသနာနှစ်-၆၁၀/၆၁၃) (AD-66) # (နောင်တော်) [[ဘဇ္ဇ]] (သာသနာနှစ်-၆၁၃/၆၁၇) (AD-69) # (သား) [[သုမုန္ဒရီမင်း]] (သာသနာနှစ်-၆၁၇/၆၂၄) (AD-73-80) # (သား) [[အတိတျာ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂-၅)(AD-83) # (ညီ) [[သုပညာနဂရဆိန္ဒ]] (သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၅-၁၆)(AD-94)ထိုမင်းလက်ထက်တွင်၁၂နှစ်ကြာပြည်တွင်းစစ်မီးကြီးဖြစ်ကာ သာသနာနှစ် ၆၃၈ခုနှစ်၊သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၁၆ခုနှစ်တွင်သရေခေတ္တရာအင်ပါယာကြီးပျက်သုဉ်းလေသည်။ သုမုန္ဒရီမင်းသည်(သာသနာနှစ်-၆၂၄) (AD-80) *(ဒေါဒါရသ ကိန်းကြုံ၍ သာသနာနှစ် ၆၂၂ကို ဖြိုကာ ကျန် ၂-နှစ်မှ စတင် ရေတွက်သည်။) <ref>ဦးကိုကိုဦး ၏ သမိုင်းစဉ်ဆက် သက္ကရာဇ် မှတ်တမ်းများ (၂၀၀၅-ခု၊ အောက်တိုဘာလ၊ ပကြိမ်)</ref>သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ်၂နှစ်အတွင်းတွင်သရေခေတ္တရာ၂၅ဆက်မြောက်ဘုရင်သုမုန္ဒရီမင်းနတ်ရွာစံ‌လေသည်။ ထိုသို့ ဖြိုကိန်းရောက်သော် ပုဂံလောကနန္ဒာအရပ်ကား ကျောက်စကားဟု တွင်၏။ ထိုအရပ်၌ သိကြားမင်းသည် ပုဏ္ဏားအိုယောင်ဆောင်၌ ၆၂၂ ကိုဖြိုကာ "'သက္ကရာဇ်တို ဒွေး ၂ ခု "'ဟူ၍ ကျောက်ဖျာထက်၌ ရေးခဲ့သည် ဟူသတည်း။ <ref> အရှင် သံဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မပိယဆရာတော် ရေး ဒို့နိုင်ငံတော် ၊ ၂၀၁၀-ဖေဖော်ဝါရီလ၊ စာ-၁၃/၁၄ </ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ မင်းဆက်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာသက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] ssh0e0a4t1aii9teggadch1nrt5sydr 0 12250 1034351 952999 2026-05-28T06:48:52Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034351 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} ယူနီဖောင်းဝတ်စုံဆင်မြန်းသည့် ကင်းထောက်များ လိုက်နာ ကျင့်သုံးရသောစည်းကမ်းများကား ကျပ်တည်းလှ၏။ သို့သော် လူအပေါင်း၏အကျိုးကို သည်ပိုးရန် ဝံပုလွေငယ်အစ၊ ရိုဗာ အဆုံး ရှိသော ကင်းထောက်အဖွဲ့ဝင်များ အဆင့်ဆင့် လေ့ကျင့် ကြရပုံမှာ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။ [[File:01p32011.jpg|thumb|ဗြိတိသျှ (ဝဲ) နှင့်မြန်မာ (ယာ) ဝံပုလွေငယ်တံဆိပ်များ]] == ကင်းထောက် == ကင်းထောက်တို့သည် ယူနီဖောင်းဝတ်စုံကို ဆင်ယင်ထားကြသော်လည်း ကင်းထောက်လုပ်ငန်းမှာ စစ် သဘောမပါ၊ နိုင်ငံရေးမစွက်၊ လူမှုဝန်ထမ်းသက်သက်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ယောက်ျားပီသသောဆောင်ရွက်မှု၊ ယောက်ျား ပီသ သော ပျော်ရွှင်မှုတို့ကို ကင်းထောက်တို့ ပြုလုပ်လေ့လာကြ သည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ တာဝန်သိသော နိုင်ငံသားကောင်းဖြစ်လာအောင် လူငယ်လူရွယ် တို့အား ပုံသွန်းဖန်တီးပေးရန်ပင်ဖြစ်၏။ သို့ပုံသွန်းဖန်တီး ပေးရာ၌ လူငယ်လူရွယ်တို့အား ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် အကျင့် စာရိတ္တကောင်းများရအောင် ပြုပြင်အခြေစိုက်ပေး၍ မိမိတို့ ကိုယ်ကိုမိမိအား ကိုးတတ်ခြင်း၊ အကြီးအကဲတို့၏ အမိန့်နှင့် သွန်သင်မှုများကို ရိုသေလိုက်နာတတ်ခြင်း၊ မျက်စိရှင်စွာ ကြည့်တတ် ခြင်းစသည့် အလေ့အထကောင်းများကိုရအောင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်ဖြစ်၏။ [[File:Cub Scouts of Hong Kong at Scout Rally.jpg|thumb|ဟောင်ကောင် ကင်းထောက်အဖွဲ့ ]] နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့အား ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာ သစ္စာစောင့်သိရိုသေတတ်သည်သာမက၊ ကျင့်သားရ၍ လက်ရွေးဆန်ဘဝသို့ ရောက်ပြီးသော ကင်း ထောက်တစ်ဦးသည် မိမိ ကိုယ်ကိုအားကိုးနိုင်သည်နှင့်အမျှ လူမှုကိစ္စကျွမ်းကျင်မှုတို့တွင် အတော်အတန် ခေါက်မိအောင် လေ့လာရ၍ အခြားသူများအတွက်အသုံးကျသော နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်အောင် ကြိုးစားသူလည်းဖြစ်၏။ သူတစ်ပါးအား လည်း ကူညီရ၏။ သဘာဝကိုလေ့လာ၍ လောကပတ်ဝန်း ကျင်ကို စူးစမ်းတတ်ရ၏။ ကြင်နာသောစိတ်ကို မွေးမြူကာ မြင်တွေ့သမျှသော သူတို့အား မိတ်ဆွေသင်္ဂဟသဘောထား ရ၏။ လူငယ်လူရွယ်တို့အား ထိုကဲ့သို့ ရည်မွန်မြင့်မြတ်သော အဆင့်အတန်းသို့ ပြုပြင်ပို့ဆောင်ပေးသော ကင်းထောက် လုပ်ငန်းကို ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရောဗတ် ဗေဒင်ပိုဝယ် (နောင်တွင် လော့ဗေဒင်ပိုဝယ် ဖြစ်လာသူ)သည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် တောင်အာဖရိကရှိ မက်ဖကင်းမြို့ကို ရန်သူ များ ဝန်းဝိုင်းတိုက်ခိုက်စဉ်က သူရသတ္တိပြည့်စုံစွာ တွန်းလှန် အောင်မြင်ခဲ့သော သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် စစ်ကင်း ထောက်လုပ်ငန်းကို အာဖရိကတိုက်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၌ လေ့လာကျွမ်းကျင်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏ အသုံးဝင်ပုံကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် အကျိုးခံစားရသည့်အတွက် တိုင်းပြည်ရှိလူငယ်များအား ကင်း ထောက်စည်းမျဉ်းအတိုင်း သွန်သွင်ပြုပြင်ပေးခဲ့လျှင် တိုင်းပြည် ၏သားကောင်းရတနာများ ထွန်းကားပေါ်ထွက်လာနိုင်မည်ဟု ကောင်းစွာသဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်လည်း ဗိုလ်ချုပ် ကြီး ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ဗုန်းမတ်မြို့အနီး ဗရောင်းဆီးကျွန်း၌ ကင်းထောက်စခန်း တစ်ခု ကို အစမ်းဖွင့်ခဲ့၏။ ထိုအစမ်းစခန်း၌ လူ့အတန်းအစား အမျိုးမျိုးမှ လူငယ် ၂ဝ ကို ကင်းထောက် စည်းမျဉ်းအတိုင်း သွန်သင်ပြုပြင်ပေး၏။ စမ်းသပ်ချက် ကောင်းစွာထမြောက် အောင်မြင်သည်ကို တွေ့သောအခါ 'ကင်းထောက်လမ်းညွှန်' စာအုပ်ကို ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်လေသည်။ ထိုစာအုပ်ထွက်ပေါ်သည့်အတွက် ကင်းထောက်အဖွဲ့များသည် အင်္ဂလန်တွင်တစ်ဖွဲ့ပြီးတစ်ဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရုံမျှမက မကြာမီ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ ထိုသို့ ကင်းထောက်အဖွဲ့ တိုးတက်လာသည်ကို တွေ့မြင်ရသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗေဒင် ပိုဝယ်သည် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် နုတ်ထွက် လိုက်ပြီးလျှင် တက်လူများ၏အကျိုးအတွက် ကင်းထောက် လုပ်ငန်းကို အစွမ်းကုန်ဆောင်ရွက်လေသည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၌ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွစွာ ပါဝင် ဆောင်ရွက်စေခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ ကင်းထောက်အသင်းကို စနစ်တကျ ရှိ စေခြင်းငှာလည်းကောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဗေဒင်ပိုဝယ်သည် ကင်းထောက် များအတွက် ယူနီဖောင်းဝတ်စုံတစ်မျိုးကို တီထွင်ပေးခဲ့၏။ ကင်းထောက်တို့သည် ကာကီအကျႌ၊ ကာကီ သို့မဟုတ် အပြာ ရောင်ဘောင်းဘီတို၊ အဖွဲ့လိုက် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသော လည်စီး၊ နယ်စောင့်တပ်သားများဆောင်းလေ့ရှိသည့် ထိပ် တွင်ချိုင့် ၄ ခုပါဦးထုပ်တို့ကို ဝတ်ဆင်၍၊ 'ဖလားဒါလီး' ခေါ် ၃ ရွက်မြွာပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ကင်းထောက်တံဆိပ်တို့ကို တပ်ဆင်ကြရသည်။ ထိုဝတ်စုံကိုဆင်မြန်းကြရသော လူငယ် တို့သည် လွန်စွာ စိတ်အားတက်ကြွလာကြလျက် မြင့်မြတ် သောစိတ်ထားများကိုလည်း မွေးမြူလာကြသည်။ ကင်းထောက် လုပ်ငန်း၏ မူလအခြေခံသဘောတရားများနှင့် ညီညွတ်စေရန် သဘာဝလေ့လာခြင်း၊ တောတောင်ရေမြေတို့၏ အခြေအနေ စူးစမ်းခြင်း၊ တောစခန်းထွက်ခြင်း၊ ခရီးသွားလာခြင်း၊ တော တွင်းခြေရာခံလိုက်ခြင်း၊ ရှေ့ဆောင်တီထွင်လုပ်ကိုင်ခြင်း အစရှိ သည့်လုပ်ငန်း များပေါ်တွင် ကင်းထောက်တို့၏ လုပ်ငန်းများကို အခြေတည်ထားလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကင်းထောက်တို့သည် ကင်းထောက် လုပ်ငန်းကို တောတွင်းကျွမ်းကျင်မှုကစားနည်းနှင့် ကွင်းပြင်ကစားနည်းကဲ့သို့ သဘောထားကာ ပျော်ရွှင်စွာ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်တတ်ပြီးလျှင် လူမှုဗဟုသုတပညာရပ် များကို မသိမသာရနေကြသူများဖြစ်ပေသည်။ ကင်းထောက် တို့၏ဆောင်ပုဒ်မှာ 'အစဉ်အသင့်' ဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ မည် သည့် အရေးပေါ်ကိစ္စတာဝန်ကိုမဆို ဖြတ်ထိုးဉာဏ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ ဖြေရှင်းထမ်းရွက် တတ်ကြလေသည်။ == ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏ အဆင့်အတန်းများ == အသက်အရွယ်ကိုလိုက်၍ ကင်းထောက်လုပ်ငန်းများကို အဆင့်အတန်းအမျိုးမျိုး ခွဲခြားထားသည်။ အငယ်ဆုံးအတန်း မှာ အသက် ၈ နှစ်မှ ၁၁ နှစ်အထိ ကလေးများပါဝင်ကြ၍ သူတို့ကို 'ဝံပုလွေငယ်'ဟုခေါ်သည်။ ဝံပုလွေငယ်များအား သူတို့ ဆင်မြန်းရသည့်တံဆိပ်နှင့် ဦးထုပ်တို့ကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် ခွဲခြားသိနိုင်၏။ တံဆိပ်မှာ အပြာရင့်ရောင် သို့မဟုတ်အစိမ်းရင့် ရောင် အောက်ခံပေါ်တွင် အနီရောင် သို့မဟုတ် ရွှေခြည်စဖြင့် ထိုးထားသောဝံပုလွေငယ်ဦးခေါင်းပုံ ဖြစ်သည်။ ဦးထုပ်မှာ အစိမ်းရင့်ရောင် သံပရာခွံဦးထုပ်ဖြစ်၍ အပေါ်တွင် ရွှေရောင် ကြိုးများဖြင့် အကန့်ခွဲထားသည်။ ဝံပုလွေငယ်အဖွဲ့၏အထက်အဆင့်မှာ 'ကင်းထောက်' အဖွဲ့ ဖြစ်၏။ ကင်းထောက်များမှာ အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၁၅ နှစ်အထိ လူငယ်များဖြစ်သည်။ ကင်းထောက်အဖွဲ့၏အထက်တွင် ၁၅ နှစ် မှ ၁၈ နှစ်အထိ လူငယ်များပါဝင်သော 'လုလင်ကင်းထောက်' အဖွဲ့ရှိ၏။ အကြီးဆုံးအဆင့်အတန်းမှာ 'ရိုဗာကင်းထောက်' အဖွဲ့ဖြစ်၍ အသက် ၁၈ နှစ်အထက် လူငယ်များပါဝင်သည်။ ထိုအဖွဲ့၌ကား အထက်ပိုင်း အသက်အပိုင်းအခြားမရှိပေ။ တစ်ကြိမ် ကင်းထောက်ပြီးလျှင် တစ်သက်လုံး ကင်းထောက် ဖြစ်သည်ဟူသော ဆိုရိုးလည်း ရှိ၏။ ထိုအဖွဲ့များအပြင် အခြားကင်းထောက်အဖွဲ့များလည်း ရှိ သေးသည်။ ယင်းတို့မှာ ရေကြောင်းကင်းထောက်အဖွဲ့၊ လေ ကြောင်းကင်းထောက်အဖွဲ့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရေကြောင်း ကင်း ထောက်များမှာ သာမန်ကင်းထောက်လုပ်ငန်းများအပြင် မြစ် ချောင်း၊ အင်းအိုင်၊ ပင်လယ်စသော ရေပြင်တို့တွင် သင်္ဘော သား အတတ်တို့ကိုပါ အထူးလေ့လာကြရ၏။ ထိုနည်းတူ လေ ကြောင်းကင်းထောက်များမှာလည်း သာမန်လေ့လာမှုများအပြင် လေကြောင်းဆိုင်ရာအတတ်တို့ကိုပါ သင်ယူမှတ်သားကြရသည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အဆင့် အတန်းအားလုံးအတွက် တသမတ်တည်းဖြစ်သော်လည်း၊ အဆင့်အတန်းကိုလိုက်၍ လုပ်ငန်းနှင့်လေ့ကျင့်မှုအခြေခံတို့မှာ တိုးတက်ပြောင်းလဲခြင်း များပြားလာပေသည်။ ဝံပုလွေငယ် တို့၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ 'အကောင်းဆုံးလုပ်မည်' ဖြစ်၍၊ ကင်း ထောက်တို့၏ဆောင်ပုဒ်မှာ 'အစဉ်အသင့်'ဖြစ်သည်။ ရိုဗာတို့၏ ဆောင်ပုဒ်မှာကား 'ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း' ဖြစ်လေသည်။ ထိုဆောင် ပုဒ်တို့အလိုက် လေ့ကျင့်မှု ဆောင်ရွက်မှုတို့မှာ မသိမသာ ပြောင်းလဲ တိုးတက်ပေသည်။ သို့ရာတွင် အဆင့်မြင့်လာသော အခါ နိမ့်စဉ်ကလိုက်နာခဲ့ရသည့်ဆောင်ပုဒ်များကိုပါ တပူး တပေါင်းတည်း လိုက်နာကြရသည်။ ဝံပုလွေငယ်နှင့်ကင်းထောက်တို့အတွက် သာမန်လေ့ကျင့်မှု များအားဖြင့် မိမိတို့အဖို့ အဆင့်အတန်းတိုးတက်မှုများကို ရရှိ နိုင်သည်။ ထိုအဆင့်အတန်းတို့မှာ ရိုးရိုးကင်းထောက်လုပ်ငန်း ဆိုင်ရာတို့အတွက်ဖြစ်၏။ ထိုမှ တစ်ပါး ဝံပုလွေငယ်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကင်းထောက် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း မိမိအတွက်လက်မှုပညာ၊ လူမှုရေးရာ အကျိုးရှိစေမည့် အထူးပညာရပ် များကို လေ့ကျင့်ကြရသေး သည်။ ထိုပညာရပ်များမှာ အခြားသူမျာ၏အကျိုးကို ဆောင် ရွက်ရန်အတွက်လည်း အသုံးဝင်သော ပညာရပ်များဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကိုအောင်မြင်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတံဆိပ် များကိုလည်း ရရှိနိုင်၏။ ရိုဗာတို့ အဖို့မှာ လူမှုဝန်ထမ်း ပရဟိတ လုပ်ငန်းသည် အဓိကဖြစ်သည့်အတိုင်း သူတို့၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ 'ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း' ဖြစ်ပေသည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == အထက်ဖော်ပြပါအဆင့်အတန်းတို့တွင် လူငယ်လူရွယ်တို့ အား ဖွဲ့စည်းပေးရာ၌ ဝံပုလွေငယ်များအား 'ဝံပုလွေငယ်အုပ်'၊ ကင်းထောက်များအား 'ကင်းထောက်အဖွဲ့'၊ ရိုဗာများအား 'ရိုဗာ သင်း'ဟု ဖွဲ့စည်းကြ၏။ ဝံပုလွေငယ်အုပ်တွင် ဝံပုလွေ ၁၂ ယောက်မှ ၂၄ ယောက်အထိ ပါနိုင်၍ ၆ ဦးစီးပါသော အဖွဲ့ခွဲ များကို 'ခြောက်ဦးစု'ဟု ဖွဲ့စည်းသည်။ ခြောက်ဦးစုတစ်ခုကို ခြောက်ဦးစီးတစ်ယောက် ခေါင်းဆောင်၍ ခြောက်ဦးစီးအားလုံး ကို 'ခြောက်ဦးစီးအုပ်'တစ်ဦးက ခေါင်းဆောင်ရသည်။ ဝံပုလွေငယ်အုပ်ထဲသို့ဝင်ခွင့်ရရန် ရှေးဦးစွာ လိုအပ်သော လေ့ကျင့်မှုတို့ကို ပြုလုပ်အောင်မြင်ရသည်။ ပြီးမှ လူသစ် အဖြစ် ကတိခံယူပွဲကိုကျင်းပကာ အုပ်တွင်းသို့ဝင်ခွင့်ရသည်။ ထိုလူသစ်ကို 'ဖဝါးနု'ဟုခေါ်သည်။ ဖဝါးနု အဖြစ်ဝံပုလွေငယ် လည်စီး တံဆိပ်နှင့်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်နိုင်သော်လည်း ဝံပုလွေ ငယ်အစစ် မဖြစ်သေးချေ။ ဝံပုလွေငယ်အစစ်ဖြစ်ရအောင် လိုအပ် သော လေ့ကျင့်မှုများကို ကစားနည်းများနှင့်ပြုလုပ်၍ ပထမအဆင့်ဖြစ်သော ပထမကြယ်ကိုရအောင် ပြုလုပ်ရပေ သည်။ ဝံပုလွေငယ်တစ်ဦးသည် အသက် ၁၁ နှစ်ပြည့်မှသာ ကင်း ထောက်တစ်ယောက်ဖြစ်နိုင်သည်။ ဝံပုလွေငယ်မဖြစ်ဘဲနှင့် အသက် ၁၂နှစ်ရှိသော အခြားလူငယ်လူရွယ်တို့သည်လည်း ကင်းထောက်အဖွဲ့သို့ တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ကင်း ထောက် ၁၀ ယောက်မှ ၃၂ ယောက်အထိ ပါဝင်သော အဖွဲ့ များကို ဖွဲ့နိုင်သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် ၅ ယောက်မှ ၈ ယောက် အထိရှိသော ကင်းစိတ်များဖွဲ့ကာ ကင်းစိတ်ဦးစီးတို့က အုပ်ချုပ် ရသည်။ အဖွဲ့တစ်ခုလုံးကိုမူ အဖွဲ့ဦးစီးက ကင်းစိတ်ဦးစီးများ ပါဝင်သော သမာဓိခုံနှင့် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုသမာဓိခုံအဖွဲ့ကို အကြံပေးလမ်းညွှန်ပြုလုပ်ကာ ကင်းထောက်အဖွဲ့ တစ်ခုလုံးအား လေ့ကျင့်သင်ကြားသော ကင်းထောက်ဆရာ သို့မဟုတ် လက် ထောက် ကင်းထောက်ဆရာတစ်ဦးလည်း ရှိသည်။ ကင်းထောက်ဖြစ်လိုသော လူငယ်တစ်ဦးသည် ကင်းထောက် အဖွဲ့ အတွင်းသို့ မဝင်ရောက်မီ ခြေနုအတတ်ကို တတ်ကျွမ်းရ မည်။ ထိုခြေနုအတတ်တွင် ကင်းထောက်ကတိ ၃ပါး၊ ကင်း ထောက် ကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါး၊ နိုင်ငံတော်အလံအတင်အချပြုလုပ်နည်း၊ နိုင်ငံတော် သီချင်း၊ ကြိုးချည်နည်း၊ ရှေးဦးသူနာပြုနည်း၊ အချက်ပြနည်း၊ လေးစားနှုတ်ဆက်နည်းတို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့ကိုတတ်သိ နားလည်ပြီးသည့်နောက် ကတိခံယူပွဲကျင်းပပေးရသည်။ ကတိ ခံယူပြီးနောက် ကင်းထောက်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ရသည်။ ကင်းထောက်တို့တွင် လေ့ကျင့်မှု တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဒုတိယတန်း၊ ပထမတန်း၊ ခြင်္သေ့ ကင်းထောက်အထိ အဆင့် ဆင့်တက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် လူမှုရေးရာ အခြေခံပညာရပ်များ၊ လက်မှုပညာရပ်များကို လေ့ကျင့်တတ်မြောက်ပါကလည်း ကျွမ်းကျင်မှု တံဆိပ်များကို ရယူနိုင်သည်။ == ကင်းထောက်ကတိနှင့် ကျင့်ဝတ်များ == ဝံပုလွေ၊ ကင်းထောက်၊ ရိုဗာလုပ်ငန်းအားလုံးတို့၏ အခြေခံကျောရိုးမှာ သက်ဆိုင်ရာကတိနှင့် ကျင့်ဝတ်များ ဖြစ်သည်။ ဝံပုလွေငယ်တို့မှာ ကျွန်တော်သည် စွမ်းအားရှိသမျှ - (၁) ကျွန်တော်ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည့် အယူဝါဒနှင့် တိုင်းပြည်၏တာဝန်ကို ထမ်းရွက်ပါမည်။ (၂) နေ့စဉ် သူတထူးအားကူညီမှုပြု၍ ဝံပုလွေငယ်တို့၏ ကျင့်ဝတ်တို့ကို လိုက်နာပါမည်ဟု ကတိပြုပါသည်ဟုကတိ ပြုပြီးလျှင် (၁) ဝံပုလွေငယ်သည် မိမိအလိုဆန္ဒအတိုင်းမလိုက်ရ။ (၂) ဝံပုလွေငယ်သည် ဝံပုလွေကြီး၏လိုအင်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာရသည်ဟူသော ကျင့်ဝတ်ဥပဒေနှစ်ပါးကို လိုက်နာကြ ရသည်။ ကင်းထောက်နှင့် ရိုဗာတို့အတွက်မှာ ကတိနှင့်ကျင့်ဝတ် ထပ်တူဖြစ်သော်လည်း အသက်၊ ပညာ၊ အရည်အချင်း၊ အတွေ့ အကြုံတို့ကိုလိုက်၍၊ ထိုကတိကိုထိန်းသိမ်းမှု၊ ကျင့်ဝတ်တို့ကို လိုက်နာမှုတို့တွင် အဆင့်အတန်းနှင့် သဘောပေါက် နားလည်မှု တို့မှာ မတူကြပေ။ == ကင်းထောက်ကတိ ၃ ပါး == (၁) ကျွန်တော်ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည့် အယူဝါဒနှင့် ကျွန်တော့်နိုင်ငံ၏တာဝန်ကို ထမ်းရွက်ရန်၊ (၂) သူတပါးအား အချိန်မရွေးကူညီရန်နှင့် (၃) ကင်းထောက်ကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါးကို အမြဲလိုက်နာ ထိန်းသိမ်းရန် ကျွန်တော်စွမ်းအားရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ပါမည်ဟု ကျွန်တော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ပဋ္ဌနာပြု၍ ကတိပြုပါသည်။ ထိုကတိပြုထားသောကင်းထောက် သို့မဟုတ် ရိုဗာ တစ် ယောက်မှာ ကတိတွင်ပါသည့်အတိုင်း အောက်ပါကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါးကို အမြဲတစေ စွမ်းအားရှိသမျှ လိုက်နာ ထိန်းသိမ်းရလေ သည်။ == ကင်းထောက် ကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါး == (၁) ကင်းထောက်တို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် ယုံကြည်ရ၏။ (၂) ကင်းထောက်သည် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိဘ၊ ဆရာသမား၊ အလုပ်ရှင်၊ လက်အောက်ငယ်သားများအပေါ်၌ သစ္စာရှိရ၏။ (၃) ကင်းထောက်၏ ဝတ္တရားသည် မိမိကိုယ်ကို အသုံးကျ စေ၍ သူတစ်ပါးအား ကူညီရန် ဖြစ်၏။ (၄) ကင်းထောက်သည် အများ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၍ အခြားကင်း ထောက်များနှင့် လူမျိုး၊ အယူဝါဒ၊ အဆင့်အတန်းမရွေး ညီအစ်ကိုဖြစ်၏။ (၅) ကင်းထောက်သည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့၏။ (၆) ကင်းထောက်သည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၏။ (၇) ကင်းထောက်သည် မိဖ၊ ဆရာ၊ ခေါင်းဆောင်တို့၏ အမိန့်ကို တသဝေမတိမ်း လိုက်နာ၏။ (၈) ကင်းထောက်သည် အခက်အခဲနှင့် တွေ့တိုင်း အပြုံးမပျက် ရွှင်ပျစွာ ဆောင်ရွက်ရ၏။ (၉) ကင်းထောက်သည် ခြိုးခြံချွေတာတတ်၏။ (၁၀) ကင်းထောက်သည် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံး ၃ ပါးလုံး ဖြူစင်သန့်ရှင်းရ၏။ == နေ့စဉ်တစ်ခု ကောင်းမှုပြု == ကင်းထောက်လုပ်ငန်းတွင် သူတစ်ပါးအတွက် အကျိုး ဆောင်ခြင်းမှာ အရေးကြီးလှသော အခြေခံအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ကင်းထောက်တို့သည် မွန်မြတ်သောအမှုကို နေ့စဉ်ပြုမိရန် သမ္ပဇဉ်ရှိကြရလေသည်။ ကင်းထောက်တစ်ဦး၏ အရည်အခြင်းကို မွန်မြတ်သော နေ့စဉ် အမှုပြုခြင်းတည်းဟူသော မှတ်ကျောက်တွင်တင်၍ စမ်းသပ် နိုင်၏။ အမှု၏အကြီးအသေးမှာ ပဓာနမဟုတ်ပေ။ ကောင်း သောအမှုကိုပြုလိုသော စိတ်စေတနာသာလျှင် အရေးကြီးလေ သည်။ အမေအိုတစ်ဦးအား လမ်းတစ်ဖက်သို့ တွဲကာပို့ဆောင် ပေးခြင်း၊ လမ်းပေါ်၌ကျနေသော ငှက်ပျောခွံတစ်ခုကို သူ တစ်ပါးနင်းမိ၍ ချော်မလဲစေရန်ရှင်းလင်းပစ်ခြင်း၊ ရေငတ်နေ သော နွားတစ်ကောင်ကိုရေတိုက်ခြင်း၊ မီးလောင်ရာ၊ ရေကြီး ရာတွင် ဝင်ရောက်ကူညီခြင်း စသော ကောင်းမှုကလေးများမှာ လွန်စွာအဖိုးတန်သော အပြုအမူကလေးများပင်ဖြစ်ပေသည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိနိုင်ငံတို့တွင် နိုင်ငံလိုက် ကင်းထောက် အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းထားကြ၏။ ထိုနိုင်ငံအလိုက် အဖွဲ့ အစည်းတို့မှာ နိုင်ငံအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဖြစ်ရာ များစွာသောနိုင်ငံတို့ စုပေါင်းဆက်သွယ်မှုကို ဖန်တီးပေးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်းထောက်ဌာနချုပ်တစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုဌာနချုပ်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌တည်ရှိ၏။ မဆက်သွယ်ဘဲ ထားသော အဖွဲ့အသင်းများလည်း ရှိပေသည်။ ကမ္ဘာအရပ် ရပ်ရှိ ကင်းထောက်တို့သည် ၄ နှစ်တစ်ကြိမ် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်လေ့ရှိကြ၏။ ထိုသို့စည်းဝေးသော ကင်းထောက် ညီလာခံများကို 'ဂျမ်ဗိုရီ'ဟုခေါ်သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် နောက်တွင် ကမ္ဘာ့ ဂျမ်ဗိုရီ ၆ ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂ ကြိမ်မှာ အင်္ဂလန်ပြည်တွင်ပြုလုပ်ခဲ့၍ ဒိန်းမတ်၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာ လန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့တွင် တစ်ကြိမ်စီမျှကျင်းပခဲ့လေသည်။ ကမ္ဘာ့ ဂျမ်ဗိုရီများကျင်းပခြင်းကား လူမျိုးပေါင်းစုံ စုပေါင်း ပါဝင်သော ကင်းထောက်တို့သည် အချင်းချင်း နားလည်မှု ရကြကာ၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးသောသ ဘောကို ဖန်တီးယူရန်ပင် ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံးရှိ ကင်း ထောက်တို့အား ဖွဲ့စည်းစုစည်းကာ မြန်မာနိုင်ငံ ကင်းထောက် အမျိုးသား ကောင်စီဌာနချုပ်ရှိသည်။ ထိုဌာနချုပ်၏ ကျက် သရေဆောင်ဥက္ကဋ္ဌမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဖြစ်၏။ စီမံ အုပ်ချုပ်ရေး အတွက်လည်းကောင်း၊ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရေးနှင့် လုပ်ငန်းအုပ်ချုပ်မှုများအတွက် လည်းကောင်း နိုင်ငံချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များကို နှစ်စဉ်ရွေးကောက် တင်မြောက်၍ ကင်းထောက်လုပ်ငန်းကို တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ စီမံအုပ်ချုပ်မှုဖက်တွင် အမျိုးသား ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးက ဦးဆောင်၍၊ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း ဆိုင်ရာဖက်တွင် ကင်းထောက်ချုပ်တစ်ဦးက ဦးဆောင်လေ သည်။ ခရိုင်များ၌လည်း အလားတူပင် ခရိုင်အသင်းများ၊ မြို့နယ်အသင်းများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ နောက်ဆုံးရရှိသော စာရင်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံကင်းထောက်ဦးရေမှာ ၄၆၃၇ (၁၉၅၂ ခုနှစ်)ဖြစ်၏။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်းမှာ ယခုအခါ၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ရှားတိုးတက်လျက် ရှိလာပေသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်းထောက်အဖွဲ့ချုပ်နှင့်လည်း မြန်မာ နိုင်ငံကင်းထောက် အမျိုးသားကောင်စီသည် ဆက်သွယ်ပြီး ဖြစ်၏။ မြန်မာနိုင်ငံအပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိအခြားနိုင်ငံ ၅၆ နိုင်ငံတို့ ကလည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ချုပ်နှင့် ဆက်သွယ်စာရင်း သွင်းပြီးဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်စာရင်းများအရ ဤသို့ ဆက်သွယ်ထားသော ၅၇ နိုင်ငံရှိ ကင်းထောက်ဦးရေမှာ ၅၅၆၁၉၉၃ ယောက် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဥရောပနိုင်ငံအချို့တို့တွင် ကင်းထောက်လုပ်ငန်းမှာ ဖိနှိပ် ပိတ်ပင်ခြင်း ခံရသော်လည်း ကမ္ဘာစစ်၏နောက်တွင် အနိုင်နိုင်ငံ၌ တိုးတက်လျက်ရှိပေသည်။ လူမျိုးနှင့်နိုင်ငံ ကွဲပြားခြားနားကြလင့်ကစား၊ ကင်းထောက်များသည် ညီရင်း အစ်ကိုပမာ လွတ်လပ်စွာကူးလူးဆက်ဆံကြလျက် ကမ္ဘာ့သား ကောင်းရတနာများ ပေါ်ပေါက်ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ရှေးရှု ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြပေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)</ref> =ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်= [[မြန်မာနိုင်ငံကင်းထောက်တပ်ဖွဲ့]] == ကိုးကား == <references/> {{commonscat|scouting}} [[Category:ကင်းထောက်ခြင်း]] c4jjx4emxupannbrjhca7euzbe1nyal 1034352 1034351 2026-05-28T06:49:15Z Mgkaungmyatlwin 128048 /* ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် */ 1034352 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} ယူနီဖောင်းဝတ်စုံဆင်မြန်းသည့် ကင်းထောက်များ လိုက်နာ ကျင့်သုံးရသောစည်းကမ်းများကား ကျပ်တည်းလှ၏။ သို့သော် လူအပေါင်း၏အကျိုးကို သည်ပိုးရန် ဝံပုလွေငယ်အစ၊ ရိုဗာ အဆုံး ရှိသော ကင်းထောက်အဖွဲ့ဝင်များ အဆင့်ဆင့် လေ့ကျင့် ကြရပုံမှာ ချီးကျူးဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။ [[File:01p32011.jpg|thumb|ဗြိတိသျှ (ဝဲ) နှင့်မြန်မာ (ယာ) ဝံပုလွေငယ်တံဆိပ်များ]] == ကင်းထောက် == ကင်းထောက်တို့သည် ယူနီဖောင်းဝတ်စုံကို ဆင်ယင်ထားကြသော်လည်း ကင်းထောက်လုပ်ငန်းမှာ စစ် သဘောမပါ၊ နိုင်ငံရေးမစွက်၊ လူမှုဝန်ထမ်းသက်သက်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ယောက်ျားပီသသောဆောင်ရွက်မှု၊ ယောက်ျား ပီသ သော ပျော်ရွှင်မှုတို့ကို ကင်းထောက်တို့ ပြုလုပ်လေ့လာကြ သည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ တာဝန်သိသော နိုင်ငံသားကောင်းဖြစ်လာအောင် လူငယ်လူရွယ် တို့အား ပုံသွန်းဖန်တီးပေးရန်ပင်ဖြစ်၏။ သို့ပုံသွန်းဖန်တီး ပေးရာ၌ လူငယ်လူရွယ်တို့အား ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် အကျင့် စာရိတ္တကောင်းများရအောင် ပြုပြင်အခြေစိုက်ပေး၍ မိမိတို့ ကိုယ်ကိုမိမိအား ကိုးတတ်ခြင်း၊ အကြီးအကဲတို့၏ အမိန့်နှင့် သွန်သင်မှုများကို ရိုသေလိုက်နာတတ်ခြင်း၊ မျက်စိရှင်စွာ ကြည့်တတ် ခြင်းစသည့် အလေ့အထကောင်းများကိုရအောင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်ဖြစ်၏။ [[File:Cub Scouts of Hong Kong at Scout Rally.jpg|thumb|ဟောင်ကောင် ကင်းထောက်အဖွဲ့ ]] နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့အား ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာ သစ္စာစောင့်သိရိုသေတတ်သည်သာမက၊ ကျင့်သားရ၍ လက်ရွေးဆန်ဘဝသို့ ရောက်ပြီးသော ကင်း ထောက်တစ်ဦးသည် မိမိ ကိုယ်ကိုအားကိုးနိုင်သည်နှင့်အမျှ လူမှုကိစ္စကျွမ်းကျင်မှုတို့တွင် အတော်အတန် ခေါက်မိအောင် လေ့လာရ၍ အခြားသူများအတွက်အသုံးကျသော နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်အောင် ကြိုးစားသူလည်းဖြစ်၏။ သူတစ်ပါးအား လည်း ကူညီရ၏။ သဘာဝကိုလေ့လာ၍ လောကပတ်ဝန်း ကျင်ကို စူးစမ်းတတ်ရ၏။ ကြင်နာသောစိတ်ကို မွေးမြူကာ မြင်တွေ့သမျှသော သူတို့အား မိတ်ဆွေသင်္ဂဟသဘောထား ရ၏။ လူငယ်လူရွယ်တို့အား ထိုကဲ့သို့ ရည်မွန်မြင့်မြတ်သော အဆင့်အတန်းသို့ ပြုပြင်ပို့ဆောင်ပေးသော ကင်းထောက် လုပ်ငန်းကို ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရောဗတ် ဗေဒင်ပိုဝယ် (နောင်တွင် လော့ဗေဒင်ပိုဝယ် ဖြစ်လာသူ)သည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် တောင်အာဖရိကရှိ မက်ဖကင်းမြို့ကို ရန်သူ များ ဝန်းဝိုင်းတိုက်ခိုက်စဉ်က သူရသတ္တိပြည့်စုံစွာ တွန်းလှန် အောင်မြင်ခဲ့သော သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်ပြင် စစ်ကင်း ထောက်လုပ်ငန်းကို အာဖရိကတိုက်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၌ လေ့လာကျွမ်းကျင်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏ အသုံးဝင်ပုံကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် အကျိုးခံစားရသည့်အတွက် တိုင်းပြည်ရှိလူငယ်များအား ကင်း ထောက်စည်းမျဉ်းအတိုင်း သွန်သွင်ပြုပြင်ပေးခဲ့လျှင် တိုင်းပြည် ၏သားကောင်းရတနာများ ထွန်းကားပေါ်ထွက်လာနိုင်မည်ဟု ကောင်းစွာသဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်လည်း ဗိုလ်ချုပ် ကြီး ဗေဒင်ပိုဝယ်သည် ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ဗုန်းမတ်မြို့အနီး ဗရောင်းဆီးကျွန်း၌ ကင်းထောက်စခန်း တစ်ခု ကို အစမ်းဖွင့်ခဲ့၏။ ထိုအစမ်းစခန်း၌ လူ့အတန်းအစား အမျိုးမျိုးမှ လူငယ် ၂ဝ ကို ကင်းထောက် စည်းမျဉ်းအတိုင်း သွန်သင်ပြုပြင်ပေး၏။ စမ်းသပ်ချက် ကောင်းစွာထမြောက် အောင်မြင်သည်ကို တွေ့သောအခါ 'ကင်းထောက်လမ်းညွှန်' စာအုပ်ကို ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်လေသည်။ ထိုစာအုပ်ထွက်ပေါ်သည့်အတွက် ကင်းထောက်အဖွဲ့များသည် အင်္ဂလန်တွင်တစ်ဖွဲ့ပြီးတစ်ဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရုံမျှမက မကြာမီ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ ထိုသို့ ကင်းထောက်အဖွဲ့ တိုးတက်လာသည်ကို တွေ့မြင်ရသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗေဒင် ပိုဝယ်သည် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် နုတ်ထွက် လိုက်ပြီးလျှင် တက်လူများ၏အကျိုးအတွက် ကင်းထောက် လုပ်ငန်းကို အစွမ်းကုန်ဆောင်ရွက်လေသည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၌ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွစွာ ပါဝင် ဆောင်ရွက်စေခြင်းငှာလည်းကောင်း၊ ကင်းထောက်အသင်းကို စနစ်တကျ ရှိ စေခြင်းငှာလည်းကောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဗေဒင်ပိုဝယ်သည် ကင်းထောက် များအတွက် ယူနီဖောင်းဝတ်စုံတစ်မျိုးကို တီထွင်ပေးခဲ့၏။ ကင်းထောက်တို့သည် ကာကီအကျႌ၊ ကာကီ သို့မဟုတ် အပြာ ရောင်ဘောင်းဘီတို၊ အဖွဲ့လိုက် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသော လည်စီး၊ နယ်စောင့်တပ်သားများဆောင်းလေ့ရှိသည့် ထိပ် တွင်ချိုင့် ၄ ခုပါဦးထုပ်တို့ကို ဝတ်ဆင်၍၊ 'ဖလားဒါလီး' ခေါ် ၃ ရွက်မြွာပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ကင်းထောက်တံဆိပ်တို့ကို တပ်ဆင်ကြရသည်။ ထိုဝတ်စုံကိုဆင်မြန်းကြရသော လူငယ် တို့သည် လွန်စွာ စိတ်အားတက်ကြွလာကြလျက် မြင့်မြတ် သောစိတ်ထားများကိုလည်း မွေးမြူလာကြသည်။ ကင်းထောက် လုပ်ငန်း၏ မူလအခြေခံသဘောတရားများနှင့် ညီညွတ်စေရန် သဘာဝလေ့လာခြင်း၊ တောတောင်ရေမြေတို့၏ အခြေအနေ စူးစမ်းခြင်း၊ တောစခန်းထွက်ခြင်း၊ ခရီးသွားလာခြင်း၊ တော တွင်းခြေရာခံလိုက်ခြင်း၊ ရှေ့ဆောင်တီထွင်လုပ်ကိုင်ခြင်း အစရှိ သည့်လုပ်ငန်း များပေါ်တွင် ကင်းထောက်တို့၏ လုပ်ငန်းများကို အခြေတည်ထားလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကင်းထောက်တို့သည် ကင်းထောက် လုပ်ငန်းကို တောတွင်းကျွမ်းကျင်မှုကစားနည်းနှင့် ကွင်းပြင်ကစားနည်းကဲ့သို့ သဘောထားကာ ပျော်ရွှင်စွာ လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်တတ်ပြီးလျှင် လူမှုဗဟုသုတပညာရပ် များကို မသိမသာရနေကြသူများဖြစ်ပေသည်။ ကင်းထောက် တို့၏ဆောင်ပုဒ်မှာ 'အစဉ်အသင့်' ဖြစ်သည့်အတိုင်း၊ မည် သည့် အရေးပေါ်ကိစ္စတာဝန်ကိုမဆို ဖြတ်ထိုးဉာဏ်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ ဖြေရှင်းထမ်းရွက် တတ်ကြလေသည်။ == ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏ အဆင့်အတန်းများ == အသက်အရွယ်ကိုလိုက်၍ ကင်းထောက်လုပ်ငန်းများကို အဆင့်အတန်းအမျိုးမျိုး ခွဲခြားထားသည်။ အငယ်ဆုံးအတန်း မှာ အသက် ၈ နှစ်မှ ၁၁ နှစ်အထိ ကလေးများပါဝင်ကြ၍ သူတို့ကို 'ဝံပုလွေငယ်'ဟုခေါ်သည်။ ဝံပုလွေငယ်များအား သူတို့ ဆင်မြန်းရသည့်တံဆိပ်နှင့် ဦးထုပ်တို့ကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် ခွဲခြားသိနိုင်၏။ တံဆိပ်မှာ အပြာရင့်ရောင် သို့မဟုတ်အစိမ်းရင့် ရောင် အောက်ခံပေါ်တွင် အနီရောင် သို့မဟုတ် ရွှေခြည်စဖြင့် ထိုးထားသောဝံပုလွေငယ်ဦးခေါင်းပုံ ဖြစ်သည်။ ဦးထုပ်မှာ အစိမ်းရင့်ရောင် သံပရာခွံဦးထုပ်ဖြစ်၍ အပေါ်တွင် ရွှေရောင် ကြိုးများဖြင့် အကန့်ခွဲထားသည်။ ဝံပုလွေငယ်အဖွဲ့၏အထက်အဆင့်မှာ 'ကင်းထောက်' အဖွဲ့ ဖြစ်၏။ ကင်းထောက်များမှာ အသက် ၁၂ နှစ်မှ ၁၅ နှစ်အထိ လူငယ်များဖြစ်သည်။ ကင်းထောက်အဖွဲ့၏အထက်တွင် ၁၅ နှစ် မှ ၁၈ နှစ်အထိ လူငယ်များပါဝင်သော 'လုလင်ကင်းထောက်' အဖွဲ့ရှိ၏။ အကြီးဆုံးအဆင့်အတန်းမှာ 'ရိုဗာကင်းထောက်' အဖွဲ့ဖြစ်၍ အသက် ၁၈ နှစ်အထက် လူငယ်များပါဝင်သည်။ ထိုအဖွဲ့၌ကား အထက်ပိုင်း အသက်အပိုင်းအခြားမရှိပေ။ တစ်ကြိမ် ကင်းထောက်ပြီးလျှင် တစ်သက်လုံး ကင်းထောက် ဖြစ်သည်ဟူသော ဆိုရိုးလည်း ရှိ၏။ ထိုအဖွဲ့များအပြင် အခြားကင်းထောက်အဖွဲ့များလည်း ရှိ သေးသည်။ ယင်းတို့မှာ ရေကြောင်းကင်းထောက်အဖွဲ့၊ လေ ကြောင်းကင်းထောက်အဖွဲ့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရေကြောင်း ကင်း ထောက်များမှာ သာမန်ကင်းထောက်လုပ်ငန်းများအပြင် မြစ် ချောင်း၊ အင်းအိုင်၊ ပင်လယ်စသော ရေပြင်တို့တွင် သင်္ဘော သား အတတ်တို့ကိုပါ အထူးလေ့လာကြရ၏။ ထိုနည်းတူ လေ ကြောင်းကင်းထောက်များမှာလည်း သာမန်လေ့လာမှုများအပြင် လေကြောင်းဆိုင်ရာအတတ်တို့ကိုပါ သင်ယူမှတ်သားကြရသည်။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း၏အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ အဆင့် အတန်းအားလုံးအတွက် တသမတ်တည်းဖြစ်သော်လည်း၊ အဆင့်အတန်းကိုလိုက်၍ လုပ်ငန်းနှင့်လေ့ကျင့်မှုအခြေခံတို့မှာ တိုးတက်ပြောင်းလဲခြင်း များပြားလာပေသည်။ ဝံပုလွေငယ် တို့၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ 'အကောင်းဆုံးလုပ်မည်' ဖြစ်၍၊ ကင်း ထောက်တို့၏ဆောင်ပုဒ်မှာ 'အစဉ်အသင့်'ဖြစ်သည်။ ရိုဗာတို့၏ ဆောင်ပုဒ်မှာကား 'ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း' ဖြစ်လေသည်။ ထိုဆောင် ပုဒ်တို့အလိုက် လေ့ကျင့်မှု ဆောင်ရွက်မှုတို့မှာ မသိမသာ ပြောင်းလဲ တိုးတက်ပေသည်။ သို့ရာတွင် အဆင့်မြင့်လာသော အခါ နိမ့်စဉ်ကလိုက်နာခဲ့ရသည့်ဆောင်ပုဒ်များကိုပါ တပူး တပေါင်းတည်း လိုက်နာကြရသည်။ ဝံပုလွေငယ်နှင့်ကင်းထောက်တို့အတွက် သာမန်လေ့ကျင့်မှု များအားဖြင့် မိမိတို့အဖို့ အဆင့်အတန်းတိုးတက်မှုများကို ရရှိ နိုင်သည်။ ထိုအဆင့်အတန်းတို့မှာ ရိုးရိုးကင်းထောက်လုပ်ငန်း ဆိုင်ရာတို့အတွက်ဖြစ်၏။ ထိုမှ တစ်ပါး ဝံပုလွေငယ်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကင်းထောက် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း မိမိအတွက်လက်မှုပညာ၊ လူမှုရေးရာ အကျိုးရှိစေမည့် အထူးပညာရပ် များကို လေ့ကျင့်ကြရသေး သည်။ ထိုပညာရပ်များမှာ အခြားသူမျာ၏အကျိုးကို ဆောင် ရွက်ရန်အတွက်လည်း အသုံးဝင်သော ပညာရပ်များဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကိုအောင်မြင်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတံဆိပ် များကိုလည်း ရရှိနိုင်၏။ ရိုဗာတို့ အဖို့မှာ လူမှုဝန်ထမ်း ပရဟိတ လုပ်ငန်းသည် အဓိကဖြစ်သည့်အတိုင်း သူတို့၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ 'ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း' ဖြစ်ပေသည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == အထက်ဖော်ပြပါအဆင့်အတန်းတို့တွင် လူငယ်လူရွယ်တို့ အား ဖွဲ့စည်းပေးရာ၌ ဝံပုလွေငယ်များအား 'ဝံပုလွေငယ်အုပ်'၊ ကင်းထောက်များအား 'ကင်းထောက်အဖွဲ့'၊ ရိုဗာများအား 'ရိုဗာ သင်း'ဟု ဖွဲ့စည်းကြ၏။ ဝံပုလွေငယ်အုပ်တွင် ဝံပုလွေ ၁၂ ယောက်မှ ၂၄ ယောက်အထိ ပါနိုင်၍ ၆ ဦးစီးပါသော အဖွဲ့ခွဲ များကို 'ခြောက်ဦးစု'ဟု ဖွဲ့စည်းသည်။ ခြောက်ဦးစုတစ်ခုကို ခြောက်ဦးစီးတစ်ယောက် ခေါင်းဆောင်၍ ခြောက်ဦးစီးအားလုံး ကို 'ခြောက်ဦးစီးအုပ်'တစ်ဦးက ခေါင်းဆောင်ရသည်။ ဝံပုလွေငယ်အုပ်ထဲသို့ဝင်ခွင့်ရရန် ရှေးဦးစွာ လိုအပ်သော လေ့ကျင့်မှုတို့ကို ပြုလုပ်အောင်မြင်ရသည်။ ပြီးမှ လူသစ် အဖြစ် ကတိခံယူပွဲကိုကျင်းပကာ အုပ်တွင်းသို့ဝင်ခွင့်ရသည်။ ထိုလူသစ်ကို 'ဖဝါးနု'ဟုခေါ်သည်။ ဖဝါးနု အဖြစ်ဝံပုလွေငယ် လည်စီး တံဆိပ်နှင့်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်နိုင်သော်လည်း ဝံပုလွေ ငယ်အစစ် မဖြစ်သေးချေ။ ဝံပုလွေငယ်အစစ်ဖြစ်ရအောင် လိုအပ် သော လေ့ကျင့်မှုများကို ကစားနည်းများနှင့်ပြုလုပ်၍ ပထမအဆင့်ဖြစ်သော ပထမကြယ်ကိုရအောင် ပြုလုပ်ရပေ သည်။ ဝံပုလွေငယ်တစ်ဦးသည် အသက် ၁၁ နှစ်ပြည့်မှသာ ကင်း ထောက်တစ်ယောက်ဖြစ်နိုင်သည်။ ဝံပုလွေငယ်မဖြစ်ဘဲနှင့် အသက် ၁၂နှစ်ရှိသော အခြားလူငယ်လူရွယ်တို့သည်လည်း ကင်းထောက်အဖွဲ့သို့ တိုက်ရိုက် ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ကင်း ထောက် ၁၀ ယောက်မှ ၃၂ ယောက်အထိ ပါဝင်သော အဖွဲ့ များကို ဖွဲ့နိုင်သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် ၅ ယောက်မှ ၈ ယောက် အထိရှိသော ကင်းစိတ်များဖွဲ့ကာ ကင်းစိတ်ဦးစီးတို့က အုပ်ချုပ် ရသည်။ အဖွဲ့တစ်ခုလုံးကိုမူ အဖွဲ့ဦးစီးက ကင်းစိတ်ဦးစီးများ ပါဝင်သော သမာဓိခုံနှင့် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုသမာဓိခုံအဖွဲ့ကို အကြံပေးလမ်းညွှန်ပြုလုပ်ကာ ကင်းထောက်အဖွဲ့ တစ်ခုလုံးအား လေ့ကျင့်သင်ကြားသော ကင်းထောက်ဆရာ သို့မဟုတ် လက် ထောက် ကင်းထောက်ဆရာတစ်ဦးလည်း ရှိသည်။ ကင်းထောက်ဖြစ်လိုသော လူငယ်တစ်ဦးသည် ကင်းထောက် အဖွဲ့ အတွင်းသို့ မဝင်ရောက်မီ ခြေနုအတတ်ကို တတ်ကျွမ်းရ မည်။ ထိုခြေနုအတတ်တွင် ကင်းထောက်ကတိ ၃ပါး၊ ကင်း ထောက် ကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါး၊ နိုင်ငံတော်အလံအတင်အချပြုလုပ်နည်း၊ နိုင်ငံတော် သီချင်း၊ ကြိုးချည်နည်း၊ ရှေးဦးသူနာပြုနည်း၊ အချက်ပြနည်း၊ လေးစားနှုတ်ဆက်နည်းတို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့ကိုတတ်သိ နားလည်ပြီးသည့်နောက် ကတိခံယူပွဲကျင်းပပေးရသည်။ ကတိ ခံယူပြီးနောက် ကင်းထောက်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ရသည်။ ကင်းထောက်တို့တွင် လေ့ကျင့်မှု တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ဒုတိယတန်း၊ ပထမတန်း၊ ခြင်္သေ့ ကင်းထောက်အထိ အဆင့် ဆင့်တက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် လူမှုရေးရာ အခြေခံပညာရပ်များ၊ လက်မှုပညာရပ်များကို လေ့ကျင့်တတ်မြောက်ပါကလည်း ကျွမ်းကျင်မှု တံဆိပ်များကို ရယူနိုင်သည်။ == ကင်းထောက်ကတိနှင့် ကျင့်ဝတ်များ == ဝံပုလွေ၊ ကင်းထောက်၊ ရိုဗာလုပ်ငန်းအားလုံးတို့၏ အခြေခံကျောရိုးမှာ သက်ဆိုင်ရာကတိနှင့် ကျင့်ဝတ်များ ဖြစ်သည်။ ဝံပုလွေငယ်တို့မှာ ကျွန်တော်သည် စွမ်းအားရှိသမျှ - (၁) ကျွန်တော်ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည့် အယူဝါဒနှင့် တိုင်းပြည်၏တာဝန်ကို ထမ်းရွက်ပါမည်။ (၂) နေ့စဉ် သူတထူးအားကူညီမှုပြု၍ ဝံပုလွေငယ်တို့၏ ကျင့်ဝတ်တို့ကို လိုက်နာပါမည်ဟု ကတိပြုပါသည်ဟုကတိ ပြုပြီးလျှင် (၁) ဝံပုလွေငယ်သည် မိမိအလိုဆန္ဒအတိုင်းမလိုက်ရ။ (၂) ဝံပုလွေငယ်သည် ဝံပုလွေကြီး၏လိုအင်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာရသည်ဟူသော ကျင့်ဝတ်ဥပဒေနှစ်ပါးကို လိုက်နာကြ ရသည်။ ကင်းထောက်နှင့် ရိုဗာတို့အတွက်မှာ ကတိနှင့်ကျင့်ဝတ် ထပ်တူဖြစ်သော်လည်း အသက်၊ ပညာ၊ အရည်အချင်း၊ အတွေ့ အကြုံတို့ကိုလိုက်၍၊ ထိုကတိကိုထိန်းသိမ်းမှု၊ ကျင့်ဝတ်တို့ကို လိုက်နာမှုတို့တွင် အဆင့်အတန်းနှင့် သဘောပေါက် နားလည်မှု တို့မှာ မတူကြပေ။ == ကင်းထောက်ကတိ ၃ ပါး == (၁) ကျွန်တော်ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည့် အယူဝါဒနှင့် ကျွန်တော့်နိုင်ငံ၏တာဝန်ကို ထမ်းရွက်ရန်၊ (၂) သူတပါးအား အချိန်မရွေးကူညီရန်နှင့် (၃) ကင်းထောက်ကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါးကို အမြဲလိုက်နာ ထိန်းသိမ်းရန် ကျွန်တော်စွမ်းအားရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ပါမည်ဟု ကျွန်တော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ပဋ္ဌနာပြု၍ ကတိပြုပါသည်။ ထိုကတိပြုထားသောကင်းထောက် သို့မဟုတ် ရိုဗာ တစ် ယောက်မှာ ကတိတွင်ပါသည့်အတိုင်း အောက်ပါကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါးကို အမြဲတစေ စွမ်းအားရှိသမျှ လိုက်နာ ထိန်းသိမ်းရလေ သည်။ == ကင်းထောက် ကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါး == (၁) ကင်းထောက်တို့၏ ဂုဏ်သိက္ခာသည် ယုံကြည်ရ၏။ (၂) ကင်းထောက်သည် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိဘ၊ ဆရာသမား၊ အလုပ်ရှင်၊ လက်အောက်ငယ်သားများအပေါ်၌ သစ္စာရှိရ၏။ (၃) ကင်းထောက်၏ ဝတ္တရားသည် မိမိကိုယ်ကို အသုံးကျ စေ၍ သူတစ်ပါးအား ကူညီရန် ဖြစ်၏။ (၄) ကင်းထောက်သည် အများ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၍ အခြားကင်း ထောက်များနှင့် လူမျိုး၊ အယူဝါဒ၊ အဆင့်အတန်းမရွေး ညီအစ်ကိုဖြစ်၏။ (၅) ကင်းထောက်သည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့၏။ (၆) ကင်းထောက်သည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၏။ (၇) ကင်းထောက်သည် မိဖ၊ ဆရာ၊ ခေါင်းဆောင်တို့၏ အမိန့်ကို တသဝေမတိမ်း လိုက်နာ၏။ (၈) ကင်းထောက်သည် အခက်အခဲနှင့် တွေ့တိုင်း အပြုံးမပျက် ရွှင်ပျစွာ ဆောင်ရွက်ရ၏။ (၉) ကင်းထောက်သည် ခြိုးခြံချွေတာတတ်၏။ (၁၀) ကင်းထောက်သည် ကိုယ်၊ နှုတ်၊ နှလုံး ၃ ပါးလုံး ဖြူစင်သန့်ရှင်းရ၏။ == နေ့စဉ်တစ်ခု ကောင်းမှုပြု == ကင်းထောက်လုပ်ငန်းတွင် သူတစ်ပါးအတွက် အကျိုး ဆောင်ခြင်းမှာ အရေးကြီးလှသော အခြေခံအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ် ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ကင်းထောက်တို့သည် မွန်မြတ်သောအမှုကို နေ့စဉ်ပြုမိရန် သမ္ပဇဉ်ရှိကြရလေသည်။ ကင်းထောက်တစ်ဦး၏ အရည်အခြင်းကို မွန်မြတ်သော နေ့စဉ် အမှုပြုခြင်းတည်းဟူသော မှတ်ကျောက်တွင်တင်၍ စမ်းသပ် နိုင်၏။ အမှု၏အကြီးအသေးမှာ ပဓာနမဟုတ်ပေ။ ကောင်း သောအမှုကိုပြုလိုသော စိတ်စေတနာသာလျှင် အရေးကြီးလေ သည်။ အမေအိုတစ်ဦးအား လမ်းတစ်ဖက်သို့ တွဲကာပို့ဆောင် ပေးခြင်း၊ လမ်းပေါ်၌ကျနေသော ငှက်ပျောခွံတစ်ခုကို သူ တစ်ပါးနင်းမိ၍ ချော်မလဲစေရန်ရှင်းလင်းပစ်ခြင်း၊ ရေငတ်နေ သော နွားတစ်ကောင်ကိုရေတိုက်ခြင်း၊ မီးလောင်ရာ၊ ရေကြီး ရာတွင် ဝင်ရောက်ကူညီခြင်း စသော ကောင်းမှုကလေးများမှာ လွန်စွာအဖိုးတန်သော အပြုအမူကလေးများပင်ဖြစ်ပေသည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိနိုင်ငံတို့တွင် နိုင်ငံလိုက် ကင်းထောက် အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းထားကြ၏။ ထိုနိုင်ငံအလိုက် အဖွဲ့ အစည်းတို့မှာ နိုင်ငံအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှုရှိသည်ဖြစ်ရာ များစွာသောနိုင်ငံတို့ စုပေါင်းဆက်သွယ်မှုကို ဖန်တီးပေးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်းထောက်ဌာနချုပ်တစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုဌာနချုပ်မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌တည်ရှိ၏။ မဆက်သွယ်ဘဲ ထားသော အဖွဲ့အသင်းများလည်း ရှိပေသည်။ ကမ္ဘာအရပ် ရပ်ရှိ ကင်းထောက်တို့သည် ၄ နှစ်တစ်ကြိမ် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်လေ့ရှိကြ၏။ ထိုသို့စည်းဝေးသော ကင်းထောက် ညီလာခံများကို 'ဂျမ်ဗိုရီ'ဟုခေါ်သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် နောက်တွင် ကမ္ဘာ့ ဂျမ်ဗိုရီ ၆ ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂ ကြိမ်မှာ အင်္ဂလန်ပြည်တွင်ပြုလုပ်ခဲ့၍ ဒိန်းမတ်၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာ လန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့တွင် တစ်ကြိမ်စီမျှကျင်းပခဲ့လေသည်။ ကမ္ဘာ့ ဂျမ်ဗိုရီများကျင်းပခြင်းကား လူမျိုးပေါင်းစုံ စုပေါင်း ပါဝင်သော ကင်းထောက်တို့သည် အချင်းချင်း နားလည်မှု ရကြကာ၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးသောသ ဘောကို ဖန်တီးယူရန်ပင် ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံးရှိ ကင်း ထောက်တို့အား ဖွဲ့စည်းစုစည်းကာ မြန်မာနိုင်ငံ ကင်းထောက် အမျိုးသား ကောင်စီဌာနချုပ်ရှိသည်။ ထိုဌာနချုပ်၏ ကျက် သရေဆောင်ဥက္ကဋ္ဌမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဖြစ်၏။ စီမံ အုပ်ချုပ်ရေး အတွက်လည်းကောင်း၊ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရေးနှင့် လုပ်ငန်းအုပ်ချုပ်မှုများအတွက် လည်းကောင်း နိုင်ငံချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များကို နှစ်စဉ်ရွေးကောက် တင်မြောက်၍ ကင်းထောက်လုပ်ငန်းကို တစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ စီမံအုပ်ချုပ်မှုဖက်တွင် အမျိုးသား ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးက ဦးဆောင်၍၊ ကင်းထောက်လုပ်ငန်း ဆိုင်ရာဖက်တွင် ကင်းထောက်ချုပ်တစ်ဦးက ဦးဆောင်လေ သည်။ ခရိုင်များ၌လည်း အလားတူပင် ခရိုင်အသင်းများ၊ မြို့နယ်အသင်းများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ နောက်ဆုံးရရှိသော စာရင်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံကင်းထောက်ဦးရေမှာ ၄၆၃၇ (၁၉၅၂ ခုနှစ်)ဖြစ်၏။ ကင်းထောက်လုပ်ငန်းမှာ ယခုအခါ၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ရှားတိုးတက်လျက် ရှိလာပေသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကင်းထောက်အဖွဲ့ချုပ်နှင့်လည်း မြန်မာ နိုင်ငံကင်းထောက် အမျိုးသားကောင်စီသည် ဆက်သွယ်ပြီး ဖြစ်၏။ မြန်မာနိုင်ငံအပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိအခြားနိုင်ငံ ၅၆ နိုင်ငံတို့ ကလည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ချုပ်နှင့် ဆက်သွယ်စာရင်း သွင်းပြီးဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်စာရင်းများအရ ဤသို့ ဆက်သွယ်ထားသော ၅၇ နိုင်ငံရှိ ကင်းထောက်ဦးရေမှာ ၅၅၆၁၉၉၃ ယောက် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဥရောပနိုင်ငံအချို့တို့တွင် ကင်းထောက်လုပ်ငန်းမှာ ဖိနှိပ် ပိတ်ပင်ခြင်း ခံရသော်လည်း ကမ္ဘာစစ်၏နောက်တွင် အနိုင်နိုင်ငံ၌ တိုးတက်လျက်ရှိပေသည်။ လူမျိုးနှင့်နိုင်ငံ ကွဲပြားခြားနားကြလင့်ကစား၊ ကင်းထောက်များသည် ညီရင်း အစ်ကိုပမာ လွတ်လပ်စွာကူးလူးဆက်ဆံကြလျက် ကမ္ဘာ့သား ကောင်းရတနာများ ပေါ်ပေါက်ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ရှေးရှု ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြပေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁)</ref> =ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်= [[မြန်မာနိုင်ငံ ကင်းထောက်တပ်ဖွဲ့]] == ကိုးကား == <references/> {{commonscat|scouting}} [[Category:ကင်းထောက်ခြင်း]] fmxn0cmzibazdogrb9x68lo6noysdco 0 12284 1034227 1027762 2026-05-27T13:48:36Z နေနီဝန်း 89694 /* */ မြန်မာဘာသာဖြင့်ပြင်ဆင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဝီကီလင့်များပြင်ဆင်ချိတ်ဆက်သည်။ 1034227 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=29 Jul 2021}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ | native_name = {{vunblist |{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}} |{{small|''Də Afġānistān Islāmī Imārat''}} |{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}} |{{small|''Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān''}}}} | ပုံ_အလံ = Flag of Taliban.svg | ပုံ_တံဆိပ် = | symbol_type = နိုင်ငံတော်တံဆိပ် | symbol_type_article = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />"{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}" <br />{{small|"[[အလ္လာဟ်]]မှတစ်ပါးဘုရားမရှိ၊ [[မိုဟာမက်]]သည်အလ္လာဟ်၏တမန်တော်ဖြစ်သည်။." ([[:en:Shahada|ရှဟာဒ]])}} | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{transl|ur|ALA-LC|''Dā Də Bātorāno Kor''}}<br />{{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br /><small>(''"[[:en:This Is the Home of the Brave|ဒါဟာရဲရင့်သူတို့ရဲ့အိမ်]]'')</small><br /> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | မြို့တော် = [[ကဘူးလ်မြို့]] | coordinates = {{Coord|33|N|65|E|display=inline,title}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | languages_type = [[ရုံးသုံးဘာသာ]](များ) | languages = {{hlist|style=white-space:nowrap;|[[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]], [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]]<ref name=AO/>}} [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]] 27 million (77%) ({{small|[[First language|L1]] + [[Second language|L2]]}}), [[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]] 16.8&nbsp;million (48%)<ref>{{Cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html | title=South Asia :: Afghanistan – the World Factbook – Central Intelligence Agency | accessdate=23 June 2021 | archivedate=29 April 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html }}</ref><ref>{{cite web |title=The Constitution of Afghanistan |url=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html |website=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan |accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၁ |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html }}</ref> | လူမျိုးများ = {{unbulleted list | ၄၂% [[:en:Pashtun|ပထန်]] | ၂၇% [[:en:Tajiks|တာဂျစ်]] | ၉% [[:en:Hazaras|ဟာဇရာ]] | ၉% [[:en:Uzbeks|ဥဇဘက်]] | ၄% [[:en:Aimaq people|အိုင်မက်]] | ၃% [[:en:Turkmen people|Turkmen]] | ၂% [[:en:Baloch people|ဘာလို့ချ်]] | ၄% [[:en:Ethnic groups in Afghanistan|အခြား]]<ref name="LoC-pdf"/> }} | ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list | ၉၉.၇% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]]) | ၀.၃% အခြား }} | demonym = Afghan{{Efn|Afghani ဟုလည်းသုံးကြသည်။<ref>Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).</ref> and '''Afghanistani'''.<ref>Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref name="Constitution of Afghanistan">{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/}}</ref><ref>{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}</ref> | government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]]<ref>*{{cite journal |last1=Sakhi |first1=Nilofar |title=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=Journal of Asian Security and International Affairs |date=December 2022 |volume=9 |issue=3 |pages=383–401 |doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |quote=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology.}} *{{cite web |last1=Madadi |first1=Sayed |title=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |url=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |website=[[Middle East Institute]] |access-date=28 November 2022 |date=6 September 2022 |quote=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. }} *{{cite web |last1=Sadr |first1=Omar |title=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |url=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |website=Fair Observer |access-date=28 November 2022 |date=23 March 2022 |quote=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. }} *{{cite web |title=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |website=Atlantic Council |access-date=28 November 2022 |date=8 September 2022 |quote=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. }} *{{cite web |last1=Akbari |first1=Farkhondeh |title=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |url=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |website=[[George Washington University]] |access-date=28 November 2022 |date=7 March 2022 |quote=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan }}</ref> [[ကြားဖြတ်အစိုးရ|provisional]] [[theocratic]] [[Islamic state|Islamic]] [[emirate]]<!--Non-monarchical emirate--><ref> *{{cite news |last1=Choi |first1=Joseph |title=EU: Provisional Taliban government does not fulfill promises |url=https://thehill.com/policy/international/571292-eu-provisional-taliban-government-does-not-fulfill-promises |access-date=18 March 2022 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |date=8 September 2021}} *{{cite news |last1=Bezhan |first1=Frud |title=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |access-date=6 February 2022 |work=[[Radio Farda]] |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 September 2021}} *{{cite news |last1=George |first1=Susannah |title=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |access-date=19 February 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 February 2023}}</ref> | leader_title1 = [[:en:Supreme Leader of Afghanistan|အဓိပတိခေါင်းဆောင်]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}} | leader_title2 = [[:en:Prime Minister of Afghanistan|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[Abdul Kabir]] (ယာယီ) | leader_title3 = [[:en:Chief Justice of Afghanistan|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name3 = Abdul Hakim Haqqani | legislature = [[:en:National Assembly (Afghanistan)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | upper_house = [[House of Elders (Afghanistan)|အကြီးအမှူးလွှတ်တော်]] | lower_house = [[:en:House of the People (Afghanistan)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:History of Afghanistan|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = {{nowrap|[[Hotak dynasty|Hotak Empire]]}} | established_date1 = ၁၇၀၉ | established_event2 = {{nowrap|[[Durrani Empire]]}} | established_date2 = ၁၇၄၇ | established_event3 = ရှေးဦး အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံ | established_date3 = ၁၈၂၃ | established_event4 = လွတ်လပ်ရေးအသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း | established_date4 = [[Anglo-Afghan Treaty of 1919|၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၁၉]] | established_event5 = ဘုရင့်နိုင်ငံ | established_date5 = ၉ ဇွန် ၁၉၂၆ | established_event6 = သမ္မတနိုင်ငံကြေညာခြင်း | established_date6 = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | established_event7 =အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း | established_date7 = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | area_km2 = ၆၅၂,၂၃၀<ref name="Factbook"/> | area_rank = ၄၀ | area_sq_mi = ၂၅၁,၈၃၀၀ | percent_water = မပြောပလောက် | population_estimate = ၃၂,၂၂၅,၅၆၀<ref name= "https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population">{{cite web|url=http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|title=Afghan Population Estimates 1398|publisher=[[Central Statistics Organization]]|year=2019|access-date=၂၃ ဇွန်|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|archive-date=4 June 2019|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၄၄ | population_density_km2 = ၄၆ | population_density_sq_mi = ၁၁၉ | population_density_rank = ၁၇၄ | GDP_PPP = $72.911&nbsp;billion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၁၈ | GDP_PPP_rank = ၉၆ | GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၆၉ | GDP_nominal = $21.657&nbsp;billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ၂၀၁၈ | GDP_nominal_rank = ၁၁၁ | GDP_nominal_per_capita = $493<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၇၇ | Gini = 27.8<!-- number only --> | Gini_year = ၂၀၀၈ | Gini_change = decrease<!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=2 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=11 May 2014}}</ref> | Gini_rank = ၁ | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> | HDI_rank = ၁၆၉ | currency = [[:en:Afghan afghani|Afghani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30 [[Solar Hijri calendar|Solar Calendar]] | drives_on = [[:en:Right- and left-hand traffic#Afghanistan|ညာဘက်မောင်း]] | calling_code = [[:en:Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[.af]] [[افغانستان.]] | today = }} '''အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ'''၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[ဗဟိုအာရှ]]ကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2010-03-17}}</ref> တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ပါကစ္စတန်]]နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှေးက [[မာကိုပိုလို]]၏ [[ပိုးလမ်းမကြီး]] ဖြတ်သန်းရာ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။ <ref name="CAL-hist">{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html|title=The Afghans - Their History and Culture|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-09-10|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html}}</ref> မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |title=The Pre-Islamic Period |publisher=Illinois Institute of Technology |work=Afghanistan Country Study |first=Luke |last=Griffin |date=January 14, 2002 |accessdate=2010-10-14 |archivedate=3 November 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html }}</ref> [[File:Afghanistan physical en.png|thumb|400px|right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား]] အာဖဂန်နစ္စတန်သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]၊ [[ဗဟိုအာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး [[ပထဝီနိုင်ငံရေး]]အရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name=BBC-country-profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/country_profiles/1162668.stm |title=Afghanistan country profile |publisher=BBC News |date=2 October 2010| accessdate=2010-11-07}}</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |title=Chapter 1. Historical Setting |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan |first=Craig |last=Baxter |year=1997 |accessdate=2010-06-24 |archiveurl=https://archive.today/20121213074948/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |archivedate=13 December 2012 }}</ref> [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]]မှ [[မဟာအလက်ဇန္ဒား]]၊ [[မွန်ဂို]]ဘုရင် [[ဂျင်ဂစ်ခန်]] နှင့် [[မူဆလင်]] [[အာရပ်များ]] အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/EasternAfghans.htm |title=Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East |publisher=The History Files |accessdate=2010-06-24}}</ref>ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။ ၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် [[ဟိုတကီမင်းဆက်]] (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် [[ဒါရန်နီအင်ပိုင်ယာ]] ကို [[အာမက်ရှားဒါရန်နီ]] က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Last-Afghan-empire">{{Cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire |title=Last Afghan empire |accessdate=2010-08-22 |work=Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others |publisher=Encyclopædia Britannica Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=D. Balland|url=http://iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|title=AFGHANISTAN x. Political History|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|edition=Encyclopædia Iranica Online|publisher=Columbia University|year=2010|access-date=5 December 2010|archive-date=8 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208183306/http://www.iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|url-status=dead}}</ref><ref name="EofI-Afghanistan">{{cite encyclopedia |author=M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman |title=AF<u>GH</u>ĀNISTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=CD-ROM Edition v. 1.0|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|year=1999}}</ref> ၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို [[ကန်ဒါဟာ]]မှ [[ကဘူးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှ]]အိန္ဒိယအင်ပါယာနှင့် [[ရုရှား]]အင်ပါယာတို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် [[ကြားနေနိုင်ငံ]]အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html#6|title=Western Powers and the Great Game|work=|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-10-14|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html#6}}</ref> [[အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် [[ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ်]] (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၀နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်ခံနေရသည်။ ၁၉၇၉တွင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]တို့ ကျူးကျော်ပြီး၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အစွန်းရောက် [[တာလီဘန်]]အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်များ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ကာဇိုင်း]]အစိုးရကို အကူအညီပေးရန် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ [[နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးနှင့်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] (International Security Assistance Force (ISAF)) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ <ref name="nps">{{cite web |url=http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf |format=PDF |title=United Nations Security Council |accessdate=2010-10-06 |work=United Nations |publisher=Naval Postgraduate School |date=December 5, 2001 |archive-date=27 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027083645/http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf }}</ref> တာလီဘန်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေရသောကြောင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နှောင့်နှေးလျက် ရှိသည်။ <ref name="defensestudies.org">{{cite web |url=http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf |title=State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives |accessdate= |work=International Security Assistance Force |publisher=DefenseStudies.org |date=December 22, 2009 |archivedate=4 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704133454/http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Afghanistan Cables Show Deep Corruption, 'Dancing Boys' |url=http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 |accessdate=11 December 2010 |archivedate=11 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211054213/http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 }}</ref> === အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ === အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အာရှတိုက်၏ အလယ်တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်လင့်ကစား ယင်း၏ တည်နေရာ အနေအထားကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဝင်ဆံ့ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဂရိ၊ ပါးရှင်း၊ မွန်ဂို ဧကရာဇ်တို့သည် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားစသော ရတနာများ၊ ပိုး၊ ဖဲ စသော ပစ္စည်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝသည်ဟု ကျော်ကြားလှသည့် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် စစ်လမ်းကြောင်းကျနေပြီးလျှင် ယင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်သာလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ အကြား၌ ကြားခံလျက်ရှိသည်။ သို့တစေ တောင်အထပ်ထပ် ဝိုင်းပတ်ကာဆီးနေ၍ တစ်ကြောင်း၊ တောင်ရိုး တောင်တန်းတို့အပေါ်၌ တည်ထားသော ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည်ကတစ် ကြောင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသဖြင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေး၍ ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံမှုလည်း နည်းပါးသောကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် ဓလေ့ ထုံးစံတို့သည် ရှေးရိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၉ နှင့် ၃၈.၃၅ ဒီဂရီ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၆ဝ.၅ဝ နှင့် ၇၁.၅ဝ ဒီဂရီအကား၌တည်ရှိသည်။ ကျဉ်းမြောင်းရှည်သွယ်သော နယ်မြေအစွန်းတစ်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီအထိ ရှည်ထွက်သွားသည်။ နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှာ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်၌ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်၌ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဗလူချီစတန်ပြည်နယ် (ပါကစ္စတန်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် ၂၅၃၈၆၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၇၈၈ဝဝဝဝ(၁၉၇၂) ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့တော်သည် ကဗူးမြို့(လူဦးရေ ၃၁၈ဝ၉၄)ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကန္ဒာဟား (လူဦးရေ ၁၃၃၇၉၉)၊ ဟဲရတ် (လူဦးရေ ၇၅၆၃၂)၊ မာဇာ အီရှရစ် (လူဦးရေ ၄၁၉၆ဝ) စသည်တို့ဖြစ် ကြလေသည်။ သီဝေမြင့်ခေါင်သော တောင်စဉ်တောင်တန်း ရေတံခွန် စိမ့်စမ်း အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သာယာလှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထရော်သည့် သဘောလည်း ပါနေသည်ဟုဆိုကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် တောင်စဉ်တောင်တန်းပေါများသောနိုင်ငံဖြစ်ရာ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ပို၍ တောင်ထူထပ်သည်။ ပေနှစ်သောင်းကျော် အမြင့်ရှိသော တောင်ထွတ် အများအပြား ရှိသည်။ ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းသည် ပမီးယားတောင်မြင့် လွင်ပြင်မှသည် အီရန်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အနောက်ဘက်သို့ တစ်သွယ်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်နယ်ခြား ဒေသ၏ နယ်စပ်တစ်လျှောက်မှ ဗလူချီစတန် ပြည်နယ်အထိ အနောက်တောင်ဘက်သို့ တစ်သွယ်နှစ်သွယ် ဖြာဆင်းသွားသည်။ ဟယ်လမန်းမြစ်သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ဟယ်လမန်းရေအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟာရီရဒ်မြစ်သည် လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် အမူးဒါရယားမြစ်သည်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့ပိုင်းတွင် စီးဆင်းသော ကဗူးမြစ်သည် အိန္ဒုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၏ အကြား၌ မြေဩဇာကောင်း သော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားဒေသများရှိသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်နယ်စပ် တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းရှိသည်။ ရှေးအခါကပါးရှင်၊ ဂရိစသော တိုင်းခြားတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ထိုတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ချီတက်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းအစဉ်အဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော တောင်ကြားလမ်း ဖြစ်လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် တောင်စဉ် တောင်တန်းကြီးများ၊ လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကြား ဒေသများ၊ သဲကန္တာရများဟူ၍ ခြားခြားနားနား ကွဲကွဲဲပြားပြား ရှိပေရာ ရာသီဥတုကလည်း တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသမတူ၊ ကွာခြားသည်။ အလွန်အမင်း ချမ်းအေးသည့်ဒေသ အလွန်အမင်း ပူပြင်းသည့် ဒေသဟူ၍ လည်း ရှိသည်။ တစ်နေရာ၊ တစ်ဒေသတည်း၌ပင် ဆောင်းရာသီ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၅ ဒီဂရီမျှသာ ရှိသော်လည်း နွေရာသီ၌ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁၂ဝ ကျော်အထိ အပူရှိန်တက်သည်လည်း ရှိပေသည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ နှင်းခဲများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် စုခဲလျက် ရှိတတ်ရာ လူများသည် အိမ်ပြင်သို့ မထွက်နိုင်ကြတော့ချေ။ အချို့ဒေသများတွင်မူ နေ့အခါ အလွန် ပူပြင်း၍ ညဉ့်အခါ အလွန်ချမ်းအေးလှ ပြန်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်ဆိုလျှင် အာဖနိစတန်နိုင်ငံ၏ အရပ်ဒေသများစွာ တို့သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိလေသည်။ တောင်တန်းဒေသများစွာတို့သည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မြေပြင်မာကျောခြောက် သွေ့သော်လည်း မြေဩဇာထက်သန်းခေါင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် တောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်း များမှရေသွယ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဂျုံစပါး၊ မုယောစပါး စသော ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်သီးဝလံ များ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းရိက္ခာ ဖူလုံသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများသည် ပေါင်မုံ့နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံမှ ဖရဲသီးနှင့် စပျစ်သီး အများအပြားထွက်သည်။ နိုင်ငံတွင်း စားသုံး၍ ပိုလျှံသေးသဖြင့် သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ တစ်မျိုး၊ စည်သွတ်၍တစ်ဖုံ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကြံပင်ကို မြေနိမ့်လွင်ပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးကြ၍ ပူနွေးသော ဒေသများတွင် ဝါဂွမ်းစိုက်ကြသည်။ ဆေးရွက်ကြီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဘယဆေးပင်များလည်း အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ ကက်ဆူပင်၊ နီပါးဆေးပင်များ၊ ရှိန်းခိုပင်တို့ ပေါများလှသည်။ နှင်းဆီရိုင်းပင်များသည် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသည်။ စားကျက်မြက်ခင်းများလည်းရှိ၍ သိုးဆိတ်မွေးမြူရေးသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့သည် အသားဟူ၍ သိုးသားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စားကြသည်။ သိုးအမြီးပိုင်း အဆီဗူးမှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီကို ထောပတ် ကဲ့သို့ စာသုံးကြသည်။ သိုးမွေးသည် အမျိုးအစားကောင်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရသော ကုလားအုပ်များအပြင် မြင်း၊ မြည်း၊ ကျွဲ၊ နွားတို့ကိုလည်း လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ဝန်တင်လုပ်ငန်းတို့အတွက် မွေးမြူကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းမှ ကြေးနီ အတော်အသင့်ထွက်သည်။ ဟိန္ဒူကွတ်ရှ တောင်တန်းမှ ကျောက်မီးသွေး အများအပြားထွက်နိုင်သော ကျောက်မီးသွေးကြောကြီးများကို တွေ့ရှိ ထားကြသည်။ ဂေါ်ဗန်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ခဲသတ္တုထွက်၍ ကာတဂန်နှင့် ပါပယ်ဒေသမှ သံထွက်သည်။ သလင်းကျောက်၊ အကြွပ်၊ ကျောက်နီ အညံ့စား တို့လည်း ထွက်ရှိသည့်ပြင် အာဖဂနိစတန် မှ ထွက်သော ကျောက်ပြာ (ပင်လယ်ပြာရောင်) တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးအစားဟု ဆိုကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ လချေး၊ သိန္ဓောဆားတို့လည်း ထွက်သည်။ သို့သော် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် အဖိုးတန် သယံဇာတပစ္စည်းများကို တူးဖော်လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဟဲရတ်နယ်တို့တွင် ရေနံစိမ်းများထွက်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူ နိုင်သော ဒေသများလည်း မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ကဗူးမြို့တွင် မီးခြစ်၊ ကြယ်သီး၊ ဖိနပ်၊ ကျောက်ဖြူ ပစ္စည်း၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စက်ဘီး နှင့် ပလပ်စတစ်စက်ရုံများရှိသည်။ စက်ကိရိယာ အပိုပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သော စက်ရုံကို ရုရှအတတ်ပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ သိုးမွေးစက်ရုံ၊ ချည်ထည် စက်ရုံ၊ ချည်မျှင်စက်ရုံ၊ သကြားစက်ရုံ၊ သစ်သီး စည်သွတ်စက်ရုံ၊ ဘိလတ်မြေစက်ရုံများလည်း မကြာသေးမီက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဂျာမန်အတတ်ပညာရှင်များ ဆောက်လုပ်ပေးသော ခေတ်မှီ အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီးတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ စစ်ပစ္စည်းလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံတစ်ခုလည်းရှိရာ ယင်းစက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ် သော စက်လည်းပါရှိသည်။ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် အာဖဂနိစတန် နိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်နှေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း လှေ၊ သဘောများ သွားလာနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ မီးရထားလမ်းလည်း မရှိချေ။ ထိုကြောင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၏ကို အဓိကအားဖြင့် ထရပ်ကား၊ ကုလားအုပ်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြည်းတို့ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နယ်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးများနှင့် ကဗူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တဟီရန် သဘောတူ စာချုပ်အရ ပါကစ္စတန်မှ မီးရထားလမ်းများကို အာဖဂနိစတန် နယ်စပ်ရှိ ချာမန်နှင့် တော်ခန်းမြို့တို့အထိ တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ် ရှိလေသည်။ နိုင်ငံပြည်ပ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများမှာ ပါးရှား(အီရန်)နိုင်ငံ မီရှက်မြို့မှ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဟဲရတ်မြို့သို့ တစ်လမ်း၊ ဗူခါရာမြို့မှ ကဗူးမြို့သို့ တစ်လမ်းရှိသည်။ အရှေ့ တာကီစတန်ရှိ ဒက်ရှန်မြို့နှင့် ကဖာရီစတန်မြို့တို့မှ ကဗူးမြို့ သို့လည်း လမ်းပေါက်သည်။ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂနိစတန်တို့အကြား ကူသန်းသွားလာရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ရှိ ပေ ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ပက်ရှဝါ နှင့် ကဗူးမြို့တို့ ကို ဆက်သွယ်ရသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ကိုဂျက်၊ ဗိုလန်၊ ဆီဗီတောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့် ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဂိုမယ်၊ တိုချီ၊ ကူးရန်တောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့်လည်း ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ရှေးရှေးက အာရိယနဟုလည်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အာဖဂနိစတန်ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘာအသိ အမှတ်ပြုအမည် ဖြစ်သော်လည်း အာဖဂလူမျိုးတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းမှု နည်းလှသည်။ ရှေးအာဖဂန် သမိုင်းဆရာ ကြီးများကမူ အာဖဂန်လူမျိုးတို့ကို ဗင်း-အီ-အစ္စရေ (ဣသရေလ အဆက်အနွယ်များ)ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်း သည်။ ၎င်းတို့က တလွတ်ဟု ခေါ်သော ဣသရေဘုရင် ဆော်လမွန်၏ မြေးတော်တစ်ဦးဟု ဆိုသူ အာဖဂန္နာမှ ဆင်းသက်သည်ဟု အယူရှိခဲ့ကြသောကြောင့်ပေတည်း။ ယခု အာဖဂန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသူတို့က ယင်းတို့ကိုယ်ကို ယင်းတို့ ဒျူရနီဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒျူရနီတို့သည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ကြီးစိုး လွှမ်းမိုးသော လူမျိုးစုဖြစ်၍ အီရန်နှင့် ဆီးမိုက်ကပြားအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအတော်များများ ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ အရေးပါသော လူမျိုးစုမှာ အိန္ဒိယသွေးပါ သည်ဆိုသော ပထန်များ ဖြစ်ကြသည်။ မူလက ကန္ဒာဟာနယ်၌ နေထိုင်ကြရာမှ ယခုအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပက်ရှဝါတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ ကန္ဒဟာကုန်းပြင်မြင့်၌ နေထိုင်ကြသော ဂီလဇိုင်းလူမျိုးစုသည် တူရကီ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၍ ၁၈ ရာစုနှစ် အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ဟာဇရာခရိုင်မှ ဟာဇရာလူမျိုးစုတို့ကား ဂျင်ဂစ်ခန်၏ တပ်များနှင့် ပါလာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ မွန်ဂိုရုပ်လက္ခဏာများရှိသည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမူကား ပါးရှင်းဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တာဂျစ်လူမျိုးသည် ပါးရှင်းသွေးပါ၍ ကဖားများမှာမူ ဂရိ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဟိန္ဒူကီ လူမျိုးစုကား ဟိန္ဒူ အဆက်အသွယ်များ ဖြစ်လေသည်။ ဆိုခဲ့သော လူမျိုးစုအသီးသီး အများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကော်ဇော၊ ရှော စောင်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်သော လက်မှုပညာလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုလားအုပ်၊ မြင်းစသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်ကြသူများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ကြားချိုင်ဝှမ်းများတွင် ကြိုးတိုးကြဲတဲရှိနေသော ရွာကလေးများ၌ နေထိုင်ကြ၍ မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေမှ ခွာသူ အလွန်နည်းသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့် မျှသာဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်သည် နေရာအတည်တကျ မနေပဲ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာပြောင်းရွှေ့လှည့်လည် နေထိုင်ကြသည်။ အာဖဂန်တို့သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင် တောင့်တင်း၍ ရုပ်ရည် ချောမောသူ ပေါများသည်။ အသားဖြူ၍နှာခေါင်း ကောက်ကောက် မုတ်ဆိတ်ရှည်ရှည်နှင့် ထင်ရှားပြတ်သားသော မျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ အမျိုးသမီး များကပို၍ ချောမောလှပသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကစ၍ စစ်မြေပြင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂနိစတန်အမျိုးသားတို့သည် တိုက်ရေးခိုက်ရေး၌ ဝါသနာထုံသည်။ မြင်းစီးကျော်များလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစစ်တပ်များ၌ အာဖဂန် အမျိုးသားများစွာတို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းနေကြ၍ စစ်ဘက်ရာထူးကြီးများစွာတွင် အာဖဂန် အမျိုးသားများ ရှိနေကြလေသည်။ လူမျိုးစု အများအပြားရှိ၍ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် ပါးရှင်းနှင့် ပွတ်ရှတူးဘာသာ စကားတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လူဦးရေ အများစုသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ယခင်ကစည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အမန်းနျူလာခန်း ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၂၃ ခုနှစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို ဥပဒေသစ်ဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ခဲ့၏။ ဥပဒေပြု အခွင့်အာဏာသည် ဆီးနိတ်နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်၌ရှိသည်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တို့ကား သီးခြားဖြစ်၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်ထားရေး၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးများ ခန့်ထားရေး စသည့်အာဏာများ ဘုရင်တွင် ရှိသည်။ နိုင်ငံကို ကဗူး၊ မဇာ၊ ကန္ဒဟာ၊ ဟဲရတ်၊ ကတဂန် -ဗဒက်ရှန်၊ (ယခင်တောင်ပိုင်းနယ်) စသည်ဖြင့် ပြည်နယ် ၂၉ နယ် ခွဲထား၍ ဘုရင်ခံများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသားတို့သည် မြေမျက်နှာပြင် သဘာဝ၊ ရာသီဥတု သဘာဝတို့၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်မှုကိုသာအစဉ်တစိုက် တွန်းလှန်ကာ နေထိုင် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ ရသည် မဟုတ်သေး။ မိမိတို့၏ တိုင်းပြည်၊ မိမိတို့လူမျိုး တည်တံ့ရေးအတွက်လည်း တိုင်းတစ်ပါးမှ ဖိနှိပ်စိုးမိုး လာသူတို့၏ ရန်များကိုလည်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်တစ်စိုက် တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်၏ သမိုင်းတွင် တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်မက် အရေးအခင်းတို့ များပြားခဲ့လေသည်။ ယင်း၏သမိုင်း အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်ပြည်အား ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၆ ခုနှစ် တွင်မူ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သဂရိတ်က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မထင်မရှား တိုင်းငယ်ပြည်ငယ် ကလေး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိလက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ရှိနေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဆီယီယန်နှင့် ပါသီယန် လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မူ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုးမိုးနေ၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသော ကုသျှန်မင်းများက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြန်သည်။ ခရစ်ခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် မွတ်စလင်တို့ တန်ခိုးကြီးထွား လာ၍ အနောက်ပိုင်း နယ်မြေများကို ထိပါးလာသည်။ အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဖာရစီအယူဝါဒတို့ကို လက်ခံ ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော အာဖဂနိစတန်မြေတွင် တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဂါးဇနီမြို့၌ တာကိုမန်မင်းဆက် တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အာဖဂနိစတန်သည်လည်း ထင်ရှားစပြု လာလေသည်။ ခရစ် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဂိုဧကရာဇ် တေမာလိန်း(တီမူး)သည် အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူအုပ်စိုးခဲ့သည်။ တေမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဂို အင်ပိုင်ယာကို ထူထောင်ခဲ့သော မဂိုဧကရာဇ် ဗေဗာ၏လက်ထက်တွင် ကဗူးနှင့် ကန္ဒဟာတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း၊ ဟဲရတ်သည် ပါးရှင်း ဘုရင်များလက်အောက် ရောက်သွားပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်မူ ပြည်ထောင်များ ကွဲပြားသွား၍ ပြည်ထောင်မင်းများလည်း ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ် အစပိုင်း တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၇၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ပါးရှင်းဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည့် နဒါးရှားသည် ကဗူး နှင့် ကန္ဒဟာတို့ကို သိမ်းပိုက်သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုရှားဘုရင် လွန်သောအခါ ကန္ဒဟာ ပြည်ထောင်မှ အကြီးအမှူးများသည် ပါးရှင်းစစ်တပ်ထဲမှ အာဖဂန် အမျိုးသားစစ်မှူးကြီးတစ်ဦးကို အာဖဂန် နိုင်ငံအလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရာ အာဖဂန်နိစတန်သည် အစဉ်အဆက် တိုင်းခြားမင်းများ၏ အစိုးမိုးခံခဲ့ရသောဘဝမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုမင်းသည် အာမက်ရှား ဒျူရနီဘွဲ့ကိုယူ၍ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၌ ဒျူရနီမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့်အာဖဂနိစတန်၌ စိုးမိုးသော လူမျိုးစုတို့သည် ဒျူရနီအမည်ကို ခံယူကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အာမက်ရှားဘုရင်သည် မိမိ၏နိုင်ငံကို အရှေ့ဘက်သို့ ပန်ဂျပ်နှင့် ကသ္မီရတိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့ ကက်စပျန်ပင်လယ်အထိလည်းကောင်း တိုးချဲ့၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အဖြစ် အမူးဒါရယားမြစ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းလောက်မှစ၍ ပါးရှားနိုင်ငံအပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံတို့သည်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို မျက်စောင်းထိုးလာကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏အကျိုးကို အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ထိပါးနိုင်သဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ၌ ရုရှတို့က မိမိတို့ထက် အရေးပါ အရာ ရောက်သွားမည်ကို အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပ၌လည်း နပိုလီယန် စခန်းထချိန်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရေးအတွက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ရင်မအေး နိုင်အောင်ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ခြေကုပ်စခန်းကောင်းဖြစ်သော အာဖနိဂတန်နိုင်ငံကို ချော့မရသည့်အခါ ခြိမ်းခြောက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိန်နှင့် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ တို့သည် ၁၈၃၉-၄၃ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၈-၇၉ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် စစ်ခင်းခဲ့လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံသည် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်၍ အမူးဒါရယားမြစ်၏ တောင်ဘက်တိုင်အောင် ရုရှ စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဖဂနိစတန်ကို ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိန်သည် ထိုနိုင်ငံအပေါ် ဩဇာကြီးမားနေသည်။ အာဖဂန်ဘုရင် အဗ္ဗဒူရာမန်ခန်၏လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပြေလည်အောင်ဆက်ဆံ၍ မိမိတို့၏နိုင်ငံကို အင်အားတောင့်တင်းစေရန်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မာစေရန်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ် တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ် လေသည်။ ထိုဘုရင်၏ သားတော် ဟာဗိဗူလာခန်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကို ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ အခြားမွတ်စလင်နိုင်ငံဖြစ်သော တူရကီက စစ်ထဲဝင်သော်လည်း အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံက စစ်ထဲမဝင်ပဲ ကြားနေခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာကအံ့ဩခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အမန်းနျူလာခန် လက်ထက်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိမိ၏လူမျိုးကို သီးခြား လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုမင်းသည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟု ကြေညာ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကို စစ်ပြုသည်။ ရာဝါပင်ဒိမြို့တွင် ၁၉၁၂-ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဗြိတိန်နိုင်ငံက အာဖနိဂတန် ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုရသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယ၊ အာဖဂနိစတန် နယ်နိမိတ်ကို ရှိနေဆဲအတိုင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံက လက်ခံရသည်။ အာဖဂ နိစတန်နိုင်ငံ သည် ၁၉၁၉ ခု နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့ကို လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့ထိုရက်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံအတွက် နှစ်ထပ်ကွမ်း အောင်ပွဲခံသော နေ့ရက်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ အမန်းနျူလာ ဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ထိုစဉ် ကစ၍ ချုပ်ငြိမ်းစေ၍ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်မြောက်ရန် စီမံဆောင်ရွက်သည်။ တူရကီနိုင်ငံကို စံနမူနာ ထား၍ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေး၊ အယူဝါဒရေး၊ ဓေ့လထုံးစံတို့ကို ခေတ်မှီစေရန် ဒလကြမ်း ပြုပြင်သည်။ ထိုအခါ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ နောက်ဆုံး၌ အများစုအင်အားကို မလွန်နိုင်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမန်းနျူလာဘုရင်သည် နန်းစွန့်ရလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်ပွဲများ၌ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ မို့ဟမ္မဒ်နဒါးခန်သည် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းကာ နဒါးရှားဘွဲ့ကိုယူ၍ ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ကဗူးမြို့၌ လုပ်ကြံခံရသဖြင့် သားတော်ဖြစ်သူက မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘွဲ့ဖြင့် ထီးမွေနန်းမွေဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘုရင်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရက်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဲ့သို့ ကြားနေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းပြုပြင်ရေးများကို တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ကြီးများ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ ဆည်မြောင်း စီမံကိန်းများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်သည်။ ချည်ထည်စက်ရုံ၊ သိုးမွေးထည်စက်ရုံများ တိုးတက်ရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။ ရှေးကကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံတည်း အထီးတည်း မဖြစ်စေဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မို့ဟမ္မဒ်ဇဟာရှား ဘုရင်၏ယောက်ဖတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဒါအွတ်ခန် ခေါင်းဆောင် တော်လှန်ကာ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးလျှင် အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒါအွတ်ခန် ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လေ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ==ပထဝီဝင်အနေအထား== == သမိုင်းကြောင်း == ==နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး== ၁၉၄၆ ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတေးလျ၊ တူရကီတို့နှင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မိတ်ဘက်သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကာ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိကမဟာမိတ်ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန်ကြာလေပြီ။ ဂျာမနီသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာမှုကို ၁၉၁၉ ခုကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ လက်နက်ရော စစ်သင်တန်းပါ အကြီးအကျယ်ထောက်ပံ့သူက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတည်း။ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ၁၉၂၁ က တကြိမ်၊ ၁၉၇၈ ၌ တပြန် နှစ်ကျော့ လက်မှတ်ထိုးဖူးသည်။ အိန္ဒိယသည်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်က အလားတူစာချုပ်မျိုးဖန်တီးကာ လက်တွဲသည်။ ပါကစ္စတန်နှင့်မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အဆင်မချော။ ဒူရန့်နယ်စပ်မျဉ်းကိစ္စ၊ အာဖဂန်ရှိ လက်နက်ကိုင်တို့အား ပါကစ္စတန်က ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသောအကြောင်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုပ်၊ အီရန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ တာ့မန်နစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်တို့အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂျပန်၊ ကာဇက်စတန်၊ နီပေါ၊ ရုရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆက်လုပ်နေသည်။ == စစ်တပ် == အာဖဂန်စစ်တပ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ရှိပြီး အာဖဂန်လေတပ်၊ အာဖဂန်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။ အာဖဂန်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သည် အာဖဂန်စစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ပညာများ အဓိကပို့ချရာဖြစ်ပြီး အာဖဂန်အမျိုးသားစစ်ဘက်တက္ကသိုလ်သည် ယင်းကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ဝင်း၌ပင် ရှိလေသည်။ == ဥပဒေစိုးမိုးရေး == ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အာဖဂန်ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၂ ခု ရှိသည်။ ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်မှာ အာဖဂန်ပြည်သူတို့အား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုပေးရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိက အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ရန်တည်း။ နယ်ခြားစောင့်တို့အလုပ်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မိမိတို့ပိုင်နက်အကြား လုံခြုံရေးယူရန်နှင့် စည်းကြပ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တို့ကိုလည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်များက လုံခြုံရေးယူသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအောက်ရှိ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီသည် လုံခြုံရေးကိစ္စများအတွက် အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပေါင်းလုပ်သည်။ လက်တလောကာလ၌ စစ်ရေးကိစ္စ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ရပ်တို့ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ နေရာအများတွင် စိတ်ချရမှု မရှိ။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် လုယက်ခြင်းမှာ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ပုံမှန်ကိစ္စသို့ ဖြစ်နေသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘိန်းထုတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု၏ ၉၀% မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသို့သွင်းသောဘိန်းတို့၏ ၉၅% မှာလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်မှပင်တည်း။ မူးယစ်တိုက်ဖျက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်ကို စောင့်ကြည့်ဖြိုခွင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။ ==စီးပွားရေး== == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == ==ယဉ်ကျေးမှု== ==မှတ်စုများ== {{notelist|refs= {{efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}} }} {{reflist|group=Note}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]] k7pcobjhol5i0nafxq6x5g0tsnl8fxl 1034228 1034227 2026-05-27T13:49:16Z နေနီဝန်း 89694 /* အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ */ 1034228 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=29 Jul 2021}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ | native_name = {{vunblist |{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}} |{{small|''Də Afġānistān Islāmī Imārat''}} |{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}} |{{small|''Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān''}}}} | ပုံ_အလံ = Flag of Taliban.svg | ပုံ_တံဆိပ် = | symbol_type = နိုင်ငံတော်တံဆိပ် | symbol_type_article = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />"{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}" <br />{{small|"[[အလ္လာဟ်]]မှတစ်ပါးဘုရားမရှိ၊ [[မိုဟာမက်]]သည်အလ္လာဟ်၏တမန်တော်ဖြစ်သည်။." ([[:en:Shahada|ရှဟာဒ]])}} | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{transl|ur|ALA-LC|''Dā Də Bātorāno Kor''}}<br />{{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br /><small>(''"[[:en:This Is the Home of the Brave|ဒါဟာရဲရင့်သူတို့ရဲ့အိမ်]]'')</small><br /> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | မြို့တော် = [[ကဘူးလ်မြို့]] | coordinates = {{Coord|33|N|65|E|display=inline,title}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | languages_type = [[ရုံးသုံးဘာသာ]](များ) | languages = {{hlist|style=white-space:nowrap;|[[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]], [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]]<ref name=AO/>}} [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]] 27 million (77%) ({{small|[[First language|L1]] + [[Second language|L2]]}}), [[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]] 16.8&nbsp;million (48%)<ref>{{Cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html | title=South Asia :: Afghanistan – the World Factbook – Central Intelligence Agency | accessdate=23 June 2021 | archivedate=29 April 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html }}</ref><ref>{{cite web |title=The Constitution of Afghanistan |url=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html |website=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan |accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၁ |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html }}</ref> | လူမျိုးများ = {{unbulleted list | ၄၂% [[:en:Pashtun|ပထန်]] | ၂၇% [[:en:Tajiks|တာဂျစ်]] | ၉% [[:en:Hazaras|ဟာဇရာ]] | ၉% [[:en:Uzbeks|ဥဇဘက်]] | ၄% [[:en:Aimaq people|အိုင်မက်]] | ၃% [[:en:Turkmen people|Turkmen]] | ၂% [[:en:Baloch people|ဘာလို့ချ်]] | ၄% [[:en:Ethnic groups in Afghanistan|အခြား]]<ref name="LoC-pdf"/> }} | ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list | ၉၉.၇% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]]) | ၀.၃% အခြား }} | demonym = Afghan{{Efn|Afghani ဟုလည်းသုံးကြသည်။<ref>Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).</ref> and '''Afghanistani'''.<ref>Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref name="Constitution of Afghanistan">{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/}}</ref><ref>{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}</ref> | government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]]<ref>*{{cite journal |last1=Sakhi |first1=Nilofar |title=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=Journal of Asian Security and International Affairs |date=December 2022 |volume=9 |issue=3 |pages=383–401 |doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |quote=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology.}} *{{cite web |last1=Madadi |first1=Sayed |title=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |url=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |website=[[Middle East Institute]] |access-date=28 November 2022 |date=6 September 2022 |quote=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. }} *{{cite web |last1=Sadr |first1=Omar |title=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |url=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |website=Fair Observer |access-date=28 November 2022 |date=23 March 2022 |quote=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. }} *{{cite web |title=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |website=Atlantic Council |access-date=28 November 2022 |date=8 September 2022 |quote=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. }} *{{cite web |last1=Akbari |first1=Farkhondeh |title=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |url=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |website=[[George Washington University]] |access-date=28 November 2022 |date=7 March 2022 |quote=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan }}</ref> [[ကြားဖြတ်အစိုးရ|provisional]] [[theocratic]] [[Islamic state|Islamic]] [[emirate]]<!--Non-monarchical emirate--><ref> *{{cite news |last1=Choi |first1=Joseph |title=EU: Provisional Taliban government does not fulfill promises |url=https://thehill.com/policy/international/571292-eu-provisional-taliban-government-does-not-fulfill-promises |access-date=18 March 2022 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |date=8 September 2021}} *{{cite news |last1=Bezhan |first1=Frud |title=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |access-date=6 February 2022 |work=[[Radio Farda]] |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 September 2021}} *{{cite news |last1=George |first1=Susannah |title=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |access-date=19 February 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 February 2023}}</ref> | leader_title1 = [[:en:Supreme Leader of Afghanistan|အဓိပတိခေါင်းဆောင်]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}} | leader_title2 = [[:en:Prime Minister of Afghanistan|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[Abdul Kabir]] (ယာယီ) | leader_title3 = [[:en:Chief Justice of Afghanistan|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name3 = Abdul Hakim Haqqani | legislature = [[:en:National Assembly (Afghanistan)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | upper_house = [[House of Elders (Afghanistan)|အကြီးအမှူးလွှတ်တော်]] | lower_house = [[:en:House of the People (Afghanistan)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:History of Afghanistan|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = {{nowrap|[[Hotak dynasty|Hotak Empire]]}} | established_date1 = ၁၇၀၉ | established_event2 = {{nowrap|[[Durrani Empire]]}} | established_date2 = ၁၇၄၇ | established_event3 = ရှေးဦး အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံ | established_date3 = ၁၈၂၃ | established_event4 = လွတ်လပ်ရေးအသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း | established_date4 = [[Anglo-Afghan Treaty of 1919|၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၁၉]] | established_event5 = ဘုရင့်နိုင်ငံ | established_date5 = ၉ ဇွန် ၁၉၂၆ | established_event6 = သမ္မတနိုင်ငံကြေညာခြင်း | established_date6 = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | established_event7 =အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း | established_date7 = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | area_km2 = ၆၅၂,၂၃၀<ref name="Factbook"/> | area_rank = ၄၀ | area_sq_mi = ၂၅၁,၈၃၀၀ | percent_water = မပြောပလောက် | population_estimate = ၃၂,၂၂၅,၅၆၀<ref name= "https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population">{{cite web|url=http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|title=Afghan Population Estimates 1398|publisher=[[Central Statistics Organization]]|year=2019|access-date=၂၃ ဇွန်|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|archive-date=4 June 2019|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၄၄ | population_density_km2 = ၄၆ | population_density_sq_mi = ၁၁၉ | population_density_rank = ၁၇၄ | GDP_PPP = $72.911&nbsp;billion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၁၈ | GDP_PPP_rank = ၉၆ | GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၆၉ | GDP_nominal = $21.657&nbsp;billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ၂၀၁၈ | GDP_nominal_rank = ၁၁၁ | GDP_nominal_per_capita = $493<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၇၇ | Gini = 27.8<!-- number only --> | Gini_year = ၂၀၀၈ | Gini_change = decrease<!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=2 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=11 May 2014}}</ref> | Gini_rank = ၁ | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> | HDI_rank = ၁၆၉ | currency = [[:en:Afghan afghani|Afghani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30 [[Solar Hijri calendar|Solar Calendar]] | drives_on = [[:en:Right- and left-hand traffic#Afghanistan|ညာဘက်မောင်း]] | calling_code = [[:en:Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[.af]] [[افغانستان.]] | today = }} '''အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ'''၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[ဗဟိုအာရှ]]ကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2010-03-17}}</ref> တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ပါကစ္စတန်]]နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှေးက [[မာကိုပိုလို]]၏ [[ပိုးလမ်းမကြီး]] ဖြတ်သန်းရာ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။ <ref name="CAL-hist">{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html|title=The Afghans - Their History and Culture|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-09-10|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html}}</ref> မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |title=The Pre-Islamic Period |publisher=Illinois Institute of Technology |work=Afghanistan Country Study |first=Luke |last=Griffin |date=January 14, 2002 |accessdate=2010-10-14 |archivedate=3 November 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html }}</ref> [[File:Afghanistan physical en.png|thumb|400px|right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား]] အာဖဂန်နစ္စတန်သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]၊ [[ဗဟိုအာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး [[ပထဝီနိုင်ငံရေး]]အရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name=BBC-country-profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/country_profiles/1162668.stm |title=Afghanistan country profile |publisher=BBC News |date=2 October 2010| accessdate=2010-11-07}}</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |title=Chapter 1. Historical Setting |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan |first=Craig |last=Baxter |year=1997 |accessdate=2010-06-24 |archiveurl=https://archive.today/20121213074948/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |archivedate=13 December 2012 }}</ref> [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]]မှ [[မဟာအလက်ဇန္ဒား]]၊ [[မွန်ဂို]]ဘုရင် [[ဂျင်ဂစ်ခန်]] နှင့် [[မူဆလင်]] [[အာရပ်များ]] အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/EasternAfghans.htm |title=Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East |publisher=The History Files |accessdate=2010-06-24}}</ref>ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။ ၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် [[ဟိုတကီမင်းဆက်]] (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် [[ဒါရန်နီအင်ပိုင်ယာ]] ကို [[အာမက်ရှားဒါရန်နီ]] က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Last-Afghan-empire">{{Cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire |title=Last Afghan empire |accessdate=2010-08-22 |work=Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others |publisher=Encyclopædia Britannica Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=D. Balland|url=http://iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|title=AFGHANISTAN x. Political History|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|edition=Encyclopædia Iranica Online|publisher=Columbia University|year=2010|access-date=5 December 2010|archive-date=8 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208183306/http://www.iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|url-status=dead}}</ref><ref name="EofI-Afghanistan">{{cite encyclopedia |author=M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman |title=AF<u>GH</u>ĀNISTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=CD-ROM Edition v. 1.0|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|year=1999}}</ref> ၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို [[ကန်ဒါဟာ]]မှ [[ကဘူးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှ]]အိန္ဒိယအင်ပါယာနှင့် [[ရုရှား]]အင်ပါယာတို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် [[ကြားနေနိုင်ငံ]]အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html#6|title=Western Powers and the Great Game|work=|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-10-14|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html#6}}</ref> [[အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် [[ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ်]] (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၀နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်ခံနေရသည်။ ၁၉၇၉တွင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]တို့ ကျူးကျော်ပြီး၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အစွန်းရောက် [[တာလီဘန်]]အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်များ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ကာဇိုင်း]]အစိုးရကို အကူအညီပေးရန် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ [[နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးနှင့်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] (International Security Assistance Force (ISAF)) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ <ref name="nps">{{cite web |url=http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf |format=PDF |title=United Nations Security Council |accessdate=2010-10-06 |work=United Nations |publisher=Naval Postgraduate School |date=December 5, 2001 |archive-date=27 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027083645/http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf }}</ref> တာလီဘန်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေရသောကြောင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နှောင့်နှေးလျက် ရှိသည်။ <ref name="defensestudies.org">{{cite web |url=http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf |title=State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives |accessdate= |work=International Security Assistance Force |publisher=DefenseStudies.org |date=December 22, 2009 |archivedate=4 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704133454/http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Afghanistan Cables Show Deep Corruption, 'Dancing Boys' |url=http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 |accessdate=11 December 2010 |archivedate=11 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211054213/http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 }}</ref> == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အာရှတိုက်၏ အလယ်တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်လင့်ကစား ယင်း၏ တည်နေရာ အနေအထားကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဝင်ဆံ့ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဂရိ၊ ပါးရှင်း၊ မွန်ဂို ဧကရာဇ်တို့သည် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားစသော ရတနာများ၊ ပိုး၊ ဖဲ စသော ပစ္စည်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝသည်ဟု ကျော်ကြားလှသည့် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် စစ်လမ်းကြောင်းကျနေပြီးလျှင် ယင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်သာလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ အကြား၌ ကြားခံလျက်ရှိသည်။ သို့တစေ တောင်အထပ်ထပ် ဝိုင်းပတ်ကာဆီးနေ၍ တစ်ကြောင်း၊ တောင်ရိုး တောင်တန်းတို့အပေါ်၌ တည်ထားသော ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည်ကတစ် ကြောင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသဖြင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေး၍ ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံမှုလည်း နည်းပါးသောကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် ဓလေ့ ထုံးစံတို့သည် ရှေးရိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၉ နှင့် ၃၈.၃၅ ဒီဂရီ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၆ဝ.၅ဝ နှင့် ၇၁.၅ဝ ဒီဂရီအကား၌တည်ရှိသည်။ ကျဉ်းမြောင်းရှည်သွယ်သော နယ်မြေအစွန်းတစ်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီအထိ ရှည်ထွက်သွားသည်။ နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှာ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်၌ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်၌ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဗလူချီစတန်ပြည်နယ် (ပါကစ္စတန်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် ၂၅၃၈၆၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၇၈၈ဝဝဝဝ(၁၉၇၂) ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့တော်သည် ကဗူးမြို့(လူဦးရေ ၃၁၈ဝ၉၄)ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကန္ဒာဟား (လူဦးရေ ၁၃၃၇၉၉)၊ ဟဲရတ် (လူဦးရေ ၇၅၆၃၂)၊ မာဇာ အီရှရစ် (လူဦးရေ ၄၁၉၆ဝ) စသည်တို့ဖြစ် ကြလေသည်။ သီဝေမြင့်ခေါင်သော တောင်စဉ်တောင်တန်း ရေတံခွန် စိမ့်စမ်း အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သာယာလှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထရော်သည့် သဘောလည်း ပါနေသည်ဟုဆိုကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် တောင်စဉ်တောင်တန်းပေါများသောနိုင်ငံဖြစ်ရာ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ပို၍ တောင်ထူထပ်သည်။ ပေနှစ်သောင်းကျော် အမြင့်ရှိသော တောင်ထွတ် အများအပြား ရှိသည်။ ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းသည် ပမီးယားတောင်မြင့် လွင်ပြင်မှသည် အီရန်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အနောက်ဘက်သို့ တစ်သွယ်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်နယ်ခြား ဒေသ၏ နယ်စပ်တစ်လျှောက်မှ ဗလူချီစတန် ပြည်နယ်အထိ အနောက်တောင်ဘက်သို့ တစ်သွယ်နှစ်သွယ် ဖြာဆင်းသွားသည်။ ဟယ်လမန်းမြစ်သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ဟယ်လမန်းရေအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟာရီရဒ်မြစ်သည် လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် အမူးဒါရယားမြစ်သည်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့ပိုင်းတွင် စီးဆင်းသော ကဗူးမြစ်သည် အိန္ဒုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၏ အကြား၌ မြေဩဇာကောင်း သော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားဒေသများရှိသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်နယ်စပ် တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းရှိသည်။ ရှေးအခါကပါးရှင်၊ ဂရိစသော တိုင်းခြားတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ထိုတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ချီတက်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းအစဉ်အဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော တောင်ကြားလမ်း ဖြစ်လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် တောင်စဉ် တောင်တန်းကြီးများ၊ လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကြား ဒေသများ၊ သဲကန္တာရများဟူ၍ ခြားခြားနားနား ကွဲကွဲဲပြားပြား ရှိပေရာ ရာသီဥတုကလည်း တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသမတူ၊ ကွာခြားသည်။ အလွန်အမင်း ချမ်းအေးသည့်ဒေသ အလွန်အမင်း ပူပြင်းသည့် ဒေသဟူ၍ လည်း ရှိသည်။ တစ်နေရာ၊ တစ်ဒေသတည်း၌ပင် ဆောင်းရာသီ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၅ ဒီဂရီမျှသာ ရှိသော်လည်း နွေရာသီ၌ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁၂ဝ ကျော်အထိ အပူရှိန်တက်သည်လည်း ရှိပေသည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ နှင်းခဲများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် စုခဲလျက် ရှိတတ်ရာ လူများသည် အိမ်ပြင်သို့ မထွက်နိုင်ကြတော့ချေ။ အချို့ဒေသများတွင်မူ နေ့အခါ အလွန် ပူပြင်း၍ ညဉ့်အခါ အလွန်ချမ်းအေးလှ ပြန်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်ဆိုလျှင် အာဖနိစတန်နိုင်ငံ၏ အရပ်ဒေသများစွာ တို့သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိလေသည်။ တောင်တန်းဒေသများစွာတို့သည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မြေပြင်မာကျောခြောက် သွေ့သော်လည်း မြေဩဇာထက်သန်းခေါင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် တောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်း များမှရေသွယ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဂျုံစပါး၊ မုယောစပါး စသော ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်သီးဝလံ များ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းရိက္ခာ ဖူလုံသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများသည် ပေါင်မုံ့နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံမှ ဖရဲသီးနှင့် စပျစ်သီး အများအပြားထွက်သည်။ နိုင်ငံတွင်း စားသုံး၍ ပိုလျှံသေးသဖြင့် သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ တစ်မျိုး၊ စည်သွတ်၍တစ်ဖုံ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကြံပင်ကို မြေနိမ့်လွင်ပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးကြ၍ ပူနွေးသော ဒေသများတွင် ဝါဂွမ်းစိုက်ကြသည်။ ဆေးရွက်ကြီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဘယဆေးပင်များလည်း အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ ကက်ဆူပင်၊ နီပါးဆေးပင်များ၊ ရှိန်းခိုပင်တို့ ပေါများလှသည်။ နှင်းဆီရိုင်းပင်များသည် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသည်။ စားကျက်မြက်ခင်းများလည်းရှိ၍ သိုးဆိတ်မွေးမြူရေးသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့သည် အသားဟူ၍ သိုးသားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စားကြသည်။ သိုးအမြီးပိုင်း အဆီဗူးမှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီကို ထောပတ် ကဲ့သို့ စာသုံးကြသည်။ သိုးမွေးသည် အမျိုးအစားကောင်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရသော ကုလားအုပ်များအပြင် မြင်း၊ မြည်း၊ ကျွဲ၊ နွားတို့ကိုလည်း လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ဝန်တင်လုပ်ငန်းတို့အတွက် မွေးမြူကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းမှ ကြေးနီ အတော်အသင့်ထွက်သည်။ ဟိန္ဒူကွတ်ရှ တောင်တန်းမှ ကျောက်မီးသွေး အများအပြားထွက်နိုင်သော ကျောက်မီးသွေးကြောကြီးများကို တွေ့ရှိ ထားကြသည်။ ဂေါ်ဗန်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ခဲသတ္တုထွက်၍ ကာတဂန်နှင့် ပါပယ်ဒေသမှ သံထွက်သည်။ သလင်းကျောက်၊ အကြွပ်၊ ကျောက်နီ အညံ့စား တို့လည်း ထွက်ရှိသည့်ပြင် အာဖဂနိစတန် မှ ထွက်သော ကျောက်ပြာ (ပင်လယ်ပြာရောင်) တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးအစားဟု ဆိုကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ လချေး၊ သိန္ဓောဆားတို့လည်း ထွက်သည်။ သို့သော် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် အဖိုးတန် သယံဇာတပစ္စည်းများကို တူးဖော်လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဟဲရတ်နယ်တို့တွင် ရေနံစိမ်းများထွက်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူ နိုင်သော ဒေသများလည်း မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ကဗူးမြို့တွင် မီးခြစ်၊ ကြယ်သီး၊ ဖိနပ်၊ ကျောက်ဖြူ ပစ္စည်း၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စက်ဘီး နှင့် ပလပ်စတစ်စက်ရုံများရှိသည်။ စက်ကိရိယာ အပိုပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သော စက်ရုံကို ရုရှအတတ်ပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ သိုးမွေးစက်ရုံ၊ ချည်ထည် စက်ရုံ၊ ချည်မျှင်စက်ရုံ၊ သကြားစက်ရုံ၊ သစ်သီး စည်သွတ်စက်ရုံ၊ ဘိလတ်မြေစက်ရုံများလည်း မကြာသေးမီက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဂျာမန်အတတ်ပညာရှင်များ ဆောက်လုပ်ပေးသော ခေတ်မှီ အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီးတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ စစ်ပစ္စည်းလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံတစ်ခုလည်းရှိရာ ယင်းစက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ် သော စက်လည်းပါရှိသည်။ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် အာဖဂနိစတန် နိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်နှေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း လှေ၊ သဘောများ သွားလာနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ မီးရထားလမ်းလည်း မရှိချေ။ ထိုကြောင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၏ကို အဓိကအားဖြင့် ထရပ်ကား၊ ကုလားအုပ်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြည်းတို့ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နယ်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးများနှင့် ကဗူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တဟီရန် သဘောတူ စာချုပ်အရ ပါကစ္စတန်မှ မီးရထားလမ်းများကို အာဖဂနိစတန် နယ်စပ်ရှိ ချာမန်နှင့် တော်ခန်းမြို့တို့အထိ တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ် ရှိလေသည်။ နိုင်ငံပြည်ပ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများမှာ ပါးရှား(အီရန်)နိုင်ငံ မီရှက်မြို့မှ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဟဲရတ်မြို့သို့ တစ်လမ်း၊ ဗူခါရာမြို့မှ ကဗူးမြို့သို့ တစ်လမ်းရှိသည်။ အရှေ့ တာကီစတန်ရှိ ဒက်ရှန်မြို့နှင့် ကဖာရီစတန်မြို့တို့မှ ကဗူးမြို့ သို့လည်း လမ်းပေါက်သည်။ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂနိစတန်တို့အကြား ကူသန်းသွားလာရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ရှိ ပေ ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ပက်ရှဝါ နှင့် ကဗူးမြို့တို့ ကို ဆက်သွယ်ရသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ကိုဂျက်၊ ဗိုလန်၊ ဆီဗီတောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့် ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဂိုမယ်၊ တိုချီ၊ ကူးရန်တောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့်လည်း ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ရှေးရှေးက အာရိယနဟုလည်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အာဖဂနိစတန်ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘာအသိ အမှတ်ပြုအမည် ဖြစ်သော်လည်း အာဖဂလူမျိုးတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းမှု နည်းလှသည်။ ရှေးအာဖဂန် သမိုင်းဆရာ ကြီးများကမူ အာဖဂန်လူမျိုးတို့ကို ဗင်း-အီ-အစ္စရေ (ဣသရေလ အဆက်အနွယ်များ)ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်း သည်။ ၎င်းတို့က တလွတ်ဟု ခေါ်သော ဣသရေဘုရင် ဆော်လမွန်၏ မြေးတော်တစ်ဦးဟု ဆိုသူ အာဖဂန္နာမှ ဆင်းသက်သည်ဟု အယူရှိခဲ့ကြသောကြောင့်ပေတည်း။ ယခု အာဖဂန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသူတို့က ယင်းတို့ကိုယ်ကို ယင်းတို့ ဒျူရနီဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒျူရနီတို့သည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ကြီးစိုး လွှမ်းမိုးသော လူမျိုးစုဖြစ်၍ အီရန်နှင့် ဆီးမိုက်ကပြားအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအတော်များများ ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ အရေးပါသော လူမျိုးစုမှာ အိန္ဒိယသွေးပါ သည်ဆိုသော ပထန်များ ဖြစ်ကြသည်။ မူလက ကန္ဒာဟာနယ်၌ နေထိုင်ကြရာမှ ယခုအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပက်ရှဝါတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ ကန္ဒဟာကုန်းပြင်မြင့်၌ နေထိုင်ကြသော ဂီလဇိုင်းလူမျိုးစုသည် တူရကီ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၍ ၁၈ ရာစုနှစ် အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ဟာဇရာခရိုင်မှ ဟာဇရာလူမျိုးစုတို့ကား ဂျင်ဂစ်ခန်၏ တပ်များနှင့် ပါလာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ မွန်ဂိုရုပ်လက္ခဏာများရှိသည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမူကား ပါးရှင်းဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တာဂျစ်လူမျိုးသည် ပါးရှင်းသွေးပါ၍ ကဖားများမှာမူ ဂရိ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဟိန္ဒူကီ လူမျိုးစုကား ဟိန္ဒူ အဆက်အသွယ်များ ဖြစ်လေသည်။ ဆိုခဲ့သော လူမျိုးစုအသီးသီး အများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကော်ဇော၊ ရှော စောင်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်သော လက်မှုပညာလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုလားအုပ်၊ မြင်းစသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်ကြသူများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ကြားချိုင်ဝှမ်းများတွင် ကြိုးတိုးကြဲတဲရှိနေသော ရွာကလေးများ၌ နေထိုင်ကြ၍ မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေမှ ခွာသူ အလွန်နည်းသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့် မျှသာဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်သည် နေရာအတည်တကျ မနေပဲ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာပြောင်းရွှေ့လှည့်လည် နေထိုင်ကြသည်။ အာဖဂန်တို့သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင် တောင့်တင်း၍ ရုပ်ရည် ချောမောသူ ပေါများသည်။ အသားဖြူ၍နှာခေါင်း ကောက်ကောက် မုတ်ဆိတ်ရှည်ရှည်နှင့် ထင်ရှားပြတ်သားသော မျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ အမျိုးသမီး များကပို၍ ချောမောလှပသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကစ၍ စစ်မြေပြင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂနိစတန်အမျိုးသားတို့သည် တိုက်ရေးခိုက်ရေး၌ ဝါသနာထုံသည်။ မြင်းစီးကျော်များလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစစ်တပ်များ၌ အာဖဂန် အမျိုးသားများစွာတို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းနေကြ၍ စစ်ဘက်ရာထူးကြီးများစွာတွင် အာဖဂန် အမျိုးသားများ ရှိနေကြလေသည်။ လူမျိုးစု အများအပြားရှိ၍ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် ပါးရှင်းနှင့် ပွတ်ရှတူးဘာသာ စကားတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လူဦးရေ အများစုသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ယခင်ကစည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အမန်းနျူလာခန်း ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၂၃ ခုနှစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို ဥပဒေသစ်ဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ခဲ့၏။ ဥပဒေပြု အခွင့်အာဏာသည် ဆီးနိတ်နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်၌ရှိသည်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တို့ကား သီးခြားဖြစ်၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်ထားရေး၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးများ ခန့်ထားရေး စသည့်အာဏာများ ဘုရင်တွင် ရှိသည်။ နိုင်ငံကို ကဗူး၊ မဇာ၊ ကန္ဒဟာ၊ ဟဲရတ်၊ ကတဂန် -ဗဒက်ရှန်၊ (ယခင်တောင်ပိုင်းနယ်) စသည်ဖြင့် ပြည်နယ် ၂၉ နယ် ခွဲထား၍ ဘုရင်ခံများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသားတို့သည် မြေမျက်နှာပြင် သဘာဝ၊ ရာသီဥတု သဘာဝတို့၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်မှုကိုသာအစဉ်တစိုက် တွန်းလှန်ကာ နေထိုင် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ ရသည် မဟုတ်သေး။ မိမိတို့၏ တိုင်းပြည်၊ မိမိတို့လူမျိုး တည်တံ့ရေးအတွက်လည်း တိုင်းတစ်ပါးမှ ဖိနှိပ်စိုးမိုး လာသူတို့၏ ရန်များကိုလည်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်တစ်စိုက် တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်၏ သမိုင်းတွင် တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်မက် အရေးအခင်းတို့ များပြားခဲ့လေသည်။ ယင်း၏သမိုင်း အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်ပြည်အား ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၆ ခုနှစ် တွင်မူ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သဂရိတ်က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မထင်မရှား တိုင်းငယ်ပြည်ငယ် ကလေး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိလက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ရှိနေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဆီယီယန်နှင့် ပါသီယန် လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မူ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုးမိုးနေ၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသော ကုသျှန်မင်းများက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြန်သည်။ ခရစ်ခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် မွတ်စလင်တို့ တန်ခိုးကြီးထွား လာ၍ အနောက်ပိုင်း နယ်မြေများကို ထိပါးလာသည်။ အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဖာရစီအယူဝါဒတို့ကို လက်ခံ ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော အာဖဂနိစတန်မြေတွင် တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဂါးဇနီမြို့၌ တာကိုမန်မင်းဆက် တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အာဖဂနိစတန်သည်လည်း ထင်ရှားစပြု လာလေသည်။ ခရစ် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဂိုဧကရာဇ် တေမာလိန်း(တီမူး)သည် အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူအုပ်စိုးခဲ့သည်။ တေမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဂို အင်ပိုင်ယာကို ထူထောင်ခဲ့သော မဂိုဧကရာဇ် ဗေဗာ၏လက်ထက်တွင် ကဗူးနှင့် ကန္ဒဟာတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း၊ ဟဲရတ်သည် ပါးရှင်း ဘုရင်များလက်အောက် ရောက်သွားပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်မူ ပြည်ထောင်များ ကွဲပြားသွား၍ ပြည်ထောင်မင်းများလည်း ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ် အစပိုင်း တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၇၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ပါးရှင်းဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည့် နဒါးရှားသည် ကဗူး နှင့် ကန္ဒဟာတို့ကို သိမ်းပိုက်သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုရှားဘုရင် လွန်သောအခါ ကန္ဒဟာ ပြည်ထောင်မှ အကြီးအမှူးများသည် ပါးရှင်းစစ်တပ်ထဲမှ အာဖဂန် အမျိုးသားစစ်မှူးကြီးတစ်ဦးကို အာဖဂန် နိုင်ငံအလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရာ အာဖဂန်နိစတန်သည် အစဉ်အဆက် တိုင်းခြားမင်းများ၏ အစိုးမိုးခံခဲ့ရသောဘဝမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုမင်းသည် အာမက်ရှား ဒျူရနီဘွဲ့ကိုယူ၍ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၌ ဒျူရနီမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့်အာဖဂနိစတန်၌ စိုးမိုးသော လူမျိုးစုတို့သည် ဒျူရနီအမည်ကို ခံယူကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အာမက်ရှားဘုရင်သည် မိမိ၏နိုင်ငံကို အရှေ့ဘက်သို့ ပန်ဂျပ်နှင့် ကသ္မီရတိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့ ကက်စပျန်ပင်လယ်အထိလည်းကောင်း တိုးချဲ့၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အဖြစ် အမူးဒါရယားမြစ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းလောက်မှစ၍ ပါးရှားနိုင်ငံအပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံတို့သည်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို မျက်စောင်းထိုးလာကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏အကျိုးကို အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ထိပါးနိုင်သဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ၌ ရုရှတို့က မိမိတို့ထက် အရေးပါ အရာ ရောက်သွားမည်ကို အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပ၌လည်း နပိုလီယန် စခန်းထချိန်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရေးအတွက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ရင်မအေး နိုင်အောင်ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ခြေကုပ်စခန်းကောင်းဖြစ်သော အာဖနိဂတန်နိုင်ငံကို ချော့မရသည့်အခါ ခြိမ်းခြောက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိန်နှင့် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ တို့သည် ၁၈၃၉-၄၃ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၈-၇၉ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် စစ်ခင်းခဲ့လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံသည် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်၍ အမူးဒါရယားမြစ်၏ တောင်ဘက်တိုင်အောင် ရုရှ စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဖဂနိစတန်ကို ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိန်သည် ထိုနိုင်ငံအပေါ် ဩဇာကြီးမားနေသည်။ အာဖဂန်ဘုရင် အဗ္ဗဒူရာမန်ခန်၏လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပြေလည်အောင်ဆက်ဆံ၍ မိမိတို့၏နိုင်ငံကို အင်အားတောင့်တင်းစေရန်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မာစေရန်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ် တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ် လေသည်။ ထိုဘုရင်၏ သားတော် ဟာဗိဗူလာခန်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကို ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ အခြားမွတ်စလင်နိုင်ငံဖြစ်သော တူရကီက စစ်ထဲဝင်သော်လည်း အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံက စစ်ထဲမဝင်ပဲ ကြားနေခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာကအံ့ဩခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အမန်းနျူလာခန် လက်ထက်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိမိ၏လူမျိုးကို သီးခြား လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုမင်းသည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟု ကြေညာ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကို စစ်ပြုသည်။ ရာဝါပင်ဒိမြို့တွင် ၁၉၁၂-ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဗြိတိန်နိုင်ငံက အာဖနိဂတန် ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုရသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယ၊ အာဖဂနိစတန် နယ်နိမိတ်ကို ရှိနေဆဲအတိုင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံက လက်ခံရသည်။ အာဖဂ နိစတန်နိုင်ငံ သည် ၁၉၁၉ ခု နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့ကို လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့ထိုရက်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံအတွက် နှစ်ထပ်ကွမ်း အောင်ပွဲခံသော နေ့ရက်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ အမန်းနျူလာ ဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ထိုစဉ် ကစ၍ ချုပ်ငြိမ်းစေ၍ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်မြောက်ရန် စီမံဆောင်ရွက်သည်။ တူရကီနိုင်ငံကို စံနမူနာ ထား၍ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေး၊ အယူဝါဒရေး၊ ဓေ့လထုံးစံတို့ကို ခေတ်မှီစေရန် ဒလကြမ်း ပြုပြင်သည်။ ထိုအခါ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ နောက်ဆုံး၌ အများစုအင်အားကို မလွန်နိုင်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမန်းနျူလာဘုရင်သည် နန်းစွန့်ရလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်ပွဲများ၌ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ မို့ဟမ္မဒ်နဒါးခန်သည် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းကာ နဒါးရှားဘွဲ့ကိုယူ၍ ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ကဗူးမြို့၌ လုပ်ကြံခံရသဖြင့် သားတော်ဖြစ်သူက မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘွဲ့ဖြင့် ထီးမွေနန်းမွေဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘုရင်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရက်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဲ့သို့ ကြားနေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းပြုပြင်ရေးများကို တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ကြီးများ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ ဆည်မြောင်း စီမံကိန်းများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်သည်။ ချည်ထည်စက်ရုံ၊ သိုးမွေးထည်စက်ရုံများ တိုးတက်ရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။ ရှေးကကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံတည်း အထီးတည်း မဖြစ်စေဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မို့ဟမ္မဒ်ဇဟာရှား ဘုရင်၏ယောက်ဖတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဒါအွတ်ခန် ခေါင်းဆောင် တော်လှန်ကာ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးလျှင် အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒါအွတ်ခန် ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လေ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ==ပထဝီဝင်အနေအထား== == သမိုင်းကြောင်း == ==နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး== ၁၉၄၆ ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတေးလျ၊ တူရကီတို့နှင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မိတ်ဘက်သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကာ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိကမဟာမိတ်ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန်ကြာလေပြီ။ ဂျာမနီသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာမှုကို ၁၉၁၉ ခုကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ လက်နက်ရော စစ်သင်တန်းပါ အကြီးအကျယ်ထောက်ပံ့သူက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတည်း။ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ၁၉၂၁ က တကြိမ်၊ ၁၉၇၈ ၌ တပြန် နှစ်ကျော့ လက်မှတ်ထိုးဖူးသည်။ အိန္ဒိယသည်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်က အလားတူစာချုပ်မျိုးဖန်တီးကာ လက်တွဲသည်။ ပါကစ္စတန်နှင့်မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အဆင်မချော။ ဒူရန့်နယ်စပ်မျဉ်းကိစ္စ၊ အာဖဂန်ရှိ လက်နက်ကိုင်တို့အား ပါကစ္စတန်က ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသောအကြောင်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုပ်၊ အီရန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ တာ့မန်နစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်တို့အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂျပန်၊ ကာဇက်စတန်၊ နီပေါ၊ ရုရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆက်လုပ်နေသည်။ == စစ်တပ် == အာဖဂန်စစ်တပ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ရှိပြီး အာဖဂန်လေတပ်၊ အာဖဂန်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။ အာဖဂန်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သည် အာဖဂန်စစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ပညာများ အဓိကပို့ချရာဖြစ်ပြီး အာဖဂန်အမျိုးသားစစ်ဘက်တက္ကသိုလ်သည် ယင်းကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ဝင်း၌ပင် ရှိလေသည်။ == ဥပဒေစိုးမိုးရေး == ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အာဖဂန်ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၂ ခု ရှိသည်။ ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်မှာ အာဖဂန်ပြည်သူတို့အား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုပေးရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိက အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ရန်တည်း။ နယ်ခြားစောင့်တို့အလုပ်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မိမိတို့ပိုင်နက်အကြား လုံခြုံရေးယူရန်နှင့် စည်းကြပ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တို့ကိုလည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်များက လုံခြုံရေးယူသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအောက်ရှိ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီသည် လုံခြုံရေးကိစ္စများအတွက် အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပေါင်းလုပ်သည်။ လက်တလောကာလ၌ စစ်ရေးကိစ္စ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ရပ်တို့ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ နေရာအများတွင် စိတ်ချရမှု မရှိ။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် လုယက်ခြင်းမှာ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ပုံမှန်ကိစ္စသို့ ဖြစ်နေသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘိန်းထုတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု၏ ၉၀% မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသို့သွင်းသောဘိန်းတို့၏ ၉၅% မှာလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်မှပင်တည်း။ မူးယစ်တိုက်ဖျက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်ကို စောင့်ကြည့်ဖြိုခွင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။ ==စီးပွားရေး== == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == ==ယဉ်ကျေးမှု== ==မှတ်စုများ== {{notelist|refs= {{efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}} }} {{reflist|group=Note}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]] ohrvnb5oe1lhj2xxsqrs5f9efkdp9kp 1034229 1034228 2026-05-27T14:01:09Z နေနီဝန်း 89694 /* */ စာသားနှင့် ဝီကီလင့်မွမ်းမံ 1034229 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=29 Jul 2021}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ | native_name = {{vunblist |{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}} |{{small|''Də Afġānistān Islāmī Imārat''}} |{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}} |{{small|''Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān''}}}} | ပုံ_အလံ = Flag of Taliban.svg | ပုံ_တံဆိပ် = | symbol_type = နိုင်ငံတော်တံဆိပ် | symbol_type_article = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />"{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}" <br />{{small|"[[အလ္လာဟ်]]မှတစ်ပါးဘုရားမရှိ၊ [[မိုဟာမက်]]သည်အလ္လာဟ်၏တမန်တော်ဖြစ်သည်။." ([[:en:Shahada|ရှဟာဒ]])}} | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{transl|ur|ALA-LC|''Dā Də Bātorāno Kor''}}<br />{{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br /><small>(''"[[:en:This Is the Home of the Brave|ဒါဟာရဲရင့်သူတို့ရဲ့အိမ်]]'')</small><br /> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | မြို့တော် = [[ကဘူးလ်မြို့]] | coordinates = {{Coord|33|N|65|E|display=inline,title}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | languages_type = ရုံးသုံးဘာသာ (များ) | languages = {{hlist|style=white-space:nowrap;|[[ပက်ရှ်တွန်းဘာသာစကား|ပက်ရှ်တို]], [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]]<ref name=AO/>}} [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]] 27 million (77%) ({{small|[[First language|L1]] + [[Second language|L2]]}}), [[ပက်ရှ်တိုဘာသာ|ပက်ရှ်တို]] 16.8&nbsp;million (48%)<ref>{{Cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html | title=South Asia :: Afghanistan – the World Factbook – Central Intelligence Agency | accessdate=23 June 2021 | archivedate=29 April 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html }}</ref><ref>{{cite web |title=The Constitution of Afghanistan |url=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html |website=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan |accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၁ |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html }}</ref> | လူမျိုးများ = {{unbulleted list | ၄၂% [[:en:Pashtun|ပထန်]] | ၂၇% [[:en:Tajiks|တာဂျစ်]] | ၉% [[:en:Hazaras|ဟာဇရာ]] | ၉% [[:en:Uzbeks|ဥဇဘက်]] | ၄% [[:en:Aimaq people|အိုင်မက်]] | ၃% [[:en:Turkmen people|Turkmen]] | ၂% [[:en:Baloch people|ဘာလို့ချ်]] | ၄% [[:en:Ethnic groups in Afghanistan|အခြား]]<ref name="LoC-pdf"/> }} | ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list | ၉၉.၇% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]]) | ၀.၃% အခြား }} | demonym = Afghan{{Efn|Afghani ဟုလည်းသုံးကြသည်။<ref>Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).</ref> and '''Afghanistani'''.<ref>Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref name="Constitution of Afghanistan">{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/}}</ref><ref>{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}</ref> | government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]]<ref>*{{cite journal |last1=Sakhi |first1=Nilofar |title=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=Journal of Asian Security and International Affairs |date=December 2022 |volume=9 |issue=3 |pages=383–401 |doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |quote=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology.}} *{{cite web |last1=Madadi |first1=Sayed |title=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |url=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |website=[[Middle East Institute]] |access-date=28 November 2022 |date=6 September 2022 |quote=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. }} *{{cite web |last1=Sadr |first1=Omar |title=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |url=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |website=Fair Observer |access-date=28 November 2022 |date=23 March 2022 |quote=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. }} *{{cite web |title=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |website=Atlantic Council |access-date=28 November 2022 |date=8 September 2022 |quote=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. }} *{{cite web |last1=Akbari |first1=Farkhondeh |title=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |url=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |website=[[George Washington University]] |access-date=28 November 2022 |date=7 March 2022 |quote=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan }}</ref> [[ကြားဖြတ်အစိုးရ]] [[:en:Theocracy|ဘာသာရေးအစိုးရ (သီယိုကရေစီ)]] [[:en:Islamic state|အစ္စလာမ်မစ်]] [[:en:emirate|စော်ဘွားနိုင်ငံ]]<!--Non-monarchical emirate--><ref> *{{cite news |last1=Choi |first1=Joseph |title=EU: Provisional Taliban government does not fulfill promises |url=https://thehill.com/policy/international/571292-eu-provisional-taliban-government-does-not-fulfill-promises |access-date=18 March 2022 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |date=8 September 2021}} *{{cite news |last1=Bezhan |first1=Frud |title=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |access-date=6 February 2022 |work=[[Radio Farda]] |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 September 2021}} *{{cite news |last1=George |first1=Susannah |title=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |access-date=19 February 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 February 2023}}</ref> | leader_title1 = [[:en:Supreme Leader of Afghanistan|အဓိပတိခေါင်းဆောင်]] | leader_name1 = {{nowrap|[[Hibatullah Akhundzada]]}} | leader_title2 = [[:en:Prime Minister of Afghanistan|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[Abdul Kabir]] (ယာယီ) | leader_title3 = [[:en:Chief Justice of Afghanistan|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name3 = Abdul Hakim Haqqani | legislature = [[:en:National Assembly (Afghanistan)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | upper_house = [[:en:House of Elders (Afghanistan)|အကြီးအမှူးလွှတ်တော်]] | lower_house = [[:en:House of the People (Afghanistan)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:History of Afghanistan|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = {{nowrap|[[:en:Hotak dynasty|ဟိုတက်အင်ပါယာ]]}} | established_date1 = ၁၇၀၉ | established_event2 = {{nowrap|[[:en:Durrani Empire|ဒူရ်ရာနီအင်ပါယာ]]}} | established_date2 = ၁၇၄၇ | established_event3 = ရှေးဦး အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံ | established_date3 = ၁၈၂၃ | established_event4 = လွတ်လပ်ရေးအသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း | established_date4 = [[:en:Anglo-Afghan Treaty of 1919|၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၁၉]] | established_event5 = ဘုရင့်နိုင်ငံ | established_date5 = ၉ ဇွန် ၁၉၂၆ | established_event6 = သမ္မတနိုင်ငံကြေညာခြင်း | established_date6 = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | established_event7 =အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း | established_date7 = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | area_km2 = ၆၅၂,၂၃၀<ref name="Factbook"/> | area_rank = ၄၀ | area_sq_mi = ၂၅၁,၈၃၀၀ | percent_water = မပြောပလောက် | population_estimate = ၃၂,၂၂၅,၅၆၀<ref name= "https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population">{{cite web|url=http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|title=Afghan Population Estimates 1398|publisher=[[Central Statistics Organization]]|year=2019|access-date=၂၃ ဇွန်|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|archive-date=4 June 2019|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၄၄ | population_density_km2 = ၄၆ | population_density_sq_mi = ၁၁၉ | population_density_rank = ၁၇၄ | GDP_PPP = $72.911&nbsp;billion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၁၈ | GDP_PPP_rank = ၉၆ | GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၆၉ | GDP_nominal = $21.657&nbsp;billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ၂၀၁၈ | GDP_nominal_rank = ၁၁၁ | GDP_nominal_per_capita = $493<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၇၇ | Gini = 27.8<!-- number only --> | Gini_year = ၂၀၀၈ | Gini_change = decrease<!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=2 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=11 May 2014}}</ref> | Gini_rank = ၁ | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> | HDI_rank = ၁၆၉ | currency = [[:en:Afghan afghani|Afghani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30 [[Solar Hijri calendar|Solar Calendar]] | drives_on = [[:en:Right- and left-hand traffic#Afghanistan|ညာဘက်မောင်း]] | calling_code = [[:en:Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[.af]] [[افغانستان.]] | today = }} '''အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ'''၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[ဗဟိုအာရှ]]ကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2010-03-17}}</ref> တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ပါကစ္စတန်]]နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှေးက [[မာကိုပိုလို]]၏ [[ပိုးလမ်းမ]]ကြီး ဖြတ်သန်းရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။ <ref name="CAL-hist">{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html|title=The Afghans - Their History and Culture|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-09-10|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html}}</ref> မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |title=The Pre-Islamic Period |publisher=Illinois Institute of Technology |work=Afghanistan Country Study |first=Luke |last=Griffin |date=January 14, 2002 |accessdate=2010-10-14 |archivedate=3 November 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html }}</ref> [[File:Afghanistan physical en.png|thumb|400px|right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား]] အာဖဂန်နစ္စတန်သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]၊ [[အာရှနိုင်ငံများ#ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများ|ဗဟိုအာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး [[ပထဝီနိုင်ငံရေး]]အရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name=BBC-country-profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/country_profiles/1162668.stm |title=Afghanistan country profile |publisher=BBC News |date=2 October 2010| accessdate=2010-11-07}}</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |title=Chapter 1. Historical Setting |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan |first=Craig |last=Baxter |year=1997 |accessdate=2010-06-24 |archiveurl=https://archive.today/20121213074948/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |archivedate=13 December 2012 }}</ref> [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]]မှ [[မဟာအလက်ဇန္ဒား]]၊ [[မွန်ဂို]]ဘုရင် [[ဂျင်ဂစ်ခန်]] နှင့် [[မူဆလင်]] [[အာရပ်များ]] အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/EasternAfghans.htm |title=Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East |publisher=The History Files |accessdate=2010-06-24}}</ref>ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။ ၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် [[ဟိုတကီမင်းဆက်]] (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် [[ဒါရန်နီအင်ပိုင်ယာ]] ကို [[အာမက်ရှားဒါရန်နီ]] က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Last-Afghan-empire">{{Cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire |title=Last Afghan empire |accessdate=2010-08-22 |work=Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others |publisher=Encyclopædia Britannica Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=D. Balland|url=http://iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|title=AFGHANISTAN x. Political History|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|edition=Encyclopædia Iranica Online|publisher=Columbia University|year=2010|access-date=5 December 2010|archive-date=8 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208183306/http://www.iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|url-status=dead}}</ref><ref name="EofI-Afghanistan">{{cite encyclopedia |author=M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman |title=AF<u>GH</u>ĀNISTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=CD-ROM Edition v. 1.0|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|year=1999}}</ref> ၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို [[ကန်ဒါဟာ]]မှ [[ကဘူးလ်]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှ]]အိန္ဒိယအင်ပါယာနှင့် [[ရုရှား]]အင်ပါယာတို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် [[ကြားနေနိုင်ငံ]]အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html#6|title=Western Powers and the Great Game|work=|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-10-14|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html#6}}</ref> [[အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် [[ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ်]] (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၀နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်ခံနေရသည်။ ၁၉၇၉တွင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]တို့ ကျူးကျော်ပြီး၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အစွန်းရောက် [[တာလီဘန်]]အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်များ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ကာဇိုင်း]]အစိုးရကို အကူအညီပေးရန် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ [[နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးနှင့်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့]] (International Security Assistance Force (ISAF)) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ <ref name="nps">{{cite web |url=http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf |format=PDF |title=United Nations Security Council |accessdate=2010-10-06 |work=United Nations |publisher=Naval Postgraduate School |date=December 5, 2001 |archive-date=27 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027083645/http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf }}</ref> တာလီဘန်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေရသောကြောင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နှောင့်နှေးလျက် ရှိသည်။ <ref name="defensestudies.org">{{cite web |url=http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf |title=State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives |accessdate= |work=International Security Assistance Force |publisher=DefenseStudies.org |date=December 22, 2009 |archivedate=4 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704133454/http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Afghanistan Cables Show Deep Corruption, 'Dancing Boys' |url=http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 |accessdate=11 December 2010 |archivedate=11 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211054213/http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 }}</ref> == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အာရှတိုက်၏ အလယ်တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်လင့်ကစား ယင်း၏ တည်နေရာ အနေအထားကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဝင်ဆံ့ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဂရိ၊ ပါးရှင်း၊ မွန်ဂို ဧကရာဇ်တို့သည် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားစသော ရတနာများ၊ ပိုး၊ ဖဲ စသော ပစ္စည်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝသည်ဟု ကျော်ကြားလှသည့် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် စစ်လမ်းကြောင်းကျနေပြီးလျှင် ယင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်သာလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ အကြား၌ ကြားခံလျက်ရှိသည်။ သို့တစေ တောင်အထပ်ထပ် ဝိုင်းပတ်ကာဆီးနေ၍ တစ်ကြောင်း၊ တောင်ရိုး တောင်တန်းတို့အပေါ်၌ တည်ထားသော ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည်ကတစ် ကြောင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသဖြင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေး၍ ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံမှုလည်း နည်းပါးသောကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် ဓလေ့ ထုံးစံတို့သည် ရှေးရိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၉ နှင့် ၃၈.၃၅ ဒီဂရီ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၆ဝ.၅ဝ နှင့် ၇၁.၅ဝ ဒီဂရီအကား၌တည်ရှိသည်။ ကျဉ်းမြောင်းရှည်သွယ်သော နယ်မြေအစွန်းတစ်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီအထိ ရှည်ထွက်သွားသည်။ နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှာ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်၌ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်၌ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဗလူချီစတန်ပြည်နယ် (ပါကစ္စတန်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် ၂၅၃၈၆၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၇၈၈ဝဝဝဝ(၁၉၇၂) ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့တော်သည် ကဗူးမြို့(လူဦးရေ ၃၁၈ဝ၉၄)ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကန္ဒာဟား (လူဦးရေ ၁၃၃၇၉၉)၊ ဟဲရတ် (လူဦးရေ ၇၅၆၃၂)၊ မာဇာ အီရှရစ် (လူဦးရေ ၄၁၉၆ဝ) စသည်တို့ဖြစ် ကြလေသည်။ သီဝေမြင့်ခေါင်သော တောင်စဉ်တောင်တန်း ရေတံခွန် စိမ့်စမ်း အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သာယာလှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထရော်သည့် သဘောလည်း ပါနေသည်ဟုဆိုကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် တောင်စဉ်တောင်တန်းပေါများသောနိုင်ငံဖြစ်ရာ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ပို၍ တောင်ထူထပ်သည်။ ပေနှစ်သောင်းကျော် အမြင့်ရှိသော တောင်ထွတ် အများအပြား ရှိသည်။ ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းသည် ပမီးယားတောင်မြင့် လွင်ပြင်မှသည် အီရန်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အနောက်ဘက်သို့ တစ်သွယ်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်နယ်ခြား ဒေသ၏ နယ်စပ်တစ်လျှောက်မှ ဗလူချီစတန် ပြည်နယ်အထိ အနောက်တောင်ဘက်သို့ တစ်သွယ်နှစ်သွယ် ဖြာဆင်းသွားသည်။ ဟယ်လမန်းမြစ်သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ဟယ်လမန်းရေအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟာရီရဒ်မြစ်သည် လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် အမူးဒါရယားမြစ်သည်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့ပိုင်းတွင် စီးဆင်းသော ကဗူးမြစ်သည် အိန္ဒုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၏ အကြား၌ မြေဩဇာကောင်း သော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားဒေသများရှိသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်နယ်စပ် တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းရှိသည်။ ရှေးအခါကပါးရှင်၊ ဂရိစသော တိုင်းခြားတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ထိုတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ချီတက်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းအစဉ်အဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော တောင်ကြားလမ်း ဖြစ်လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် တောင်စဉ် တောင်တန်းကြီးများ၊ လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကြား ဒေသများ၊ သဲကန္တာရများဟူ၍ ခြားခြားနားနား ကွဲကွဲဲပြားပြား ရှိပေရာ ရာသီဥတုကလည်း တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသမတူ၊ ကွာခြားသည်။ အလွန်အမင်း ချမ်းအေးသည့်ဒေသ အလွန်အမင်း ပူပြင်းသည့် ဒေသဟူ၍ လည်း ရှိသည်။ တစ်နေရာ၊ တစ်ဒေသတည်း၌ပင် ဆောင်းရာသီ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၅ ဒီဂရီမျှသာ ရှိသော်လည်း နွေရာသီ၌ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁၂ဝ ကျော်အထိ အပူရှိန်တက်သည်လည်း ရှိပေသည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ နှင်းခဲများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် စုခဲလျက် ရှိတတ်ရာ လူများသည် အိမ်ပြင်သို့ မထွက်နိုင်ကြတော့ချေ။ အချို့ဒေသများတွင်မူ နေ့အခါ အလွန် ပူပြင်း၍ ညဉ့်အခါ အလွန်ချမ်းအေးလှ ပြန်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်ဆိုလျှင် အာဖနိစတန်နိုင်ငံ၏ အရပ်ဒေသများစွာ တို့သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိလေသည်။ တောင်တန်းဒေသများစွာတို့သည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မြေပြင်မာကျောခြောက် သွေ့သော်လည်း မြေဩဇာထက်သန်းခေါင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် တောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်း များမှရေသွယ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဂျုံစပါး၊ မုယောစပါး စသော ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်သီးဝလံ များ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းရိက္ခာ ဖူလုံသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများသည် ပေါင်မုံ့နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံမှ ဖရဲသီးနှင့် စပျစ်သီး အများအပြားထွက်သည်။ နိုင်ငံတွင်း စားသုံး၍ ပိုလျှံသေးသဖြင့် သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ တစ်မျိုး၊ စည်သွတ်၍တစ်ဖုံ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကြံပင်ကို မြေနိမ့်လွင်ပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးကြ၍ ပူနွေးသော ဒေသများတွင် ဝါဂွမ်းစိုက်ကြသည်။ ဆေးရွက်ကြီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဘယဆေးပင်များလည်း အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ ကက်ဆူပင်၊ နီပါးဆေးပင်များ၊ ရှိန်းခိုပင်တို့ ပေါများလှသည်။ နှင်းဆီရိုင်းပင်များသည် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသည်။ စားကျက်မြက်ခင်းများလည်းရှိ၍ သိုးဆိတ်မွေးမြူရေးသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့သည် အသားဟူ၍ သိုးသားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စားကြသည်။ သိုးအမြီးပိုင်း အဆီဗူးမှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီကို ထောပတ် ကဲ့သို့ စာသုံးကြသည်။ သိုးမွေးသည် အမျိုးအစားကောင်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရသော ကုလားအုပ်များအပြင် မြင်း၊ မြည်း၊ ကျွဲ၊ နွားတို့ကိုလည်း လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ဝန်တင်လုပ်ငန်းတို့အတွက် မွေးမြူကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းမှ ကြေးနီ အတော်အသင့်ထွက်သည်။ ဟိန္ဒူကွတ်ရှ တောင်တန်းမှ ကျောက်မီးသွေး အများအပြားထွက်နိုင်သော ကျောက်မီးသွေးကြောကြီးများကို တွေ့ရှိ ထားကြသည်။ ဂေါ်ဗန်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ခဲသတ္တုထွက်၍ ကာတဂန်နှင့် ပါပယ်ဒေသမှ သံထွက်သည်။ သလင်းကျောက်၊ အကြွပ်၊ ကျောက်နီ အညံ့စား တို့လည်း ထွက်ရှိသည့်ပြင် အာဖဂနိစတန် မှ ထွက်သော ကျောက်ပြာ (ပင်လယ်ပြာရောင်) တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးအစားဟု ဆိုကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ လချေး၊ သိန္ဓောဆားတို့လည်း ထွက်သည်။ သို့သော် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် အဖိုးတန် သယံဇာတပစ္စည်းများကို တူးဖော်လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဟဲရတ်နယ်တို့တွင် ရေနံစိမ်းများထွက်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူ နိုင်သော ဒေသများလည်း မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ကဗူးမြို့တွင် မီးခြစ်၊ ကြယ်သီး၊ ဖိနပ်၊ ကျောက်ဖြူ ပစ္စည်း၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စက်ဘီး နှင့် ပလပ်စတစ်စက်ရုံများရှိသည်။ စက်ကိရိယာ အပိုပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သော စက်ရုံကို ရုရှအတတ်ပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ သိုးမွေးစက်ရုံ၊ ချည်ထည် စက်ရုံ၊ ချည်မျှင်စက်ရုံ၊ သကြားစက်ရုံ၊ သစ်သီး စည်သွတ်စက်ရုံ၊ ဘိလတ်မြေစက်ရုံများလည်း မကြာသေးမီက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဂျာမန်အတတ်ပညာရှင်များ ဆောက်လုပ်ပေးသော ခေတ်မှီ အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီးတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ စစ်ပစ္စည်းလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံတစ်ခုလည်းရှိရာ ယင်းစက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ် သော စက်လည်းပါရှိသည်။ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် အာဖဂနိစတန် နိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်နှေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း လှေ၊ သဘောများ သွားလာနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ မီးရထားလမ်းလည်း မရှိချေ။ ထိုကြောင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၏ကို အဓိကအားဖြင့် ထရပ်ကား၊ ကုလားအုပ်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြည်းတို့ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နယ်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးများနှင့် ကဗူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တဟီရန် သဘောတူ စာချုပ်အရ ပါကစ္စတန်မှ မီးရထားလမ်းများကို အာဖဂနိစတန် နယ်စပ်ရှိ ချာမန်နှင့် တော်ခန်းမြို့တို့အထိ တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ် ရှိလေသည်။ နိုင်ငံပြည်ပ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများမှာ ပါးရှား(အီရန်)နိုင်ငံ မီရှက်မြို့မှ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဟဲရတ်မြို့သို့ တစ်လမ်း၊ ဗူခါရာမြို့မှ ကဗူးမြို့သို့ တစ်လမ်းရှိသည်။ အရှေ့ တာကီစတန်ရှိ ဒက်ရှန်မြို့နှင့် ကဖာရီစတန်မြို့တို့မှ ကဗူးမြို့ သို့လည်း လမ်းပေါက်သည်။ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂနိစတန်တို့အကြား ကူသန်းသွားလာရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ရှိ ပေ ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ပက်ရှဝါ နှင့် ကဗူးမြို့တို့ ကို ဆက်သွယ်ရသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ကိုဂျက်၊ ဗိုလန်၊ ဆီဗီတောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့် ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဂိုမယ်၊ တိုချီ၊ ကူးရန်တောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့်လည်း ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ရှေးရှေးက အာရိယနဟုလည်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အာဖဂနိစတန်ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘာအသိ အမှတ်ပြုအမည် ဖြစ်သော်လည်း အာဖဂလူမျိုးတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းမှု နည်းလှသည်။ ရှေးအာဖဂန် သမိုင်းဆရာ ကြီးများကမူ အာဖဂန်လူမျိုးတို့ကို ဗင်း-အီ-အစ္စရေ (ဣသရေလ အဆက်အနွယ်များ)ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်း သည်။ ၎င်းတို့က တလွတ်ဟု ခေါ်သော ဣသရေဘုရင် ဆော်လမွန်၏ မြေးတော်တစ်ဦးဟု ဆိုသူ အာဖဂန္နာမှ ဆင်းသက်သည်ဟု အယူရှိခဲ့ကြသောကြောင့်ပေတည်း။ ယခု အာဖဂန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသူတို့က ယင်းတို့ကိုယ်ကို ယင်းတို့ ဒျူရနီဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒျူရနီတို့သည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ကြီးစိုး လွှမ်းမိုးသော လူမျိုးစုဖြစ်၍ အီရန်နှင့် ဆီးမိုက်ကပြားအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအတော်များများ ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ အရေးပါသော လူမျိုးစုမှာ အိန္ဒိယသွေးပါ သည်ဆိုသော ပထန်များ ဖြစ်ကြသည်။ မူလက ကန္ဒာဟာနယ်၌ နေထိုင်ကြရာမှ ယခုအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပက်ရှဝါတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ ကန္ဒဟာကုန်းပြင်မြင့်၌ နေထိုင်ကြသော ဂီလဇိုင်းလူမျိုးစုသည် တူရကီ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၍ ၁၈ ရာစုနှစ် အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ဟာဇရာခရိုင်မှ ဟာဇရာလူမျိုးစုတို့ကား ဂျင်ဂစ်ခန်၏ တပ်များနှင့် ပါလာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ မွန်ဂိုရုပ်လက္ခဏာများရှိသည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမူကား ပါးရှင်းဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တာဂျစ်လူမျိုးသည် ပါးရှင်းသွေးပါ၍ ကဖားများမှာမူ ဂရိ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဟိန္ဒူကီ လူမျိုးစုကား ဟိန္ဒူ အဆက်အသွယ်များ ဖြစ်လေသည်။ ဆိုခဲ့သော လူမျိုးစုအသီးသီး အများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကော်ဇော၊ ရှော စောင်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်သော လက်မှုပညာလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုလားအုပ်၊ မြင်းစသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်ကြသူများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ကြားချိုင်ဝှမ်းများတွင် ကြိုးတိုးကြဲတဲရှိနေသော ရွာကလေးများ၌ နေထိုင်ကြ၍ မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေမှ ခွာသူ အလွန်နည်းသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့် မျှသာဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်သည် နေရာအတည်တကျ မနေပဲ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာပြောင်းရွှေ့လှည့်လည် နေထိုင်ကြသည်။ အာဖဂန်တို့သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင် တောင့်တင်း၍ ရုပ်ရည် ချောမောသူ ပေါများသည်။ အသားဖြူ၍နှာခေါင်း ကောက်ကောက် မုတ်ဆိတ်ရှည်ရှည်နှင့် ထင်ရှားပြတ်သားသော မျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ အမျိုးသမီး များကပို၍ ချောမောလှပသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကစ၍ စစ်မြေပြင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂနိစတန်အမျိုးသားတို့သည် တိုက်ရေးခိုက်ရေး၌ ဝါသနာထုံသည်။ မြင်းစီးကျော်များလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစစ်တပ်များ၌ အာဖဂန် အမျိုးသားများစွာတို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းနေကြ၍ စစ်ဘက်ရာထူးကြီးများစွာတွင် အာဖဂန် အမျိုးသားများ ရှိနေကြလေသည်။ လူမျိုးစု အများအပြားရှိ၍ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် ပါးရှင်းနှင့် ပွတ်ရှတူးဘာသာ စကားတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လူဦးရေ အများစုသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ယခင်ကစည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အမန်းနျူလာခန်း ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၂၃ ခုနှစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို ဥပဒေသစ်ဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ခဲ့၏။ ဥပဒေပြု အခွင့်အာဏာသည် ဆီးနိတ်နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်၌ရှိသည်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တို့ကား သီးခြားဖြစ်၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်ထားရေး၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးများ ခန့်ထားရေး စသည့်အာဏာများ ဘုရင်တွင် ရှိသည်။ နိုင်ငံကို ကဗူး၊ မဇာ၊ ကန္ဒဟာ၊ ဟဲရတ်၊ ကတဂန် -ဗဒက်ရှန်၊ (ယခင်တောင်ပိုင်းနယ်) စသည်ဖြင့် ပြည်နယ် ၂၉ နယ် ခွဲထား၍ ဘုရင်ခံများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသားတို့သည် မြေမျက်နှာပြင် သဘာဝ၊ ရာသီဥတု သဘာဝတို့၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်မှုကိုသာအစဉ်တစိုက် တွန်းလှန်ကာ နေထိုင် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ ရသည် မဟုတ်သေး။ မိမိတို့၏ တိုင်းပြည်၊ မိမိတို့လူမျိုး တည်တံ့ရေးအတွက်လည်း တိုင်းတစ်ပါးမှ ဖိနှိပ်စိုးမိုး လာသူတို့၏ ရန်များကိုလည်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်တစ်စိုက် တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်၏ သမိုင်းတွင် တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်မက် အရေးအခင်းတို့ များပြားခဲ့လေသည်။ ယင်း၏သမိုင်း အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်ပြည်အား ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၆ ခုနှစ် တွင်မူ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သဂရိတ်က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မထင်မရှား တိုင်းငယ်ပြည်ငယ် ကလေး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိလက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ရှိနေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဆီယီယန်နှင့် ပါသီယန် လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မူ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုးမိုးနေ၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသော ကုသျှန်မင်းများက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြန်သည်။ ခရစ်ခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် မွတ်စလင်တို့ တန်ခိုးကြီးထွား လာ၍ အနောက်ပိုင်း နယ်မြေများကို ထိပါးလာသည်။ အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဖာရစီအယူဝါဒတို့ကို လက်ခံ ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော အာဖဂနိစတန်မြေတွင် တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဂါးဇနီမြို့၌ တာကိုမန်မင်းဆက် တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အာဖဂနိစတန်သည်လည်း ထင်ရှားစပြု လာလေသည်။ ခရစ် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဂိုဧကရာဇ် တေမာလိန်း(တီမူး)သည် အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူအုပ်စိုးခဲ့သည်။ တေမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဂို အင်ပိုင်ယာကို ထူထောင်ခဲ့သော မဂိုဧကရာဇ် ဗေဗာ၏လက်ထက်တွင် ကဗူးနှင့် ကန္ဒဟာတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း၊ ဟဲရတ်သည် ပါးရှင်း ဘုရင်များလက်အောက် ရောက်သွားပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်မူ ပြည်ထောင်များ ကွဲပြားသွား၍ ပြည်ထောင်မင်းများလည်း ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ် အစပိုင်း တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၇၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ပါးရှင်းဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည့် နဒါးရှားသည် ကဗူး နှင့် ကန္ဒဟာတို့ကို သိမ်းပိုက်သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုရှားဘုရင် လွန်သောအခါ ကန္ဒဟာ ပြည်ထောင်မှ အကြီးအမှူးများသည် ပါးရှင်းစစ်တပ်ထဲမှ အာဖဂန် အမျိုးသားစစ်မှူးကြီးတစ်ဦးကို အာဖဂန် နိုင်ငံအလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရာ အာဖဂန်နိစတန်သည် အစဉ်အဆက် တိုင်းခြားမင်းများ၏ အစိုးမိုးခံခဲ့ရသောဘဝမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုမင်းသည် အာမက်ရှား ဒျူရနီဘွဲ့ကိုယူ၍ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၌ ဒျူရနီမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့်အာဖဂနိစတန်၌ စိုးမိုးသော လူမျိုးစုတို့သည် ဒျူရနီအမည်ကို ခံယူကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အာမက်ရှားဘုရင်သည် မိမိ၏နိုင်ငံကို အရှေ့ဘက်သို့ ပန်ဂျပ်နှင့် ကသ္မီရတိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့ ကက်စပျန်ပင်လယ်အထိလည်းကောင်း တိုးချဲ့၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အဖြစ် အမူးဒါရယားမြစ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းလောက်မှစ၍ ပါးရှားနိုင်ငံအပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံတို့သည်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို မျက်စောင်းထိုးလာကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏အကျိုးကို အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ထိပါးနိုင်သဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ၌ ရုရှတို့က မိမိတို့ထက် အရေးပါ အရာ ရောက်သွားမည်ကို အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပ၌လည်း နပိုလီယန် စခန်းထချိန်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရေးအတွက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ရင်မအေး နိုင်အောင်ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ခြေကုပ်စခန်းကောင်းဖြစ်သော အာဖနိဂတန်နိုင်ငံကို ချော့မရသည့်အခါ ခြိမ်းခြောက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိန်နှင့် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ တို့သည် ၁၈၃၉-၄၃ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၈-၇၉ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် စစ်ခင်းခဲ့လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံသည် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်၍ အမူးဒါရယားမြစ်၏ တောင်ဘက်တိုင်အောင် ရုရှ စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဖဂနိစတန်ကို ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိန်သည် ထိုနိုင်ငံအပေါ် ဩဇာကြီးမားနေသည်။ အာဖဂန်ဘုရင် အဗ္ဗဒူရာမန်ခန်၏လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပြေလည်အောင်ဆက်ဆံ၍ မိမိတို့၏နိုင်ငံကို အင်အားတောင့်တင်းစေရန်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မာစေရန်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ် တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ် လေသည်။ ထိုဘုရင်၏ သားတော် ဟာဗိဗူလာခန်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကို ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ အခြားမွတ်စလင်နိုင်ငံဖြစ်သော တူရကီက စစ်ထဲဝင်သော်လည်း အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံက စစ်ထဲမဝင်ပဲ ကြားနေခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာကအံ့ဩခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အမန်းနျူလာခန် လက်ထက်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိမိ၏လူမျိုးကို သီးခြား လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုမင်းသည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟု ကြေညာ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကို စစ်ပြုသည်။ ရာဝါပင်ဒိမြို့တွင် ၁၉၁၂-ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဗြိတိန်နိုင်ငံက အာဖနိဂတန် ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုရသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယ၊ အာဖဂနိစတန် နယ်နိမိတ်ကို ရှိနေဆဲအတိုင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံက လက်ခံရသည်။ အာဖဂ နိစတန်နိုင်ငံ သည် ၁၉၁၉ ခု နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့ကို လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့ထိုရက်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံအတွက် နှစ်ထပ်ကွမ်း အောင်ပွဲခံသော နေ့ရက်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ အမန်းနျူလာ ဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ထိုစဉ် ကစ၍ ချုပ်ငြိမ်းစေ၍ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်မြောက်ရန် စီမံဆောင်ရွက်သည်။ တူရကီနိုင်ငံကို စံနမူနာ ထား၍ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေး၊ အယူဝါဒရေး၊ ဓေ့လထုံးစံတို့ကို ခေတ်မှီစေရန် ဒလကြမ်း ပြုပြင်သည်။ ထိုအခါ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ နောက်ဆုံး၌ အများစုအင်အားကို မလွန်နိုင်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမန်းနျူလာဘုရင်သည် နန်းစွန့်ရလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်ပွဲများ၌ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ မို့ဟမ္မဒ်နဒါးခန်သည် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းကာ နဒါးရှားဘွဲ့ကိုယူ၍ ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ကဗူးမြို့၌ လုပ်ကြံခံရသဖြင့် သားတော်ဖြစ်သူက မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘွဲ့ဖြင့် ထီးမွေနန်းမွေဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘုရင်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရက်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဲ့သို့ ကြားနေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းပြုပြင်ရေးများကို တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ကြီးများ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ ဆည်မြောင်း စီမံကိန်းများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်သည်။ ချည်ထည်စက်ရုံ၊ သိုးမွေးထည်စက်ရုံများ တိုးတက်ရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။ ရှေးကကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံတည်း အထီးတည်း မဖြစ်စေဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မို့ဟမ္မဒ်ဇဟာရှား ဘုရင်၏ယောက်ဖတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဒါအွတ်ခန် ခေါင်းဆောင် တော်လှန်ကာ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးလျှင် အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒါအွတ်ခန် ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လေ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ==ပထဝီဝင်အနေအထား== == သမိုင်းကြောင်း == ==နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး== ၁၉၄၆ ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတေးလျ၊ တူရကီတို့နှင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မိတ်ဘက်သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကာ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိကမဟာမိတ်ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန်ကြာလေပြီ။ ဂျာမနီသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာမှုကို ၁၉၁၉ ခုကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ လက်နက်ရော စစ်သင်တန်းပါ အကြီးအကျယ်ထောက်ပံ့သူက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတည်း။ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ၁၉၂၁ က တကြိမ်၊ ၁၉၇၈ ၌ တပြန် နှစ်ကျော့ လက်မှတ်ထိုးဖူးသည်။ အိန္ဒိယသည်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်က အလားတူစာချုပ်မျိုးဖန်တီးကာ လက်တွဲသည်။ ပါကစ္စတန်နှင့်မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အဆင်မချော။ ဒူရန့်နယ်စပ်မျဉ်းကိစ္စ၊ အာဖဂန်ရှိ လက်နက်ကိုင်တို့အား ပါကစ္စတန်က ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသောအကြောင်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုပ်၊ အီရန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ တာ့မန်နစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်တို့အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂျပန်၊ ကာဇက်စတန်၊ နီပေါ၊ ရုရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆက်လုပ်နေသည်။ == စစ်တပ် == အာဖဂန်စစ်တပ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ရှိပြီး အာဖဂန်လေတပ်၊ အာဖဂန်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။ အာဖဂန်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သည် အာဖဂန်စစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ပညာများ အဓိကပို့ချရာဖြစ်ပြီး အာဖဂန်အမျိုးသားစစ်ဘက်တက္ကသိုလ်သည် ယင်းကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ဝင်း၌ပင် ရှိလေသည်။ == ဥပဒေစိုးမိုးရေး == ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အာဖဂန်ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၂ ခု ရှိသည်။ ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်မှာ အာဖဂန်ပြည်သူတို့အား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုပေးရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိက အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ရန်တည်း။ နယ်ခြားစောင့်တို့အလုပ်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မိမိတို့ပိုင်နက်အကြား လုံခြုံရေးယူရန်နှင့် စည်းကြပ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တို့ကိုလည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်များက လုံခြုံရေးယူသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအောက်ရှိ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီသည် လုံခြုံရေးကိစ္စများအတွက် အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပေါင်းလုပ်သည်။ လက်တလောကာလ၌ စစ်ရေးကိစ္စ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ရပ်တို့ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ နေရာအများတွင် စိတ်ချရမှု မရှိ။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် လုယက်ခြင်းမှာ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ပုံမှန်ကိစ္စသို့ ဖြစ်နေသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘိန်းထုတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု၏ ၉၀% မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသို့သွင်းသောဘိန်းတို့၏ ၉၅% မှာလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်မှပင်တည်း။ မူးယစ်တိုက်ဖျက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်ကို စောင့်ကြည့်ဖြိုခွင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။ ==စီးပွားရေး== == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == ==ယဉ်ကျေးမှု== ==မှတ်စုများ== {{notelist|refs= {{efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}} }} {{reflist|group=Note}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]] ky5hjtx97zkg3l4c4nzibszzi3h0jab 1034236 1034229 2026-05-27T14:18:36Z နေနီဝန်း 89694 /* */ ဝီကီလင့် ပြင်ဆင် မွမ်းမံ 1034236 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=29 Jul 2021}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ | native_name = {{vunblist |{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}} |{{small|''Də Afġānistān Islāmī Imārat''}} |{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}} |{{small|''Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān''}}}} | ပုံ_အလံ = Flag of Taliban.svg | ပုံ_တံဆိပ် = | symbol_type = နိုင်ငံတော်တံဆိပ် | symbol_type_article = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />"{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}" <br />{{small|"[[အလ္လာဟ်]]မှတစ်ပါးဘုရားမရှိ၊ [[မိုဟာမက်]]သည်အလ္လာဟ်၏တမန်တော်ဖြစ်သည်။." ([[:en:Shahada|ရှဟာဒ]])}} | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{transl|ur|ALA-LC|''Dā Də Bātorāno Kor''}}<br />{{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br /><small>(''"[[:en:This Is the Home of the Brave|ဒါဟာရဲရင့်သူတို့ရဲ့အိမ်]]'')</small><br /> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | မြို့တော် = [[ကဘူးလ်မြို့]] | coordinates = {{Coord|33|N|65|E|display=inline,title}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | languages_type = ရုံးသုံးဘာသာ (များ) | languages = {{hlist|style=white-space:nowrap;|[[ပက်ရှ်တွန်းဘာသာစကား|ပက်ရှ်တို]], [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]]<ref name=AO/>}} [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]] 27 million (77%) ({{small|[[First language|L1]] + [[Second language|L2]]}}), [[ပက်ရှ်တွန်းဘာသာစကား|ပက်ရှ်တို]] 16.8&nbsp;million (48%)<ref>{{Cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html | title=South Asia :: Afghanistan – the World Factbook – Central Intelligence Agency | accessdate=23 June 2021 | archivedate=29 April 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html }}</ref><ref>{{cite web |title=The Constitution of Afghanistan |url=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html |website=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan |accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၁ |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html }}</ref> | လူမျိုးများ = {{unbulleted list | ၄၂% [[:en:Pashtun|ပထန်]] | ၂၇% [[:en:Tajiks|တာဂျစ်]] | ၉% [[:en:Hazaras|ဟာဇရာ]] | ၉% [[:en:Uzbeks|ဥဇဘက်]] | ၄% [[:en:Aimaq people|အိုင်မက်]] | ၃% [[:en:Turkmen people|Turkmen]] | ၂% [[:en:Baloch people|ဘာလို့ချ်]] | ၄% [[:en:Ethnic groups in Afghanistan|အခြား]]<ref name="LoC-pdf"/> }} | ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list | ၉၉.၇% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]]) | ၀.၃% အခြား }} | demonym = Afghan{{Efn|Afghani ဟုလည်းသုံးကြသည်။<ref>Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).</ref> and '''Afghanistani'''.<ref>Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref name="Constitution of Afghanistan">{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/}}</ref><ref>{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}</ref> | government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]]<ref>*{{cite journal |last1=Sakhi |first1=Nilofar |title=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=Journal of Asian Security and International Affairs |date=December 2022 |volume=9 |issue=3 |pages=383–401 |doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |quote=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology.}} *{{cite web |last1=Madadi |first1=Sayed |title=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |url=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |website=[[Middle East Institute]] |access-date=28 November 2022 |date=6 September 2022 |quote=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. }} *{{cite web |last1=Sadr |first1=Omar |title=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |url=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |website=Fair Observer |access-date=28 November 2022 |date=23 March 2022 |quote=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. }} *{{cite web |title=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |website=Atlantic Council |access-date=28 November 2022 |date=8 September 2022 |quote=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. }} *{{cite web |last1=Akbari |first1=Farkhondeh |title=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |url=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |website=[[George Washington University]] |access-date=28 November 2022 |date=7 March 2022 |quote=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan }}</ref> [[ကြားဖြတ်အစိုးရ]] [[:en:Theocracy|ဘာသာရေးအစိုးရ (သီယိုကရေစီ)]] [[:en:Islamic state|အစ္စလာမ်မစ်]] [[:en:emirate|စော်ဘွားနိုင်ငံ]]<!--Non-monarchical emirate--><ref> *{{cite news |last1=Choi |first1=Joseph |title=EU: Provisional Taliban government does not fulfill promises |url=https://thehill.com/policy/international/571292-eu-provisional-taliban-government-does-not-fulfill-promises |access-date=18 March 2022 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |date=8 September 2021}} *{{cite news |last1=Bezhan |first1=Frud |title=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |access-date=6 February 2022 |work=[[Radio Farda]] |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 September 2021}} *{{cite news |last1=George |first1=Susannah |title=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |access-date=19 February 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 February 2023}}</ref> | leader_title1 = [[:en:Supreme Leader of Afghanistan|အဓိပတိခေါင်းဆောင်]] | leader_name1 = [[:en:Hibatullah Akhundzada|Hibatullah Akhundzada]] | leader_title2 = [[:en:Prime Minister of Afghanistan|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[:en:Abdul Kabir|Abdul Kabir]] (ယာယီ) | leader_title3 = [[:en:Chief Justice of Afghanistan|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name3 = Abdul Hakim Haqqani | legislature = [[:en:National Assembly (Afghanistan)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | upper_house = [[:en:House of Elders (Afghanistan)|အကြီးအမှူးလွှတ်တော်]] | lower_house = [[:en:House of the People (Afghanistan)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:History of Afghanistan|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = {{nowrap|[[:en:Hotak dynasty|ဟိုတက်အင်ပါယာ]]}} | established_date1 = ၁၇၀၉ | established_event2 = {{nowrap|[[:en:Durrani Empire|ဒူရ်ရာနီအင်ပါယာ]]}} | established_date2 = ၁၇၄၇ | established_event3 = ရှေးဦး အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံ | established_date3 = ၁၈၂၃ | established_event4 = လွတ်လပ်ရေးအသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း | established_date4 = [[:en:Anglo-Afghan Treaty of 1919|၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၁၉]] | established_event5 = ဘုရင့်နိုင်ငံ | established_date5 = ၉ ဇွန် ၁၉၂၆ | established_event6 = သမ္မတနိုင်ငံကြေညာခြင်း | established_date6 = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | established_event7 =အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း | established_date7 = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | area_km2 = ၆၅၂,၂၃၀<ref name="Factbook"/> | area_rank = ၄၀ | area_sq_mi = ၂၅၁,၈၃၀၀ | percent_water = မပြောပလောက် | population_estimate = ၃၂,၂၂၅,၅၆၀<ref name= "https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population">{{cite web|url=http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|title=Afghan Population Estimates 1398|publisher=[[Central Statistics Organization]]|year=2019|access-date=၂၃ ဇွန်|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|archive-date=4 June 2019|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၄၄ | population_density_km2 = ၄၆ | population_density_sq_mi = ၁၁၉ | population_density_rank = ၁၇၄ | GDP_PPP = $72.911&nbsp;billion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၁၈ | GDP_PPP_rank = ၉၆ | GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၆၉ | GDP_nominal = $21.657&nbsp;billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ၂၀၁၈ | GDP_nominal_rank = ၁၁၁ | GDP_nominal_per_capita = $493<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၇၇ | Gini = 27.8<!-- number only --> | Gini_year = ၂၀၀၈ | Gini_change = decrease<!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=2 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=11 May 2014}}</ref> | Gini_rank = ၁ | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> | HDI_rank = ၁၆၉ | currency = [[:en:Afghan afghani|Afghani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30 [[:en:Solar Hijri calendar|နေပြက္ခဒိန် ဟိဂျ်ရီ]] | drives_on = [[:en:Right- and left-hand traffic#Afghanistan|ညာဘက်မောင်း]] | calling_code = [[:en:Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[:en:.af|.af]] افغانستان. | today = }} '''အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ'''၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အာရှနိုင်ငံများ#ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများ|ဗဟိုအာရှ]]ကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2010-03-17}}</ref> တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ပါကစ္စတန်]]နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှေးက [[မာကိုပိုလို]]၏ [[ပိုးလမ်းမ]]ကြီး ဖြတ်သန်းရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။ <ref name="CAL-hist">{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html|title=The Afghans - Their History and Culture|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-09-10|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html}}</ref> မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |title=The Pre-Islamic Period |publisher=Illinois Institute of Technology |work=Afghanistan Country Study |first=Luke |last=Griffin |date=January 14, 2002 |accessdate=2010-10-14 |archivedate=3 November 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html }}</ref> [[File:Afghanistan physical en.png|thumb|400px|right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား]] အာဖဂန်နစ္စတန်သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]၊ [[အာရှနိုင်ငံများ#ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများ|ဗဟိုအာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး [[ပထဝီနိုင်ငံရေး]]အရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name=BBC-country-profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/country_profiles/1162668.stm |title=Afghanistan country profile |publisher=BBC News |date=2 October 2010| accessdate=2010-11-07}}</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |title=Chapter 1. Historical Setting |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan |first=Craig |last=Baxter |year=1997 |accessdate=2010-06-24 |archiveurl=https://archive.today/20121213074948/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |archivedate=13 December 2012 }}</ref> [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]]မှ [[မဟာအလက်ဇန္ဒား]]၊ [[မွန်ဂို]]ဘုရင် [[ဂျင်ဂစ်ခန်]] နှင့် [[မူဆလင်]] [[အာရပ်များ]] အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/EasternAfghans.htm |title=Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East |publisher=The History Files |accessdate=2010-06-24}}</ref>ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။ ၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် [[:en:Hotak dynasty|ဟိုတကီမင်းဆက်]] (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် [[:en:Durrani Empire|ဒူရ်ရာနီအင်ပါယာ]] ကို [[:en:Ahmad Shah Durrani|အာမက်ရှားဒါရန်နီ]] က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Last-Afghan-empire">{{Cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire |title=Last Afghan empire |accessdate=2010-08-22 |work=Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others |publisher=Encyclopædia Britannica Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=D. Balland|url=http://iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|title=AFGHANISTAN x. Political History|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|edition=Encyclopædia Iranica Online|publisher=Columbia University|year=2010|access-date=5 December 2010|archive-date=8 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208183306/http://www.iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|url-status=dead}}</ref><ref name="EofI-Afghanistan">{{cite encyclopedia |author=M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman |title=AF<u>GH</u>ĀNISTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=CD-ROM Edition v. 1.0|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|year=1999}}</ref> ၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို [[ကန်ဒါဟာမြို့]]မှ [[ကဘူးလ်မြို့]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှရာဇ|ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ]]နှင့် [[ရုရှားအင်ပါယာ]]တို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် [[ကြားနေနိုင်ငံ]]အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html#6|title=Western Powers and the Great Game|work=|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-10-14|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html#6}}</ref> [[အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် [[ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ်]] (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၀နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်ခံနေရသည်။ ၁၉၇၉တွင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]တို့ ကျူးကျော်ပြီး၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အစွန်းရောက် [[တာလီဘန်]]အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်များ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ကာဇိုင်း]]အစိုးရကို အကူအညီပေးရန် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးနှင့်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ ([[:en:International Security Assistance Force|International Security Assistance Force (ISAF)]]) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ <ref name="nps">{{cite web |url=http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf |format=PDF |title=United Nations Security Council |accessdate=2010-10-06 |work=United Nations |publisher=Naval Postgraduate School |date=December 5, 2001 |archive-date=27 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027083645/http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf }}</ref> တာလီဘန်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေရသောကြောင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နှောင့်နှေးလျက် ရှိသည်။ <ref name="defensestudies.org">{{cite web |url=http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf |title=State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives |accessdate= |work=International Security Assistance Force |publisher=DefenseStudies.org |date=December 22, 2009 |archivedate=4 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704133454/http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Afghanistan Cables Show Deep Corruption, 'Dancing Boys' |url=http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 |accessdate=11 December 2010 |archivedate=11 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211054213/http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 }}</ref> == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အာရှတိုက်၏ အလယ်တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်လင့်ကစား ယင်း၏ တည်နေရာ အနေအထားကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဝင်ဆံ့ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဂရိ၊ ပါးရှင်း၊ မွန်ဂို ဧကရာဇ်တို့သည် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားစသော ရတနာများ၊ ပိုး၊ ဖဲ စသော ပစ္စည်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝသည်ဟု ကျော်ကြားလှသည့် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် စစ်လမ်းကြောင်းကျနေပြီးလျှင် ယင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်သာလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ အကြား၌ ကြားခံလျက်ရှိသည်။ သို့တစေ တောင်အထပ်ထပ် ဝိုင်းပတ်ကာဆီးနေ၍ တစ်ကြောင်း၊ တောင်ရိုး တောင်တန်းတို့အပေါ်၌ တည်ထားသော ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည်ကတစ် ကြောင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသဖြင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေး၍ ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံမှုလည်း နည်းပါးသောကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် ဓလေ့ ထုံးစံတို့သည် ရှေးရိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၉ နှင့် ၃၈.၃၅ ဒီဂရီ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၆ဝ.၅ဝ နှင့် ၇၁.၅ဝ ဒီဂရီအကား၌တည်ရှိသည်။ ကျဉ်းမြောင်းရှည်သွယ်သော နယ်မြေအစွန်းတစ်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီအထိ ရှည်ထွက်သွားသည်။ နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှာ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်၌ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်၌ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဗလူချီစတန်ပြည်နယ် (ပါကစ္စတန်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် ၂၅၃၈၆၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၇၈၈ဝဝဝဝ(၁၉၇၂) ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့တော်သည် ကဗူးမြို့(လူဦးရေ ၃၁၈ဝ၉၄)ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကန္ဒာဟား (လူဦးရေ ၁၃၃၇၉၉)၊ ဟဲရတ် (လူဦးရေ ၇၅၆၃၂)၊ မာဇာ အီရှရစ် (လူဦးရေ ၄၁၉၆ဝ) စသည်တို့ဖြစ် ကြလေသည်။ သီဝေမြင့်ခေါင်သော တောင်စဉ်တောင်တန်း ရေတံခွန် စိမ့်စမ်း အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သာယာလှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထရော်သည့် သဘောလည်း ပါနေသည်ဟုဆိုကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် တောင်စဉ်တောင်တန်းပေါများသောနိုင်ငံဖြစ်ရာ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ပို၍ တောင်ထူထပ်သည်။ ပေနှစ်သောင်းကျော် အမြင့်ရှိသော တောင်ထွတ် အများအပြား ရှိသည်။ ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းသည် ပမီးယားတောင်မြင့် လွင်ပြင်မှသည် အီရန်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အနောက်ဘက်သို့ တစ်သွယ်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်နယ်ခြား ဒေသ၏ နယ်စပ်တစ်လျှောက်မှ ဗလူချီစတန် ပြည်နယ်အထိ အနောက်တောင်ဘက်သို့ တစ်သွယ်နှစ်သွယ် ဖြာဆင်းသွားသည်။ ဟယ်လမန်းမြစ်သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ဟယ်လမန်းရေအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟာရီရဒ်မြစ်သည် လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် အမူးဒါရယားမြစ်သည်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့ပိုင်းတွင် စီးဆင်းသော ကဗူးမြစ်သည် အိန္ဒုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၏ အကြား၌ မြေဩဇာကောင်း သော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားဒေသများရှိသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်နယ်စပ် တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းရှိသည်။ ရှေးအခါကပါးရှင်၊ ဂရိစသော တိုင်းခြားတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ထိုတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ချီတက်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းအစဉ်အဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော တောင်ကြားလမ်း ဖြစ်လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် တောင်စဉ် တောင်တန်းကြီးများ၊ လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကြား ဒေသများ၊ သဲကန္တာရများဟူ၍ ခြားခြားနားနား ကွဲကွဲဲပြားပြား ရှိပေရာ ရာသီဥတုကလည်း တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသမတူ၊ ကွာခြားသည်။ အလွန်အမင်း ချမ်းအေးသည့်ဒေသ အလွန်အမင်း ပူပြင်းသည့် ဒေသဟူ၍ လည်း ရှိသည်။ တစ်နေရာ၊ တစ်ဒေသတည်း၌ပင် ဆောင်းရာသီ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၅ ဒီဂရီမျှသာ ရှိသော်လည်း နွေရာသီ၌ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁၂ဝ ကျော်အထိ အပူရှိန်တက်သည်လည်း ရှိပေသည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ နှင်းခဲများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် စုခဲလျက် ရှိတတ်ရာ လူများသည် အိမ်ပြင်သို့ မထွက်နိုင်ကြတော့ချေ။ အချို့ဒေသများတွင်မူ နေ့အခါ အလွန် ပူပြင်း၍ ညဉ့်အခါ အလွန်ချမ်းအေးလှ ပြန်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်ဆိုလျှင် အာဖနိစတန်နိုင်ငံ၏ အရပ်ဒေသများစွာ တို့သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိလေသည်။ တောင်တန်းဒေသများစွာတို့သည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မြေပြင်မာကျောခြောက် သွေ့သော်လည်း မြေဩဇာထက်သန်းခေါင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် တောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်း များမှရေသွယ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဂျုံစပါး၊ မုယောစပါး စသော ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်သီးဝလံ များ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းရိက္ခာ ဖူလုံသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများသည် ပေါင်မုံ့နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံမှ ဖရဲသီးနှင့် စပျစ်သီး အများအပြားထွက်သည်။ နိုင်ငံတွင်း စားသုံး၍ ပိုလျှံသေးသဖြင့် သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ တစ်မျိုး၊ စည်သွတ်၍တစ်ဖုံ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကြံပင်ကို မြေနိမ့်လွင်ပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးကြ၍ ပူနွေးသော ဒေသများတွင် ဝါဂွမ်းစိုက်ကြသည်။ ဆေးရွက်ကြီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဘယဆေးပင်များလည်း အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ ကက်ဆူပင်၊ နီပါးဆေးပင်များ၊ ရှိန်းခိုပင်တို့ ပေါများလှသည်။ နှင်းဆီရိုင်းပင်များသည် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသည်။ စားကျက်မြက်ခင်းများလည်းရှိ၍ သိုးဆိတ်မွေးမြူရေးသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့သည် အသားဟူ၍ သိုးသားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စားကြသည်။ သိုးအမြီးပိုင်း အဆီဗူးမှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီကို ထောပတ် ကဲ့သို့ စာသုံးကြသည်။ သိုးမွေးသည် အမျိုးအစားကောင်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရသော ကုလားအုပ်များအပြင် မြင်း၊ မြည်း၊ ကျွဲ၊ နွားတို့ကိုလည်း လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ဝန်တင်လုပ်ငန်းတို့အတွက် မွေးမြူကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းမှ ကြေးနီ အတော်အသင့်ထွက်သည်။ ဟိန္ဒူကွတ်ရှ တောင်တန်းမှ ကျောက်မီးသွေး အများအပြားထွက်နိုင်သော ကျောက်မီးသွေးကြောကြီးများကို တွေ့ရှိ ထားကြသည်။ ဂေါ်ဗန်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ခဲသတ္တုထွက်၍ ကာတဂန်နှင့် ပါပယ်ဒေသမှ သံထွက်သည်။ သလင်းကျောက်၊ အကြွပ်၊ ကျောက်နီ အညံ့စား တို့လည်း ထွက်ရှိသည့်ပြင် အာဖဂနိစတန် မှ ထွက်သော ကျောက်ပြာ (ပင်လယ်ပြာရောင်) တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးအစားဟု ဆိုကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ လချေး၊ သိန္ဓောဆားတို့လည်း ထွက်သည်။ သို့သော် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် အဖိုးတန် သယံဇာတပစ္စည်းများကို တူးဖော်လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဟဲရတ်နယ်တို့တွင် ရေနံစိမ်းများထွက်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူ နိုင်သော ဒေသများလည်း မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ကဗူးမြို့တွင် မီးခြစ်၊ ကြယ်သီး၊ ဖိနပ်၊ ကျောက်ဖြူ ပစ္စည်း၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စက်ဘီး နှင့် ပလပ်စတစ်စက်ရုံများရှိသည်။ စက်ကိရိယာ အပိုပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သော စက်ရုံကို ရုရှအတတ်ပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ သိုးမွေးစက်ရုံ၊ ချည်ထည် စက်ရုံ၊ ချည်မျှင်စက်ရုံ၊ သကြားစက်ရုံ၊ သစ်သီး စည်သွတ်စက်ရုံ၊ ဘိလတ်မြေစက်ရုံများလည်း မကြာသေးမီက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဂျာမန်အတတ်ပညာရှင်များ ဆောက်လုပ်ပေးသော ခေတ်မှီ အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီးတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ စစ်ပစ္စည်းလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံတစ်ခုလည်းရှိရာ ယင်းစက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ် သော စက်လည်းပါရှိသည်။ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် အာဖဂနိစတန် နိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်နှေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း လှေ၊ သဘောများ သွားလာနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ မီးရထားလမ်းလည်း မရှိချေ။ ထိုကြောင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၏ကို အဓိကအားဖြင့် ထရပ်ကား၊ ကုလားအုပ်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြည်းတို့ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နယ်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးများနှင့် ကဗူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တဟီရန် သဘောတူ စာချုပ်အရ ပါကစ္စတန်မှ မီးရထားလမ်းများကို အာဖဂနိစတန် နယ်စပ်ရှိ ချာမန်နှင့် တော်ခန်းမြို့တို့အထိ တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ် ရှိလေသည်။ နိုင်ငံပြည်ပ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများမှာ ပါးရှား(အီရန်)နိုင်ငံ မီရှက်မြို့မှ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဟဲရတ်မြို့သို့ တစ်လမ်း၊ ဗူခါရာမြို့မှ ကဗူးမြို့သို့ တစ်လမ်းရှိသည်။ အရှေ့ တာကီစတန်ရှိ ဒက်ရှန်မြို့နှင့် ကဖာရီစတန်မြို့တို့မှ ကဗူးမြို့ သို့လည်း လမ်းပေါက်သည်။ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂနိစတန်တို့အကြား ကူသန်းသွားလာရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ရှိ ပေ ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ပက်ရှဝါ နှင့် ကဗူးမြို့တို့ ကို ဆက်သွယ်ရသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ကိုဂျက်၊ ဗိုလန်၊ ဆီဗီတောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့် ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဂိုမယ်၊ တိုချီ၊ ကူးရန်တောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့်လည်း ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ရှေးရှေးက အာရိယနဟုလည်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အာဖဂနိစတန်ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘာအသိ အမှတ်ပြုအမည် ဖြစ်သော်လည်း အာဖဂလူမျိုးတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းမှု နည်းလှသည်။ ရှေးအာဖဂန် သမိုင်းဆရာ ကြီးများကမူ အာဖဂန်လူမျိုးတို့ကို ဗင်း-အီ-အစ္စရေ (ဣသရေလ အဆက်အနွယ်များ)ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်း သည်။ ၎င်းတို့က တလွတ်ဟု ခေါ်သော ဣသရေဘုရင် ဆော်လမွန်၏ မြေးတော်တစ်ဦးဟု ဆိုသူ အာဖဂန္နာမှ ဆင်းသက်သည်ဟု အယူရှိခဲ့ကြသောကြောင့်ပေတည်း။ ယခု အာဖဂန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသူတို့က ယင်းတို့ကိုယ်ကို ယင်းတို့ ဒျူရနီဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒျူရနီတို့သည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ကြီးစိုး လွှမ်းမိုးသော လူမျိုးစုဖြစ်၍ အီရန်နှင့် ဆီးမိုက်ကပြားအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအတော်များများ ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ အရေးပါသော လူမျိုးစုမှာ အိန္ဒိယသွေးပါ သည်ဆိုသော ပထန်များ ဖြစ်ကြသည်။ မူလက ကန္ဒာဟာနယ်၌ နေထိုင်ကြရာမှ ယခုအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပက်ရှဝါတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ ကန္ဒဟာကုန်းပြင်မြင့်၌ နေထိုင်ကြသော ဂီလဇိုင်းလူမျိုးစုသည် တူရကီ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၍ ၁၈ ရာစုနှစ် အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ဟာဇရာခရိုင်မှ ဟာဇရာလူမျိုးစုတို့ကား ဂျင်ဂစ်ခန်၏ တပ်များနှင့် ပါလာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ မွန်ဂိုရုပ်လက္ခဏာများရှိသည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမူကား ပါးရှင်းဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တာဂျစ်လူမျိုးသည် ပါးရှင်းသွေးပါ၍ ကဖားများမှာမူ ဂရိ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဟိန္ဒူကီ လူမျိုးစုကား ဟိန္ဒူ အဆက်အသွယ်များ ဖြစ်လေသည်။ ဆိုခဲ့သော လူမျိုးစုအသီးသီး အများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကော်ဇော၊ ရှော စောင်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်သော လက်မှုပညာလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုလားအုပ်၊ မြင်းစသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်ကြသူများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ကြားချိုင်ဝှမ်းများတွင် ကြိုးတိုးကြဲတဲရှိနေသော ရွာကလေးများ၌ နေထိုင်ကြ၍ မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေမှ ခွာသူ အလွန်နည်းသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့် မျှသာဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်သည် နေရာအတည်တကျ မနေပဲ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာပြောင်းရွှေ့လှည့်လည် နေထိုင်ကြသည်။ အာဖဂန်တို့သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင် တောင့်တင်း၍ ရုပ်ရည် ချောမောသူ ပေါများသည်။ အသားဖြူ၍နှာခေါင်း ကောက်ကောက် မုတ်ဆိတ်ရှည်ရှည်နှင့် ထင်ရှားပြတ်သားသော မျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ အမျိုးသမီး များကပို၍ ချောမောလှပသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကစ၍ စစ်မြေပြင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂနိစတန်အမျိုးသားတို့သည် တိုက်ရေးခိုက်ရေး၌ ဝါသနာထုံသည်။ မြင်းစီးကျော်များလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစစ်တပ်များ၌ အာဖဂန် အမျိုးသားများစွာတို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းနေကြ၍ စစ်ဘက်ရာထူးကြီးများစွာတွင် အာဖဂန် အမျိုးသားများ ရှိနေကြလေသည်။ လူမျိုးစု အများအပြားရှိ၍ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် ပါးရှင်းနှင့် ပွတ်ရှတူးဘာသာ စကားတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လူဦးရေ အများစုသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ယခင်ကစည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အမန်းနျူလာခန်း ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၂၃ ခုနှစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို ဥပဒေသစ်ဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ခဲ့၏။ ဥပဒေပြု အခွင့်အာဏာသည် ဆီးနိတ်နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်၌ရှိသည်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တို့ကား သီးခြားဖြစ်၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်ထားရေး၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးများ ခန့်ထားရေး စသည့်အာဏာများ ဘုရင်တွင် ရှိသည်။ နိုင်ငံကို ကဗူး၊ မဇာ၊ ကန္ဒဟာ၊ ဟဲရတ်၊ ကတဂန် -ဗဒက်ရှန်၊ (ယခင်တောင်ပိုင်းနယ်) စသည်ဖြင့် ပြည်နယ် ၂၉ နယ် ခွဲထား၍ ဘုရင်ခံများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသားတို့သည် မြေမျက်နှာပြင် သဘာဝ၊ ရာသီဥတု သဘာဝတို့၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်မှုကိုသာအစဉ်တစိုက် တွန်းလှန်ကာ နေထိုင် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ ရသည် မဟုတ်သေး။ မိမိတို့၏ တိုင်းပြည်၊ မိမိတို့လူမျိုး တည်တံ့ရေးအတွက်လည်း တိုင်းတစ်ပါးမှ ဖိနှိပ်စိုးမိုး လာသူတို့၏ ရန်များကိုလည်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်တစ်စိုက် တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်၏ သမိုင်းတွင် တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်မက် အရေးအခင်းတို့ များပြားခဲ့လေသည်။ ယင်း၏သမိုင်း အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်ပြည်အား ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၆ ခုနှစ် တွင်မူ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သဂရိတ်က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မထင်မရှား တိုင်းငယ်ပြည်ငယ် ကလေး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိလက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ရှိနေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဆီယီယန်နှင့် ပါသီယန် လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မူ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုးမိုးနေ၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသော ကုသျှန်မင်းများက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြန်သည်။ ခရစ်ခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် မွတ်စလင်တို့ တန်ခိုးကြီးထွား လာ၍ အနောက်ပိုင်း နယ်မြေများကို ထိပါးလာသည်။ အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဖာရစီအယူဝါဒတို့ကို လက်ခံ ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော အာဖဂနိစတန်မြေတွင် တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဂါးဇနီမြို့၌ တာကိုမန်မင်းဆက် တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အာဖဂနိစတန်သည်လည်း ထင်ရှားစပြု လာလေသည်။ ခရစ် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဂိုဧကရာဇ် တေမာလိန်း(တီမူး)သည် အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူအုပ်စိုးခဲ့သည်။ တေမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဂို အင်ပိုင်ယာကို ထူထောင်ခဲ့သော မဂိုဧကရာဇ် ဗေဗာ၏လက်ထက်တွင် ကဗူးနှင့် ကန္ဒဟာတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း၊ ဟဲရတ်သည် ပါးရှင်း ဘုရင်များလက်အောက် ရောက်သွားပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်မူ ပြည်ထောင်များ ကွဲပြားသွား၍ ပြည်ထောင်မင်းများလည်း ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ် အစပိုင်း တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၇၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ပါးရှင်းဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည့် နဒါးရှားသည် ကဗူး နှင့် ကန္ဒဟာတို့ကို သိမ်းပိုက်သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုရှားဘုရင် လွန်သောအခါ ကန္ဒဟာ ပြည်ထောင်မှ အကြီးအမှူးများသည် ပါးရှင်းစစ်တပ်ထဲမှ အာဖဂန် အမျိုးသားစစ်မှူးကြီးတစ်ဦးကို အာဖဂန် နိုင်ငံအလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရာ အာဖဂန်နိစတန်သည် အစဉ်အဆက် တိုင်းခြားမင်းများ၏ အစိုးမိုးခံခဲ့ရသောဘဝမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုမင်းသည် အာမက်ရှား ဒျူရနီဘွဲ့ကိုယူ၍ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၌ ဒျူရနီမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့်အာဖဂနိစတန်၌ စိုးမိုးသော လူမျိုးစုတို့သည် ဒျူရနီအမည်ကို ခံယူကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အာမက်ရှားဘုရင်သည် မိမိ၏နိုင်ငံကို အရှေ့ဘက်သို့ ပန်ဂျပ်နှင့် ကသ္မီရတိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့ ကက်စပျန်ပင်လယ်အထိလည်းကောင်း တိုးချဲ့၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အဖြစ် အမူးဒါရယားမြစ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းလောက်မှစ၍ ပါးရှားနိုင်ငံအပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံတို့သည်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို မျက်စောင်းထိုးလာကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏အကျိုးကို အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ထိပါးနိုင်သဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ၌ ရုရှတို့က မိမိတို့ထက် အရေးပါ အရာ ရောက်သွားမည်ကို အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပ၌လည်း နပိုလီယန် စခန်းထချိန်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရေးအတွက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ရင်မအေး နိုင်အောင်ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ခြေကုပ်စခန်းကောင်းဖြစ်သော အာဖနိဂတန်နိုင်ငံကို ချော့မရသည့်အခါ ခြိမ်းခြောက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိန်နှင့် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ တို့သည် ၁၈၃၉-၄၃ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၈-၇၉ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် စစ်ခင်းခဲ့လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံသည် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်၍ အမူးဒါရယားမြစ်၏ တောင်ဘက်တိုင်အောင် ရုရှ စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဖဂနိစတန်ကို ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိန်သည် ထိုနိုင်ငံအပေါ် ဩဇာကြီးမားနေသည်။ အာဖဂန်ဘုရင် အဗ္ဗဒူရာမန်ခန်၏လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပြေလည်အောင်ဆက်ဆံ၍ မိမိတို့၏နိုင်ငံကို အင်အားတောင့်တင်းစေရန်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မာစေရန်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ် တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ် လေသည်။ ထိုဘုရင်၏ သားတော် ဟာဗိဗူလာခန်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကို ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ အခြားမွတ်စလင်နိုင်ငံဖြစ်သော တူရကီက စစ်ထဲဝင်သော်လည်း အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံက စစ်ထဲမဝင်ပဲ ကြားနေခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာကအံ့ဩခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အမန်းနျူလာခန် လက်ထက်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိမိ၏လူမျိုးကို သီးခြား လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုမင်းသည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟု ကြေညာ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကို စစ်ပြုသည်။ ရာဝါပင်ဒိမြို့တွင် ၁၉၁၂-ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဗြိတိန်နိုင်ငံက အာဖနိဂတန် ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုရသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယ၊ အာဖဂနိစတန် နယ်နိမိတ်ကို ရှိနေဆဲအတိုင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံက လက်ခံရသည်။ အာဖဂ နိစတန်နိုင်ငံ သည် ၁၉၁၉ ခု နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့ကို လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့ထိုရက်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံအတွက် နှစ်ထပ်ကွမ်း အောင်ပွဲခံသော နေ့ရက်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ အမန်းနျူလာ ဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ထိုစဉ် ကစ၍ ချုပ်ငြိမ်းစေ၍ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်မြောက်ရန် စီမံဆောင်ရွက်သည်။ တူရကီနိုင်ငံကို စံနမူနာ ထား၍ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေး၊ အယူဝါဒရေး၊ ဓေ့လထုံးစံတို့ကို ခေတ်မှီစေရန် ဒလကြမ်း ပြုပြင်သည်။ ထိုအခါ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ နောက်ဆုံး၌ အများစုအင်အားကို မလွန်နိုင်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမန်းနျူလာဘုရင်သည် နန်းစွန့်ရလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်ပွဲများ၌ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ မို့ဟမ္မဒ်နဒါးခန်သည် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းကာ နဒါးရှားဘွဲ့ကိုယူ၍ ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ကဗူးမြို့၌ လုပ်ကြံခံရသဖြင့် သားတော်ဖြစ်သူက မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘွဲ့ဖြင့် ထီးမွေနန်းမွေဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘုရင်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရက်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဲ့သို့ ကြားနေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းပြုပြင်ရေးများကို တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ကြီးများ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ ဆည်မြောင်း စီမံကိန်းများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်သည်။ ချည်ထည်စက်ရုံ၊ သိုးမွေးထည်စက်ရုံများ တိုးတက်ရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။ ရှေးကကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံတည်း အထီးတည်း မဖြစ်စေဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မို့ဟမ္မဒ်ဇဟာရှား ဘုရင်၏ယောက်ဖတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဒါအွတ်ခန် ခေါင်းဆောင် တော်လှန်ကာ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးလျှင် အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒါအွတ်ခန် ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လေ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ==ပထဝီဝင်အနေအထား== == သမိုင်းကြောင်း == ==နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး== ၁၉၄၆ ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတေးလျ၊ တူရကီတို့နှင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မိတ်ဘက်သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကာ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိကမဟာမိတ်ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန်ကြာလေပြီ။ ဂျာမနီသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာမှုကို ၁၉၁၉ ခုကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ လက်နက်ရော စစ်သင်တန်းပါ အကြီးအကျယ်ထောက်ပံ့သူက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတည်း။ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ၁၉၂၁ က တကြိမ်၊ ၁၉၇၈ ၌ တပြန် နှစ်ကျော့ လက်မှတ်ထိုးဖူးသည်။ အိန္ဒိယသည်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်က အလားတူစာချုပ်မျိုးဖန်တီးကာ လက်တွဲသည်။ ပါကစ္စတန်နှင့်မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အဆင်မချော။ ဒူရန့်နယ်စပ်မျဉ်းကိစ္စ၊ အာဖဂန်ရှိ လက်နက်ကိုင်တို့အား ပါကစ္စတန်က ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသောအကြောင်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုပ်၊ အီရန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ တာ့မန်နစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်တို့အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂျပန်၊ ကာဇက်စတန်၊ နီပေါ၊ ရုရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆက်လုပ်နေသည်။ == စစ်တပ် == အာဖဂန်စစ်တပ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ရှိပြီး အာဖဂန်လေတပ်၊ အာဖဂန်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။ အာဖဂန်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သည် အာဖဂန်စစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ပညာများ အဓိကပို့ချရာဖြစ်ပြီး အာဖဂန်အမျိုးသားစစ်ဘက်တက္ကသိုလ်သည် ယင်းကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ဝင်း၌ပင် ရှိလေသည်။ == ဥပဒေစိုးမိုးရေး == ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အာဖဂန်ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၂ ခု ရှိသည်။ ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်မှာ အာဖဂန်ပြည်သူတို့အား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုပေးရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိက အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ရန်တည်း။ နယ်ခြားစောင့်တို့အလုပ်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မိမိတို့ပိုင်နက်အကြား လုံခြုံရေးယူရန်နှင့် စည်းကြပ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တို့ကိုလည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်များက လုံခြုံရေးယူသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအောက်ရှိ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီသည် လုံခြုံရေးကိစ္စများအတွက် အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပေါင်းလုပ်သည်။ လက်တလောကာလ၌ စစ်ရေးကိစ္စ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ရပ်တို့ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ နေရာအများတွင် စိတ်ချရမှု မရှိ။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် လုယက်ခြင်းမှာ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ပုံမှန်ကိစ္စသို့ ဖြစ်နေသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘိန်းထုတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု၏ ၉၀% မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသို့သွင်းသောဘိန်းတို့၏ ၉၅% မှာလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်မှပင်တည်း။ မူးယစ်တိုက်ဖျက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်ကို စောင့်ကြည့်ဖြိုခွင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။ ==စီးပွားရေး== == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == ==ယဉ်ကျေးမှု== ==မှတ်စုများ== {{notelist|refs= {{efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}} }} {{reflist|group=Note}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]] n90nt408d9hxly438u9l19v683g05lr 1034237 1034236 2026-05-27T14:20:44Z နေနီဝန်း 89694 /* */ 1034237 wikitext text/x-wiki {{cleanup|date=29 Jul 2021}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ | native_name = {{vunblist |{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}} |{{small|''Də Afġānistān Islāmī Imārat''}} |{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}} |{{small|''Emārat-e Eslāmi-ye Afghānestān''}}}} | ပုံ_အလံ = Flag of Taliban.svg | ပုံ_တံဆိပ် = | symbol_type = နိုင်ငံတော်တံဆိပ် | symbol_type_article = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = {{nowrap|{{big|{{lang|ar|لا إله إلا الله، محمد رسول الله}}}}}}<br />"{{transl|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}" <br />{{small|"[[အလ္လာဟ်]]မှတစ်ပါးဘုရားမရှိ၊ [[မိုဟာမက်]]သည်အလ္လာဟ်၏တမန်တော်ဖြစ်သည်။." ([[:en:Shahada|ရှဟာဒ]])}} | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{transl|ur|ALA-LC|''Dā Də Bātorāno Kor''}}<br />{{lang|ps|دا د باتورانو کور}}<br /><small>(''"[[:en:This Is the Home of the Brave|ဒါဟာရဲရင့်သူတို့ရဲ့အိမ်]]'')</small><br /> | image_map = Afghanistan (orthographic projection).svg | မြို့တော် = [[ကဘူးလ်မြို့]] | coordinates = {{Coord|33|N|65|E|display=inline,title}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | languages_type = ရုံးသုံးဘာသာ (များ) | languages = {{hlist|style=white-space:nowrap;|[[ပက်ရှ်တွန်းဘာသာစကား|ပက်ရှ်တို]], [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]]<ref name=AO/>}} [[ဒါရီပါရှားဘာသာ|ဒါရီပါရှား]] 27 million (77%) ({{small|[[First language|L1]] + [[Second language|L2]]}}), [[ပက်ရှ်တွန်းဘာသာစကား|ပက်ရှ်တို]] 16.8&nbsp;million (48%)<ref>{{Cite web | url=https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html | title=South Asia :: Afghanistan – the World Factbook – Central Intelligence Agency | accessdate=23 June 2021 | archivedate=29 April 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20180429155835/https://www.cia.gov/library/publications/resources/the-world-factbook/geos/af.html }}</ref><ref>{{cite web |title=The Constitution of Afghanistan |url=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html |website=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan |accessdate=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၁ |archivedate=29 August 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html }}</ref> | လူမျိုးများ = {{unbulleted list | ၄၂% [[:en:Pashtun|ပထန်]] | ၂၇% [[:en:Tajiks|တာဂျစ်]] | ၉% [[:en:Hazaras|ဟာဇရာ]] | ၉% [[:en:Uzbeks|ဥဇဘက်]] | ၄% [[:en:Aimaq people|အိုင်မက်]] | ၃% [[:en:Turkmen people|Turkmen]] | ၂% [[:en:Baloch people|ဘာလို့ချ်]] | ၄% [[:en:Ethnic groups in Afghanistan|အခြား]]<ref name="LoC-pdf"/> }} | ဘာသာတရားများ = {{unbulleted list | ၉၉.၇% [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ([[နိုင်ငံတော်ဘာသာ|တရားဝင်]]) | ၀.၃% အခြား }} | demonym = Afghan{{Efn|Afghani ဟုလည်းသုံးကြသည်။<ref>Dictionary.com. The American Heritage Dictionary of the English Language, Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007).</ref> and '''Afghanistani'''.<ref>Dictionary.com. WordNet 3.0. Princeton University. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref name="Constitution of Afghanistan">{{cite web|title=Constitution of Afghanistan|url=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|year=2004|access-date=16 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|archive-date=20 September 2016|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=20 September 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/}}</ref><ref>{{cite book |title=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |publisher=the Cambridge English Dictionary |isbn=9781107660151 |url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan }}</ref> | government_type = [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]]<ref>*{{cite journal |last1=Sakhi |first1=Nilofar |title=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=Journal of Asian Security and International Affairs |date=December 2022 |volume=9 |issue=3 |pages=383–401 |doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |quote=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology.}} *{{cite web |last1=Madadi |first1=Sayed |title=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |url=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |website=[[Middle East Institute]] |access-date=28 November 2022 |date=6 September 2022 |quote=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. }} *{{cite web |last1=Sadr |first1=Omar |title=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |url=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |website=Fair Observer |access-date=28 November 2022 |date=23 March 2022 |quote=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. }} *{{cite web |title=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |url=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |website=Atlantic Council |access-date=28 November 2022 |date=8 September 2022 |quote=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. }} *{{cite web |last1=Akbari |first1=Farkhondeh |title=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |url=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |website=[[George Washington University]] |access-date=28 November 2022 |date=7 March 2022 |quote=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |archive-date=14 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan }}</ref> [[ကြားဖြတ်အစိုးရ]] [[:en:Theocracy|ဘာသာရေးအစိုးရ (သီယိုကရေစီ)]] [[:en:Islamic state|အစ္စလာမ်မစ်]] [[:en:emirate|စော်ဘွားနိုင်ငံ]]<!--Non-monarchical emirate--><ref> *{{cite news |last1=Choi |first1=Joseph |title=EU: Provisional Taliban government does not fulfill promises |url=https://thehill.com/policy/international/571292-eu-provisional-taliban-government-does-not-fulfill-promises |access-date=18 March 2022 |work=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |date=8 September 2021}} *{{cite news |last1=Bezhan |first1=Frud |title=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |url=https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |access-date=6 February 2022 |work=[[Radio Farda]] |publisher=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |date=7 September 2021}} *{{cite news |last1=George |first1=Susannah |title=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |url=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |access-date=19 February 2023 |newspaper=[[The Washington Post]] |date=18 February 2023}}</ref> | leader_title1 = [[:en:Supreme Leader of Afghanistan|အဓိပတိခေါင်းဆောင်]] | leader_name1 = [[:en:Hibatullah Akhundzada|Hibatullah Akhundzada]] | leader_title2 = [[:en:Prime Minister of Afghanistan|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[:en:Abdul Kabir|Abdul Kabir]] (ယာယီ) | leader_title3 = [[:en:Chief Justice of Afghanistan|တရားသူကြီးချုပ်]] | leader_name3 = Abdul Hakim Haqqani | legislature = [[:en:National Assembly (Afghanistan)|အမျိုးသားလွှတ်တော်]] | upper_house = [[:en:House of Elders (Afghanistan)|အကြီးအမှူးလွှတ်တော်]] | lower_house = [[:en:House of the People (Afghanistan)|ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] | sovereignty_type = [[:en:History of Afghanistan|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = {{nowrap|[[:en:Hotak dynasty|ဟိုတက်အင်ပါယာ]]}} | established_date1 = ၁၇၀၉ | established_event2 = {{nowrap|[[:en:Durrani Empire|ဒူရ်ရာနီအင်ပါယာ]]}} | established_date2 = ၁၇၄၇ | established_event3 = ရှေးဦး အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံ | established_date3 = ၁၈၂၃ | established_event4 = လွတ်လပ်ရေးအသိအမှတ်ပြုခံရခြင်း | established_date4 = [[:en:Anglo-Afghan Treaty of 1919|၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၁၉]] | established_event5 = ဘုရင့်နိုင်ငံ | established_date5 = ၉ ဇွန် ၁၉၂၆ | established_event6 = သမ္မတနိုင်ငံကြေညာခြင်း | established_date6 = ၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ | established_event7 =အစ္စလာမ်မစ်စော်ဘွားနိုင်ငံပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း | established_date7 = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၁ | area_km2 = ၆၅၂,၂၃၀<ref name="Factbook"/> | area_rank = ၄၀ | area_sq_mi = ၂၅၁,၈၃၀၀ | percent_water = မပြောပလောက် | population_estimate = ၃၂,၂၂၅,၅၆၀<ref name= "https://worldpopulationreview.com/countries/afghanistan-population">{{cite web|url=http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|title=Afghan Population Estimates 1398|publisher=[[Central Statistics Organization]]|year=2019|access-date=၂၃ ဇွန်|archive-url=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf|archive-date=4 June 2019|url-status=live|accessdate=23 June 2021|archivedate=4 June 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190604211531/http://cso.gov.af/Content/files/%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D8%B3%D8%AA%20%D8%AF%DB%8C%D9%85%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C/population/%D8%A8%D8%B1%20%D8%A2%D9%88%D8%B1%D8%AF%20%D9%86%D9%81%D9%88%D8%B3%20%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C%20%20%D8%B3%D8%A7%D9%84%2098.pdf}}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၉ | population_estimate_rank = ၄၄ | population_density_km2 = ၄၆ | population_density_sq_mi = ၁၁၉ | population_density_rank = ၁၇၄ | GDP_PPP = $72.911&nbsp;billion<ref name="imf2">{{cite web |url=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=63&pr.y=8&sy=2018&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=512&s=NGDPD%2CPPPGDP%2CNGDPDPC%2CPPPPC&grp=0&a=|title=Afghanistan |publisher=International Monetary Fund |access-date=14 November 2018}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၁၈ | GDP_PPP_rank = ၉၆ | GDP_PPP_per_capita = $2,024<ref name="imf2"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = ၁၆၉ | GDP_nominal = $21.657&nbsp;billion<ref name=imf2/> | GDP_nominal_year = ၂၀၁၈ | GDP_nominal_rank = ၁၁၁ | GDP_nominal_per_capita = $493<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၁၇၇ | Gini = 27.8<!-- number only --> | Gini_year = ၂၀၀၈ | Gini_change = decrease<!-- increase/decrease/steady --> | Gini_ref = <ref name="wb-gini">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |title=Gini Index |publisher=World Bank |access-date=2 March 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|archive-date=11 May 2014}}</ref> | Gini_rank = ၁ | HDI = 0.511<!-- number only --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = increase<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite book|title=Human Development Report 2020 The Next Frontier: Human Development and the Anthropocene|date=15 December 2020|publisher=United Nations Development Programme|isbn=978-92-1-126442-5|pages=343–346|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|access-date=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> | HDI_rank = ၁၆၉ | currency = [[:en:Afghan afghani|Afghani]] (افغانی) | currency_code = AFN | time_zone = D† | utc_offset = +4:30 [[:en:Solar Hijri calendar|နေပြက္ခဒိန် ဟိဂျ်ရီ]] | drives_on = [[:en:Right- and left-hand traffic#Afghanistan|ညာဘက်မောင်း]] | calling_code = [[:en:Telephone numbers in Afghanistan|+93]] | cctld = [[:en:.af|.af]] افغانستان. | today = }} '''အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ'''၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ "'''အာဖဂန်နစ္စတန် အစ္စလာမ်မစ် စော်ဘွားနိုင်ငံ'''" ဖြစ်သည်။ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အာရှနိုင်ငံများ#ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများ|ဗဟိုအာရှ]]ကြားရှိ တောင်ထူထပ်သော [[ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name="Britannica">{{cite web|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |publisher=Encyclopædia Britannica|accessdate=2010-03-17}}</ref> တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် [[ပါကစ္စတန်]]နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တပ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ရှေးက [[မာကိုပိုလို]]၏ [[ပိုးလမ်းမ]]ကြီး ဖြတ်သန်းရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရ ဘီစီ ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ လူသားများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများ သိရှိရသည်။ <ref name="CAL-hist">{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html|title=The Afghans - Their History and Culture|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-09-10|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html}}</ref> မြို့ပြတည်ထောင်ကာလူနေမှုစနစ်သည် ဘီစီ ၃၀၀၀ နှင့် ဘီစီ ၂၀၀၀ ကြားတွင် စတင်ခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ <ref name="Galvin-PreIslamic">{{cite web |url=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |title=The Pre-Islamic Period |publisher=Illinois Institute of Technology |work=Afghanistan Country Study |first=Luke |last=Griffin |date=January 14, 2002 |accessdate=2010-10-14 |archivedate=3 November 2001 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html }}</ref> [[File:Afghanistan physical en.png|thumb|400px|right|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထား]] အာဖဂန်နစ္စတန်သည် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]၊ [[အာရှနိုင်ငံများ#ဗဟိုအာရှနိုင်ငံများ|ဗဟိုအာရှ]]နှင့် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]တို့ကြားတွင် တည်ရှိပြီး [[ပထဝီနိုင်ငံရေး]]အရ အလွန်အရေးပါသောနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref name=BBC-country-profile>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/country_profiles/1162668.stm |title=Afghanistan country profile |publisher=BBC News |date=2 October 2010| accessdate=2010-11-07}}</ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် လူမျိုးစုံတို့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web |url=http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |title=Chapter 1. Historical Setting |publisher=Library of Congress Country Studies on Afghanistan |first=Craig |last=Baxter |year=1997 |accessdate=2010-06-24 |archiveurl=https://archive.today/20121213074948/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID%2Baf0001) |archivedate=13 December 2012 }}</ref> [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]]မှ [[မဟာအလက်ဇန္ဒား]]၊ [[မွန်ဂို]]ဘုရင် [[ဂျင်ဂစ်ခန်]] နှင့် [[မူဆလင်]] [[အာရပ်များ]] အာဖဂန်ဒေသကို အနိုင်ယူ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.historyfiles.co.uk/KingListsMiddEast/EasternAfghans.htm |title=Kingdoms of South Asia - Afghanistan in Far East Kingdoms: Persia and the East |publisher=The History Files |accessdate=2010-06-24}}</ref>ခေတ်သစ်သမိုင်းသည် ၁၈ရာစုမှစတင်သည်။ ၁၇၀၉ခုနှစ်တွင် [[:en:Hotak dynasty|ဟိုတကီမင်းဆက်]] (Hotaki dynasty) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၇၄၇ တွင် [[:en:Durrani Empire|ဒူရ်ရာနီအင်ပါယာ]] ကို [[:en:Ahmad Shah Durrani|အာမက်ရှားဒါရန်နီ]] က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ <ref name="Last-Afghan-empire">{{Cite web |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan/21392/Last-Afghan-empire |title=Last Afghan empire |accessdate=2010-08-22 |work=Louis Dupree, Nancy Hatch Dupree and others |publisher=Encyclopædia Britannica Online}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|author=D. Balland|url=http://iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|title=AFGHANISTAN x. Political History|encyclopedia=Encyclopædia Iranica|edition=Encyclopædia Iranica Online|publisher=Columbia University|year=2010|access-date=5 December 2010|archive-date=8 December 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101208183306/http://www.iranica.com/articles/afghanistan-x-political-history|url-status=dead}}</ref><ref name="EofI-Afghanistan">{{cite encyclopedia |author=M. Longworth Dames, G. Morgenstierne, and R. Ghirshman |title=AF<u>GH</u>ĀNISTĀN |encyclopedia=Encyclopaedia of Islam|edition=CD-ROM Edition v. 1.0|publisher=Koninklijke Brill NV|location=Leiden, The Netherlands|year=1999}}</ref> ၁၇၇၆ တွင် မြို့တော်ကို [[ကန်ဒါဟာမြို့]]မှ [[ကဘူးလ်မြို့]] သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[ဗြိတိသျှရာဇ|ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ]]နှင့် [[ရုရှားအင်ပါယာ]]တို့ အားပြိုင်မှုကြားတွင် [[ကြားနေနိုင်ငံ]]အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.cal.org/co/afghan/ahist.html#6|title=Western Powers and the Great Game|work=|publisher=Center for Applied Linguistics|date=June 30, 2002|accessdate=2010-10-14|archivedate=17 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100317123355/http://www.cal.org/CO/afghan/ahist.html#6}}</ref> [[အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် တတိယစစ်ပွဲ]]အပြီး ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၉)ရက်နေ့တွင် [[ရာဝါလ်ပင်ဒီစာချုပ်]] (Treaty of Rawalpindi) ဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၀နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ပြည်ပနိုင်ငံများ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းများကို ဆက်တိုက်ခံနေရသည်။ ၁၉၇၉တွင် [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု|ဆိုဗီယက်]]တို့ ကျူးကျော်ပြီး၊ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် အစွန်းရောက် [[တာလီဘန်]]အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် အမေရိကန်ဦးဆောင်သော [[နေတိုး (စစ်မဟာမိတ်စာချုပ်အဖွဲ့)|နေတိုး]]တပ်များ၏ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် [[ကာဇိုင်း]]အစိုးရကို အကူအညီပေးရန် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]မှ နိုင်ငံတကာအကူအညီပေးရေးနှင့်လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ ([[:en:International Security Assistance Force|International Security Assistance Force (ISAF)]]) ကို တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ <ref name="nps">{{cite web |url=http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf |format=PDF |title=United Nations Security Council |accessdate=2010-10-06 |work=United Nations |publisher=Naval Postgraduate School |date=December 5, 2001 |archive-date=27 October 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121027083645/http://www.nps.edu/Academics/centers/ccc/publications/OnlineJournal/2006/Feb/johnsonFeb06-figure1-bonnagreement.pdf }}</ref> တာလီဘန်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေရသောကြောင့် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးအောင် လုပ်ဆောင်ရာတွင် နှောင့်နှေးလျက် ရှိသည်။ <ref name="defensestudies.org">{{cite web |url=http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf |title=State of the Insurgency Trends, Intentions and Objectives |accessdate= |work=International Security Assistance Force |publisher=DefenseStudies.org |date=December 22, 2009 |archivedate=4 July 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100704133454/http://www.defensestudies.org/wp-content/uploads/2010/01/isaf-state-of-the-insurgency-231000-dec.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |title=Afghanistan Cables Show Deep Corruption, 'Dancing Boys' |url=http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 |accessdate=11 December 2010 |archivedate=11 December 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101211054213/http://news.yahoo.com/s/atlantic/20101203/cm_atlantic/afghanistancablesshowdeepcorruptiondancingboys6033_1 }}</ref> == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ == အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အာရှတိုက်၏ အလယ်တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်လင့်ကစား ယင်း၏ တည်နေရာ အနေအထားကို အကြောင်းပြု၍ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဝင်ဆံ့ခဲ့သော နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ရှေးဂရိ၊ ပါးရှင်း၊ မွန်ဂို ဧကရာဇ်တို့သည် ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်သံပတ္တမြားစသော ရတနာများ၊ ပိုး၊ ဖဲ စသော ပစ္စည်းများဖြင့် ကုံလုံကြွယ်ဝသည်ဟု ကျော်ကြားလှသည့် ရှေးအိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးအား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် စစ်ဆင်ရေးအတွက် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် စစ်လမ်းကြောင်းကျနေပြီးလျှင် ယင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်သာလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းသို့ ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် အီရန်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့၏ အကြား၌ ကြားခံလျက်ရှိသည်။ သို့တစေ တောင်အထပ်ထပ် ဝိုင်းပတ်ကာဆီးနေ၍ တစ်ကြောင်း၊ တောင်ရိုး တောင်တန်းတို့အပေါ်၌ တည်ထားသော ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်သည်ကတစ် ကြောင်းတို့ကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသဖြင့် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေး၍ ပြည်ပနှင့် ဆက်ဆံမှုလည်း နည်းပါးသောကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် ဓလေ့ ထုံးစံတို့သည် ရှေးရိုးမပျက် တည်တံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၉ နှင့် ၃၈.၃၅ ဒီဂရီ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၆ဝ.၅ဝ နှင့် ၇၁.၅ဝ ဒီဂရီအကား၌တည်ရှိသည်။ ကျဉ်းမြောင်းရှည်သွယ်သော နယ်မြေအစွန်းတစ်ပိုင်းသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၇၅ ဒီဂရီအထိ ရှည်ထွက်သွားသည်။ နယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှာ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်၌ ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ အီရန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်၌ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဗလူချီစတန်ပြည်နယ် (ပါကစ္စတန်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် ၂၅၃၈၆၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၇၈၈ဝဝဝဝ(၁၉၇၂) ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မြို့တော်သည် ကဗူးမြို့(လူဦးရေ ၃၁၈ဝ၉၄)ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကန္ဒာဟား (လူဦးရေ ၁၃၃၇၉၉)၊ ဟဲရတ် (လူဦးရေ ၇၅၆၃၂)၊ မာဇာ အီရှရစ် (လူဦးရေ ၄၁၉၆ဝ) စသည်တို့ဖြစ် ကြလေသည်။ သီဝေမြင့်ခေါင်သော တောင်စဉ်တောင်တန်း ရေတံခွန် စိမ့်စမ်း အသွယ်သွယ်တို့ဖြင့် တင့်တယ်သာယာလှသည်ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သော်လည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထရော်သည့် သဘောလည်း ပါနေသည်ဟုဆိုကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် တောင်စဉ်တောင်တန်းပေါများသောနိုင်ငံဖြစ်ရာ အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့၌ ပို၍ တောင်ထူထပ်သည်။ ပေနှစ်သောင်းကျော် အမြင့်ရှိသော တောင်ထွတ် အများအပြား ရှိသည်။ ဟိန္ဒူကွတ်တောင်တန်းသည် ပမီးယားတောင်မြင့် လွင်ပြင်မှသည် အီရန်နိုင်ငံ နယ်စပ်အထိ အနောက်ဘက်သို့ တစ်သွယ်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်နယ်ခြား ဒေသ၏ နယ်စပ်တစ်လျှောက်မှ ဗလူချီစတန် ပြည်နယ်အထိ အနောက်တောင်ဘက်သို့ တစ်သွယ်နှစ်သွယ် ဖြာဆင်းသွားသည်။ ဟယ်လမန်းမြစ်သည် နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ဟယ်လမန်းရေအိုင်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ အနောက် မြောက်ပိုင်းတွင် ဟာရီရဒ်မြစ်သည် လည်းကောင်း၊ အရှေ့မြောက်ပိုင်းနယ်စပ်တွင် အမူးဒါရယားမြစ်သည်လည်းကောင်း စီးဆင်းကြ၍ အရှေ့ပိုင်းတွင် စီးဆင်းသော ကဗူးမြစ်သည် အိန္ဒုမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းများ၏ အကြား၌ မြေဩဇာကောင်း သော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားဒေသများရှိသည်။ နိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်နယ်စပ် တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းရှိသည်။ ရှေးအခါကပါးရှင်၊ ဂရိစသော တိုင်းခြားတပ်များသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် ထိုတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ချီတက်ခဲ့ကြ၍ သမိုင်းအစဉ်အဆက်၌ ထင်ရှားခဲ့သော တောင်ကြားလမ်း ဖြစ်လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်သည် တောင်စဉ် တောင်တန်းကြီးများ၊ လွင်ပြင်နှင့် တောင်ကြား ဒေသများ၊ သဲကန္တာရများဟူ၍ ခြားခြားနားနား ကွဲကွဲဲပြားပြား ရှိပေရာ ရာသီဥတုကလည်း တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသမတူ၊ ကွာခြားသည်။ အလွန်အမင်း ချမ်းအေးသည့်ဒေသ အလွန်အမင်း ပူပြင်းသည့် ဒေသဟူ၍ လည်း ရှိသည်။ တစ်နေရာ၊ တစ်ဒေသတည်း၌ပင် ဆောင်းရာသီ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၅ ဒီဂရီမျှသာ ရှိသော်လည်း နွေရာသီ၌ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁၂ဝ ကျော်အထိ အပူရှိန်တက်သည်လည်း ရှိပေသည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ နှင်းခဲများသည် မြေပြင်ပေါ်၌ လပေါင်းများစွာ ကြာအောင် စုခဲလျက် ရှိတတ်ရာ လူများသည် အိမ်ပြင်သို့ မထွက်နိုင်ကြတော့ချေ။ အချို့ဒေသများတွင်မူ နေ့အခါ အလွန် ပူပြင်း၍ ညဉ့်အခါ အလွန်ချမ်းအေးလှ ပြန်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်ဆိုလျှင် အာဖနိစတန်နိုင်ငံ၏ အရပ်ဒေသများစွာ တို့သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုမျိုး ရှိလေသည်။ တောင်တန်းဒေသများစွာတို့သည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် မြေပြင်မာကျောခြောက် သွေ့သော်လည်း မြေဩဇာထက်သန်းခေါင်းမွန်သော လွင်ပြင်နှင့် တောင်တန်းများမှ စီးဆင်းသော မြစ်ချောင်း များမှရေသွယ်ယူ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဂျုံစပါး၊ မုယောစပါး စသော ကောက်ပဲသီးနှံနှင့် သစ်သီးဝလံ များ အလွန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းရိက္ခာ ဖူလုံသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများသည် ပေါင်မုံ့နှင့် သစ်သီးဝလံများကို ပဓာနအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံမှ ဖရဲသီးနှင့် စပျစ်သီး အများအပြားထွက်သည်။ နိုင်ငံတွင်း စားသုံး၍ ပိုလျှံသေးသဖြင့် သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ တစ်မျိုး၊ စည်သွတ်၍တစ်ဖုံ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ကြံပင်ကို မြေနိမ့်လွင်ပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးကြ၍ ပူနွေးသော ဒေသများတွင် ဝါဂွမ်းစိုက်ကြသည်။ ဆေးရွက်ကြီးများကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဘယဆေးပင်များလည်း အများအပြား ပေါက်ရောက်ရာ ကက်ဆူပင်၊ နီပါးဆေးပင်များ၊ ရှိန်းခိုပင်တို့ ပေါများလှသည်။ နှင်းဆီရိုင်းပင်များသည် အနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသည်။ စားကျက်မြက်ခင်းများလည်းရှိ၍ သိုးဆိတ်မွေးမြူရေးသည် အရေးပါသောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့သည် အသားဟူ၍ သိုးသားတစ်မျိုးတည်းကိုသာ စားကြသည်။ သိုးအမြီးပိုင်း အဆီဗူးမှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီကို ထောပတ် ကဲ့သို့ စာသုံးကြသည်။ သိုးမွေးသည် အမျိုးအစားကောင်း၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရသော ကုလားအုပ်များအပြင် မြင်း၊ မြည်း၊ ကျွဲ၊ နွားတို့ကိုလည်း လယ်ယာလုပ်ငန်းနှင့် ဝန်တင်လုပ်ငန်းတို့အတွက် မွေးမြူကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းမှ ကြေးနီ အတော်အသင့်ထွက်သည်။ ဟိန္ဒူကွတ်ရှ တောင်တန်းမှ ကျောက်မီးသွေး အများအပြားထွက်နိုင်သော ကျောက်မီးသွေးကြောကြီးများကို တွေ့ရှိ ထားကြသည်။ ဂေါ်ဗန်းချိုင့်ဝှမ်းမှ ခဲသတ္တုထွက်၍ ကာတဂန်နှင့် ပါပယ်ဒေသမှ သံထွက်သည်။ သလင်းကျောက်၊ အကြွပ်၊ ကျောက်နီ အညံ့စား တို့လည်း ထွက်ရှိသည့်ပြင် အာဖဂနိစတန် မှ ထွက်သော ကျောက်ပြာ (ပင်လယ်ပြာရောင်) တစ်မျိုးသည် ကမ္ဘာ၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးအစားဟု ဆိုကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ လချေး၊ သိန္ဓောဆားတို့လည်း ထွက်သည်။ သို့သော် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် အဖိုးတန် သယံဇာတပစ္စည်းများကို တူးဖော်လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး မကောင်းသဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ထိထိရောက်ရောက် လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးချေ။ အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဟဲရတ်နယ်တို့တွင် ရေနံစိမ်းများထွက်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူ နိုင်သော ဒေသများလည်း မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ဓာတ်ငွေ့ထုတ်ယူရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ကဗူးမြို့တွင် မီးခြစ်၊ ကြယ်သီး၊ ဖိနပ်၊ ကျောက်ဖြူ ပစ္စည်း၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ဖန်ထည်၊ စက်ဘီး နှင့် ပလပ်စတစ်စက်ရုံများရှိသည်။ စက်ကိရိယာ အပိုပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သော စက်ရုံကို ရုရှအတတ်ပညာရှင်များ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ သိုးမွေးစက်ရုံ၊ ချည်ထည် စက်ရုံ၊ ချည်မျှင်စက်ရုံ၊ သကြားစက်ရုံ၊ သစ်သီး စည်သွတ်စက်ရုံ၊ ဘိလတ်မြေစက်ရုံများလည်း မကြာသေးမီက ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဂျာမန်အတတ်ပညာရှင်များ ဆောက်လုပ်ပေးသော ခေတ်မှီ အထည်အလိပ် စက်ရုံကြီးတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ စစ်ပစ္စည်းလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံတစ်ခုလည်းရှိရာ ယင်းစက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ် သော စက်လည်းပါရှိသည်။ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲကြောင့် အာဖဂနိစတန် နိုင်ငံသည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်နှေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း လှေ၊ သဘောများ သွားလာနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ မီးရထားလမ်းလည်း မရှိချေ။ ထိုကြောင့် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး၏ကို အဓိကအားဖြင့် ထရပ်ကား၊ ကုလားအုပ်များနှင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား၊ မြည်းတို့ကိုလည်း အသုံးပြုရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းမှစ၍ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များကို တိုးချဲ့ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နယ်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးများနှင့် ကဗူးမြို့ကို မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တဟီရန် သဘောတူ စာချုပ်အရ ပါကစ္စတန်မှ မီးရထားလမ်းများကို အာဖဂနိစတန် နယ်စပ်ရှိ ချာမန်နှင့် တော်ခန်းမြို့တို့အထိ တိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ် ရှိလေသည်။ နိုင်ငံပြည်ပ ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းများမှာ ပါးရှား(အီရန်)နိုင်ငံ မီရှက်မြို့မှ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဟဲရတ်မြို့သို့ တစ်လမ်း၊ ဗူခါရာမြို့မှ ကဗူးမြို့သို့ တစ်လမ်းရှိသည်။ အရှေ့ တာကီစတန်ရှိ ဒက်ရှန်မြို့နှင့် ကဖာရီစတန်မြို့တို့မှ ကဗူးမြို့ သို့လည်း လမ်းပေါက်သည်။ ပါကစ္စတန်နှင့် အာဖဂနိစတန်တို့အကြား ကူသန်းသွားလာရာတွင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ရှိ ပေ ၂ဝဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ရိုးတောင်တန်းများရှိ တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ်ကျော်ရသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကိုင်ဗာတောင်ကြားလမ်းအားဖြင့် ပက်ရှဝါ နှင့် ကဗူးမြို့တို့ ကို ဆက်သွယ်ရသည်။ တောင်ပိုင်းတွင် ကိုဂျက်၊ ဗိုလန်၊ ဆီဗီတောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့် ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ဂိုမယ်၊ တိုချီ၊ ကူးရန်တောင်ကြားလမ်းများအားဖြင့်လည်း ကန္ဒဟာမြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ရှေးရှေးက အာရိယနဟုလည်း ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အာဖဂန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် အာဖဂနိစတန်ဟူသော အမည်သည် ကမ္ဘာအသိ အမှတ်ပြုအမည် ဖြစ်သော်လည်း အာဖဂလူမျိုးတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထိုအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းမှု နည်းလှသည်။ ရှေးအာဖဂန် သမိုင်းဆရာ ကြီးများကမူ အာဖဂန်လူမျိုးတို့ကို ဗင်း-အီ-အစ္စရေ (ဣသရေလ အဆက်အနွယ်များ)ဟု ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်း သည်။ ၎င်းတို့က တလွတ်ဟု ခေါ်သော ဣသရေဘုရင် ဆော်လမွန်၏ မြေးတော်တစ်ဦးဟု ဆိုသူ အာဖဂန္နာမှ ဆင်းသက်သည်ဟု အယူရှိခဲ့ကြသောကြောင့်ပေတည်း။ ယခု အာဖဂန်လူမျိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသူတို့က ယင်းတို့ကိုယ်ကို ယင်းတို့ ဒျူရနီဟု ဆိုကြသည်။ ထိုဒျူရနီတို့သည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို ကြီးစိုး လွှမ်းမိုးသော လူမျိုးစုဖြစ်၍ အီရန်နှင့် ဆီးမိုက်ကပြားအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအတော်များများ ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ အရေးပါသော လူမျိုးစုမှာ အိန္ဒိယသွေးပါ သည်ဆိုသော ပထန်များ ဖြစ်ကြသည်။ မူလက ကန္ဒာဟာနယ်၌ နေထိုင်ကြရာမှ ယခုအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပက်ရှဝါတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ ကန္ဒဟာကုန်းပြင်မြင့်၌ နေထိုင်ကြသော ဂီလဇိုင်းလူမျိုးစုသည် တူရကီ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြ၍ ၁၈ ရာစုနှစ် အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ ဟာဇရာခရိုင်မှ ဟာဇရာလူမျိုးစုတို့ကား ဂျင်ဂစ်ခန်၏ တပ်များနှင့် ပါလာသူများ၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်ကြ၍ မွန်ဂိုရုပ်လက္ခဏာများရှိသည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမူကား ပါးရှင်းဘာသာစကားတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တာဂျစ်လူမျိုးသည် ပါးရှင်းသွေးပါ၍ ကဖားများမှာမူ ဂရိ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဟိန္ဒူကီ လူမျိုးစုကား ဟိန္ဒူ အဆက်အသွယ်များ ဖြစ်လေသည်။ ဆိုခဲ့သော လူမျိုးစုအသီးသီး အများစုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြ၍ ကော်ဇော၊ ရှော စောင်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်သော လက်မှုပညာလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုလားအုပ်၊ မြင်းစသည်တို့ကို အသုံးပြု၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ကိုင်ကြသူများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ကြားချိုင်ဝှမ်းများတွင် ကြိုးတိုးကြဲတဲရှိနေသော ရွာကလေးများ၌ နေထိုင်ကြ၍ မိမိတို့၏ ဇာတိဌာနေမှ ခွာသူ အလွန်နည်းသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် နိုင်ငံလူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ခန့် မျှသာဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်သည် နေရာအတည်တကျ မနေပဲ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာပြောင်းရွှေ့လှည့်လည် နေထိုင်ကြသည်။ အာဖဂန်တို့သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင် တောင့်တင်း၍ ရုပ်ရည် ချောမောသူ ပေါများသည်။ အသားဖြူ၍နှာခေါင်း ကောက်ကောက် မုတ်ဆိတ်ရှည်ရှည်နှင့် ထင်ရှားပြတ်သားသော မျက်နှာသွင်ပြင်ရှိသည်။ အမျိုးသမီး များကပို၍ ချောမောလှပသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ရှေးအစဉ်အဆက်ကစ၍ စစ်မြေပြင်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် အာဖဂနိစတန်အမျိုးသားတို့သည် တိုက်ရေးခိုက်ရေး၌ ဝါသနာထုံသည်။ မြင်းစီးကျော်များလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစစ်တပ်များ၌ အာဖဂန် အမျိုးသားများစွာတို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းနေကြ၍ စစ်ဘက်ရာထူးကြီးများစွာတွင် အာဖဂန် အမျိုးသားများ ရှိနေကြလေသည်။ လူမျိုးစု အများအပြားရှိ၍ ဘာသာစကား အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြသော်လည်း နိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအဖြစ် ပါးရှင်းနှင့် ပွတ်ရှတူးဘာသာ စကားတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည်။ လူဦးရေ အများစုသည် အစ္စလာမ်အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြလေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ယခင်ကစည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အမန်းနျူလာခန်း ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၂၃ ခုနှစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို ဥပဒေသစ်ဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ခဲ့၏။ ဥပဒေပြု အခွင့်အာဏာသည် ဆီးနိတ်နှင့် အမျိုးသား လွှတ်တော်နှစ်ရပ် ပါဝင်သော ပါလီမန်၌ရှိသည်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့၊ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့တို့ကား သီးခြားဖြစ်၏။ ဝန်ကြီးချုပ် ခန့်ထားရေး၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီးများ ခန့်ထားရေး စသည့်အာဏာများ ဘုရင်တွင် ရှိသည်။ နိုင်ငံကို ကဗူး၊ မဇာ၊ ကန္ဒဟာ၊ ဟဲရတ်၊ ကတဂန် -ဗဒက်ရှန်၊ (ယခင်တောင်ပိုင်းနယ်) စသည်ဖြင့် ပြည်နယ် ၂၉ နယ် ခွဲထား၍ ဘုရင်ခံများ ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသားတို့သည် မြေမျက်နှာပြင် သဘာဝ၊ ရာသီဥတု သဘာဝတို့၏ ကြမ်းတမ်း ခက်ထရော်မှုကိုသာအစဉ်တစိုက် တွန်းလှန်ကာ နေထိုင် လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ ရသည် မဟုတ်သေး။ မိမိတို့၏ တိုင်းပြည်၊ မိမိတို့လူမျိုး တည်တံ့ရေးအတွက်လည်း တိုင်းတစ်ပါးမှ ဖိနှိပ်စိုးမိုး လာသူတို့၏ ရန်များကိုလည်း သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက် အစဉ်တစ်စိုက် တွန်းလှန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖဂနိစတန်၏ သမိုင်းတွင် တိုက်ရေး၊ ခိုက်ရေး၊ စစ်မက် အရေးအခင်းတို့ များပြားခဲ့လေသည်။ ယင်း၏သမိုင်း အစပိုင်းတွင် အာဖဂနိစတန်ပြည်အား ပါးရှင်းအင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် တွေ့ရှိရ၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၆ ခုနှစ် တွင်မူ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သဂရိတ်က တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မထင်မရှား တိုင်းငယ်ပြည်ငယ် ကလေး တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိလက်အောက်တွင် နှစ်ပေါင်း အတန်ကြာမျှ ရှိနေခဲ့ပြီးနောက်တွင် ဆီယီယန်နှင့် ပါသီယန် လူမျိုးတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုနှစ်ခန့်တွင်မူ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် စိုးမိုးနေ၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသော ကုသျှန်မင်းများက သိမ်းပိုက်လိုက်ပြန်သည်။ ခရစ်ခုနစ်ရာစုနှစ်တွင် မွတ်စလင်တို့ တန်ခိုးကြီးထွား လာ၍ အနောက်ပိုင်း နယ်မြေများကို ထိပါးလာသည်။ အစ္စလာမ်အယူဝါဒသည်လည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဖာရစီအယူဝါဒတို့ကို လက်ခံ ကိုးကွယ်လျက်ရှိသော အာဖဂနိစတန်မြေတွင် တဖြည်းဖြည်း ဝင်ရောက်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ဂါးဇနီမြို့၌ တာကိုမန်မင်းဆက် တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် အာဖဂနိစတန်သည်လည်း ထင်ရှားစပြု လာလေသည်။ ခရစ် ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဂိုဧကရာဇ် တေမာလိန်း(တီမူး)သည် အာဖဂနိစတန်မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းယူအုပ်စိုးခဲ့သည်။ တေမာလိန်း၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ မဂို အင်ပိုင်ယာကို ထူထောင်ခဲ့သော မဂိုဧကရာဇ် ဗေဗာ၏လက်ထက်တွင် ကဗူးနှင့် ကန္ဒဟာတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း၊ ဟဲရတ်သည် ပါးရှင်း ဘုရင်များလက်အောက် ရောက်သွားပြန်သည်။ ထိုနောက်တွင်မူ ပြည်ထောင်များ ကွဲပြားသွား၍ ပြည်ထောင်မင်းများလည်း ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ် အစပိုင်း တိုင်အောင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၇၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင်မူ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံသော ပါးရှင်းဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည့် နဒါးရှားသည် ကဗူး နှင့် ကန္ဒဟာတို့ကို သိမ်းပိုက်သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုရှားဘုရင် လွန်သောအခါ ကန္ဒဟာ ပြည်ထောင်မှ အကြီးအမှူးများသည် ပါးရှင်းစစ်တပ်ထဲမှ အာဖဂန် အမျိုးသားစစ်မှူးကြီးတစ်ဦးကို အာဖဂန် နိုင်ငံအလုံး၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရာ အာဖဂန်နိစတန်သည် အစဉ်အဆက် တိုင်းခြားမင်းများ၏ အစိုးမိုးခံခဲ့ရသောဘဝမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် သီးခြားလွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုမင်းသည် အာမက်ရှား ဒျူရနီဘွဲ့ကိုယူ၍ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၌ ဒျူရနီမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုကြောင့်အာဖဂနိစတန်၌ စိုးမိုးသော လူမျိုးစုတို့သည် ဒျူရနီအမည်ကို ခံယူကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အာမက်ရှားဘုရင်သည် မိမိ၏နိုင်ငံကို အရှေ့ဘက်သို့ ပန်ဂျပ်နှင့် ကသ္မီရတိုင်အောင်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်သို့ ကက်စပျန်ပင်လယ်အထိလည်းကောင်း တိုးချဲ့၍ မြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အဖြစ် အမူးဒါရယားမြစ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းလောက်မှစ၍ ပါးရှားနိုင်ငံအပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံတို့သည်လည်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို မျက်စောင်းထိုးလာကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မိမိတို့၏အကျိုးကို အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ထိပါးနိုင်သဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ၌ ရုရှတို့က မိမိတို့ထက် အရေးပါ အရာ ရောက်သွားမည်ကို အလွန်စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဥရောပ၌လည်း နပိုလီယန် စခန်းထချိန်ဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရေးအတွက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် ရင်မအေး နိုင်အောင်ဖြစ်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် ခြေကုပ်စခန်းကောင်းဖြစ်သော အာဖနိဂတန်နိုင်ငံကို ချော့မရသည့်အခါ ခြိမ်းခြောက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိန်နှင့် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံ တို့သည် ၁၈၃၉-၄၃ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၈-၇၉ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် စစ်ခင်းခဲ့လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံသည် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်၍ အမူးဒါရယားမြစ်၏ တောင်ဘက်တိုင်အောင် ရုရှ စစ်တပ်များ ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း အာဖဂနိစတန်ကို ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ တစ်ဆဲ့ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် မတည်ငြိမ်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိန်သည် ထိုနိုင်ငံအပေါ် ဩဇာကြီးမားနေသည်။ အာဖဂန်ဘုရင် အဗ္ဗဒူရာမန်ခန်၏လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ပြေလည်အောင်ဆက်ဆံ၍ မိမိတို့၏နိုင်ငံကို အင်အားတောင့်တင်းစေရန်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မာစေရန်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ် တွင် ရုရှနိုင်ငံနှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ် လေသည်။ ထိုဘုရင်၏ သားတော် ဟာဗိဗူလာခန်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံကို ခေတ်မီအောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ အခြားမွတ်စလင်နိုင်ငံဖြစ်သော တူရကီက စစ်ထဲဝင်သော်လည်း အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံက စစ်ထဲမဝင်ပဲ ကြားနေခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာကအံ့ဩခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော အမန်းနျူလာခန် လက်ထက်တွင် မိမိ၏ နိုင်ငံ၊ မိမိ၏လူမျိုးကို သီးခြား လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းသည်။ ထိုမင်းသည် အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟု ကြေညာ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံကို စစ်ပြုသည်။ ရာဝါပင်ဒိမြို့တွင် ၁၉၁၂-ခုနှစ်၌ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်အရ ဗြိတိန်နိုင်ငံက အာဖနိဂတန် ၏ လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုရသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ၊ အိန္ဒိယ၊ အာဖဂနိစတန် နယ်နိမိတ်ကို ရှိနေဆဲအတိုင်း အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံက လက်ခံရသည်။ အာဖဂ နိစတန်နိုင်ငံ သည် ၁၉၁၉ ခု နှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့ကို လွတ်လပ်ရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့ထိုရက်သည် အာဖနိဂတန်နိုင်ငံအတွက် နှစ်ထပ်ကွမ်း အောင်ပွဲခံသော နေ့ရက်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။ အမန်းနျူလာ ဘုရင်သည် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း ထိုစဉ် ကစ၍ ချုပ်ငြိမ်းစေ၍ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ဖြစ်မြောက်ရန် စီမံဆောင်ရွက်သည်။ တူရကီနိုင်ငံကို စံနမူနာ ထား၍ နိုင်ငံ၏အုပ်ချုပ်ရေး၊ အယူဝါဒရေး၊ ဓေ့လထုံးစံတို့ကို ခေတ်မှီစေရန် ဒလကြမ်း ပြုပြင်သည်။ ထိုအခါ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ နောက်ဆုံး၌ အများစုအင်အားကို မလွန်နိုင်သဖြင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမန်းနျူလာဘုရင်သည် နန်းစွန့်ရလေသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာပင် စစ်ပွဲများ၌ သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သူ မို့ဟမ္မဒ်နဒါးခန်သည် နိုင်ငံ၏ အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းကာ နဒါးရှားဘွဲ့ကိုယူ၍ ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ကဗူးမြို့၌ လုပ်ကြံခံရသဖြင့် သားတော်ဖြစ်သူက မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘွဲ့ဖြင့် ထီးမွေနန်းမွေဆက်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မို့ဟမ္မဒ် ဇဟာရှားဘုရင်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရက်နိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းကဲ့သို့ ကြားနေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းပြုပြင်ရေးများကို တဖြည်းဖြည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မြို့ကြီးများ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်သည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ ဆည်မြောင်း စီမံကိန်းများကို ပိုမိုဆောင်ရွက်သည်။ ချည်ထည်စက်ရုံ၊ သိုးမွေးထည်စက်ရုံများ တိုးတက်ရေးကို လုပ်ကိုင်သည်။ ရှေးကကဲ့သို့ တစ်နိုင်ငံတည်း အထီးတည်း မဖြစ်စေဘဲ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်အောင်လည်း ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မို့ဟမ္မဒ်ဇဟာရှား ဘုရင်၏ယောက်ဖတော် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဒါအွတ်ခန် ခေါင်းဆောင် တော်လှန်ကာ ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီးလျှင် အာဖဂနိ စတန်နိုင်ငံကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကျေညာခဲ့၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒါအွတ်ခန် ကိုယ်တိုင် သမ္မတအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လေ သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၄)</ref> == ဝေါဟာရရင်းမြစ် == ==ပထဝီဝင်အနေအထား== == သမိုင်းကြောင်း == ==နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး== ၁၉၄၆ ခုတွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်၊ ကနေဒါ၊ ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီ၊ ဩစတေးလျ၊ တူရကီတို့နှင့် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်တို့ မဟာဗျူဟာမြောက်မိတ်ဘက်သဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကာ အမေရိကန်၏ နေတိုးမဟုတ်သော အဓိကမဟာမိတ်ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ အလွန်ကြာလေပြီ။ ဂျာမနီသည် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လွတ်လပ်ရေးကြေညာမှုကို ၁၉၁၉ ခုကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ လက်နက်ရော စစ်သင်တန်းပါ အကြီးအကျယ်ထောက်ပံ့သူက ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတည်း။ ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ၁၉၂၁ က တကြိမ်၊ ၁၉၇၈ ၌ တပြန် နှစ်ကျော့ လက်မှတ်ထိုးဖူးသည်။ အိန္ဒိယသည်လည်း ၁၉၅၀ ပြည့်က အလားတူစာချုပ်မျိုးဖန်တီးကာ လက်တွဲသည်။ ပါကစ္စတန်နှင့်မူ အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် အဆင်မချော။ ဒူရန့်နယ်စပ်မျဉ်းကိစ္စ၊ အာဖဂန်ရှိ လက်နက်ကိုင်တို့အား ပါကစ္စတန်က ထောက်ပံ့နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသောအကြောင်း စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်ရေးအနေဖြင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုပ်၊ အီရန်၊ တာဂျစ္စတန်၊ တာ့မန်နစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်တို့အပြင် ဒေသတွင်းနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂျပန်၊ ကာဇက်စတန်၊ နီပေါ၊ ရုရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ အာရပ်ပြည်ထောင်စုတို့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့်လည်း သံတမန်ဆက်ဆံရေးတိုးတက်အောင် ဆက်လုပ်နေသည်။ == စစ်တပ် == အာဖဂန်စစ်တပ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ရှိပြီး အာဖဂန်လေတပ်၊ အာဖဂန်အမျိုးသားတပ်မတော်တို့ဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။ အာဖဂန်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်သည် အာဖဂန်စစ်တပ်အတွက် စစ်ဘက်ပညာများ အဓိကပို့ချရာဖြစ်ပြီး အာဖဂန်အမျိုးသားစစ်ဘက်တက္ကသိုလ်သည် ယင်းကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်ဝင်း၌ပင် ရှိလေသည်။ == ဥပဒေစိုးမိုးရေး == ဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်။ ၎င်းတွင် အာဖဂန်ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာဖဂန်နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ဌာနခွဲ ၂ ခု ရှိသည်။ ဝတ်စုံပြည့်ရဲတပ်ဖွဲ့၏ တာဝန်မှာ အာဖဂန်ပြည်သူတို့အား ဥပဒေဆိုင်ရာ လုံခြုံမှုပေးရန်၊ ရာဇဝတ်မှုများကို တားဆီးရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိက အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများကို စောင့်ရှောက်ရန်တည်း။ နယ်ခြားစောင့်တို့အလုပ်မှာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် မိမိတို့ပိုင်နက်အကြား လုံခြုံရေးယူရန်နှင့် စည်းကြပ်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာလေဆိပ်တို့ကိုလည်း နယ်ခြားစောင့်တပ်များက လုံခြုံရေးယူသည်။ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးအောက်ရှိ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီသည် လုံခြုံရေးကိစ္စများအတွက် အာဖဂန်အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ပေါင်းလုပ်သည်။ လက်တလောကာလ၌ စစ်ရေးကိစ္စ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များနှင့်စပ်ဆိုင်သောလုပ်ရပ်တို့ကြောင့် အာဖဂန်နစ္စတန်၏ နေရာအများတွင် စိတ်ချရမှု မရှိ။ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းနှင့် လုယက်ခြင်းမှာ မြို့ကြီးများတွင်ပင် ပုံမှန်ကိစ္စသို့ ဖြစ်နေသည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်း ဘိန်းထုတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးမှု၏ ၉၀% မှာ အာဖဂန်နစ္စတန်တွင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပသို့သွင်းသောဘိန်းတို့၏ ၉၅% မှာလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်မှပင်တည်း။ မူးယစ်တိုက်ဖျက်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် တရားမဝင်မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်ကို စောင့်ကြည့်ဖြိုခွင်းရန် တာဝန်ရှိပေသည်။ ==စီးပွားရေး== == လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ == ==ယဉ်ကျေးမှု== ==မှတ်စုများ== {{notelist|refs= {{efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}} }} {{reflist|group=Note}} == ကိုးကား == {{reflist|2}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများ]] irhhultaoqm7u2ki83n6zc46683h1vf 0 14624 1034275 825726 2026-05-27T16:38:22Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034275 wikitext text/x-wiki {{Infobox rubidium}} '''ရူဘီဒီယမ်'''သည် အလွန်နူးညံ့ပြီး ဆင်စွယ်ရောင် [[သတ္တု]][[ဒြပ်စင်]]တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး၊ အုပ်စုနံပါတ်တစ် (အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်) တွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် ဓာတ်ဖို သတ္တိရှိပြီး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သာမန်အပူချိန်တွင် အရည်အဖြစ် တည်ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် အပူချိန် မြင့်မားသော နေ့တွင် ၎င်း၏ အရည်ပျော်မှတ်သည် 40&nbsp;°C ခန့်ရှိတွင် ရှိသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် လေထုထဲတွင် ရေနှင့် လျင်မြန်စွာ ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ -100&nbsp;°C တွင် ရေခဲနှင့်ပင် ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။ ဟိုက်ထရိုဂျင် ဖယ်ထုတ်နိုင်ရန်အတွက် မီးနှင့်အပူပေးရန် လိုအပ်သည်။ ရူဘီဒီယမ်သည် [[ပြဒါး|မာကျူရီ]]ကဲ့သို့သော [[ပြဒါး]]သတ္ထုစပ်ပုံစံ ဖြစ်ပြီး၊ gold, cesium, sodium, potassium တို့နှင့် သတ္ထုစပ် (alloy) ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထိုသတ္တုစပ်များ၏ မီးတောက်သည် အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ သန်းနေသော [[ခရမ်းရင့်ရောင်]] ဖြစ်သည်။ [[File:USNO rubidium fountain.jpg|thumb|200px|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရေတပ်စမ်းသပ်ခန်းရှိ ရူဘီဒီယမ် ရေပန်းအနုမြူဆိုင်ရာ နာရီ၊ ]] == အသုံးပြုခြင်း == ရူဘီဒီယမ် နှင့် ၎င်းပါဝင်သော ဆားများကို စီးပွားဖြစ် အနည်းငယ် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ကို photocells ထုတ်လုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ လေဟာနယ်ပြွန်ထဲမှ လွတ်နေသောဓာတ်ငွေ့များကို ဖယ်ထုတ်သည့် နေရာများတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရူဘီဒီယမ်[[ဆား]]များကို ဖန်လုပ်ခြင်း၊ [[ဘိလပ်မြေ]]ထုတ်လုပ်ခင်းနှင့်၊ မီးရှူးမီးပန်းထုတ်လုပ်သည့် နေရာများတွင် ခရမ်းရောင် ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ကုန်းသွားယာဉ်များအတွက် ion engines ထဲတွင် အတည်စွမ်းအင် ဖြစ်ပေါ်စေရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်။ == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == ရူဘီဒီယမ်ကို ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်လွှာထဲတွင် ၁၆ ခုမြောက် အပေါများဆုံး တွေ့ရသော ဒြပ်စင်အဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆခဲ့ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်အရ ရူဘီဒီယမ်သည် ယခင်တွက်ချက်ထားမှုထက် ပိုမိုပေါများနေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ရူဘီဒီယမ်၏ သဘာဝတွင်းထွက် မဟုတ်သော ဆက်စပ်ဒြပ်ပေါင်းများကိုလည်း ထပ်မံတွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် lepodite(1.5%), Pollucite နှင့် carnallite ကဲ့သို့သော အခြားတွင်းထွက်ပစ္စည်းများတွင် ပမာဏများစွာ ပါဝင်နေတတ်သည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရူဘီဒီယမ် ပမာဏကို အနည်းငယ်သာ ထုတ်လုပ်သည်။ ** == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == === ရူဘီဒီယမ်၏ ထိတွေ့ခြင်းအပေါ်သက်ရောက်မှု === ရူဘီဒီယမ်ကို စားသုံးမိပါက အတန်အသင့် အဆိပ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ရူဘီဒီယမ် နှင့် ထိတွေ့ပါက အပူလောင်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ရူဘီဒီယမ်သည် rubidium hydroxide ဖြစ်ရန် စိုစွတ်သော အရာများနှင့် လွယ်ကူစွာ ဓာတ်ပြုသည်။ ထို့ကြောင့် မျက်လုံး နှင့် အရေပြားတို့ကို [[ဓာတုဗေဒ]]သဘောအရ လောင်ကျွမ်းမှုများ ဖြစ်စေသည်။ === ရူဘီဒီယမ်နှင့် အလွန်အကြူးထိတွေ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါလက္ခဏာများ === အသားအရေနှင့် မျက်လုံးကို လောင်ကျွမ်းစေသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ ကြီးထွားမှုကို လျှော့နည်းစေသည်။ ခြေလက်ဆာခြင်း၊ အရေပြားတွင် ပြည်တည်အနာဖြစ်ခြင်းနှင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် စိတ်တုန်လှုပ်လွယ်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == ရူဘီဒီယမ်ကို ဇီဝဗေဒ ပိုင်းတွင် သက်ရောက်နိုင်မှု နည်းပါးသည်။ သို့သော် metabolics အပေါ်တွင် အနည်းငယ် သက်ရောက်မှု တွေ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ပိုတက်ဆီယမ်နှင့် တူညီနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ [[ပိုတက်ဆီယမ်]]သည် ရူဘီဒီယမ်ထက် ပေါကြွယ်ဝသော်လည်း၊ ၎င်းဒြပ်စင် နှစ်မျိုးလုံးကို တွင်းထွက်ပစ္စည်းများနှင့် မြေဆီလွှာထဲတွင် တွေ့ရသည်။ အပင်များသည် ရူဘီဒီယမ်ကို လျင်မြန်စွာ စုပ်ယူနိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ]] lwei9ocvi2tv6hmb0ttudv3l4n7fah2 0 14625 1034270 723163 2026-05-27T16:37:32Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034270 wikitext text/x-wiki {{Infobox francium}} '''ဖရန်စီယမ်'''သည် အားလုံးသော ဒြပ်စင်များထက် လျှပ်စစ်ဓာတ်မ (electronegative) အနည်းဆုံးဒြပ်စင်ဖြစ်သည်ဟု သိရှိရသည်။ [[အက်စ်တက်တိုင်း]] ဒြပ်စင်ပြီးနောက် အရှားပါးဆုံး ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ သဘာဝတွင် တွေ့ရှိခဲ့သော နောက်ဆုံးဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ Francium သည် ဓာတ်ခွဲခန်း ပြင်ပတွင် အလွန့်အလွန်ရှားပါးစွာ တွေ့ရှိရပြီး၊ [[ယူရေနီယမ်]]နှင့် [[သိုရီယမ်]] သတ္တုရိုင်းထဲတွင် အိုင်ဆိုတုပ် 223Fr ကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ကို ရေဒီယိုဓာတုဗေဒ နည်းပညာများဖြင့်သာ လေ့လာနိုင်သည်။ == အသုံးပြုခြင်း == အနည်းငယ် ထုတ်လုပ်နိုင်သော ဖရန်စီယမ်(Francium) ကို အသုံးချနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာ မရှိသေးပါ။ == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == [[ယူရေနီယမ်]]တွင်းထွက်များမှ ဖရန်စီရန် ဒြပ်စင်ကို သဘာဝအလျှောက် အလွန်နည်းပါးစွာ တွေ့ရှိရတက်သည်။ သို့သော်လည်း အချိန်းအနည်းငယ်တိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်၌ ဖရန်စီယမ်(Francium )ဒြပ်စင်သည် ၃၄၀ မှ ၄၅၀ ဂရမ်အထိ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် ကမ္ဘာအပေါ်ယံမြေလွှာ၌ အက်စ်တက်တိုင်း ဒြပ်စင်ပြီးနောက် အရှားပါးဆုံး ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ == ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မှမတည်မြဲသော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ အနည်းငယ်သော ပမာဏမျှပေါ်ပေါက်ပြီးနောက် အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲဖြစ်ပေါ်သွားခြင်းကြောင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိနိုင်ပါ။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ == ဖရန်စီယမ် ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ]] {{Chem-stub}} 6xgcclmvpk9ag5mpgwyyxxzm5r25ilq 0 14628 1034264 804205 2026-05-27T16:36:32Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034264 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{Infobox sodium}} '''ဆိုဒီယမ်''' သည် ''အက်တမ်အမှတ်စဉ်-၁၁'' ဖြစ်သော ([[နျူကလိယ|အက်တမ်ဗဟိုဆံ]]၌ [[ပရိုတွန်]] ၁၁ခု ပါရှိသော) ဓာတ်ပြုမှု အားသန်သည့် [[သတ္တု]] [[ဒြပ်စင်]]တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေတွင် လျင်မြန်စွာ ပျော်ဝင်နိုင်ပြီး [[ရေခဲ]]နှင့် နှင်းထု တို့တွင်လည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရောဆိုဒ် (sodium hydroxide) နှင့် [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]] (hydrogen)တို့ဖြင့် လေထုထဲတွင်ဖြိုခွင်းလျှင် ဆိုဒီယမ်ကို ငွေရောင် အခဲလေးများနှင့် မီးခိုးရောင် ပြာမှုန့် ရရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆိုဒီယမ် အောက်ဆိုက်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ်သည် [[နိုက်ထရိုဂျင်]]နှင့် မြင့်မားသောအပူချိန်၌ပင် ဓာတ်မပြုနိုင်ပါ။ နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုရန် အပူချိန် ၂၀၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် သို့မဟုတ် ၃၉၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် လိုအပ်သည်။ ဆိုဒီယမ်နှင့် နိုက်ထရိုဂျင် ဓာတ်ပြုလျှင် ဆိုဒီယမ် ဟိုက်ဒရိုက် (Sodium Hydride) ရရှိသည်။ ဆိုဒီယမ်သည် ကာဗွန်နှင့် ဓာတ်ပြုမှု အားကောင်းပြီး ဟေလိုဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုမှုမရှိပါ။ ဆိုဒီယမ်သည် သတ္တုနှင့် ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက် ရရှိရန် Metallic halide နှင့်ဓာတ်ပြုရသည်။ Paraffinic ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် နှင့်ဓာတ်မပြုနိုင်ပါ။ သို့သော် ဆိုဒီယမ်သည် နက်ဖ်သလင်း (Naphthalene ) နှင့် အခြားသော [[ဒြပ်ပေါင်း]]များဖြစ်သည့် Aromatic Polycyclic Compounds များနှင့် aryl alkenes ဒြပ်ပေါင်း များဖြစ်လာသည်။ ဆိုဒီယမ် နှင့် အယ်လ်ကိုဟော ဓာတ်ပြုခြင်းသည် ရေနှင့်ဓာတ်ပြုခြင်းနှင့် သဏ္ဌာန်တူသည် သို့သော် ဓာတ်ပြုနှုန်း နှေးကွေးပါသည်။ ဆိုဒီယမ်သည် အော်ဂန်းနစ် ဟေလိုက်များနှင့် ဓာတ်ပြုခြင်း ၂ မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဟေလိုဂျင်ကို တုပပြီး ပြုလုပ်သောအခါ အော်ဂန်းနစ်ဒြပ်ပေါင်း နှစ်ခု ငွေ့ရည်ဖွဲ့ရန် လိုအပ်ပါသည်။ ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ ဆိုဒီယမ် အော်ဂန်းနစ်ဒြပ်ပေါင်း ရရှိရန် ဟေလိုဂျင် အစား ဆိုဒီယမ်ကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:Flametest--Na.swn.jpg|thumb|150PX|ဆိုဒီယမ်အား မီးရှို့စမ်းသပ်မှုတွင် အဝါရောင်မီးတောက်အဖြစ် တွေ့မြင်ရသည်။]] == အသုံးပြုခြင်း == အော်ဂန်းနစ်ကွန်ပေါင်း ထုတ်လုပ်ရန်နှင့် Esters များ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးဝင်ပါသည်။ ဆိုဒီယမ်သည် သက်ရှိပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေရာတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး အလွန်အရေးပါသော ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက် ၏ ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ်၏ အခြားအသုံးဝင်ပုံ များမှာ * [[သတ္တုစပ်]]များ ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ * ဆပ်ပြာထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ * သတ္တဝါများနှင့် အပင်များတွင် တွေ့ရသော Fatty Acid နှင့်ပေါင်းစပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ * ဆိုဒီယမ် Vapor Lamp များပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ * သတ္တုရည်ပူ (Molten metal) များသန့်စင်ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ * သတ္တုများကို ချေးချွတ် ရာတွင် လည်းကောင်း သုံးပြုပါသည်။ ဆိုဒီယမ် အခဲသည် မှန်ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးဝင်သည်။ == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == ဆိုဒီယမ်သည် ကမ္ဘာ့အပေါ်ယံလွှာတွင် ခြောက်ခုမြောက် အပေါများဆုံးဖြစ်ပြီး ပါဝင်မှု 2.83% ရှိသည်။ ကလိုရင်းပြီးလျှင် ဆိုဒီယမ်သည် ပင်လယ်ရေတွင် ကြွယ်ဝစွာ ပျော်ဝင်ပါရှိသည်။ သဘာဝအတွက် ပို၍အရေးပါသော ဆိုဒီယန်အမျိုးအစားများမှာ ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက် (halite or rock salt) ၊ ဆိုဒီယမ်ကာဗွန်နိတ် (trona or soda) ၊ ဆိုဒီယမ်ဘိုရိတ် (borax) ၊ ဆိုဒီယမ်နိုက်ထရိတ် နှင့် ဆိုဒီယမ်ဆာလဖိတ် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဆိုဒီယမ်သည် ပင်လယ်ရေတွင် 1.05% ပါဝင်သည်။ ဆားငံရေကန်များဖြစ်သည့် salty lakes, alkaline lakes နှင့် mineral spring water တို့တွင် လည်းတွေ့နိုင်သည်။ ဆိုဒီယမ်ကို ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်းသန်း ၂၀၀ ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ များစွာသော ထုတ်လုပ်မှုများကို ဆားတွင်းများမှ စုတ်ယူ၍ ဆာပျော်ရည်များ မှရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ နေနှင့် ကြယ်များတွင် အဝါရောင် လင်းလက်တောက်ပ နေခြင်းမှာ ဆိုဒီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများ ကြောင့်ဖြစ်ပြီး ဆိုဒီယမ်အက်တမ် မှာ မြင့်မားသော စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်မှု အပိုင်းတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == ဆိုဒီယမ်ဒြပ်ပေါင်း အများစုကို စားသောက်ကုန်များတွင် အသုံးပြုလျက် ရှိကြပြီး အဓိကလိုအပ်သော ကုန်ကြမ်း ပစ္စည်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ်သည် လူသားများရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အရည်ထိန်းသိမ်းမှု မျှတစေရန် လိုအပ်သော ပစ္စည်းလည်း ဖြစ်သည်။ အာရုံကြောများနှင့် ကြွက်သားများ ဖွဲ့စည်းမှု အတွက်လည်း ဆိုဒီယမ် လိုအပ်ပါသည်။ ဆိုဒီယမ်သည် သွေးဖိအားတိုးခြင်းလျှော့ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ တစ်နေ့တာ လူသားတစ်ဦး၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ရှိသော ဆိုဒီယမ်ပမာဏ သည် အခြေအနေ အရပ်အရပ် ပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ အချို့သော လူများတွင် တစ်နေ့တာအတွက် ဆိုဒီယမ် ၂ ဂရမ် သာလိုအပ်ပြီး ၊ အချို့လူများအတွက် တစ်နေ့လျှင် ဂရမ်၂၀ ခန့်အထိ လိုအပ်ပါသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းလိုအပ်မှု ပမာဏများအတွက် အငြင်းပွားလျက် ရှိသည်။ ဆိုဒီယမ်သည် ရေနှင့် ထိတွေ့စေပြီး ဆိုဒီယမ်ဟိုက်ဒရောဆိုက် ဖြစ်စေသည်။ ၎င်းဓာတ်ငွေ့သည် လူ၏ မျက်လုံး၊ အရေပြား၊ နှာခေါင်းနှင့် လည်ချောင်းတို့ကို ပြင်းထန်စွာ နာကျင် ကျိန်းစပ်ခြင်း ဖြစ်စေသည်။ ၎င်းသည် ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် မွှန်ထူခြင်း ကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။ ထိုဓာတ်ငွေ့ကို များပြားစွာ ရှုရှိုက်မိပါက အသက်ရှုကြပ်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် ပန်းနာရင်ကျပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ အရည်ပြားနှင့် ထိတွေ့ပါက ယားယံခြင်း၊ စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်းဖြစ်ခြင်း (ယင်းထသကဲ့သို့)၊ အပူလောင်ခြင်း (ကော့စတစ်ပူလောင်ခြင်းကဲ့သို့) နှင့် နာတာရှည်ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ မျက်လုံးနှင့် ထိတွေ့မှု ဖြစ်မိပါက အမြင်အာရုံ ပျက်စီးခြင်း အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ [[File:Sodium.jpg|thumb|150px|left|ဆိုဒီယမ်သတ္တု(ca.10ဂရမ်) အား ဆီအောက်တွင် တွေ့ရပုံ]] == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == ရေနှင့်ထိတွေ့ပြီး ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုမှ ရရှိသော ဆိုဒီယမ် အမှုန့်သည် အခြားသောဒြပ်စင် အများအပြားနှင့် ပေါင်းစပ်၍ သော်လည်းကောင်း ၊ မပေါင်းစပ်ဘဲ သော်လည်းကောင်း အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည်။ === ပတ်ဝန်းကျင်သို့ အဆိပ်ဖြစ်စေခြင်း === ပိုးလောက်လန်း တို့၏ သာမန်ခံနိုင်ရည်စံနိုင်နှုန်းမှာ 125 ppm/96hr (fresh water) ဖြစ်ပြီး ၊ ပါးဟက်အပြာရောင်ငါး (bluugill)မှာ 88 mg/48hr (tap water) ဖြစ်သည်။ ဆိုဒီယမ်မှာ အခဲသဏ္ဌာန်ဖြင့် လှုပ်ရှားရွေ့လျားနိုင်စွမ်း မရှိသော်လည်း၊ အစိုဓာတ်ကို စုတ်ယူရန် အလွန်လွယ်ကူသည်။ အရည်ပုံစံဖြင့် တည်ရှိပါက အပေါ်ယံမြေဆီလွှာ ပျက်စီးမှုကို ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ရေထုညစ်ညမ်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ]] d8in1ernzqm7njqhm5dyjpgv9vzej8t 0 14716 1034260 723170 2026-05-27T16:34:37Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034260 wikitext text/x-wiki {{Infobox strontium}} '''စထရွန်တီယမ်''' (Strontium)သည် ပျော့ပျောင်းသော ငွေဝါရောင် alkaline-earth metal ဖြစ်သည်။ ပုံဆောင်ခဲ အသွင်သုံးမျိုးရှိသည်။ ရုပ်ဂုဏ် နှင့် ဒြပ်ဂုဏ်သတ္တိတို့မှာ [[ကယ်လစီယမ်]]၊ [[ဘေရီယမ်]] တို့နှင့် ဆင်တူသည်။ စထရွန်တီယမ်သည် ရေနှင့် တက်ကြွစွာ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး လေနှင့် ထိတွေ့လျှင်လည်း အရောင်မှေးမှိန်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသတ္တုအား သဘာဝတွင် သီးခြားမတွေ့ရပဲ အခြားဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းစပ်၍သာ တွေ့ရှိရသည်။ သေးငယ်သော စထရွန်တီယမ် အမှုန့်ကလေးများသည် လေမှာ လွယ်ကူစွာ လောင်ကျွမ်းရင်း စထရွန်တီယမ်အောက်ဆိုဒ် နှင့် စထရွန်တီယမ် နိုက်ထရိတ် တို့ကို ထုတ်လွှတ်ပါသည်။ == အသုံးပြုခြင်း == စထရွန်တီယမ်သည် ကယ်လစီယမ်၊ ဘေရီယမ်တို့နှင့် ဆင်တူသော်လည်း ကုန်ကျစရိတ်မြင့်မားသောကြောင့် အသုံးချခြင်း နည်းပါးသည်။ လင်းလက်တောက်ပသော အချက်ပြမီးများ၊ မီးချူးမီးပန်းများ စသည့်လုပ်ငန်းများတွင် အနည်းငယ်အသုံးပြုသည်။ အများစုမှာ ကာဗွန်နိတ်အဖြစ် တီဗွီဖန်သားပြင် နှင့် ထူးခြားကောင်းမွန်သော ဖန်သားများထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ စထရွန်တီယမ်၏ isotope တစ်ခုဖြစ်သော Strontium-90 မှာ အန္တရာယ်ရှိသော်လည်း အနုမြူ ဓာတ်ပေါင်းဖိုမှ ထွက်သောဘေးထွက်ပစ္စည်းမျာထဲတွင် အသုံးဝင်ဆုံးသော ဘေးထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို ဘေးထွက်ပစ္စည်းထဲမှ ထပ်ဆင့်လောင်စာကိုပင် ထုတ်ယူနိုင်ပါသေးသည်။ Strontium-90 ၏ စွမ်းအင်မြင့်မားသော ဓာတ်ရောင်ခြည်များကို လျှပ်စစ်ထုတ် ဂျင်နရေတာများ အစပျိုးလည်ပတ်စေရန် ကောင်းမွန်စွာအသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ အာကာသစခန်းများ၊ မိုးလေဝသ ခန့်မှန်းစောင့်ကြည့်ရေး စခန်းများနှင့် လေကြောင်းထောက်လှမ်းရေးဌာနများတွင် ၎င်းနည်းပညာကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == သဘာဝတွင်တွေ့ရှိရသော စထရွန်တီယမ်များမှာ မီးသင့်ကျောက်များ၏ ၀.၀၃၄ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သော တွင်းထွက်ဆာလဖိတ်ပုံစံ (Celestite, SrSO4) နှင့် ကာဗွန်နိတ် စထရွန်တီနိတ် (SrCO3) တို့ဖြစ်ကြသည်။ Celestite များကို အသင့်အတင့် အရွယ်အစားရှိသော အနည်ကျကျောက်လွှာများတွင် များစွာတွေ့ရသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝမ်းလုံးမှ သတ္တုတွင်းများတွင် တစ်နှစ်လျှင် စထရွန်တီယမ်အရိုင်း တန်ချိန် ၁၄၀ ခန့်မျှထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ အစားအစာများတွင် စထရွန်တီယမ်၏ ပါဝင်မှုမှာ အလွန်းနည်းပါးသည်။ (ဥပမာအားဖြင့် ..ဂျုံတွင် (0.4 ppm)၊ ဂေါ်ဖီထုတ် တွင် (45 ppm)၊ ကြက်သွန်များတွင် (50 ppm))။ (1 ppm = 1 part per million = 1 microliter per liter) == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == စထရွန်တီယမ်ကွန်ပေါင်းများတွင် ရေမှာပျော်ဝင်သောဒြပ်ပေါင်း နှင့် မပျော်ဝင်သော ဒြပ်ပေါင်းဟုရှိရာ ရေမှာပျော်ဝင်သော ဒြပ်ပေါင်းများက ဘေးဥပါဒ်ပို၍ဖြစ်စေတတ်သည်။ သောက်သုံးရေကိုလည်း ညစ်ညမ်းစေတတ်သည်။ သို့သော်လည်း သောက်သုံးရေတွင် ယင်း ဒြပ်ပေါင်းများ၏ ပါဝင်မှုမှာ မရှိသလောက်နည်းပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လေထုထဲမှ ဖုန်မှုံ့များကို ရှူရှိုက်မိခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ မြေကြီးကို ကိုင်တွယ်ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အစားအစာနှင့် သောက်သုံးရေတို့မှတစ်ဆင့် သော်လည်းကောင်း အနည်းငယ်သော (ရေဒီယိုသတ္တိကြွ) စထရွန်တီယမ် များနှင့်ထိတွေနိုင်သည်။ နို့ထွက်ပစ္စည်းများ၊ အစေ့များ နှင့် သစ်သီးသစ်ရွက်များတွင် စထရွန်တီယမ်ပါဝင်မှု မြင့်မားတတ်သည်။ [[File:Viewsonic-crt.png|thumb|200px|left|စီအာရ်တီ ကွန်ပျူတာအရှေ့မျက်နှာပြင်အား စထရွန်နှင့် ဘာရီယမ်အောက်ဆိုဒ်ပါသော မှန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ]] လူသားများအတွက် စထရွန်တီယမ် ခရိုမိတ်သည် အဆုတ်ကင်ဆာ ဖြစ်စေနိုင်သည့် အန္တရာယ် အရှိဆုံးသော ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်သည်။ ခလေးများတွင် စထရွန်တီယမ် လွန်ကဲစွာ ဝင်ရောက်ခဲ့ပါက အရိုးများကြီးထွားမှုနှုန်းကို ထိခိုက်စေသည်။ အစားအစာနှင့် သောက်သုံးရေများတွင်တော့ ထိုမျှလောက်မြင့်မားသော ပါဝင်မှု မပါရှိပေ။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွသော စထရွန်တီယမ်ကြောင့် ကင်ဆာရောဂါများ၊ သွေးအားနည်းရောဂါများ၊ အောက်စီဂျင်ပြတ်တောက်သောရောဂါများဖြစ်စေနိုင်သည့် အပြင် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆဲလ်များကိုပင် ထိခိုက်ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == ယနေ့ခေတ်တွင် လောင်စာများ(ကျောက်မီးသွေး၊ လောင်စာဆီအမျိုးမျိုး စသည်) လောင်ကျွမ်းခြင်းကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် စထရွန်တီယမ်၏ပါဝင်ကိန်းမှာ မြင့်တက်လျက် ရှိသည်။ ဖုန်မှုံ့များတွင်ပါဝင်သော စထရွန်တီယမ်များသည် ရေမျက်နှာပြင် နှင့် မြေမျက်နှာပြင်များပေါ်တွင် ကျရောက်အနည်ထိုင်ကြသည်။ အနည်မကျသော စထရွန်တီယမ်များမှာ မိုးရေများ နှင်းများနှင့်အတူ ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်သို့ ပြန်လည်ကျရောက်ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အားလုံးသောစထရောင်တီယမ်များမှာ ရေမျက်နှာပြင်အောက်တွင် စုပေါင်းမိကြသည်။ အချို့မှာ ရေနှင့်အတူပျော်ဝင်သွားကြပြီး အချို့မှာ အနည်ထိုင်သွားကြသည်။ ထို့ကြောင့် စထရွန်တီယမ်ပါဝင်သော ရေများမှာ စေးပျစ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ဆိုးကျိုးများစတင်ဖြစ်ပေါ်တော့သည်။ ရေထဲသို့ အညစ်အကြေးများ တိုက်ရိုက်စွန့်ပစ်ခြင်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများမှထွက်သော စထရွန်တီယမ် အမှုံများ နှင့် လေထုထဲမှ ဖုန်မှုန့်များ ရောစပ်ဓာတ်ပြုခြင်းတို့ကြောင့် စထရွန်တီယမ် ၏ ပါဝင်ကိန်းမှာ အဆမတန် မြင့်တက်လျက် ရှိသည်။ ရေမှာပျော်ဝင်သော စထရွန်တီယမ်များကြောင့် ရေအရင်းမြစ်များ ရှားပါးခြင်း၊ စထရောင်တီယမ် ပါဝင်သော သောက်သုံးရေများကြောင့် သက်ရှိများကို ထိခိုက်စေခြင်းစသည့် ဆိုးရွားသော ကွင်းဆက်အန္တရာယ်များ တဆက်တည်းဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွသော စထရွန်တီယမ်မှာ သဘာဝတွင်မတွေ့ရသော်လည်း လူသားများ၏ အနုမြူဗုံး စမ်းသပ် ဖောက်ခွဲခြင်းများကြောင့် ယင်းအိုင်ဆိုတုပ်များ(isotopes) ၏ ပါဝင်ကိန်းမှာလည်း မြင့်တတ်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်ရှိသော အိုင်ဆိုတုတ်များအား လျှော့ကျစေရန် ယင်းအိုင်ဆိုတုပ်များအား တည်မြဲသော ဇာကွန်နီယမ် (Zirconium) ဒြပ်စင်အဖြစ်သို့် ရေဒီယိုသတ္တိယို့ယွင်းစေနည်း (radioactive decay) ဖြင့်သာလျှင်ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မှတ်ချက်။။ Vanderwaals radius – ယင်းအတိုင်းအတာကို ပုံဆောင်ခဲများရှိ ပေါင်းစည်းမှုမရှိသော အက်တမ်စုံတွဲများ (pairs of unbonded atoms) အကြား အကွာအဝေးအားဖြင့် တိုင်းတာသည်။ Ionius radius – မှန်ကူကွက်ပုံစံ ပုံဆောင်ခဲ (crystal lattice) တစ်ခုတွင်ရှိသော အိုင်းယွန်းတစ်ခု၏ အတိုင်းအတာ။ Energy of ionization – (အိုင်းယွန်းဖြစ်စွမ်းအင်) အက်တမ်တစ်ခုမှ အီလက်ထရွန် တစ်ခုကိုဖယ်ထုတ်ပြီး အိုင်းယွန်းဖြစ်ရန်လိုအပ်သည့် စွမ်းအင်။ အီလက်ထရွန်များကို ဆက်တိုက်ဖယ်ထုတ်ခြင်း အားဖြင့် ဒုတိယ တတိယ ဆက်တိုက်အိုင်းယွန်းဖြစ်စွမ်းအင်များဖြစ်လာကြပြီး တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် စွမ်းအင်များ ကြီးလာကြသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်ကာလိုင်း သတ္တုများ]] jkthgq61sj79avpn0tu6ron8qqskmw5 0 15089 1034373 1034023 2026-05-28T08:38:03Z Koparlay 143382 /* */ 1034373 wikitext text/x-wiki သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသားသည် [[သရေခေတ္တရာ]]ပြည်ကြီး၏နောက်ဆုံးမင်းဆက် သုပညာနာဂရဆိန္နမင်းနှင့် တူတော်စပ်လေသည်။ သရေခေတ္တရာပြည်ကြီးပျက်ပြီးနောက် ထိုပြည်ကြီးမှ ပြည်သူအများသည်[[ယုန်လွှတ်ကျွန်း]]၌စုရုံးကာ ရွာများတည်၍ နေထိုင်ကြလေသည်။ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄ အားဖြိုခွင်းကာ ဒေါဒေါရသိကိန်းနှင့် ၂-ကြွင်းထားခဲ့သော သရေခေတ္တရာသက္ကရာဇ် ၂၉-နှစ်၊ခရစ်‌နှစ် ၁၀၇တွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။<ref>ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၂</ref> ==ပုဂံ(၁၉)ရွာ== ရွာများသည်ကား - # ညောင်ဦး၊ # နဂစို၊ <ref>နဂါးဘို(မှန်နန်း)</ref> # မန်ကျည်း(မန်ကျည်းကြီး)၊ # တူးတည်း၊ # ကျောက်စကား၊ # ဘုတ်သဲတိမ်၊<ref>ကုတ်ကဲသိမ်(မှန်နန်း)</ref> # ညောင်ဝန်း၊ # အနုရာဓ၊ # တန်းဆောင်းကွန်း/တဆောင်ကွန်း # ရွာမုန်း၊ # ကြင်လို၊ # ကုက္ကို၊ # တောင်ပတစ်၊ # မြေခဲတွင်း၊ # ရွာပုံ/ နဂါးကြစ်၊ # သရက်ရ၊ # စဉ့်ကူး၊ <ref>အုံးမျှား(မှန်နန်း)</ref> # ယုန်လွှတ် နှင့် # ရွာစိုက် ဟူသည့်ရွာများ ဖြစ်သည်။ ထို(၁၉)ရွာ၌ သူကြီးတစ်ဦးစီ အုပ်ချုပ်စေပြီး သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသား သက္ကရာဇ်၂၉ခု၊ ခရစ်နှစ်အေဒီ၁၀၇တွင် ယုန်လွှတ်ကျွန်း၌မင်းပြုပြီး ပထမပုဂံကိုထူထောင်ခဲ့လေသည်။ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသောအဖြစ်အပျက်များမှာ [[သတ္တဝါကြီးလေးကောင်]]၊ မိန်းမပျိုခုနစ်ဦး တို့ဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းကြီးသည် [[ပျူစောထီး]]ကို သမီးတော် သီရိစန္ဒာဒေဝီနှင့် ထိမ်းမြားပေး၍ အိမ်ရှေ့အရာအပ်နှင်းပြီးနောက် ၃-နှစ်ကာလ သက္ကရာဇ် ၇၄-ခုနှစ်၊ အိမ်နိမ့်စံ ၃၃-နှစ်၊ မင်းစည်းစိမ် ၄၅-နှစ်၊ သက်တော် ၇၇-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။ <ref>"ပုဂံမင်းဆက်များရာဇဝင်"- တက္ကသိုလ်မောင်သုလှိုင်</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{ပုဂံခေတ်}} [[Category:ပုဂံခေတ်]] [[Category:ပုဂံမင်းဆက်]] p8btr84aia0pf4thbjt19rgyom6qd3l 0 15172 1034395 797490 2026-05-28T10:14:40Z ~2026-31192-46 143202 /* စောင်းသံစဉ် */ 1034395 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Wiktionary}} စောင်းကောက်သည် ရှေးကတည်းက ရှိခဲ့သော မြန်မာ့ [[ကြိုးတပ်တူရိယာ]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ တွင် ဂျပန်ဒါရိုက်တာ [[ကွန်အိချိကာဝါ]] က ဗမာ့စောင်း (ဘိရုမာနောတာတဲဂိုတို) - The Burmese Harp (Biruma no tategoto) အမည်ရှိသည့် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အခြေခံ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ [[ရဲမြလွင်]]က မြန်မာ့စောင်း အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ [[File:Sein baydar.JPG|thumb|300px|[[စိန်ဗေဒါ]] နှင့် မြန်မာ့စောင်း]] ==ရှေးအကျဆုံး ကြိုးတပ်တူရိယာ== စောင်းတူရိယာအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်ရာအဖြာဖြာတို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာကျမ်း၊ မြန်မာကျမ်းအစောင်စောင်တို့မှ ကောက် နုတ်၍ ဤစာမူတွင်ဖော်ပြထားသည်။စောင်းကောက်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တူရိယာ များအနက် ရှေးအကျဆုံး တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရှေး ပဝေသဏီလူတို့သည် အမဲလိုက်ရာတွင် လေးများတို့ကို အသုံးပြုကြသည့်အချိန်မှစ၍ စောင်း တူရိယာကို စတင်တီထွင်လာကြ သည်ဟု ကမ္ဘာ့ပန်တျာ သုတေသနပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ယူဆကြ သည်။ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ|အီဂျစ်]]၊ [[ဘေဘီလုံအင်ပါယာ|ဘေဘီလုံ]]၊ ဆူး မား၊ ပါးရှား၊ [[အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂျားဗားကျွန်း|ဂျားဗား]]စသော နိုင်ငံအသီးသီးတို့တွင် အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်မှစ၍ စောင်းတူရိယာကို တီထွင်ခဲ့ကြ၏။ ယနေ့ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးသီးအသုံးပြုနေကြသည့် စောင်းပုံအမျိုးမျိုးကို အကြမ်းအားဖြင့် ခွဲခြားလျှင်၊ လေးကိုင်းပုံ စောင်းနှင့် တြိဂံပုံစောင်းဟူ၍ စောင်းအမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိလေ သည်။ စောင်းအမျိုးအစား နှစ်မျိုး ရှိသည့်အနက် လေးကိုင်းပုံ စောင်းအမျိုးအစားသည် တြိဂံပုံ စောင်းအမျိုးအစားထက် ရှေး ကျကြောင်း သိရှိရပေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေးကိုင်းပုံသဏ္ဌာန် စောင်းကောက်အမျိုးအစားသည် ရှေးခေတ်အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ရှေး ခေတ် အိန္ဒိယတိုင်းနှင့် ရှေးခေတ် ဂျားဗားကျွန်းတို့တွင် ပေါ် ထွန်းခေတ်စားခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌မူယခုတိုင် စောင်းကောက်ကို မြတ်နိုးနှစ်သက်စွာ တီးလျက်ရှိကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== စောင်းကောက်များသည် ဘီစီ၃ဝဝဝ ခန့်မှစ၍ ဆူးမားပြည်နှင့် အီဂျစ်ပြည်ရှိ အရပ်ဒေသများမှစတင်၍ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကား လာဟန်ရှိသည်။ ရှေးအကျဆုံးအီဂျစ်စောင်းမှာ ကြိုးတစ်ချောင်း သာလျှင် တပ်၍၊ စစ်တိုက်သည့်အချိန်အခါများနှင့် ရန်သူများ နောက်သို့ လိုက်သည့်အခါများတွင် တီးကြကြောင်း သိရှိရ သည်။ အိန္ဒိယတိုင်း၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ ခရစ်နှစ် ၃၃ဝ ပြည့် နှစ်တွင် နန်းတက်စိုးစံသော သမုဒြဂုတ္တမင်းလက်ထက်က သွန်းလုပ်ခဲ့သော [[ဒင်္ဂါး]]များပေါ်တွင် စောင်းကောက် တီးနေပုံကို တွေ့ရသည်။ ဂျားဗားကျွန်းသို့ အိန္ဒိယတိုင်းသားတို့ ၅ ရာစု နှစ်လောက်တွင် သွားရောက်နေထိုင်ကြရာ၊ စောင်းကောက် စသော တူရိယာများ ပါရှိသွားဟန်တူ၏။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် ၈ ရာစုနှစ်ခန့်လောက်က တည်ထားခဲ့သော [[ဗိုးရိုဗူဒူး စေတီတော်ကြီး]]၏ ပစ္စယာအဆင့် ဆင့်၌ရှိသော [[ပန်းတမော့]] ကျောက်ရုပ်များ တွင် စောင်းကောက်ပုံများကို တွေ့ရသည်။ ထိုစောင်းကောက် ပုံများ အချို့တွင် မြန်မာစောင်းကောက်များမှာကဲ့သို့ စောင်းကြိုး များကို ဘွဲ့ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ [[ပုဂံမြို့]]၊ [[အာနန္ဒာဘုရား]]အတွင်းပိုင်း ကျောက်ရုပ်တို့တွင် စောင်းကောက်ပုံကို တွေ့ရှိရခြင်းအားဖြင့် ပုဂံခေတ်ကတည်းက စောင်းကောက်သည် ခေတ်စားလျက်ရှိကြောင်း ထင်ရှားပေ သည်။ ==မှတ်တမ်း== ပုဂံခေတ်အခါ၌ စောင်းတူရိယာနှင့်ယှဉ်တွဲ၍၊ ငြင်း၊ ကန့် လန့်ဖြတ်ပြွေများဖြင့် တီးမှုတ်လေ့ရှိကြောင်းလည်းသိရပေသည်။ မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ မန္တလေးတိုင်း ပထမတွဲစာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၂ဝ၅၊ ရတနသိဒ္ဓိ ပထမတွဲစာအုပ် စာမျက်နှာ ၂၂၄ တွင် သုမုန္ဒရီဖြိုကြွင်းသက္ကရာဇ် ၈၉ ခုနှစ် နန်းတက်တော်မူသော ပျူစောထီးမင်း နန်းတက်ပွဲအခမ်းအနား၌ စောင်းတူရိယာတီး ကြောင်း တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပထမ တွဲ စာအုပ်စာမျက်နှာ ၂၉၂၊ ရတနသိဒ္ဓိပထမတွဲ စာအုပ်စာမျက် နှာ ၃၁၆ တွင် သက္ကရာဇ် ၄၅၄ ခုနှစ် နန်းတက်တော်မူသော အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီး ၄ ပါးတို့၏ နန်းတော် ဆောင်များ၌ မိန်းမစည်၊ မိန်းမပတ်၊ မိန်းမစောင်း၊ မိန်းမငြင်း တို့ဖြင့် မပြတ်ဖျော်ဖြေတီးကြရကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့်၊ ပုဂံခေတ် နန်းတွင်း နှင့် မင်းခမ်းမင်းနားများတွင် စောင်းတူရိယာများ တီးကြောင်း သိရှိရ၏။ 'ချစ်တဲ့သူငယ်လေ၊ သူငယ်ချင်းငယ်ကောင်း ယောင်းမတို့တော်၊ မဲလည်ပင်နှင့် ဒန်းပင်နွဲ့နှောင်း၊ ယှက်ခါငယ်ပေါင်း' အစချီသုံးထောင့် အိုင်ချင်းတစ်ပုဒ်၌ 'စုန်မဲ့ဆို စုံမဲ့ရက်၊ ဆက်ဆက်မစုန်လို၊ တီးသည့်စောင်းနှင့် လောင်းသည့်ကြက်ကို ပိုက်လို့ငယ်ငို၊ မောင့်ကိုကုန်သွား၊ ထဲ့သလားတော်'ဟူ၍ ရေးသား ထားခဲ့ခြင်းဖြင့်၊ ရှေးအခါကပင် စောင်းတူရိယာများကို မင်းခမ်းမင်းနားသဘင်များတွင် တီးကြရုံသာမက၊ တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲသားပိုင်းများ၌လည်း ခေတ်စားလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၉၇၁ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော တောင်ငူဘုရင် နတ်ရှင်နောင်၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁ ခုနှစ် နန်းတက်တော် မူသော ဘကြီးတော်ဘုရား၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ် နန်းတက်တော်မူသော သာယာဝတီမင်းခေါ် ရွှေဘိုမင်း၊ အနောက်နန်းမတော်မမြလေး၊ မြဝတီမင်းကြီးဦးစ တို့သည် စောင်းအတီးပညာကို ကိုယ်တိုင် လေ့လာလိုက်စား ဆည်းပူးခဲ့သည်များကို အထောက်အထားပြု လျက် အင်းဝခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်အခါ၌ ရှင်ဘုရင်မှစ၍ မင်းညီမင်းသားများကိုယ်တိုင် စောင်းတီးခြင်းကို အမြတ်တနိုး လေ့လာလိုက်စားခဲ့ကြောင်း သိသာထင်ရှားပေသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်မှ ဆင်းသက်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် မိမိတို့တီးသော စောင်းတူရိယာများကို 'ကရဝိက်သံ၊ မြခြူသံ၊ ဇီဝစိုး၊ သစ်ကနက်၊ သန်းခေါင်ကျူး၊ သန်းခေါင်မောင်း၊ စံရှား' အစရှိသည့် အမည်နာမမျိုးများ မှည့်၍ စောင်းအိုး၏ အနောက်ဘက်၌ ကမ္ပည်းစာတမ်းထိုးလေ့ရှိကြသည်။ အတွင်းတော်များ၌ စောင်းတူရိယာများကို လက်ဝဲစောင်း၊ လက်ယာ စောင်းဟူ၍ ခွဲခြားတီးကာ ဖျော်ဖြေကြရသည်။ == အခေါ်အဝေါ် == ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆ ရာစုနှစ်လောက်က အာရပ်လူမျိုးများ သည် စောင်းတူရိယာကို 'စက်က'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို ဝေါဟာရသည် ရှေးအကျဆုံးခေါ်ဝေါ်သော ဝေါဟာရဖြစ်ရုံ မျှမက၊ ယင်းဝေါဟာရမှတစ်ဆင့် စောင်းတူရိယာကို ဂရိ ဘာသာအားဖြင့် 'စန် ဘိ ကီ'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လက်တင်ဘာသာ အားဖြင့် 'စန်ဘုက'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပါးရှင်းဘာသာအားဖြင့် 'ချန်း (ခ)'ဟူ၍လည်းကောင်း ယခုအာရပ်ဘာသာအားဖြင့် 'စဲ(န်)'ဟူ၍ အသီးသီး ဆင်းသက်လာခဲ့လေသည်။ မြန်မာလူမျိုးများ၏ 'စောင်း'ဟူသော ဝေါဟာရမှာလည်း အဆိုပါအာရပ်နှင့် ပါးရှင်း ဝေါဟာရများမှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသဖြင့် ယနေ့မြန်မာ့ စောင်းကောက်များသည် အာရပ်နှင့် ပါးရှင်းလူမျိုး များထံမှ အိန္ဒိယမှတစ်ဆင့် လက်ခံရရှိလိုက်ဟန်ရှိသည်။ ==မြန်မာ့စောင်း== [[File:Saung Mandalay.jpg|thumb|]] [[File:Saung harp musician.jpg|thumb|]] ယနေ့ မြန်မာ့စာပေကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြပါရှိသော ဗေလုဝစောင်း၊ ဂုတ္တိလစောင်း၊ ဥတိန္နစောင်း၊ မင်းကုသစောင်း များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနေသည့် မြန်မာစောင်း ကောက်မျိုးများ မဟုတ်ဘဲ၊ အိန္ဒိယပြည်တွင် ရှေးပဝေသဏီမှ ပေါ်ပေါက်ခေတ်စားလာခဲ့၍၊ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေသော ကြိုး ၇-ချောင်းတပ် 'ဝီဏာ'ခေါ် အိန္ဒိယတူရိယာတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ဟန် တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် ကျန်စစ်မင်းတည်ထားခဲ့သော ပုဂံအာနန္ဒာ စေတီတော်အတွင်းရှိ နံရံကပ် ကျောက်ရုပ်တုတော် များတွင် စောင်းကောက်ပုံ တစ်ပုံကို အစောဆုံး တွေ့ရှိရခြင်း အားဖြင့်၊ ပုဂံခေတ်အခါကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စောင်း ကောက်များ ခေတ်စားခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာ့ပန်တျာလောက၌ မြန်မာစောင်းကောက်များ တွင် ရှေးအခါက ကြိုး ၇-ချောင်းဖြင့်သာ တီးခဲ့ကြသည်ဟူ သော ယုံကြည်ချက်နှင့် ကြိုး၇-ချောင်းမှ ကြိုး ၁၃-ကြိုးတီး သော စနစ်ကို မြဝတီမင်းကြီး တီထွင်ခဲ့သည်ဟူသော ယုံကြည် ချက်နှစ်ရပ်မှာ မခိုင်မာသော ယုံကြည်ချက်များသာဖြစ်ပေသည်။ ရှေးအခါက မြန်မာစောင်းများ၌ ကြိုး ၇-ချောင်းတပ်ဆင်၍ တီးမှုတ်ကြသည်ဟူ၍ ယုံကြည်ချက် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း အကြောင်းအရင်းမှာ ပုဂံခေတ်အခါက အိန္ဒိယပန်တျာနှင့် စပ်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများပါရှိသော အိန္ဒိယကျမ်းများမှ တစ်ဆင့် မြန်မာဘာသာသို့ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုကြစဉ်က 'ဝီဏာ'ခေါ် ကြိုး ၇-ချောင်းတပ် အိန္ဒိယတူရိယာ တစ်မျိုးကို 'စောင်း'ဟူ၍ ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ==ကြိုးချည်နည်း== သက္ကရာဇ် ၉ဝ၄-ခုနှစ် အရှင်အဂ္ဂသမာဓိ ရေးသားတော်မူ ခဲ့သည့် နေမိဘုံခန်းပျို့၊ ဖလိကဝိမာန ဘုံခန်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့ စပ်ဆိုရာ၌ 'မှုတ်တီးညှင်းစောင်း၊ ရွှေနင်းနောင်းနှင့် မိကျောင်း ပြိုင်ဆော်၊ ပြည်တော် ပုလဲ၊ အောက်ပြန်လွှဲလျက်' ဟူ၍လည်းကောင်း ပတ္တမြားဘုံခန်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုရာ၌ 'သံလေးချည်ချောင်း၊ သာသည့်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းညှို့လှုပ်၊ ငြင်းလက်အုပ်လည်း၊ ချုပ်ကနွဲနွဲ၊ ပုလဲအောက်ပြန်၊ ပြည်တော်လှန်လျက်၊ တစ်ဖန် နှိုင်းထောက်၊ မြင်စိုင်းကောက်၍'ဟူ၍ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ခြင်းကို အထောက်အထားပြု၍၊ အင်းဝခေတ် စောင်းတူရိယာများကို ကြိုး ၁၃-ချောင်းတပ် စနစ်ဖြင့် ညှင်းလုံး၊ အောက်ပြန်၊ ပုလဲ၊ မြင်စိုင်း အစရှိသည့် သံသစ် ၇-မျိုးပြောင်းလွှဲတီးခဲ့ကြကြောင်း သိသာထင်ရှားလေသည်။ ထို့ပြင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၃၅ဝဝ လောက်ကတည်းကပင် အီဂျစ်စောင်းကောက်များတွင် ကြိုး ၈-ချောင်းကို ဘွဲ့ကြိုးများဖြင့် ချည်လျက် တီးခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်တစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယပြည်ဘာရဟုတ်မြို့ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်း ရုပ်လုံးတုများတွင် တွေ့ရှိရသည့် အိန္ဒိယစောင်း ကောက်များ၌ ကြိုးအများအပြားပါရှိသည်ကို တွေ့ရခြင်းအားဖြင့်၊ အိန္ဒိယစောင်းကောက်များမှာ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း နှစ် ထောင်ကျော်ကတည်းကပင် ကြိုးအများအပြားတပ်လျက် တီးခဲ့ သည်ကို တွေ့ရှိရသည်တစ်ကြောင်း၊ အာရပ်လက်အောက်ခံ အယ်လဟီးရော့နယ်၌ တွေ့ရှိသည့် ၆-ရာစုခေတ်အခါလောက် က စောင်းများ၌ ကြိုး ၁၃-ကြိုးမှ ကြိုး ၄ဝ အထိ တပ်ဆင် ထားသည်ကို သိရှိရသည့်တစ်ကြောင်းကြောင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂံခေတ်အခါလောက်ကတည်းကပင် စောင်းကောက်များ၌ ကြိုး ၁၃ ကြိုးတပ်လျက် တီးနေကြပြီဟူ၍ ယူဆရသည်။ စောင်းကောက်လက်ရုံးတွင် ကြိုးများချည်ရာ၌ ဘွဲ့ကြိုးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် လက်ရုံးကိုအပေါက် ဖောက်၍ ဒလက်များ တပ်၍လည်းကောင်း ချည်ကြသည်။ ကြိုးချည်နည်းများအနက် စောင်း လက်ရုံးကြိုး လျော့မကျ စေရန် အထစ်များပြုလုပ်၍ ချည်နည်း မှာ ရှေးအကျဆုံး ချည်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုချည်နည်းမှတစ်ဖန် ယခုမြန်မာ့ စောင်းများတွင် ဘွဲ့ကြိုးဖြင့် ဗူးလည်သီးခတ်ချည် နည်းသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနီးအနားတစ်ဝိုက် တိုင်းပြည်များတွင် တွေ့ရှိရသော ရှေးစောင်းကောက်များမှာ အများအားဖြင့် ဘွဲ့ကြိုးများဖြင့်သာလျှင် ချည်ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စောင်းလက်ရုံးကို အပေါက်ဖောက်၍ ဒလက် များတပ်လျက် ကြိုးချည်ထားသည့် စောင်းမျိုး တစ်မျိုးတွေ့ရှိရ သည်။ ထိုစောင်းမျိုးကို ပဲခူးရိုးမတစ်ဝိုက်ရှိ စကောကရင် လူမျိုးများနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အချို့အရပ်ဒေသများရှိ ရှမ်းလူမျိုး များတီးကြသည်။ ==မြန်မာ့စောင်း အမျိုးအစားများ== မြန်မာစောင်းကောက်မှာ အရွယ်အားဖြင့် နှစ်စားရှိသည်။ '''ယောက်ျားတီးစောင်း'''မှာ ကြီး၍၊ '''မိန်းမတီးစောင်း'''မှာငယ်သည်။ မြန်မာစောင်းကောက်များတွင် တပ်ဆင်ထားသောကြိုး ၁၃ကြိုးကို အထက်ဆုံးမှ အောက်ဆုံးကြိုးအထိ အသံကြီးစဉ်ငယ်လိုက် (၁)အထက်ဒုန်း (၂)နှစ်ပင်ဒုန်း (၃)သုံးပင်ဒုန်း (၄)လေးပင်ဒုန်း (၅)ငါးပင် (၆)ဒုန်းလက်ညှိုး (၇)နှစင်ဒုန်း (နှစ်ပင် ဒုန်းလက်ညှိုး (၈)သုံးပင်ဒုန်းလက်ညှိုး (၉)တျောကြိုး (၁ဝ)တျေကြိုး (၁၁) တျာကြိုး (၁၂)သံကျပ်ကြိုး (၁၃) သံဖြားကြိုးဟု ညှင်းလုံးသံစဉ်ညှိ၍ တီးသည့်အခါ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ယင်းကြိုးအခေါ်အဝေါ် များသည် ''ညှင်းလုံး''သံစဉ်ဖြင့်ညှိထားသော အခါ၌သာ ခေါ်သော အမည်များ ဖြစ်၏။ အခြားသံစဉ်များဖြင့် ညှိသောအခါတွင် ကြိုးအခေါ်အဝေါ်များ ပြောင်းလွှဲသွားတတ်သည်။ ယခုအခါ များသောအားဖြင့် အပေါ်ဆုံးတွင် တစ်ကြိုး မှ သုံးကြိုးအထိတင်ကာ ၁၄ ကြိုးမှ ၁၆ ကြိုးအထိ တပ်၍တီးကြသည်။ ရှေးအခါက စောင်းအတီးပညာကိုသင်ကြား ရာ၌ ရှေးဦးစွာ ကြိုးရှိအသံအနေအထားနှင့် ကြိုးအတွဲအဖက် များကို လေ့လာသင်ကြားနိုင်ရန် သီချင်းအားဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးသော အလေ့အထမှစတင်၍၊ '''ကြိုးသီချင်း'''ဟူသော သီချင်း အမျိုးအစားများ မြန်မာ့ပန်တျာလောကတွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ရလေသည်။ စောင်းကို သင်ရာတွင် အသံတူကြိုး တွဲတို့အပြင် အသံမတူဘဲတွဲဖက်ရသော ၃ ကြိုးတွဲဌာန်၊ ၄ ကြိုးတွဲဌာန်၊ ၅ ကြိုး တွဲဌာန်၊ ၇ ကြိုးတွဲဌာန်၊ ၉ ကြိုးတွဲ ဌာန်ဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည့်အပြင်၊ ဒျန့်ခေါ် ကြိုးတွဲနည်းလည်း ရှိလေသည်။ == စောင်း အစိတ်အပိုင်းများ == စောင်းကောက်၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်း ဝေါဟာရ များကို ပုံအမှတ် ၁ တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ==ပြုလုပ်ပုံ== === စောင်းအိုး === စောင်းအိုးကို အများအားဖြင့် ပိတောက်အနှစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ စောင်းအိုးကို ပြုလုပ်ရာ၌ အထူ ၃ ချက်၊ အပါး ၃ ချက် ရှိရသည်။ အထူ ၃ ချက်မှာ(၁)စောင်းအိုး၏ကျော (၂)လက်ရုံး နှင့် စောင်းအိုး ဆက်ထားသည့် စောင်းဦးပိုင်း (၃)ဖလားခေါ် စောင်း၏ ပဲ့ပိုင်းတို့ဖြစ်၍၊ အပါး ၃ ချက်မှာ စောင်းဘေး နှစ် ဖက်နှင့် သမင်ရေတို့ပင်ဖြစ်လေသည်။၊ စောင်းလက်ရုံးနှင့် စောင်းအိုးဆက်ထားသော အပိုင်းမှာ (လှေ) စံကားရွက်သဏ္ဌာန် ပြုလုပ်၍၊ စောင်း၏ ပဲ့ပိုင်းမှာ ဖလားသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်ရသည်။ ဤသည်ကိုရည်၍ ရှေးပညာရှင်တို့က 'ရှေ့စကား၊ နောက် ဖလား'ဟူ၍ ဆိုကြ၏။ === လက်ရုံး === လက်ရုံးထိပ်စွန်းတွင် ညောင်ရွက် ရှိရ သည်။ စောင်းလက်ရုံးကို ရှားသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ စောင်းလက်ရုံးပြုလုပ်ရာ၌ သစ်အကြောကိုလိုက်၍ ပြုလုပ်ကြရ ခြင်းကြောင့် (၁)သဇင်ခွေ (၂)မျောက်ထိုင် (၃)ငါးမျှားချိတ်ဟု ခေါ်သော စောင်းလက်ရုံးပုံ အမျိုးအစား ၃ မျိုးရှိသည်။ အချို့ ပညာရှင်များက ၄ မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းတို့မှာ မျောက်ထိုင်၊ သဇင်ခွေ၊ လေးကြိုး၊ သံလျက်စွန်းဟူ၍ ဖြစ် သည်။ အချို့ပညာရှင်တို့က ငါးမျှားချိတ်ခေါ် စောင်းလက်ရုံးပုံ အစားမှန်ပြ လက်ရုံးပုံဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ === စောင်းသားရေ === စောင်းခွက်ကို ထွင်းပြီးလျှင်၊ စောင်းအိုးထိပ်ကို သမင်ရေ ဖြင့် အုပ်ရသည်။ စောင်းသားရေကို ပြန်လည် လျော့ကျမသွား စေရန် အများအားဖြင့် မိုးတွင်း ဝါဆို ဝါခေါင်အချိန်အခါ၌ ကျက်ကြသည်။ === စောင်းကြိုး === ဘွဲ့ကြိုးကို ပြုလုပ်ရာ၌ ရှာချည်ကို သုံးလွန်း တင်ကျစ်၍ အဖျားတွင်ပန်းပွားတပ်ကြသည်။ စောင်းကြိုးကို ခင်ဝါပိုးရိုင်း သို့မဟုတ် ခင်ကြီးပိုးဖြင့် စောင်းအသံ အနေ အထားအလိုက် ကြိုးလုံးအကြီးအသေးကျစ်လျက် တပ်ဆင်တီး ကြသည်။ === ခင်တံ ခေါ် မှင်ရိုး === ခင်တံဟုခေါ်သော မှင်ရိုးတွင် စောင်းကြိုးများတပ်ရန် အပေါက်များရှိ၏။ ထိုအပေါက်များ အကွာအဝေးအချိုးမကျ သော် စောင်းသံကိုထိခိုက်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် မှင်ရိုးမှာ စောင်းတွင်အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ခင်တံ ညံ့လျှင် စောင်းသံမကောင်း၊ ပုံလည်းမလှဖြစ်တတ်သည်။ စောင်းအိုးကောင်းပါလျှက် ခင်တံ အလှီးမကောင်း၍ အသံ အသည်ကို အခင်ဖျက်သည်ဟု ရှေးကဆိုရိုးပြုကြ၏။ === အင်း နှင့် နတ်သမီးပေါက် === ရှေးလူ ကြီးများက စောင်းအိုးအတွင်း၌ စောင်းနှင့်ဆိုင်ရာ အထက်အင်း များချထားတတ်သည်။ သမင်ရေကျက်ပြီးသောအခါ နတ်သမီး ပေါက်ခေါ်သော အပေါက်လေးပေါက်ကို သင်္ချာနည်းဖြင့် အချိုး ကျနေရာများတွင် နတ်ပွဲပသပြီးမှ ဖောက်လေ့ ရှိကြသည်။ === ခြေခုံ === စောင်းကိုသုံးချောင်းထောက်ခြေခုံတွင်တင်၍ အမြင့်မှာသာ ထားလေ့ရှိကြ၏။ စောင်းအကြောင်းကို ရှေးပညာရှင်တစ်ဦးက 'ပိတောက် ကိုတဲ့မတယ်(တည်)။ ရှားကောက်ခွေခွေနှင့်၊ သမင်ရေ အပေါ် ဖုံးပါလို့၊ ဆဲ့သုံးပင်ခင်ဝါပိုးကို၊ မှင်ရိုးမှာတွယ်။ မြီးဖျားက ပန်းပွားသွယ်၊ ခြယ်လယ် လို့စုပေါင်း။ ဒူတေးတံတျာနှင့်၊ မြည် ရှာ လပြည်စုံမက်တယ်၊ နန်းတော်ထက်စောင်း'ဟူ၍ ရေးစပ်ခဲ့ သည်။ == စောင်း စကားပုံ၊ စကားထာ == ရှေးအခါက 'မြေမသက်ငှက်လည်းမဟုတ်၊ ရင်ဝယ်ထားသားလည်းမဟုတ်၊ မုတ်ဆိတ်ဖွားကုလားမဟုတ်' ဟု စောင်းကို စကားထာဝှက်ကြသည်။ ပိုးသာကုန် မောင်ပုံစောင်းမတတ်၊ ကျွဲပါးစောင်းတီး၊ မလျှော့ မတင်း ‌ောင်းကြိုးညှင်း စသည့် စကားပုံများ မှာ လူသိများသည်။ ==စောင်းသံစဉ်== စောင်းတီးရာ၌ 'ညှင်းလုံးသံစဉ်၊ အောက်ပြန်သံစဉ်၊ ပုလဲ သံစဉ်၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်၊ ဒူရကသံစဉ်၊ ခြောက်သွယ်ညွန့်သံစဉ်၊ ပြည်တော်ပြန်သံစဉ်'ဟူ၍ သံစဉ် ၇ မျိုးခွဲခြားလျက် ကြိုးများ ကို ပြုပြင်ပြောင်းလွှဲတီးကြ၏။ ဤကဲ့သို့စောင်းများတွင် သံစဉ် ၇ မျိုးဖြင့် ခွဲခြားတီးသော အစဉ်အလာတစ်ရပ်မှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းလေးရာကျော်က ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း ခိုင်မာစွာသိရှိရ သည်။ ထိုသံစဉ် ၇ မျိုးအနက် ဒူရကသံစဉ်၊ ခြောက်သွယ်ညွန့် သံစဉ်၊ ပြည်တော်ပြန် သံစဉ် ၃ မျိုးတီးသည့် အလေ့အထမှာ ကွယ်ပျောက် တိမ်ကောခဲ့လေပြီ။ သံစဉ် ၃ မျိုးတီးသည့် အလေ့ အထ ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သော်လည်း၊အဆိုပါ သံစဉ် ၃ မျိုး တီးနည်းမှာ ကျန်ရှိနေသော ညှင်းလုံး၊ အောက်ပြန်၊ ပုလဲ၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်များ၌ တီးသည့်နည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ အပေါ်ဆုံးကြိုး ကို အမှတ်စဉ် ၁ ၊ ‌အောက်ဆုံးကြိုးကို အမှတ်စဉ် ၁၆ ဟု အမှတ်အသား‌ပြုလျင် - {| class="wikitable" |+စောင်း သံစဉ်များ !ကြိုးအမှတ် !ပုလဲသံစဉ် !ဒူကရသံစဉ် !ခြောက်သွယ်ညွန့်သံစဉ် !ပြည်တော်ပြန်သံစဉ် !ညှှှင်းလုံးသံစဉ် !အောက်ပြန်သံစဉ် !မြင်စိုင်းသံစဉ် !မှှှှှှှတ်ချက် |- |၁ |G2 | | | | | | | |- |၂ |A2 | | | | | | | |- |၃ |C3 | | | | | | | |- |၄ |D3 | | | | | | | |- |၅ |E3 | | | | | | | |- |၆ |G3 | | | | | | | |- |၇ |A3 | | | | | | | |- |၈ |C4 | | | | | | | |- |၉ |D4 | | | | | | | |- |၁၀ |E4 | | | | | | | |- |၁၁ |G4 | | | | | | | |- |၁၂ |A4 | | | | | | | |- |၁၃ |C5 | | | | | | | |- |၁၄ |D5 | | | | | | | |- |၁၅ |E5 | | | | | | | |- |၁၆ |G5 | | | | | | | |} [[ဖိုင်:မြန်မာဂီတ ခုနစ်သံလည်ပုံစံ.png|center|thumb|မြန်မာဂီတ သံစဉ်ခုနစ်ပါး အသံလည်ပုံ]] စောင်းသံစဉ်အမျိုးအစား အလိုက်သီချင်းအမျိုးအစားများ ကို ခွဲခြားသီဆိုတီးမှုတ်သော အစဉ်အလာတစ်ရပ် ရှိသည်။ ညှင်းလုံးသံစဉ်တွင် ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ သီချင်းခံများကိုလည်းကောင်း၊ အောက် ပြန်သံစဉ်တွင် ပတ်ပျိုး၊ လေးထွေ သံကပ်၊ မြင်းခင်း၊ လောက နတ်သံ၊ နတ်ချင်းများကိုလည်းကောင်း၊ ပုလဲသံစဉ်တွင် ယိုးဒယား၊ မွန်၊ ဘောလယ်၊ ရှေးသံဆန်းများကိုလည်းကောင်း၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်တွင် တေး ထပ်၊ ရှစ်ဆယ်ပေါ်၊ ဒိန်းသံသီချင်း များကိုလည်းကောင်း သီဆို တီးမှုတ် လေ့ရှိကြသည်။ ရှေးမြန်မာတူရိယာ များဖြစ်သော စောင်း၊ ဆိုင်း၊ ပတ္တလား၊ မိကျောင်းအစရှိသည့် တူရိယာများအနက်၊ စောင်းဖြင့်တီးသော စောင်းတီးကွက်သည် အထင်ရှားဆုံးနှင့် အခန့်ညားဆုံးတီးကွက် ဟူ၍ ရှေးမြန်မာ့ပန်တျာ လောကမှစတင်၍ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရပေသည်။ တီးခတ်ပုံ == ကိုးကား == <references/> မြန်မာကျမ်းများ။ ။(၁)မာဃဋီကာ၊ (၂)မာဂဓအဘိဓာန်၊ (၃)ကုသပျို့၊ (၄)မဟာဇနကပျို့၊ (၅)နေမိဘုံခန်းပျို့၊ (၆)မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပထမတွဲ၊ (၇)ရတနသိဒ္ဓိ ပထမတွဲ၊ (၈)ကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်း၊ (၉)ကျောင်းသုံး သီချင်း ပဒေသာဒုတိယတွဲ၊ (၁ဝ)ဂီတဥယျာဉ်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ကျမ်းများ။ ။(၁)ကတ်၊ဆတ်ကစရေး တူရိယာများသမိုင်း၊ (၂)ဒဗျူ၊ လင်းဒရေး ရှေးခေတ်တူရိယာ များနှင့် ပြောင်းလဲလာပုံအကြောင်း၊ (၃)စတန်းဖို့နှင့်ဖော်ဆိုက် ရေးပန်တျာသမိုင်း၊ (၄) မားဂရက်မာတင်ရေး အီးဂျစ်ခန်းနား ခဲ့ပုံ၊ (၅)ကပ္ပတိန်ဆိုင်း၏ အင်းဝရောက်သံမှတ်တမ်း၊ (၆) မာရှယ်ရေး ကရင်များအကြောင်း၊ (၇)အလိန်ဒန်နီယေလူရေး အိန္ဒိယပန်တျာနှင့် တူရိယာများ၊ (၈)ဒေဝ၊ အန်ဂါဒီ ရေး အိန္ဒိယပန်တျာ၊ (၉)ဦးခင်ဇော်ရေး မြန်မာပန်တျာနိဒါန်း၊ (၁ဝ) ေ၈ျ၊ ကွန့်စ ရေး အင်ဒိုနီးရှား၏ ယဉ်ကျေးမှုနောက်ကြောခံ၊ (၁၁)ေ၈ျ၊ ကွန့်စရေး ဂျားဗားကျွန်း၏ ပန်တျာ၊ (၁၂)ရော်လင် ဆင်ရေး အိန္ဒိယတိုင်းသား တို့၏ သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်။(ဦးမြ) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၄)။ {{မြန်မာ့တူရိယာများ}} [[Category:မြန်မာ့တူရိယာများ]] [[Category:ကြိုးတပ် တူရိယာများ]] 11m6ukiyd8jk7sfs3y8rk5w5dwcu497 1034396 1034395 2026-05-28T10:16:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-31192-46|~2026-31192-46]] ([[User talk:~2026-31192-46|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1034395|1034395]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1034396 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} {{Wiktionary}} စောင်းကောက်သည် ရှေးကတည်းက ရှိခဲ့သော မြန်မာ့ [[ကြိုးတပ်တူရိယာ]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ တွင် ဂျပန်ဒါရိုက်တာ [[ကွန်အိချိကာဝါ]] က ဗမာ့စောင်း (ဘိရုမာနောတာတဲဂိုတို) - The Burmese Harp (Biruma no tategoto) အမည်ရှိသည့် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အခြေခံ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ [[ရဲမြလွင်]]က မြန်မာ့စောင်း အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ [[File:Sein baydar.JPG|thumb|300px|[[စိန်ဗေဒါ]] နှင့် မြန်မာ့စောင်း]] ==ရှေးအကျဆုံး ကြိုးတပ်တူရိယာ== စောင်းတူရိယာအကြောင်း သိမှတ်ဖွယ်ရာအဖြာဖြာတို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာကျမ်း၊ မြန်မာကျမ်းအစောင်စောင်တို့မှ ကောက် နုတ်၍ ဤစာမူတွင်ဖော်ပြထားသည်။စောင်းကောက်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တူရိယာ များအနက် ရှေးအကျဆုံး တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရှေး ပဝေသဏီလူတို့သည် အမဲလိုက်ရာတွင် လေးများတို့ကို အသုံးပြုကြသည့်အချိန်မှစ၍ စောင်း တူရိယာကို စတင်တီထွင်လာကြ သည်ဟု ကမ္ဘာ့ပန်တျာ သုတေသနပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများက ယူဆကြ သည်။ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ|အီဂျစ်]]၊ [[ဘေဘီလုံအင်ပါယာ|ဘေဘီလုံ]]၊ ဆူး မား၊ ပါးရှား၊ [[အိန္ဒိယ]]၊ [[ဂျားဗားကျွန်း|ဂျားဗား]]စသော နိုင်ငံအသီးသီးတို့တွင် အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်မှစ၍ စောင်းတူရိယာကို တီထွင်ခဲ့ကြ၏။ ယနေ့ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးသီးအသုံးပြုနေကြသည့် စောင်းပုံအမျိုးမျိုးကို အကြမ်းအားဖြင့် ခွဲခြားလျှင်၊ လေးကိုင်းပုံ စောင်းနှင့် တြိဂံပုံစောင်းဟူ၍ စောင်းအမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိလေ သည်။ စောင်းအမျိုးအစား နှစ်မျိုး ရှိသည့်အနက် လေးကိုင်းပုံ စောင်းအမျိုးအစားသည် တြိဂံပုံ စောင်းအမျိုးအစားထက် ရှေး ကျကြောင်း သိရှိရပေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေးကိုင်းပုံသဏ္ဌာန် စောင်းကောက်အမျိုးအစားသည် ရှေးခေတ်အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ရှေး ခေတ် အိန္ဒိယတိုင်းနှင့် ရှေးခေတ် ဂျားဗားကျွန်းတို့တွင် ပေါ် ထွန်းခေတ်စားခဲ့ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌မူယခုတိုင် စောင်းကောက်ကို မြတ်နိုးနှစ်သက်စွာ တီးလျက်ရှိကြသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== စောင်းကောက်များသည် ဘီစီ၃ဝဝဝ ခန့်မှစ၍ ဆူးမားပြည်နှင့် အီဂျစ်ပြည်ရှိ အရပ်ဒေသများမှစတင်၍ ပေါ်ပေါက်ထွန်းကား လာဟန်ရှိသည်။ ရှေးအကျဆုံးအီဂျစ်စောင်းမှာ ကြိုးတစ်ချောင်း သာလျှင် တပ်၍၊ စစ်တိုက်သည့်အချိန်အခါများနှင့် ရန်သူများ နောက်သို့ လိုက်သည့်အခါများတွင် တီးကြကြောင်း သိရှိရ သည်။ အိန္ဒိယတိုင်း၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ ခရစ်နှစ် ၃၃ဝ ပြည့် နှစ်တွင် နန်းတက်စိုးစံသော သမုဒြဂုတ္တမင်းလက်ထက်က သွန်းလုပ်ခဲ့သော [[ဒင်္ဂါး]]များပေါ်တွင် စောင်းကောက် တီးနေပုံကို တွေ့ရသည်။ ဂျားဗားကျွန်းသို့ အိန္ဒိယတိုင်းသားတို့ ၅ ရာစု နှစ်လောက်တွင် သွားရောက်နေထိုင်ကြရာ၊ စောင်းကောက် စသော တူရိယာများ ပါရှိသွားဟန်တူ၏။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် ၈ ရာစုနှစ်ခန့်လောက်က တည်ထားခဲ့သော [[ဗိုးရိုဗူဒူး စေတီတော်ကြီး]]၏ ပစ္စယာအဆင့် ဆင့်၌ရှိသော [[ပန်းတမော့]] ကျောက်ရုပ်များ တွင် စောင်းကောက်ပုံများကို တွေ့ရသည်။ ထိုစောင်းကောက် ပုံများ အချို့တွင် မြန်မာစောင်းကောက်များမှာကဲ့သို့ စောင်းကြိုး များကို ဘွဲ့ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ [[ပုဂံမြို့]]၊ [[အာနန္ဒာဘုရား]]အတွင်းပိုင်း ကျောက်ရုပ်တို့တွင် စောင်းကောက်ပုံကို တွေ့ရှိရခြင်းအားဖြင့် ပုဂံခေတ်ကတည်းက စောင်းကောက်သည် ခေတ်စားလျက်ရှိကြောင်း ထင်ရှားပေ သည်။ ==မှတ်တမ်း== ပုဂံခေတ်အခါ၌ စောင်းတူရိယာနှင့်ယှဉ်တွဲ၍၊ ငြင်း၊ ကန့် လန့်ဖြတ်ပြွေများဖြင့် တီးမှုတ်လေ့ရှိကြောင်းလည်းသိရပေသည်။ မှန်နန်း မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၊ မန္တလေးတိုင်း ပထမတွဲစာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၂ဝ၅၊ ရတနသိဒ္ဓိ ပထမတွဲစာအုပ် စာမျက်နှာ ၂၂၄ တွင် သုမုန္ဒရီဖြိုကြွင်းသက္ကရာဇ် ၈၉ ခုနှစ် နန်းတက်တော်မူသော ပျူစောထီးမင်း နန်းတက်ပွဲအခမ်းအနား၌ စောင်းတူရိယာတီး ကြောင်း တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ ပထမ တွဲ စာအုပ်စာမျက်နှာ ၂၉၂၊ ရတနသိဒ္ဓိပထမတွဲ စာအုပ်စာမျက် နှာ ၃၁၆ တွင် သက္ကရာဇ် ၄၅၄ ခုနှစ် နန်းတက်တော်မူသော အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီး ၄ ပါးတို့၏ နန်းတော် ဆောင်များ၌ မိန်းမစည်၊ မိန်းမပတ်၊ မိန်းမစောင်း၊ မိန်းမငြင်း တို့ဖြင့် မပြတ်ဖျော်ဖြေတီးကြရကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့်၊ ပုဂံခေတ် နန်းတွင်း နှင့် မင်းခမ်းမင်းနားများတွင် စောင်းတူရိယာများ တီးကြောင်း သိရှိရ၏။ 'ချစ်တဲ့သူငယ်လေ၊ သူငယ်ချင်းငယ်ကောင်း ယောင်းမတို့တော်၊ မဲလည်ပင်နှင့် ဒန်းပင်နွဲ့နှောင်း၊ ယှက်ခါငယ်ပေါင်း' အစချီသုံးထောင့် အိုင်ချင်းတစ်ပုဒ်၌ 'စုန်မဲ့ဆို စုံမဲ့ရက်၊ ဆက်ဆက်မစုန်လို၊ တီးသည့်စောင်းနှင့် လောင်းသည့်ကြက်ကို ပိုက်လို့ငယ်ငို၊ မောင့်ကိုကုန်သွား၊ ထဲ့သလားတော်'ဟူ၍ ရေးသား ထားခဲ့ခြင်းဖြင့်၊ ရှေးအခါကပင် စောင်းတူရိယာများကို မင်းခမ်းမင်းနားသဘင်များတွင် တီးကြရုံသာမက၊ တောင်သူလယ်သမား ဆင်းရဲသားပိုင်းများ၌လည်း ခေတ်စားလျက်ရှိကြောင်း သိရှိရပေသည်။ သက္ကရာဇ် ၉၇၁ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော တောင်ငူဘုရင် နတ်ရှင်နောင်၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁ ခုနှစ် နန်းတက်တော် မူသော ဘကြီးတော်ဘုရား၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ် နန်းတက်တော်မူသော သာယာဝတီမင်းခေါ် ရွှေဘိုမင်း၊ အနောက်နန်းမတော်မမြလေး၊ မြဝတီမင်းကြီးဦးစ တို့သည် စောင်းအတီးပညာကို ကိုယ်တိုင် လေ့လာလိုက်စား ဆည်းပူးခဲ့သည်များကို အထောက်အထားပြု လျက် အင်းဝခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်အခါ၌ ရှင်ဘုရင်မှစ၍ မင်းညီမင်းသားများကိုယ်တိုင် စောင်းတီးခြင်းကို အမြတ်တနိုး လေ့လာလိုက်စားခဲ့ကြောင်း သိသာထင်ရှားပေသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်မှ ဆင်းသက်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် မိမိတို့တီးသော စောင်းတူရိယာများကို 'ကရဝိက်သံ၊ မြခြူသံ၊ ဇီဝစိုး၊ သစ်ကနက်၊ သန်းခေါင်ကျူး၊ သန်းခေါင်မောင်း၊ စံရှား' အစရှိသည့် အမည်နာမမျိုးများ မှည့်၍ စောင်းအိုး၏ အနောက်ဘက်၌ ကမ္ပည်းစာတမ်းထိုးလေ့ရှိကြသည်။ အတွင်းတော်များ၌ စောင်းတူရိယာများကို လက်ဝဲစောင်း၊ လက်ယာ စောင်းဟူ၍ ခွဲခြားတီးကာ ဖျော်ဖြေကြရသည်။ == အခေါ်အဝေါ် == ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၆ ရာစုနှစ်လောက်က အာရပ်လူမျိုးများ သည် စောင်းတူရိယာကို 'စက်က'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ ထို ဝေါဟာရသည် ရှေးအကျဆုံးခေါ်ဝေါ်သော ဝေါဟာရဖြစ်ရုံ မျှမက၊ ယင်းဝေါဟာရမှတစ်ဆင့် စောင်းတူရိယာကို ဂရိ ဘာသာအားဖြင့် 'စန် ဘိ ကီ'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လက်တင်ဘာသာ အားဖြင့် 'စန်ဘုက'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပါးရှင်းဘာသာအားဖြင့် 'ချန်း (ခ)'ဟူ၍လည်းကောင်း ယခုအာရပ်ဘာသာအားဖြင့် 'စဲ(န်)'ဟူ၍ အသီးသီး ဆင်းသက်လာခဲ့လေသည်။ မြန်မာလူမျိုးများ၏ 'စောင်း'ဟူသော ဝေါဟာရမှာလည်း အဆိုပါအာရပ်နှင့် ပါးရှင်း ဝေါဟာရများမှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသဖြင့် ယနေ့မြန်မာ့ စောင်းကောက်များသည် အာရပ်နှင့် ပါးရှင်းလူမျိုး များထံမှ အိန္ဒိယမှတစ်ဆင့် လက်ခံရရှိလိုက်ဟန်ရှိသည်။ ==မြန်မာ့စောင်း== [[File:Saung Mandalay.jpg|thumb|]] [[File:Saung harp musician.jpg|thumb|]] ယနေ့ မြန်မာ့စာပေကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြပါရှိသော ဗေလုဝစောင်း၊ ဂုတ္တိလစောင်း၊ ဥတိန္နစောင်း၊ မင်းကုသစောင်း များသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုနေသည့် မြန်မာစောင်း ကောက်မျိုးများ မဟုတ်ဘဲ၊ အိန္ဒိယပြည်တွင် ရှေးပဝေသဏီမှ ပေါ်ပေါက်ခေတ်စားလာခဲ့၍၊ ယနေ့တိုင် သုံးစွဲနေသော ကြိုး ၇-ချောင်းတပ် 'ဝီဏာ'ခေါ် အိန္ဒိယတူရိယာတစ်မျိုးပင် ဖြစ်ဟန် တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် ကျန်စစ်မင်းတည်ထားခဲ့သော ပုဂံအာနန္ဒာ စေတီတော်အတွင်းရှိ နံရံကပ် ကျောက်ရုပ်တုတော် များတွင် စောင်းကောက်ပုံ တစ်ပုံကို အစောဆုံး တွေ့ရှိရခြင်း အားဖြင့်၊ ပုဂံခေတ်အခါကတည်းကပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စောင်း ကောက်များ ခေတ်စားခဲ့သည်မှာ ထင်ရှားပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာ့ပန်တျာလောက၌ မြန်မာစောင်းကောက်များ တွင် ရှေးအခါက ကြိုး ၇-ချောင်းဖြင့်သာ တီးခဲ့ကြသည်ဟူ သော ယုံကြည်ချက်နှင့် ကြိုး၇-ချောင်းမှ ကြိုး ၁၃-ကြိုးတီး သော စနစ်ကို မြဝတီမင်းကြီး တီထွင်ခဲ့သည်ဟူသော ယုံကြည် ချက်နှစ်ရပ်မှာ မခိုင်မာသော ယုံကြည်ချက်များသာဖြစ်ပေသည်။ ရှေးအခါက မြန်မာစောင်းများ၌ ကြိုး ၇-ချောင်းတပ်ဆင်၍ တီးမှုတ်ကြသည်ဟူ၍ ယုံကြည်ချက် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း အကြောင်းအရင်းမှာ ပုဂံခေတ်အခါက အိန္ဒိယပန်တျာနှင့် စပ်ဆိုင်သည့် အကြောင်းအရာများပါရှိသော အိန္ဒိယကျမ်းများမှ တစ်ဆင့် မြန်မာဘာသာသို့ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်ဆိုကြစဉ်က 'ဝီဏာ'ခေါ် ကြိုး ၇-ချောင်းတပ် အိန္ဒိယတူရိယာ တစ်မျိုးကို 'စောင်း'ဟူ၍ ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ==ကြိုးချည်နည်း== သက္ကရာဇ် ၉ဝ၄-ခုနှစ် အရှင်အဂ္ဂသမာဓိ ရေးသားတော်မူ ခဲ့သည့် နေမိဘုံခန်းပျို့၊ ဖလိကဝိမာန ဘုံခန်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့ စပ်ဆိုရာ၌ 'မှုတ်တီးညှင်းစောင်း၊ ရွှေနင်းနောင်းနှင့် မိကျောင်း ပြိုင်ဆော်၊ ပြည်တော် ပုလဲ၊ အောက်ပြန်လွှဲလျက်' ဟူ၍လည်းကောင်း ပတ္တမြားဘုံခန်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုရာ၌ 'သံလေးချည်ချောင်း၊ သာသည့်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းညှို့လှုပ်၊ ငြင်းလက်အုပ်လည်း၊ ချုပ်ကနွဲနွဲ၊ ပုလဲအောက်ပြန်၊ ပြည်တော်လှန်လျက်၊ တစ်ဖန် နှိုင်းထောက်၊ မြင်စိုင်းကောက်၍'ဟူ၍ စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့ခြင်းကို အထောက်အထားပြု၍၊ အင်းဝခေတ် စောင်းတူရိယာများကို ကြိုး ၁၃-ချောင်းတပ် စနစ်ဖြင့် ညှင်းလုံး၊ အောက်ပြန်၊ ပုလဲ၊ မြင်စိုင်း အစရှိသည့် သံသစ် ၇-မျိုးပြောင်းလွှဲတီးခဲ့ကြကြောင်း သိသာထင်ရှားလေသည်။ ထို့ပြင် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၃၅ဝဝ လောက်ကတည်းကပင် အီဂျစ်စောင်းကောက်များတွင် ကြိုး ၈-ချောင်းကို ဘွဲ့ကြိုးများဖြင့် ချည်လျက် တီးခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်တစ်ကြောင်း၊ အိန္ဒိယပြည်ဘာရဟုတ်မြို့ ဘုရား ရှိခိုးကျောင်း ရုပ်လုံးတုများတွင် တွေ့ရှိရသည့် အိန္ဒိယစောင်း ကောက်များ၌ ကြိုးအများအပြားပါရှိသည်ကို တွေ့ရခြင်းအားဖြင့်၊ အိန္ဒိယစောင်းကောက်များမှာ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း နှစ် ထောင်ကျော်ကတည်းကပင် ကြိုးအများအပြားတပ်လျက် တီးခဲ့ သည်ကို တွေ့ရှိရသည်တစ်ကြောင်း၊ အာရပ်လက်အောက်ခံ အယ်လဟီးရော့နယ်၌ တွေ့ရှိသည့် ၆-ရာစုခေတ်အခါလောက် က စောင်းများ၌ ကြိုး ၁၃-ကြိုးမှ ကြိုး ၄ဝ အထိ တပ်ဆင် ထားသည်ကို သိရှိရသည့်တစ်ကြောင်းကြောင့်၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂံခေတ်အခါလောက်ကတည်းကပင် စောင်းကောက်များ၌ ကြိုး ၁၃ ကြိုးတပ်လျက် တီးနေကြပြီဟူ၍ ယူဆရသည်။ စောင်းကောက်လက်ရုံးတွင် ကြိုးများချည်ရာ၌ ဘွဲ့ကြိုးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် လက်ရုံးကိုအပေါက် ဖောက်၍ ဒလက်များ တပ်၍လည်းကောင်း ချည်ကြသည်။ ကြိုးချည်နည်းများအနက် စောင်း လက်ရုံးကြိုး လျော့မကျ စေရန် အထစ်များပြုလုပ်၍ ချည်နည်း မှာ ရှေးအကျဆုံး ချည်နည်းဖြစ်သည်။ ထိုချည်နည်းမှတစ်ဖန် ယခုမြန်မာ့ စောင်းများတွင် ဘွဲ့ကြိုးဖြင့် ဗူးလည်သီးခတ်ချည် နည်းသို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနီးအနားတစ်ဝိုက် တိုင်းပြည်များတွင် တွေ့ရှိရသော ရှေးစောင်းကောက်များမှာ အများအားဖြင့် ဘွဲ့ကြိုးများဖြင့်သာလျှင် ချည်ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စောင်းလက်ရုံးကို အပေါက်ဖောက်၍ ဒလက် များတပ်လျက် ကြိုးချည်ထားသည့် စောင်းမျိုး တစ်မျိုးတွေ့ရှိရ သည်။ ထိုစောင်းမျိုးကို ပဲခူးရိုးမတစ်ဝိုက်ရှိ စကောကရင် လူမျိုးများနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အချို့အရပ်ဒေသများရှိ ရှမ်းလူမျိုး များတီးကြသည်။ ==မြန်မာ့စောင်း အမျိုးအစားများ== မြန်မာစောင်းကောက်မှာ အရွယ်အားဖြင့် နှစ်စားရှိသည်။ '''ယောက်ျားတီးစောင်း'''မှာ ကြီး၍၊ '''မိန်းမတီးစောင်း'''မှာငယ်သည်။ မြန်မာစောင်းကောက်များတွင် တပ်ဆင်ထားသောကြိုး ၁၃ကြိုးကို အထက်ဆုံးမှ အောက်ဆုံးကြိုးအထိ အသံကြီးစဉ်ငယ်လိုက် (၁)အထက်ဒုန်း (၂)နှစ်ပင်ဒုန်း (၃)သုံးပင်ဒုန်း (၄)လေးပင်ဒုန်း (၅)ငါးပင် (၆)ဒုန်းလက်ညှိုး (၇)နှစင်ဒုန်း (နှစ်ပင် ဒုန်းလက်ညှိုး (၈)သုံးပင်ဒုန်းလက်ညှိုး (၉)တျောကြိုး (၁ဝ)တျေကြိုး (၁၁) တျာကြိုး (၁၂)သံကျပ်ကြိုး (၁၃) သံဖြားကြိုးဟု ညှင်းလုံးသံစဉ်ညှိ၍ တီးသည့်အခါ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ယင်းကြိုးအခေါ်အဝေါ် များသည် ''ညှင်းလုံး''သံစဉ်ဖြင့်ညှိထားသော အခါ၌သာ ခေါ်သော အမည်များ ဖြစ်၏။ အခြားသံစဉ်များဖြင့် ညှိသောအခါတွင် ကြိုးအခေါ်အဝေါ်များ ပြောင်းလွှဲသွားတတ်သည်။ ယခုအခါ များသောအားဖြင့် အပေါ်ဆုံးတွင် တစ်ကြိုး မှ သုံးကြိုးအထိတင်ကာ ၁၄ ကြိုးမှ ၁၆ ကြိုးအထိ တပ်၍တီးကြသည်။ ရှေးအခါက စောင်းအတီးပညာကိုသင်ကြား ရာ၌ ရှေးဦးစွာ ကြိုးရှိအသံအနေအထားနှင့် ကြိုးအတွဲအဖက် များကို လေ့လာသင်ကြားနိုင်ရန် သီချင်းအားဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့စီကုံးသော အလေ့အထမှစတင်၍၊ '''ကြိုးသီချင်း'''ဟူသော သီချင်း အမျိုးအစားများ မြန်မာ့ပန်တျာလောကတွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ရလေသည်။ စောင်းကို သင်ရာတွင် အသံတူကြိုး တွဲတို့အပြင် အသံမတူဘဲတွဲဖက်ရသော ၃ ကြိုးတွဲဌာန်၊ ၄ ကြိုးတွဲဌာန်၊ ၅ ကြိုး တွဲဌာန်၊ ၇ ကြိုးတွဲဌာန်၊ ၉ ကြိုးတွဲ ဌာန်ဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည့်အပြင်၊ ဒျန့်ခေါ် ကြိုးတွဲနည်းလည်း ရှိလေသည်။ == စောင်း အစိတ်အပိုင်းများ == စောင်းကောက်၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်း ဝေါဟာရ များကို ပုံအမှတ် ၁ တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ==ပြုလုပ်ပုံ== === စောင်းအိုး === စောင်းအိုးကို အများအားဖြင့် ပိတောက်အနှစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ စောင်းအိုးကို ပြုလုပ်ရာ၌ အထူ ၃ ချက်၊ အပါး ၃ ချက် ရှိရသည်။ အထူ ၃ ချက်မှာ(၁)စောင်းအိုး၏ကျော (၂)လက်ရုံး နှင့် စောင်းအိုး ဆက်ထားသည့် စောင်းဦးပိုင်း (၃)ဖလားခေါ် စောင်း၏ ပဲ့ပိုင်းတို့ဖြစ်၍၊ အပါး ၃ ချက်မှာ စောင်းဘေး နှစ် ဖက်နှင့် သမင်ရေတို့ပင်ဖြစ်လေသည်။၊ စောင်းလက်ရုံးနှင့် စောင်းအိုးဆက်ထားသော အပိုင်းမှာ (လှေ) စံကားရွက်သဏ္ဌာန် ပြုလုပ်၍၊ စောင်း၏ ပဲ့ပိုင်းမှာ ဖလားသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်ရသည်။ ဤသည်ကိုရည်၍ ရှေးပညာရှင်တို့က 'ရှေ့စကား၊ နောက် ဖလား'ဟူ၍ ဆိုကြ၏။ === လက်ရုံး === လက်ရုံးထိပ်စွန်းတွင် ညောင်ရွက် ရှိရ သည်။ စောင်းလက်ရုံးကို ရှားသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ စောင်းလက်ရုံးပြုလုပ်ရာ၌ သစ်အကြောကိုလိုက်၍ ပြုလုပ်ကြရ ခြင်းကြောင့် (၁)သဇင်ခွေ (၂)မျောက်ထိုင် (၃)ငါးမျှားချိတ်ဟု ခေါ်သော စောင်းလက်ရုံးပုံ အမျိုးအစား ၃ မျိုးရှိသည်။ အချို့ ပညာရှင်များက ၄ မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယင်းတို့မှာ မျောက်ထိုင်၊ သဇင်ခွေ၊ လေးကြိုး၊ သံလျက်စွန်းဟူ၍ ဖြစ် သည်။ အချို့ပညာရှင်တို့က ငါးမျှားချိတ်ခေါ် စောင်းလက်ရုံးပုံ အစားမှန်ပြ လက်ရုံးပုံဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ === စောင်းသားရေ === စောင်းခွက်ကို ထွင်းပြီးလျှင်၊ စောင်းအိုးထိပ်ကို သမင်ရေ ဖြင့် အုပ်ရသည်။ စောင်းသားရေကို ပြန်လည် လျော့ကျမသွား စေရန် အများအားဖြင့် မိုးတွင်း ဝါဆို ဝါခေါင်အချိန်အခါ၌ ကျက်ကြသည်။ === စောင်းကြိုး === ဘွဲ့ကြိုးကို ပြုလုပ်ရာ၌ ရှာချည်ကို သုံးလွန်း တင်ကျစ်၍ အဖျားတွင်ပန်းပွားတပ်ကြသည်။ စောင်းကြိုးကို ခင်ဝါပိုးရိုင်း သို့မဟုတ် ခင်ကြီးပိုးဖြင့် စောင်းအသံ အနေ အထားအလိုက် ကြိုးလုံးအကြီးအသေးကျစ်လျက် တပ်ဆင်တီး ကြသည်။ === ခင်တံ ခေါ် မှင်ရိုး === ခင်တံဟုခေါ်သော မှင်ရိုးတွင် စောင်းကြိုးများတပ်ရန် အပေါက်များရှိ၏။ ထိုအပေါက်များ အကွာအဝေးအချိုးမကျ သော် စောင်းသံကိုထိခိုက်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် မှင်ရိုးမှာ စောင်းတွင်အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ခင်တံ ညံ့လျှင် စောင်းသံမကောင်း၊ ပုံလည်းမလှဖြစ်တတ်သည်။ စောင်းအိုးကောင်းပါလျှက် ခင်တံ အလှီးမကောင်း၍ အသံ အသည်ကို အခင်ဖျက်သည်ဟု ရှေးကဆိုရိုးပြုကြ၏။ === အင်း နှင့် နတ်သမီးပေါက် === ရှေးလူ ကြီးများက စောင်းအိုးအတွင်း၌ စောင်းနှင့်ဆိုင်ရာ အထက်အင်း များချထားတတ်သည်။ သမင်ရေကျက်ပြီးသောအခါ နတ်သမီး ပေါက်ခေါ်သော အပေါက်လေးပေါက်ကို သင်္ချာနည်းဖြင့် အချိုး ကျနေရာများတွင် နတ်ပွဲပသပြီးမှ ဖောက်လေ့ ရှိကြသည်။ === ခြေခုံ === စောင်းကိုသုံးချောင်းထောက်ခြေခုံတွင်တင်၍ အမြင့်မှာသာ ထားလေ့ရှိကြ၏။ စောင်းအကြောင်းကို ရှေးပညာရှင်တစ်ဦးက 'ပိတောက် ကိုတဲ့မတယ်(တည်)။ ရှားကောက်ခွေခွေနှင့်၊ သမင်ရေ အပေါ် ဖုံးပါလို့၊ ဆဲ့သုံးပင်ခင်ဝါပိုးကို၊ မှင်ရိုးမှာတွယ်။ မြီးဖျားက ပန်းပွားသွယ်၊ ခြယ်လယ် လို့စုပေါင်း။ ဒူတေးတံတျာနှင့်၊ မြည် ရှာ လပြည်စုံမက်တယ်၊ နန်းတော်ထက်စောင်း'ဟူ၍ ရေးစပ်ခဲ့ သည်။ == စောင်း စကားပုံ၊ စကားထာ == ရှေးအခါက 'မြေမသက်ငှက်လည်းမဟုတ်၊ ရင်ဝယ်ထားသားလည်းမဟုတ်၊ မုတ်ဆိတ်ဖွားကုလားမဟုတ်' ဟု စောင်းကို စကားထာဝှက်ကြသည်။ ပိုးသာကုန် မောင်ပုံစောင်းမတတ်၊ ကျွဲပါးစောင်းတီး၊ မလျှော့ မတင်း ‌ောင်းကြိုးညှင်း စသည့် စကားပုံများ မှာ လူသိများသည်။ ==စောင်းသံစဉ်== စောင်းတီးရာ၌ 'ညှင်းလုံးသံစဉ်၊ အောက်ပြန်သံစဉ်၊ ပုလဲ သံစဉ်၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်၊ ဒူရကသံစဉ်၊ ခြောက်သွယ်ညွန့်သံစဉ်၊ ပြည်တော်ပြန်သံစဉ်'ဟူ၍ သံစဉ် ၇ မျိုးခွဲခြားလျက် ကြိုးများ ကို ပြုပြင်ပြောင်းလွှဲတီးကြ၏။ ဤကဲ့သို့စောင်းများတွင် သံစဉ် ၇ မျိုးဖြင့် ခွဲခြားတီးသော အစဉ်အလာတစ်ရပ်မှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းလေးရာကျော်က ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း ခိုင်မာစွာသိရှိရ သည်။ ထိုသံစဉ် ၇ မျိုးအနက် ဒူရကသံစဉ်၊ ခြောက်သွယ်ညွန့် သံစဉ်၊ ပြည်တော်ပြန် သံစဉ် ၃ မျိုးတီးသည့် အလေ့အထမှာ ကွယ်ပျောက် တိမ်ကောခဲ့လေပြီ။ သံစဉ် ၃ မျိုးတီးသည့် အလေ့ အထ ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သော်လည်း၊အဆိုပါ သံစဉ် ၃ မျိုး တီးနည်းမှာ ကျန်ရှိနေသော ညှင်းလုံး၊ အောက်ပြန်၊ ပုလဲ၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်များ၌ တီးသည့်နည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ အပေါ်ဆုံးကြိုး ကို အမှတ်စဉ် ၁ ၊ ‌အောက်ဆုံးကြိုးကို အမှတ်စဉ် ၁၆ ဟု အမှတ်အသား‌ပြုလျင် - {| class="wikitable" |+စောင်း သံစဉ်များ !ကြိုးအမှတ် !ပုလဲသံစဉ် !ဒူကရသံစဉ် !ခြောက်သွယ်ညွန့်သံစဉ် !ပြည်တော်ပြန်သံစဉ် !ညှှှင်းလုံးသံစဉ် !အောက်ပြန်သံစဉ် !မြင်စိုင်းသံစဉ် !မှှှှှှှတ်ချက် |- |၁ |G2 | | | | | | | |- |၂ |A2 | | | | | | | |- |၃ |C3 | | | | | | | |- |၄ |D3 | | | | | | | |- |၅ |E3 | | | | | | | |- |၆ |G3 | | | | | | | |- |၇ |A3 | | | | | | | |- |၈ |C4 | | | | | | | |- |၉ |D4 | | | | | | | |- |၁၀ |E4 | | | | | | | |- |၁၁ |G4 | | | | | | | |- |၁၂ |A4 | | | | | | | |- |၁၃ |C5 | | | | | | | |- |၁၄ |D5 | | | | | | | |- |၁၅ |E5 | | | | | | | |- |၁၆ |G5 | | | | | | | |} [[ဖိုင်:မြန်မာဂီတ ခုနစ်သံလည်ပုံစံ.png|center|thumb|မြန်မာဂီတ သံစဉ်ခုနစ်ပါး အသံလည်ပုံ]] စောင်းသံစဉ်အမျိုးအစား အလိုက်သီချင်းအမျိုးအစားများ ကို ခွဲခြားသီဆိုတီးမှုတ်သော အစဉ်အလာတစ်ရပ် ရှိသည်။ ညှင်းလုံးသံစဉ်တွင် ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ သီချင်းခံများကိုလည်းကောင်း၊ အောက် ပြန်သံစဉ်တွင် ပတ်ပျိုး၊ လေးထွေ သံကပ်၊ မြင်းခင်း၊ လောက နတ်သံ၊ နတ်ချင်းများကိုလည်းကောင်း၊ ပုလဲသံစဉ်တွင် ယိုးဒယား၊ မွန်၊ ဘောလယ်၊ ရှေးသံဆန်းများကိုလည်းကောင်း၊ မြင်စိုင်းသံစဉ်တွင် တေး ထပ်၊ ရှစ်ဆယ်ပေါ်၊ ဒိန်းသံသီချင်း များကိုလည်းကောင်း သီဆို တီးမှုတ် လေ့ရှိကြသည်။ ရှေးမြန်မာတူရိယာ များဖြစ်သော စောင်း၊ ဆိုင်း၊ ပတ္တလား၊ မိကျောင်းအစရှိသည့် တူရိယာများအနက်၊ စောင်းဖြင့်တီးသော စောင်းတီးကွက်သည် အထင်ရှားဆုံးနှင့် အခန့်ညားဆုံးတီးကွက် ဟူ၍ ရှေးမြန်မာ့ပန်တျာ လောကမှစတင်၍ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရပေသည်။ == ကိုးကား == <references/> မြန်မာကျမ်းများ။ ။(၁)မာဃဋီကာ၊ (၂)မာဂဓအဘိဓာန်၊ (၃)ကုသပျို့၊ (၄)မဟာဇနကပျို့၊ (၅)နေမိဘုံခန်းပျို့၊ (၆)မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး၊ မန္တလေးတိုင်း၊ ပထမတွဲ၊ (၇)ရတနသိဒ္ဓိ ပထမတွဲ၊ (၈)ကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်း၊ (၉)ကျောင်းသုံး သီချင်း ပဒေသာဒုတိယတွဲ၊ (၁ဝ)ဂီတဥယျာဉ်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ကျမ်းများ။ ။(၁)ကတ်၊ဆတ်ကစရေး တူရိယာများသမိုင်း၊ (၂)ဒဗျူ၊ လင်းဒရေး ရှေးခေတ်တူရိယာ များနှင့် ပြောင်းလဲလာပုံအကြောင်း၊ (၃)စတန်းဖို့နှင့်ဖော်ဆိုက် ရေးပန်တျာသမိုင်း၊ (၄) မားဂရက်မာတင်ရေး အီးဂျစ်ခန်းနား ခဲ့ပုံ၊ (၅)ကပ္ပတိန်ဆိုင်း၏ အင်းဝရောက်သံမှတ်တမ်း၊ (၆) မာရှယ်ရေး ကရင်များအကြောင်း၊ (၇)အလိန်ဒန်နီယေလူရေး အိန္ဒိယပန်တျာနှင့် တူရိယာများ၊ (၈)ဒေဝ၊ အန်ဂါဒီ ရေး အိန္ဒိယပန်တျာ၊ (၉)ဦးခင်ဇော်ရေး မြန်မာပန်တျာနိဒါန်း၊ (၁ဝ) ေ၈ျ၊ ကွန့်စ ရေး အင်ဒိုနီးရှား၏ ယဉ်ကျေးမှုနောက်ကြောခံ၊ (၁၁)ေ၈ျ၊ ကွန့်စရေး ဂျားဗားကျွန်း၏ ပန်တျာ၊ (၁၂)ရော်လင် ဆင်ရေး အိန္ဒိယတိုင်းသား တို့၏ သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်။(ဦးမြ) မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၄)။ {{မြန်မာ့တူရိယာများ}} [[Category:မြန်မာ့တူရိယာများ]] [[Category:ကြိုးတပ် တူရိယာများ]] 2qztx05f6xo51skt12spl2ccd8re56o 0 15583 1034269 770225 2026-05-27T16:37:22Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034269 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ပိုလိုနီယမ်}} {{Infobox plutonium}} '''ပလူတိုနီယမ်''' (Plutonium) ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် Dr. Glenn T. Sea Borg and Edwin McMillan, Kennedy, and Wahl တို့က ကယ်လီဖိုးနီးယား နှင့် ဘားကလေး တက္ကသိုလ် တို့ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်း ရှာဖွေမှုကို လျှို့ဝှက်ခဲ့ကြသည်။ Neptunium ကို တိုက်ရိုက် ရှာဖွေ ခဲ့ပြီးမှ ပလူတိုနီယမ် ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ တနည်းအားဖြင့် [[ပလူတို|ပလူတိုဂြိုဟ်]] ကို အစွဲပြု၍ ပလူတိုနီယမ် ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင်သည် ငွေရောင်ရှိပြီး အနည်းငယ်ဓာတ်တိုးမှု ပြုလုပ်သောအခါ အဝါဖျော့ဖျော့ အရောင် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ပလူတိုနီယမ် အပိုင်းအစကြီး တစ်ခုကို ထိတွေ့ကြည့် ပါက ပူးနွေးနေသည် သိရှိနိုင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အလိုလျှောက် အယ်ဖာရောင်စဉ် ယိုယွင်းမှု (Alpha decay) ဖြစ်စဉ်မှ ထွတ်ရှိလာသော စွမ်းအင်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကြီးမားသော ပလူတိုနီယမ် အပိုင်းများ သည် ရေဆူပွက် နိုင်သည်အထိ လုံလောက်သော အပူစွမ်းအင် ကို ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ ပလူတိုနီယမ် သည် ပြင်းအားရှိသော Hydrochloric acid, Hydroiodic acid သို့မဟုတ် Perchloric acid တို့တွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ဖြင့် ဓာတ်ပြုပါက အမျိုးမျိုးသော ပုံဆောင်ခဲ သဏ္ဌာန်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင် တစ်ခု၏ အရေးပါဆုံး အိုင်ဆိုတုပ် မှာ 239Pu ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သက်တမ်းဝက် (half-life) မှာ 24,200 years ဖြစ်သည်။ သဘာ၀ ယူရေနီယမ် သတ္တုရိုင်းတွင် ပလူတိုနီယမ်ကို အလွန့်အလွန် သေးငယ်သော ပမာဏမျှသာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ကို နျူကလီးယား စက်ရုံများတွင် သဘာဝယူရေနီယမ်မှ တွင်ကျယ်စွာ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ 238U(n, gamma) –> 239U–(beta) –> 239Np–(beta) –> 239Pu == အသုံးပြုခြင်း == ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင်သည် ခေတ်မှီသော နယူးကလီးယား လက်နက်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ပေါက်ကွဲမှုအတွက် သော့ချက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပလူတိုနီယမ်သည် ပမာဏ တစ်ခုသို့ ရောက်ရှိပါက ၎င်းကိုယ်တိုင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် ပမာဏများစွာ စုပုံခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ ပလူတိုနီယမ် သည် ဓာတုဗေဒ လက်နက်များတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုပြီး ပြင်ပသက်ရောက်မှုများကြောင့် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိနိုင်သော်လည်း၊ ကိုယ်ပိုင်အပူစွမ်းအင်ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြောင်းလဲပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင်၏ ပုံသဏ္ဌန်သည် လုံးဝန်း ရွေ့လျားနိုင်ပြီး ကျစ်လျစ်သော ပုံသဏ္ဌန်အားဖြင့်ဆပ်စပ်နေသည်။ ပလူတိုနီယမ်ဒြပ်စင် ကို radiological weapons များ တီထွင်မှု တွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ 238Pu သည် Alpha ရောင်စဉ်တန်းများ ကို သက်တမ်းဝက် (half-life) 87 years ဖြင့်ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ပလူတိုနီယမ် သည် လူနေမှု အဆင့်တန်းတစ်ခု အတွက် တိုက်ရိုက်ပြောင်းလဲမပေးနိုင်သော်လည်း လျှပ်စစ်စွမ်းအားများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသင့်တော်ဆုံး ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် 238Pu ကို စွမ်းအင် အတွက် Seismic ပစ္စည်းအဖြစ် Apollo-14 lunar လေယာဉ်ပျံ တွင်အသုံးပြု ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် လကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုသော ပစ္စည်းတန်ဆာ များထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် လည်း Voyager အမည်ရှိသော သင်္ဘောကြီးတွင် စွမ်းအင် ထောက်ပံ့နိုင်ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ 239Plutonium ကို မျိုဆက်သစ် ခေတ်မှီနယူကလီးယား လက်နက်များ ထုပ်လုပ်ရာတွင် လောင်စာ တစ်ခု အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == ပလူတိုနီယမ် ၏ မူလ ဇစ်မြစ် ကို သဘာ၀ ယူရေနီယမ်သတ္တုရိုင်းများထဲတွင် တွေ့ရသည်။ လူသားများ သည် ပလူတိုနီယမ် မြောက်မြားစွာကို နယူးကလီးယား စက်ရုံများတွင် ထုပ်လုပ်ကြသည်။ နယူးကလီးယား စက်ရုံများ မှ အညစ်ကြေး စွန့်ပစ်မှူ နှင့် လက်နက်ခဲများ ထုတ်လုပ်မှု စီမံကိန်းများ တို့မှလည်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သို့ ရောက်ရှိလာနိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ရောက်ရှိလာသော ပမာဏသည် အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ နယူးကလီးယား လက်နက်များ စမ်းသက်မှု သည် ပလူတိုနီယမ် ၏ မူလဇစ်မြစ် အခန်း ကဏ္ဍ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ်ကမ္ဘာ့ပလူတိုနီယမ် ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏမှာ ၅၀ တန် မျှ ဖြစ်ပြီး၊ လက်နက်နှင့် ဗုံးများ အတွက် အသုံးပြုမှုမှာ တစ်တန်မျှသာ ဖြစ်သည်။ == ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ == ကမ္ဘာ့မီဒီယာ သတင်းများက ပလူတိုနီယမ်သည် လူသားများ အဖို့ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသော အရာဝတ္ထု ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသော်လည်း၊ လေ့လာသူတို့က ၎င်းယူဆမှုသည် မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းကို ယေဘူယျ သဘောတူညီကြသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပလူတိုနီယမ် ကို ထုတ်လုပ်မှုသည် လူသားများကို သေစေနိုင်သော အကြောင်းရာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲ ခဲ့ကြသည်။ သဘာ၀ဖြစ်စဉ် အရ Radium ဒြပ်စင်သည် ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင်ထက် ပို၍ ရေဒီယိုအဆိပ်အတောက် ဖြစ်ပွားမှု အဆ ၂၀၀ ခန့် ပိုကြောင်း တွေ့ရသည်။ အရည်အသွေးမပြည့်၀သော တာရှည်ခံအစားအစာများထဲတွင်ပါရှိသည့် ဗက်တီရီးယားပိုးကြောင့် ဖြစ်သော ဇီဝအဆိပ်အတောက် အချို ့သည် ပလူတိုနီယမ် ထက် အဆ ဘီလီယံ သန်းပေါင်းများစွာ ပို၍ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည်။ ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင်ထဲတွင် ပါဝင်သည့် Alpha ရောင်စဉ်တန်းသည် အရေပြား ကို ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ချင်း မရှိပါ။ သို့သော် ပလူတိုနီယမ် ဒြပ်စင်ကို ရှူမိ (သို့) စားသုံးမိပါက ကိုယ်တွင်း အင်္ဂါများကို ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်စေသည်။ ၎င်း ဒြပ်စင်ကို ရှူမိပါက အဆုပ်ထဲသို့ အလွန်သေးငယ်လှသည့် အမှုန်များ ဝင်ရောက်သွားနိုင်သည်။ Micrograms မျှလောက်သော ၎င်းပမာဏသည် အဆုပ်ကင်ဆာကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အလွန်များပြားသော ပမာဏ ကို စားသုံးမိ (သို့) ရှူမိပါက ဓာတ်ရောင်ခြည် အဆိပ်သင့်မှု ကို ကြီးမားစွာ ဖြစ်စေခြင်း နှင့် သေကျေပျက်စီးခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပွားစေသည်။ ပလူတိုနီယမ် ကို ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်စဉ်များတွင် အသုံးပြုပါက အန္တရာယ် ဖြစ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့်ဆိုရသော် နယူကလီးယား နက်လက်ခဲယမ်းများ ထုတ်လုပ်သည့် နေရာဌာနများ၌ ရုတ်တရက်ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပွားတတ်ခြင်း နှင့် နယူးကလီးယား လက်နက်ခဲယမ်းများ ကို လေထုအတွင်း စမ်းသပ်မှုတို့တွင် အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပလူတိုနီယမ် ကို လေထုအတွင်းသို့ ထုပ်လွှတ်လိုက်သော အခါ ၎င်းသည် ကမ္ဘာမြေကြီးသို့နောက်ဆုံး၌ ပြန်လည်ကျရောက်လာပြီး ညစ်ညမ်းမှု နှင့် ပျက်စီးမှုတို့ကိုဖြစ်စေသည်။ ပလူတိုနီယမ် တွင် Gamma ရောင်ခြည် ဖြာထွက်မှုမရှိပါ။ ကျန်းမာရေး အကျိုးဆက် အရ ပလူတိုနီယမ်ကြောင့် လုပ်ငန်းအားလုံး ဆိုးကျိုး မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့သော် လူသားများ အနေဖြင့် ၎င်းဒြပ်စင်ကို ရှူရှိုက်မိသောအခါ ပလူတိုနီယမ် သည် အဆုတ်တွင်း၊ အရိုးအတွင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်တွင်း အင်္ဂါများအတွင်း သို့ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ ယေဘုယျ အားဖြင့် ၎င်း ဒြပ်စင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ကြာရှည်တည်ရှိစေပြီး တစ်ဆက်ထဲ ခန္ဓာအတွင်းရှိ ဆဲလ် များကို ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်မှု များကိုဖြစ်စေသည်။ နောက်နှစ်အနည်းငယ် ကြာပြီးလျှင် ကင်ဆာ ရောဂါများ ဖြစ်ပွားစေသည်။ ထို့အပြင် ပလူတိုနီယမ်၏ ဆိုးကျိုးအရ ကိုယ်ခံအား ကျဆင်းစေပြီး ၎င်းဒြပ်စင်၏ ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် သေကျေပျက်စီး သွားနိုင်သည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == ရေဒီယိုသတ္တိကြွစေသော အညစ်ကြေးများ စွန့်ပစ်ခြင်းနှင့် အမှတ်မထင် စွန့်ထုတ်မိခြင်း တို့ကြောင့် ရေထုအတွင်းသို့ ပလူတိုနီယမ်များ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ပလူတိုနီယမ်ဖြင့် နယူးကလီးယား လက်နက်ခဲယမ်းများကို စမ်းသပ်ပစ်လွှတ်စဉ် အတွင်း ရေဒီယိုသတ္တိ ကြွစေသော အမှုန်များ ကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေဆီလွှာများကို ညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည်။ ပလူတိုနီယမ်ဒြပ်စင် သည် မြေဆီလွှာထဲသို့ဖြည်းဖြည်းချင်း စိမ့်ဝင်စေပြီး မြေအောက်ရေအထိ ရောက်ရှိစေသည်။ သစ်ပင်သစ်တောများ သည် ပလူတိုနီယမ်ကို စုပ်ယူနိုင်မှု နည်းပါးသည်။ ထို့ကြောင့် သတ္တဝါများ၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့စုပုံရောက်ရှိခြင်း (သို့) စားသောက်ဖွယ် များ အပေါ် ၌ ပလူတိုနီယမ်၏ Bio magnification ဖြစ်ပေါ်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] jegn2o0t0y99wyy1t0kx0uevkk1kfu4 0 15890 1034281 722751 2026-05-27T16:39:22Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034281 wikitext text/x-wiki {{Infobox astatine}} '''အက်စ်တက်တိုင်း''' (Astatine) (ဓာတုသင်္ကေတ- At)သည် အလွန်ပြင်းထန်သော ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် လေးလံသော halogen အုပ်စုထဲတွင်ပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများသည် iodine ဒြပ်စင်နှင့် ဆင်တူနိုင်သည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ အားလုံးသော isotopes များ၏ သက်တမ်းဝက်သည် ကာလတိုတောင်းသောကြောင့် အနည်းသာ သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်း သိရှိရသော အချက်အားလုံးသည် ခန့်မှန်းထားချက်များသာ ဖြစ်ပြီး ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) ၌ ၎င်း၏တည်နေရာကို iodine ဒြပ်စင်၏အောက်၌ ထားရှိသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်အား ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာလေ့လာမှုများပြုလုပ်ရာတွင် အလွန်အားပျော့သော ပျော်ရည်အသွင်ပြုလုပ်၍ လေ့လာနိုင်သည်။ [[File:Segre.jpg|thumbnail|အက်စတက်တိုင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သူ [[အီမီလီယို ဂျီနို ဆယ်ဂရေး|ဆယ်ဂရေး]]]] ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်ကို နျူကလီးယားစက်ရုံများနှင့် သုတေသနပြုလုပ်ရာ ဓာတ်ခွဲခန်းများ ပြင်ပ၌ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==သဘာဝတွင်တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ကမ္ဘာပေါ်၌ ယနေ့ထိ အက်စ်တက်တိုင်း(Astatine) ဒြပ်စင်အား ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏသည် ၁ မိုက်ခရိုဂရမ် (1 microgram=one millionth of gram) ခန့်သာရှိပြီး ထိုပမာဏအားလုံးသည် ထုတ်လုပ်ပြီးအချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းချက်များအရ သိရှိရသည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ== အချိန်အနည်းငယ်တိုင်းတွင် ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ဖြစ်ပေါ်သော Astatine ဒြပ်စင်၏ စုစုပေါင်း ပမာဏသည် ၃၀ ဂရမ် အောက်နည်းပါးပြီး၊ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှ ထုတ်နိုင်သော ပမာဏသည် မိုက်ခရိုဂရမ်အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ထိုပမာဏ နှစ်ခုလုံးသည်အလွန်တိုသော Astatine ဒြပ်စင်၏ သက်တမ်းဝက် (half-life) ကြောင့်လျင်မြန်စွာ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှ လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာ မလိုပါ။ Astatine ဒြပ်စင်အား အနည်းငယ်သောနယူကလီယာသုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် လေ့လာမှုများပြုလုပ်ရာ၌ ၎င်း၏ မြင့်မားသော ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ရောင်စဉ်ဖြာထွက်ခြင်းကြောင့် လိုအပ်သော အထူးခေတ်မှီစက်ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ ကိုင်တွယ်ရေးနည်းပညာများနှင့် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးမှသာ လေ့လာမှုများပြုလုပ်သင့်သည်။ အက်စ်တက်တိုင်း(Astatine) ဒြပ်စင်သည် halogen(ဟေလိုဂျင်) တမျိုးဖြစ်ပြီး စားသောက်မိပါက iodine ကဲ့သို့ လည်ချောင်းအတွင်းတွင် စုပုံနိုင်သည်။ ဓာတုဗေဒ ရှူထောင့်မှ ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုအရ ၎င်းကို iodine အဖြစ်သို့ တုပပြုလုပ်၍ အသုံးပြုလျင် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== အက်စ်တက်တိုင်း(Astatine) ဒြပ်စင်သည် သက်ရှိများ ရှင်သန်ရာ ဝန်းကျင်တွင် တစ်စုံတစ်ရာအရေးပါသော ပမာဏ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြင်း မရှိသောကြောင့် သာမန်အခြေအနေတွင် ဆိုးကျိုးဖြစ်နိုင်ရန် အကြောင်းမရှိပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟေလိုဂျင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တပိုင်းသတ္တုများ]] 50ergx2em11awuiuhm7mxhsleo720hx 0 15895 1034261 722707 2026-05-27T16:34:47Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034261 wikitext text/x-wiki {{Infobox bromine}} '''ဘရိုမင်း''' (Bromine) (ဓာတုသင်္ကေတ-Br)သည် သာမန်အပူချိန်တွင် နီညိုရောင်အရည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အသက်ရှူကျပ်စေသည့် နှစ်လိုဖွယ်မကောင်းသော အနံ့ရှိသည်။ Bromine သည် သတ္တုမဟုတ်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး စံအပူချိန်နှင့် စံဖိအား တွင် အငွေ့ပျံပြီး၊ အနီရောင်အငွေ့အဖြစ် သို့ပြောင်းလဲပြီး chlorine ကဲ့သို့ စူးရှမွန်းကျပ်သော အနံ့ ထွက်လာသည်။ Bromine သည် chlorine နှင့် fluorine တို့ထက် တက်ကြွမှုအားနဲသော်လည်း၊ iodine ထက် တက်ကြွမှုအားကောင်းကာ၊ အခြားသော halogens များနှင့် ဆင်တူသည်။ ၎င်းသည် organic ပျော်ရည် များနှင့် ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။ == အသုံးပြုခြင်း == ဘရိုင်မင်း (Bromine) ကို စက်ရုံများတွင် organobromo ဒြပ်ပေါင်း ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ dibromoethane ခေါ် gasoline ဆိုသောဓာတ်ဆီ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ အခြားသော organobromines များကို ပိုးမွှားများ နှိမ်နင်းရာတွင်လည်းကောင်း၊ မီးသတ်ကရိယာများတွင် လည်းကောင်း၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ထို့အပြင် ရေသန့်စင်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ ဆေးဝါးများတွင်လည်းကောင်း၊ ဓာတ်ပုံလုပ်ငန်းတွင် လည်းကောင်း ဟင်းသီးဟင်းရွက် များမှ ဆီထုပ်လုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ == သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ == ဘရိုမင်း (Bromine) သည် သဘာဝဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး များစွာသော organic ပစ္စည်းများထဲတွင် တွေ့နိုင်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်များစွာမှ စတင်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရှိ organic bromines များကို လေ့လာခဲ့ကြသည်။ သဘာဝကြောင့် bromine ခဲများ ပျံ့နှံ့ခြင်းမှ bromine ဆားကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပင်လယ်ရေမှ bromine ဆားများကို ထုပ်ယူနိုင်သည်။ တစ်နှစ်တွင် bromine ဆား ၃၀၀.၀၀၀ တန် အထက် ထုတ်ယူကြပြီး၊ အများဆုံးထုတ်ယူသော နိုင်ငံများမှာ US, Istrael နှင့် UK တို့ဖြစ်သည်။ Anglesey နှင်. Wales ကမ်းခြေများတွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ == ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှု == ဘရိုမင်း (Bromine) အရည်သည် လူတို့၏ အသားမျှင်များကို တဖြည်းဖြည်းစားနိုင်ပြီး၊ အငွေ့သည် မျက်လုံးများနှင့် လည်ချောင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ Bromine ငွေ့သည်လူ၏ အသက်ရှူမှုကို ခက်ခဲစေနိုင်သည်။ လူတို့သည် organic bromine များကို အစားစာများမှ သော်လည်းကောင်း၊ အသက်ရှူနေစဉ် သော်လည်းကောင်း၊ အရေပြားမှတဆင့် စုပ်ယူနိုင်သည်။ Organic bromine များကို sprays အဖြစ်နှင့် ပိုးမွှားများကို သတ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ အခြားကပ်ရောဂါများကို နှိမ်နင်းရာတွင် လည်းကောင်း ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ ကြီးမားသော တိရစ္ဆာန်များ နှင့် လူတို့အတွက် လည်း များစွာအဆိပ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အကြီးမားဆုံးသော ကျန်းမာရေး သက်ရောက်မှု တစ်ခုမှာ bromine ပါဝင်သော organic contaminants များကြောင့် အာရုံကြောစနစ်များနှင့် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားခြင်းကို ပျက်စီးစေသည်။ သို့သော် organic bromines များသည် အစာအိမ်၊ ကျောက်ကပ်၊ အဆုပ်၊ သုတ်ရည် တို့ကို ပျက်စီးစေပြီး အစာအိမ်နှင့် အစာချေမှု တို့ကို ထိခိုက် စေသည်။ Ethylene နှင့် bromine ကဲ့သို့သော organic bromine များသည် cancer ရောဂါကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။ Inorganic bromines များကို သဘာဝတွင်တွေ့နိုင်ပြီး လူတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် ထဲတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစားအစာနှင့် သောက်သုံးရေတို့မှ တဆင့် ဝင်ရောက်ကာ အာရုံကြော နှင့် လည်ချောင်းကို ပျက်စီးစေသည်။ == ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ == Organic bromines များသည် microorganisms များကို ဖျက်စီးသောကြောင့် ၎င်းတို့အား disinfecting and protecting agents အဖြစ် မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးတွင် ၎င်းတို့အား greenhouse အဖြစ် အသုံးပြုသောအခါ ရေဖြင့် လွယ်ကူစွာသန့်စင်နိုင်သည်။ Organic bromine များသည် နို့တိုက်သတ္တဝါ များကို ပျက်စီးစေပြီး အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အထူးခြားဆုံးမှာ အာရုံဖျက်စီးခြင်းနှင့် DNA ဖျက်စီးခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုကို ကြီးထွားစေသည်။ Organic bromine တို့သည် စားသောက်များနှင့် အသက်ရှူခြင်းမှတဆင့် အရေပြား အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကြသည်။ Organic bromine များသည် ဆွေးမြည့်ပျက်စီးရန် အလွန်ခဲယဉ်းပြီး၊ ၎င်းတို့ ပြိုကွဲ ပျက်စီးသော အခါ inorganic bromine များအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြသည်။ ၎င်းတို့နှင့် ထိတွေ့မိသောအခါ အာရုံကြောစနစ်များကို ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ inorganic bromine ဖြစ်ပြီးနောက် ကျွဲနွားသတ္တဝါတို့၏ အစားအစာအဖြစ် အဆုံးသတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထောင်ပေါင်းများစွာသော နွား နှင့် ဝက်တို့သည် သေဆုံးကြသည်။ ၎င်းသတ္တဝါတို့တွင် symptons ကဲ့သို့သော အသဲရောဂါများ၊ ကြီးထွားမှုနှေးခြင်းများ၊ ခုခံအားကျဆင်းခြင်းများ၊ နို့ထွက်နှုန်း နည်းခြင်းများနှင့် မျိုးပွားမှုမရှိခြင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။<ref>ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား ဘာသာပြန်ဆိုမှု ပရောဂျက်တွင် ပါဝင်သူ ကိုဝေဟင်ထွန်းမှ ဘာသာပြန်ဆိုသည်။</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟေလိုဂျင်များ]] 65vf5jn653umlo3tx5dqr1yvanxbs92 0 17611 1034243 1025021 2026-05-27T14:40:40Z ~2026-31795-25 143340 /* မဟာယာန အယူအဆ နှင့် ကျမ်းဂန်များ */ 1034243 wikitext text/x-wiki {{cleanup}} [[ဖိုင်:Shakyamuni Buddha with Avadana Legend Scenes - Google Art Project.jpg|thumb|တိဗက်ရိုးရာ ထျန်ခါပန်းချီဖြင့် ပူဇော်ထားသည့်သကျမုနိဂေါတမဗုဒ္ဓပုံတော် ]] {{ဗုဒ္ဓဘာသာ}} [[File:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|thumb|alt=ဗုဒ္ဓဘာသာ|ရှေးဟောင်း သကျမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (ဂန္ဓာရတိုင်း)]] '''မဟာယာနဂိုဏ်း''' ({{lang-en|Mahayana}}; {{lang-sa|महायान'}}; ကြီးမြတ်သောယာဉ် (သို့) လမ်းစဉ်)သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း၊ ကျမ်းစာ၊ အတွေးအခေါ် နှင့် ကျင့်စဉ်များပါဝင်သော ကြီးမားသည့် သာသနာအစုအဝေးကြီးဖြစ်၏။ ယခုအချိန်အထိ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓဘာသာ(ထေရဝါဒအပါအဝင်)အသိုင်းအဝိုင်းတွင် လွှမ်းမိုးထားသည့် သာသနာတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ခရစ်တော်ပေါ်ပြီး တစ်ရာစုခန့်တွင်ပေါ်ပေါက်လာသည် ဟု သမိုင်းပညာရှင်များကဆိုသည်။ မဟာယာနဟူသောဝေါဟာရသည် ဗောဓိသတ္တ(ဘုရားလောင်း)ဖြစ်ရေးနှင့် ဗုဒ္ဓဖြစ်ရေး လမ်းစဉ်တို့အား ရည်ညွှန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အဓိကပန်းတိုင်ကြီးနှစ်ခုမှ မိမိကိုယ်ကို သံသရာတည်းဟူသောဒုက္ခပင်လယ်ထဲမှ ကယ်တင်ရန် နှင့် ဒုတိယမှာ မိမိနှင့်အတူ သံသရာထဲတွင်ဒုက္ခရောက်နေသော သတ္တဝါအပေါင်းကိုပါ နိဗ္ဗာန်သို့ လမ်းပြပေးရမည်ဟူသော ကယ်တင်ခြင်းပန်းတိုင်တို့ဖြစ်သည်။ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာကို တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း ''ဗောဓိသတ္တယာန''၊ ''ဗုဒ္ဓယာန'' နှင့် ''ဧကယာန'' ဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အကြောင်းမူကား မဟာယာနယုံကြည်သူများက ထေရဝါဒကဲ့သို့ အရဟတ္တ([[ရဟန္တာ]])ဖြစ်ရေးကို အစပထမ ဦးတည်ကျင့်သုံးသော်လည်း [[ကိလေသာ]]အပြစ်များစင်ကြယ်၍ ရဟန္တာဖြစ်ခြင်းသည် သံသရာ၏ အဆုံးမဟုတ်ကြောင်း ဆိုလေသည်။ ရဟန္တာအဖြစ်ဆိုက်ရောက်သောအခါ ကိလေသာအညစ်အကြေးကင်းစင်သွားသော်လည်း ကြွင်းသောသတ္တဝါတို့အား တရားပြရန်သံသရာဝဋ်မှ ကယ်တင်ရန် ဗောဓိသတ္တကျင့်စဉ်များကို ကျင့်ကြံရမည်ဟု ဆိုထားပါသည်။ ထို့ကြောင့် "ဧကယာန" ဟုခေါ်ဆိုရခြင်းဖြစ်ပြီး သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရီကာ သုတ် (မဟာယာန) ''Saddharma Puṇḍarīka Sūtram'' ''妙法蓮華經'' တွင် [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]]သည် ရဟန္တာ၊ [[ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ]] နှင့် [[ဗုဒ္ဓ]] ဖြစ်ခြင်းသည် ကွဲကွာနေသော ကျင့်စဉ်လမ်းစဉ်များမဟုတ်ကြောင်း ဗုဒ္ဓဖြစ်ရေးကိုသာ ဦးတည်နေကြခြင်းဖြစ်ကြောင်း တစ်ခုတည်းသောလမ်း ဧကယာနကြီးဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားထားသည်ကို တွေ့မြင်ရပါသည်။ '''ဝဇီရယာန''' သည် မဟာယာန၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြောက်မြားစွာသော ဗုဒ္ဓတန္တရကျင့်စဉ်များကို ကျင့်ကြသည်။ ဤနည်းလမ်းဖြင့် ဗုဒ္ဓဖြစ်ရန် ပို၍ လျင်မြန်သည် ဟု ဆိုထားသည်။ ဝဇီရယာနကို အများသောအားဖြင့် [[တိဘက်]]တွင် တိုးတက်ပြန့်ပွားပြီး တခြားသော တရုတ်ပြည် နှင့် ဂျပန်ပြည်တွင်လည်း တမူထူးခြား ကိုးကွယ်ကြသူ ကျင့်ကြံသူ ရဟန်း၊ ဥပသကာတို့လည်း ယနေ့တိုင်ရှိသေး၏။ အထူးသဖြင့် ဂျပန်ပြည်ရှိ ရှင်းဂွန်းဗုဒ္ဓဘာသာ(Shingon Buddhism)သည် ဝဇီရယာနကျင့်သော မဟာယာန၏ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခုဖြစ်လေသည်။ မူလအစပိုင်း၌ မဟာယာနအယူအဆသည် သေးငယ်သော်လည်း အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာအဝန်းဝိုင်း၌ စွမ်းအားကြီးသော အားတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>"သုည"></ref> နာလန္ဒာ၊ ဝိကြမာသိလာ (Vikramashila)ကဲ့သို့သော မဟာယာနနှင့် ဆက်စပ်သည့် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်များနှင့် ပညာသင်ကြားရာနေရာများသည် ၇ ရာစုနှင့် ၁၂ ရာစုတို့တွင် ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းခဲ့ကြသည်။<ref>"သုည"></ref> သမိုင်းတစ်လျှောက်၌ မဟာယာနသည် တောင်အာရှ၊ အလယ်အာရှ၊ အရှေ့အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှများသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့ကြ၍ ယနေ့ခေတ်တွင် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ မွန်ဂိုလီးယား၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်၊ ဗီယက်နမ်၊ နီပေါ၊ မလေးရှားနှင့် ဘူတန်တို့တွင် ဆက်လက်တည်ရှိ အားကောင်းကြသည်။<ref>{{cite book|last=Foltz|first=Richard|url=https://books.google.com/books?id=sZRGAQAAQBAJ&q=buddhist+viharas+found+in+modern+day+iran&pg=PA95|title=Religions of Iran:From Prehistory to the Present|date=2013|isbn=978-1780743097|page=95|quote=In the centuries before the Arab conquests Buddhism was spread throughout the eastern Iranian world. Buddhist sites have been found in Afghanistan, Turkmenistan, Uzbekistan, and Tajikistan, as well as within Iran itself.|access-date=2017-12-18}}</ref> ၂၀၂၄ စစ်တမ်းအရ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အားလုံးတွင် *အာရှတိုက်၌ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်သူ ၅၆% ဖြင့် အကြီးမားဆုံးသော ဂိုဏ်းကြီးတစ်ခုဖြစ်၍၊ ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာက ၆%၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက ၃၈%၊ * မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်သူ ၅၀%၊ ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာက ၁၅%၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက ၃၅%၊ * ဥရောပတိုက်တွင် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်သူ ၅၅%၊ ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာက ၂၀%၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက ၂၅%၊ * အာဖရိကတိုက်တွင် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်သူ ၄၀%၊ ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာက ၁၅%၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက ၄၅%၊ * ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာရှိ ကျွန်းငယ်များတွင် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်သူ ၅၀%၊ ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာက ၁၀%၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက ၄၀%၊ * တောင်အမေရိကတိုက်တွင် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုးကွယ်သူ ၆၀%၊ ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာက ၁၀%၊ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာက ၃၀% အသီးသီးဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{cite book|last1=Johnson|first1=Todd M.|url=http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|title=The World's Religions in Figures: An Introduction to International Religious Demography|last2=Grim|first2=Brian J.|publisher=Wiley-Blackwell|year=2013|location=Hoboken, NJ|page=36|accessdate=2 September 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131020100448/http://media.johnwiley.com.au/product_data/excerpt/47/04706745/0470674547-196.pdf|archivedate=20 October 2013|url-status=dead|df=}}</ref> == မဟာယန၏လှုပ်ရှားမှု == [[File:Prajnaparamita Java.jpg|thumb|alt=ဗုဒ္ဓဘာသာ|မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပညာပါရမီတာ(ပညာပါရမီ) ကိုကိုယ်စားပြုသော သဘောဖြင့်တွေ့ရသော ပညာပါရမီတာဘုရားအလောင်းတော် (အင်ဒိုနီးရှား ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယလက်ရာ)]] [[ဖိုင်:Shingon Altar Ming Ya Buddhist Foundation of L.A., 2010.jpg|thumb|ဂျပန်ပြည် ရှင်းဂွန်းဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရား‌‌‌စင်]] မဟာယာနလှုပ်ရှားမှုသည် [[ဂေါတမဗုဒ္ဓ]]မှ ဆင်းသက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရသော်လည်း၊ ပညာရှင်များက အများပိုင်နှစ် ပထမရာစု(1st CE) (သို့မဟုတ်) အများပိုင်နှစ်မတိုင်မီ ၁-ရာစု(1 BCE)တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]၌စတင်ခဲ့သည် ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။ ပညာရှင်များက [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]တွင် မဟာယာနလှုပ်ရှားမှု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်မှာ အများပိုင်နှစ် ပဉ္စမရာစုတွင်ဖြစ်သည် ဟု ကိုင်စွဲထားကြသည်။ ယင်းအချိန်မှစပြီး မဟာယာန၏ ပေထက်အက္ခရာကျောက်စာများကို ကမ္ပည်းမှတ်တမ်းများအဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အများပိုင်နှစ် ဧကာဒသမရာစု ([[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]တွင် မဟာယာန တည်ရှိနေဆဲ၊ မဟာယာနသုတ်(သုတ္တန်)များကို ပြန်လည်တည်းဖြတ်နေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် တူညီသော သုတ်(သုတ္တန်)အပေါ်တွင် များစွာသော မူကွဲများသည် မဟာယာန၏သမိုင်းကို ပညာရှင်များ ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ရန် ကြိုးစားရာတွင် အသုံးမဝင်ပါ။ သမိုင်းစဉ်ဆက်အရ မဟာယာနသည် အရှေ့အာရှတိုက်တခွင်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ယနေ့အထိ မဟာယာနကို အဓိကကျင့်သုံးနေသော နိုင်ငံများမှာ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[ဂျပန်နိုင်ငံ|ဂျပန်]]၊ ကိုရီးယား၊ [[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ|ဗီယက်နမ်]]နှင့် [[မွန်ဂိုလီးယားနိုင်ငံ|မွန်ဂိုလီးယား]]တို့ ဖြစ်သည်။ မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယနေ့အထင်ကရ သင်ကြားနေသည့် ကျောင်းတော်များမှာ သုခဝတီဂိုဏ်း(Pure Land Buddhism)၊ ဇင်(Zen)၊ နီချီရန် ဗုဒ္ဓဘာသာ(Nichiren Buddhism)၊ ရှင်းဂွန်းတန္တရဂိုဏ်း(Shingon)၊ [[တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ|တိဗက်တန္တရ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် တင်ဒိုင်းဂိုဏ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ နောက်ဆုံးသုံးဂိုဏ်းသည် မဟာယာနနှင့် ဝဇီရယာန နှစ်ခုစလုံးကို ကျင့်ကြံကြသည်။ == မဟာယာန အယူအဆ နှင့် ကျမ်းဂန်များ == [[File:Buddha Amithaba.jpg|thumb|တိဗက်ရိုးရာ ပိုးထည်ပန်းချီဖြင့် ဆွဲထားသော အာမိတာဘပုံ]] မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ရှေးဦးဗုဒ္ဓဝါဒအယူအဆတွင် အခြေခံကျကျတွေ့မြင်ရသည့် သံသရာမှလွတ်မြောက်ရာ နိဗ္ဗာန်တရားတော်ကို အခြေခံထားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာပင်ဖြစ်သည်။ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ယုံကြည်ကျင့်သုံးသကဲ့သို့ သစ္စာလေးပါး မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးအကျင့်တရား အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ တရား ပဋိစ္စသမ္မပါဒ်တရားတို့ကိုလည်း ကျင့်သုံးသော ဗုဒ္ဓဘာသာပင်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒနှင့် ဆန့်ကျင်လျှက်ရှိသော ဖန်ဆင်းရှင်ကိုးကွယ်သော အယူဝါဒ , ဟိန္ဒူဝေဒ အယူအဆဖြစ်မြဲသော ထာဝရတည်သောမြဲသော အတ္တမဗြဟ္မဏဝါဒ များသည် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာတွင် လုံးဝမရှိ လက်လည်းမခံဖြစ်သည်။ တချို့သော မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များက မဟာယာနဟူသည်ကား အင်းအိုင်လက်ဖွဲ့အဆောင်အယောင်အားပေးသောဝါဒ ၊ ဝိနည်းသိက္ခာမရှိသောရဟန်းတို့​၏ အဓမ္မဝါဒ ၊ ထာဝရဘုရားကိုးကွယ်သော ဗုဒ္ဓအားထာဝရဘုရားအဖြစ်သတ်မှတ်သော အဓမ္မအယူအဆ နှင့် ပိဋကတ်သုံးပုံ ဘုရားဟောဝစန မရှိသော အတုအယောင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဟူ၍ လွဲမှားစွာ အဓိပ္ပါယ်ကောက်ယူခြင်း အမြင်ဖြင့်ဝေဖန်ခြင်း ကြားဖူးရုံမျှဖြင့် ဝေဖန်ခြင်းများဖြင့် လွဲမှားစွာထင်မြင်နေကြသည်။ အမှန်စင်စစ်မှာ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ပရိယတ္တိ ပရိပတ္တိ ပဋိဝေဓ သာသနာသုံးရပ်လုံး ထွန်းကားလျှက်ရှိသလို ကိုယ်ပိုင် ဝိနည်း အဘိဓမ္မ သုတ္တံ တရားများကိုလည်း တရုတ်စာပေဖြင့်လည်းကောင်း တိဗက်စာပေဖြင့်လည်းကောင်း ရှိသည်။ မူလပိဋကတ်မှာ သက္ကတစာပေဖြင့် ရှိသော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး မူလသက္ကတတြိပိဋကတ် ကို ဘာသာပြန်ထားသည့် တရုတ် နှင့် တိဗက်ဘာသာဖြင့်သာတွေ့ရတော့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ဘာသာပိဋကတ်ကို ကိုရီးယားနှင့်ဂျပန်ဘာသာတို့ဖြင့် ပြန်ဆိုပြီးစီးထားလျှက်ရှိကြပြီး ၂၀ရာစုအစောပိုင်းတွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုထားသော ကျမ်းဂန်တချို့ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း အပြီးပြတ်ပြန်ဆိုနိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။ မဟာယာနပိဋကတ်ကိုလည်း ထေရဝါဒကဲ့သို့ နိကာရ်ငါးရပ်ခွဲလေ့လာနိုင်သည်။ နိကာယ် ဟူသောဝေါဟာရကို အဂ္ဂမ(''Āgama)'' ဟု သက္ကတပိဋကတ်တွင် သုံးနှုံးသည်။ အဂ္ဂမ ငါးရပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ * ရှည်သောသုတ္တံများကိုဖွဲ့ထားသော ဒီဃအဂ္ဂမ '''Dīrgha Āgama''' '''長阿含經''' * အလယ်အလတ်ဖြစ်သော သုတ္တံများကို့ ဖွဲ့ထားသော မဓျာမအဂ္ဂမ '''Madhyama Āgama''' '''中阿含經''' * အချင်းချင်းဆက်နွယ်နေသောသုတ္တံများဖွဲ့သော သံယုတ္တအဂ္ဂမ '''Saṃyukta Āgama''' '''雜阿含經''' * အင်္ဂါအရည်အတွက်အလိုက်စုစည်းထားသော သုတ္တံဒေသနာအစု အဖြစ် အင်္ဂုတ္တရအဂ္ဂမ '''Ekottara Āgama''' '''增壹阿含經''' * သေးငယ်သောသုတ္တံများ ၊ အခြားသော ကျမ်းဂန်များ နှင့် အဘိဓမ္မာကျမ်းများ ပါဝင်သည့် ခုဒ္ဒကအဂ္ဂမ '''Kṣudraka Āgama''' - ထင်ရှား‌သော မဟာယာနသုတ်များမှာ ပညာပါရမီတာသုတ် ''Prajñāpāramitāhṛdaya'' ''心經'' သဒ္ဒဓမ္မပုဏရိကာသုတ် ''Saddharma Puṇḍarīka Sūtram'' ''妙法蓮華經'' သူရဂ်ါမသုတ် '''''Śūraṅgama Sūtra''''' ''首楞嚴經'' ''Vajracchedikā Prajñāpāramitā'' ''金剛般若波羅蜜多經'' မဟာယာနကျောင်းအများစုသည် ဘုရားမဖြစ်သေးသည့် ဗောဓိသတ္တ လည်း ယုံကြည်သက်ဝင်မှုရှိသည်။ ဗောဓိသတ္တများသည် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးထူးချွန်မှု၊ ဆုံးခန်းတိုင်ထက်မြက်သည့် အတတ်ပညာ၊ လူသားများနှင့် အခြားဘုံများ (တိရစ္ဆာန်၊ တစ္ဆေသရဲ၊ တစ်ဝက်တစ်ပျက်နတ်များ စသည်တို့)ကို ကယ်တင်ရေးတို့ကို ရရှိရန် ဆုံးဖြတ်ထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ မဟာယာနတွင် ဗုဒ္ဓသည်အမြင့်မြတ်ဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး အချိန်တိုင်း၊ နေရာတိုင်းနှင့် [[၃၁-ဘုံ|သုံးဆယ့်တစ်ဘုံ]]တွင်ပါရှိသူအဖြစ် သိမြင်ထားပြီး၊ ဗောဓိသတ္တများသည် အများကောင်းကျိုးအတွက် ထူးချွန်သော အရည်အသွေးစံများကို ကိုယ်စားပြုရန် ရောက်ရှိလာကြသည် ဟု သိမြင်သည်။ ဇင်(ဈာန်)ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မဟာယာန၏ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်ပြီး မဟာယာန၏ကယ်တင်ခြင်း၊ အဆိုအမိန့်၏ တရားရိပ်များအပေါ် ချိန်ရွယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ ဗောဓိသတ္တများ၏ ဗိမာန်ကို သိစိတ်၏ကိုယ်စားပြု သွင်ပြင်များအဖြစ် မြင်သည်။ (ဥပမာ – အဝ​လောကိ​တေသွာရ (Avalokiteśvara)ကဲ့သို့ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ကိုယ်ပိုင် သနားစာနာစိတ်ပင်ဖြစ်သည်။) == မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာကို ယေဘုယျအားဖြင့် စရိုက်ခွဲခြားခြင်း == # အားလုံးနှင့်ဆိုင်သောလမ်းစဉ် – အားလုံးသော မဟာယာနကျောင်းတော်များသည် လူတိုင်း ဗုဒ္ဓဘုရားဖြစ်နိုင်သည်ကို နာခံလိုက်နာဆဲဖြစ်သည်။ (ဥပမာ- ဓမ္မစကြာသုတ်) # ဗောဓိစိတ္တဆိုသော အမှန်တစ်ကယ်ပြည့်စုံစွာ သိရှိနားလည်ခြင်း။ (ဥပမာ- အမျိုးမျိုးသော ပရောဇန ပါရမီသုတ်များ) # သနားစာနာစိတ်ကောင်းမှု ပေးနိုင်ခြင်းမှတဆင့်။ # လူသားထက်ကျော်လွန်သော စိတ်သမာဓိ၊ ၎င်းတွင် ပြောင်းလဲမှုမရှိသော ဗုဒ္ဓဥပဒေသသည် သုံးဆယ့်တစ်ဘုံတွင် တည်ရှိနေခြင်း။ (ဥပမာ- ဗုဒ္ဓသဘာဝနှင့် [[မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်]]၊ [[အင်္ဂုလိမာလသုတ်]]၊ [[သီရိမာလသုတ်]]နှင့် [[တတ္ထ ဂတ္တ ကမ္ဘာသုတ်]]) *မဟာယာန၏ အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာတွင် ပထမစရိုက်လက္ခဏာသုံးမျိုးကို အလေးအနက်ထားကြသည်။ အချို့သော မဟာယာနကျောင်းတို့တွင် သဘာဝလွန်ကျင့်စဉ်များကို စိတ်ဝင်စားမှု မပြသသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏သဘာဝကို အလေးအနက်ထားကြသည်။ *တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မဟာယာန၏ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်မှုသည် ကယ်တင်ခြင်းအပေါ်တွင် အဓိကထား သုံးသပ်ပြီး တမလွန်ဘဝနှင့် သက်ဆိုင်ရာဘုံဌာနများဆီသို့ ဦးတည်နေသည်။ (ဥပမာ- [[သုခဝတီသုတ်]]) == မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ == [[File:Buddha in Sarnath Museum (Dhammajak Mutra).jpg|thumb|alt=ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဓမ္မစကြာမုဒြာ ရှေးဟောင်းသကျမုနိဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော် ( Sarnath ပြတိုက်, အိန္ဒိယ)]] ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို မဟာယနတို့က ဟိနယာန(ယုတ်ညံ့သောလမ်းစဉ်)အဖြစ် ဖော်ပြနေကြသော်လည်း အချို့သော စာပေရေးသားသူများက "မဟာယာနအမြင်မှ အချို့သောကိစ္စရပ်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုကြရန်" ထောက်ပြပြောဆိုထားကြသည်။ ထိုတွင် ထေရဝါဒ၏ရှုမြင်ပုံသည် ဟိနယာနဆိုသည်မှာ ထေရဝါဒနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်ဖြစ်ကြောင်း နားလည်ထားသည်။ မဟာယာန၏ ဘုရားရှင်ချမှတ်ခဲ့သည့် ဓမ္မဝိနယ(ဝိနည်း)နှင့် ဩဝါဒများကိုလက်ခံထားခြင်း မရှိသည့်အတွက် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ(ထေကြီးဝါကြီးတို့၏ လမ်းစဉ်)သည် ဟိနယာနဂိုဏ်းကို အတန်းအစားခွဲခြားရာတွင် သီးသန့် လက္ခဏာများအပေါ်မူတည်၍ ပြုလုပ်ရန် ကျိုးကြောင်းပြထားသည်။ ၎င်းတို့ ထောက်ပြသည်မှာ မဟာယာနတို့အပေါ်ဝေဖန်မှု၏ အခြေခံအကြောင်းအရင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး ထေရဝါဒသည် ယနေ့ခေတ်တွင် မရှိတော့ပြီဖြစ်သော သဗ္ဗေတိဝါဒဂိုဏ်းနှင့် မတူညီကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထေရဝါဒသည် လွတ်လပ်သည့်အတွေးအခေါ် ဝါဒများ တည်ရှိနေခြင်းကို တင်ပြပြောဆို လက်ခံကျင့်သုံးခြင်းမရှိပါ။ ဤမှာ ထေရဝါဒသည် ရှေးယခင်ကတည်းက ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ဆုံးမခဲ့သည့် မူလဗုဒ္ဓဘာသာကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဘက်တွင် ခေတ်ပြိုင် ထေရဝါဒဘာသာဝင်များညွှန်ပြသည်မှာ မဟာယာန အတွေးအခေါ်ဆီသို့ ရှေးရှုသည့် စာနာမှုရပ်တည်ချက်တစ်ရပ်အဖြစ် မေတ္တာသုတ် နှင့် မဇ္ဈိမပဋိပဒါ(အလယ်အလတ်လမ်း)ပေါ်မှ စာနာခြင်း ကဗျာစာပိုဒ် (Mūlamadhyamakakārikā)တို့တွင် တွေ့ရှိရသည် ဟု ဆိုသည်။ မဟာယာနကိုးကွယ်သူများတွင် သဗ္ဗေတိဝါဒနှင့် သတ္တရံတိကများ၏ တောင့်တင်းခိုင်မာသော တွေးတောကြံစည်ချက်များကြောင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ရသည်။ "သုည(ဘာမှမရှိခြင်း)"အဆိုအမိန့်ကို အထူးပြုလေ့လာရာတွင် ကာလူး ပဟာန (Kalupahana)သည် ရှေးယခင်သင်ကြားမှုများကို ရေရှည်တည်တံ့အောင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းတို့ကို လက်ကိုင်ထားလျက်ရှိသည်။ ထေရဝါဒယုံကြည်သူများသည် သဗ္ဗေတိဝါဒဝင်များနှင့် သတ္တရံတိကများ(နှင့်အခြားသောကျောင်းများ)ကို စင်စစ်အားဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းပယ်ထားကြသည်။ ၎င်းတို့၏ သဘောတရား၊ အယူအဆများသည် ဓမ္မဝိနယ၏ တောင့်တင်းခိုင်မာမှု မရှိခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ထေရဝါဒ၏ ငြင်းဆိုချက်များကို [[ကထာဝတ္ထု]]ထဲတွင် ထည့်သွင်းထိန်းသိမ်းထားသည်။ ဤသို့ ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်များကို မလျော့ကြသည့်အတွက် စစ်မှန်သော ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာသည် ယနေ့ခေတ်တွင် ဆက်လက်ရပ်တည်ရန် ခက်ခဲသဖွယ် မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Thich Nhat Hanh and Chan Phap An june retreat Cologne.jpg|none|thumb|ကမ္ဘာကျော် သတိပဌာန်တရားပြ ဗီယက်နာမ် မဟာယာနရဟန်း သစ်နက်ဟန် ( Thich Nhat Hanh)]] ===သမိုင်းကြောင်းများ=== မဟာယာန အမည်မှာ မြောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာ၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓသာသနာမှာ တောင်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာ၊ မြောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာဟု နှစ်မျိုးရှိရာ တောင်ပိုင်းဗုဒ္ဓသာသနာမှာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာမှာ မဟာယာနဗုဒ္ဓသာသနာ (Mahāyāna (Sanskrit: महायान, mahāyāna, အဓိပ္ပာယ်"ကြီးမြတ်သောလမ်းစဉ်") ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းကွဲသည်မှာလည်း ဒုတိယ[[သင်္ဂါယနာ]] တင်သည်ကစ၍ ကွဲခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်ပြီး ၄ လမြောက် တွင် [[မဟာကဿပ|အရှင်မဟာကဿပ]] အမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် [[အဇာတသတ်|အဇာတသတ်မင်း]]ကို အမီပြု၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်ကြပြီး သာသနာတော်နှစ် ၁ဝဝ ပြည့်အတွင်း ဗုဒ္ဓသာသနာသည် အယူဝါဒ ကွဲပြားခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ နောက်ထပ် သာသနာတော်နှစ် ၁ဝဝ ပြည့်တွင် အရှင်မဟာကဿပအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် [[အသောကမင်း|ကာလသောကမင်း]]ကို အမီပြု၍ ဒုတိယ[[သင်္ဂါယနာ]] တင်ကြသည်။ ထိုအခါ ဝေသာလီပြည် ဝဇ္ဇီတိုင်းသား သံဃာ တစ်သောင်းတို့သည် ဝိနည်းဒေသနာတော်၌ အယူအဆကွဲပြားသည့်အတွက် ကောသမ္ဗီပြည်တွင် သီးခြားခွဲ၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ပထမသင်္ဂါယနာတင်ကြသည့် သံဃာမှ ရွေးချယ်အပ်သော မထေရ်ကြီးတို့အယူဝါဒအတိုင်း တင်ကြသော အရှင်မဟာကဿပ အမှူးရှိသည့် သံဃာတော်တို့ကို ထေရဝါဒဂိုဏ်းဟု ခေါ်တွင်ပြီး သီးခြားခွဲ၍တင်သော ဝေသာလီပြည် ဝဇ္ဇီတိုင်းသား သံဃာတို့ကို သံဃာများသည်ဟု ယူဆကာ မဟာသင်္ဂီတိ(ကြီးမြတ်သော သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဗုဒ္ဓသာသနာတွင် ဂိုဏ်းကြီးနှစ်ဂိုဏ်း ကွဲခဲ့သည်။ ဂိုဏ်းကွဲခြင်း အကြောင်းကား နာနာနယ နိပုဏ ဂမ္ဘီရဒေသနာတော်အတိုင်း ပိဋကတ်တော်သည် နည်း အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် သိမ်မွေ့နက်နဲရကား အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ယူရာ၌ တိုက်ရိုက်ယူရမည်ကို ဆောင်၍ယူခြင်း၊ ဆောင်၍ယူရမည်ကို တိုက်ရိုက်ယူခြင်း၊ အဖြောင့်ယူရမည်ကို ကွေ့ကောက်ယူခြင်း၊ ကွေ့ကောက်ယူရမည်ကို အဖြောင့်ယူခြင်း၊ မုချယူရမည်ကို ဥပစာယူခြင်း၊ ဥပစာယူရမည်ကို မုချယူခြင်း၊ အပြည့်အစုံယူရမည်ကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသယူခြင်း၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသယူရမည်ကို အပြည့်အစုံယူခြင်း စသည်ဖြင့် အယူအဆ ကွဲလွဲခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပုဂ္ဂိုလ်အနေဖြင့် မကျေနပ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဂိုဏ်းကွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ [[File:Maitreya Buddha the next Buddha.jpg|thumb|200px|ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာတွင် နောက်ဆုံးပွင့်ထွန်းမည့် အရိမေတ္တယျဗုဒ္ဓရုပ်တုအား အနီးကပ်တွေ့ရပုံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ဒုတိယသင်္ဂါယနာ တင်သည်မှ တတိယသင်္ဂါယနာ အထိ နှစ်ပေါင်း ၁၃၅ နှစ်အတွင်း ထေရဝါဒဂိုဏ်းကြီးမှ # မဟိသာသကဂိုဏ်း၊ # ဝဇ္ဇီပုတ္တကဂိုဏ်း၊ # ဓမ္မုတ္တရိကဂိုဏ်း၊ # ဘဒ္ဒယာနိကဂိုဏ်း၊ # ဆန္နာဓာရိကဂိုဏ်း၊ # သမ္မိတိဂိုဏ်း၊ # သှူတ္တိဂိုဏ်း၊ (သဗ္ဗသတိဂိုဏ်း)၊ # ဓမ္မဂုတ္တ ဂိုဏ်း၊ # ကဿပိကဂိုဏ်း၊ # သင်္ကန္တိကဂိုဏ်းနှင့် # သတ္တဂိုဏ်း ဟူ၍ တစ်ဆယ့်တစ်ဂိုဏ်း ကွဲခဲ့သည်။ မဟာသင်္ဂီတိဂိုဏ်းကြီးမှာလည်း # ဂေါကုလိကဂိုဏ်း၊ # ဧကဗျောဟာရဂိုဏ်း၊ # ဗဟုသုတိကဂိုဏ်း၊ # ပညတ္တိဂိုဏ်း၊ # စေတိယဂိုဏ်း ဟူ၍ ငါးဂိုဏ်း ကွဲခဲ့သည်။ ဤသို့လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာ၌ ဂိုဏ်းငယ်-တစ်ဆယ့်ခြောက်ဂိုဏ်း၊ မူလဂိုဏ်းကြီး- နှစ်ဂိုဏ်းနှင့် ပေါင်းလျှင် တစ်ဆယ့်ရှစ်ဂိုဏ်း ကွဲခဲ့သည်။ ထိုတစ်ဆယ့်ရှစ်ဂိုဏ်းတွင် မူလဖြစ်သော ထေရဝါဒ ဂိုဏ်းကြီး တစ်ဂိုဏ်းသာ ပထမသင်္ဂါယနာ တင်ရာတွင် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပြီးဖြစ်သော ပိဋကတ်တော်ကို ပြင်ဆင်ခြင်း၊ နုတ်ပယ်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ခြင်းမရှိ။ မူလအတိုင်း ထားကာ ယနေ့တိုင်အောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လာကြသည်။ အခြားဂိုဏ်းတို့ကား ပထမသင်္ဂါယနာ တင်ရာတွင် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပြီးဖြစ်သော ပိဋကတ်တော်ကို မူလအတိုင်းမထားဘဲ အရပ်ဒေသတို့ကို လိုက်၍ လည်းကောင်း၊ အခြားဘာသာ အယူဝါဒများသို့ လိုက်၍လည်းကောင်း၊ ကျပ်တည်းကျဉ်း မြောင်းသည် ဟု ယူဆကာ မိမိတို့မကျင့်လို၍ လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ လိုရာဆွဲ၍ ဖောက်လဲဖောက်ပြန် မမှန်မကန် ယူဆ၍လည်းကောင်း၊ မလိုသောနေရာကို နုတ်ပယ်ခြင်း၊ လိုသောနေရာကို အသစ်ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း စသည် တို့ကို ပြုလုပ်ကြ၍လည်းကောင်း မူလပိဋကတ်တော် မဟုတ်တော့ဘဲ တစ်မျိုးတစ်မည် ဖြစ်၍သွားကြတော့သည်။ [[File:BuddhistTriad.JPG|thumb|200px|မဟာယာနဗုဒ္ဓရုပ်ပုံတော်များ၊ဗောဓိသတ္တ အရိမေတ္တယျ၊ ဘုရားလောင်းနှင့် လောကနတ်တို့ပါဝင်သည်။ စီအီး ၂-၃ ရာစုခန့်၊ ဂန္ဓာရတိုင်း]] သာသနာတော်နှစ်-၂၃၅ တွင် [[မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ|အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ]]အမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် [[အသောကမင်း|သီရိဓမ္မာသောကမင်း]]ကို အမီပြု၍ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ကြသည်။ ထိုအခါ ထေရဝါဒဂိုဏ်းကြီးမှ ကွဲသွားသော တစ်ဆယ့်တစ်ဂိုဏ်းတို့တွင် သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းက အမှူးပြု၍ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်အနီး နာလန္ဒကျောင်းကြီး၌ သီးခြားခွဲ၍ သင်္ဂါယနာတင်ကြသည်။ ထိုအခါမှစ၍ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းသည် တိုးတက် ကြီးပွားကာ မဟာသင်္ဂီတိဂိုဏ်းကြီးနှင့် အခြားဂိုဏ်းတို့ကို လွှမ်းမိုး၍သွားသည်။ မဟာသင်္ဂီဂိုဏ်းကြီးနှင့် အခြားဂိုဏ်းတို့သည် အမည်မထင်ရှားတော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း တိမ်မြုပ် ပျောက်ကွယ်သွားကြသည်။ နောင်အခါ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းတစ်ခုသာ ထင်ရှားကျန်ရှိလေသည်။ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းကား မဟာယာနဗုဒ္ဓသာသနာ၏ ပေါက်ပွားရာ ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားက ခပ်သိမ်းသော အရာသည် (ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါသင်္ခါရသည်) အမြဲမရှိ၊ မတည်မြဲ ဟု ဟောတော်မူ၏။ သို့သော် ထိုဂိုဏ်းကမူ "အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ ကာလ-သုံးပါး၌ မြဲ၏၊ တည်နေ၏" ဟု ယူဆပြောဟောသည်။ [[File:Khasarpana Lokesvara.jpg|thumb|200px|အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အဝလောကီတေသွာရဘုရားအလောင်း ရုပ်တု။ တရုတ်ပြည်နှင့် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင် (ကွမ်ရင်ဗောဓိသတ္တ)ဟု လူသိများသည်။]] တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် [[မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ|အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿ]]၏ စေလွှတ်ခြင်းဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာသည် ဗမာ(မြန်မာ)၊ သီဟိုဠ်(သီရိလင်္ကာ)၊ ယိုးဒယား(ထိုင်း)၊ ကမ္ဗောဇပြည်(လာအိုနှင့် ကမ္ဘောဒီးယား) စသည်တို့သို့ ရောက်သွားသည်။ နောက်ဗုဒ္ဓသာသနာကို အားပေးသော သီရိဓမ္မာ သောကမင်းဆက်ပြတ်၍ ဗြဟ္မဏအယူဝါဒကို အားပေးသော ဆုင်္ဂမင်းဆက် တက်လာသောအခါ ဗုဒ္ဓသာသနာသည် တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်လာသည်။ ဗြဟ္မာဏဘာသာ သာမဗေဒင်ကျမ်းအရ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း ခေတ်စားလာသည်။ ဆန်းကျမ်းကို စီရင်သော ပိင်္ဂလဆရာကြီးသည်ပင် ယဇ်ဆရာကြီး ဖြစ်လာသည်။ ထိုအခါ ထေရဝါဒဂိုဏ်းသည် မဇ္ဈိမဒေသမှ တောင်ဘက်သို့ရွှေ့ပြောင်းသွားသည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာခေါ်သည်။ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းလည်း မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်ဖြစ်သော မထုရာပြည် ကန္နီရတိုင်း ဂန္ဓာရတိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသည်။ ထို့ကြောင့် မြောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာခေါ်သည်။ ထိုစဉ်အခါ ထိုမြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းတို့၌ ကနိသျှကမင်း အုပ်စိုးလျက်ရှိသည်။ နောက်တဖြည်းဖြည်း ကိုရီးယား၊ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ တိဗက်၊ ရုရှား၊ ဆိုက်ဘေးရီးယား၊ နီပေါ၊ ဘူတန် စသည်တို့သို့ရောက်သွားသည်။ ပြောင်းရွှေ့သွားကြရာ၌ ထေရဝါဒဂိုဏ်းသည် မူရင်း မဂဓဘာသာဖြင့်ရှိသော ပိဋကတ်တော်ကို အခြားဘာသာသို့ ပြောင်းလဲပြန်ဆိုခြင်း မပြုရအောင် ကျပ်တည်းစွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည်။ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းကား ကာလ၊ ဒေသ၊ ဘာသာစကား၊ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သို့လိုက်၍ တစ်စတစ်စ အခြားဘာသာ စကားသို့ ပြောင်းလဲပြန်ဆိုကြသည်။ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းသည် မထုရာပြည်သို့ ရောက်သောအခါ အရိယသဗ္ဗသတိဂိုဏ်း ဖြစ်လာသည်။ ပိဋကတ်တော်ကိုလည်း ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားတို့ လိုလားသော သက္ကတဘာသာသို့ ပြန်ဆိုကြသည်။ ပြန်ဆိုရာ၌ အပြည့်အစုံပြန်ဆိုခြင်း မဟုတ်၊ နုတ်ပယ်ခြင်း၊ ဖြည့်စွက်ခြင်း၊ လိုရာသို့ ဆွဲဆောင်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ပြန်ဆိုကြဟန် တူသည်။ သာသနာတော်နှစ် ၆၅ဝ-၇ဝဝ (ခရစ် ၁ဝ၆-၁၅၆) အတွင်း သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းဝင် အရှင်ဝါသုမိတ္တနှင့် အရှင်အဿဃောသတို့ ကြီးမှူးသော သံဃာ ၅၀၀ တို့သည် ကနိသျှကမင်းကို အမီပြု၍ ပက်ရှဝါမြို့တော်၌ (သို့မဟုတ်) ကန္နီရတိုင်း ဇလန္ဓာမြို့ကုန္ဓာလဝန္နကျောင်း၌ သင်္ဂါယနာတင် ကြသည်။ ထိုအခါ ဝိဘာသာဋီကာကျမ်းများကို ရေးသား၍ တင်ကြသောကြောင့် ဝိဘာသိကဂိုဏ်း ဟု ခေါ်ကြပြန်သည်။ သင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် အရှင်အဿဃောသသည် ဗုဒ္ဓစရိယမည်သော ဘုရားကျင့်စဉ် ဖြစ်စဉ်ကျမ်းကို ရေးသားသည်။ ယင်းကျမ်း၌ အဓိကကျင့်စဉ် သုံးမျိုးမှာ # သာဝကယာန - သာဝကကျင့်စဉ်၊ သာဝက ဗောဓိကျင့်စဉ်၊ # ပစ္စေကဗုဒ္ဓယာန - ပစ္စေကဗုဒ္ဓကျင့်စဉ်၊ ပစ္စေကဗောဓိကျင့်စဉ်၊ # ဗုဒ္ဓယာန - ဗုဒ္ဓကျင့်စဉ်၊ သမာသမ္ဗောဓိကျင့်စဉ် ဟူသော ၃ မျိုးဖြစ်သည်။ သာဝကယာနနှင့် သာဝက ဗောဓိ၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓယာနနှင့် ပစ္စေကဗောဓိ၊ ဗုဒ္ဓယာန နှင့် သမ္မာသမ္ဗောဓိ အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ အကျင့်ကို "ယာဉ်"ဟုဆိုသည်မှာ လိုရာအရပ်သို့ သွားရောက် နိုင်သော၊ လှည်း၊ ရထားတို့ကို ယာဉ်ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်ရောက်နိုင်သော အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ ဟူသော လက္ခဏာ ၃ ပါးကို တင်စား၍ ယာဉ်ခေါ်သည်။ ထို့ပြင် သာဝကအဖြစ်၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓအဖြစ်၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်နိုင် သော အကျင့်ကိုလည်း တင်စား၍ ယာဉ်ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအခါမှစ၍ သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းသည် "ထိုယာဉ် ၃ မျိုး တို့တွင် သာဝကယာနနှင့် ပစ္စေကဗုဒ္ဓယာနတို့မှာ မိမိတစ်ဦးတည်းသာ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်နိုင်သဖြင့် တစ်ကိုယ်ကောင်းအကျင့်ဖြစ်သောကြောင့် ယုတ်ညံ့သည်၊ ဗုဒ္ဓယာနသည်သာ မိမိ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်သကဲ့သို့ သတ္တဝါအများကိုလည်း ရောက်စေနိုင်သော အကျင့်ဖြစ်သောကြောင့် မြင့်မြတ်သည်" ဟု ယူဆကြသည်။ ယူဆသည့်အတိုင်းလည်း ဘုရားဆုကိုတောင်း၍ ဗုဒ္ဓယာနအကျင့်ကိုသာ ကျင့်လာကြသည်။ ထို့ကြောင့် သဗ္ဗသတိဂိုဏ်းကို ယာနံ-ယာနဂိုဏ်း၊ နောက် မြင့်မြတ်သောအကျင့် ဖြစ်သောကြောင့် ယာနရှေ့က မဟာတပ်၍ မဟာယာန၊ "မဟာယာနဂိုဏ်း" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုဂိုဏ်းသည် သာသနာနှစ် ၇ဝဝ မှ ၉ဝဝ (ခရစ် ၁၅၆ မှ ၃၅၆) အတွင် လူကြိုက်များသဖြင့် ကြီးပွားလာသည်။ ထေရဝါဒဂိုဏ်းကား ပုဂ္ဂိုလ် အယုတ်-အလတ်- အမြတ် ၃ မျိုး၊ အကျင့်လည်း သမ္မာသမ္ဗောဓိအကျင့်၊ ပစ္စေကဗောဓိအကျင့်၊ သာဝကဗောဓိအကျင့် ၃ မျိုးစီရှိရာ မိမိတို့အလိုရှိရာ ကျင့်ကို နိဗ္ဗာန်ရောက်နိုင်သည်ဟု ယူဆသည်။ ထိုသို့ ယူဆသည်ကိုပင် မဟာယာနဂိုဏ်းက သာဝကဗောဓိအကျင့်နှင့် ပစ္စေကဗောဓိအကျင့် ပါဝင်နေသဖြင့် တစ်ကိုယ်ကောင်း အကျင့် ဖြစ်သည်။ ယုတ်ညံ့သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ထေရဝါဒဂိုဏ်းကို နှိပ်၍ "ဟိနယာနဂိုဏ်း" ဟု အမည် တပ်ကြသည်။ တပ်ကြသော်လည်း အမည်မတွင် မသုံးစွဲကြပေ။ ယနေ့တိုင်အောင် ထေရဝါဒဂိုဏ်း ဟူ၍သာ သုံးစွဲလျက် ရှိသည်။ [[File:Gandhara Buddha (tnm).jpeg|thumb|200px|စီအီး ၁-၂ ရာစုခန့်က ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်၊ ဂန္ဓာရတိုင်း]] သာသနာနှစ် ၂ဝဝ ခန့်မှ ၁၆ဝဝအတွင်း(ခရစ် ၁ဝ၅၆ ခန့်အထိ) မဟာယာနဂိုဏ်းသည် ကျမ်းစာအမျိုးမျိုး ရေးသား၍ ဝါဒအမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲလာကြသည်။ ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးလည်း ကွဲလာကြသည်။ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ဘုရားထက်ပို၍ ဘုရားအလောင်းကို အရေးပေးလာကြသည်။ ရုပ်တု အမျိုးမျိုး ထုလုပ်ကိုးကွယ်လာကြသည်။ ဘုရားလောင်းကို ဖန်ဆင်းရှင်ဘုရားအနေ၊ နတ်အနေအထား ကိုးကွယ်လာကြသည်။ အချုပ်အားဖြင့် ဘုရားကို ကောင်းကင်ဘုံ၌ အမြဲတည်ရှိနေစေပြီးလျှင် ကောင်းကင်ဘုံ၌ တည်နေသော ဘုရားမှာ လူ့လောက နှင့် တိုက်ရိုက်မဆက်သွယ်နိုင်သဖြင့် လူနှင့် ဘုရားကြား ဆက်သွယ်ပေးမည့်သူ လိုနေသည်ဖြစ်ရာ ဆက်သွယ်ပေးမည့်သူအဖြစ် ဘုရားလောင်းကို ထားကြသည်။ နောက်တွင် တာရာ စာမုဏ္ဍီ စသော နတ်သမီး နတ်သား ရုပ်တုတို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဂါထာ၊ မန္တန်၊ မန္တရား၊ အင်း၊ အိုင်၊ ခါးလှည့်၊ လက်ဖွဲ့၊ မှော်ပညာ၊ ပယောဂပညာ၊ ဝိဇ္ဇာပညာ၊ ဂန္ဓာရပညာတို့လည်း ဝင်လာကြ သည်။ ရဟန်းများလည်း ဂါထာ၊ မန္တန်၊ မန္တရား၊ အင်းအိုင်၊ ခါးလှည့်လက်ဖွဲ့ဆရာ၊ မှော်ဆရာ၊ ပယောဂဆရာ၊ ဝိဇ္ဇာ ဆရာ၊ ဂန္ဓာရီဆရာများ ဖြစ်လာကြသည်။ ပိဋကတ်တော်နှင့် ညီသည်၊ မညီသည်ကို ဂရုမစိုက်ကြ။ ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာ အားထုတ်ခြင်းမရှိ။ ဓမ္မဝိနယကိုလည်း မလိုက်နာကြကာ ယုတ်ညံ့သည့် ရဟန်းဟုခေါ်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား နှိပ်ကွပ်ချည်နှောင်နိုင်ရန်ပင်ဖြစ်သည်။ "ငါတို့ဘုရားလောင်းများ အကျင့်မဟုတ်" ဟု ကျမ်းစာရေးသားခြင်း၊ ပြောဟောခြင်းကို ပြုကြ သည်။ ကိုယ်တိုင်မှာကား ကျင့်ကြဟန်မရှိကြပေ။ ထိုအချိန်အခါလောက်ကစ၍ ဝိနည်းတရားတော် ကွယ်ပျောက်ပြီး သိမ်ဝင်ခြင်း၊ ဥတ်ကမ္မဝါဖြင့် ရဟန်းခံခြင်း ရှိတော့မည်မဟုတ်ဟု ယူဆရသည်။ ရသေ့နှင့် ပရိဗိုဇ်များကဲ့သို့ ရဟန်းခံကြတော့သည် ဟု ယူဆဖွယ်ဖြစ်သည်။ နောက် သာသနာနှစ် ၁၇ဝဝ (ခရစ် - ၁၁၅၆) လောက်တွင် မွတ်ဆလင်တို့သည် အိန္ဒိယ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့ကို သိမ်းယူ ပြီး ဗုဒ္ဓသာသာ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်၍ သာသနာတော်နှစ် ၁၉ဝဝ (ခရစ် ၁၃၅၆) လောက်တွင် လုံးဝ ကွယ်ပျောက်လုမတတ် ဖြစ်သွားလေသည်။ [[File:Borobudur 2008.JPG|thumb|200px|ရှေးဟောင်းမဟာယာနဗုဒ္ဓပုထိုးတော်များ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ‌ဘောရောဘုဒုရ်ဘုရား]] ကိုးကွယ်သော ဘုရားလောင်းများကို ရှေးဦးစွာ ဗောဓိသတ္တ၊ ဗုဒ္ဓင်္ကုရ ဟူ၍ အမည်နှစ်မျိုးသာ ပေးထားသည်။ နောက်တဖြည်းဖြည်း ချဲ့ထွင်ကာ ပင်တိုင် ဘုရားလောင်းအများ ကို ကိုးကွယ်လာကြလေသည်။ # အဝလောကိတေဿရ - လောကကို အမြဲစောင့်ရှောက်ကြည့်ရှုနေသော ကရုဏာရှင်(လောကနတ်)၊ # မဉ္ဇူသီရိ - သာယာနှစ်သက်ဖွယ် အသားရေ ရှိသူ၊ # သမန္တဘဒြ - အလုံးစုံ ထက်ဝန်းကျင် ကောင်းမွန် လျက် စီးပွားတိုးတက်စေသူ၊ # အာကာသဂဗ္ဘ-ကောင်းကင်တိုက်ခန်းရှိသူ၊ # ခိတိဂဗ္ဘ-မြေတိုက်ခန်းရှိသူ # သဗ္ဗနိဝါရဏဝိက္ကမ္ဘီ # ဂဂနဂဉ္စ - ကောင်းကင် ကျောက်မျက်ထွက်သော တွင်းရှိသူ၊ # ပဒုမပါဏိ - ပဒုမ္မာကြာပွင့် ကိုင်ထားသူ၊ # ဝဇီရပါဏိ - ဝရဇိန်လက်နက် ကိုင်ထားသူ၊ # ဝဇိရဂဗ္ဘ - ဝရဇိန်တိုက်ခန်းရှိသူ၊ # ကိတ္တိဂဗ္ဘ - ကျော်စောခြင်း တိုက်ခန်းရှိသူ၊ # ဗျူဟရာဇ - ကိုယ်ပွားခြင်းရှိသော မင်း၊ # န္ဒဇာလီ - မျက်လှည့်ဆရာ၊ မှော်ဆရာ၊ # ရတနာဂဗ္ဘ - ရတနာတိုက်ခန်းရှိသူ စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျင့်တရားများကား- (၁) ဒါန၊ (၂) သီလ၊ (၃) ခန္တီ၊ (၄) ဝီရိယ၊ (၅) ဈာန၊ (၆) ပညာနှင့် နောက်ထပ် ဖြည့်စွက်ထားသော (၇) ဥပါယ၊ (၈) ပဏိဓာန၊ (၉) ဗလ၊ (၁ဝ) ညာဏတို့ဖြစ်သည်။ === တရုတ်ပြည် === သာသနာနှစ် ၃၂၇ တွင် တရုတ်အမည် လိဖန်ခေါ် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ရဟန်းတစ်ပါးသည် အိန္ဒိယပြည်မှ အခြားရဟန်း ၁၇ ပါးနှင့် တရုတ်ပြည်သို့ရောက်လာဖူးသည်။ နောက် ၄၂၁ ခုတွင်လည်း ချန်ချအိယင် မည်သော တရုတ် စစ်ဗိုလ်တစ်ယောက်သည် ပါသိယပြည်မှ ရွေဆင်းတု တစ်ဆူ ပင့်လာခဲ့ဖူးသည်။ ဤကား တရုတ် ပြည်သို့ဗုဒ္ဓသာသနာ ရောက်ရန် ရှေးပြေးဖြစ်သည်။ သာသနာနှစ် ၆ဝ၇ (ခရစ် ၆၁) တွင် အရှေ့ဟန် မင်းဆက် မင်းထီးခေါ် လိယူချွန် ဘုရင်လက်ထက် မဇ္ဈိမ ဒေသတို့တမန် ၁၈ ယောက်ကိုလွှတ်၍ ပင့်စေရာ အရှင် ကဿပ မာတင်္ဂနှင့် အရှင်ဂေါတရနတို့သည် သက္ကတဘာသာ ကျမ်းစာများနှင့် ဓာတ်တော်တို့ကို မြင်းဖြူပေါ်တွင် တင်၍ ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ လိုယန်မြို့တွင် ပထမဆောက်လုပ်သော ကျောင်းကို မြင်းဖြူကို အစွဲပြု၍ မြင်းဖြူကျောင်းခေါ်သည်။ နောက် ဆောက်လုပ်သော ကျောင်းများကိုလည်း မြင်းဖြူ ကျောင်းပင် ခေါ်ကြသည်။ ထိုအခါက ရောက်လာသော ဗုဒ္ဓသာသနာသည် ကနိသျှ ကမင်းခေတ်ဖြစ်၍ မြောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓသာသနာဖြစ်သည်။ ပင့်ဆောင်လာသော သက္ကတ ဘာသာ ကျမ်းစာများကိုလည်း တရုတ်ဘာသာ ပြန်ဆိုကြသည်။ နောက် တဖြည်းဖြည်း ဘုရားလောင်းဝါဒ မဟာယာနဗုဒ္ဓသာသနာ ဖြစ်လာသည်။ သာသနာနှစ် ၉၄၃ (ခရစ် ၃၉၉) တွင် တရုတ်ရဟန်း အရှင်ဖာဟိယန် တစ်ကြိမ်၊ သာသနာနှစ် ၁၁၇၃ (ခရစ် ၆၂၉) တွင် အရှင် ဟိယင်ဆိုင် တစ်ကြိမ်၊ သာသနာနှစ်စ် ၁၂၁၅ (ခရစ် - ၆၇၁) တွင် ရှင်အိုင်ဆင် တစ်ကြိမ် ၃ ကြိမ် အိန္ဒိယသို့ သွားကြ၍ ဗုဒ္ဓသာသနာ စာပေများကို သင်ကြား လေ့လာပြီးလျှင် ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးမှ ပိဋကတ်တော်အမျိုးမျိုးကို ဆောင်ယူခဲ့ကြ၍ တရုတ်ဘာသာပြန်ဆိုကြသည်။ တရုတ်ဗုဒ္ဓ သာသနာလည်း တိုင်းရင်းအယူဝါဒများနှင့် ရောထွေးကာ၊ ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးကွဲလျက် အယူဝါဒ အမျိုးမျိုး ဖြစ်လာသည်။ (ခရစ် ၅ဝဝ-၆ဝဝ ) တွင်[[ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ]] တရုတ် ပြည် သို့ ကြွ၍ ချန်ဗုဒ္ဓဘာသာ(ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ) ဂိုဏ်း ကို တည်ထောင်သည်။ ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာန [[ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် တရုတ်ပြည်၌ မဟာယာနဂိုဏ်း ကိုးကွယ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ (က) ဘုရားများ၊ (ခ) ဘုရား လောင်းများ၊ (ဂ) နတ်များဖြစ်သည်။ ဘုရားမှာ ၅ ဆူထား သည်။ (၁) ပထမ - ဂေါတမသကျမုနိ (တထာဂတ ကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ သုံးသည်)။ (၂) ဒုတိယ - အမိတာဘာ၊ ပုံမှာ ခေါင်းကြီးကိုယ်သေး၊ ယာလက်ချ၍ လက်ဝါးပြထားသည်။ ဝဲလက်ရင်တွင် ကြာပွင့်ကိုင်ထားသည်။ (၃) တတိယ - ဘေသဇ္ဇ ဇယဂုရု - ဆေးဝါးဘက်ဆိုင်ရာ ဘုရား။ အနာရောဂါ စွဲကပ်နေသူ၊ ကျိုးကန်းနေသူ၊ အကျဉ်း ကျနေသူ၊ ဆင်းရဲဒုက္ခ ရောက်နေသူတို့ကို ကယ်မစောင့် ရှောက်၏ဟု ယူဆသည်။ (၄) စတုတ္ထ - ဝေရောစန၊ ပုံမှာ လက်နှစ်ဖက် ရင်ပေါ်တွင် ပိုက်ထား၍ လက်ည|ိုးအပေါ် ထောင်ထားသည်။ (၅) ပဉ္စမ - လောရှန၊ ပုံမှာ ယာလက် ပေါင်ပေါ်တွင်ထား၊ ဝဲလက် ရင်တွင်ထားပြီးလျှင် လက်မနှင့် လက်လယ်ထိထားသည်။ ဘုရားလောင်းမှာလည်း ၅ ပါးပင်ထားသည်။ (၁) ပထမ - အဝလောကိတေသွာရ၊ (၂) ဒုတိယ - တရှိချိ - အမိတာဘာ၏ ဒုတိယ သား၊ (၃) တတိယ - မေတ္တယျ၊ ပုံမှာ ပြုံးရွှင်နေသော လူဝကြီး၊ အဝတ်ကို ဖယ်၍ ဝမ်းပိုက် ပူပြီးကို ဖော်ပြထားသည်။ ယာလက် ပန်းခက်ပန်းပွင့်ကိုင်၍ ဝဲလက် နောင်အခါပေးမည့် ချမ်းသာလက်ဆောင်များ ပါရှိသည့် အိတ်ဝကို ဆုပ်ကိုင်ထားသည်။ (၄) စတုတ္ထ-မဉ္စူသီရိ၊ ပုံမှာ ခြင်္သေ့ပေါ်တွင်စီးသည်။ (၅) ပဉ္စမ - သမန္တဘဒြ၊ ပုံမှာ ဆင်ပေါ်တွင် စီးသည်။ အရဟတ်များမှာ (၁) အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ (၂) အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ (၂) အရှင်မောဂ္ဂလာန်၊ (၃) အရှင် မဟာကဿပ၊ (၄) အရှင်အနုရုဒ္ဓါ၊ (၅) အရှင်သုဘူတိ၊ (၆) အရှင်ပူရဏ၊ (၇) အရှင်ကုတျဝယ၊ (၈) အရှင်ဥပါ လိ၊ (၉) အရှင်ရာဟုလာ၊ (၁ဝ) အရှင်အာနန္ဒာတို့ဖြစ်သည်။ နတ်များမှာ ထင်ရှားသောနတ် ၂၄ ပါးကိုပြသည်။ ဗြဟ္မာ၊ သိကြား၊ ယမမင်း၊ စာတုမဟာရာဇ် ဆိုင်ရာ နတ်များ ပါသည်။ ကွန်ဖုဇီးနှင့် စာပေဘက်ဆိုင်ရာ နတ်များကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ ရဟန်းပြုပုံမှာ ပထမ လူအဖြစ်နှင့် ငါးပါးသီလ၊ ဒုတိယ သာမဏေအဖြစ်နှင့် ဆယ်ပါးသီလ၊ တတိယ ရဟန်းပြု၊ စတုတ္ထ ဘုရားလောင်းအဖြစ်နှင့် ပါရမီ ဖြည့်ရသည်။ ထေရဝါဒဂိုဏ်းမှာ နောက်ဆုံး စခန်းအဖြစ် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ကျင့်သကဲ့သို့ မဟာယာန ဂိုဏ်းမှာလည်း နောက်ဆုံးစခန်းအဖြစ် အတိုင်းအရှည်အဆုံးမရှိ ကိုယ်ရောင်ရှိသော အမိတာဘာဘုရား (ဝါ) အတိုင်းအရှည် အဆုံးမရှိ အသက်ရှည်သော အမိတာယုဘုရားစံရာ အနောက်အရပ်ရှိ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ ချမ်းသာ သုခနှင့် ပြည့်စုံသော သုခဝတီပြည်သို့ရောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ကျင့်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ === ဂျပန်ပြည် === သာသနာနှစ် ၁ဝ၉၆ (ခရစ် ၅၅၂) တွင် ကိုရီးယားပြည်၌ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်နေသဖြင့် ကိုရီးယားဘုရင် ကုဒရက ဂျပန်ဘုရင်ထံ အကူအညီတောင်းရာ၌ လက်ဆောင် အဖြစ် မဟာယာန ဗုဒ္ဓသာသနာ ကျမ်းစာများနှင့် ဘုရား ရုပ်တုတော်မျာကို ပို့လိုက်သည်။ ဤကား ဂျပန်ပြည်သို့ ဗုဒ္ဓရုပ်သာသနာ အစရောက်ခြင်းတည်း။ နောက်သာသနာနှစ် ၁၁၃၇ (ခရစ် ၅၉၃) တွင် ဘုရင်နှင့်တကွ တစ်ပြည်လုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။ အုပ်ချုပ်သော ဥပဒေတို့ကိုလည်း ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို အခြေခံထား၍ စီမံကြသည်။ ထင်ရှားသော ကျောင်းကြီးတို့နှင့် တန်ဆောင်းကြီး တို့ကိုလည်း ဆောက်လုပ် ကြသည်။ အယူဝါဒလည်း တရုတ်ပြည်၌ကဲ့သို့ပင် မဟာယာန ဂိုဏ်း ဗုဒ္ဓသာသနာ ဘုရားလောင်း အယူဝါဒဖြစ်သည်။ နောက်ဗုဒ္ဓသာသနာတွင် တိုင်းရင်း အယူဝါဒနတ်များ ဝင်လာသဖြင့် ရှုပ်ထွေးလာသည်။ ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးလည်း ကွဲလာသည်။ ဂျပန်ဘုန်းကြီးတို့လည်း မိမိတို့ဂိုဏ်းအလိုက် အမျိုးမျိုး ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ရှေးအခါက ဂျပန်မဟာယာန ဂိုဏ်းသည် သိမ်သင်၍ ဥတ်ကမ္မဝါဖြင့် ရဟန်းမပြုသော်လည်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်း မရှိကြ။ ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် ဂျိုဒိုဂိုဏ်း ဟိုနင် ဆရာတော်ကြီးလက်ထက် သာသနာ နှစ် ၁၆၇၇-၁၇၅၆ (ခရစ် ၁၁၃၃-၁၂၁၂) လောက်တွင် ယင်းဆရာတော်ကြီးသည် မင်းမျိုးမှ ရဟန်းပြုသော ရှိုနင်ဆရာတော်ကလေး အသက် ၃ဝ ကျော်တွင် မင်းမျိုးတစ်စုက ဆရာတော်ကြီးထံ ရှိုနင်ဆရာတော် ကလေး အတွက် အိမ်ထောင်ပြုနိုင်သည့် ဂိုဏ်း တည်ထောင် ရန် အကြိမ်ကြိမ် ခွင့်တောင်းသဖြင့် နောက်ဆုံး၌ ခွင့်ရရှိလေ သည်။ ထိုအခါ ရှိုနင်ဆရာတော်ကလေးသည် ဂျိုဒိုဂိုဏ်းမှ ခွဲထွက်ကာ ထားမာဟိခေါ် မင်းမျိုးမင်းနွယ် အမျိုး သမီးနှင့် လက်ထပ်ပြီးလျှင် အိမ်ထောင်ပြုနိုင်သော ရှင်ဂိုဏ်းစ၍ တည်ထောင်သည်။ ယင်းဂိုဏ်းသည် လူကြိုက်များ၍ ကြီးပွား လာသည်။ ဂိုဏ်းကို ဆရာတော်ကလေး၏ သားမြေးအဆက် ဆက်တို့ သာသနာပိုင်အဖြစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လာကြသည်။ နောက် အတန်ကြာသော် ဂျိုဒိုဂိုဏ်းသည် လည်းကောင်း၊ အခြားဂိုဏ်း တို့သည်လည်းကောင်း အိမ်ထောင်ပြုကြလေသည်။ ရဟန်း ဆိုသော်လည်း အိမ်ထောင်သည် လူဝတ်ကြောင်နှင့် လွန်စွာ မခြားတော့ပြီ။ === တိဗက်ပြည် === တိဗက်ပြည်သည် ဗုဒ္ဓသာသနာ မရောက်မီ စုန်းနတ်တစ္ဆေ စသည်တို့နှင့် ရောပြွမ်းလျက် ရှိသည်။ လူကိုပင် ယဇ်ပူဇော်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၁၈၂ (ခရစ် ၆၃၈) တွင် ဘုရင်ဆရုန်စဉ်ဂံပိုသည် နီပေါ ပြည်ဘုရင် အံသုဝါမန်၏ သမီးတော် ဘရိကုဋိနှင့် လက်ထပ်သည်။ သာသနာနှစ် ၁၁၈၅ (ခရစ် ၆၄၁) တွင် တရုတ်မင်းသမီး ဝင်ချအင်နှင့် လက်ထပ် ပြန်သည်။ မင်းသမီးတို့သည် ဗုဒ္ဓဝါဒီများ ဖြစ်ကြ၍ ဘုရင် မင်းမြတ်အား ဗုဒ္ဓသာသနာအကြောင်း အမြဲဟောပြောသဖြင့် ဗုဒ္ဓဝါဒီ ဖြစ်လာသည်။ ဘုရင်သည် မိဖုရားနှစ်ပါး အကြံပေးချက်အရ အိန္ဒိယ ပြည်နှင့် နီပေါပြည်သို့တမန်များ စေလွှတ်သည်။ အိန္ဒိယပြည် သို့သွားရသော သံသည် အိန္ဒိယပြည်တွင် အတန်ကြာနေ၍ စာပေများ သင်ကြားပြီးလျှင် ပိဋကတ် ကျမ်းစာတို့ကို ယူဆောင်ကာ သာသနာနှစ် ၁၁၉၄ (ခရစ် ၆၅ဝ) လောက် တွင် တိဗက်ပြည်သို့ပြန်ရောက် လာသည်။ တိဗက်ပြည်သို့ ရောက်လာသော ဗုဒ္ဓသာသနာကား ဘုရားလောင်းဝါဒ မဟာယာန ဗုဒ္ဓသာသနာ ဖြစ်သည်။ ကျမ်းစာများကိုလည်း တိဗက်ဘာသာသို့ပြန်ဆိုသည်။ ဘုရင်လည်း သာသနာ ပြုမင်းဖြစ်၍ အလွန် ထင်ရှားလာသည်။ သာသနာနှစ် ၁၂၉၄ (ခရစ် ၇၅ဝ) လောက်တွင် ဆရုန်စဉ်ဂံပို ဘုရင်၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သိဆရုန် ဒတ်စတန် ဘုရင်တက်လာ၏။ ထိုဘုရင်သည် တန်ခိုးကြီး၏ ဗုဒ္ဓဝါဒီဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓသာသနာသည် တိုးတက် ခိုင်မြဲလာသည်။ လာမာဘုန်းကြီး ဝါဒကိုလည်း စ၍ထွင်သည်။ တိဗက် ဘာသာလာမာကား မြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ ဘုရင်သည် သာသနာပြုရန် ရဟန်းတစ်ပါးကို အလိုရှိသဖြင့် အိန္ဒိယပြည်သို့စေလွှတ်ရာ၊ နာလန္ဒကျောင်းကြီး၌ နေသော အရှင်ဂုရုပဒုမ သမ္ဘဝကို ရခဲ့သည်။ ထိုမထေရ်လည်း လာမာဂိုဏ်းကိုစ၍ တည်ထောင်သည်။ တိဗက်ပြည်၌ရှိသော ဗုဒ္ဓသာသနာသည် ယခင်က ရှိနှင့်သော စုန်း - နတ် - တစ္ဆေ - ပယောဂတို့ကို နိုင်နင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ရကား အလွန် ကြည်ညိုကြသည်။ တိဗက်ပြည်ပ မဟာယာနဂိုဏ်း သည် တရုတ်ပြည်၊ ဂျပန်ပြည်တို့ကဲ့သို့ တဖြည်းဖြည်း ဂိုဏ်းအမျိုးမျိုး ကွဲလာသည်။ သာသနာနှစ် ၁၈၁၄ (ခရစ် ၁၂ရဝ) တွင် တရုတ် ပြည်၌ အလွန် တန်ခိုးကြီးသော ကူဗလိုင်ခန် ဘုရင်သည် ထိုစဉ်အခါက တိဗက်ပြည်ကိုပါ အာဏာပျံ့နှံ့သည်။ ဘုရင် သည် တိဗက်ပြည်ကို အုပ်စိုးရန် သကျပဏ္ဍိတ မည်သော လာမာဘုန်းကြီးအား အပ်နှင်းသည်။ ဘုန်းကြီးလည်း ဘုရင်ခံ သဘောဖြင့် အုပ်စိုးရသည်။ ထိုစဉ်အခါ ကစ၍ ရဟန်းမင်း အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နောက်လည်း လာမာဘုန်းကြီးများ ဆက်ကာဆက်ကာ လာခဲ့သဖြင့် ယနေ့တိုင်အောင် လာမာ ဘုန်းကြီးက မင်းအဖြစ် သာသနာပိုင်အဖြစ် ဆက်ခံအုပ်စိုး လျက် ရှိလေသည်။ အထူးအားဖြင့် ထေရဝါဒဂိုဏ်းမှာ နမော တဿ ဘုရားရှိခိုးကို အလွန်အလေးပြုသကဲ့သို့မဟာယာန ဂိုဏ်းမှာ လည်း တရုတ်က နန်-မော-အို-မိတ-အို-ဖူး၊ ဂျပန်က နမော-အမိဒ-ဘုတ်စု၊ ကိုရီးယားက န-မော- အမိဒ-ပု(လ်) ဟု အသီးအသီးရှိသော ဘုရားရှိခိုးတို့ကို အလွန်အလေးပြုကြ သည်။ အမြဲလည်း ရှိခိုးကြသည်။ === မြန်မာပြည် === သာသနာနှစ် ၂၃၅ တွင် မြန်မာပြည် တောင်ပိုင်းသို့ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာ ရောက်သည်။ ပုဂံ အနီး မင်းနန်သူအရပ် ဘုရားသုံးဆူနှင့် နန္ဒမညစေတီများအတွင်းရှိ ဆေးရေးရုပ်များကို ထောက်၍ သာသနာနှစ် ၁ဝဝဝ ကျော် ၁၁ဝဝ (ခရစ် ၄၅၆-၅၅၆) အတွင်း မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်း သို့ မဟာယာန ဗုဒ္ဓသာသနာ ရောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ရဟန်းတို့မှာ အရည်းကြီးတို့ ဖြစ်ဟန်တူသော်လည်း အမှန်တကယ် ထိုအရည်းကြီးတို့သည် မဟာယာနရဟန်းများ လုံးဝ မဟုတ်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်များကဆိုထားပါသည် မဟာယာနဂိုဏ်းတွင် သက္ကတဘာသာရင်းနှင့် ရှိ၍ တရုတ်စသော ဘာသာအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြန်ဆိုထားသော ကျမ်းများအနက် ထင်ရှားသော ကျမ်းများကား (၁) မဟာ ဝတ္ထု၊ (၂) လလိတဝိတ္ထာရ၊ (၃) သဒ္ဓမ္မပုဏ္ဍရိက၊ (၄) သုခဝတီဗျူဟာ၊ (၅) ဗုဒ္ဓစရိတ၊ (၆) အဋ္ဌသာဟသိရိကပညာ ပါရမိတာ၊ (၇) စတ္တသာဟသိရိကပညာ ပါရမိတာ၊ (၈) ဝဇီရဆေဒိကပညာ ပါရမိတာ၊ (၉) မူလမဇ္ဈိမကကာရိကာ၊ (၁ဝ) ဓမ္မသင်္ဂဟ၊ (၁၁) အဝဒါန ဇာတက၊ (၁၃) ဒိဗျာဝဒါန၊ (၁၃) ဒသဘူမိကသုတ္တ၊ (၁၄) မဟာယာနသုတ္တလင်္ကာရ၊ (၁၅) ဗောဓိသတ္တဘူမိ၊ (၁၆) လင်္ကာဝတာရသုတ္တ၊ (၁၇) သမာဓိရာဇ သုတ္တ၊ (၁၈) သုဝဏ္ဏပဘာသ၊ (၁၉) ကရုဏာပုဏ္ဍရိကသုတ္တ၊ (၂ဝ) ဇာတကမာလာ၊ (၂၁) ရဋ္ဌပါလပရိပစ္ဆ၊ (၂၂) နာဂါနန္ဒ၊ (၂၃) သိဿသမုစ္စယ၊ (၂၄) ဗောဓိစရိယာဝတာရ၊ (၂၅) သိဿလေခ၊ (၂၆) ကာရဏ္ဍဗျူဟာ၊ (၂၇) မဟာဗျုပ္ပတ္တိ၊ (၂၈) ဗောဓိသတ္တ အဝဒါနကာလပါလတာတို့ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်း တို့အား သာသနာနှစ် ၂ဝဝ ခန့်မှ ၁၆ဝဝ ခန့်အထိ ရေးသား သော ကျမ်းတို့ဖြစ်သည်။(ဦးကြီးဖေ)<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၈)</ref> ==မှတ်စု== {{reflist|group=note|2}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ဘာသာရေး]] [[Category:ဗုဒ္ဓဘာသာ]] juxufo9cvej61gq86866ppnlgom59gs 0 18018 1034240 720117 2026-05-27T14:29:11Z Salai Rungtoi 22844 1034240 wikitext text/x-wiki '''မြေအောက်မီးရထား'''ဆိုသည်ကား မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းကြီးများ အထဲတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် ခုတ်မောင်းနေသော မီးရထားများဖြစ်သည်။ မြေအောက် မီးရထားသည် တက္ကစိ၊ ထရော်လီ၊ ဓာတ်ရထားစသော အခြားလူစီးယာဉ်များနှင့်စာလျှင် ဈေးအသက်သာဆုံး၊ ခရီးအသေချာဆုံး၊ အမြန်ဆုံးယာဉ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းကြီးပြည်ကြီးများ၏ မြို့ကြီးပြကြီးများသည် လူဦးရေ အလွန်ထူထပ်သဖြင့် ကူးသန်းသွားလာရေး၌ အလွန်ပင် အခက်အခဲ တွေ့ကြရ၏။ ထိုကြောင့် မြို့ရှိ လူဦးရေအလိုက် ကူးသန်းသွားလာရေး၌ လွယ်ကူစေရန် ပြည်ပိုင် အစိုးရတို့သည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို အနည်းနည်း အဖုံဖုံပြုလုပ်ပေးကြရ၏။ ယင်းသို့သော မြို့ကြီးများတွင် အချိန်သည် အလွန်အဖိုးတန်လေရာ မြို့သူမြို့သား အလုပ်သမား လူထုအဖို့ ကျယ်ဝန်းလှသော မြို့ကြီး၏ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သွားလာနိုင်ရေးမှာ လူဦးရေထူထပ်သော မြို့ကြီးများ၌ အလွန်ပင် အချိန်ကြန့်ကြာ၍ အခက်အခဲတွေ့ကြရလေသည်။ ထိုကြောင့် လျင်မြန်၍ စရိတ်ကုန်သက်သာသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နည်းလမ်းများကိ ထိုကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများ၌ အလွန်ပင် လိုအပ်လှပေသည်။ ယင်းသို့သော မြို့ကြီးများ ၌ မီးရထား၊ ဓာတ်ရထား၊ ထရော်လီ၊ ဘတ်စကားများနှင့်ပင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးမှာ မလုံလောက်သေးချေ။ ထိုကြောင့် မြေပြင်ပေါ်တွင် သာမက မြေအောက်တွင်ပါ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် လမ်းကြောင်းများ တီထွင်လာ ရာမှ မြေအောက်မီးရထားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။ ထိုမြေအောက် မီးရထားများကို သုံးသည့်စံနစ်မှာ လန်ဒန်မြို့တွင် ပထမဆုံး စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ ၁၈၆၃-ခုနှစ်တွင် [[လန်ဒန်မြို့]]တော်တွင်း အတွက် စတင်ဖွင့်လှစ် အသုံးပြုခဲ့၍ ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များအတွက် စတင်ဖွင့်လှစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဦးစွာ၌ မြေအောက် မီးရထားမျာ မောင်းနှင်ရန် ရေနွေးငွေ့ အားကို ပင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါက မီးရထားများသည်ကျဉ်းကျပ်သည့်ပြင် ရေနွေးငွေ့သုံးသည့်အတွက် မီးရထားလမ်း လိုဏ်ခေါင်းသည် မီးခိုးများဖြင့် အသက်ရှူကျပ်ကာ ၊ မီးရထားစီးများသည်လည်း အလွန်ဆင်းရဲဒုက္ခ ဖြစ်ကြရ၏။ မြေအောက်ဖြစ်နေသဖြင့် သန့်ရှင်းသော လေဝင်လေထွက် ကောင်းကောင်းရရန် အရေးကြီးရာ၊ ဆိုခဲ့သော စံနစ်ကို တာရှည်သုံးသွားရန် မဖြစ်သဖြင့် တိုးတက်ပြုပြင်ရလေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် မြေအောက် မီးရထားများသည်လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မောင်းနှင်သည့် ရထားများဖြစ်လာကာ၊ မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းတွင် လေဝင်လေထွက်ပေါက် လုံလောက်စွာထားပေးရ၏။ ထိုမီးရထားလမ်းများ ဆောက်လုပ်ပုံမှာလည်း နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမနည်းမှာ လမ်းမကြီးများကို တူးဖော်ထုတ်ပစ်ပြီးလျှင် မြေအောက်ထဲတွင် နက်လှသော မြောင်းကြီးများ တူးပြီးနောက် မီးရထားလမ်းများ ပြုလုပ်၏။ ထိုနောက်မှ အပေါ်မှ လမ်းမကြီးများကို ပြန်ခင်းလေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော မြေအောက် မီးရထားလမ်းမျိုးမှာ လေးထောင့် ရှည်လျားလျားဖြစ်၏။ ထိုသို့သော မီးရထားလမ်းမျိုး နှစ်ခုဖြတ်ကျော်သည့် လမ်းဆုံများတွင် တစ်လမ်းကို အခြားတစ်လမ်းထက် မြေအောက်နက်နက်တွင် ဖောက်လုပ်ထားရလေသည်။ အခြားတစ်နည်းမှာကား မြေအောက်လိုရှိသည့်အနက်တွင် ပြွန်ခေါင်းသဖွယ် လိုဏ်ခေါင်းကြီးများကို ဖောက်လုပ်ခြင်ဖြစ်၏။ ထိုနည်းမှာ မြေပြင်ပေါ်မှ လမ်းများကို ဖျက်ရခြင်းမရှိချေ။ ထိုမီးရထားလမ်းများသည်ကား လုံးဝန်းသော သဏ္ဌာန်ရှိကြ၍ လိုဏ်ခေါင်းနံရံများသည် သံပြွန်ခေါင်းကြီးများဖြစ်ကြ၏။ လန်ဒန်မြေအောက်မီးရထားသည် အစတွင် ဆိုခဲ့သော ပထမစံနစ်ကိုသုံးခဲ့၏။ သို့သော်နောင်အခါတွင်ကား ဒုတိယစံနစ်ကို သုံခဲ့ရာ ယခုအခါ လန်ဒန်မြေအောက် မီးရထားများကို ''လန်ဒန်ပြွန်ခေါင်းများ'' ဟုပင် ခေါ်ဆိုကြသည်။ နယူးယော့မြို့ရှိ မြေအောက် မီးရထားလမ်းများကား ယခုထက်တိုင် ပထမစံနစ်အတိုင်း ပြုလုပ်ထားသည့် လမ်းမျိုးကို သုံးလျက်ပင်ရှိ၏။ လန်ဒန်မြေအောက် မီးရထားမျိုးသည် ရန်ကုန်နှင့် ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်သွား အချို့သော ဒီဇယ်မီးရထားများကဲ့သို့ ရထားခေါင်းတွဲသည် နောက်ကလူစီးတွဲများနှင့် တစ်ပုံစံတည်းပင်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းတွဲရှေ့ဆုံးပိုင်း၌ ဓာတ်အားဖွင့်ပိတ်သော ခလုတ်များပါသည့် ၃ ပေကျယ်အခန်းကလေးတစ်ခန်းပါသည်။ ထိုအခန်း၌ မောင်းသူဝင်၍ ခလုတ်ဖွင့်ကာ မောင်းနှင်ရသည်။ ခေါင်းတွဲ၏ ကျန်အပိုင်း၌မူ လူစီးတွဲအတိုင်း ထိုင်ခုံများရှိသည်။ ရထား နောက်ဆုံးတွဲသည် ဂတ်တွဲဖြစ်သည်။ ဂတ်တွဲဆိုသော်လည်း ဂါတ်ဗိုလ်၏အခန်း ၃ ပေ ကျယ်ကလေးမှအပ ကျန်နေရာများသည် လူစီးတွဲအတိုင်းပင် ထိုင်ခုံများ ရှိသည်။ ဂါတ်ဗိုလ်က လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ခလုတ်နှိပ်၍ ရထား တစ်ခုလုံးမှ တွဲတံခါးမျာကို ဖွင့်ပေးပိတ်ပေးရသည်။ တံခါးပိတ်ပြီးသော် ခေါင်းတွဲကို ခလုတ်နှိပ်ကာ အချက်ပေးလျှင်၊ ခေါင်းတွဲမောင်းသူက မောင်းထွက်သွားတော့သည်။ မြေအောက် မီးရထားသည် တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၄ဝ မျှ ခုတ်မောင်းသည်။ တစ်နာရီလျှင် ၁ဝ စက္ကန့်မှ ၁၅ စက္ကန့်လောက် သာရပ်သည်။ ရုံးတက်ရုံးဆင်းချိန်တွင် တစ်မိနစ်တစ်စင်းမျှ ရှိလျက် အခြားအချိန်များတွင် ၃ မိနစ်မှ ၅မိနစ် တစ်စင်းရှိတတ်သည်။ မြေအောက်မီးရထား ဘူတာရုံတိုင်းတွင် ဘူတာအမည်ကို မှန်ဆိုင်းဘုတ်ဖြင့် ရေးထားသည်။ ဆိုင်းဘုတ်ရှိရာ အပေါက်မှမြေအောက်သို့ လှေခါးတိုကလေး တစ်စင်းနှစ်စင်းနှင့်ဆင်းသွားလျှင် လက်မှတ်ရုံသို့ရောက်၍ လက်မှတ်ဝယ်ရသည်။ လက်မှတ်ရုံများ အပြင်ပိုက်ဆံထည့်လိုက်လျှင် မိမိအလိုရှိသည့် ရထားလက်မှတ် အလိုအလျောက် အထဲမှ ထွက်ပေါ်လာသော စက်များလည်း ရှိသည်။ လက်မှတ်ရလျှင် ရထားစင်္ကြံများရှိရာ မြေအောက်သို့ ရိုးရိုးလှေကားဖြင့်လည်းကောင်း၊ လှိ်မ့်လှေခါးဖြင့် ဆင်းသွားရသည်။ ထိုနောက်ဘူတာရုံတွင်အခမဲ့တောင်းယူနိုင်သော မြေအောက်မီးရထား မြေပုံ၌ မိမိသွားလိုသော လမ်းစဉ်ကို ရှာဖွေပြီးလျှင် ရထားကိုစောင့်ရသည်။ ရထားဝင်လာ၍ ဘူတာ၌ ဆိုက်သောအခါ တွဲတံခါးများ အလိုလိုပွင့်လာသည်။ ရထားပေါ်သို့ ခရီးသည်များ တက်ပြီးသော် စက္ကန့်အနည်းငယ်ကြာသောအခါ၊ တံခါးများအလိုလို ပိတ်၍ ရထားထွက်သွားသည်။ ရထားတွဲ မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံ ဆက်စပ်ရာထောင့်ကွေးတွင် ခရီးစဉ်တစ်လျှောက်ရှိ ဘူတာများအမည်ကို မြေပုံနှင့်တွဲတိုင်း၌ပြထားသည်။ ဘူတာသို့အဝင် ကိုက်တစ်ရာခန့်နှင့် ဘူတာမှအထွက် ကိုက်တစ်ရာခန့်အထိ ရထားသွားရာလိုဏ်ခေါင်းတစ်လျှောက်တွင် တွဲတွင်းမှ မြင်နိုင်သော လိုဏ်ခေါင်းနံရံနေရာ၌ ရောက်မည့်ဘူတာအမည်ကို ဆယ်ပေကွာခန့်တွင် တစ်ခုကျကပ်ထားသည်။ ရထားရပ်ရန်အရှိန်သတ်လိုက်သောခဏ၌ပင် လိုဏ်ခေါင်းနံရံကို တွဲပြတင်းမှန်ပေါက်မှ ကြည့်လိုက်လျှင် ဆိုက်မည့် ဘူတာကို အလွယ်တကူ သိနိုင်သည်။ မိမိ အလိုရှိရာ ဘူတာသို့ရောက်လျှင် ထွက်ပေါက်ဟု မီးဆိုင်းဘုတ် ဆွဲထားသော လမ်းအတိုင်း လိုက်လာပါက၊ အထက်လှိမ့်လှေခါးဖြင့် မြေပြင်သို့ ထွက်လာနိုင်သည်။ ယခုအခါ မြေအောက် မီးရထားများကို အလွန် လူသုံးများနေသဖြင့် တိုးတက်ပြုပြင် ချဲ့ထွင်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိ၏။ ထိုမြေအောက် မီးရထားမျိုးသည် လန်ဒန်မြို့တွင် သာမက အမေရိကိန်နိုင်ငံရှိ နယူးယော့မြို့၊ ဖိလဒဲလဖီးယားမြို့၊ ဗော့စတန်မြို့၊ရှီကာဂိုမြို့ကြီးများ၌လည်းကောင်၊ တော်ငအမေရိကတိုက် ဗွေနို့ဆိုင်းရက်မြို့၊ စပိန်နိုင်ငံ မဒရစ်မြို့၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့၊ ရုရှားနိုင်ငံ မောစကိုမြို့နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့များတွင် လည်းကောင်း ရှိလေသည်။ နယူးယော့မြို့တော်ရှိ မြေအောက် မီးရထားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံးနှင့် ဆောက်လုပ်ပုံ စံနစ်အကောင်းဆုံးဖြစ်၍ မောစကိုမြို့ မြေအောက်မီးရထားမှာ အလှပဆုံး ဖြစ်၏။ မြေအောက်မီးရထားလမ်းများ ခဲခဲယဉ်းယဉ်းနှင့် ဖောက်ထားပုံကို ကြည့်၍ ယခုခေတ် အင်ဂျင်နီယာပညာသည် မည်မျှ စွမ်းဆောင်နိုင်ပုံကို သိနိုင်ပေသည်။ လန်ဒန်မြေအောက် မီးရထားလမ်းများမှာ လန်ဒန်တစ်မြို့လုံး၏ မြေအောက်၌ အနှံ့အပြား ဖောက်လုပ်ထား၍ ၊ ဝင်္ကပါတမျှ ရှုပ်ထွေးပွေလိမ်လျက်ရှိပေ၏။ သို့ဖြစ်ပါလျက် လမ်းတစ်လမ်းပေါ်၌ပင် တစ်နာရီအတွင်း ရထားအစင်း ၄ဝ ခန့်သည် တိုက်မိခြင်း၊ နှောင့်နှေးခြင်း မရှိဘဲ ခုတ်မောင်းနေ ကြသည်မှာ အံ့ခြီးဖွယ်ရာတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေတော့သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ရထား ပို့ဆောင်ရေး]] [[Category:သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]] 9dl1ukw4qtrfugi6g417xvm1c900eil 0 19352 1034346 451816 2026-05-28T06:24:56Z MrLeo001 143374 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1034346 wikitext text/x-wiki [[File:Archibald Wavell2.jpg|thumb|right]] ==ဝေဗယ်, ဗိုလ်ချုပ်(ခရစ် ၁၈၈၃ -၁၉၅ဝ)== အားဘွဲ့ရဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ် အာခိဗော ပါစီဗယ် ဝေဗယ် (Archibald Percival Wavell) သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] ဘုရင်ခံချုပ် ဟောင်း တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၊ အက်ဆက်နယ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ဝင်ချက်စတာကောလိပ် ကျောင်းနှင့် ဆင်းဒဟတ် စစ်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ပြီးနောက် ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်၌ စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ တောင်အာဖရိကတိုက် တွင် ဖြစ်ပွားသော ဗိုးဝါးစစ်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယအနောက်မြောက် နယ်ခြားဒေသ၌လည်းကောင်း စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဝေဗယ်သည် ပြင်သစ်စစ်မြေပြင်တွင် အမှုထမ်းစဉ် ဒဏ်ရာရရှိ၍ မျက်လုံးတစ်ဖက်ကွယ်သည်။ ထို့နောက် ကော် ကေးဆပ်နယ်ရှိ ရုရှစစ်တပ်တွင် ဗြိတိသျှစစ်ဖက်သံအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက် ရသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၂ဝပြည့်နှစ်အထိ အီဂျစ်ချီ ဗြိတိသျှတပ် ပေါင်းစု စစ်ဦးစီးအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၃၇-၁၉၃၈ ခုနှစ်အတွင်း ပယ်လက်စတိုင်၌ အာရပ်တော်လှန်းရေး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဝေဗယ်ကို ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်၍ ဗြိတိသျှတပ်များကို ကွပ်ကဲ စေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားခါနီးဖြစ်သော ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ တွင် [[ကိုင်ရိုမြို့]] စစ်ဌာနချုပ်၌ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ ဗြိတိသျှတပ်များ၏ တပ်မှူးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းရသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးရာထူး သို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးလျှင် အီဂျစ်နိုင်ငံကို ထိပါးလာသော အီတာလျံ တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်ဖြိုဖျက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ် ဝေဗယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှတပ်ပေါင်းစု၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားသည်။ တစ်ဖန် ဂျပန်နှင့် စစ်ဖြစ်သောအခါ မြန်မာပြည်၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် နယ်သာလန် အရှေ့ အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ဒပ်ချတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လအထိ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့နောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လာ၍ မူလရာထူး၌ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ဗိုလ်ချုပ်ဝေဗယ်အား စစ်သူကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဗိုင်းကောင့်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ သူကောင်းပြုခြင်းခံရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ထိုအချိန်၌ လွတ်လပ်ရေး အတွက် အမျိုးသားစိတ် ပြင်းပြလျက်ရှိရာ ဘုရင်ခံချုပ် ဝေဗယ်သည် မိမိ၏ တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့၍ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် လည်း ထင်ရှားလာသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘုရင်ခံချုပ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး နောက် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန် လေသည်။ အားဘွဲ့ရဝေဗယ်သည် လော့အယ်လင်ဗီ (၁၉၄ဝ)၊ စစ်သား ကောင်း (၁၉၄၈) စသည့်စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့၍ သူ၏ စစ်ရေး စစ်ရာနှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးတို့မှာလည်း ထင်ရှားလေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၂)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:နိုင်ငံတကာ စစ်ခေါင်းဆောင်များ]] [[Category:ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်အရာရှိများ‎]] k2mzypd7dl6v0opsj88oisyy2p5ds8d 0 19508 1034377 1034016 2026-05-28T09:00:41Z Koparlay 143382 1034377 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာသက္ကရာဇ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကောဇာသက္ကရာဇ်'''သည် လကိုအခြေခံသော လများနှင့် ကြယ်တာရာသွားလာမှုကို အခြေခံသော နှစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar calendar) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤပြက္ခဒိန်သည် ရှေးဟောင်း ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်စနစ်အပေါ် အများစုအခြေခံထားသော်လည်း အိန္ဒိယစနစ်များနှင့်မတူဘဲ မက်တွန်စနစ် (Metonic cycle) ကို အသုံးပြုထားသည်။<ref name="clancy">J.C. Clancy, "The Burmese Calendar", 1906.</ref> ထို့ကြောင့် ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်၏ ကြယ်တာရာနှစ်များနှင့် မက်တွန်စနစ်၏ အပူပိုင်းနှစ် (Tropical years) တို့အကြား ကိုက်ညီမှုရှိစေရန်အတွက် ဝါထပ်လနှင့် ရက်ငင်ရက်များကို ပုံသေမဟုတ်သော အပိုင်းအခြားများအလိုက် ထည့်သွင်းညှိနှိုင်းရသည်။ ဤပြက္ခဒိန်ကို [[သရေခေတ္တရာ]]နိုင်ငံတော် တွင် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၆၃၈-၆၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်၌ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် စဉ်ဆက်မပြတ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="eade">J.C. Eade, "The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia", 1995.</ref> ထို့ပြင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အရှေ့တောင်အာရှတိုက်မကြီးရှိ ရခိုင်၊ လန်နား (Lan Na)၊ [[စစ်ဆောင်ပန္နား|စစ်ဆောင်ပန်းနား၊]] လန်ဆန်း (Lan Xang)၊ ယိုးဒယား (Siam) နှင့် ကမ္ဘောဒီးယား စသည့် နိုင်ငံများတွင်လည်း ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="hla-par">ဦးလှပ၊ "မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန"၊ ၁၉၈၇။</ref> လက်ရှိတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန် (Gregorian calendar) နှင့်အတူ တရားဝင်ရုံးသုံးပြက္ခဒိန်အဖြစ် အသုံးပြုလျက်ရှိပါသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ပွဲတော် အပါအဝင် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အစဉ်အလာပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာဓလေ့နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် ဤပြက္ခဒိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။<ref name="myan-encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၀)၊ "သက္ကရာဇ်"။</ref> {{မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု}} [[File:Burmese Calendar.jpg|thumb|မြန်မာပြက္ခဒိန်]] == မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်ပုံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုစနစ် == မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေ၏သွားလာမှုနှင့် လ၏ဖြစ်စဉ်များကို ပေါင်းစပ်တွက်ချက်ထားသည့် နေလသွားပြက္ခဒိန် (Lunisolar Calendar) အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဤစနစ်သည် ရှေးမြန်မာတို့၏ သင်္ချာနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ကျွမ်းကျင်မှုကို ဖော်ပြနေပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် ဟိန္ဒူတို့၏ "သူရိယသိဒ္ဓန္တ" နက္ခတ်ကျမ်းအပေါ် အခြေခံထားသော်လည်း မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ထားသော "မကာရန္တ" နှင့် "သုဒ္ဓဒိန်း" တွက်နည်းများကို အသုံးပြုသည်။<ref name="clancy-tech">J.C. Clancy, "The Burmese Calendar", 1906, p. 12.</ref> မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်၏ လည်ပတ်မှုကို အဓိကယူနစ် (၂) ခုဖြင့် ညှိနှိုင်းသည်။ လ၏ဖြစ်စဉ် (လဆန်းမှ လကွယ်) ကြာမြင့်ချိန်ကို (၂၉.၅၃၀၅၈) ရက်ဟူသော "လတွက်ပုံ" (Synodic Month) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ ကမ္ဘာက နေကို တစ်ပတ်ပတ်မိရန် ကြာမြင့်ချိန်ကို (၃၆၅.၂၅၈၇) ရက်ဟူသော "နှစ်တွက်ပုံ" (Sidereal Year) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name="eade-1995">J.C. Eade, "The Calendrical Systems of Mainland South-East Asia", 1995.</ref> ဤသို့ဖြင့် နေနှင့်လ၏ အချိန်ကွာခြားမှုကို ညှိရန် ရက်ငင်ခြင်းနှင့် ဝါထပ်ခြင်း စနစ်များကို အသုံးပြုရသည်။ နေနှစ် သည် လနှစ် ထက် ၁၁ ရက်ခန့် ပိုရှည်သဖြင့်၊ ရာသီနှင့် လများ ကိုက်ညီနေစေရန် မြန်မာတို့သည် မက်တွန်စနစ် (Metonic Cycle) ကို အသုံးပြုကာ ၁၉ နှစ်လျှင် ၇ ကြိမ်နှုန်းဖြင့် ဝါဆိုလကို နှစ်ထပ် (ဒုတိယဝါဆို) ပြုလုပ်၍ ဝါထပ်ကြသည်။<ref name="hla-par-87">ဦးလှပ၊ "မြန်မာ့ပြက္ခဒိန်သုတေသန"၊ ၁၉၈၇၊ စာ-၄၅။</ref> ထို့ပြင် လ၏ရက်များကို နေနှင့်ကိုက်စေရန် နယုန်လတွင် (၁) ရက် ထပ်တိုးသည့် "ရက်ငင်ခြင်း" (နယုန်ကြီး) ကိုလည်း စနစ်တကျ ထည့်သွင်းတွက်ချက်သည်။ ရှေးမြန်မာပညာရှင်များသည် ကိန်းဂဏန်းကြီးများကို တွက်ချက်ရာတွင် လွယ်ကူစေရန် သက္ကရာဇ်ကို တည်၍ ကိန်းသေများဖြင့် စားကာ ရရှိလာသော "အကြွင်း" ကိုကြည့်၍ ထိုနှစ်၏ ဝါထပ်၊ ရက်ငင် နှင့် သင်္ကြန်ကျချိန်ကို သိရှိနိုင်သော ခြောက်ထပ်ကိန်း နှင့် သုဒ္ဓဒိန်း ပုံသေနည်းများကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="aye-naing">ဦးအေးနိုင် (မဟာဝိဇ္ဇာ)၊ "မြန်မာ့ပြက္ခဒိန် သုတေသနကျမ်း"၊ စာ-၁၁၂။</ref> ဤတွက်ချက်မှုများသည် ဒီဂရီ၊ မိနစ်၊ စက္ကန့်အထိ တိကျသဖြင့် ရေတက်ရေကျနှင့် ရာသီဥတု ခန့်မှန်းရာတွင် အလွန်ထိရောက်သည်။ ပုဂံခေတ် အေဒီ ၁၁ ရာစုကတည်းကပင် မြန်မာတို့သည် နက္ခတ် (၂၇) လုံးနှင့် ရာသီ (၁၂) ပါးစနစ်ကို ကျွမ်းကျင်စွာ အသုံးပြုနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာအထောက်အထားများက သက်သေပြနေသည်။<ref name="dr-than-tun-64">ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်"၊ ၁၉၆၄။</ref> နန်းတွင်း၌ ဟူးရားဖြူ၊ ဟူးရားညို အစရှိသော ပညာရှင်များက ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်စဉ် စနစ်တကျ ပြုစုခဲ့ကြပြီး ယနေ့တိုင် မြန်မာတို့၏ လူမှုစီးပွားနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်များတွင် ဤစနစ်သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ == သက္ကရာဇ်== (၁) မဟာသက္ကရာဇ် = [[ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား]]ရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ [[မာယာဒေဝီ]]၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅)ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။ (၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ (၃) ကောဇာ (ဂေါဇာ)သက္ကရာဇ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် = ပေါက္ကံမင်းဆက် ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းလက်ထက်မှ စ၍ ရေတွက်သည်။ (လက်ရှိ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်) == သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ == ဂေါတမဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် အဉ္ဇနမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး ရှိရင်းသက္ကရာဇ်(၈၆၄၇)နှစ်မှ (၈၆၄၅)နှစ်ဖြို၍ ကျန်နှစ်နှစ်ကို ဘိုးတော်အဉ္ဇဇနမင်း ဖြိုကြွင်းသော အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် (မဟာသက္ကရာဇ်)အဖြစ် သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ အဉ္ဇနသက္ကရာဇ် အတွင်းမှာပင် ဂေါတမဘုရားရှင် သည် သက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဝါခေါင်လ မှ စ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာ တင်ရာ ၇- လကြာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မဂဓတိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ရှိပြီး ၁၄၈-ခုနှစ် ကို ဖြို၍ ထိုနှစ်ကို ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (သာသနာသက္ကရာဇ်) ၁- ခုနှစ် ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ် ကို ဆက်လက် သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင်၂၅ဆက်မြောက်မင်း သုမုန္ဒရီ မင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိ ရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရီ(သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲ ခဲ့ပြန်သည်။ သုမုန္ဒရီသက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း]]လက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။ ထိုအချိန် မှ စ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သရေခေတ္တရာပြည် ဘုရင် သုမုန္ဒရီမင်း ဖြိုသော ၆၂၂ - ကို ပုပ္ပားစောရဟန်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်က စခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။ == ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် == ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာတင်သော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒီရဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ဒေါဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲခဲ့သောအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ် ဟူ၍(၂)မျိုး ကွဲပြားလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ * (ထိုင်းနိုင်ငံ ယိုးဒယားတွင် သာသနာနှစ်ကို သက္ကရာဇ်အဖြစ် သုံးစွဲပေသည်။) သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။ '''သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏'''ဟုပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။ <ref>ပညာအလင်းပြ ရုံးသုံး၊ ကျောင်းသုံး အင်္ဂလိပ်မြန်မာ '''နှစ်တစ်ရာပြက္ခဒိန်''' စာအုပ်</ref> == အလွယ်ကူဆုံးမှတ်ရန် == # လက်ရှိ ခရစ်နှစ် က (၆၃၈) ကို နှုတ်လျှင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ကို ရမည်။ # မြန်မာ ပြက္ခဒိန်နှစ် ကို (၁၁၈၂) ပေါင်းပါက သာသနာနှစ် ကို ရမည်။ == သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး == သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်၊ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။ # ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၇-ခုနှင့်စား၊ အကြွင်းမဲ့ပြတ်၊ # ရောက်ဆဲ သက္ကရာဇ်တည် ၁၉-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်၊ # ရောက်ဆဲသက္ကရာဇ်တည် ၉၅-ခုစား၊အကြွင်းမရှိပြတ်။ === သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း === ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခမ်း ရသေ့ရဟန်း စသည်တို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင် မဟာဝင် သာသနာဝင် ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု၍ တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြား သွားသည်၊ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာ ရှာကြပါကုန်။ (၁) [[အာကာရဋ္ဌမင်းကြီး]] လက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ``မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ´´ဟူသော ပိဋကသင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်- (၂) [[ကုသမင်းကြီး]]လက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခမ်းနှင့်အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀) သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်- (၃) [[အဉ္စန|ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီး]]သည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ်ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။ ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်- (၄) [[အဇာတသတ်]] မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။ ထိုနောက် ၆၂၄-ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ- (၅) [[သုမုန္ဒရီမင်း]]ကြီးသည် [[သီရိခေတ္တရာ|သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး]]၌ ``ဒေါဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။ ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ- (၆) [[ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း|ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီး]] [[ပုဂံပြည်]]၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။ ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ- (၇) [[မိုးညှင်းသတိုး|မိုးညှင်း မင်းတရားကြီး]]သည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊ ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။<ref> မြန်မာရာဇဝင်/ဝေါဟာရဋီကာ</ref> == ကိုးကား == <references/> * ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော် အရှင်ဩဘာသာဘိဝံသ ၏ သုတေသနကရုပ်ပြ အဘိဓာန် (၂၀၀၇) မှ * သုခမှတ်စု * ဒေါက်တာသက်လွင် ၏ သမိုင်းက ပြောသော ပုဂံ။ ပုဂံကပြောသောသမိုင်း {{မြန်မာလများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အချိန်]] j8uje36himhm17s8quq1zlxtx43nydm 0 41903 1034348 792380 2026-05-28T06:39:35Z MrLeo001 143374 /* */ 1034348 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ကျုံမငေးမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျုံမငေးမြို့ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]] |coordinates = {{Coord|16.434917|95.131718|region:MM|display=inline,title}} }} '''ကျုံမငေးမြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ သီဟိုဠ်မှပင့်ဆောင်လာသောမြတ်စွယ်တော်ဘုရားရှိသည်။မြို့လမ်းများမှာကတ္တရာလမ်းများဖြစ်ပြီးလမ်းပန်းသင့်သည်။ '''ကျုံမငေးမြို့သမိုင်း'''အကျဉ်း - ကျုံမငေး ဟူသော အမည်မှာ ကြုင်မငေး ( ကရုံမငေး ) ဟူသော မွန်စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု မှတ်သားရသည် ။ ကြုင် = ချောင်း မငေး = လုံခြုံရာ အရပ် ( ဘေးကင်းလုံခြုံသော ချောင်း ) ဟု ဆိုလိုသည် ။ ထိုသို.ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ပထဝီအနေအထားအရ ဧရာဝတီ မြစ်၏ ယာဘက်ကမ်းတွင် ကျုံမငေး မြို.ရှိ၍ ဝဲဘက်ကမ်းသည် ယခုမော်ကျွန်းမြို.နယ် ရွာသစ်ကျေးရွာ ၊ ကျွန်းကြားကြီးကျေးရွာ ( သရက်တောကျေးရွာ တစ်ဖက်ကမ်း )တို. တည်ရှိပြီး ကျွန်းဒိပ် ၊ သရက်တော ၊ ကျွန်းပြဿဒ် ၊ ကျေးရွာတို.တည်ရှိရာ ကျွန်းကြီးသည် နောက်မှပေါ်လာသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည် ။ ဤမျှ ကျယ်ဝန်းသော မြစ်တွင် ကျုံမငေးဈေးချောင်းသည် လှိုင်းလေ လုံခြုံရာ ဒေသဖြစ်သောကြောင်. ကြုင်မငေးဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်ဟု သမိုင်းတစ်စောင် က ဆိုပါတယ်။[https://myanmargeographicalsociety.org/wakema-township/]ဝါးခယ်မမြို့နယ် မှတ်တမ်း (SRoTUoM - Wakema Township Record)<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဝါးခယ်မမြို့နယ် – Wakema Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/wakema-township/ |access-date=2026-05-28 |language=en-US}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ဧရာဝတီတိုင်း}} [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Ayeyarwady-geo-stub}} f9ssv8ixi1fac3m7le60kmpdro9csqt 1034353 1034348 2026-05-28T06:58:09Z MrLeo001 143374 /* */ 1034353 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ကျုံမငေးမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ကျုံမငေးမြို့ တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]] |coordinates = {{Coord|16.434917|95.131718|region:MM|display=inline,title}} }} '''ကျုံမငေးမြို့''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ သီဟိုဠ်မှပင့်ဆောင်လာသောမြတ်စွယ်တော်ဘုရားရှိသည်။မြို့လမ်းများမှာကတ္တရာလမ်းများဖြစ်ပြီးလမ်းပန်းသင့်သည်။ '''ကျုံမငေးမြို့သမိုင်း'''အကျဉ်း - ကျုံမငေးမြို့သည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]]တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] အစည်းအဝေး (၁၄ ရက်မြောက်နေ့) တွင် [[ဝါးခယ်မမြို့နယ်]]အပိုင် [[ကျုံမငေးရွာ၊ ကျုံမငေးအစုကြီး|ကျုံမငေး]]အား [[မြို့]]အဖြစ် တရားဝင် သတ်မှတ်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ <nowiki>##</nowiki> အမည်ဆင်းသက်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း ကျုံမငေး ဟူသော အမည်သည် [[မွန်ဘာသာစကား]] "ကြုံမငေး" (ကရုံမငေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု မှတ်သားရသည်။ မွန်ဘာသာဖြင့် "ကြုံ" သည် [[ချောင်း]]၊ "မငေး" သည် လုံခြုံရာအရပ် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် "ဘေးကင်းလုံခြုံသောချောင်း" ဟု ဆိုလိုသည်။ ပထဝီအနေအထားအရ [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ ညာဘက်ကမ်းတွင် ကျုံမငေးမြို့ရှိပြီး ဘယ်ဘက်ကမ်းတွင် ယခု [[မော်ကျွန်း|မော်ကျွန်းမြို့နယ်]] ရွာသစ်ကျေးရွာနှင့် [[ကျွန်းကျားကြီးရွာ၊ ကံဘဲ့ကလေး|ကျွန်းကြားကြီး]]ကျေးရွာ (သရက်တောကျေးရွာ တစ်ဖက်ကမ်း) တို့ တည်ရှိသည်။ [[ကျွန်းဒိပ်ရွာ၊ ကျွန်းဒိပ်|ကျွန်းဒိပ်]]၊ သရက်တော၊ [[ကျွန်းပြသာဒ်ရွာ၊ ကျွန်းပြသာဒ်|ကျွန်းပြဿဒ်]] စသည့် ကျေးရွာများ တည်ရှိရာ ကျွန်းကြီးသည် နောက်မှပေါ်လာသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည်။ ဤမျှကျယ်ဝန်းသောမြစ်တွင် ကျုံမငေးဈေးချောင်းသည် လှိုင်းလေလုံခြုံရာဒေသဖြစ်သောကြောင့် "ကြုံမငေး" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဝါးခယ်မမြို့နယ် – Wakema Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/wakema-township/ |access-date=2026-05-28 |language=en-US}}</ref> နောက်ထပ် အယူအဆတစ်ခုမှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၄၈ မှ ၈၇၄ (ခရစ်နှစ် ၁၃၈၆ - ၁၄၂၂) အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရာဇာဓိရာဇ်]]နှင့် [[မင်းခေါင်ဘုရင်များ|ဘုရင်မင်းခေါင်]]တို့၏ အနှစ် (၄၀) ကြာ စစ်ပွဲကြောင့် ဘေးကင်းရာသို့ ရှောင်တိမ်းလိုသော မွန်အမျိုးသားတို့သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး ယခုဈေးချောင်းအတွင်း လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ရာမှ ၎င်းနေရာအား လုံခြုံဘေးကင်းရာဒေသအဖြစ် အစွဲပြုခေါ်ဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ကျုံမငေးဒေသတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၆၃၀ နီးပါးခန့်ကပင် စတင်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဝါးခယ်မမြို့နယ် – Wakema Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/wakema-township/ |access-date=2026-05-28 |language=en-US}}</ref> ရှေးလူကြီးများ၏ ပြောစကားအရ "ကျုံမငေး" ဟူသော အမည်ကို မွန်လူမျိုးများက ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျုံ" သည် ချောင်း၊ "မငေး" သည် မင်္ဂလာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် "မင်္ဂလာရှိသောချောင်း" ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ အခြားအဆိုတစ်ခုအရ မွန်ဘာသာတွင် "ကျုံ" သည် ချောင်း၊ "မငေး" သည် လယ်ဖြစ်ပြီး တချို့ကလည်း "မိကျောင်းရန်ကင်းသောချောင်း" ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းအပြင် "ကျေလ်မငဲ့" ဟူသော မွန်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး "ကျေလ်" မှာ ချောင်း၊ "မငဲ့" မှာ ကြီးမားသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကြောင်း အယူအဆတစ်ရပ်လည်း ရှိသေးသည်။ မြို့ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ထိုသို့ နေထိုင်ခဲ့ကြရာမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် [[၁၂၁၄]] ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် [[၁၈၅၂]]) [[ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ]] အပြီးတွင် နယ်ချဲ့တို့က [[အောက်မြန်မာပြည်]]ကို သိမ်းပိုက်ထားစဉ် [[အထက်မြန်မာပြည်]]ရှိ မငြိမ်မသက်မှုများကြောင့် [[အညာ|အညာဒေသ]]မှ မိသားစုများသည် လှေကြီးများဖြင့် စုန်ဆင်းလာပြီး ကျုံမငေးတွင် ထပ်မံအခြေချလာခဲ့ကြသည်။ ထိုရွှေ့ပြောင်းလာသူများအနက် နေမျိုးသီရိကျော်စွာဘွဲ့ခံ ဦးမှုန်ဆိုသူ ပါဝင်လာခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက တိုက်သူကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ် အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် [[၁၂၇၈]] ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၆ - [[ဝါးခယ်မမြို့]]အား တရားဝင် မြူနီစီပယ်မြို့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုပြီး ၁၀ နှစ်အကြာ) တွင် [[ကျွန်းပြသာဒ်ရွာ၊ ကျွန်းပြသာဒ်|ကျွန်းပြဿဒ်]]ကျေးရွာ၌ ဂတ်တဲ (ရဲကင်း) စိုက်ခဲ့ပြီး၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၉ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၇) တွင် [[ကျုံမငေးရွာ၊ ကျုံမငေးအစုကြီး|ကျုံမငေး]]နှင့် အုန်းပင်ကျေးရွာစုတို့ကို သဲမှုတ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၃ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၉၂၁) တွင် [[ကျွန်းပြသာဒ်ရွာ၊ ကျွန်းပြသာဒ်|ကျွန်းပြဿဒ်ဂတ်]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီး [[ကျုံမငေးရွာ၊ ကျုံမငေးအစုကြီး|ကျုံမငေး]]တွင် ဂတ်ရုံး စတင်ဖွင့်လှစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၂၂ ([[ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်|ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေး]]ခေတ်) တွင် [[မြောင်းမြခရိုင်]] ကောင်စီဘုတ်အဖွဲ့မှ စီမံခန့်ခွဲရေးလုပ်ငန်းများကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရ ဆုတ်ခွာချိန် ၁၉၄၂ ခုနှစ်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ [[ကျွန်းပြသာဒ်ရွာ၊ ကျွန်းပြသာဒ်|ကျွန်းပြဿဒ်]] ကျုံမငေးကို ကျွန်းပြဿဒ်ရွာမှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကျွန်းပြဿဒ်ဘက်ကမ်းတွင် ရှေးဟောင်းစေတီပျက်များနှင့် ရွှေအစစ်ချထားသော တိုင်လုံးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း သိရသည်။ နောင်တွင် ကျွန်းပြဿဒ်ဘက်၌ ကမ်းပါးများပြိုကျသဖြင့် [[ကိုင်းပင်ကြီး|ကိုင်း]]တောကြီးများသာရှိသော ကျုံမငေးဘက်တွင် ရှင်းလင်း၍ မြို့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၃ ရာစုခန့်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော မွန်-မြန်မာ အနှစ် ၄၀ စစ်ပွဲတွင် မြောင်းမြမြို့စား လောက်ဖျား စစ်ရှုံးသောကြောင့် စစ်ပြေးဘဝဖြင့် ယခု ကျွန်းပြဿဒ်နေရာသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ရေမျောလာသော ကျွန်းတုံးကြီးများဖြင့် ပြဿဒ်တည်ကာ စံမြန်းခဲ့သောကြောင့် "ကျွန်းပြဿဒ်" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် ရှေးဟောင်းစေတီများက သက်သေအထင်အရှား ရှိနေသေးသည်။ ရှေးလူကြီးများက ကျွန်းပြဿဒ်ကို ရွာကြီးဘက်ကမ်းဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ကိုးကား <nowiki>*</nowiki> ဝါးခယ်မမြို့နယ် မှတ်တမ်း (SRoTUoM - Wakema Township Record) <nowiki>*</nowiki> [[ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံကျမ်း]] <nowiki>*</nowiki> မွန်-မြန်မာ အဘိဓာန် <nowiki>*</nowiki> ဒေသခံ ရှေးမှီနောက်မှီများ၏ ပြောကြားချက်များ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ဧရာဝတီတိုင်း}} [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Ayeyarwady-geo-stub}} m9q8j4zxtv684iu5y7ipekrp1zntgrj 0 47720 1034239 1023588 2026-05-27T14:29:06Z နေနီဝန်း 89694 /* */ Amirကို ဘာသာပြန်ထားတဲ့ Princeသည် ဒီcontextမှာ မင်းသားမဟုတ်ဘဲ စော်ဘွားဖြစ်ပါတယ် 1034239 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = <big> دولة الإمارات العربية المتحدة</big><br />''{{Unicode|Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah}}'' | ပုံ_အလံ = Flag of the United Arab Emirates.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coats of arms of the United Arab Emirates.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = | ပုံ_နေရာ = LocationUnitedArabEmirates.svg | မြို့တော် = [[အဘူဒါဘီမြို့]] | အကြီးဆုံးမြို့ = [[ဒူဘိုင်းမြို့]] | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ဧရိယာ = ၈၃,၆၀၀ km² (၃၂,၂၇၈ sq mi) | ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၆ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = မပြောပလောက် | အမြင့်ဆုံးနေရာ = | အရှေဆုံးမြစ် = | အကြီးဆုံးအင်း = | ကမ်ရိုးတန်း = | time zone = +၄ | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] | လူဦးရေ = ၄,၇၉၈,၄၉၁ (၂၀၀၇) | လူဦးရေအဆင့် = ၁၂၀ | လူဦးရေအထူ = ၅၅/km² (၁၄၂.၅/sq mi) | လူဦးရေအထူအဆင့် = ၁၅၀ | လူမျိုးများ = | ဘာသာတရားများ = | ပွဲများ = | အမျိုးအစား = ဖက်ဒရယ် သမ္မတ စနစ် နှင့် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = Khalifa bin Zayed Al Nahyan (ခလီဖာ ဘင်ဇာယတ် အယ်နတ်ဟယန်) | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ် | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = Mohammed bin Rashid Al Maktoum (မိုဟာမက် ဘင်ရာရှစ် အယ်မက်ခတွန်) | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၂ ဒီဇင်ဘာ]] [[၁၉၇၁]] | GDP_PPP = ၁၈၂.၈၇၆ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $ ၄၉,၉၉၅ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၈၁၅ | HDI_အဆင့် = ၃၂ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = UAE ဒါဟမ် (AED) | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = AE | cctld = .ae | calling_code = +၉၇၁ }} '''အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု''' ကို အဲမရိတ် (စော်ဘွားပြည်များ) သို့မဟုတ် ယူအေအီး (UAE) ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြပြီး [[အာရှ]]တိုက် အနောက်တောင်ဘက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့်လည်း ပင်လယ်နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉.၂ သန်းမျှ ရှိပြီး ၁.၄ သန်းမှာ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကာ ၇.၈ သန်းမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ လာရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses|title=Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses|publisher=migrationpolicy.org }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုတွင် မြို့တော်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီ နှင့်အတူ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ ဖူဂျာအီရာ ဟူသော [[:en:Emirates of the United Arab Emirates|စော်ဘွားပြည်နယ် (၇) ခု]] ပါဝင်သည်။ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီကို အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှိသော [[:en:Emir|အမီယာ]]ဟုခေါ်သော စော်ဘွားတစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံး စုပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီ တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အဘူဒါဘီစော်ဘွားအား အာရပ်စော်ဘွားများ နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားအား နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာသည် နိုင်ငံတော် ဘာသာဖြစ်ပြီး အာရပ်ဘာသာ စကားမှာ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို နေရာအနှံ့ အသုံးပြုကြသည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရေနံထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020171232/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archivedate=20 October 2012 |title=Oil&nbsp;– proved reserves |publisher=Cia.gov }}</ref> သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၇ ရှိသည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120705035456/http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2011/STAGING/local_assets/pdf/natural_gas_section_2012.pdf Natural Gas]. BP Statistical Review of World Energy June 2012</ref> ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီမင်းသား နှင့် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့သည့် ရှိတ်ဇာယာဒ်မှ အဲမရိတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ရေနံမှာ ရသော အမြတ်ငွေများကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ၊ ပညာရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံတို့တွင် အသုံးချခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 |title=United Arab Emirates profile |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ လုပ်ငန်း အစုံဆုံး ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သော [[ဒူဘိုင်းမြို့]]မှာ ကမ္ဘာ့မြို့တော်တစ်ခုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/business/aviation/its-official-dubai-international-is-worlds-busiest-airport|title = Dubai International is world’s busiest airport|last = Iyer|first = Srinivasan|date = 30 December 2014|work = The National|access-date = 4 January 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/datamapper/index.php |title=IMF Data Mapper |publisher=Imf.org }}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ နှင့် ရေနံ တင်ပို့ရောင်းချမှုပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook>{{cite web |url=http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=The World Factbook |accessdate=21 November 2015 |archivedate=6 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406123811/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html }}</ref><ref name="WTO Trade Statistic 2009">{{cite web |url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE |title=WTO Trade Statistic 2009 |work=Stat.wto.org |accessdate=21 November 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304185435/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE }}</ref><ref name="lse.ac.uk">{{cite web|url=http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf|title=Economic diversification in the GCC countries|page=13|accessdate=21 November 2015|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205052923/http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf}}</ref> ယူအေအီးမှာ ၎င်း၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ အတွက် ဝေဖန်ခံနေရဆဲ ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအတွင်း [[ရှရီအသ်|ရှာရီယာ ဥပဒေ]]၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။<ref name=ramadan>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xs98Nv0Pe5E|title=Sharia law and Westerners in Dubai: should non-Muslims in UAE be made to face Islamic justice?}}</ref><ref>{{cite web|url=http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/|title=United Arab Emirates: Torture and Flogging|work=Fanack|accessdate=21 November 2015|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131138/http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/}}</ref><ref name=bergner>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NqIkQz68_fgC&pg=PA2203|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2008|work=Jeffrey T. Bergner|page=2203}}</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတကာတွင် နေရာတစ်ခု ရယူလာမှုကြောင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူ အချို့က ဒေသအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသောနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာ့ အင်အား အသင့်အတင့်ရှိ နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://nationalinterest.org/feature/the-uae-egypt%E2%80%99s-new-frontier-libya-11184|title=The UAE and Egypt's New Frontier in Libya|work=The National Interest|date=3 September 2014|accessdate=26 October 2014|first=Ellen|last=Laipson}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gevans.org/speeches/speech441.html|title=Middle Power Diplomacy|first=Gareth|last=Evans|date=29 June 2011|accessdate=26 October 2014}}</ref> ==သမိုင်း== ===ရှေးဟောင်းခေတ်=== ယူအေအီးတွင် လူသားတို့ စတင်နေထိုင်သည်ဟု သိရှိရသော အချိန်မှာ [[ဘီစီ]] ၅၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ခန့်က မီးခေတ်ကျောက်များကို တွေ့ရှိရ၍ ထိုစဉ်ကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/uae/uae-archaeologist-discovers-the-swiss-army-knife-from-130-000-years-ago|title = UAE archaeologist discovers the Swiss Army knife from 130,000 years ago|last = Pennington|first = Roberta|date = 5 February 2014|work = The National|accessdate = November 2014}}</ref> ထိုစဉ်အချိန်ကတည်းက ပြင်ပ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော သက်သေရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်မှုများကို တောက်လျှောက် တွေ့ရပြီး အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ ဟာဂျာတောင်များမှ ကြေးနီကို ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.adias-uae.com/ |title=Abu Dhabi Islands Archaeological Survey (ADIAS) |publisher=Adias-uae.com |access-date=22 November 2015 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302223259/http://www.adias-uae.com/ }}</ref> ၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလ်ဖာ (ယနေ့ခေတ် ရာဆယ်ခိုင်မာရ်)အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အီရန်ရှိ ဆပ်စေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာအား ကျူးကျော်ရာတွင် တပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="AbedHellyer2001">{{cite book|author1=Ibrahim Abed|author2=Peter Hellyer|title=United Arab Emirates, a New Perspective|url=https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA83|year= 2001|work=Trident Press Ltd|isbn=978-1-900724-47-0|pages=83–84}}</ref> [[အေဒီ]] ၂ ရာစုတွင် အာရေဗျ၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင်လူမျိုးစုတို့ ရွေ့လျားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အက်ဇ်ဒိုက် ကာတာနီ ( သို့မဟုတ် ယာမာနီ) နှင့် ကူဒါလူမျိုးစုများမှ ဟာဂျာတောင်ကုန်းများ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြပြီး ဆပ်စေးနစ် တို့က အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုး ထားခဲ့ကြသည်။ အယ်လ် ဘာရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော ပါရှားကမ်းရိုးတန်းနှင့် တူရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော အတွင်းပိုင်း အိုအေစစ် မြို့ အယ်လ်အန်တို့သည့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ကုန်သွယ်မှု ပြုရာလမ်းကြောင်းတွင် အရေးပါသော ခရီးထောက်နားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/22 22]–23}}</ref> ယူအေအီးတွင် ရှိသော ခရစ်ယာန်တို့၏ အစောဆုံး နေရာကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆာရ်ဘာနီ ယပ်စ် ကျွန်းဟု ခေါ်သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ဘာသာရေး အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ ၇ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နက်စတိုးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း ဖြစ်၍ အေဒီ ၆၀၀ ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အေဒီ ၇၅၀တွင် ထိုဘုရားကျောင်းအား ငြိမ်းချမ်းစွာ စွန့်ခွာခဲ့သည့် ပုံ ပေါ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled|title = Ancient secrets of Sir Bani Yas unveiled|last = Thomas|first = Jen|date = 12 December 2012|work = The National|accessdate = November 2014|archivedate = 22 December 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222103357/http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled}}</ref> ထိုတွေ့ရှိမှုကြောင့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် အေဒီ ၅၀ ခုနှစ်မှ ၃၅၀ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ၏ နောက်မှ လိုက်၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည့်ဟု ယူဆရသော ရှားပါးသော အထောက်အထား တစ်ခုဖြစ်သည်။ သေချာသည့် အချက်မှာ အိုမန်တွင် ဂျွန်ဟု ခေါ်သော ဘစ်ရှော့တစ်ဦး ၅ရာစုတွင် ရှိခဲ့ပြီး အိုမန်၏ နောက်ဆုံး ဘစ်ရှော့မှာ ၆၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှိခဲ့သော အစ်တီးယန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = The Trucial States|last = Hawley|first = Donald|work= Allen & Unwin|year = 1971|isbn = 9780049530058|location = UK|pages = 48–51}}</ref> ===အစ္စလာမ်=== အာရပ်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ထိပ်စွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရခြင်းမှာ အေဒီ ၆၃၀ တွင် အစ္စလာမ်တို့၏ တမန်တော် မိုဟာမက်ထံမှ အိုမန်ရှိ အုပ်ချုပ်သူများသို့ ဟစ်ဂျရာဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ်တို့၏ ရွေ့လျားမှုအပြီး ၉ နှစ်အကြာ တွင် တိုက်ရိုက်ပေးပို့သော စာ၏ နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ထို့နောက်တွင် အုပ်ချုပ်သူများ အုပ်စုဖွဲ့၍ မဒီနာမြို့သို့ သွားရောက်ကြကာ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်တွင် မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုးထားသော လူကြိုက်နည်းသသည့် ဆပ်စေးနစ်တို့ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]}}</ref> တမန်တော် မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ရှိ အစ္စလာမ် အဖွဲ့အစည်းအသစ်များမှ မွတ်စလင် ခေါင်းဆောင်များကို ပုန်ကန်၍ ခွဲထွက်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အဘူဘက်ကာမှ မဒီနာမြို့မှ စစ်တပ်တစ်တပ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ရစ်ဒါစစ်ပွဲဖြင့် နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ကာ သွေးလွှမ်းသော ဒစ်ဘာ တိုက်ပွဲတွင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]–128}}</ref> ထိုအဖြစ်အပျက်မှ ကယ်လီဖိတ်၏တည်တံ ခိုင်မြဲမှုကို ပြသခဲ့ပြီး အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကို အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသော ရာရှီဒွန် ကယ်လီဖိတ်၏ အောက်တွင် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ===အော့တမန်နှင့် ပေါ်တူဂီခေတ်=== ကြမ်းတမ်းသော သဲကန္တာရ ပတ်ဝန်းကျင်မှ နေ၍ စွယ်စုံရသော လူမျိုးစုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ လှည့်လည်သွားလာနေသော အုပ်စုများ ဖြစ်ကြပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်ရေး အတွက် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတို့ ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုမှ စ၍ အုပ်စုအချင်းချင်း မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွာလေ့ ရှိရာမှ ရာသီ အလိုက် သို့မဟုတ် ရာသီတစ်ခု ၏ တစိတ်တဒေသ နေထိုင်ရာ နေရာများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လူမျိုးစု အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး အဘူဒါဘီရှိ ဘာနီရပ်စ် နှင့် အယ်ဘူဖာလာ၊ ကမ်းရိုးတန်းရှိ အယ်လ် အိန်၊ လီဝါ နှင့် အယ်လ်ဘာရိန်း၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ဒဝါဟီယာ၊ အဝါမီယာ နှင့် မနာဆီယာ၊ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရှာကိုင်ရင် နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ကာဝါဆင် တို့ အပါအဝင် အချို့သော အစုအဖွဲ့ အမည်များမှာ ယနေ့ခေတ် အယ်မရိတ်နိုင်ငံသားများ ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ၁၆ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ဒေသတွင်းရှိ လူဦးရေ၏ အချို့အဝက်မှာ အော့တမန်အင်ပိုင်ယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တိုက်ရိုက် ကျရောက်လျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P History of the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220042810/http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P |date=20 December 2015 }}. Sinimar.eu. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule History of The United Arab Emirates – Ottoman Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107061537/http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule |date=7 January 2018 }}. Liquisearch.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>Diabetes, Fight. (17 March 2012) [http://historyuaeedu.blogspot.com.tr/2012/03/british-and-ottoman-rule.html British and Ottoman rule]. Historyuaeedu.blogspot.com.tr. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၁၇ ရာစုတွင် ယနေ့ခေတ် အဘူဒါဘီ ဟုခေါ်သော နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သော အားကောင်းသော အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာနီရပ်စ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/43 43]}}</ref><ref>'Kashf Al Gumma' "Annals of Oman from Early times to the year 1728 AD" – Journal of the Asiatic Society of Bengal, 1874</ref><ref>Ibn Ruzaiq, translated by GP Badger, "History of the Imams and Sayids of Oman", London 1871</ref> ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ အပေါ် ပေါ်တူဂီတို့မှ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မူစကက်၊ ဆိုဟာ နှင့် ခိုရ်ဖာကန် တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ကမ်းရိုးတန်းနေ လူမျိုးစုများအပေါ် အယ်ဘူကာကီ နှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်သော ပေါ်တူဂီတပ်မှူးများမှ သွေးလွှမ်းသော တိုက်ပွဲများဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ခံတပ်များတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/282 282]}}</ref> ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပင်လယ်ဓားပြ ကမ်းရိုးတန် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဒေသတွင် အခြေစိုက်သော အယ်လ်ကာဝါဆင်တို့၏ လှေများက ဗြိတိသျှ အလံတင်ထားသော သင်္ဘောများကို ၁၇ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |title=November 3, 2008&nbsp;– The UAE is the old Pirate Coast. Not much has changed. |work=Wayne Madsen Report |access-date=18 December 2015 |archive-date=8 December 2011 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208145256/http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |url-status=dead }}</ref> အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်ရေးကို ဓားပြတိုက် နှောက်ယှက်သူများ၏ ဘေးရန် မှ ကာကွယ် ရန် အတွက် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ စခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးမှ အစပြု၍ ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် ဌာနချုပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်များကို ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ဆိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တို့နှင့် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်သူ အချို့တို့ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်ရှိ ပင်လယ်ဓာပြများကို တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ရာမှ တဆင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မင်းသားနယ်များ၏ အနေအထားကို ဖော်ပြသော ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ဆိုသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၄၃ နှင့် ၁၈၅၃ တို့တွင် နောက်ထပ်စာချုပ်များ ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ် နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ အစရှိသော အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တုံ့ပြန်ရန် အတွက် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ထရူရှယ် မင်းသားနယ်များသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် စာချုပ်တွင် ဆက်ဆံရေး ပိုမို နီးကပ်စွာ တည်ဆေက်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့ အနေနှင့် အခြားသော ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများနှင့်လည်း အလားတူ စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားများမှ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ဗြိတိသျှတို့မှ အပ အခြားသူများအား မပေးအပ်ရန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ သဘောတူညီချက် မပါဝင်ဘဲ အခြားသော နိုင်ငံခြား အစိုးရများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း မပြုရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တို့မှလည်း ထရူရှယ်နိုင်ငံများ၏ ကမ်းရိုးတန်းအား ပင်လယ်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ကုန်းမြေပေါ်မှ တိုက်ခိုက်လာပါကလည်း အကူအညီပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထိုသီးသန့် သဘောတူညီချက်ကို အဘူဒါဘီ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း တို့အား အုပ်ချုပ်သူများမှ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်မှ ၈ ရက်ကြားတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အား အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံ နှင့် လန်ဒန်ရှိ ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့မှ ဆက်လက်၍ လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=Tore Kjeilen |url=http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm |title=Trucial States |publisher=Looklex.com |date=4 April 2007 |accessdate=24 December 2015 |archivedate=20 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150220031629/http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm }}</ref> ဗြိတိသျှတို့၏ ပင်လယ်ပြင် စောင့်ကြပ်ပေးမှုကြောင့် ပုလဲရှာ သင်္ဘောများ အနေနှင့် အတန်အသင့် လုံခြုံစိတ်ချစွာ သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှတို့မှ ကျွန်ကုန်သွယ်မှုကို တားမြစ်ထားသဖြင့် အချို့သော မင်းသားများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် အရေးကြီးသော ငွေရပေါက် ရလမ်း တစ်ခု ပိတ်သွားခဲ့သည်။<ref>[http://countrystudies.us/persian-gulf-states/84.htm United Arab Emirates – The Economy". Library of Congress Country Studies]. Countrystudies.us. Retrieved 14 July 2013.</ref> ပင်လယ်ဓားပြမှုများနှင့် ပတ်သက်သော စွပ်စွဲချက်ကို ခေတ်သစ် အီမရိတ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ယခုလက်ရှိ ရှာဂျာ၏ စော်ဘွားမှလည်း ၎င်း၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ထုတ် စာအုပ် "ဆန်းကြယ်သော အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြမှုများ"တွင် ငြင်းဆိုထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = The Myth of Arab Piracy in the Gulf|last = Al Qasimi|first = Sultan|work= Croom Helm|year = 1986|isbn = 0709921063|location = UK|pages = }}</ref> ===ဗြိတိသျှခေတ် နှင့် ရေနံတွေ့ရှိခြင်း=== ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပုလဲရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် နေထိုင်သူများ အတွက် ဝင်ငွေ နှင့် အလုပ်အကိုင် ရရှိစေခဲ့သည်။ [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်]] ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ထိုလုပ်ငန်းကို ကြီးမားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ကွယ်ပျောက်သွားရသည့် အကြောင်းမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကျုံ့ခြင်း နှင့် ပုလဲမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ပေါ်ပေါက် လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော လုပ်ငန်းများမှာ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အပြီး မကြာမီတွင် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ အိန္ဒိယ အစိုးရသစ်မှ ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်နိုင်ငံများမှ တင်ပို့သော ပုလဲများကို အခွန်အတုပ် ကြီးမားစွာ ကောက်ခံခြင်းကြောင့် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ ပုလဲလုပ်ငန်း ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ထရူရှယ်နိုင်ငံများတွင် ကြီးစွာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp |title=UAE History & Traditions: Pearls & pearling |work=UAEinteract |accessdate=24 December 2015 |archivedate=6 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206103534/http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp }}</ref> [[File:Mid-20th century Dubai.JPG|thumb|left|၁၉၅၀ ခုနှစ် [[ဒူဘိုင်းမြို့]]]] ဗြိတိသျှတို့က စော်ဘွားနယ်များအတွင်းရှိ အသေးစား ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် အတွက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ရုံးတစ်ရုံးအား ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မင်းသားနယ်များ အတွင်းမှ မင်းသား ၇ ယောက်တို့က ၎င်းတို့အကြားရှိ ကိစ္စရပ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ကောင်စီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးရုံးအား လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထရူရှယ်နိုင်ငံများကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite web|url=http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020019/http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archivedate=3 August 2008|title=Al Khaleej News Paper}}</ref> ဒူဘိုင်းမင်းသား ရာရှစ်၏ ဥပဒေ အတိုင်ပင်ခံ အဒီဘီတာအား ကောင်စီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဥပဒေ အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429011257/https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archivedate=29 April 2011 |title=Trucial States Council until 1971 (United Arab Emirates) |publisher=Fotw.net }}</ref> လူမျိုးစု အသွင်သဏ္ဌန် နေထိုင်ကြသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ပုံစံနှင့် စော်ဘွားနယ်များ အကြားတွင် နယ်နိမိတ် မရှိခြင်းကြောင့် အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ညှိနှိုင်းမှု ဖြင့် ဖြစ်စေ ရှားရှားပါးပါး အင်အားသုံး၍ ဖြစ်စေ ဖြေရှင်းလေ့ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ထရူရယ် အိုမန် စကောက်ဟု ခေါ်သော စစ်တပ် အသေးစားကလေး တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနနှစ် အိုမန်နှင့် အဘူဒါဘီ တို့အကြား တောင်ပိုင်းရှိ နယ်နိမိတ် တစ်ခုဖြစ်သည့် ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြရာတွင် ဗြိတိသျှတို့က အဘူဒါဘီ ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5444.htm|title=United Arab Emirates (06/07)|publisher=State.gov}}</ref> ၁၉၇၄ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အဘူဒါဘီ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံတို့ကြား နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု ပြဿနာအား ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသဘောတူညီချက်မှာ အတည်မပြုရ သေးပေ။<ref>{{cite book|last1=Gray|first1=Matthew|title=Global Security Watch – Saudi Arabia|date=7 October 2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-0-313-38699-2|page=99|url=https://books.google.co.uk/books?id=dxvFBAAAQBAJ&source=gbs_navlinks_s|accessdate=20 June 2015}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့ အကြားရှိ နယ်စပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url = http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592|title = Historic UAE-Oman accord involves 272km of border|date = 22 July 2008|work = Gulf News|accessdate = November 2014|archivedate = 29 November 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20141129030925/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592}}</ref> ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရမှ ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ခေါင်းဆောင်များ ထံမှ နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများအား လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးရန် တရားဝင် ကတိကို ရရှိခဲ့သည်။ ပါရှားတွင် ၁၉၀၈ မှ စ၍ လည်းကောင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ စ၍ လည်းကောင်း ရေနံ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့မှုကြောင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း သိရှိခဲ့ရသဖြင့် ဗြိတိသျှ တို့ ဦးဆောင်သော ရေနံကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် အီရတ် ရေနံ ကုမ္ပဏီ (အိုင်ပီစီ) မှ ဒေသအား စိတ်ဝင်စားမှု ပြသခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဘီပီ ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် အင်ဂလို ပါရှား ရေနံကုမ္ပဏီ (အေပီအိုစီ) မှ အိုင်ပီစီတွင် ရှယ်ယာ ၂၃.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ မှ စ၍ ကုန်းတွင်း ရေနံ ရှာဖွေရန် အတွက် ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး အိုင်ပီစီ၏ အပေါင်းအပါ ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သော ရေနံ ကွန်ဆက်ရှင်း လိမိတက်၏ ကိုယ်စား အေပီအိုစီမှ ပထမဆုံး အကြိမ် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 41–42}}</ref> အေပီအိုစီ အနေနှင့် အိုင်ပီစီမှ တဆင့် လုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်သော အနီရောင်မျဉ်းကြောင်း သဘောတူညီချက်ကြောင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို တစ်ဦးတည်း လုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပီစီအယ်လ် နှင့် ထရူရှယ် ခေါင်းဆောင်များ အကြားတွင် စာချုပ်အချို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပုလဲကုန်သွယ်မှု ပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဆင်းရဲမှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော ဒေသများ အတွက် အသုံးဝင်သော အကျိုးအမြတ်များကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော အီရန်၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံကဲ့သို့ ရေနံကြောင့် တိုးပွားလာသော ချမ်းသာမှုများကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့နိုင်ရန်မူ ခဲယဉ်းနေသေးသည်။ အဘူဒါဘီရှိ ပထမဆုံး လွန်တွင်းကို အိုင်ပီစီမှ လုပ်ကိုင်နေသော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်း ရေနံ ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီ (ပီဒီတီစီ) မှ ၁၉၅၀ တွင် ရပ်စ်ဆာဒါ၌ စတင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ပေပေါင်း ၁၃,၀၀၀ နက်သော လွန်တွင်းနက် ဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်မျှ ကြာအောင် တူးဖော်ခဲ့သော်လည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပဲ ထိုခေတ်အခါက များပြားလှသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်သည့် စတာလင်ပေါင်တစ်သန်း မျှ ကုန်ကျခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘီပီ၏ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ဒီအာစီ ရေနံရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီသည် အဘူဒါဘီနယ် အုပ်ချုပ်သူများထံမှ ကမ်းလွန် ရေနံရှာဖွေခွင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘီပီသည် နောင်တွင် တိုတယ်လ် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် ပြင်သစ် ရေနံကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရေး ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော အဘူဒါဘီ ပင်လယ်ဒေသ လိမိတက် (အက်ဒ်မာ) နှင့် ဒူဘိုင်း ပင်လယ် ဒေသ လိမိတက် (ဒူမာ) တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေအောက် ရေနံ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းအများအပြားကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နာမည်ကျော် ပင်လယ်ပြင် စူးစမ်းရှာဖွေ လေ့လာသူ ယက် ကော်စတူး ဦးဆောင်သည့် လုပ်ငန်း တစ်ခုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Cousteau|first1=Jacques|title=Calypso explores for underwater oil|journal=National Geographic Magazine|date=August 1955|volume=CVIII|issue=2|accessdate=19 November 2014}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေပေါ် ပလက်ဖောင်း ရေနံတူးစင်တစ်ခုကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့မှ ဆွဲယူလာခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ ရေပိုင်နက် အမ်းရှိတ် ပုလဲကွင်း အပေါ်တွင် နေရာချထားကာ ရေနံတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မတ်လတွင် သာမာမာ အပေါ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရေနံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုကျောက်ဖြစ်တည်မှု မှတဆင့် တန်ဖိုးရှိသော ရေနံရှာဖွေ တွေ့ရှိမှု အမြောက်အမြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုမှာ ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရေနံ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဒ်မာသည် ဇာကွန် နှင့် အခြားဒေသများတွင် ကမ်းလွန်ရေနံများ ဆက်လက် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း စီးပွားဖြစ် ရေနံတွင်းများ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းကမ်းလွန်ရှိ ဖာတေး ရေနံတွင်း နှင့် ရှာဂျာကမ်းလွန် မူဘာရက် ရေနံတွင်း (အီရန်နှင့် ဝေစုခွဲ) တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last1=Butt|first1=Gerald|title=Oil and Gas in the UAE|url=https://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf|website=UAE Interact|accessdate=19 November 2014|archivedate=23 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123003948/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf}}</ref> ပီဒီတီစီမှလည်း ကုန်းတွင်း ရေနံရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်တူးဖော်သော လွန်တွင်းနက် ၅ ခုမှလည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇တွင် တာရစ်ဖ် အနီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသ မာဘန် အမှတ် ၃ တွင်းမှ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ရေနံပမာဏကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 413–416}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပီဒီတီစီသည် အဘူဒါဘီ ရေနံ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရေနံမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ အဘူဒါဘီအား အုပ်ချုပ်သူ ဇာယတ် ဘင် စူလတန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအများပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းများ၊ လူနေအိမ်များ၊ ဆေးရုံများ နှင့် လမ်းများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း ရေနံတင်ပို့မှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ရာရှစ် ဘင် ဆာအိ အယ် မတ်တွန်းမှ အကန့်အသတ်ရှိသော ရေနံအရင်းအမြစ်မှ ရရှိသော ဝင်ငွေများဖြင့် ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့မြို့တော် ဖြစ်လာမည့် ဒူဘိုင်း အတွက် လိုအပ်သော အမျိုးမျိုးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998|title=Middle East &#124; Country profile: United Arab Emirates|publisher=BBC News|date=11 March 2009}}</ref> ===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း(၁၉၇၁)=== [[File:Zayed bin Al Nahayan.jpg|thumb|upright|ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်သည်။]] ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အနေနှင့် ယနေ့ခေတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဒေသများကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အမတ်များမှ တော်ဝင်ရေတပ်မတော် အနေနှင့် ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်များကို ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဒဲနစ် ဟေလီမှ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များသည် အလွန်အမင်း ဖြန့်ကျက်ထားသဖြင့် ထရူရှယ်အစောင့်‌ရှောက်ခံနယ်ကို ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း လက်နက် ပြည့်စုံစွာ မရှိကြောင်း အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟာရိုးလ် ဝီလ်ဆင်]] က ထရူရှယ်မင်းသားနယ် ၈ ခု နှင့် အတူ ဗြိတိသျှတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အောက်တွင် ရှိနေသော [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ]] တို့ကိုပါ သဘောတူစာချုပ် အရ ဆက်ဆံရေးကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒ်ဝပ် ဟိသ်မှ ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် အဘူဒါဘီနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းက ၎င်းတို့၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိ ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဗြိတိသျှ တပ်များကို အဲမရိတ် တွင် ထားရှိသည့် အတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးပါမည်ဟု ကမ်းလှမ်း၍ ဗြိတိသျှတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စာချုပ်ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရမှ ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite web|author=Jonathan Gornall|date=2 December 2011 |url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/sun-sets-on-british-empire-as-uae-raises-its-flag#page5 |title=Sun sets on British Empire as UAE raises its flag |work=The National|location=Abu Dhabi}}</ref> ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီ အမတ် ဂေါ်ရွန်ဝီ ရောဘတ်မှ စော်ဘွားဇာယတ်အား ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များ ရုပ်သိမ်းမည်ကို အကြောင်းကြားပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စော်ဘွားနိုင်ငံ ၉ ခုမှ အာရပ်စော်ဘွားများ၏ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် စာချုပ်အရ ဆက်ဆံရေး ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်လည်ပိုင်း အထိ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပတ်သက်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite web |url=http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php |title=History the United Arab Emirates (UAE)&nbsp;– TEN Guide |work=Guide.theemiratesnetwork.com |date=11 February 1972 |accessdate=11 March 2016 |archivedate=8 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608021436/http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php }}</ref> မိမိကိုယ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိခြင်းအတွက် ကြောက်ရွံ့နေမှုများမှာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် မရပ်တည်မီ ရက်များတွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှား လာစေခဲ့သည်။ အီရန် ဖျက်သင်္ဘော အုပ်စုမှ ပင်လယ်ကွေ့ အောက်ပိုင်းတွင် စုစည်းပြီး တွန်းဘ် ကျွန်းများဆီသို့ ဦးတည်မောင်နှင် လာခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းများကို အဓမ္မသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် အရပ်သားများနှင့် အာရပ်စစ်သားများအား ထွက်ပြေးခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထိုကျူးကျော်မှုများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်တွင် ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောများမှာ မည်သို့မျှ အရေးယူခြင်း မရှိပဲ ရပ်ကြည့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |title=TONB ISLANDS (GREATER and LESSER), two tiny islands of arguable strategic importance in the eastern Persian Gulf, south of the western tip of Qešm island |last1=Mirfendereski |first1=Guive |date=25 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704222708/http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |archive-date=4 July 2015 }}</ref> ဖျက်သင်္ဘောအုပ်စုသည် အဘူမူဆာ ကျွန်းသို့လည်း ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စော်ဘွား ခါလစ် ဘင် မိုဟာမက် အယ်လ် ကာဆီမီက ၎င်း၏ တပ်များ အနေနှင့် ကျူးကျော်လာသော အီရန်တပ်များကို တွန်းလှန်ရန် မဖြစ်နိုင်မှန်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကျွန်းအား အီရန်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၃ သန်းဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ အဘူဒါဘီရှိ ကမ်းမြောင်များကို ၎င်းတို့ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Krane |first1=Jim |year=2009 |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/81 81]–84}}</ref> ဘာရိန်း နိုင်ငံသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်း၊ ကာတာနိုင်ငံမှာ စက်တင်ဘာလတွင်၎င်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှ နှင့် ထရူရှယ်မင်းသားနယ်များ အကြား သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခါတွင် ထိုနိုင်ငံများမှာ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-1021.html |title=Bahrain&nbsp;– INDEPENDENCE |publisher=Country-data.com }}</ref> အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းသားနှစ်ဦးမှာ ၎င်းတို့ မင်းသားနယ် နှစ်ခုပေါင်းစပ်၍ ပြည်ထောင်စု တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲပြီး အခြေခံ ဥပဒေ တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီးနောက် အခြားမင်းသားနယ် ၅ ခုမှ အုပ်ချုပ်သူများကိုလည်း အစည်းအဝေး ဖိတ်ခေါ်၍ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထိုမင်းသားနယ် နှစ်ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် အပြီးရေးဆွဲရန် သဘောတူထားခဲ့သည်။<ref name=infoplease>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/country/profiles/united-arab-emirates.html |title=United Arab Emirates: History, Geography, Government, and Culture&nbsp;— |publisher=Infoplease.com |accessdate=2016-02-12 }}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် ဒူဘိုင်း ဧည့်ဆောင် နန်းတော်၌ အခြားမင်းသားနယ် လေးခုမှလည်း အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဟု ခေါ်တွင်သော ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံနှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Simon C. Smith|title=Britain's Revival and Fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States, 1950–71|url=https://books.google.com/books?id=w_qCeBV9IW0C&pg=PA64|year=2004|work=Routledge|isbn=978-0-415-33192-0|pages=64–}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119060814/http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archivedate=19 November 2011 |title=Trucial Oman or Trucial States&nbsp;– Origin of Trucial Oman or Trucial States &#124; Encyclopedia.com: Oxford Dictionary of World Place Names |publisher=Encyclopedia.com }}</ref> ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကောင်စီမှာ အုပ်ချုပ်သူ ၇ ဦးမှ ခန့်အပ်ထားသော အဖွဲ့ဝင် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည့် အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အာရပ်နိုင်ငံများ အသင်းသို့ ၁၉၇၁ တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အဘူဒါဘီမှ ပထမဆုံး ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံမှ ကူဝိတ်နိုင်ငံအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သည့် အခါတွင် ယူအေအီးတပ်များမှ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်သော မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်=== [[File:Abu Dhabi Corniche Skyline.jpg|thumb|ရှာဂျာမြို့မြင်ကွင်း]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ တိုက်ခိုက်သည့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ တာလီဘန် ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ (၂၀၀၁) ခုနှစ်နှင့် အီရတ်ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) ခုနှစ် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီမြို့ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အယ်လ်ဒါဖရာ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းမှနေ၍ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး စစ်ပွဲ၏ စစ်ဆင်ရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခြေစိုက်စခန်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]]တွင် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မျှော်ကြည့် စစ်ဆင်ရေး တွင်လည်းကောင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်ဆင်ရေးများကို အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် နှင့် ၎င်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>Alfred B. Prados (20 November 2002) {{Cite web |title=Iraqi Challenges and U.S. Responses: March 1991 through October 2002 |url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=18 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060818063026/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf }}, The Library of Congress, US.</ref><ref>{{cite journal |author=Sean Foley |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |title=The UAE: Political Issues and Security Dilemmas |journal=Middle East Review of International Affairs |volume=3 |issue=1 |date=March 1999 |archive-date=13 June 2013 |access-date=26 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |access-date=26 March 2016 |archive-date=13 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=13 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့သည့် အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် ပြင်သစ် အမြဲတမ်း အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခွင့် ပြုသည့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704414 |title=United Arab Emirates profile – Timeline |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လစ်ဗျားအား တိုက်ခိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ပထမ သမ္မတဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ အဘူဒါဘီ၏ မင်းသားအဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ယူအေအီး အုပ်ချုပ်သူများ၏ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ခါလစ်ဖာအား သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ခါလစ်ဖာ၏ အဘူဒါဘီ အိမ်ရှေ့မင်းသား နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3975737.stm |title=Veteran Gulf ruler Zayed dies |publisher=BBC News |date=2 November 2004 }}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ ရှိတ် မတ်တွန်း ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်း ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရှေ့မင်းသား ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းမှ အုပ်ချုပ်သူနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာကို ဆက်ခံ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ယူအေအီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ရွေးထုတ်ထားသော မဲပေးသူ အနည်းငယ်က အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဝက်ကျော်ကို ရွေးကောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အခြား အာရပ်နိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အာရပ်နွေဦးတော်လှန်ရေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသော်လည်း အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၀၀ ကျော်မှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို တောင်းဆိုကြသဖြင့် အကျဉ်းချ နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။ ထိုမျှသာမက အချို့သူများမှာ နိုင်ငံသား အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde25/0018/2014/en/|title=United Arab Emirates: Silencing dissent in the United Arab Emirates (UAE) |publisher=Amnesty International |accessdate=2016-02-12}}</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ အုပ်ချုပ်သူ မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှ နိုင်ငံရေး အရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိစေရန် တောင်းဆိုသဖြင့် အကျယ်ချုပ် ချထား ခံခဲ့ရသည်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံဖြစ်သော ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယူအေအီးမှ မိမိ၏ အစိုးရကို အွန်လိုင်းတွင် လှောင်ပြောင်ခြင်းနှင့် ဆိုရှယ် မီဒီယာကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒပြရန် စည်းရုံးခြင်းတို့အား ဥပဒေမဲ့ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ==ပထဝီဝင်== [[File:UAE Regions map.png|left|thumb|300px|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ မြေပုံ]] [[File:Dunebashing group Dubai.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့စွန်ရှိ သဲကန္တာရ မြင်ကွင်း]] အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အိုမန် ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိကာ အိုမန် နိုင်ငံ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မဟာဗျူဟာ ကျသော နေရာဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းများ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရာ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားသို့ တောင်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ရာ ဒေသ တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080705161411/http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archivedate=5 July 2008 |title=UAE Oil and Gas |publisher=Uae.gov.ae |date=19 June 1999 }}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၂°၃၀' မှ ၂၆°၁၀' အတွင်း၊ အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၅၁° and ၅၆°၂၅′ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံနှင့် ၃၃၀မိုင် (၅၃၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အနောက်ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားပြီး အိုမန်နိုင်ငံနှင့် ၂၈၀မိုင် (၄၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အရှေ့တောင်ဘက် နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် ကွာအယ်လ်အူဒိ တွင် ကာတာနိုင်ငံနှင့် ၁၂မိုင် (၁၉ကီလိုမီတာ) မျှ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာမှာ နယ်နိမိတ်ပြဿနာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408121304/http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archivedate=8 April 2010 |title=Saudi-UAE Disputes |publisher=Arabmediawatch.com |date=21 August 1974 }}</ref> ဗြိတိသျှတို့ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်နှင့် အငြင်းပွားဆဲ ကျွန်းများ၏ ပြဿနာမှာ မရှင်းရသေးဘဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အိမ်နီးချင်း ကာတာနိုင်ငံနှင့်လည်း အခြားကျွန်းများ အတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm |title=UAE Disputes, International UAE Disputes, UAE Boundary Dispute, UAE National Disputes, UAE Emirate Disputes, Claims Three Islands, Abu Musa Island, Greater & Lesser Tumb, The History of Islands, Human Resources UAE, Arab Emirates |publisher=Uaeprison.com |date=14 May 2007 |access-date=27 March 2016 |archive-date=4 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804050555/http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm }}</ref> အကြီးဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနယ်မှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၈၇% မျှ ရှိပြီး ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ အသေးငယ်ဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အက်ဂျ်မန်မှာ ၁၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂၅၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ (ပုံတွင်ကြည့်ပါ။) ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ၄၀၄မိုင် (၆၅၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ဆားလွင်ပြင်များ အများဆုံး ပါဝင်ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်း အတော်ဝေးဝေးထိ တည်ရှိသည်။ အကြီးဆုံး သဘာဝ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အဘူဒါဘီ၊ ရှာဂျာနှင့် အခြားဒေသတို့တွင် ဆိပ်ကမ်းများကို သောင်တူး တည်ဆောက် ထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း ကျွန်း အများအပြား ရှိပြီး အချို့သော ကျွန်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အီရန်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ တို့နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော ကျွန်းမများ နှင့်အတူ များပြားလှသော သန္တာကျောက်တန်းများ၊ ရွေ့လျားနေသော သောင်ခုံများကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ ပြင်းထန်သောလှိုင်းနှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသော လေပြင်းများကြောင့် ကမ်းခြေအနီး သင်္ဘောများ သွားလာမှုကို ပိုမို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ယူအေအီးသည် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တွင်လည်း အယ်ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိလျက် ရှိပြီး ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြား အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် ထိပ်ဆုံးရှိ မူဆန်ဒမ် ကျွန်းဆွယ်မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ ကြားခံထားသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ရွေ့လျားလျက် ရှိသော သဲသောင်ခုံများ ဖြစ်ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ၏ လူမနေသော ဒေသဖြစ်သော ရပ်ဘ် အယ်လ် ခါလီနှင့် ပေါင်းစပ် သွားသည်။ အဘူဒါဘီ၏ သဲကန္တာရနယ်တွင် အရေးပါသော အိုအေစစ်နှစ်ခုရှိပြီး အမြဲတမ်း နေထိုင်ရန် နှင့် စိုက်ပျိုးရန် လုံလောက်သော မြေအောက်ရေကို ထိုအိုအေစစ်တို့မှ ပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>Muhammad Aurang Zeb Mughal (2013). Persian Gulf Desert and Semi-desert. Robert Warren Howarth (ed.), ''Biomes & Ecosystems'', Vol. 3. Ipswich, MA: Salem Press, pp. 1000–1002.</ref> ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လီဝါ အိုအေစစ် မှာ တောင်ဘက်တွင် ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ နှင့် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ် မထားသော နယ်စပ် အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ လီဝါ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၆၂မိုင် (၁၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် အယ်လ်ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ်ရှိပြီး ၎င်းမှာ အဘူဒါဘီနှင့် အိုမန် နယ်စပ် နှစ်ဘက်စလုံးသို့ ဖြန့်ထွက်လျက် ရှိသည်။ အိုမန်နိုင်ငံ နယ်စပ် အနီးရှိ ဇက်ဟာ ကန်မှာ လူလုပ်သော ရေကန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ထိုဒေသမှ ပြန်လည် မဆုတ်ခွာမီ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ စော်ဘွားနယ် ခုနစ်ခု ကြားရှိ အတွင်းပိုင်း နယ်နိမိတ်များကို အသေးစိတ် ချပြခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေမည့် အငြင်းပွားမှုများကို ကြိုတင်တားဆီး​ပေးခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စော်ဘွားနယ်တို့၏ အုပ်ချုပ်သူများမှ ဗြိတိသျှတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကကို လက်ခံခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ဒူဘိုင်း နှင့် ရှာဂျာ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုတို့မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည် အထိ မဖြေရှင်းနိုင်ပဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အရှုပ်ထွေးဆုံး နယ်နိမိတ်များမှာ အယ်လ် ဟာဂျာ အယ်လ် ဂါဘီ တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသရှိ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ဒါဇင်ခန့်ကို စော်ဘွားနယ် ၅ ခုမှ သူပိုင်သည် ငါပိုင်သည်ဟု အငြင်းပွားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ===ဒေသရင်း အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ=== [[File:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|ဖူဂျာရာ အနီး သဲကန္တာရတွင် ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းနေသော အကေးရှားပင်များ]] အိုအေစစ်များတွင် စွန်ပလွံပင်များ၊ အကေးရှားပင်များ နှင့် ယူကလစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။ သဲကန္တာရ ဒေသတွင် ဒေသရင်း အပင်များမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး မြက်ပင်များနှင့် ဆူးခြုံများသာ ရှိသည်။ ဒေသခံ တိရစ္ဆာန်များမှာ အလွန်အအမင်း အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် မျိုးသုဉ်းလု နီးပါး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဘာနီရပ်စ်ကျွန်းတွင် ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေ အစီအစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အချို့ တိရစ္ဆာန်များ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး အာရေဗျ ဒရယ်များ နှင့် ကျားသစ်များမှာ ဥပမာ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းငါး နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် မက်ကရယ်ငါး၊ ပါ့ချ် ငါး နှင့် တူနာငါး တို့အပြင် ငါးမန်း နှင့် ဝေလငါးတို့ ပါဝင်သည်။ ===ရာသီဥတု=== ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူလျော့ပိုင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီများ ရှိကြသည်။ အပူဆုံးလမှာ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်တွင် ပျမ်းမျှ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၄၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် (၁၁၃ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်မားသည်။ အယ်လ်ဟာဂျာ တောင်ကုန်း ဒေသတွင်မူ အပူချိန် လျော့နည်းပြီး ကုန်းမြေ မြင့်တက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ အတွင်း ပျမ်းမျှ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁၀ ဒီဂရီ မှ ၁၄ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်း ( ၅၀ ဒီဂရီမှ ၅၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အတွင်း) ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.abudhabi.ms/weather.html |title=rak Weather |publisher=Abudhabi.ms |date=8 March 2007 |access-date=29 March 2016 |archive-date=16 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130816085918/http://abudhabi.ms/weather.html |url-status=dead }}</ref> နွေနှောင်းလများ အတွင်းတွင် ရှာကီ (အရှေ့တိုင်းသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟု ခေါ်သော စိုထိုင်းသော အရှေ့တောင်လေကြောင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်၍ အဆင်မပြေ ဖြစ်ရသည်။ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၄.၇ လက်မ (၁၂၀ မီလီမီတာ) ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၁၃.၈ လက်မ (၃၅၀ မီလီမီတာ) အထိ ရောက်ရှိတတ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နွေလများ အတွင်း၌ တိုတောင်းပြီး သည်းထန်သော မိုးရွာကျတတ်ပြီး ထိုအတွက်ကြောင့် ရံဖန်ရံခါတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်သွေ့သော ချောင်းခြောက်များ အတွင်းတွင် ရေလျှံတတ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7189929.stm |title=In Pictures &#124; Flooding in the UAE |publisher=BBC News |date=15 January 2008 }}</ref> ထိုဒေသ အတွင်းတွင် မကြာခဏ ဆိုသလို ပြင်းထန်သော သဲမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်ပြီး မြင်နိုင်စွမ်းကို သိသာစွာ လျော့ကျစေသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၌ ပထမဆုံး အကြိမ် နှင်းကျခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်းမြင့် ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4135857.stm Middle East | Cold snap brings Gulf rare snow]. BBC News (30 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် နှင်းနှင့် နှင်းသီးများကို ပိုမိုမြင်တွေ့လာရသည်။<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/abu-dhabi-snow-hail-dubai/1/414185.html Global warming or wonder! Hail the snow in Abu Dhabi : World, News – India Today]. Indiatoday.intoday.in. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/middle-east-snow-extreme-heatwaves-and-uae-fog-whats-going-on-with-the-weather Middle East snow, extreme heatwaves and UAE fog: what's going on with the weather? | The National]. Thenational.ae (29 January 2013). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ ဂျီဘဲလ် ဂျိုက်စ် တောင်ကုန်း အစုအဝေးတွင်မူ နှင်းစတင် ကျဆင်းသည့် အချိန်မှစ၍ နှင်းကျဆင်းမှုကို ၂ ကြိမ်သာ ကြုံတွေ့ရသေးသည်။<ref>{{cite news|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663|title=Heavy snowfall on Ras Al Khaimah's Jebel Jais mountain cluster|author=Nasouh Nazzal|work=Gulf News|date=24 January 2009|accessdate=29 March 2016|archivedate=24 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124041115/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663}}</ref> ==နိုင်ငံရေး== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg |width1=150 |caption1= ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ သမ္မတနှင့် အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |alt1= |width2=153 |caption2= မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းသည် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |image2=Sheik Mohammed bin Rashid Al Maktoum.jpg |alt2= }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသော သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များ၏ ပြည်ထောင်စုဖြစ်သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို အဘူဒါဘီ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ဖူဂျာအီရာ၊ ရှာဂျာ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း နယ်တို့မှ စော်ဘွားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်သည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရသို့ အပ်နှင်းမထားသော တာဝန်များကို စော်ဘွာများသာ ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B|title=UAE Government: Political system|work=UAEinteract|accessdate=2016-02-12|archivedate=13 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ဝင်ငွေ ရာခိုင်နှုန်း တစ်ခုကို ယူအေအီး၏ ဗဟို ဘတ်ဂျက်သို့ ထည့်သွင်းရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp |title=UAE Government: Political system |work=UAEinteract |accessdate=2016-02-12 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp }}</ref> သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာများမှာ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်ခံခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားမှာ သမ္မတ နေရာကို ရယူပြီး ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ရယူသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးမှ လွဲ၍ ကျန် ဝန်ကြီးချုပ်များ အားလုံးမှာ ဒု-သမ္မတ နေရာကို ပူးတွဲ တာဝန်ယူကြသည်။ ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်သည်မှ စ၍ ၎င်းကွယ်လွန်သည့် နေ့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် အထိ ယူအေအီး၏ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသူ ကွယ်လွန်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီမှ ၎င်း၏ သားဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းအား ထိပ်သီးကောင်စီမှ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အဘူဒါဘီ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဖြစ်သော မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းမှာ သမ္မတ နေရာကို အမွေဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့စံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html|title=UAE|publisher=Arabruleoflaw.org|accessdate=2016-02-12|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503194032/http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html}}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဝက်မျှ ပါဝင်သည့် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီတွင် စော်ဘွားနယ် အားလုံးမှ ရွေးထုတ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည်။ တစ်ဝက်မှာ အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွားများမှ ခန့်အပ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ဝက်မှာ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ရွေးချယ်ထားသော ၂ နှစ် သက်တမ်းရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှာ အတိုင်ပင်ခံ အဆင့်ဖြင့်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801202643/http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archivedate=1 August 2008|title=UAE Federal e-Government Portal|publisher=Government.ae}}</ref> ယူအေအီး၏ အီးဂါးဗားမင့် စနစ်မှာ ယူအေအီး ဖက်ဒရယ် အစိုးရအား အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://government.ae/en/web/guest/service-channels|title=Service Channels- The UAE Government Official Portal|author=UAE federal eGovernment|accessdate=8 September 2014|archive-date=27 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827092351/http://government.ae/en/web/guest/service-channels|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀၀ ရက်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် နှင် အဘူဒါဘီ-အင်န်ဝိုင်ယူ တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရ ရှမ်မာ ဘင် ဆိုဟေး ဖာရစ် အယ်လ် မပ်ဇရွီအား လူငယ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အသက်အငယ်ဆုံးသော ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက်မှ မပ်ဇရွီသည် လူငယ်ကောင်စီ၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သဖြင့် လူငယ်တို့၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Women shining in new UAE Cabinet - Khaleej Times|url = http://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|website = www.khaleejtimes.com|access-date = 2016-02-11|first = Staff|last = Reporter|archive-date = 20 September 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230920224332/https://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today}}</ref> ယူအေအီးအား မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သက်ဦးဆံပိုင်စံနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/13988540|title=Trouble in the United Arab Emirates: The perils of autocracy|work=the Economist|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder}}</ref> နယူးယောက်တိုင်းမ် သတင်းစာမှ ယူအေအီးအား "သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်နှင့် တိုးတက်မှုတို့ဖြင့် ထွန်းပနေသော ခေတ်မီနိုင်ငံ တွဲဖက်ထားခြင်း" ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder|quote=The United Arab Emirates — an autocracy with the sheen of a progressive, modern state — are closely allied with the United States, and American officials indicated that the battalion program had some support in Washington.}}</ref> ယူအေအီးသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လတ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို ညွှန်ပြသော လွတ်လပ်မှုညွှန်းကိန်းတွင် အလွန် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယူအေအီးသည် ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို တိုင်းတာသော "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု" ညွှန်းကိန်းတွင် မလွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် ညွှန်းဆိုခြင်း ခံရသည်။ <ref name="United Arab Emirates Reports"/> ထို့ပြင် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင်လည်း ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ===နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Vladimir Putin in the United Arab Emirates 10 September 2007-5.jpg|left|thumb|ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း နှင့် ရုရှားသမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]]၊ ၂၀၀၇]] ယူအေအီးသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး၊ စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံရေး ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယူအေအီးသည် [[အိုပက်]] အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တို့တွင် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (GCC) ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးသည် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]ရှိ တာလီဘန် အစိုးရကို တရားဝင် အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ ထဲမှ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ (အခြား နှစ်နိုင်ငံမှာ ပါကစ္စတန် နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p1e2L97W9zwC&pg=PA60|title=Foreign Policy Aspects of the War Against Terrorism: Fourth Report of Session|page=60|work=House of Commons of the United Kingdom}}</ref> ယူအေအီးသည် [[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု]] ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တိုင်အောင် တာလီဘန်တို့နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိပြီး အာရပ်ကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများတွင် အီဂျစ်၌ အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုလုပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090109153827/http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm |archivedate=9 January 2009 |title=Egypt and U.A.E. Relations |work=Egypt State Information Service Sis.gov.eg }}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]သည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်တွင် ပထမဆုံး တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး၏ အဓိက စီးပွားဖက် နှင့် ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံ အဖြစ် ယနေ့တိုင်အောင် ဆက်လက် ရှိနေခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန် ကျွမ်းကျင် အရာထမ်း ၄ သိန်းကျော် ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626001001/http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archivedate=26 June 2009 |title=Relations with UAE get wider, deeper|work=Pakistan Observer |date=26 November 2008 }}</ref> [[File:Secretary Kerry is Greeted by UAE Minister of Foreign Affairs Al Nayhan (10800078325).jpg|thumb|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းအား အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျွန်ကယ်ရီ နှင့် အတူ တွေ့ရစဉ်၊ ၂၀၁၃]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီကို ဩဇာလွှမ်းမိုး ရန်နှင့် ပြည်တွင်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများကို ပုံဖော်ရန် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံများထက်ပို၍ ငွေကုန်ကြေးကျခံ ဆောင်ရွက်သောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="sunlightfoundation.com">{{cite web|url=http://sunlightfoundation.com/blog/2014/05/08/what-countries-spent-the-most-to-influence-the-usa-in-2013/|title=What countries spent the most to influence the USA in 2013}}</ref> အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရာထူးကြီး အစိုးရ အရာရှိများကို လခပေး၍ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်​စေလေ့ ရှိသည်။<ref name="sunlightfoundation.com"/> ယူအေအီးနိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးသော ကျွမ်းကျင် အရာထမ်းများမှာ အိန္ဒိယ လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm UAE Eyes Ways to Discourage Marriage with Foreigners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105035621/http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm |date=5 November 2013 }}. Antisystemic.org (21 October 2005). Retrieved 26 January 2014.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116234839/http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archivedate=16 January 2013 |title=India-UAE Bilateral Relations |work=Embassy of India, UAE }}</ref> ဗြိတိသျှ တပ်များ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်း ထွက်ခွာပြီးနောက် ယူအေအီးနိုင်ငံတည်ထောင်ခဲ့ပြီး အချိန်တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ ကျွန်းများအား ပိုင်ဆိုင်မှု ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အီရန် နှင့် အငြင်းပွားခဲ့သည်။ ယူအေအီးမှ ထိုကိစ္စအား ကုလသမ္မဂ္ဂအထိ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော်လည်း ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ပယ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Konfliktbarometer 2001 |url=http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf |accessdate=1 April 2016 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312203033/https://web.archive.org/web/20080229133058/http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf }}. Heidelberger Institut für Internationale Konfliktforschung</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံအတွင်း အီရန် လူမျိုး အများအပြားရှိခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံမှု ခိုင်မာခြင်းကြောင့် ထိုအငြင်းပွားမှုများသည် နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်ဆံရေးကို များစွာ ထိခိုက်မှု မရှိစေခဲ့ပေ။<ref name="uaeinteract1">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp |title=UAE Government: Foreign policy |work=UAEinteract |date=1 January 2008 |accessdate=1 April 2016 |archivedate=10 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610084435/http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp }}</ref> အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့နှင့် အငြင်းပွားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိက ရေနံကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အပေါက်ဝရှိ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ရန် အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူအေအီးမှ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မလိုသော ကုန်းတွင်း ရေနံပိုက်လိုင်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အီရန်တို့ ပိတ်ဆိုခဲ့ပါက ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကုန်သွယ်မှု အနေဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ယူကေနှင့် ဂျာမနီတို့သည် ယူအေအီး၏ အကြီးဆုံးသော ပို့ကုန် တင်ပို့သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေးမှာ နီးစပ်မှု ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ယူအေအီးတွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/uae-and-france-sign-landmark-nuclear-cooperation-agreement-1.77919 |title=UAE and France sign landmark nuclear cooperation agreement |work=Gulf News |date=16 January 2008 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205215341/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece |archivedate=5 December 2010 |title=France signs up to £2 billion deal to build nuclear plants in the Gulf |work=The Times |date=16 January 2008}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးမှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ခဲ့သည်။<ref name=MOFAJ>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/middle_e/uae/index.html |title=Japan-United Arab Emirates Relations |work=Ministry of Foreign Affairs of Japan |accessdate=2016-02-12}}</ref> နှစ်နိုင်ငံ အကြား ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြပြီး အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုကြသည်။ ယူအေအီးမှ ဂျပန်သို့ ရေနံစိမ်းနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တင်ပို့ရောင်းချပြီး ဂျပန်မှ ယူအေအီးသို့ ကား နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။<ref name="MOFAJ"/> ===စစ်တပ်=== [[File:F-16e block60.jpg|thumb|right|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ [[အက်ဖ်-၁၆]] ဘလောက် ၆၀ တိုက်လေယာဉ်ပျံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ဖို့တ်ဝေါ့သ်မြို့ရှိ လော့ဒ်ဟိမာတင် စက်ရုံမှ ပျံသန်းထွက်ခွာလာစဉ်]] ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်များနှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ပံ့ပိုးရောင်းချရေးတို့တွင် မဟာဗျူဟာကျ အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်လျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite news|title=UAE confirms discussions with France on purchase of Rafale aircraft|url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews|agency=Emirates News Agency|date=5 June 2008|accessdate=4 April 2016|archivedate=9 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014605/http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews}}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်ထံမှ ရပ်ဖ်အေအယ်လ် တိုက်လေယာဉ် အစင်း ၆၀ ဝယ်ယူရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Hollande says UAE Rafale jet deal depends on price|url=http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115|agency=Reuters|date=15 January 2013|accessdate=4 April 2016|archivedate=30 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150930075611/http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115}}</ref> ယူအေအီးသည် အမေရိကန်တို့အား ဆီးရီးယားရှိ အစ္စလာမ်နိုင်ငံ (အိုင်အက်စ်)တို့အား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမဆုံး အကြိမ် တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=US launches air strikes against Isil in Syria|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114991/US-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria-live.html|work=The Telegraph|date=24 September 2014}}</ref> ယူအေအီး စစ်တပ်မှာ အစပိုင်းတွင် လူအနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း သိသာစွာ များပြားလာခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ပြင်သစ်၊ အမေရိကန် နှင့် ယူကေ (ယခင်က ယူအေအီးကို ကာကွယ်ခဲ့သူ) တို့ အပါအဝင် ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူထားသော ခေတ်မီ လက်နက်စနစ်များဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အရာရှိ အများစုမှာ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းရှိ ဆင်းဒဟတ် တော်ဝင် စစ်တက္ကသိုလ် နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ်၊ ဒန့်ထရွန်း တော်ဝင် စစ် ကောလိပ် တို့ အပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ စစ်တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော ဆောင်ဆေး စစ်တက္ကသိုလ်တို့မှ သင်တန်းဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြင်သစ်မှ အဘူဒါဘီ အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ယူအေအီးသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ အပေါ်တွင် လေယာဉ်မပျံသန်းရ ဇုန် အဖြစ် ပိတ်ပင်တားဆီးရာတွင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ပြီး [[အက်ဖ်-၁၆]] လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် [[ဒက်ဆု မီရာ့ဂျ် ၂၀၀၀]] ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းတို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12806112|title=BBC News – Libya no-fly zone: Coalition firepower|work=BBC News|accessdate=25 December 2014}}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ တပ်များနှင့် စစ်ရေး ပစ္စည်းများကို ယူအေအီးနှင့် အခြား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီးသည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဦးဆောင်သော ယီမင်နိုင်ငံရှိ ရှိယာ့စ် ဟူသစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အုံကြွမှုတွင် ပြုတ်ကျခဲ့သော သမ္မတဟောင်း အလီ အဗ္ဗဒူလာ ဆာလေး၏ သစ္စာခံတပ်များ တိုက်ခိုက်မှုအား စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>"[http://edition.cnn.com/2015/03/26/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/ Saudi-led coalition strikes rebels in Yemen, inflaming tensions in region]". CNN. 27 March 2015.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် သောကြာနေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံတို့မှ စစ်သား အယောက် ၅၀ခန့် ယီမင်နိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုရှိ မာရစ်ဘ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{cite web|title = UAE, Bahrain say 50 soldiers killed in Yemen attack|url = http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904|accessdate = 17 September 2015|archivedate = 16 September 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150916042307/http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904}}</ref> အန်ဆာ အလာဟ် ဟုလည်း သိကြသော ဟူသစ်တို့မှာ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် တို့ရှ်ကာ ရော့ကက်ကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Scores of Gulf troops killed in Yemen conflict|url = http://www.aljazeera.com/news/2015/09/uae-emirati-soldiers-killed-yemen-150904101726433.html|website = www.aljazeera.com|accessdate = 17 September 2015}}</ref> နောင်တွင် သိရှိရသည်မှာ ထိုရော့ကက်သည် လက်နက်ထားသိုရာ နေရာသို့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားကာ အဲမရိတ် နှင့် ဘာရိန်း တပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref name=":0" /> ===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ=== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = UAE en-map.png | caption1 = စော်ဘွားနယ်များ၏ တည်နေရာများ | image2 = | caption2 = }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံသည် စော်ဘွားနယ် ၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဒူဘိုင်းနယ်မှာ လူဦးရေ အများဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး လူဦးရေ၏ ၃၅.၆% မျှ ရှိသည်။ အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် လူဦးရေ ၃၁.၂% မျှ ရှိသဖြင့် ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော်မှာ အဘူဒါဘီ သို့မဟုတ် ဒူဘိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အဘူဒါဘီသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါဝင်သော နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၈၆.၇% ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်မိုင် ၂၅၀ ကျော် (၄၀၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေး အနေနှင့် အဓိက ဒေသ ၃ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ မိုင် (၇၂ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ ဒူဘိုင်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းမိုင် ၁,၅၀၀ (၃,၈၈၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါသော နိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၅%မျှ ရှိသည်။ ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် (၁၆ ကီလိုမီတာခန့်) ရှည်လျားပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ မိုင် ၅၀ ကျော် (၈၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှည်လျားသည်။ မြောက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များ ဖြစ်သော ဖူဂျာအီရာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းတို့တွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁,၄၉၈ စတုရန်းမိုင် (၃,၈၈၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် နယ် ၂ နယ်မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သော ဒေသ ၂ ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ အိုမန် နှင့် အက်ဂျ်မန် တို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ ဖူဂျာအီရာ နှင့် ရှာဂျာတို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။ ယူအေအီး နယ်နိမိတ်များ ဝန်းရံထားသော ဝါဒီ မာဒါ ဟု ခေါ်သည့် အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ မူဆန်ဒန် ကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျန်ရှိသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ အကွာအဝေး တစ်ဝက်တွင် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ် အတွင်း ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး နယ်နိမိတ်ကို ၈၁၉ ခုနှစ်ကပင် သဘောတူ ခဲ့ကြသည်။ မာဒါ၏ အရှေ့မြောက် ထောင့်စွန်းမှာ ခေါ ဖာကာ-ဖူဂျာအီရာလမ်းနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ၃၃ပေ (၁၀ မီတာ) မျှသာ ကွာဝေးသည်။ အိုမန်၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် မာဒါ အတွင်းတွင် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သော နာဝါ နယ် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်မှပင် ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ၅ စတုရန်းမိုင် (၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး နယူးမာဒါမြို့၏ အနောက်ဘက် ဖုန်လမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀ ခန့် နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်းအပြင် တယ်လီဖုန်း အိတ်ချိန်း ရှိသည်။ {|class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef;" !class="unsortable"|Flag !စော်ဘွားနယ် !class="unsortable"| မြို့တော် !လူဦးရေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)<ref name="tedad">{{cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php|title=Census 2008|work=Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates|year=2008|accessdate=2016-02-12}}</ref> !စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ % !ဧရိယာ (km²)<ref name="tedad"/> !ဧရိယာ (mi²) !စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ % !သိပ်သည်းမှု |- | [[File:Flag of Abu Dhabi.svg|border|40px]] | အဘူဒါဘီနယ် | [[အဘူဒါဘီမြို့]] || ၁,၅၄၈,၆၅၅ || ၃၁.၂% ||၆၇,၃၄၀ || ၂၆,၀၀၀|| ၈၆.၇% || ၂၅ |- | [[File:Flag of Ajman.svg|border|40px]] | အက်ဂျ်မန်နယ် | အက်ဂျ်မန်မြို့ || ၃၇၂,၉၂၃ || ၇.၅% || ၂၅၉ || ၁၀၀|| ၀.၃% || ၉၉၆ |- | [[File:Flag of Dubai.svg|border|40px]] | ဒူဘိုင်းနယ် | [[ဒူဘိုင်းမြို့]] || ၁,၇၇၀,၅၃၃ || ၃၆.၆% || ၃,၈၈၅ || ၁,၅၀၀ || ၅.၀% || ၃၃၆ |- | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] | ဖူဂျာအီရာနယ် |ဖူဂျာအီရာမြို့ || ၁၃၇,၉၄၀ || ၂.၉% || ၁,၁၆၅ || ၄၅၀|| ၁.၅% || ၁၀၉ |- | [[File:Flag of Ras al-Khaimah.svg|border|40px]] | ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားနယ် |ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားမြို့ || ၁၇၁,၉၀၃ || ၃.၄% || ၁,၆၈၄ || ၆၅၀|| ၂.၂% || ၁၂၂ |- | [[File:Flag of Sharjah and Ras Al Khaimah.svg|border|40px]] | ရှာဂျာနယ် | ရှာဂျာမြို့ || ၈၉၅,၂၅၂ || ၁၈.၀% || ၂,၅၉၀ || ၁,၀၀၀ || ၃.၃% || ၂၆၂ |- | [[File:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|border|40px]] | အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းနယ် |အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းမြို့ || ၆၉,၉၃၆ || ၁.၄% || ၇၇၇ || ၃၀၀ || ၀.၉% || ၈၈ |- class="sortbottom" style="background:#ccc;" | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] |'''ယူအေအီး''' |အဘူဒါဘီမြို့ || ၄,၉၆၇,၁၄၂ || ၁၀၀% || ၇၇,၇၀၀ || ၃၀,၀၀၀ || ၁၀၀% || ၅၆ |} ==ဥပဒေ== ယူအေအီးတွင် ဖက်ဒရယ် တရားရုံးစနစ် ရှိသည်။ တရားရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ တရားမမှု၊ ရာဇဝတ်မှု နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီး၏ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ တရားမ ဥပဒေ စနစ် နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ တို့မှ ဆင့်ပွား ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး စနစ်တွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တရားရုံးနှင့် ရှာရီယာ တရားရုံးတို့ ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ယူအေအီး၏ ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမမှု ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့သည် ရှာရီယာ ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးချ ထားပြီး ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်မှု ပုဒ်မ နှင့် မိသားစု ဥပဒေ အတွင်းသို့ ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်း ထား၍ အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Elizabeth Roberts(5 August 2014) [http://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/11012631/Human-Rights-Watch-warns-expat-women-about-the-UAE.html Human Rights Watch warns expat women about the UAE]. Telegraph. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှုနှင့် အရက်သောက်သုံးမှုများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို ပြစ်ဒဏ် တစ်ခု အနေနှင့် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep">{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2013/nea/220380.htm|title=2013 Human Rights Reports: United Arab Emirates|work=US Department of State|quote=Sharia (Islamic law) courts, which adjudicate criminal and family law, have the option of imposing flogging as punishment for adultery, prostitution, consensual premarital sex, pregnancy outside marriage, defamation of character, and drug or alcohol abuse.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484|title=U.N. Commission on Crime Prevention and Criminal Justice: United Arab Emirates|work=Human Rights Voices|accessdate=2016-02-12|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111230016/http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484}}</ref> ရှာရီယာတရားရုံးမှ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ မှ ၂၀၀ အထိ ပေးခြင်းကို တရားဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=O5rs8UkMj64C&pg=PA2092|publisher=Government Printing Office|isbn=978-0-16-081399-3|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2007|page=2092|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.corpun.com/counaej.htm|title=UAE: Judicial corporal punishment by flogging|work=World Corporal Punishment Research|accessdate=2016-02-12}}</ref> လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကျဆင်းစေရန် နှုတ်ဖြင့် စော်ကားခြင်းမှာ တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးနိုင်သော အမှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/dh500-000-expat-verbal-abuse-case-to-be-retried|title=Dh500,000 expat verbal abuse case to be retried|date=8 December 2010|work=The National|quote=In the UAE, only verbal abuse pertaining to the sexual honour of a person would be tried under Sharia. For guilt to be proven, the attack must have been made in public and one reliable witness must testify. If convicted, a person would be sentenced to 80 lashes and would never be accepted as a valid witness in a Sharia-based case.}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကြားတွင် ယူအေအီးရှိ လူအမြောက်အမြား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://7daysindubai.com/news-14918/|title=Pregnant maid to get 100 lashes after being found guilty of illegal affair|date=9 October 2013|publisher=7daysindubai.com|accessdate=5 April 2016|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006151535/http://7daysindubai.com/news-14918/}}</ref><ref>[http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 World News » Teenager to be lashed for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714193225/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 |date=14 July 2015 }}. Gulf Daily News (10 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 Illicit lovers sentenced to 100 lashes each] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018070417/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 |date=18 October 2013 }}. GulfNews.com (15 November 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="khaleejtimes.com">[http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=/data/courtroundup/2013/September/courtroundup_September33.xml&section=courtroundup Two women sentenced to death for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006082800/http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcourtroundup%2F2013%2FSeptember%2Fcourtroundup_September33.xml&section=courtroundup |date=6 October 2014 }}. Khaleej Times (25 September 2013). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/prison-for-couple-who-conceived-outside-of-wedlock Prison for couple who conceived outside of wedlock | The National]. Thenational.ae (22 August 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>Bassma Al Jandaly (9 May 2010) [http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 Adulterer to be lashed, jailed in Sharjah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017232012/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 |date=17 October 2013 }}. Gulf News</ref><ref>[http://www.refworld.org/publisher,AMNESTY,,ARE,46558ee911,0.html Amnesty International Report 2007 – United Arab Emirates]. Refworld (23 May 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="emirates1">[http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 Court jails pregnant Filipina in Fujairah – Emirates 24|7]. Emirates247.com (9 October 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html DUBAI: Alleged victim of gang rape sentenced to one year in prison | Babylon & Beyond | Los Angeles Times]. Latimesblogs.latimes.com (17 June 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref> လတ်တလော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နှစ်ဦးမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးအား ရိုက်ပုတ်ခြင်းနှင့် စော်ကားခြင်း ပြုသဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အတွင်း နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း တစ်ဦးအား အဘူဒါဘီတွင် အရက်သောက်၍ မတ်တပ်သွား ကလေးငယ် တစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|title=Drunk worker rapes 2-year-old girl in Abu Dhabi|date=January 2014|work=Emirates247.com}}</ref> မွတ်စလင်များ အတွက် အရက်သောက်ခြင်းသည် တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 Man to get 80 lashes for drinking alcohol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505090127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 |date=5 May 2010 }}. GulfNews.com (19 February 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/emirati-man-to-be-lashed-executed-for-murder-and-drinking-alcohol-1.1028979|title=Emirati man to be lashed, executed, for murder and drinking alcohol|date=May 2012|work=Gulf News}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year | The National]. Thenational.ae (14 March 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year|title=Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year|date=March 2013|work=The National|quote=The younger brother admitted illegally consuming alcohol and was sentenced to 80 lashes – a punishment prescribed under Sharia.}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-appeals-80-lashes-for-drinking-alcohol-in-abu-dhabi Man appeals 80 lashes for drinking alcohol in Abu Dhabi | The National]. Thenational.ae (9 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13714/19218|title=Husband jailed for letting friend abuse his wife|date=9 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term for rape, the Supreme Court also ordered that the defendants be given 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923104044/http://7days.ae/news-13714/19218}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/cocaine-trace-due-to-drinking-red-bull-cola-abu-dhabi-court-hears Cocaine trace due to drinking Red Bull Cola, Abu Dhabi court hears | The National]. Thenational.ae (14 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13704/19195|title=Man jailed for raping step-daughter|date=6 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term he was also fined Dhs10,000 for reckless driving and will receive 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923091351/http://7days.ae/news-13704/19195}}</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 Drinking costs dad custody of kids – Emirates 24|7]. Emirates247.com (13 March 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://7days.ae/news-12021/13478 Fujairah man is jailed for drunken kidnap bid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923110747/http://7days.ae/news-12021/13478 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (13 June 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 Emirati to be executed for murder in Fujairah – Emirates 24|7]. Emirates247.com (29 May 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလိုပင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၄၀ အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170|title=Estonian soldier to be lashed|last=Al Jandaly|first=Bassma|date=16 April 2006|work=Gulf News|access-date=5 April 2016|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025134/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170}}</ref> တရားမဝင်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အတွက် ရံဖန်ရံခါတွင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၆၀ အပြစ်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 Girl to receive 60 lashes for illicit sex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129025034/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 |date=29 November 2014 }}. GulfNews.com (20 June 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data/theuae/2006/July/theuae_July99.xml&section=theuae&col= Two sex workers are sentenced to lashes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922114523/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data%2Ftheuae%2F2006%2FJuly%2Ftheuae_July99.xml&section=theuae&col= |date=22 September 2010 }}. Khaleej Times. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=11353 Indian lover in UAE sentenced to 60 lashes – Express India]. Expressindia.indianexpress.com (8 June 2002). Retrieved on 2015-11-26.</ref> စော်ဘွားနယ် အချို့တွင် ကြိမ်ဒဏ် ပေးသည့် အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် အချက် ၈၀ ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13088/17027|title=Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving|date=26 November 2012|work=7days.ae}}</ref> ရှာရီယာ တရားရုံးမှလည်း အိမ်ဖော် အလုပ်သမားများကို ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref name="drm">{{cite web|url=http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10|title=VI. Charges and Penalties against Domestic Workers|publisher=Human Rights Watch|year=2014|accessdate=5 April 2016|archivedate=3 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203095636/http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး အိမ်အကူ အမျိုးသမီးမှာ တရားမဝင် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်မှုဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="emirates1"/> အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကို အလွန် တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း အများစုမှာ အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကြောင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|title=Swaying car exposes Fujairah drunk driver|date=26 June 2013|work=Emirates 247}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011|title=Drink-drive student to get 80 lashes|date=27 March 2013|work=Khaleej Times|accessdate=5 April 2016|archivedate=21 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321083951/http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011}}</ref><ref>[http://7days.ae/news-13088/17027 Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving]. 7days.ae (26 November 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/uae/crime/80-lashes-and-one-month-in-jail-for-drink-driving-1.667104 80 lashes and one month in jail for drink driving]. GulfNews.com (12 August 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/drunk-driver-sentenced-to-80-lashes Drunk driver sentenced to 80 lashes | The National]. Thenational.ae (28 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 4 years and 80 lashes for drug addict – Emirates 24|7]. Emirates247.com (1 November 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 80 lashes, jail for drink-driving upheld – Emirates 24|7]. Emirates247.com (18 May 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အဘူဒါဘီတွင် လူမြင်ကွင်း၌ နမ်းရှုံ့ခြင်းအတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ပေးခြင်း ခံရသောသူ အများအပြား ရှိသည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche | The National] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= |date=29 June 2017 }}. Thenational.ae (10 January 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ယူအေအီး၏ ဥပဒေတွင် လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning Woman denies affair after hearing she faces stoning | The National]. Thenational.ae (29 July 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေ အရ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အာရှမှ အိမ်အကူ တစ်ဦးအား ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အဘူဒါဘီတွင် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ Expat faces death by stoning after admitting in court to cheating on husband] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006154624/http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ |date=6 October 2014 }}. 7daysindubai.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ Woman Sentenced To Death By Stoning In Abu Dhabi – Emirates Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930135248/http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ |date=30 September 2015 }}. Emirateswoman.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi Asian housemaid gets death for adultery in Abu Dhabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518012838/http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi |date=18 May 2021 }}. Qatar Living (4 May 2014). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အခြားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာလည်း ကြာခိုမှုကြောင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/005/2006/en Document | Amnesty International]. Amnesty.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခံရသူ အချို့ ရှိသည်။<ref name="khaleejtimes.com" /><ref>[http://www.dnaindia.com/world/report-man-faces-stoning-in-uae-for-incest-1090813 Man faces stoning in UAE for incest | Latest News & Updates at Daily News & Analysis]. Dnaindia.com (14 April 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning|title=Woman denies affair after hearing she faces stoning|date=29 July 2009|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းမှာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင်ဘဲ အများဆုံး ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သော အမှုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Hotel executive who had abortion gets jail term|date=30 December 2010|work=The National}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံမှုများ၌ ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရပြီးနေနာက် လူအချို့မှ အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ၍ အယူခံဝင်ခြင်းကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge|title="Change plea or you’ll be stoned": Husband who admits cheating given legal advice by judge|date=6 April 2014|work=7days.ae|accessdate=5 April 2016|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://archive.today/20160405175140/http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/to-avoid-100-lashes-and-prison-woman-retracts-plea-in-sex-case|title=To avoid 100 lashes and prison, woman retracts plea in sex case|date=9 October 2009|work=The National}}</ref> ကြာခိုမှု အတွက် ပြစ်ဒဏ်မှာ အိမ်ထောင်မရှိသူများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရှိသူများ အတွက် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Lawyer urges acquittal of woman on zina charges|date=26 November 2010|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> မိသားစု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် စီရင်ပိုင်ခွင့်သည် ရှာရီယာ တရားရုံးတွင်သာ ရှိပြီး အချို့သော ရာဇဝတ်ပြစ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု၊ ဓားပြမှု၊ အရက် သောက်သုံးမှုနှင့် အခြား ဆက်စပ်နေသော ပြစ်မှုများတွင်လည်း စီရင် ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ရှာရီယာ ဥပဒေတွင် အခြေခံထားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကွာရှင်း ပြတ်စဲခြင်း နှင့် ကလေးငယ်အား အုပ်ထိန်းခြင်း အစရှိသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အစ္စလာမ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် မွတ်စလင်များအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု ရှိသကဲ့သို့ မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှု ရှိသည်။<ref name="lia" /> မွတ်စလင် မဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများသည်လည်း လက်ထပ်ခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း နှင့် အုပ်ထိန်းခြင်း စသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ရှာရီယာ ဥပဒေဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း ခံကြရလေ့ ရှိသည်။<ref name="lia">[http://www.bbc.co.uk/news/uk-28638553 Britons 'liable to Sharia divorces' in UAE – BBC News]. Bbc.co.uk. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် ကျခံစေနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>Evans, Robert. (9 December 2013) [http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 Atheists face death in 13 countries, global discrimination: study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613195856/http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 |date=13 June 2015 }}. Reuters. Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/|title=The International Briefing: Persecution of Atheists and Apostates|accessdate=5 April 2016|archivedate=28 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428131415/http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/}}</ref> ဘာသာတရားအား လှောင်ပြောင်ပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး အစ္စလာမ် ဘာသာကို စော်ကားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ နိုင်ငံမှ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|title=UAE to deport expats abusing religions|date=22 July 2015|work=Emirates 247}}</ref> ယူအေအီးသည် ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ဟူဒတ်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်းထားပြီး ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="shar">{{cite journal|author=Butti Sultan Butti Ali Al-Muhairi |year=1996|jstor=3381546 |title=The Islamisation of Laws in the UAE: The Case of the Penal Code|journal=Arab Law Quarterly|volume=11|issue=4 |pages=350–371}}</ref> ယူအေအီး၏ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁ နှင့် ၆၆ တို့ အရ ဟူဒတ် ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို သေဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ပြဋ္ဌာန်း ထားသဖြင့်<ref name="shar" /><ref>Al-Muhairi (1997), Conclusion to the Series of Articles on the UAE Penal Law. Arab Law Quarterly, Vol. 12, No. 4</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပြစ်ပေးနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်လေသည်။ အချို့သော အမှုအခင်းများတွင် ယူအေအီးရှိ တရားရုံးများတွင် မုဒိမ်းမှုများကို တိုင်ကြားသော အမျိုးသမီးများအား ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title = UAE imprisoning rape victims under extramarital sex laws – investigation|url = http://www.theguardian.com/world/2015/oct/26/hundreds-of-women-prosecuted-for-extramarital-sex-in-uae-finds-bbc|newspaper = The Guardian|date = 2015-10-26|access-date = 2016-01-29|issn = 0261-3077|language = en-GB|last = Alex|first2 = ra|last2 = Topping}}</ref><ref name=cnn/><ref name=reuters/><ref name=tdb>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/witw/articles/2013/07/30/dubai-s-progressive-charade.html|title=Dubai's Progressive Charade|work=The Daily Beast|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=nydaily>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/news/world/dubai-rape-vic-arrested-drinking-article-1.1214682|title=Gang-rape victim in Dubai arrested for drinking alcohol: report|work=New York Daily News|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=latimes>{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html|title=DUBAI: Victim of gang rape sentenced to one year in prison}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီး တစ်ဦးသည် အမျိုးသား ၃ ဦးမှ အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို တိုင်ကြားသည့် အခါ အရက်သောက်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=reuters/><ref name=nydaily/> အခြားသော ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ နေရာတွင် မူးယစ်ခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြင်ပ လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/> ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာလည်း အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/><ref name=reuters>{{cite news |last=Bakr |first=Amena |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 |title=Woman jailed in Dubai after reporting rape hopes to warn others |work=Reuters |date=21 July 2013 |accessdate=5 November 2013 |archivedate=22 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722011055/http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 }}</ref> အခြားသော အမှုအခင်း တစ်ခုတွင် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် အဲမရိတ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ အမျိုးသား ၆ ဦးမှ အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော တိုင်ကြားခြင်းကို တရားစွဲဆိုသူမှ ထောင်ဒဏ် နှစ်ရှည် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သဖြင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name=bloomberg>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2010-06-07/u-a-e-woman-withdraws-gang-rape-claim-to-avoid-lashes-prison-sentence.html|title=U.A.E. Woman Withdraws Gang-Rape Claim to Avoid Lashes, Prison Sentence}}</ref> ထိုအမျိုးသမီးမှာ ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ကျခံခြင်း ခံခဲ့ရသသည်။<ref name=arabianbusiness>{{cite news|url=http://www.arabianbusiness.com/court-jails-emirati-woman-in-gang-rape-case-290257.html|title=Court jails Emirati woman in gang rape case}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေ အမျိုးသမီး မာတီ ဒါလတ်ဗ်မှ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံခြင်း နှင့် အရက်သောက်ခြင်းအတွက် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/22/world/meast/uae-norway-rape-controversy/index.html|title=Dubai ruler pardons Norwegian woman convicted after she reported rape|work=CNN.com|accessdate=10 September 2013}}</ref> အခြားသော အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံထားသော ဥပဒေများလည်း ရှိသည်။ အဲမရိတ် အမျိုးသမီးများသည် လက်ထပ်ရန် နှင့် နောက်တစ်ကြိမ် လက်ထပ်ရန် အမျိုးသား အုပ်ထိမ်းသူထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရန် လိုအပ်သည်။<ref name="maleguardian">{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying#ixzz3F1sb6IYa|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ထိုလိုအပ်ချက်မှာ ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="maleguardian" /> စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးများမှ မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားကို လက်ထပ်ခြင်းမှာ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။<ref name="religiousfreedom" /> ယူအေအီးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးနှင့် မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားတို့ လက်ထပ်ခြင်းမှာ မှောက်မှားမှု ဟု ယူဆပြီး ဥပဒေအရ အပြစ် ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="religiousfreedom">{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127360.htm|title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (2009)|work=U.S. Department of State}}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းအား ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="ReferenceB">[http://www.thenational.ae/news/uae-news/public-kissing-can-lead-to-deportation Public kissing can lead to deportation | The National]. Thenational.ae (7 July 2008). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ဒူဘိုင်းတွင် လာရောက်၍ အလုပ်လုပ်ကြသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref name="news.bbc.co.uk">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8602449.stm Jailed Dubai kissing pair lose appeal over conviction]. BBC News (4 April 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="gulfnews">{{cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 |title=Women get jail and deportation for kissing on Dubai public beach |work=Gulf News |date=25 May 2008 |access-date=9 April 2016 |archive-date=15 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115034127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 }}</ref><ref name="bbc.com">[http://www.bbc.com/news/10507147 London man tells of 'shock' jailing in Dubai over kiss – BBC News]. Bbc.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံခြင်းကြောင့် စုံတွဲတစ်တွဲအား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=|title=Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche|quote=A man jailed and sentenced to 80 lashes for drunkenly kissing his girlfriend on the Corniche|accessdate=5 April 2016|archivedate=29 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=}}</ref> ယူအေအီးတွင် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဖက်ဒရယ် ဥပဒေအရ Whatsapp (ဝှပ်စ်အပ်) ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၆၈,၀၆၁ နှင့် ညီမျှသော ဒဏ်ငွေ နှင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်ပြီး<ref name="inde">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html|title=Swearing on Whatsapp 'will result in £40,000 fine and deportation, UAE rules'|date=16 June 2015|work=The Independent|accessdate=9 April 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305235819/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html}}</ref> နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများကိုမူ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref name="inde" /><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/uae-imposes-over-68000-fine-jail-term-swearing-whatsapp-expatriates-face-deportation-636045|title=UAE Imposes over $68,000 Fine, Jail Term for Swearing on Whatsapp; Expatriates Face Deportation|date=16 June 2015|work=International Business Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message|title=Man to face trial in UAE for swearing in WhatsApp message|date=16 June 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923094431/http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/british-expats-face-being-deported-from-uae-for-swearing-on-whatsapp-161318056.html#GTeWLi4|title=British Expats Face Being Deported From UAE For Swearing On WhatsApp|date=16 June 2015|work=Yahoo News}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဩစတြေးလျ လူမျိုး အရာထမ်း တစ်ဦးမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post|title=Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post|date=15 July 2015|work=Khaleej Times|access-date=9 April 2016|archive-date=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/australian-woman-deported-from-uae-after-facebook-post-599688.html|title=Australian woman deported from the UAE after Facebook post|date=15 July 2015|work=Arabian Business}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/world/australia/70241468/australian-jailed-over-facebook-post-deported-from-abu-dhabi|title=Australian jailed over Facebook post deported from Abu Dhabi|date=15 July 2015|work=Stuff.co.nz}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook|title=Expat deported after posting abusive message about parking on Facebook|date=15 July 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923100012/http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/australian-expat-deported-following-facebook-post-1.1550807|title=Australian expat deported following Facebook post|date=15 July 2015|work=Gulf News}}</ref> လိင်တူခြင်း ချစ်ကြိုက်ခြင်းကို ဥပဒေ အရတားမြစ်ထားပြီး လိင်တူချစ်ကြိုက်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပေးခံရနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://arc-international.net/global-advocacy/universal-periodic-review/u/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates|quote=Facts as drug trafficking, homosexual behaviour, and apostasy are liable to capital punishment.}}</ref><ref name="arc.com">{{cite web|url=http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html|title=Man Accused of 'Gay Handshake' Stands Trial in Dubai|accessdate=9 April 2016|archivedate=30 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151030104723/http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတတ် အမျိုးသား တစ်ဦးအား ဂေး ကဲ့သို့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="arc.com" /> အဘူဒါဘီ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၈၀ အရ သဘာဝ အတိုင်း မဟုတ်သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်ပြီး ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၇၇ အရမူ နှစ်ဦးသဘောတူ ဖြစ်သော်လည်း သဘာဝ မဟုတ်သော လိင်ဆံဆက်ခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614053249/http://sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archivedate=14 June 2006 |title=Federal criminal statute In UAE |work=Sodomylaws.Org }}</ref> ကိုယ်လက်အင်္ဂါကို ဖြတ်တောက်၍ အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ရှာရီယာ တရားရုံး အရ တရားဝင် သော အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Amnesty International Report 1999 – United Arab Emirates|url=http://www.refworld.org/docid/3ae6aa123b.html}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates: Briefing for the Human Rights Council Universal Periodic Review|url=http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf|page=3|access-date=9 April 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113649/http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Global Progress|url=http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf|page=3|quote=Punishments include flogging, amputation, and – as retaliation – injury similar to that for which the offender has been convicted of inflicting on the victim.|accessdate=9 April 2016|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311055307/http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Country Reports on Human Rights Practices |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/nea/824.htm|quote=In February an Indonesian woman convicted of adultery by the Shari'a court in the Emirate of Fujairah, was sentenced to death by stoning after she purportedly insisted on such punishment. The sentence was commuted on appeal to 1 year in prison, followed by deportation. In June 1998, the Shari'a court in Fujairah sentenced three Omani nationals convicted of robbery to have their right hands amputated. The Fujairah prosecutor's office instead commuted the sentence to a term of imprisonment.}}</ref><ref>{{cite web|title=Defining Sharia's role in the UAE's legal foundation|url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation|work=The National (Abu Dhabi)|accessdate=9 April 2016|archivedate=8 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408032610/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation}}</ref> ကားစင်တင်သတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် တရားဝင် အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/crucifixion-for-uae-murderers-1238085.html|title=Crucifixion for UAE murderers |work=The Independent}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/011/1997/en|title=UAE: Further information on fear of imminent crucifixion and execution|publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/010/1997/en|title=UAE: Fear of imminent crucifixion and execution |publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ အပိုဒ် ၁ တွင် အယူဝါဒ ဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးမှုများ၊ ဆိုးရွားသော အပြစ်ပေးမှုများ နှင့် သွေးစွန်းသော ငွေကြေးများအတွက် အစ္စလာမ် ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အတိုင်း ကျင့်သုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite web|title=Federal Law No (3) of 1987 on Issuance of the Penal Code|url=https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE|work=United Nations Office on Drugs and Crime|accessdate=9 April 2016|archivedate=25 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525044622/https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မများသည် ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေမှသာ ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မကို ရုပ်သိမ်းလေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ နှင့် စော်ဘွားနယ် ဥပဒေ နှစ်ရပ်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|title=Measures Against Corruptibility, Gifts and Gratification – Bribery in the Middle East|url=http://www.mafhoum.com/press2/brib76.pdf|work=Arab Law Quarterly}}</ref> ရာမဒန် ဥပုသ်လ အတွင်း နေထွက်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ လူမြင်ကွင်းတွင် အစာစားခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကို ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။<ref name="ramadan" /> ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များကို ခြွင်းချက် ပေးထားသည်။ ထိုဥပဒေမှာ မွတ်စလင် အပြင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း အကျုံးဝင်ပြီး <ref name="ramadan" /> မလိုက်နာပါက အဖမ်းခံရနိုင်သည်။<ref name="Riazat Butt">{{cite news |url= http://www.guardian.co.uk/uk/2011/jul/31/dubai-tourists-must-respect-ramadan |title=Britons warned to respect Ramadan while holidaying in Dubai |author=Riazat Butt |work=The Guardian |date=31 July 2011 |location=London, UK|oclc=60623878 }}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် ကခုန်ခြင်းကိုလည်း ယူအေအီးတွင် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။ <ref>{{cite web|title=Criminal Law of Dubai|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|publisher=lawyersuae.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=المشارق<!-- Bot generated title --> |url=http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 |accessdate=9 April 2016 |archivedate=19 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219073733/http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 }}</ref><ref>[http://www.arabnews.com/node/322024 No dancing in public: Dubai]. Arab News (15 March 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ===လူ့အခွင့်အရေး=== ကြိမ်ဒဏ် နှင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ် အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှုများဖြစ်သည်။ ထို အပြစ်ဒဏ်များကို ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref name=autogenerated2>{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying}}</ref> အချို့သော ယူအေအီးရှိ အိမ်အကူ အလုပ်သမားများမှာ ရှာရီယာ တရားစီရင်မှု၏ အပြစ်ပေးမှုများ ဖြစ်သော ကြိမ်ရိုက်ခြင်း နှင့် ကျောက်ခဲထုသတ်ခြင်းတို့ အတွက် သားကောင်များ ဖြစ်သွားရသည်။<ref name="drm" /> ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ယူအေအီးအား "မလွတ်လပ်" ဟူသော ကဏ္ဍအောက်တွင် နှစ်စဉ် ထည့်သွင်း ထားသည်မှာ ပထမဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ စ၍ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="United Arab Emirates Reports">{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates Reports|work=Freedom House|accessdate=7 May 2015|archivedate=13 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150513050714/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates}}</ref> ယူအေအီးသည် အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးမှ လွတ်ကင်းခဲ့သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အတွက် တောင်းဆိုကြသော အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အယောက် ၁၀၀ ကျော်မှာ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ၍ ညှင်းပန်း နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org" /><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18|title=UAE: Ruthless crackdown on dissent exposes 'ugly reality' beneath façade of glitz and glamour|publisher=Amnesty International|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150210222458/http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူအေအီး အစိုးရသည် တိတ်တဆိတ် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းများကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="hrw">[http://www.hrw.org/news/2012/09/14/uae-enforced-disappearance-and-torture UAE: Enforced Disappearance and Torture | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html Human Rights in the United – UAE: Enforced disappearances continue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126101711/http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html |date=26 November 2015 }}. Ic4jhr.net. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.echr.org.uk/?p=1214 Emirati victim of enforced disappearance seen in state security prison » Emirates Centre for Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126102027/http://www.echr.org.uk/?p=1214 |date=26 November 2015 }}. Echr.org.uk (14 March 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 UAE must reveal whereabouts of 'disappeared' Libyans and Emiratis: HRW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122856/https://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 |date=20 September 2018 }}. Middle East Eye (6 October 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နိုင်ငံခြားသား အမြောက်အမြားနှင့် အဲမရိတ်နိုင်ငံသားများမှာ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်။ ယူအေအီး အစိုးရမှ ထိုသူများအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို ဖုံးကွယ်ထားကာ ထိုသူများအား ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။<ref name="amnesty">{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |title=Silencing dissent in the UAE |publisher=Amnesty International |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222042500/http://amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |archivedate=22 December 2014 |accessdate=11 April 2016 }}</ref><ref name="aohr">{{cite web|url=http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf|title=Forced Disappearances and Torture in the United Arab Emirates|date=November 2014|work=Arab Organisation for Human Rights|accessdate=11 April 2016|archivedate=15 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160115030038/http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf}}</ref><ref name="forced">[https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted UAE's crackdown on democracy short-sighted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126114449/https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted |date=26 November 2015 }}. Middleeastmonitor.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့မှ ယူအေအီး အစိုးရ၏ တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့မှာ အလွန်စိုးရိမ်စရာ ကောင်းသော အခြေအနေရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="hrw" /> အာရပ် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းမှ "ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ဖမ်ဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း" အစီရင်ခံစာအတွက် တရားခံတို့ထံမှ သက်သေ အထောက်အထားများကို ရယူထားခဲ့ပြီး ထိုသူတို့မှ ပြန်ပေးဆွဲခံရပြီး အကျဉ်းစခန်းများတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း နှင့် စော်ကားခြင်းများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ထိုအစီရင်ခံစာတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ပုံ ၁၆ မျိုးကို ဖော်ပြထားခဲ့ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ကျင်စက်ဖြင့်တို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း နှင့် ဆေးကုသမှု ရယူနိုင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၉၄ ယောက်တို့မှာ လျှို့ဝှက် အကျဉ်းစခန်းများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြီး အစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် ကြိုးစားသည်ဟု စွပ်စွဲကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/mar/06/uae-trial-94-activists|title=The UAE's bizarre, political trial of 94 activists|work=[[The Guardian]]|author=David Hearst|year=2013}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ ထို တရားစွဲဆိုမှုများ၏ လျှို့ဝှက်မှုများကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင် တရားခံများထဲတွင် ပါဝင်သော အဲမရိတ်နိုင်ငံသား တစ်ဦးမှ ထိုတရားစွဲမှု ကိစ္စအား တွိ လုပ်ခဲ့သည့် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၁၀ လ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Man faces 10 months jail for tweets about trial in UAE|url=http://www.cnn.com/2013/04/11/world/meast/uae-twitter-jail/|accessdate=18 April 2013|publisher=CNN|date=11 April 2013|author=Ben Brumfield|author2=Caroline Faraj|author3=Saad Abedine}}</ref> နောက်ဆုံး အနေဖြင့် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတွင် အဘူဒါဘီမှ ညီအစ်မ သုံးဦး ပါဝင်သည်။<ref name='Amnesty'>[https://www.amnesty.org/en/articles/news/2015/02/uae-three-women-held-in-secret-detention-over-tweets/ UAE Three women held in secret detention over tweets | Amnesty International]. Amnesty.org (27 February 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref name=RTFeb15>{{cite news|url=http://rt.com/news/236295-uae-women-secret-detention/|title=3 women risk torture in secret UAE detention over 'I miss my brother' tweet – Amnesty|date=27 February 2015|work=Russia Today|accessdate=11 May 2015}}</ref> ယူအေအီးအစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်သော ယူအေအီးနိုင်ငံသားများ နှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံအား မတည်မငြိမ် ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေသည် ဆိုသော အချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အတွက် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား မဟုတ်သူများအားလည်း ဖိနှိပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="forced" /> နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။ <ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြသော အီဂျစ် နှင့် အခြားနိုင်ငံခြားသားများအား ရက်အနည်းငယ်သာ အချိန်ပေး၍ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာစေသော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ ရှိသည်။ လစ်ဗျား နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref>[http://www.hrw.org/news/2014/10/05/uae-reveal-whereabouts-disappeared-libyans UAE: Reveal Whereabouts of ‘Disappeared’ Libyans | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> နှင့် ကာတာ နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref name="forced" /><ref name="qta">{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf|title=Urgent Action: Enforced Disappearance of Qatari Nationals|publisher=Amnesty International|access-date=11 April 2016|archive-date=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225122354/http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf}}</ref> အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ကာတာ အမျိုးသားများမှာ ယူအေအီးအစိုးရ၏ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံကြရပြီး ထိုသူများ မည်သို့ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အစိုးရမှ မိသားစုများ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="forced" /><ref name="qta" /> ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နှင်ထုတ်ခံရသူများ ထဲတွင် လူသိများသော ဘလော့ဂါ နှင့် တွစ်တာ နာမည်ကျော် တစ်ဦး ဖြစ်သူ အီယတ်-အယ်လ်-ဘတ်ဒါဒီလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ယူအေအီး အာဏာပိုင်များမှ ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် တသက်တာလုံး နေထိုင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ့တွင် အမိန့်အတွက် ပြန်လည် စောဒက တက်ခွင့် မရှိခဲ့ပေ။<ref name="forced" /> သူ့အား ပါလက်စတိုင်း နယ်မြေသို့ ပြန်ပို့ရန် မဖြစ်နိုင်သည့် အတွက် မလေးရှားသို့ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="forced" /> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး အစိုးရမှ ပြင်သစ် ဆယ်ကျော်သက် ယောက်ျားလေး တစ်ဦးအား အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ထိုသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ရှိနေသည်ကိုလည်း ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name="nov1rapecase">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/11/01/world/middleeast/01dubai.html?pagewanted=1&_r=0&ei=5087&em&en=a89b7518628ebf83&ex=1194062400| work=The New York Times|first=Thanassis|last=Cambanis|title=In Rape Case, a French Youth Takes on Dubai|date=1 November 2007}}</ref> သံတမန်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အဲမရိတ် မုဒိမ်း သမားများ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အပြစ်ပေးခြင်း ခံကြရသည်။<ref>[http://abcnews.go.com/2020/story?id=3932740&page=1 French Teen's Rape Case Exposes Dubai's Dark Side, ABC News]. Abcnews.go.com (19 February 2009). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၂၀၀၉ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ဗွီဒီယို အခွေတစ်ခွေအား ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ခိုးထုတ်လာခဲ့ပြီး ထိုဗွီဒီယိုတွင် ရှိတ် အစ်ဆာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း မှ လူတစ်ဦး (မိုဟာမက် ရှား ပူး) အား ကျာပွတ်၊ လျှပ်စစ် နွားနှင်တံ နှင့် သံချောင်းများ ထိုးထွက်နေသော သစ်သားပြားတို့ဖြင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပေါ်မှ ကားဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြတ်ကြိတ်နေသည်ကို ပြထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Blotter/story?id=7402099|title=ABC News Exclusive: Torture Tape Implicates UAE Royal Sheikh|publisher=ABC News|date=22 April 2009|accessdate=24 September 2013}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အစ်ဆာသည် တရားရုံးသို့လာပြီး အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Bakr1">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member says not guilty of torture|date=14 December 2009|agency=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BD3MW20091214|accessdate=10 January 2010}}</ref> အမှုမှာ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အစ်ဆာအား မိုဟာမက် ရှားပူး အား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အတွက် အပြစ် မရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="Bakr2">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member acquitted in torture trial|date=10 January 2010|agency=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60911O20100110|accessdate=10 January 2010}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး အဖွဲ့မှ ထိုအမှုကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အစိုးရအား ယူအေအီး လုံခြုံရေး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြား အာဏာပိုင် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့၍ ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Rights group questions UAE trial|date=11 January 2010|publisher=[[Al Jazeera]] |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/01/2010110164651985697.html|accessdate=11 January 2010}}</ref> အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ထိုဆုံးဖြတ်ချက် အတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး အဲမရိတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ လူများ အားလုံး "တရားဥပဒေ ရှေ့မှောက်တွင် အညီအမျှ ရှိရမည်" ဟု ဆိုခဲ့ကာ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အား ဂရုတစိုက် ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်နှင့် ထိုအမှုအား တရားမျှတမှု အပြည့်အဝ ရှိကြောင်း သေချာအောင် ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=US concern after UAE acquits sheikh in torture case|date=12 January 2010|publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453280.stm|accessdate=12 January 2010}}</ref> လတ်တလော နှစ်များတွင် ရှီယာ့ မွတ်စလင် ကိုးကွယ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း များစွာကို ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx|title=Shiites deported from Gulf lament injustice|work=Daily Star|date=4 July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=21 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821124726/http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2013/0705/460684-syria-hezbollah/|title=Concern over deportations from Gulf Arab states|publisher=Raidió Teilifís Éireann|date=5 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a.html|title=UAE urged to allow appeal on deportations|work=Financial Times|date=July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525062330/https://www.ft.com/content/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a}}</ref> အထူးသဖြင့် လက်ဘနွန်မှ ရှီယာ့ မိသားစုများမှာ ပြန်ပို့ခံခဲ့ကြရပြီး ဟေဇဘိုလာ သူပုန်များကို စာနာသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.globalpost.com/dispatch/lebanon/091030/uae-iran-shiites-lebanon|title=UAE deportations raise questions in Lebanon|work=Global Post|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/90286|title=Lebanese Shiites Ousted from Gulf over Hizbullah Ties|publisher=naharnet.com|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/01/lebanese-uae-fears-deportation.html|title=Lebanese Living in UAE Fear Deportation|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/uae-deports-lebanese-expatriates.html|title=UAE Deports 125 Lebanese Citizens|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hrw.org/news/2010/07/19/uaelebanon-allow-lebanesegazan-deportees-appeal|title=UAE/Lebanon: Allow Lebanese/Palestinian Deportees to Appeal|publisher=Human Rights Watch|year=2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2012/06/no-lebanese-ambassador-in-abu-dh.html|title=Lebanese Families in UAE Face Deportations on Short Notice|work=Al Monitor|year=2012}}</ref> အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအရ လတ်တလောနှစ်များတွင် ရှီယာ့ နိုင်ငံခြား အရာထမ်း ၄၀၀၀ ကျော်မှာ ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf|title=Hezbollah and the Gulf|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155119/https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/|title=Thousands of Shias Deported from UAE|work=majlis.org.uk|accessdate=11 April 2016|archivedate=25 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225122717/http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/}}</ref> အမျိုးသမီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကား နှောင့်ယှက်ခြင်းမှာ အခြား စိုးရိမ်ဖွယ် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများမှာ ၁၉၈၀ခုနှစ် ယူအေအီး အလုပ်သမား ဥပဒေ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမား ဥပဒေကြမ်းဖြင့် လည်းကောင်း အကာအကွယ် ပေးထားခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web|author=Sarah Leah Whitson |url=http://www.hrw.org/en/news/2007/03/24/uae-draft-labor-law-violates-international-standards|title=UAE: Draft Labor Law Violates International Standards |publisher=Human Rights Watch |date=24 March 2007 }}</ref> အလုပ်သမားများ ဆန္ဒပြပါက ဖိနှိပ်ခံကြရပြီး တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ မရဘဲ ဆန္ဒပြသူများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 |title=Indian workers jailed in Dubai over violent protest |agency=Reuters |date=24 February 2008 |accessdate=11 April 2016 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006124224/http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 }}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာတွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုအား အချို့သော လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာများ အတွက် အာရုံစိုက် ရေးသားထားသည်။ ၎င်းတို့ အသားပေး ဖော်ပြထားသည်မှာ အစိုးရ၏ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် စုဝေးခွင့်ကို ကန့်သတ်မှု၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုနှင့် ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်မှု တို့နှင့်အတူ သေဒဏ် အပြစ်ပေးမှု အကြောင်းတို့ ဖြစ်သညည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား သုံးဦးအား မူးယစ်ဆေးဝါးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရိုက်နှက်ခြင်း နှင့် လျှပ်စစ် ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22324220|title=Dubai drugs trial: Mother tells of 'torture horror'|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်း မှ ထိုအမှုအား စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူအေအီး သမ္မတ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း ယူကေသို့ နိုင်ငံတော် ခရီး လာရောက်သော အခါတွင် ထပ်မံ မေးခွန်း ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22334081|title=Dubai drugs trial: David Cameron 'concerned' over torture claims|date=29 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ထိုလူ ၃ ဦးအား အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထားရာမှ ၂၀၁၃ ဇူလိုင်လတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/jul/19/dubai-releases-britons-tortured-jailed-drugs|title=Dubai pardons three Britons 'tortured' and jailed over drugs|work=The Guardian|date=19 July 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> [[File:Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg|thumb|right|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသော တောင်အာရှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်သားများ]] ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား ယူအေအီး၌ ဆက်ဆံပုံကို ခေတ်သစ် ကျွန်စနစ် အဖြစ် ပုံခိုင်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west|title=Modern Day Slave Labor: Conditions for Abu Dhabi's Migrant Workers Shame the West|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155137/https://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများသည် ယူအေအီး၏ အလုပ်သမား အခွင့်အရေးများတွင် အကျုံးမဝင်သဖြင့် အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံရပါက ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပေ။<ref name="mig">{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3}}</ref> ထို့ပြင် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား သပိတ်မှောက်ခြင်းမှလည်း တားမြစ်ထားသည်။<ref name="mig" /><ref>{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ဒါဇင်ပေါင်းများစွာမှာ ဆန္ဒပြသဖြင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/22/abu-dhabi-migrant-workers-conditions-shame-west|title=Conditions for Abu Dhabi's migrant workers 'shame the west'}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ သမဂ္ဂသို့လည်း ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိ၊ ဆန္ဒပြခွင့်လည်း မရှိသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုကို ကန့်ကွက်ရန် နည်းလမ်း မရှိကြပေ။ ဆန္ဒပြသူများမှ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံရမည့်ဘေးနှင့် ပြန်ပို့ခံရမည့် ဘေးတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ကြရရသည်။<ref name="mig" /> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှ ကုလသမဂ္ဂသို့ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာအား ကျွန်ကဲ့သို့ ခိုင်းစေခံနေရခြင်းကို စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/global-development/2014/sep/13/migrant-workers-uae-gulf-states-un-ituc|title=Call for UN to investigate plight of migrant workers in the UAE}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လမ်းပေါ်ရှိ မတော်တဆမှု တစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီး ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအား တိုက်မိသော ဗွီဒီယို တစ်ခုအား ယူကျုဘ်၌ တင်ထားခဲ့သည်။ ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းအား ၎င်း၏ ဦးခေါင်းဆောင်းအား ကျာပွတ်သဖွယ် အသုံးပြု ရိုက်နှက်ခဲ့ပြီး မခံချိ မခံသာ ဖြစ်အောင် ပြောဆိုနေသည်မှာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာများမှ ဝင်ရောက် မတားမြစ်မီ အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ခဏမျှ အကြာတွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ထိုဗွီဒီယိုကို ရိုက်ကူးသူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ ယူအေအီး အစိုးရမှ ရာထူးကြီး ဝါကြီး ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်ကို အများ သိရှိလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">[http://www.arabianbusiness.com/senior-uae-official-arrested-over-driver-attack-509289.html Senior UAE official arrested over driver attack]. ArabianBusiness.com. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဒူဘိုင်းနှင့် ၎င်းတို့မြို့ နေထိုင်သူများအား အဆိုးဘက်မှ ပုံဖော်ထားသည့် ယူကျုဘ်တွင် တင်ထားသော ဟာသ ဗွီဒီယို တစ်ခု အတွက် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးနှင့် ယူအေအီး နိုင်ငံသား အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဗွီဒီယိုမှာ ဆက်တ်ဝါ ဒေသတွင် ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ဂိုဏ်း အဖွဲ့များ ရိုးရှင်းသော လက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် သင်ကြား ပြသနေပုံ ဖြစ်ပြီး ထိုရိုးရှင်းသော လက်နက်များတွင် ဖိနပ် စသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်။.<ref>[http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/crime/2013/December/crime_December24.xml&section=crime "Three held for parody video on Satwa streets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018104643/http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data%2Fcrime%2F2013%2FDecember%2Fcrime_December24.xml&section=crime |date=18 October 2014 }}, ''Khaleej Times'', 9 December 2013. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံသားများ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် အတွက် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ ခံကြရသည်။ ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ တရားမဝင် ပါကင်ထိုးထားသော ကားတစ်စင်း၏ ပုံကို တင်မိရာမှ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် မကောင်း ရေးသည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် နောင်တွင် ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post |date=10 September 2015 }}. Khaleej Times. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် လုံခြံရေး ယန္တရားမှာ အဓမ္မဖမ်းဆီးခြင်း၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်း အစရှိသော ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်မှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံကြရသည်။<ref>{{cite web |title=Human Rights in The UAE |url=http://www.amnesty.org/en/region/uae |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150213013240/http://www.amnesty.org/en/region/uae |archivedate=13 February 2015 |accessdate=11 April 2016 }}</ref> နောက်ဆုံး အဖြစ်အပျက်မှာ တူရကီ နိုင်ငံသား စီးပွားရေး သမား ဒေါက်တာ အေမာ အယ်လ် ရှာဝါ အား ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်တွင် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Arrest of Dr Al Shawa|url=http://thenewkhaleej.com/ar/node/3863}}</ref> လွတ်လပ်စွာ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားသည်။ အားလုံးသော အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန မှ တဆင့် မှတ်ပုံတင်ရသဖြင့် နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်သို့ အလိုလို ရောက်ရှိသွားသည်။ ထိုနယ်မြေဒေသအတွင်း နိုင်ငံရေးမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း အခု ၂၀ ခန့်မှာ မှတ်ပုံမတင်ဘဲ လုပ်ဆောင် နေကြသည်။ အသင်းအဖွဲ့များ အားလုံးမှာ ဆင်ဆာ သတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာရပြီး ထုတ်ဝေသည့် စာစောင်များမှာလည်း အစိုးရထံမှ ဦးစွာ ခွင့်ပြုချက် ရယူရသည်။ စီးခရက် ဒူဘိုင်း ဆိုသော ဘလော့ခ်မှာ ဒူဘိုင်းတွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၀ အထိ သီးသန့် ရပ်တည်နေသော ဘလော့ခ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဘလော့ခ်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဘလော့ခ်ရပ်ဝန်းတွင် ကြည့်ရှုသူ များပြားသော ဘလော့ခ် တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်မှာ ယူအေအီး ဆက်သွယ်ရေး စည်းကြပ်မှု အာဏာပိုင်အဖွဲ့မှ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်ကို တားဆီးပိတ်ပင်လိုက်သည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။ ===ဝတ်စားဆင်ယင်မှု=== ယူအေအီးတွင် အလယ်အလတ်မျှသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် ရှိသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်မှာ ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Criminal Law of Dubai">{{cite web|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|title=Criminal Law of Dubai}}</ref> ယူအေအီးရှိ ကုန်တိုက် အများစုတွင် အဝင်ဝ၌ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="code">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/|title=UAE: "Dress Modestly" Drive Gains Momentum|access-date=11 April 2016|archive-date=28 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028063728/http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/}}</ref> ဒူဘိုင်းရှိ ကုန်တိုက်များတွင် အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ပခုံးနှင့် ဒူးခေါင်းတို့ကို ဖုံးလွှမ်းသော အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ရမည် ဖြစ်သဖြင့် လက်ပြတ် ဝင်ဆင်၍ မရပေ။<ref name="code" /><ref name="modest">{{cite web|url=http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230|title=Twitter Campaign Wants Female Visitors To Respect UAE Dress Code in Malls|accessdate=11 April 2016|archivedate=28 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028060915/http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230}}</ref><ref name="Dubai Mall dress code">{{cite web|url=http://www.alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg|title=Dubai Mall dress code|accessdate=11 April 2016|archivedate=12 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212000229/http://alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg}}</ref><ref name="globalvoicesonline.org">{{cite web|url=http://globalvoicesonline.org/2012/06/24/uae-online-dress-code-campaign-urges-extra-inches-of-clothing/|title=UAE: Dress Code Campaign Urges Extra Inches of Clothing}}</ref><ref name="urge">{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291|title=Dubai shopping malls urge visitors to dress modestly|access-date=11 April 2016|archive-date=2 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102064540/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291}}</ref><ref name="dresscodedb">{{cite web|url=http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5|title=Dubai dress code|access-date=11 April 2016|archive-date=14 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214130022/http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5}}</ref> ယူအေအီး၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် အရ အမျိုးသမီးများအား တိုတောင်းသော ဘောင်းဘီတိုများ ဝတ်ဆင်ခွင့် မပြုပေ။ ထို့ပြင် ပြည်သူများအား အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ် ဇာယတ် ဗလီကဲ့သို့သော ဗလီများထဲသို့ ဝင်ရောက်ရာ၌ သင့်တင့်သော ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုး ဝတ်စားကြရန် ပန်ကြားထားသည်။ ==မီဒီယာ== ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ဖော်ပြရာတွင် ယူအေအီး၏ မီဒီယာအား "လွတ်လပ်မှု မရှိ" ဆိုသော အဆင့်ဖြင့် နှစ်စဉ် သတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-press|title=Freedom of the Press}}</ref> နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့ ၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်းတွင် ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်မှ အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ဒူဘိုင်း မီဒီယာ စီးတီးနှင့် တူးဖိုးဖိုက်ဖိုး တို့သည် ယူအေအီး၏ ပင်မ မီဒီယာဇုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီးသည် အာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သော ရုပ်သံလွှင့်ဌာန အချို့ အခြေစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရုံသံလွှင့် စင်တာ နှင့် အော့ဘစ် ရှိုးတိုင်း ကွန်ယက်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မက်တွန်းမှ သတင်းသမားများအား ၎င်းတို့၏ အလုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းခြခြင်း မရှိစေရဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:5g6YUlYAidYJ:www.carnegieendowment.org/files/UAE_APS.doc+uae+government+appoints+all+imams&hl=en&gl=uk&pid=bl&srcid=ADGEESj0L8k7sdundREDL2RHAxLQF1O_e5Bvo5Bl2Hq_1puqFDjc2DfE9hoCBcb9dWNUEBhZhmDHWKHkhd-9ibSEmli_3W59aNVcrDn3FGkjGenIFyZogo1j8DhZR_Yw2EycMUdlbs13&sig=AHIEtbQypf9XPQ-JSOKs0KxjF_hlaIs2lg |title=United Arab Emirates |work=Carnegie Endowment}}</ref>တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ယူအေအီးမှ အများပြည်သူ အေးချမ်းသာယာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော အွန်လိုင်း အချက်အလက်များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်းအား တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစိုးရအား ဝေဖန်ခြင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ အစိုးရ အရာရှိများနှင့် တော်ဝင် မိသားစုဝင်များကို ဝေဖန်ခြင်း အားလည်း ခွင့်မပြုပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သရေကို ညှိုးနွမ်းအောင် သို့မဟုတ် ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်သူများနှင့် ဘာသာရေးအား မလေးမစား ပြုသူများ အား ​ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704229 |title=United Arab Emirates – Media |publisher=BBC News |date=15 June 2012 }}</ref> နိုင်ငံရေး ပယောဂပါသည့် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို စွက်ဖက်ခြင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး နယ်မြေခံ (အစိုးရ အရာရှိ ) တစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမား တစ်ဦးအား ရိုက်နှက်သည်ကို ဗွီဒီယို ရိုက်ကူး၍ ယူကျုဘ်သို့ လွှင့်တင်သော ယူကျုဘ် အသုံးပြုသူတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA"/> ==စီးပွားရေး== [[File:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|200px|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့ပြုလုပ်သမျှတွင် အမြင့်ဆုံးသော အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။]] ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ သို့မဟုတ် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="Economy2013">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?section=editorschoice&xfile=/data/editorschoice/2013/December/editorschoice_December12.xml |title=UAE's economy growth momentum set to pick up |work=Khaleej Times |date=27 December 2013 |accessdate=5 January 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104225058/http://khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=%2Fdata%2Feditorschoice%2F2013%2FDecember%2Feditorschoice_December12.xml&section=editorschoice |archivedate=4 January 2014 }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၇၇ ဘီလီယံ (အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၃၈ ထရီလီယံ) မျှ ရှိသည်။<ref name="GDP2012">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=/data/uaebusiness/2013/July/uaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness |title=GDP to hit $474.2b in 2018 |work=Khaleej Times |date=4 July 2013 |accessdate=5 January 2014 |archivedate=6 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106040654/http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fuaebusiness%2F2013%2FJuly%2Fuaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှစ၍ ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးသည် ၂၃၁ ဆ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၄၅ ထရီလီယံမျှ ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Economy2013"/> ယူအေအီးသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်အုပ်စုမှ ထုတ်ဝေသော ၂၀၁၆ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး နှင့် အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း များအရ စီးပွားရေး လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးနိုင်ငံများတွင် အဆင့် ၃၁ နေရာမှ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။<ref name="Doing Business">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ranking of Economies|work=World Bank Group}}</ref> ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အားဖြင့် နယ်ပယ် အစုံဆုံး ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ ရေနံ အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းမှ လွဲ၍ ယူအေအီး၏ အခြားဒေသများမှ ရေနံမှ ရသော အမြတ်ငွေပေါ်တွင်မှာ မှီခိုနေရသည်။ ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့တို့သည် စီးပွားရေးတွင် ပင်မ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဘူဒါဘီ အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး ၈၅% မှာ ရေနံ တင်ပို့မှု ပေါ်တွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name="WTO Trade Statistic 2009"/> အဘူဒါဘီနှင့် အခြားသော ယူအေအီး စော်ဘွားနယ်တို့သည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ထိန်းသိမ်း လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း ရေနံ နည်းပါးသည့် ဒူဘိုင်းသည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ပိုမို ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရေနံ တင်ပို့မှုသည် ယူအေအီး နိုင်ငံ ဘတ်ဂျက်၏ ၇၇% မျှ ရှိသည်။<ref name="lse.ac.uk"/> စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက် ရန် အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် ခြင်း မှ ဂျီဒီပီအား ရေနံ တင်ပို့မှုပေါ်သို့ မှီခိုနေခြင်းအား ၂၅% အထိ လျှော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/> ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၀၇-၂၀၁၀ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွင် ထိခိုက်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ၏ ရေနံ ကြွယ်ဝမှု ဖြင့် ကယ်တင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Speaking of Water">{{cite web|url=http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water|title=Speaking of Water|access-date=12 April 2016|archive-date=14 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514213706/http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ဖက်ညီ ဘတ်ဂျက် ရှိသဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ညွှန်ပြလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.wsj.com/articles/dubai-unveils-balanced-budget-for-2015-1420359351|title = Dubai Unveils Balanced Budget for 2015|last = Fitch|first = Asa|date = 4 January 2015|work = The Wall Street Journal|access-date = 12 February 2015}}</ref> ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးအတွက် တိုးတက်မှု ပြနေသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတို့ အများဆုံး လာရောက် လည်ပတ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။<ref name=tdb /> မာစတာ ကတ်ဒ်၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတဝှမ်း အရောက်သွားရာ မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်း၌ ဒူဘိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီသွားတို့ အတွက်ပဉ္စမမြောက် ရေပန်း အစားဆုံး နေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/|title=Dubai Ranks Fifth Among Top Global Destinations For Travellers|work=Gulf Business|accessdate=12 April 2016|archivedate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017061651/http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ယူအေအီး ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်း စီးပွားရေး၏ ၆၆% ကို ရယူထားပြီး အဘူဒါဘီမှာ ၁၆% နှင့် ရှာဂျာမှာ ၁၀% တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၁၃ တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၁၀ သန်းကို လက်ခံခဲ့သည်။ ယူအေအီးတွင် ဒေသအတွင်း၌ အတိုးတက်ဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး အခြေခံ အဆောက်အအုံ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theprospectgroup.com/infrastructure-in-the-united-arab-emirates-uae-81876/|title=Infrastructure in the United Arab Emirates (UAE)|work=The Prospect Group}}</ref> ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ယူအေအီးသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်း မြောက်မြားစွာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုတိုးတက်မှုများမှာ စော်ဘွားနယ် အကြီးများ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် ပို၍ ထင်ရှားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များမှာလည်း နောက်မှ လိုက်လာလျက် ရှိနေကြပြီး လူနေရန်နှင့် စီပွားရေး ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်သူများကို အဓိက အခွင့်အရေးများ ပြန်လည် ပေးအပ်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.slideshare.net/arunkodiyeri/uae-yearbook-2009 |title=UAE yearbook 2009 |publisher=Slideshare.net }}</ref> အစိုးရ၏ ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းဝေါလ်မှ အကြွေးပေးရန် အချိန်ဆွဲသည့် အခါတွင် ဒူဘိုင်းရှိ အိမ်ခြံမြေဈေးများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများ နှင့်ပင် ရပ်တည်နေရပြီး အဲမရိတ် အလုပ်သမား များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခြင်းမှာလည်း ကောင်းကျိုး အနည်းငယ်သာ ရရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asiantribune.com/news/2009/11/29/seismic-activities-dubai-property-bubble-and-inevitable-consequences |title=The Seismic Activities of Dubai Property Bubble and Inevitable Consequences |work=Asian Tribune |date=9 November 2009 }}</ref> ယူအေအီး ဥပဒေမှ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ခွင့်ပြုမထားပေ။<ref name="ituc"/> စုပေါင်း၍ ညှိနှိုင်းခွင့်နှင့် စုပေါင်း၍ ဆန္ဒပြခွင့်တို့ကိုလည်း အသိအမှတ် ပြုမထားပေ။ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနသည် အလုပ်သမားများအား အလုပ်ခွင်တွင် အတင်းအကျပ် ပြန်ဆင်းခိုင်းရန် အတွက် အခွင့် အာဏာ ရှိသည်။ ဆန္ဒပြခြင်းတွင် ပါဝင်သော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ခွင့် ပါမစ်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရပြီး ပြန်ပို့ ခံရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="ituc">{{cite web | url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 | title=United Arab Emirates | work=ITUC | access-date=12 April 2016 | archive-date=1 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201231308/http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 }}</ref> ထိုမျှသာမက အလုပ်သမား အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်းပါက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေ လွန်စွာ နည်းပါးသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍရှိ အလုပ်နေရာများတွင် အဲမရိတ်များ နှင့် အခြား ဂျီစီစီ အာရပ်နိုင်ငံသားများ နှိုင်းယှဉ်ပါက ယှဉ်ပြိုင်သူများလောက် အရည်အချင်း သို့မဟုတ် လုပ်ကိုင်ချင်စိတ် မရှိသော်လည်း အဲမရိတ် နိုင်ငံသား များကို ဦးစားပေး ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား အလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်သည် အစိုးရ ရာထူးများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး ကျန်သူများထဲမှ အတော်များများမှာ နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရာ တို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် နေကြသည်။<ref>{{cite book |last=Krane |first=Jim |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |place=New York, NY|publisher=St. Martin's Press |year=2009 |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/267 267]–270 |isbn=978-0-312-53574-2}}</ref> အကောင်းဘက်မှ ပြောရမည်ဆိုလျှင် လတ်တလော Bayt.com ၏ စစ်တမ်းအရ ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ၅၆% မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်လာလိမ့်မည်ဟု ယူဆလျက် ရှိကြသည်။<ref>[http://img.b8cdn.com/images/uploads/article_docs/bayt_cci_report_2015_edited_24462_EN.pdf ''Bayt.com Middle East Consumer Confidence Index – March 2015''], Bayt.com. Retrieved 1 July 2015</ref> ==သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး== ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် ဖြတ်သန်းမှုတွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး လန်ဒန် ဟိသရိုး လေဆိပ်ကို ကျော်တက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/transport/11372616/Dubai-overtakes-Heathrow-to-become-worlds-busiest-airport.html|title = Dubai Overtakes Heathrow To Become World's Busiest|last = Anderson|first = Elizabeth|date = 27 January 2015|work = The Telegraph|access-date = 12 February 2015}}</ref> ၇၅၀မိုင် (၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဖြတ်သန်းကာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အဓိက မြို့ကြီးများနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ဆက်စပ်ထားသည့် နိုင်ငံတော် ရထားလမ်းမှာ ဖောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="IRJMar12">{{cite news|url=http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html|title=From sand to sea|work=International Railway Journal|date=21 March 2012|accessdate=12 April 2016|archivedate=23 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323024811/http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html}}</ref> ဒူဘိုင်း မက်ထရိုသည် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် ပထမဆုံး မြို့ပြ ရထား ကွန်ယက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8247330.stm|title=Will metro change Dubai car culture?|date=11 September 2009|publisher=BBC News}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများမှာ ခါလီဖာ ဆိပ်ကမ်း၊ ဇာယတ်ဆိပ်ကမ်း၊ ဂျီဘဲလ် အလီ ဆိပ်ကမ်း၊ ရာရှစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ခါလစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ဆာအိ ဆိပ်ကမ်း နှင့် ခိုရ်ဖာကန် ဆိပ်ကမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080714124311/http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archivedate=14 July 2008 |title=UAE Ports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ယူအေအီးတွင် တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး အော်ပရေတာ နှစ်ခုရှိပြီး အဲတီစလတ် နှင့် ဒူဟု ခေါ်သော အဲမရိတ် အင်တီဂရိတ်တက် တယ်လီကွန်မျူနီကေးရှင်း ကုမ္ပဏီတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲတီစလတ်သည် တစ်ဦးတည်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဒူ မှ မိုဘိုင်း ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်သည် အထိ ဖြစ်သည်။<ref name=etisalatmon>{{cite web|url=http://opennet.net/sites/opennet.net/files/united_arab_emirates.pdf |title=United Arab Emirates |work=OpenNet Interactive |format=PDF}}</ref> အင်တာနက် အသုံးပြုသူမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၀.၉၀၄ သန်းမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂.၆၆ သန်းအထိ တိုးမြင့်လာလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web|url=http://emiratesseo.com/uae-telecom-market-grows-competition/ |title=UAE telecom market grows with competition &#124; Mobile telecomms report |publisher=Ameinfo.com }}</ref> စည်းကမ်းကြီးကြပ်သူဖြစ်သော တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကြီးကြပ်မှု အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖော်ပြပါရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ကန့်သတ်ထားရန် မလုပ်မနေရ အမိန့်ထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/uae-reports-high-website-censorship |title=UAE reports high website censorship|work=The National Newspaper |date=12 June 2009 }}</ref> ===အိတ်စပို ၂၀၂၀=== ယူအေအီးသည် အိတ်စပို ၂၀၂၀ ကို ဒူဘိုင်းတွင် ကျင်းပရန် အတွက် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင် တင်သွင်းရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|title=Expo impact: UAE to see $35bn contracts – Emirates 24/7|author=WAM|work=Emirates 24/7|accessdate=8 September 2014}}</ref><ref name="wam.ae">{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html|title=Hosting of Expo 2020 unprecedented achievement for the region, says Sultan Al Jaber – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143354/http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html}}</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဒေသအတွင်းတွင် ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသော ကိစ္စတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html|title=Dubai Expo will open up unlimited opportunities – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143309/http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html}}</ref> ကမ္ဘာ့ အိတ်စပိုသည် ကမ္ဘာ့တဝှမ်းမှ လူများ တွေ့ဆုံ၍ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဝေမျှခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ အစဉ်တစိုက် ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများ နှင့် ဘဝ အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း အစရှိသာ ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ရှေ့ဆက်ရန် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သော ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အိတ်စပိုများသည် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုများ အတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပြီး အိမ်ရှင်နိုင်ငံ နှင် အိမ်ရှင်မြို့ တို့အတွက် အမှတ်ရစရာ အမွေ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cssgroupsite.com/lighthouse/expo-2020-what-it-means-to-us/|title=Expo 2020...What it Means to Us? |work=CSS Light House|accessdate=8 September 2014}}</ref> ==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ== {{Historical populations |align=right |percentages = |၁၉၆၃|95,000 |၁၉၆၈ |180,226 |၁၉၇၅|557,887 |၁၉၈၀|1,042,099 |၁၉၈၅ |1,379,303 |၁၉၉၅ |2,411,041 |၁၉၉၉ |2,938,000 |၂၀၀၅ |4,106,427 |၂၀၁၀ |8,264,070 |၂၀၁၁ |8,925,096 |၂၀၁၂ | 9,205,651 |၂၀၁၃ |9,346,129 |<ref name=PopulationWorldBank/> |footnote= ရင်းမြစ်များ:<ref name="UAE"/><ref>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |title=United Arab Emirates |work=World Gazetteer |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131127094854/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |archivedate=27 November 2013 |accessdate=12 April 2016 }}</ref>}} ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ပုံစံမှာ အလွန်ပင် ထွေပြားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ယူအေအီး၏ ခန့်မှန်း လူဦးရေမှာ ၈,၂၆၄,၀၇၀ ဖြစ်ပြီး<ref name="UAE">{{cite web |url=http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf |title=UAE National Bureau of Statistics |format=PDF |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131008044353/http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf }}</ref> ၎င်းတို့ထဲတွင် ၁၃% မျှသာ ယူအေအီး နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အဲမရိတ်များ ဖြစ်ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/population-leaps-to-8-19-million |title=Population leaps to 8.19 million |work=The National|location=Abu Dhabi |date=30 May 2010 }}</ref> လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများစုမှာ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/esa/population/meetings/EGM_Ittmig_Arab/P02_Kapiszewski.pdf |title=Arab versus Asian migrant workers in the GCC countries |work=UN Department of Economic and Social Affairs |format=PDF |date=22 May 2006 |author=Andrzej Kapiszewski}}</ref> နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၂၁.၇၁ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in |title=Net migration rate |publisher=Cia.gov |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308042938/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in }}</ref> ယူအေအီး၏ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ၁၇၏ အပိုဒ် ၈ အရ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီးတွင် အနှစ် ၂၀ နေထိုင်ပြီးပါက နိုင်ငံသား အဖြစ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး လိုအပ်ချက်များမှာ ပြစ်မှု တစ်ခါမျှ ကျူးလွန်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိရန် နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောတတ်ရန် တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Camille Paldi (13 July 2010) [http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports UAE Islamic Finance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130226044910/http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports |date=26 February 2013 }}. I Love The UAE. Retrieved 27 September 2013.</ref> သို့သော်လည်း ယနေ့ကာလတွင် နိုင်ငံသား အဖြစ်ကို အလွယ်တကူ ပေးလေ့ မရှိဘဲ နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သော လူအများအပြားမှာ ဘီဒွန်းဟု ခေါ်သော နိုင်ငံမရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၁.၄ သန်း ရှိသည်။<ref name=natur>Habboush, Mahmoud. (10 October 2013) [http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 Call to naturalise some expats stirs anxiety in the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714171325/http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 |date=14 July 2014 }}. Uk.reuters.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ အမျိုးမျိုး အထွေထွေ ဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ၏ အဆိုအရ ၁၉% မှာ အဲမရိတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၃%မှာ အခြား အာရပ်များဖြစ်သော အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ ဂျော်ဒန်လူမျိုးများ နှင့် အီရန်လူမျိုးများ တို့ ဖြစ်ကြကာ ၅၀% မှာ တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ပြီး ၈%မှာ အခြားသော လူမျိုး ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကာ အနောက်တိုင်းသား များနှင့် အရှေ့အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည်။ (၁၉၈၂ ခန့်မှန်းချက်အရ)<ref name=WorldFactbook/> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများမှ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၁၆.၅% မျှ ရှိပြီး တောင်အာရှသားများ( ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ) မှာ အများဆုံး အစု ဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း၏ ၅၈.၄% မျှ ရှိကာ အခြားအာရှသားများ ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အီရန်နိုင်ငံသားများ<ref>"[http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses]". Migration Policy Institute. 18 September 2013.</ref> မှာ လူဦးရေ၏ ၁၆.၇% မျှ ရှိပြီး အနောက်တိုင်းသား အရာထမ်းများမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၈.၄% မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com">{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/uae-population-hits-6m-emiratis-make-up-16-5--12137.html |title=UAE population hits 6m, Emiratis make up 16.5%|publisher=ArabianBusiness.com |author= Andy Sambidge|date=7 October 2009}}</ref> အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ နှင့် အက်ဂျ်မန် အစရှိသော စော်ဘွားနယ် သုံးခုတွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ပုံကျော် (၃၇%) မျှ ရှိသည်ကို ယူရိုမော်နီတာ အင်တာနေရှင်နယ် အမည်ရသော ဈေးကွက် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုမှ ပြောကြားထားသည်။ ထို စော်ဘွားနယ် ၃ ခုတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော နိုင်ငံသားများမှာ အိန္ဒိယ (၂၅%) ၊ ပါကစ္စတန် (၁၂%)၊ အဲမရိတ် (၁၂%)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (၇%)၊ ဖိလစ်ပိုင် (၅%) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|title = Indians, Pakistanis make up 37% of Dubai, Sharjah, Ajman population|url = http://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336|website = gulfnews.com|accessdate = 7 August 2015|archive-date = 29 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180729141543/https://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336}}</ref> ဥရောပ သားများ နေထိုင်မှုမှာလည်း တိုးပွားလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်သော ဒူဘိုင်းကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm |title=Expat numbers rise rapidly as UAE population touches 6m |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=9 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091009033650/http://www.uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm }}</ref> ဥရောပ၊ ဩစတြေးလျ၊ မြောက်အမေရိက နှင့် လက်တင်အမေရိကတို့မှ အနောက်တိုင်းသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီး လူဦးရေ အတွင်း ၅၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com"/><ref>{{cite web |last=Mcintosh |first=Lindsay |url=http://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 |title=Terror red alert for 100,000 British expats in Dubai |work=The Scotsman |date=16 June 2008 |accessdate=12 April 2016 |archivedate=21 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180821223235/https://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 }}</ref> ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် နိုင်ငံ အတွင်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news|author=[[Giles Whittell]] |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525100904/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archivedate=25 May 2010 |title=British pair face jail for kissing in Dubai restaurant |work=The Times |date=15 March 2010}}</ref> ကျန်ရှိသော လူဦးရေမှာ အာရပ်နိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/><ref>{{cite web|url=http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709123331/http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archivedate=9 July 2012|title=Editorial: The Ideal Prince |publisher=Arabnews.com |date=3 November 2004 }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေ ၈၈%မှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Table 3.10 Urbanization |work=World Development Indicators |format=PDF |url=http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325215156/http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archivedate=25 March 2009 |deadurl=unfit }} </ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်း အရ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၆.၇ နှစ် ဖြစ်သဖြင့် အခြား မည်သည့် အာရပ်နိုင်ငံထက် မဆို မြင့်မားသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae |title=Life expectancy at birth |work=The World Factbook |accessdate=12 April 2016 |archivedate=6 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306230455/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae }}</ref><ref name="uaeinteract2">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm |title=Average life expectancy in UAE rises to 75 years |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=22 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HZmnjWR6?url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm }}</ref> ယောက်ျား မိန်းမ အချိုးမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၂ ဖြစ်ပြီး ၁၅ နှစ်မှ ၆၅ နှစ်အတွင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၇၅ ဖြစ်သဖြင့် ယူအေအီး၏ ကျားမ မညီမျှမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာတာနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html|title=Sex ratio|work=The World Factbook|accessdate=12 April 2016|archivedate=30 November 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6LWbhGP6T?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html}}</ref> ===ဘာသာရေး=== {{bar box |title=ယူအေအီးရှိ ဘာသာတရားများ (ပြူး သုတေသန)<ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: United Arab Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814201444/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 |date=14 August 2018 }}. Pew Research Center. 2010.</ref><ref>[http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm United Arab Emirates]. International Religious Freedom Report 2007. State.gov. Retrieved 27 September 2013.</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ဘာသာ |right1=ရာခိုင်နှုန်း |float=right |bars= {{bar percent|မွတ်စလင်|green|77}} {{bar percent|ကက်သလစ်|yellow|10}} {{bar percent|ဟိန္ဒူ|red|4}} {{bar percent|ဗုဒ္ဓဘာသာ|orange|2}} {{bar percent|ပရိုတက်စတင့်|blue|1}} {{bar percent|ရှေးရိုးခရစ်ယာန်|purple|1}} {{bar percent|အခြား|gray|1}} {{bar percent|မရှိ|black|1}} }} အစ္စလာမ်သည် အမျာဆုံး နှင့် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြား ဘာသာဝင်များကို လက်ခံသော ပေါ်လစီကို ကျင့်သုံးပြီး မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲသည်။<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208416|title=International Religious Freedom Report for 2012 – United Arab Emirates|work=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor }}</ref> ထို့အတူပင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အနေနှင့်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ နှင့် မွတ်စလင်များအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အတိုင်း ကြီးပြင်းအောင် မွေးမြူခြင်းတို့ကို ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရန် တားမြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြားဘာသာ တရားများ ပြန့်ပွားစေရန် မည်သည့်မီဒီယာကို မဆို အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ထိုသို့သော လုပ်ရပ်ကို သိမ်းသွင်းခြင်းဟု မှတ်ယူသည်။ နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်း ၃၁ ကျောင်း၊ ဘာ ဒူဘိုင်းတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း တစ်ခု၊ <ref>{{cite web |author=Bassma Al Jandaly |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 |title=Churches and temples in the UAE |work=Gulf News |date=5 April 2008 |access-date=12 April 2016 |archive-date=12 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112123921/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 }}</ref> ဂျီဘဲလ် အလီတွင် ဆစ်ခ ဂုရုဒွာရ ကျောင်းတစ်ခုနှင့် အယ်လ် ဂါဟွတ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်း တစ်ကျောင်း ရှိသည်။ စီးပွားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၇၆%မှာ မွတ်စလင်၊ ၉% မှာ ခရစ်ယာန် နှင့် ၁၅% မှာ အခြား (အဓိက အားဖြင့် ဟိန္ဒူ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=religiousfreedom/> လူဦးရေ စာရင်းတွင် ခေတ္တလာလည်သူများ နှင့် အလုပ်သမား များကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ချင်း မရှိဘဲ ဘာဟိုင်း နှင့် ဒရုဇ် တို့ကို မွတ်စလင် အဖြစ် ထည့်သွင်း ရေတွက်သည်။<ref name=religiousfreedom/> အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများတွင် ၈၅% မှာ ဆွန်နီ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁၅%မှာ ရှီယာ့ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြကာ ရှီယာ့ အများစုမှာ ရှာဂျာ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။<ref name="religiousfreedom"/> အိုမန်မှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့မှာ အီဘာဒီများ ဖြစ်ပြီး ဆူဖီတို့၏ အယူအဆများလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.investigativeproject.org/documents/testimony/337.pdf |title=Islam: Sunnis and Shiites |publisher=investigativeproject.org |format=PDF |date=23 February 2004}}</ref> ===အကြီးဆုံးမြို့များ=== {{အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===ဘာသာစကားများ=== အာရပ်ဘာသာစကားသည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသားတို့သည် အာရပ်ဘာသာစကားကို ပင်လယ်ကွေ့ပုံစံ ပြောဆိုကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Christensen|first=Shane|title=Frommer's Dubai|year=2010|work=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-71178-1|page=174}}</ref> ထိုဒေသကို ဗြိတိသျှတို့က ၁၉၇၁ အထိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ ယူအေအီးတွင် အများသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း အလုပ်အတော်များများကို လျှောက်နိုင်ရန် အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အမျိုးမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများကိုလည်း သုံးနှုန်းခြင်းများ ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== [[File:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 2.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့ ဒေရာအရပ်ရှိ ရိုးရာ လေဟာပြင်ဈေး]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး ပါရှား၊ အိန္ဒိယ နှင့် အရှေ့အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုတို့မှလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref name="folk"/> အာရပ် နှင့် ပါရှား ပုံစံယူထားသော ဗိသုကာ လက်ရာတို့မှာ ဒေသခံ အဲမရိတ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို ပြဆိုနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="loc">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SkCtS-n7GEEC&pg=PA430 |title=Handbook of Islamic Marketing|page=430|quote=Arabian and Persian inspired architecture is part of the expression of a 'local' identity.}}</ref> အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါရှား ယဉ်ကျေးမှု အငွေ့အသက်များ ဖုံးလွမ်းနေသည်ကို ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ကျေးလက် အနုပညာတို့တွင် သိသာစွာ တွေ့ရသည်။<ref name="folk">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=UMldAgAAQBAJ&pg=PA167 |title=Folklore and Folklife in the United Arab Emirates|page=167 }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဘာဂျီးလ် ခေါ် လေခံများမှာ ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ ပညာ၏ အမှတ်အသား တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပါရှား ဗိသုကာ၏ ဩဇာ သက်ရောက်မှု တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="folk"/> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှိသည်။<ref name=migrationinformation>{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/dataHub/GCMM/Dubaidatasheet.pdf |title=Country and Metropolitan Stats in Brief |format=PDF}}</ref> ဒူဘိုင်း၏ အဓိက အားလပ်ရပ်များတွင် ရာမဒန် ဥပုသ်လကို ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ဖြစ်သော အစ်နေ့ နှင့် အမျိုးသားနေ့ သို့မဟုတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို စတင်တည်ထောင်သည့် နေ့ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက် တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503011056/http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archivedate=3 May 2008 |title=Official holidays in UAE |publisher=Gowealthy.com }}</ref> အဲမရိတ်အမျိုးသားများမှာ ခြေချင်းဝတ်ထိ ရှည်လျားပြီး အဖြူရောင် သိုးမွေး သို့မဟုတ် ချည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ကန်ဒူရာခေါ် အဝတ်အစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး အဲမရိတ် အမျိုးသမီး များမှာမူ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဖုံးလွှမ်းထားသော အပေါ်ဝတ် ဖြစ်သည့် အာဘာယာကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |title=UAE National Clothing |publisher=Grapeshisha.com |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104204209/http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |archivedate=4 January 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> ရှေးခေတ် အဲမရိတ် ကဗျာများတွင် ၈ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် အယ်လ် ခါလေး ဘင် အာမက်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်။ ယူအေအီးတွင် အစောဆုံး အဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ထားသော ကဗျာဆရာမှာ အီဘင် မာဂျစ် ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၄၃၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ရပ်စ် အယ်လ် ခိုင်းမား၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အဲမရိတ် စာရေးဆရာများမှာ မူဘာရတ် အယ်လ် အိုခေးလီ (၁၈၈၀-၁၉၅၄)၊ ဆာလမ် ဘင် အလီ အယ်လ် အိုဝိုက်စ် (၁၈၈၇-၁၉၅၉) နှင့် အာမက် ဘင် ဆူလာယမ် (၁၉၀၅-၁၉၇၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟီယာ အဖွဲ့ဟု သိကြသော ရှာဂျာမှ ကဗျာဆရာ သုံးဦးမှာ အပိုလို နှင့် အချစ်ကဗျာများတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အထင်အရှား ရှိသည်ကို ကို တွေ့နိုင်သည်။<ref name=poetry>{{cite web|url=http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008014601/http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archivedate=8 October 2011 |title=Literature and poetry |publisher=Visitabudhabi.ae |date=1 July 2009 }}</ref> ရှာဂျာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပွဲတော်သည် နိုင်ငံအတွင်း ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ ပြတိုက်များတွင် ဒေသအတွင်း နာမည်ရှိသော ပြတိုက် အချို့ ရှိပြီး နာမည် အကျော်ကြားဆုံးမှာ ရှာဂျာရှိ ပြတိုက် ၁၇ ခု ပါဝင်သော အမွေခံ နယ်မြေ ဖြစ်ကာ <ref>[http://www.sharjahmuseums.ae/ Sharjah Museums Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222082532/http://www.sharjahmuseums.ae/ |date=22 February 2011 }}. sharjahmuseums.ae</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အာရပ်ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|date=18 October 2009 |url=http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202124611/http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archivedate=2 February 2009 |title=About Sharjah&nbsp;– Sharjah Commerce Tourism Development Authority |publisher=Sharjahtourism.ae}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင်မူ အယ်လ်ကွာရပ်ဇ် တွင် ပန်းချီပြခန်း အများ အပြား ရှိပြီး ဆယ်လ်ဆာလီ ပုဂ္ဂလိက ပြတိုက် ကဲ့သို့သော ပြတိုက်များလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|author=Dubai FAQs |url=http://www.dubaifaqs.com/art-galleries-in-dubai.php |title=Art Galleries Dubai |publisher=Dubaifaqs.com }}</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ ဆာဒီယတ်ကျွန်းပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ကွက်ကို တည်ထောင်ထားသည်။ စီမံကိန်း အကြီးစား ၆ ခုကို စီစဉ်နေပြီး ဂူဂန်ဟိုင်း အဘူဒါဘီ နှင့် လိုဗာ အဘူဒါဘီတို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730122944/http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archivedate=30 July 2012 |title=Saadiyat Island&nbsp;– Island of Happiness |publisher=Saadiyat.ae |date=19 March 2009}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင် ကွန်းစ်သဲလ် ပြတိုက်နှင့် ပြခန်းများ အနုပညာရှင်များ အတွက် ရပ်ကွက် တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-eyeing-new-fashion-design-district-17269.html|author=John Irish and Tamara Walid |title=Dubai eyeing new fashion, design district |publisher=ArabianBusiness.com |date=11 June 2009 }}</ref> [[File:Yowalah.ogv|thumb|ယူအေအီး၏ ရိုးရာအက ဖြစ်သော ယိုဝါလာ]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့ အာရေဗျ ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လီဝါသည် ဒေသအတွင်း သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိသော ဂီတ နှင့် အက အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသမှ ဘန်တူလူမျိုးတို့မှ ဆင်းသက်လာသော အသိုင်းအဝိုင်းတွင် အဓိက ဖြစ်သည်။ <ref name=poetry/> ဒူဘိုင်း ကန္တာရ ရော့ခ် ဂီတ ပွဲတော်သည် ဟဲဗီး မက်တယ်လ် နှင့် ရော့ခ် ဂီတပညာရှင်များ ပါဝင်သော အဓိကပွဲတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100119083259/http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archivedate=19 January 2010 |title=Festival Info |publisher=DesertRockFestival.com }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ အနည်းငယ်သာ ရှိသော်လည်း တိုးချဲ့လျက် ရှိသည်။ ===အစားအသောက်=== အဲမရိတ်တို့၏ ရိုးရာအစားအစာမှာ ထမင်း၊ ငါးနှင့် အသားတို့သာ အမြဲဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ လူများမှာ ၎င်းတို့၏ အစားအစာများကို အနောက်နှင့်တောင် အာရှနိုင်ငံများမှ မွေးစားထားပြီး အီရန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အိုမန် နိုင်ငံတို့မှ ပါဝင်သည်။ ပင်လယ်စာမှာ အဲမရိတ်တို့၏ အဓိက အစားအစာအဖြစ် ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရှိခဲ့သည်။ အသား နှင့် ထမင်းတို့မှာ အခြား ပင်မ အစားအစာများ ဖြစ်ကာ သိုးကလေးသား နှင့် သိုးသား တို့ကို ဆိတ်သား နှင့် အမဲသားတို့ထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ ထင်ရှားသော သောက်စရာများမှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက်ရည်တို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား ဖာလာ၊ ကုံကုမံ နှင့် ပူဒီနာတို့ဖြင့် အရသာ ဖြည့်စွက်ကာ သိသာသော အရသာ ထွက်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/travel/food.asp |title=UAE Travel& Tourism: Food & Drink |work=UAEinteract |accessdate=13 April 2016 |archivedate=31 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131222453/http://uaeinteract.com/travel/food.asp }}</ref> အမြန်ပြင် အစားအစာများမှာ လူငယ်များ အကြားတွင် ရေပန်းစားလွန်းလှသဖြင့် အမြန်ပြင် အစားအစာများ အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း သည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်းကို မီးမောင်းထိုး ပြသမည့် ကန်ပိန်းများကို စတင်လုပ်ကိုင် နေရသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 The UAE's big fat problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229022813/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 |date=29 December 2014 }}. ''Gulf News''. (19 July 2012). Retrieved 26 January 2014.</ref> အရက်ကို ဟိုတယ် စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဘားများတွင်သာ ရရှိနိုင်သည်။ နိုက်ကလပ် အားလုံးမှာ အရက်ရောင်းရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အချို့သော စူပါမားကက်များတွင် အရက်ရောင်းချခွင့် ပြုထားသော်လည်း သီးခြားနေရာတွင် ရောင်းချသည်။ အရက်ကို သောက်သုံးနိုင်သော်လည်း လူအများရှေ့တွင် မူးရူးနေခြင်း နှင့် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်ရာတွင် သွေးထဲ၌ အရက် ရှိနေခြင်းတို့အား ဥပဒေမှ တားမြစ်ထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html |title=Alcohol and Pork Licenses |publisher=Alloexpat.com |date=30 May 2009 |access-date=13 April 2016 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805054659/http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html }}</ref> ==အားကစား== [[File:DTC1.jpg|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း တင်းနစ် ချန်ပီယံ လုပွဲ]] ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် ရေပန်းစားသော အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အယ်လ်နာဆာ အက်စ်စီ၊ အယ်လ်အန်၊ အယ်လ် ဝါဆယ်၊ အယ်လ် ရှပ်ဘတ် ၊ အယ်လ် ရှာဂျာ၊ အယ်လ်ဝါဒါ၊ အယ်လ် အာလီ တို့မှာ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသော ကလပ်အသင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသအတွင်း ချန်ပီယံ အဖြစ် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ နာမည် ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sports_club|title=Clubs, Sports Clubs UAE United Arab Emirates|publisher=|access-date=13 April 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်း၏ အချိန်နှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို အသုံးချ၍ ဘောလုံး ကစားနည်းကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ လူငယ် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဘောလုံးကစားသမားများသာမက ဒေသတွင်း အသင်းများရှိ တာဝန်ရှိသူများနှင့် နည်းပြများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကိုပါ မြှင့်တင်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၀တွင် အီဂျစ် အသင်းနှင့် အတူ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲအတွက် ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာ့ဖလားမှာ အာရပ်နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ တပြိုင်တည်း ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခြင်း အနေနှင့် ၃ ကြိမ်မြောက် ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကူဝိတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာ ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် အီရတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာလည်းကောင်း အသီးသီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့ကြသည်။ ယူအေအီးသည် ပင်လယ်ကွေ့ ဖလား ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ပြီး ပထမ ဖလားမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အဘူဒါဘီတွင် ကျင်းပသော ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဖလားမမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ဘာရိန်းတွင် ကျင်းပသော ပွဲတို့တွင် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070318080035/http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archivedate=18 March 2007 |title=Gulf Cup 2007 |work=Gulf News }}</ref> ယူအေအီး အနေနှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အေအက်ဖ်စီ အာရှ ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ကက် ကစားနည်းမှာလည်း ယူအေအီးတွင် ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း နှင့် ဩစတြေးလျ မှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အများအပြား ရှိခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှာဂျာရှိ ရှာဂျာ ခရစ်ကက် အသင်း အားကစားကွင်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက်စ် ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲကို ၄ ကြိမ်တိုင်အောင် အိမ်ရှင် အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |title=UAE Cricket Timeline |publisher=Cricketeurope4.net |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709093903/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |archivedate=9 July 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ်ဇာယတ် ခရစ်ကက် ကစားကွင်းတွင်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကစားပွဲများကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒူဘိုင်းတွင် ခရစ်ကက်ကွင်း အမှတ် ၁ နှင့် ၂ ဆိုသော ခရစ်ကက် ကစားကွင်း ၂ ခုရှိပြီး တတိယမြောက် ဖြစ်သော ဒီအက်စ်စီ ခရစ်ကက် ကစားကွင်းမှာ ဒူဘိုင်း အားကစား မြို့တော်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီး အမျိုးသား ခရစ်ကက် အသင်းသည် ၁၉၉၆ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ရန် သီသီလေး လွဲခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၅ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=K.R. Nayar |url=http://gulfnews.com/sport/cricket/not-stumped-by-uae-cricket-issues-khan-1.130154 |title=Not stumped by UAE cricket issues&nbsp;– Khan |work=Gulf News |date=6 September 2008 }}</ref><ref>[http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview Qualification – Cricket World Cup 2015 Qualifier | ICC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104135014/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview |date=4 November 2013 }}. Icc-cricket.com (10 April 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နောက်ပုံစံ တစ်မျိုး ကျင်းပသော အာရှဖလား ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲသည် ၂၀၁၆ မတ်လ ပထမပတ်တွင် ကျင်းပနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.rediff.com/cricket/report/united-arab-emirates-set-to-host-asia-cup/20150614.htm United Arab Emirates set to host Asia Cup – Rediff.com Cricket]. Rediff.com (14 June 2015). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတွင် ရေပန်းစားပြီး မျက်စိပသာဒ ဖြစ်စရာ ယက်စ် မရီနာ ဆားကစ် တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ညနေခင်းတွင် ကျင်းပပြီး နေ့အလင်းရောင်တွင် စတင်ကာ ညဘက်တွင် ပြီးဆုံးသော ပထမဆုံး သော ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=AUTOSPORT.com – premium content|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/78061|work=Autosport|date=28 August 2009}}</ref> အခြား ရေပန်းစားသော အားကစားနည်းများတွင် ကုလားအုတ်ပြိုင်ခြင်း၊ သိမ်းငှက်ပြိုင်ခြင်း၊ ခရီးကြမ်း မြင်းစီးခြင်း နှင့် တင်းနစ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archivedate=11 June 2008 |title=UAE Sports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ဒူဘိုင်း စော်ဘွားနယ်တွင် အဓိက ဂေါက်ကွင်း ၂ ခု ရှိပြီး ဒူဘိုင်း ဂေါက်ကလပ် နှင့် အဲမရိတ် ဂေါက်ကလပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က ကလေးငယ်များကို ကုလားအုပ်စီးနှင်းသူ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် ဝေဖန်မှု အများ အပြား ခံခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယူအေအီးမှ ကလေးငယ်များကို ထိုကစားနည်းတွင် အသုံးပြုချင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ကလေးငယ်များအားလုံးကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4063391.stm Middle East | Help for Gulf child camel jockeys]. BBC News (2 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> အန်ဆာ ဘာနေးအား ထိုကိစ္စတွင် ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ခဲ့မှုအတွက် မကြာခဏ ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။ ==ပညာရေး== [[File:American University of Sharjah (AUS) 4.jpg|thumb|ရှာဂျာ အမေရိကန် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသား စင်တာ]] ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီမှလွဲ၍ အခြား စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် ပညာရေးစနစ်ကို အထက်တန်း အထိ ကြီးကြပ်သည်။ အဘူဒါဘီတွင်မူ အဘူဒါဘီ ပညာရေး ကောင်စီ၏ အာဏာ အောက်တွင် ရှိသည်။ ကျောင်းများတွင် မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်းတို့ ရှိသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို အစိုးရက ထောက်ပံ့ပြီး သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများတွင် အာရပ်ဘာသာစကားဖြင့် သင်ကြားပို့ချပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာအား ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြင့် အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုသော ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျောင်းများမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံသားများ အတွက် အခမဲ့ ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ၏ လခမှာမူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အဆင့်မြင့် ပညာရေး စနစ်အား အဆင့်မြင့်ပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြီးကြပ်သည်။ ထိုဝန်ကြီး ဌာန အနေနှင့် ကျောင်းသားများကို ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်များသို့ ဝင်ခွင့် ပြုရာတွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224200815/http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archivedate=24 December 2010 |title=American University in Dubai. Undergraduate : Admission |work=Aud.edu }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူကြီး စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၀% ဖြစ်သည်။<ref name="undata201512">{{cite web |url=http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |title=Adult Literacy Rate: United Arab Emirates |date=19 June 2013 |website=UNdata |publisher=United Nations Statistics Division |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151215094053/http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |archivedate=15 December 2015 |deadurl=no |quote=Subgroup: Total 15+ yr. Year: [2011]. Source: UNESCO Institute for Statistics. Unit: Percent. Value: 90. }}</ref> နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ရှိသော လူကြီး ပညာရေး စင်တာ ၈၆ ခုတွင် နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပညာသင်ကြားလျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915222919/http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archivedate=15 September 2007 |title=UAE Education |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ==ကျန်းမာရေး== [[File:Dubai Healthcare City from Dubai Creek on 31 May 2007.jpg|thumb|ဒူဘိုင်း ကျန်းမာရေးမြို့တော်သည် ကုသရေး နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာရေးတို့အတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ် ထားသည်။]] ယူအေအီး၌ မွေးစတွင် လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၈.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="uaeinteract2"/> နှလုံးသွေးကြော နှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများသည် ယူအေအီးတွင် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှု၏ ၂၈% ဖြစ်ကာ အခြား အဓိက အကြောင်းများမှာ မတော်တဆမှုများ နှင့် ထိခိုက်မှုများ၊ ကင်ဆာ နှင့် မွေးရာပါ ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=cp>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/UAE.pdf |title=United Arab Emirates country profile |work=Library of Congress |format=PDF}}</ref> ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒေတာများ အရ ယူအေအီး လူကြီးများ၏ ၃၇.၂% မှာ ဆေးပညာ ရှုထောင့်အရ အဝလွန်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘီအမ်အိုင် ၃၀ နှင့် အထက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|title=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|website=WHO|publisher=World Health Organisation|accessdate=26 February 2016|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကဲ့သို့ သီးခြား ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့မရှိဘဲ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေသော မြောက်ပိုင်း စော်ဘွားနယ်များ အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍအတွက် ၅ နှစ် ကျန်းမာရေး မဟာဗျူဟာကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုမဟာဗျူဟာမှ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို တညီတညွတ်တည်း ပေါင်းစည်းရန်၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို သင့်တင့်သော နှုန်းထားဖြင့် ရရှိနိုင်ရေးကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရန် နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြား ဆေးကုသရေး အပေါ် မှီခိုခြင်းအား တစ်ချိန်တည်းတွင် လျှော့ချရန် အာရုံစိုက် ရေးဆွဲထားသည်။ ဝန်ကြီး ဌာနမှ လက်ရှိ ဆေးရုံ ၁၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ၃ ခု ထပ်တိုးရန်၊ အခြေခံ ကျန်းမာရေး စင်တာ လက်ရှိ ၈၆ ခုအား ၂၉ ခု ထပ်တိုးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612101330/http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archivedate=12 June 2008 |title=UAE Health |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> အဘူဒါဘီတွင် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းတို့အား မှီခိုသူများ အတွက် မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ ထားရှိစေခြင်းမှာ ကျန်းမာရေး ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲတွင် အဓိက တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီ နေထိုင်သူများသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထို အစီအစဉ် အောက်၌ စတင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ၎င်းတို့၏ အစိုးရ ဝန်ထမ်းများ အတွက် အလားတူ ပြလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ အရ နိုင်ငံ အတွင်းရှိ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ အားလုံးနှငင့် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ အာလုံးတို့မှာ ပေါင်းစပ်ထားသော မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ အစီအစဉ်ဖြင့် အကာအကွယ် ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/health/health-cover-is-mandatory-1.43089|author=Dina El Shammaa |title=Health cover is mandatory |work=Gulf News |date=3 January 2009 }}</ref> The introduction of mandatory [[health insurance]] in Abu Dhabi for [[expatriate]]s and their dependants was a major driver in reform of healthcare policy. ယူအေအီး အနေနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အတွင်းရှိ အာရပ်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ အတွင်းမှ လာရောက် ဆေးကုသသူ နိုင်ငံခြားသား များကြောင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေသည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ အခြား အာရပ်နိုင်ငံများထက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ပို၍ အဆင့်မြင့် သဖြင့် ပလတ်စတစ် ဆာဂျရီ နှင့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်မှုများ၊ နှလုံးနှင့် ကျောရိုး ခွဲစိတ်ကုသမှုများ၊ သွားနှင့် ခံတွင်း ကုသမှုများ ခံယူမည့် နိုင်ငံခြားသား ဆေးကုသသူ အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="thenational.ae">{{cite web |author=Megan Detrie |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20091116/NATIONAL/711159830/1010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091124064723/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20091116%2FNATIONAL%2F711159830%2F1010 |archivedate=24 November 2009 |title=Dubai has eye on medical tourism |work=The National Newspaper |date=15 November 2009 |accessdate=19 September 2020 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ]] qxmu1pi5n3tys1xjyb22jqok7h275al 1034241 1034239 2026-05-27T14:32:38Z နေနီဝန်း 89694 /* */ 1034241 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = <big> دولة الإمارات العربية المتحدة</big><br />''{{Unicode|Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah}}'' | ပုံ_အလံ = Flag of the United Arab Emirates.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coats of arms of the United Arab Emirates.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = | ပုံ_နေရာ = LocationUnitedArabEmirates.svg | မြို့တော် = [[အဘူဒါဘီမြို့]] | အကြီးဆုံးမြို့ = [[ဒူဘိုင်းမြို့]] | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ဧရိယာ = ၈၃,၆၀၀ km² (၃၂,၂၇၈ sq mi) | ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၆ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = မပြောပလောက် | အမြင့်ဆုံးနေရာ = | အရှေဆုံးမြစ် = | အကြီးဆုံးအင်း = | ကမ်ရိုးတန်း = | time zone = +၄ | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] | လူဦးရေ = ၄,၇၉၈,၄၉၁ (၂၀၀၇) | လူဦးရေအဆင့် = ၁၂၀ | လူဦးရေအထူ = ၅၅/km² (၁၄၂.၅/sq mi) | လူဦးရေအထူအဆင့် = ၁၅၀ | လူမျိုးများ = | ဘာသာတရားများ = | ပွဲများ = | အမျိုးအစား = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]] [[သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ်]] နှင့် [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = Khalifa bin Zayed Al Nahyan (ခလီဖာ ဘင်ဇာယတ် အယ်နတ်ဟယန်) | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ် | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = Mohammed bin Rashid Al Maktoum (မိုဟာမက် ဘင်ရာရှစ် အယ်မက်ခတွန်) | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၂ ဒီဇင်ဘာ]] [[၁၉၇၁]] | GDP_PPP = ၁၈၂.၈၇၆ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $ ၄၉,၉၉၅ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၈၁၅ | HDI_အဆင့် = ၃၂ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = UAE ဒါဟမ် (AED) | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = AE | cctld = .ae | calling_code = +၉၇၁ }} '''အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု''' ကို အဲမရိတ် (စော်ဘွားပြည်များ) သို့မဟုတ် ယူအေအီး (UAE) ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြပြီး [[အာရှ]]တိုက် အနောက်တောင်ဘက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့်လည်း ပင်လယ်နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉.၂ သန်းမျှ ရှိပြီး ၁.၄ သန်းမှာ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကာ ၇.၈ သန်းမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ လာရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses|title=Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses|publisher=migrationpolicy.org }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုတွင် မြို့တော်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီ နှင့်အတူ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ ဖူဂျာအီရာ ဟူသော [[:en:Emirates of the United Arab Emirates|စော်ဘွားပြည်နယ် (၇) ခု]] ပါဝင်သည်။ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီကို အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှိသော [[:en:Emir|အမီယာ]]ဟုခေါ်သော စော်ဘွားတစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံး စုပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီ တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အဘူဒါဘီစော်ဘွားအား အာရပ်စော်ဘွားများ နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားအား နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာသည် နိုင်ငံတော် ဘာသာဖြစ်ပြီး အာရပ်ဘာသာ စကားမှာ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို နေရာအနှံ့ အသုံးပြုကြသည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရေနံထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020171232/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archivedate=20 October 2012 |title=Oil&nbsp;– proved reserves |publisher=Cia.gov }}</ref> သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၇ ရှိသည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120705035456/http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2011/STAGING/local_assets/pdf/natural_gas_section_2012.pdf Natural Gas]. BP Statistical Review of World Energy June 2012</ref> ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီမင်းသား နှင့် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့သည့် ရှိတ်ဇာယာဒ်မှ အဲမရိတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ရေနံမှာ ရသော အမြတ်ငွေများကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ၊ ပညာရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံတို့တွင် အသုံးချခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 |title=United Arab Emirates profile |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ လုပ်ငန်း အစုံဆုံး ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သော [[ဒူဘိုင်းမြို့]]မှာ ကမ္ဘာ့မြို့တော်တစ်ခုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/business/aviation/its-official-dubai-international-is-worlds-busiest-airport|title = Dubai International is world’s busiest airport|last = Iyer|first = Srinivasan|date = 30 December 2014|work = The National|access-date = 4 January 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/datamapper/index.php |title=IMF Data Mapper |publisher=Imf.org }}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ နှင့် ရေနံ တင်ပို့ရောင်းချမှုပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook>{{cite web |url=http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=The World Factbook |accessdate=21 November 2015 |archivedate=6 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406123811/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html }}</ref><ref name="WTO Trade Statistic 2009">{{cite web |url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE |title=WTO Trade Statistic 2009 |work=Stat.wto.org |accessdate=21 November 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304185435/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE }}</ref><ref name="lse.ac.uk">{{cite web|url=http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf|title=Economic diversification in the GCC countries|page=13|accessdate=21 November 2015|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205052923/http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf}}</ref> ယူအေအီးမှာ ၎င်း၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ အတွက် ဝေဖန်ခံနေရဆဲ ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအတွင်း [[ရှရီအသ်|ရှာရီယာ ဥပဒေ]]၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။<ref name=ramadan>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xs98Nv0Pe5E|title=Sharia law and Westerners in Dubai: should non-Muslims in UAE be made to face Islamic justice?}}</ref><ref>{{cite web|url=http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/|title=United Arab Emirates: Torture and Flogging|work=Fanack|accessdate=21 November 2015|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131138/http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/}}</ref><ref name=bergner>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NqIkQz68_fgC&pg=PA2203|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2008|work=Jeffrey T. Bergner|page=2203}}</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတကာတွင် နေရာတစ်ခု ရယူလာမှုကြောင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူ အချို့က ဒေသအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသောနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာ့ အင်အား အသင့်အတင့်ရှိ နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://nationalinterest.org/feature/the-uae-egypt%E2%80%99s-new-frontier-libya-11184|title=The UAE and Egypt's New Frontier in Libya|work=The National Interest|date=3 September 2014|accessdate=26 October 2014|first=Ellen|last=Laipson}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gevans.org/speeches/speech441.html|title=Middle Power Diplomacy|first=Gareth|last=Evans|date=29 June 2011|accessdate=26 October 2014}}</ref> ==သမိုင်း== ===ရှေးဟောင်းခေတ်=== ယူအေအီးတွင် လူသားတို့ စတင်နေထိုင်သည်ဟု သိရှိရသော အချိန်မှာ [[ဘီစီ]] ၅၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ခန့်က မီးခေတ်ကျောက်များကို တွေ့ရှိရ၍ ထိုစဉ်ကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/uae/uae-archaeologist-discovers-the-swiss-army-knife-from-130-000-years-ago|title = UAE archaeologist discovers the Swiss Army knife from 130,000 years ago|last = Pennington|first = Roberta|date = 5 February 2014|work = The National|accessdate = November 2014}}</ref> ထိုစဉ်အချိန်ကတည်းက ပြင်ပ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော သက်သေရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်မှုများကို တောက်လျှောက် တွေ့ရပြီး အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ ဟာဂျာတောင်များမှ ကြေးနီကို ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.adias-uae.com/ |title=Abu Dhabi Islands Archaeological Survey (ADIAS) |publisher=Adias-uae.com |access-date=22 November 2015 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302223259/http://www.adias-uae.com/ }}</ref> ၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလ်ဖာ (ယနေ့ခေတ် ရာဆယ်ခိုင်မာရ်)အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အီရန်ရှိ ဆပ်စေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာအား ကျူးကျော်ရာတွင် တပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="AbedHellyer2001">{{cite book|author1=Ibrahim Abed|author2=Peter Hellyer|title=United Arab Emirates, a New Perspective|url=https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA83|year= 2001|work=Trident Press Ltd|isbn=978-1-900724-47-0|pages=83–84}}</ref> [[အေဒီ]] ၂ ရာစုတွင် အာရေဗျ၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင်လူမျိုးစုတို့ ရွေ့လျားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အက်ဇ်ဒိုက် ကာတာနီ ( သို့မဟုတ် ယာမာနီ) နှင့် ကူဒါလူမျိုးစုများမှ ဟာဂျာတောင်ကုန်းများ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြပြီး ဆပ်စေးနစ် တို့က အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုး ထားခဲ့ကြသည်။ အယ်လ် ဘာရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော ပါရှားကမ်းရိုးတန်းနှင့် တူရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော အတွင်းပိုင်း အိုအေစစ် မြို့ အယ်လ်အန်တို့သည့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ကုန်သွယ်မှု ပြုရာလမ်းကြောင်းတွင် အရေးပါသော ခရီးထောက်နားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/22 22]–23}}</ref> ယူအေအီးတွင် ရှိသော ခရစ်ယာန်တို့၏ အစောဆုံး နေရာကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆာရ်ဘာနီ ယပ်စ် ကျွန်းဟု ခေါ်သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ဘာသာရေး အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ ၇ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နက်စတိုးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း ဖြစ်၍ အေဒီ ၆၀၀ ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အေဒီ ၇၅၀တွင် ထိုဘုရားကျောင်းအား ငြိမ်းချမ်းစွာ စွန့်ခွာခဲ့သည့် ပုံ ပေါ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled|title = Ancient secrets of Sir Bani Yas unveiled|last = Thomas|first = Jen|date = 12 December 2012|work = The National|accessdate = November 2014|archivedate = 22 December 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222103357/http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled}}</ref> ထိုတွေ့ရှိမှုကြောင့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် အေဒီ ၅၀ ခုနှစ်မှ ၃၅၀ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ၏ နောက်မှ လိုက်၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည့်ဟု ယူဆရသော ရှားပါးသော အထောက်အထား တစ်ခုဖြစ်သည်။ သေချာသည့် အချက်မှာ အိုမန်တွင် ဂျွန်ဟု ခေါ်သော ဘစ်ရှော့တစ်ဦး ၅ရာစုတွင် ရှိခဲ့ပြီး အိုမန်၏ နောက်ဆုံး ဘစ်ရှော့မှာ ၆၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှိခဲ့သော အစ်တီးယန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = The Trucial States|last = Hawley|first = Donald|work= Allen & Unwin|year = 1971|isbn = 9780049530058|location = UK|pages = 48–51}}</ref> ===အစ္စလာမ်=== အာရပ်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ထိပ်စွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရခြင်းမှာ အေဒီ ၆၃၀ တွင် အစ္စလာမ်တို့၏ တမန်တော် မိုဟာမက်ထံမှ အိုမန်ရှိ အုပ်ချုပ်သူများသို့ ဟစ်ဂျရာဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ်တို့၏ ရွေ့လျားမှုအပြီး ၉ နှစ်အကြာ တွင် တိုက်ရိုက်ပေးပို့သော စာ၏ နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ထို့နောက်တွင် အုပ်ချုပ်သူများ အုပ်စုဖွဲ့၍ မဒီနာမြို့သို့ သွားရောက်ကြကာ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်တွင် မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုးထားသော လူကြိုက်နည်းသသည့် ဆပ်စေးနစ်တို့ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]}}</ref> တမန်တော် မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ရှိ အစ္စလာမ် အဖွဲ့အစည်းအသစ်များမှ မွတ်စလင် ခေါင်းဆောင်များကို ပုန်ကန်၍ ခွဲထွက်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အဘူဘက်ကာမှ မဒီနာမြို့မှ စစ်တပ်တစ်တပ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ရစ်ဒါစစ်ပွဲဖြင့် နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ကာ သွေးလွှမ်းသော ဒစ်ဘာ တိုက်ပွဲတွင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]–128}}</ref> ထိုအဖြစ်အပျက်မှ ကယ်လီဖိတ်၏တည်တံ ခိုင်မြဲမှုကို ပြသခဲ့ပြီး အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကို အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသော ရာရှီဒွန် ကယ်လီဖိတ်၏ အောက်တွင် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ===အော့တမန်နှင့် ပေါ်တူဂီခေတ်=== ကြမ်းတမ်းသော သဲကန္တာရ ပတ်ဝန်းကျင်မှ နေ၍ စွယ်စုံရသော လူမျိုးစုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ လှည့်လည်သွားလာနေသော အုပ်စုများ ဖြစ်ကြပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်ရေး အတွက် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတို့ ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုမှ စ၍ အုပ်စုအချင်းချင်း မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွာလေ့ ရှိရာမှ ရာသီ အလိုက် သို့မဟုတ် ရာသီတစ်ခု ၏ တစိတ်တဒေသ နေထိုင်ရာ နေရာများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လူမျိုးစု အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး အဘူဒါဘီရှိ ဘာနီရပ်စ် နှင့် အယ်ဘူဖာလာ၊ ကမ်းရိုးတန်းရှိ အယ်လ် အိန်၊ လီဝါ နှင့် အယ်လ်ဘာရိန်း၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ဒဝါဟီယာ၊ အဝါမီယာ နှင့် မနာဆီယာ၊ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရှာကိုင်ရင် နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ကာဝါဆင် တို့ အပါအဝင် အချို့သော အစုအဖွဲ့ အမည်များမှာ ယနေ့ခေတ် အယ်မရိတ်နိုင်ငံသားများ ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ၁၆ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ဒေသတွင်းရှိ လူဦးရေ၏ အချို့အဝက်မှာ အော့တမန်အင်ပိုင်ယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တိုက်ရိုက် ကျရောက်လျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P History of the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220042810/http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P |date=20 December 2015 }}. Sinimar.eu. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule History of The United Arab Emirates – Ottoman Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107061537/http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule |date=7 January 2018 }}. Liquisearch.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>Diabetes, Fight. (17 March 2012) [http://historyuaeedu.blogspot.com.tr/2012/03/british-and-ottoman-rule.html British and Ottoman rule]. Historyuaeedu.blogspot.com.tr. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၁၇ ရာစုတွင် ယနေ့ခေတ် အဘူဒါဘီ ဟုခေါ်သော နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သော အားကောင်းသော အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာနီရပ်စ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/43 43]}}</ref><ref>'Kashf Al Gumma' "Annals of Oman from Early times to the year 1728 AD" – Journal of the Asiatic Society of Bengal, 1874</ref><ref>Ibn Ruzaiq, translated by GP Badger, "History of the Imams and Sayids of Oman", London 1871</ref> ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ အပေါ် ပေါ်တူဂီတို့မှ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မူစကက်၊ ဆိုဟာ နှင့် ခိုရ်ဖာကန် တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ကမ်းရိုးတန်းနေ လူမျိုးစုများအပေါ် အယ်ဘူကာကီ နှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်သော ပေါ်တူဂီတပ်မှူးများမှ သွေးလွှမ်းသော တိုက်ပွဲများဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ခံတပ်များတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/282 282]}}</ref> ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပင်လယ်ဓားပြ ကမ်းရိုးတန် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဒေသတွင် အခြေစိုက်သော အယ်လ်ကာဝါဆင်တို့၏ လှေများက ဗြိတိသျှ အလံတင်ထားသော သင်္ဘောများကို ၁၇ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |title=November 3, 2008&nbsp;– The UAE is the old Pirate Coast. Not much has changed. |work=Wayne Madsen Report |access-date=18 December 2015 |archive-date=8 December 2011 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208145256/http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |url-status=dead }}</ref> အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်ရေးကို ဓားပြတိုက် နှောက်ယှက်သူများ၏ ဘေးရန် မှ ကာကွယ် ရန် အတွက် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ စခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးမှ အစပြု၍ ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် ဌာနချုပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်များကို ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ဆိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တို့နှင့် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်သူ အချို့တို့ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်ရှိ ပင်လယ်ဓာပြများကို တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ရာမှ တဆင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မင်းသားနယ်များ၏ အနေအထားကို ဖော်ပြသော ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ဆိုသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၄၃ နှင့် ၁၈၅၃ တို့တွင် နောက်ထပ်စာချုပ်များ ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ် နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ အစရှိသော အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တုံ့ပြန်ရန် အတွက် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ထရူရှယ် မင်းသားနယ်များသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် စာချုပ်တွင် ဆက်ဆံရေး ပိုမို နီးကပ်စွာ တည်ဆေက်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့ အနေနှင့် အခြားသော ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများနှင့်လည်း အလားတူ စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားများမှ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ဗြိတိသျှတို့မှ အပ အခြားသူများအား မပေးအပ်ရန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ သဘောတူညီချက် မပါဝင်ဘဲ အခြားသော နိုင်ငံခြား အစိုးရများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း မပြုရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တို့မှလည်း ထရူရှယ်နိုင်ငံများ၏ ကမ်းရိုးတန်းအား ပင်လယ်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ကုန်းမြေပေါ်မှ တိုက်ခိုက်လာပါကလည်း အကူအညီပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထိုသီးသန့် သဘောတူညီချက်ကို အဘူဒါဘီ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း တို့အား အုပ်ချုပ်သူများမှ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်မှ ၈ ရက်ကြားတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အား အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံ နှင့် လန်ဒန်ရှိ ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့မှ ဆက်လက်၍ လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=Tore Kjeilen |url=http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm |title=Trucial States |publisher=Looklex.com |date=4 April 2007 |accessdate=24 December 2015 |archivedate=20 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150220031629/http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm }}</ref> ဗြိတိသျှတို့၏ ပင်လယ်ပြင် စောင့်ကြပ်ပေးမှုကြောင့် ပုလဲရှာ သင်္ဘောများ အနေနှင့် အတန်အသင့် လုံခြုံစိတ်ချစွာ သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှတို့မှ ကျွန်ကုန်သွယ်မှုကို တားမြစ်ထားသဖြင့် အချို့သော မင်းသားများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် အရေးကြီးသော ငွေရပေါက် ရလမ်း တစ်ခု ပိတ်သွားခဲ့သည်။<ref>[http://countrystudies.us/persian-gulf-states/84.htm United Arab Emirates – The Economy". Library of Congress Country Studies]. Countrystudies.us. Retrieved 14 July 2013.</ref> ပင်လယ်ဓားပြမှုများနှင့် ပတ်သက်သော စွပ်စွဲချက်ကို ခေတ်သစ် အီမရိတ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ယခုလက်ရှိ ရှာဂျာ၏ စော်ဘွားမှလည်း ၎င်း၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ထုတ် စာအုပ် "ဆန်းကြယ်သော အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြမှုများ"တွင် ငြင်းဆိုထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = The Myth of Arab Piracy in the Gulf|last = Al Qasimi|first = Sultan|work= Croom Helm|year = 1986|isbn = 0709921063|location = UK|pages = }}</ref> ===ဗြိတိသျှခေတ် နှင့် ရေနံတွေ့ရှိခြင်း=== ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပုလဲရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် နေထိုင်သူများ အတွက် ဝင်ငွေ နှင့် အလုပ်အကိုင် ရရှိစေခဲ့သည်။ [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်]] ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ထိုလုပ်ငန်းကို ကြီးမားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ကွယ်ပျောက်သွားရသည့် အကြောင်းမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကျုံ့ခြင်း နှင့် ပုလဲမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ပေါ်ပေါက် လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော လုပ်ငန်းများမှာ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အပြီး မကြာမီတွင် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ အိန္ဒိယ အစိုးရသစ်မှ ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်နိုင်ငံများမှ တင်ပို့သော ပုလဲများကို အခွန်အတုပ် ကြီးမားစွာ ကောက်ခံခြင်းကြောင့် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ ပုလဲလုပ်ငန်း ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ထရူရှယ်နိုင်ငံများတွင် ကြီးစွာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp |title=UAE History & Traditions: Pearls & pearling |work=UAEinteract |accessdate=24 December 2015 |archivedate=6 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206103534/http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp }}</ref> [[File:Mid-20th century Dubai.JPG|thumb|left|၁၉၅၀ ခုနှစ် [[ဒူဘိုင်းမြို့]]]] ဗြိတိသျှတို့က စော်ဘွားနယ်များအတွင်းရှိ အသေးစား ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် အတွက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ရုံးတစ်ရုံးအား ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မင်းသားနယ်များ အတွင်းမှ မင်းသား ၇ ယောက်တို့က ၎င်းတို့အကြားရှိ ကိစ္စရပ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ကောင်စီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးရုံးအား လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထရူရှယ်နိုင်ငံများကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite web|url=http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020019/http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archivedate=3 August 2008|title=Al Khaleej News Paper}}</ref> ဒူဘိုင်းမင်းသား ရာရှစ်၏ ဥပဒေ အတိုင်ပင်ခံ အဒီဘီတာအား ကောင်စီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဥပဒေ အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429011257/https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archivedate=29 April 2011 |title=Trucial States Council until 1971 (United Arab Emirates) |publisher=Fotw.net }}</ref> လူမျိုးစု အသွင်သဏ္ဌန် နေထိုင်ကြသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ပုံစံနှင့် စော်ဘွားနယ်များ အကြားတွင် နယ်နိမိတ် မရှိခြင်းကြောင့် အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ညှိနှိုင်းမှု ဖြင့် ဖြစ်စေ ရှားရှားပါးပါး အင်အားသုံး၍ ဖြစ်စေ ဖြေရှင်းလေ့ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ထရူရယ် အိုမန် စကောက်ဟု ခေါ်သော စစ်တပ် အသေးစားကလေး တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနနှစ် အိုမန်နှင့် အဘူဒါဘီ တို့အကြား တောင်ပိုင်းရှိ နယ်နိမိတ် တစ်ခုဖြစ်သည့် ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြရာတွင် ဗြိတိသျှတို့က အဘူဒါဘီ ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5444.htm|title=United Arab Emirates (06/07)|publisher=State.gov}}</ref> ၁၉၇၄ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အဘူဒါဘီ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံတို့ကြား နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု ပြဿနာအား ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသဘောတူညီချက်မှာ အတည်မပြုရ သေးပေ။<ref>{{cite book|last1=Gray|first1=Matthew|title=Global Security Watch – Saudi Arabia|date=7 October 2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-0-313-38699-2|page=99|url=https://books.google.co.uk/books?id=dxvFBAAAQBAJ&source=gbs_navlinks_s|accessdate=20 June 2015}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့ အကြားရှိ နယ်စပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url = http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592|title = Historic UAE-Oman accord involves 272km of border|date = 22 July 2008|work = Gulf News|accessdate = November 2014|archivedate = 29 November 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20141129030925/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592}}</ref> ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရမှ ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ခေါင်းဆောင်များ ထံမှ နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများအား လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးရန် တရားဝင် ကတိကို ရရှိခဲ့သည်။ ပါရှားတွင် ၁၉၀၈ မှ စ၍ လည်းကောင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ စ၍ လည်းကောင်း ရေနံ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့မှုကြောင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း သိရှိခဲ့ရသဖြင့် ဗြိတိသျှ တို့ ဦးဆောင်သော ရေနံကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် အီရတ် ရေနံ ကုမ္ပဏီ (အိုင်ပီစီ) မှ ဒေသအား စိတ်ဝင်စားမှု ပြသခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဘီပီ ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် အင်ဂလို ပါရှား ရေနံကုမ္ပဏီ (အေပီအိုစီ) မှ အိုင်ပီစီတွင် ရှယ်ယာ ၂၃.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ မှ စ၍ ကုန်းတွင်း ရေနံ ရှာဖွေရန် အတွက် ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး အိုင်ပီစီ၏ အပေါင်းအပါ ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သော ရေနံ ကွန်ဆက်ရှင်း လိမိတက်၏ ကိုယ်စား အေပီအိုစီမှ ပထမဆုံး အကြိမ် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 41–42}}</ref> အေပီအိုစီ အနေနှင့် အိုင်ပီစီမှ တဆင့် လုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်သော အနီရောင်မျဉ်းကြောင်း သဘောတူညီချက်ကြောင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို တစ်ဦးတည်း လုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပီစီအယ်လ် နှင့် ထရူရှယ် ခေါင်းဆောင်များ အကြားတွင် စာချုပ်အချို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပုလဲကုန်သွယ်မှု ပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဆင်းရဲမှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော ဒေသများ အတွက် အသုံးဝင်သော အကျိုးအမြတ်များကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော အီရန်၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံကဲ့သို့ ရေနံကြောင့် တိုးပွားလာသော ချမ်းသာမှုများကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့နိုင်ရန်မူ ခဲယဉ်းနေသေးသည်။ အဘူဒါဘီရှိ ပထမဆုံး လွန်တွင်းကို အိုင်ပီစီမှ လုပ်ကိုင်နေသော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်း ရေနံ ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီ (ပီဒီတီစီ) မှ ၁၉၅၀ တွင် ရပ်စ်ဆာဒါ၌ စတင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ပေပေါင်း ၁၃,၀၀၀ နက်သော လွန်တွင်းနက် ဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်မျှ ကြာအောင် တူးဖော်ခဲ့သော်လည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပဲ ထိုခေတ်အခါက များပြားလှသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်သည့် စတာလင်ပေါင်တစ်သန်း မျှ ကုန်ကျခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘီပီ၏ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ဒီအာစီ ရေနံရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီသည် အဘူဒါဘီနယ် အုပ်ချုပ်သူများထံမှ ကမ်းလွန် ရေနံရှာဖွေခွင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘီပီသည် နောင်တွင် တိုတယ်လ် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် ပြင်သစ် ရေနံကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရေး ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော အဘူဒါဘီ ပင်လယ်ဒေသ လိမိတက် (အက်ဒ်မာ) နှင့် ဒူဘိုင်း ပင်လယ် ဒေသ လိမိတက် (ဒူမာ) တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေအောက် ရေနံ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းအများအပြားကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နာမည်ကျော် ပင်လယ်ပြင် စူးစမ်းရှာဖွေ လေ့လာသူ ယက် ကော်စတူး ဦးဆောင်သည့် လုပ်ငန်း တစ်ခုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Cousteau|first1=Jacques|title=Calypso explores for underwater oil|journal=National Geographic Magazine|date=August 1955|volume=CVIII|issue=2|accessdate=19 November 2014}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေပေါ် ပလက်ဖောင်း ရေနံတူးစင်တစ်ခုကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့မှ ဆွဲယူလာခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ ရေပိုင်နက် အမ်းရှိတ် ပုလဲကွင်း အပေါ်တွင် နေရာချထားကာ ရေနံတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မတ်လတွင် သာမာမာ အပေါ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရေနံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုကျောက်ဖြစ်တည်မှု မှတဆင့် တန်ဖိုးရှိသော ရေနံရှာဖွေ တွေ့ရှိမှု အမြောက်အမြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုမှာ ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရေနံ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဒ်မာသည် ဇာကွန် နှင့် အခြားဒေသများတွင် ကမ်းလွန်ရေနံများ ဆက်လက် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း စီးပွားဖြစ် ရေနံတွင်းများ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းကမ်းလွန်ရှိ ဖာတေး ရေနံတွင်း နှင့် ရှာဂျာကမ်းလွန် မူဘာရက် ရေနံတွင်း (အီရန်နှင့် ဝေစုခွဲ) တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last1=Butt|first1=Gerald|title=Oil and Gas in the UAE|url=https://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf|website=UAE Interact|accessdate=19 November 2014|archivedate=23 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123003948/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf}}</ref> ပီဒီတီစီမှလည်း ကုန်းတွင်း ရေနံရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်တူးဖော်သော လွန်တွင်းနက် ၅ ခုမှလည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇တွင် တာရစ်ဖ် အနီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသ မာဘန် အမှတ် ၃ တွင်းမှ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ရေနံပမာဏကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 413–416}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပီဒီတီစီသည် အဘူဒါဘီ ရေနံ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရေနံမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ အဘူဒါဘီအား အုပ်ချုပ်သူ ဇာယတ် ဘင် စူလတန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအများပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းများ၊ လူနေအိမ်များ၊ ဆေးရုံများ နှင့် လမ်းများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း ရေနံတင်ပို့မှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ရာရှစ် ဘင် ဆာအိ အယ် မတ်တွန်းမှ အကန့်အသတ်ရှိသော ရေနံအရင်းအမြစ်မှ ရရှိသော ဝင်ငွေများဖြင့် ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့မြို့တော် ဖြစ်လာမည့် ဒူဘိုင်း အတွက် လိုအပ်သော အမျိုးမျိုးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998|title=Middle East &#124; Country profile: United Arab Emirates|publisher=BBC News|date=11 March 2009}}</ref> ===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း(၁၉၇၁)=== [[File:Zayed bin Al Nahayan.jpg|thumb|upright|ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်သည်။]] ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အနေနှင့် ယနေ့ခေတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဒေသများကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အမတ်များမှ တော်ဝင်ရေတပ်မတော် အနေနှင့် ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်များကို ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဒဲနစ် ဟေလီမှ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များသည် အလွန်အမင်း ဖြန့်ကျက်ထားသဖြင့် ထရူရှယ်အစောင့်‌ရှောက်ခံနယ်ကို ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း လက်နက် ပြည့်စုံစွာ မရှိကြောင်း အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟာရိုးလ် ဝီလ်ဆင်]] က ထရူရှယ်မင်းသားနယ် ၈ ခု နှင့် အတူ ဗြိတိသျှတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အောက်တွင် ရှိနေသော [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ]] တို့ကိုပါ သဘောတူစာချုပ် အရ ဆက်ဆံရေးကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒ်ဝပ် ဟိသ်မှ ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် အဘူဒါဘီနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းက ၎င်းတို့၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိ ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဗြိတိသျှ တပ်များကို အဲမရိတ် တွင် ထားရှိသည့် အတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးပါမည်ဟု ကမ်းလှမ်း၍ ဗြိတိသျှတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စာချုပ်ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရမှ ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite web|author=Jonathan Gornall|date=2 December 2011 |url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/sun-sets-on-british-empire-as-uae-raises-its-flag#page5 |title=Sun sets on British Empire as UAE raises its flag |work=The National|location=Abu Dhabi}}</ref> ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီ အမတ် ဂေါ်ရွန်ဝီ ရောဘတ်မှ စော်ဘွားဇာယတ်အား ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များ ရုပ်သိမ်းမည်ကို အကြောင်းကြားပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စော်ဘွားနိုင်ငံ ၉ ခုမှ အာရပ်စော်ဘွားများ၏ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် စာချုပ်အရ ဆက်ဆံရေး ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်လည်ပိုင်း အထိ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပတ်သက်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite web |url=http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php |title=History the United Arab Emirates (UAE)&nbsp;– TEN Guide |work=Guide.theemiratesnetwork.com |date=11 February 1972 |accessdate=11 March 2016 |archivedate=8 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608021436/http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php }}</ref> မိမိကိုယ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိခြင်းအတွက် ကြောက်ရွံ့နေမှုများမှာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် မရပ်တည်မီ ရက်များတွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှား လာစေခဲ့သည်။ အီရန် ဖျက်သင်္ဘော အုပ်စုမှ ပင်လယ်ကွေ့ အောက်ပိုင်းတွင် စုစည်းပြီး တွန်းဘ် ကျွန်းများဆီသို့ ဦးတည်မောင်နှင် လာခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းများကို အဓမ္မသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် အရပ်သားများနှင့် အာရပ်စစ်သားများအား ထွက်ပြေးခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထိုကျူးကျော်မှုများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်တွင် ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောများမှာ မည်သို့မျှ အရေးယူခြင်း မရှိပဲ ရပ်ကြည့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |title=TONB ISLANDS (GREATER and LESSER), two tiny islands of arguable strategic importance in the eastern Persian Gulf, south of the western tip of Qešm island |last1=Mirfendereski |first1=Guive |date=25 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704222708/http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |archive-date=4 July 2015 }}</ref> ဖျက်သင်္ဘောအုပ်စုသည် အဘူမူဆာ ကျွန်းသို့လည်း ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စော်ဘွား ခါလစ် ဘင် မိုဟာမက် အယ်လ် ကာဆီမီက ၎င်း၏ တပ်များ အနေနှင့် ကျူးကျော်လာသော အီရန်တပ်များကို တွန်းလှန်ရန် မဖြစ်နိုင်မှန်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကျွန်းအား အီရန်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၃ သန်းဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ အဘူဒါဘီရှိ ကမ်းမြောင်များကို ၎င်းတို့ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Krane |first1=Jim |year=2009 |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/81 81]–84}}</ref> ဘာရိန်း နိုင်ငံသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်း၊ ကာတာနိုင်ငံမှာ စက်တင်ဘာလတွင်၎င်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှ နှင့် ထရူရှယ်မင်းသားနယ်များ အကြား သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခါတွင် ထိုနိုင်ငံများမှာ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-1021.html |title=Bahrain&nbsp;– INDEPENDENCE |publisher=Country-data.com }}</ref> အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းသားနှစ်ဦးမှာ ၎င်းတို့ မင်းသားနယ် နှစ်ခုပေါင်းစပ်၍ ပြည်ထောင်စု တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲပြီး အခြေခံ ဥပဒေ တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီးနောက် အခြားမင်းသားနယ် ၅ ခုမှ အုပ်ချုပ်သူများကိုလည်း အစည်းအဝေး ဖိတ်ခေါ်၍ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထိုမင်းသားနယ် နှစ်ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် အပြီးရေးဆွဲရန် သဘောတူထားခဲ့သည်။<ref name=infoplease>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/country/profiles/united-arab-emirates.html |title=United Arab Emirates: History, Geography, Government, and Culture&nbsp;— |publisher=Infoplease.com |accessdate=2016-02-12 }}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် ဒူဘိုင်း ဧည့်ဆောင် နန်းတော်၌ အခြားမင်းသားနယ် လေးခုမှလည်း အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဟု ခေါ်တွင်သော ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံနှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Simon C. Smith|title=Britain's Revival and Fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States, 1950–71|url=https://books.google.com/books?id=w_qCeBV9IW0C&pg=PA64|year=2004|work=Routledge|isbn=978-0-415-33192-0|pages=64–}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119060814/http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archivedate=19 November 2011 |title=Trucial Oman or Trucial States&nbsp;– Origin of Trucial Oman or Trucial States &#124; Encyclopedia.com: Oxford Dictionary of World Place Names |publisher=Encyclopedia.com }}</ref> ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကောင်စီမှာ အုပ်ချုပ်သူ ၇ ဦးမှ ခန့်အပ်ထားသော အဖွဲ့ဝင် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည့် အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အာရပ်နိုင်ငံများ အသင်းသို့ ၁၉၇၁ တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အဘူဒါဘီမှ ပထမဆုံး ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံမှ ကူဝိတ်နိုင်ငံအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သည့် အခါတွင် ယူအေအီးတပ်များမှ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်သော မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်=== [[File:Abu Dhabi Corniche Skyline.jpg|thumb|ရှာဂျာမြို့မြင်ကွင်း]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ တိုက်ခိုက်သည့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ တာလီဘန် ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ (၂၀၀၁) ခုနှစ်နှင့် အီရတ်ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) ခုနှစ် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီမြို့ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အယ်လ်ဒါဖရာ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းမှနေ၍ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး စစ်ပွဲ၏ စစ်ဆင်ရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခြေစိုက်စခန်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]]တွင် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မျှော်ကြည့် စစ်ဆင်ရေး တွင်လည်းကောင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်ဆင်ရေးများကို အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် နှင့် ၎င်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>Alfred B. Prados (20 November 2002) {{Cite web |title=Iraqi Challenges and U.S. Responses: March 1991 through October 2002 |url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=18 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060818063026/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf }}, The Library of Congress, US.</ref><ref>{{cite journal |author=Sean Foley |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |title=The UAE: Political Issues and Security Dilemmas |journal=Middle East Review of International Affairs |volume=3 |issue=1 |date=March 1999 |archive-date=13 June 2013 |access-date=26 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |access-date=26 March 2016 |archive-date=13 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=13 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့သည့် အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် ပြင်သစ် အမြဲတမ်း အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခွင့် ပြုသည့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704414 |title=United Arab Emirates profile – Timeline |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လစ်ဗျားအား တိုက်ခိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ပထမ သမ္မတဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ အဘူဒါဘီ၏ မင်းသားအဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ယူအေအီး အုပ်ချုပ်သူများ၏ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ခါလစ်ဖာအား သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ခါလစ်ဖာ၏ အဘူဒါဘီ အိမ်ရှေ့မင်းသား နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3975737.stm |title=Veteran Gulf ruler Zayed dies |publisher=BBC News |date=2 November 2004 }}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ ရှိတ် မတ်တွန်း ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်း ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရှေ့မင်းသား ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းမှ အုပ်ချုပ်သူနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာကို ဆက်ခံ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ယူအေအီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ရွေးထုတ်ထားသော မဲပေးသူ အနည်းငယ်က အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဝက်ကျော်ကို ရွေးကောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အခြား အာရပ်နိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အာရပ်နွေဦးတော်လှန်ရေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသော်လည်း အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၀၀ ကျော်မှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို တောင်းဆိုကြသဖြင့် အကျဉ်းချ နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။ ထိုမျှသာမက အချို့သူများမှာ နိုင်ငံသား အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde25/0018/2014/en/|title=United Arab Emirates: Silencing dissent in the United Arab Emirates (UAE) |publisher=Amnesty International |accessdate=2016-02-12}}</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ အုပ်ချုပ်သူ မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှ နိုင်ငံရေး အရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိစေရန် တောင်းဆိုသဖြင့် အကျယ်ချုပ် ချထား ခံခဲ့ရသည်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံဖြစ်သော ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယူအေအီးမှ မိမိ၏ အစိုးရကို အွန်လိုင်းတွင် လှောင်ပြောင်ခြင်းနှင့် ဆိုရှယ် မီဒီယာကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒပြရန် စည်းရုံးခြင်းတို့အား ဥပဒေမဲ့ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ==ပထဝီဝင်== [[File:UAE Regions map.png|left|thumb|300px|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ မြေပုံ]] [[File:Dunebashing group Dubai.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့စွန်ရှိ သဲကန္တာရ မြင်ကွင်း]] အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အိုမန် ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိကာ အိုမန် နိုင်ငံ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မဟာဗျူဟာ ကျသော နေရာဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းများ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရာ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားသို့ တောင်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ရာ ဒေသ တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080705161411/http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archivedate=5 July 2008 |title=UAE Oil and Gas |publisher=Uae.gov.ae |date=19 June 1999 }}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၂°၃၀' မှ ၂၆°၁၀' အတွင်း၊ အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၅၁° and ၅၆°၂၅′ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံနှင့် ၃၃၀မိုင် (၅၃၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အနောက်ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားပြီး အိုမန်နိုင်ငံနှင့် ၂၈၀မိုင် (၄၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အရှေ့တောင်ဘက် နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် ကွာအယ်လ်အူဒိ တွင် ကာတာနိုင်ငံနှင့် ၁၂မိုင် (၁၉ကီလိုမီတာ) မျှ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာမှာ နယ်နိမိတ်ပြဿနာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408121304/http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archivedate=8 April 2010 |title=Saudi-UAE Disputes |publisher=Arabmediawatch.com |date=21 August 1974 }}</ref> ဗြိတိသျှတို့ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်နှင့် အငြင်းပွားဆဲ ကျွန်းများ၏ ပြဿနာမှာ မရှင်းရသေးဘဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အိမ်နီးချင်း ကာတာနိုင်ငံနှင့်လည်း အခြားကျွန်းများ အတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm |title=UAE Disputes, International UAE Disputes, UAE Boundary Dispute, UAE National Disputes, UAE Emirate Disputes, Claims Three Islands, Abu Musa Island, Greater & Lesser Tumb, The History of Islands, Human Resources UAE, Arab Emirates |publisher=Uaeprison.com |date=14 May 2007 |access-date=27 March 2016 |archive-date=4 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804050555/http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm }}</ref> အကြီးဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနယ်မှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၈၇% မျှ ရှိပြီး ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ အသေးငယ်ဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အက်ဂျ်မန်မှာ ၁၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂၅၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ (ပုံတွင်ကြည့်ပါ။) ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ၄၀၄မိုင် (၆၅၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ဆားလွင်ပြင်များ အများဆုံး ပါဝင်ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်း အတော်ဝေးဝေးထိ တည်ရှိသည်။ အကြီးဆုံး သဘာဝ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အဘူဒါဘီ၊ ရှာဂျာနှင့် အခြားဒေသတို့တွင် ဆိပ်ကမ်းများကို သောင်တူး တည်ဆောက် ထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း ကျွန်း အများအပြား ရှိပြီး အချို့သော ကျွန်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အီရန်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ တို့နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော ကျွန်းမများ နှင့်အတူ များပြားလှသော သန္တာကျောက်တန်းများ၊ ရွေ့လျားနေသော သောင်ခုံများကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ ပြင်းထန်သောလှိုင်းနှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသော လေပြင်းများကြောင့် ကမ်းခြေအနီး သင်္ဘောများ သွားလာမှုကို ပိုမို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ယူအေအီးသည် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တွင်လည်း အယ်ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိလျက် ရှိပြီး ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြား အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် ထိပ်ဆုံးရှိ မူဆန်ဒမ် ကျွန်းဆွယ်မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ ကြားခံထားသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ရွေ့လျားလျက် ရှိသော သဲသောင်ခုံများ ဖြစ်ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ၏ လူမနေသော ဒေသဖြစ်သော ရပ်ဘ် အယ်လ် ခါလီနှင့် ပေါင်းစပ် သွားသည်။ အဘူဒါဘီ၏ သဲကန္တာရနယ်တွင် အရေးပါသော အိုအေစစ်နှစ်ခုရှိပြီး အမြဲတမ်း နေထိုင်ရန် နှင့် စိုက်ပျိုးရန် လုံလောက်သော မြေအောက်ရေကို ထိုအိုအေစစ်တို့မှ ပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>Muhammad Aurang Zeb Mughal (2013). Persian Gulf Desert and Semi-desert. Robert Warren Howarth (ed.), ''Biomes & Ecosystems'', Vol. 3. Ipswich, MA: Salem Press, pp. 1000–1002.</ref> ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လီဝါ အိုအေစစ် မှာ တောင်ဘက်တွင် ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ နှင့် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ် မထားသော နယ်စပ် အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ လီဝါ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၆၂မိုင် (၁၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် အယ်လ်ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ်ရှိပြီး ၎င်းမှာ အဘူဒါဘီနှင့် အိုမန် နယ်စပ် နှစ်ဘက်စလုံးသို့ ဖြန့်ထွက်လျက် ရှိသည်။ အိုမန်နိုင်ငံ နယ်စပ် အနီးရှိ ဇက်ဟာ ကန်မှာ လူလုပ်သော ရေကန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ထိုဒေသမှ ပြန်လည် မဆုတ်ခွာမီ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ စော်ဘွားနယ် ခုနစ်ခု ကြားရှိ အတွင်းပိုင်း နယ်နိမိတ်များကို အသေးစိတ် ချပြခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေမည့် အငြင်းပွားမှုများကို ကြိုတင်တားဆီး​ပေးခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စော်ဘွားနယ်တို့၏ အုပ်ချုပ်သူများမှ ဗြိတိသျှတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကကို လက်ခံခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ဒူဘိုင်း နှင့် ရှာဂျာ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုတို့မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည် အထိ မဖြေရှင်းနိုင်ပဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အရှုပ်ထွေးဆုံး နယ်နိမိတ်များမှာ အယ်လ် ဟာဂျာ အယ်လ် ဂါဘီ တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသရှိ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ဒါဇင်ခန့်ကို စော်ဘွားနယ် ၅ ခုမှ သူပိုင်သည် ငါပိုင်သည်ဟု အငြင်းပွားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ===ဒေသရင်း အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ=== [[File:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|ဖူဂျာရာ အနီး သဲကန္တာရတွင် ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းနေသော အကေးရှားပင်များ]] အိုအေစစ်များတွင် စွန်ပလွံပင်များ၊ အကေးရှားပင်များ နှင့် ယူကလစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။ သဲကန္တာရ ဒေသတွင် ဒေသရင်း အပင်များမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး မြက်ပင်များနှင့် ဆူးခြုံများသာ ရှိသည်။ ဒေသခံ တိရစ္ဆာန်များမှာ အလွန်အအမင်း အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် မျိုးသုဉ်းလု နီးပါး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဘာနီရပ်စ်ကျွန်းတွင် ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေ အစီအစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အချို့ တိရစ္ဆာန်များ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး အာရေဗျ ဒရယ်များ နှင့် ကျားသစ်များမှာ ဥပမာ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းငါး နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် မက်ကရယ်ငါး၊ ပါ့ချ် ငါး နှင့် တူနာငါး တို့အပြင် ငါးမန်း နှင့် ဝေလငါးတို့ ပါဝင်သည်။ ===ရာသီဥတု=== ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူလျော့ပိုင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီများ ရှိကြသည်။ အပူဆုံးလမှာ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်တွင် ပျမ်းမျှ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၄၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် (၁၁၃ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်မားသည်။ အယ်လ်ဟာဂျာ တောင်ကုန်း ဒေသတွင်မူ အပူချိန် လျော့နည်းပြီး ကုန်းမြေ မြင့်တက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ အတွင်း ပျမ်းမျှ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁၀ ဒီဂရီ မှ ၁၄ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်း ( ၅၀ ဒီဂရီမှ ၅၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အတွင်း) ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.abudhabi.ms/weather.html |title=rak Weather |publisher=Abudhabi.ms |date=8 March 2007 |access-date=29 March 2016 |archive-date=16 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130816085918/http://abudhabi.ms/weather.html |url-status=dead }}</ref> နွေနှောင်းလများ အတွင်းတွင် ရှာကီ (အရှေ့တိုင်းသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟု ခေါ်သော စိုထိုင်းသော အရှေ့တောင်လေကြောင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်၍ အဆင်မပြေ ဖြစ်ရသည်။ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၄.၇ လက်မ (၁၂၀ မီလီမီတာ) ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၁၃.၈ လက်မ (၃၅၀ မီလီမီတာ) အထိ ရောက်ရှိတတ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နွေလများ အတွင်း၌ တိုတောင်းပြီး သည်းထန်သော မိုးရွာကျတတ်ပြီး ထိုအတွက်ကြောင့် ရံဖန်ရံခါတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်သွေ့သော ချောင်းခြောက်များ အတွင်းတွင် ရေလျှံတတ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7189929.stm |title=In Pictures &#124; Flooding in the UAE |publisher=BBC News |date=15 January 2008 }}</ref> ထိုဒေသ အတွင်းတွင် မကြာခဏ ဆိုသလို ပြင်းထန်သော သဲမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်ပြီး မြင်နိုင်စွမ်းကို သိသာစွာ လျော့ကျစေသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၌ ပထမဆုံး အကြိမ် နှင်းကျခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်းမြင့် ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4135857.stm Middle East | Cold snap brings Gulf rare snow]. BBC News (30 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် နှင်းနှင့် နှင်းသီးများကို ပိုမိုမြင်တွေ့လာရသည်။<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/abu-dhabi-snow-hail-dubai/1/414185.html Global warming or wonder! Hail the snow in Abu Dhabi : World, News – India Today]. Indiatoday.intoday.in. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/middle-east-snow-extreme-heatwaves-and-uae-fog-whats-going-on-with-the-weather Middle East snow, extreme heatwaves and UAE fog: what's going on with the weather? | The National]. Thenational.ae (29 January 2013). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ ဂျီဘဲလ် ဂျိုက်စ် တောင်ကုန်း အစုအဝေးတွင်မူ နှင်းစတင် ကျဆင်းသည့် အချိန်မှစ၍ နှင်းကျဆင်းမှုကို ၂ ကြိမ်သာ ကြုံတွေ့ရသေးသည်။<ref>{{cite news|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663|title=Heavy snowfall on Ras Al Khaimah's Jebel Jais mountain cluster|author=Nasouh Nazzal|work=Gulf News|date=24 January 2009|accessdate=29 March 2016|archivedate=24 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124041115/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663}}</ref> ==နိုင်ငံရေး== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg |width1=150 |caption1= ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ သမ္မတနှင့် အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |alt1= |width2=153 |caption2= မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းသည် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |image2=Sheik Mohammed bin Rashid Al Maktoum.jpg |alt2= }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသော သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များ၏ ပြည်ထောင်စုဖြစ်သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို အဘူဒါဘီ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ဖူဂျာအီရာ၊ ရှာဂျာ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း နယ်တို့မှ စော်ဘွားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်သည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရသို့ အပ်နှင်းမထားသော တာဝန်များကို စော်ဘွာများသာ ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B|title=UAE Government: Political system|work=UAEinteract|accessdate=2016-02-12|archivedate=13 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ဝင်ငွေ ရာခိုင်နှုန်း တစ်ခုကို ယူအေအီး၏ ဗဟို ဘတ်ဂျက်သို့ ထည့်သွင်းရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp |title=UAE Government: Political system |work=UAEinteract |accessdate=2016-02-12 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp }}</ref> သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာများမှာ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်ခံခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားမှာ သမ္မတ နေရာကို ရယူပြီး ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ရယူသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးမှ လွဲ၍ ကျန် ဝန်ကြီးချုပ်များ အားလုံးမှာ ဒု-သမ္မတ နေရာကို ပူးတွဲ တာဝန်ယူကြသည်။ ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်သည်မှ စ၍ ၎င်းကွယ်လွန်သည့် နေ့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် အထိ ယူအေအီး၏ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသူ ကွယ်လွန်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီမှ ၎င်း၏ သားဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းအား ထိပ်သီးကောင်စီမှ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အဘူဒါဘီ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဖြစ်သော မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းမှာ သမ္မတ နေရာကို အမွေဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့စံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html|title=UAE|publisher=Arabruleoflaw.org|accessdate=2016-02-12|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503194032/http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html}}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဝက်မျှ ပါဝင်သည့် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီတွင် စော်ဘွားနယ် အားလုံးမှ ရွေးထုတ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည်။ တစ်ဝက်မှာ အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွားများမှ ခန့်အပ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ဝက်မှာ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ရွေးချယ်ထားသော ၂ နှစ် သက်တမ်းရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှာ အတိုင်ပင်ခံ အဆင့်ဖြင့်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801202643/http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archivedate=1 August 2008|title=UAE Federal e-Government Portal|publisher=Government.ae}}</ref> ယူအေအီး၏ အီးဂါးဗားမင့် စနစ်မှာ ယူအေအီး ဖက်ဒရယ် အစိုးရအား အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://government.ae/en/web/guest/service-channels|title=Service Channels- The UAE Government Official Portal|author=UAE federal eGovernment|accessdate=8 September 2014|archive-date=27 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827092351/http://government.ae/en/web/guest/service-channels|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀၀ ရက်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် နှင် အဘူဒါဘီ-အင်န်ဝိုင်ယူ တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရ ရှမ်မာ ဘင် ဆိုဟေး ဖာရစ် အယ်လ် မပ်ဇရွီအား လူငယ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အသက်အငယ်ဆုံးသော ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက်မှ မပ်ဇရွီသည် လူငယ်ကောင်စီ၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သဖြင့် လူငယ်တို့၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Women shining in new UAE Cabinet - Khaleej Times|url = http://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|website = www.khaleejtimes.com|access-date = 2016-02-11|first = Staff|last = Reporter|archive-date = 20 September 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230920224332/https://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today}}</ref> ယူအေအီးအား မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သက်ဦးဆံပိုင်စံနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/13988540|title=Trouble in the United Arab Emirates: The perils of autocracy|work=the Economist|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder}}</ref> နယူးယောက်တိုင်းမ် သတင်းစာမှ ယူအေအီးအား "သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်နှင့် တိုးတက်မှုတို့ဖြင့် ထွန်းပနေသော ခေတ်မီနိုင်ငံ တွဲဖက်ထားခြင်း" ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder|quote=The United Arab Emirates — an autocracy with the sheen of a progressive, modern state — are closely allied with the United States, and American officials indicated that the battalion program had some support in Washington.}}</ref> ယူအေအီးသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လတ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို ညွှန်ပြသော လွတ်လပ်မှုညွှန်းကိန်းတွင် အလွန် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယူအေအီးသည် ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို တိုင်းတာသော "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု" ညွှန်းကိန်းတွင် မလွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် ညွှန်းဆိုခြင်း ခံရသည်။ <ref name="United Arab Emirates Reports"/> ထို့ပြင် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင်လည်း ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ===နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Vladimir Putin in the United Arab Emirates 10 September 2007-5.jpg|left|thumb|ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း နှင့် ရုရှားသမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]]၊ ၂၀၀၇]] ယူအေအီးသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး၊ စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံရေး ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယူအေအီးသည် [[အိုပက်]] အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တို့တွင် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (GCC) ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးသည် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]ရှိ တာလီဘန် အစိုးရကို တရားဝင် အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ ထဲမှ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ (အခြား နှစ်နိုင်ငံမှာ ပါကစ္စတန် နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p1e2L97W9zwC&pg=PA60|title=Foreign Policy Aspects of the War Against Terrorism: Fourth Report of Session|page=60|work=House of Commons of the United Kingdom}}</ref> ယူအေအီးသည် [[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု]] ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တိုင်အောင် တာလီဘန်တို့နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိပြီး အာရပ်ကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများတွင် အီဂျစ်၌ အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုလုပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090109153827/http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm |archivedate=9 January 2009 |title=Egypt and U.A.E. Relations |work=Egypt State Information Service Sis.gov.eg }}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]သည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်တွင် ပထမဆုံး တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး၏ အဓိက စီးပွားဖက် နှင့် ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံ အဖြစ် ယနေ့တိုင်အောင် ဆက်လက် ရှိနေခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန် ကျွမ်းကျင် အရာထမ်း ၄ သိန်းကျော် ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626001001/http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archivedate=26 June 2009 |title=Relations with UAE get wider, deeper|work=Pakistan Observer |date=26 November 2008 }}</ref> [[File:Secretary Kerry is Greeted by UAE Minister of Foreign Affairs Al Nayhan (10800078325).jpg|thumb|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းအား အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျွန်ကယ်ရီ နှင့် အတူ တွေ့ရစဉ်၊ ၂၀၁၃]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီကို ဩဇာလွှမ်းမိုး ရန်နှင့် ပြည်တွင်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများကို ပုံဖော်ရန် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံများထက်ပို၍ ငွေကုန်ကြေးကျခံ ဆောင်ရွက်သောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="sunlightfoundation.com">{{cite web|url=http://sunlightfoundation.com/blog/2014/05/08/what-countries-spent-the-most-to-influence-the-usa-in-2013/|title=What countries spent the most to influence the USA in 2013}}</ref> အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရာထူးကြီး အစိုးရ အရာရှိများကို လခပေး၍ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်​စေလေ့ ရှိသည်။<ref name="sunlightfoundation.com"/> ယူအေအီးနိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးသော ကျွမ်းကျင် အရာထမ်းများမှာ အိန္ဒိယ လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm UAE Eyes Ways to Discourage Marriage with Foreigners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105035621/http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm |date=5 November 2013 }}. Antisystemic.org (21 October 2005). Retrieved 26 January 2014.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116234839/http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archivedate=16 January 2013 |title=India-UAE Bilateral Relations |work=Embassy of India, UAE }}</ref> ဗြိတိသျှ တပ်များ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်း ထွက်ခွာပြီးနောက် ယူအေအီးနိုင်ငံတည်ထောင်ခဲ့ပြီး အချိန်တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ ကျွန်းများအား ပိုင်ဆိုင်မှု ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အီရန် နှင့် အငြင်းပွားခဲ့သည်။ ယူအေအီးမှ ထိုကိစ္စအား ကုလသမ္မဂ္ဂအထိ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော်လည်း ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ပယ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Konfliktbarometer 2001 |url=http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf |accessdate=1 April 2016 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312203033/https://web.archive.org/web/20080229133058/http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf }}. Heidelberger Institut für Internationale Konfliktforschung</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံအတွင်း အီရန် လူမျိုး အများအပြားရှိခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံမှု ခိုင်မာခြင်းကြောင့် ထိုအငြင်းပွားမှုများသည် နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်ဆံရေးကို များစွာ ထိခိုက်မှု မရှိစေခဲ့ပေ။<ref name="uaeinteract1">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp |title=UAE Government: Foreign policy |work=UAEinteract |date=1 January 2008 |accessdate=1 April 2016 |archivedate=10 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610084435/http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp }}</ref> အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့နှင့် အငြင်းပွားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိက ရေနံကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အပေါက်ဝရှိ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ရန် အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူအေအီးမှ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မလိုသော ကုန်းတွင်း ရေနံပိုက်လိုင်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အီရန်တို့ ပိတ်ဆိုခဲ့ပါက ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကုန်သွယ်မှု အနေဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ယူကေနှင့် ဂျာမနီတို့သည် ယူအေအီး၏ အကြီးဆုံးသော ပို့ကုန် တင်ပို့သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေးမှာ နီးစပ်မှု ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ယူအေအီးတွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/uae-and-france-sign-landmark-nuclear-cooperation-agreement-1.77919 |title=UAE and France sign landmark nuclear cooperation agreement |work=Gulf News |date=16 January 2008 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205215341/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece |archivedate=5 December 2010 |title=France signs up to £2 billion deal to build nuclear plants in the Gulf |work=The Times |date=16 January 2008}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးမှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ခဲ့သည်။<ref name=MOFAJ>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/middle_e/uae/index.html |title=Japan-United Arab Emirates Relations |work=Ministry of Foreign Affairs of Japan |accessdate=2016-02-12}}</ref> နှစ်နိုင်ငံ အကြား ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြပြီး အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုကြသည်။ ယူအေအီးမှ ဂျပန်သို့ ရေနံစိမ်းနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တင်ပို့ရောင်းချပြီး ဂျပန်မှ ယူအေအီးသို့ ကား နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။<ref name="MOFAJ"/> ===စစ်တပ်=== [[File:F-16e block60.jpg|thumb|right|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ [[အက်ဖ်-၁၆]] ဘလောက် ၆၀ တိုက်လေယာဉ်ပျံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ဖို့တ်ဝေါ့သ်မြို့ရှိ လော့ဒ်ဟိမာတင် စက်ရုံမှ ပျံသန်းထွက်ခွာလာစဉ်]] ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်များနှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ပံ့ပိုးရောင်းချရေးတို့တွင် မဟာဗျူဟာကျ အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်လျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite news|title=UAE confirms discussions with France on purchase of Rafale aircraft|url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews|agency=Emirates News Agency|date=5 June 2008|accessdate=4 April 2016|archivedate=9 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014605/http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews}}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်ထံမှ ရပ်ဖ်အေအယ်လ် တိုက်လေယာဉ် အစင်း ၆၀ ဝယ်ယူရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Hollande says UAE Rafale jet deal depends on price|url=http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115|agency=Reuters|date=15 January 2013|accessdate=4 April 2016|archivedate=30 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150930075611/http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115}}</ref> ယူအေအီးသည် အမေရိကန်တို့အား ဆီးရီးယားရှိ အစ္စလာမ်နိုင်ငံ (အိုင်အက်စ်)တို့အား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမဆုံး အကြိမ် တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=US launches air strikes against Isil in Syria|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114991/US-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria-live.html|work=The Telegraph|date=24 September 2014}}</ref> ယူအေအီး စစ်တပ်မှာ အစပိုင်းတွင် လူအနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း သိသာစွာ များပြားလာခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ပြင်သစ်၊ အမေရိကန် နှင့် ယူကေ (ယခင်က ယူအေအီးကို ကာကွယ်ခဲ့သူ) တို့ အပါအဝင် ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူထားသော ခေတ်မီ လက်နက်စနစ်များဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အရာရှိ အများစုမှာ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းရှိ ဆင်းဒဟတ် တော်ဝင် စစ်တက္ကသိုလ် နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ်၊ ဒန့်ထရွန်း တော်ဝင် စစ် ကောလိပ် တို့ အပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ စစ်တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော ဆောင်ဆေး စစ်တက္ကသိုလ်တို့မှ သင်တန်းဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြင်သစ်မှ အဘူဒါဘီ အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ယူအေအီးသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ အပေါ်တွင် လေယာဉ်မပျံသန်းရ ဇုန် အဖြစ် ပိတ်ပင်တားဆီးရာတွင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ပြီး [[အက်ဖ်-၁၆]] လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် [[ဒက်ဆု မီရာ့ဂျ် ၂၀၀၀]] ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းတို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12806112|title=BBC News – Libya no-fly zone: Coalition firepower|work=BBC News|accessdate=25 December 2014}}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ တပ်များနှင့် စစ်ရေး ပစ္စည်းများကို ယူအေအီးနှင့် အခြား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီးသည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဦးဆောင်သော ယီမင်နိုင်ငံရှိ ရှိယာ့စ် ဟူသစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အုံကြွမှုတွင် ပြုတ်ကျခဲ့သော သမ္မတဟောင်း အလီ အဗ္ဗဒူလာ ဆာလေး၏ သစ္စာခံတပ်များ တိုက်ခိုက်မှုအား စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>"[http://edition.cnn.com/2015/03/26/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/ Saudi-led coalition strikes rebels in Yemen, inflaming tensions in region]". CNN. 27 March 2015.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် သောကြာနေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံတို့မှ စစ်သား အယောက် ၅၀ခန့် ယီမင်နိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုရှိ မာရစ်ဘ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{cite web|title = UAE, Bahrain say 50 soldiers killed in Yemen attack|url = http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904|accessdate = 17 September 2015|archivedate = 16 September 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150916042307/http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904}}</ref> အန်ဆာ အလာဟ် ဟုလည်း သိကြသော ဟူသစ်တို့မှာ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် တို့ရှ်ကာ ရော့ကက်ကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Scores of Gulf troops killed in Yemen conflict|url = http://www.aljazeera.com/news/2015/09/uae-emirati-soldiers-killed-yemen-150904101726433.html|website = www.aljazeera.com|accessdate = 17 September 2015}}</ref> နောင်တွင် သိရှိရသည်မှာ ထိုရော့ကက်သည် လက်နက်ထားသိုရာ နေရာသို့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားကာ အဲမရိတ် နှင့် ဘာရိန်း တပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref name=":0" /> ===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ=== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = UAE en-map.png | caption1 = စော်ဘွားနယ်များ၏ တည်နေရာများ | image2 = | caption2 = }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံသည် စော်ဘွားနယ် ၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဒူဘိုင်းနယ်မှာ လူဦးရေ အများဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး လူဦးရေ၏ ၃၅.၆% မျှ ရှိသည်။ အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် လူဦးရေ ၃၁.၂% မျှ ရှိသဖြင့် ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော်မှာ အဘူဒါဘီ သို့မဟုတ် ဒူဘိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အဘူဒါဘီသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါဝင်သော နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၈၆.၇% ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်မိုင် ၂၅၀ ကျော် (၄၀၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေး အနေနှင့် အဓိက ဒေသ ၃ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ မိုင် (၇၂ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ ဒူဘိုင်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းမိုင် ၁,၅၀၀ (၃,၈၈၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါသော နိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၅%မျှ ရှိသည်။ ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် (၁၆ ကီလိုမီတာခန့်) ရှည်လျားပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ မိုင် ၅၀ ကျော် (၈၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှည်လျားသည်။ မြောက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များ ဖြစ်သော ဖူဂျာအီရာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းတို့တွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁,၄၉၈ စတုရန်းမိုင် (၃,၈၈၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် နယ် ၂ နယ်မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သော ဒေသ ၂ ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ အိုမန် နှင့် အက်ဂျ်မန် တို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ ဖူဂျာအီရာ နှင့် ရှာဂျာတို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။ ယူအေအီး နယ်နိမိတ်များ ဝန်းရံထားသော ဝါဒီ မာဒါ ဟု ခေါ်သည့် အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ မူဆန်ဒန် ကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျန်ရှိသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ အကွာအဝေး တစ်ဝက်တွင် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ် အတွင်း ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး နယ်နိမိတ်ကို ၈၁၉ ခုနှစ်ကပင် သဘောတူ ခဲ့ကြသည်။ မာဒါ၏ အရှေ့မြောက် ထောင့်စွန်းမှာ ခေါ ဖာကာ-ဖူဂျာအီရာလမ်းနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ၃၃ပေ (၁၀ မီတာ) မျှသာ ကွာဝေးသည်။ အိုမန်၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် မာဒါ အတွင်းတွင် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သော နာဝါ နယ် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်မှပင် ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ၅ စတုရန်းမိုင် (၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး နယူးမာဒါမြို့၏ အနောက်ဘက် ဖုန်လမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀ ခန့် နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်းအပြင် တယ်လီဖုန်း အိတ်ချိန်း ရှိသည်။ {|class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef;" !class="unsortable"|Flag !စော်ဘွားနယ် !class="unsortable"| မြို့တော် !လူဦးရေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)<ref name="tedad">{{cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php|title=Census 2008|work=Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates|year=2008|accessdate=2016-02-12}}</ref> !စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ % !ဧရိယာ (km²)<ref name="tedad"/> !ဧရိယာ (mi²) !စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ % !သိပ်သည်းမှု |- | [[File:Flag of Abu Dhabi.svg|border|40px]] | အဘူဒါဘီနယ် | [[အဘူဒါဘီမြို့]] || ၁,၅၄၈,၆၅၅ || ၃၁.၂% ||၆၇,၃၄၀ || ၂၆,၀၀၀|| ၈၆.၇% || ၂၅ |- | [[File:Flag of Ajman.svg|border|40px]] | အက်ဂျ်မန်နယ် | အက်ဂျ်မန်မြို့ || ၃၇၂,၉၂၃ || ၇.၅% || ၂၅၉ || ၁၀၀|| ၀.၃% || ၉၉၆ |- | [[File:Flag of Dubai.svg|border|40px]] | ဒူဘိုင်းနယ် | [[ဒူဘိုင်းမြို့]] || ၁,၇၇၀,၅၃၃ || ၃၆.၆% || ၃,၈၈၅ || ၁,၅၀၀ || ၅.၀% || ၃၃၆ |- | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] | ဖူဂျာအီရာနယ် |ဖူဂျာအီရာမြို့ || ၁၃၇,၉၄၀ || ၂.၉% || ၁,၁၆၅ || ၄၅၀|| ၁.၅% || ၁၀၉ |- | [[File:Flag of Ras al-Khaimah.svg|border|40px]] | ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားနယ် |ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားမြို့ || ၁၇၁,၉၀၃ || ၃.၄% || ၁,၆၈၄ || ၆၅၀|| ၂.၂% || ၁၂၂ |- | [[File:Flag of Sharjah and Ras Al Khaimah.svg|border|40px]] | ရှာဂျာနယ် | ရှာဂျာမြို့ || ၈၉၅,၂၅၂ || ၁၈.၀% || ၂,၅၉၀ || ၁,၀၀၀ || ၃.၃% || ၂၆၂ |- | [[File:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|border|40px]] | အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းနယ် |အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းမြို့ || ၆၉,၉၃၆ || ၁.၄% || ၇၇၇ || ၃၀၀ || ၀.၉% || ၈၈ |- class="sortbottom" style="background:#ccc;" | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] |'''ယူအေအီး''' |အဘူဒါဘီမြို့ || ၄,၉၆၇,၁၄၂ || ၁၀၀% || ၇၇,၇၀၀ || ၃၀,၀၀၀ || ၁၀၀% || ၅၆ |} ==ဥပဒေ== ယူအေအီးတွင် ဖက်ဒရယ် တရားရုံးစနစ် ရှိသည်။ တရားရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ တရားမမှု၊ ရာဇဝတ်မှု နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီး၏ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ တရားမ ဥပဒေ စနစ် နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ တို့မှ ဆင့်ပွား ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး စနစ်တွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တရားရုံးနှင့် ရှာရီယာ တရားရုံးတို့ ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ယူအေအီး၏ ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမမှု ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့သည် ရှာရီယာ ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးချ ထားပြီး ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်မှု ပုဒ်မ နှင့် မိသားစု ဥပဒေ အတွင်းသို့ ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်း ထား၍ အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Elizabeth Roberts(5 August 2014) [http://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/11012631/Human-Rights-Watch-warns-expat-women-about-the-UAE.html Human Rights Watch warns expat women about the UAE]. Telegraph. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှုနှင့် အရက်သောက်သုံးမှုများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို ပြစ်ဒဏ် တစ်ခု အနေနှင့် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep">{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2013/nea/220380.htm|title=2013 Human Rights Reports: United Arab Emirates|work=US Department of State|quote=Sharia (Islamic law) courts, which adjudicate criminal and family law, have the option of imposing flogging as punishment for adultery, prostitution, consensual premarital sex, pregnancy outside marriage, defamation of character, and drug or alcohol abuse.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484|title=U.N. Commission on Crime Prevention and Criminal Justice: United Arab Emirates|work=Human Rights Voices|accessdate=2016-02-12|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111230016/http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484}}</ref> ရှာရီယာတရားရုံးမှ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ မှ ၂၀၀ အထိ ပေးခြင်းကို တရားဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=O5rs8UkMj64C&pg=PA2092|publisher=Government Printing Office|isbn=978-0-16-081399-3|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2007|page=2092|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.corpun.com/counaej.htm|title=UAE: Judicial corporal punishment by flogging|work=World Corporal Punishment Research|accessdate=2016-02-12}}</ref> လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကျဆင်းစေရန် နှုတ်ဖြင့် စော်ကားခြင်းမှာ တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးနိုင်သော အမှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/dh500-000-expat-verbal-abuse-case-to-be-retried|title=Dh500,000 expat verbal abuse case to be retried|date=8 December 2010|work=The National|quote=In the UAE, only verbal abuse pertaining to the sexual honour of a person would be tried under Sharia. For guilt to be proven, the attack must have been made in public and one reliable witness must testify. If convicted, a person would be sentenced to 80 lashes and would never be accepted as a valid witness in a Sharia-based case.}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကြားတွင် ယူအေအီးရှိ လူအမြောက်အမြား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://7daysindubai.com/news-14918/|title=Pregnant maid to get 100 lashes after being found guilty of illegal affair|date=9 October 2013|publisher=7daysindubai.com|accessdate=5 April 2016|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006151535/http://7daysindubai.com/news-14918/}}</ref><ref>[http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 World News » Teenager to be lashed for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714193225/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 |date=14 July 2015 }}. Gulf Daily News (10 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 Illicit lovers sentenced to 100 lashes each] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018070417/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 |date=18 October 2013 }}. GulfNews.com (15 November 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="khaleejtimes.com">[http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=/data/courtroundup/2013/September/courtroundup_September33.xml&section=courtroundup Two women sentenced to death for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006082800/http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcourtroundup%2F2013%2FSeptember%2Fcourtroundup_September33.xml&section=courtroundup |date=6 October 2014 }}. Khaleej Times (25 September 2013). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/prison-for-couple-who-conceived-outside-of-wedlock Prison for couple who conceived outside of wedlock | The National]. Thenational.ae (22 August 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>Bassma Al Jandaly (9 May 2010) [http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 Adulterer to be lashed, jailed in Sharjah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017232012/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 |date=17 October 2013 }}. Gulf News</ref><ref>[http://www.refworld.org/publisher,AMNESTY,,ARE,46558ee911,0.html Amnesty International Report 2007 – United Arab Emirates]. Refworld (23 May 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="emirates1">[http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 Court jails pregnant Filipina in Fujairah – Emirates 24|7]. Emirates247.com (9 October 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html DUBAI: Alleged victim of gang rape sentenced to one year in prison | Babylon & Beyond | Los Angeles Times]. Latimesblogs.latimes.com (17 June 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref> လတ်တလော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နှစ်ဦးမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးအား ရိုက်ပုတ်ခြင်းနှင့် စော်ကားခြင်း ပြုသဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အတွင်း နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း တစ်ဦးအား အဘူဒါဘီတွင် အရက်သောက်၍ မတ်တပ်သွား ကလေးငယ် တစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|title=Drunk worker rapes 2-year-old girl in Abu Dhabi|date=January 2014|work=Emirates247.com}}</ref> မွတ်စလင်များ အတွက် အရက်သောက်ခြင်းသည် တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 Man to get 80 lashes for drinking alcohol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505090127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 |date=5 May 2010 }}. GulfNews.com (19 February 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/emirati-man-to-be-lashed-executed-for-murder-and-drinking-alcohol-1.1028979|title=Emirati man to be lashed, executed, for murder and drinking alcohol|date=May 2012|work=Gulf News}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year | The National]. Thenational.ae (14 March 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year|title=Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year|date=March 2013|work=The National|quote=The younger brother admitted illegally consuming alcohol and was sentenced to 80 lashes – a punishment prescribed under Sharia.}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-appeals-80-lashes-for-drinking-alcohol-in-abu-dhabi Man appeals 80 lashes for drinking alcohol in Abu Dhabi | The National]. Thenational.ae (9 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13714/19218|title=Husband jailed for letting friend abuse his wife|date=9 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term for rape, the Supreme Court also ordered that the defendants be given 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923104044/http://7days.ae/news-13714/19218}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/cocaine-trace-due-to-drinking-red-bull-cola-abu-dhabi-court-hears Cocaine trace due to drinking Red Bull Cola, Abu Dhabi court hears | The National]. Thenational.ae (14 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13704/19195|title=Man jailed for raping step-daughter|date=6 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term he was also fined Dhs10,000 for reckless driving and will receive 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923091351/http://7days.ae/news-13704/19195}}</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 Drinking costs dad custody of kids – Emirates 24|7]. Emirates247.com (13 March 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://7days.ae/news-12021/13478 Fujairah man is jailed for drunken kidnap bid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923110747/http://7days.ae/news-12021/13478 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (13 June 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 Emirati to be executed for murder in Fujairah – Emirates 24|7]. Emirates247.com (29 May 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလိုပင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၄၀ အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170|title=Estonian soldier to be lashed|last=Al Jandaly|first=Bassma|date=16 April 2006|work=Gulf News|access-date=5 April 2016|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025134/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170}}</ref> တရားမဝင်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အတွက် ရံဖန်ရံခါတွင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၆၀ အပြစ်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 Girl to receive 60 lashes for illicit sex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129025034/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 |date=29 November 2014 }}. GulfNews.com (20 June 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data/theuae/2006/July/theuae_July99.xml&section=theuae&col= Two sex workers are sentenced to lashes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922114523/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data%2Ftheuae%2F2006%2FJuly%2Ftheuae_July99.xml&section=theuae&col= |date=22 September 2010 }}. Khaleej Times. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=11353 Indian lover in UAE sentenced to 60 lashes – Express India]. Expressindia.indianexpress.com (8 June 2002). Retrieved on 2015-11-26.</ref> စော်ဘွားနယ် အချို့တွင် ကြိမ်ဒဏ် ပေးသည့် အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် အချက် ၈၀ ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13088/17027|title=Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving|date=26 November 2012|work=7days.ae}}</ref> ရှာရီယာ တရားရုံးမှလည်း အိမ်ဖော် အလုပ်သမားများကို ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref name="drm">{{cite web|url=http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10|title=VI. Charges and Penalties against Domestic Workers|publisher=Human Rights Watch|year=2014|accessdate=5 April 2016|archivedate=3 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203095636/http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး အိမ်အကူ အမျိုးသမီးမှာ တရားမဝင် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်မှုဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="emirates1"/> အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကို အလွန် တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း အများစုမှာ အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကြောင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|title=Swaying car exposes Fujairah drunk driver|date=26 June 2013|work=Emirates 247}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011|title=Drink-drive student to get 80 lashes|date=27 March 2013|work=Khaleej Times|accessdate=5 April 2016|archivedate=21 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321083951/http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011}}</ref><ref>[http://7days.ae/news-13088/17027 Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving]. 7days.ae (26 November 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/uae/crime/80-lashes-and-one-month-in-jail-for-drink-driving-1.667104 80 lashes and one month in jail for drink driving]. GulfNews.com (12 August 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/drunk-driver-sentenced-to-80-lashes Drunk driver sentenced to 80 lashes | The National]. Thenational.ae (28 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 4 years and 80 lashes for drug addict – Emirates 24|7]. Emirates247.com (1 November 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 80 lashes, jail for drink-driving upheld – Emirates 24|7]. Emirates247.com (18 May 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အဘူဒါဘီတွင် လူမြင်ကွင်း၌ နမ်းရှုံ့ခြင်းအတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ပေးခြင်း ခံရသောသူ အများအပြား ရှိသည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche | The National] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= |date=29 June 2017 }}. Thenational.ae (10 January 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ယူအေအီး၏ ဥပဒေတွင် လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning Woman denies affair after hearing she faces stoning | The National]. Thenational.ae (29 July 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေ အရ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အာရှမှ အိမ်အကူ တစ်ဦးအား ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အဘူဒါဘီတွင် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ Expat faces death by stoning after admitting in court to cheating on husband] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006154624/http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ |date=6 October 2014 }}. 7daysindubai.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ Woman Sentenced To Death By Stoning In Abu Dhabi – Emirates Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930135248/http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ |date=30 September 2015 }}. Emirateswoman.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi Asian housemaid gets death for adultery in Abu Dhabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518012838/http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi |date=18 May 2021 }}. Qatar Living (4 May 2014). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အခြားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာလည်း ကြာခိုမှုကြောင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/005/2006/en Document | Amnesty International]. Amnesty.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခံရသူ အချို့ ရှိသည်။<ref name="khaleejtimes.com" /><ref>[http://www.dnaindia.com/world/report-man-faces-stoning-in-uae-for-incest-1090813 Man faces stoning in UAE for incest | Latest News & Updates at Daily News & Analysis]. Dnaindia.com (14 April 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning|title=Woman denies affair after hearing she faces stoning|date=29 July 2009|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းမှာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင်ဘဲ အများဆုံး ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သော အမှုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Hotel executive who had abortion gets jail term|date=30 December 2010|work=The National}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံမှုများ၌ ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရပြီးနေနာက် လူအချို့မှ အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ၍ အယူခံဝင်ခြင်းကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge|title="Change plea or you’ll be stoned": Husband who admits cheating given legal advice by judge|date=6 April 2014|work=7days.ae|accessdate=5 April 2016|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://archive.today/20160405175140/http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/to-avoid-100-lashes-and-prison-woman-retracts-plea-in-sex-case|title=To avoid 100 lashes and prison, woman retracts plea in sex case|date=9 October 2009|work=The National}}</ref> ကြာခိုမှု အတွက် ပြစ်ဒဏ်မှာ အိမ်ထောင်မရှိသူများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရှိသူများ အတွက် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Lawyer urges acquittal of woman on zina charges|date=26 November 2010|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> မိသားစု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် စီရင်ပိုင်ခွင့်သည် ရှာရီယာ တရားရုံးတွင်သာ ရှိပြီး အချို့သော ရာဇဝတ်ပြစ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု၊ ဓားပြမှု၊ အရက် သောက်သုံးမှုနှင့် အခြား ဆက်စပ်နေသော ပြစ်မှုများတွင်လည်း စီရင် ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ရှာရီယာ ဥပဒေတွင် အခြေခံထားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကွာရှင်း ပြတ်စဲခြင်း နှင့် ကလေးငယ်အား အုပ်ထိန်းခြင်း အစရှိသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အစ္စလာမ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် မွတ်စလင်များအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု ရှိသကဲ့သို့ မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှု ရှိသည်။<ref name="lia" /> မွတ်စလင် မဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများသည်လည်း လက်ထပ်ခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း နှင့် အုပ်ထိန်းခြင်း စသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ရှာရီယာ ဥပဒေဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း ခံကြရလေ့ ရှိသည်။<ref name="lia">[http://www.bbc.co.uk/news/uk-28638553 Britons 'liable to Sharia divorces' in UAE – BBC News]. Bbc.co.uk. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် ကျခံစေနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>Evans, Robert. (9 December 2013) [http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 Atheists face death in 13 countries, global discrimination: study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613195856/http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 |date=13 June 2015 }}. Reuters. Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/|title=The International Briefing: Persecution of Atheists and Apostates|accessdate=5 April 2016|archivedate=28 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428131415/http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/}}</ref> ဘာသာတရားအား လှောင်ပြောင်ပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး အစ္စလာမ် ဘာသာကို စော်ကားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ နိုင်ငံမှ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|title=UAE to deport expats abusing religions|date=22 July 2015|work=Emirates 247}}</ref> ယူအေအီးသည် ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ဟူဒတ်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်းထားပြီး ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="shar">{{cite journal|author=Butti Sultan Butti Ali Al-Muhairi |year=1996|jstor=3381546 |title=The Islamisation of Laws in the UAE: The Case of the Penal Code|journal=Arab Law Quarterly|volume=11|issue=4 |pages=350–371}}</ref> ယူအေအီး၏ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁ နှင့် ၆၆ တို့ အရ ဟူဒတ် ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို သေဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ပြဋ္ဌာန်း ထားသဖြင့်<ref name="shar" /><ref>Al-Muhairi (1997), Conclusion to the Series of Articles on the UAE Penal Law. Arab Law Quarterly, Vol. 12, No. 4</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပြစ်ပေးနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်လေသည်။ အချို့သော အမှုအခင်းများတွင် ယူအေအီးရှိ တရားရုံးများတွင် မုဒိမ်းမှုများကို တိုင်ကြားသော အမျိုးသမီးများအား ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title = UAE imprisoning rape victims under extramarital sex laws – investigation|url = http://www.theguardian.com/world/2015/oct/26/hundreds-of-women-prosecuted-for-extramarital-sex-in-uae-finds-bbc|newspaper = The Guardian|date = 2015-10-26|access-date = 2016-01-29|issn = 0261-3077|language = en-GB|last = Alex|first2 = ra|last2 = Topping}}</ref><ref name=cnn/><ref name=reuters/><ref name=tdb>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/witw/articles/2013/07/30/dubai-s-progressive-charade.html|title=Dubai's Progressive Charade|work=The Daily Beast|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=nydaily>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/news/world/dubai-rape-vic-arrested-drinking-article-1.1214682|title=Gang-rape victim in Dubai arrested for drinking alcohol: report|work=New York Daily News|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=latimes>{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html|title=DUBAI: Victim of gang rape sentenced to one year in prison}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီး တစ်ဦးသည် အမျိုးသား ၃ ဦးမှ အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို တိုင်ကြားသည့် အခါ အရက်သောက်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=reuters/><ref name=nydaily/> အခြားသော ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ နေရာတွင် မူးယစ်ခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြင်ပ လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/> ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာလည်း အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/><ref name=reuters>{{cite news |last=Bakr |first=Amena |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 |title=Woman jailed in Dubai after reporting rape hopes to warn others |work=Reuters |date=21 July 2013 |accessdate=5 November 2013 |archivedate=22 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722011055/http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 }}</ref> အခြားသော အမှုအခင်း တစ်ခုတွင် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် အဲမရိတ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ အမျိုးသား ၆ ဦးမှ အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော တိုင်ကြားခြင်းကို တရားစွဲဆိုသူမှ ထောင်ဒဏ် နှစ်ရှည် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သဖြင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name=bloomberg>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2010-06-07/u-a-e-woman-withdraws-gang-rape-claim-to-avoid-lashes-prison-sentence.html|title=U.A.E. Woman Withdraws Gang-Rape Claim to Avoid Lashes, Prison Sentence}}</ref> ထိုအမျိုးသမီးမှာ ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ကျခံခြင်း ခံခဲ့ရသသည်။<ref name=arabianbusiness>{{cite news|url=http://www.arabianbusiness.com/court-jails-emirati-woman-in-gang-rape-case-290257.html|title=Court jails Emirati woman in gang rape case}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေ အမျိုးသမီး မာတီ ဒါလတ်ဗ်မှ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံခြင်း နှင့် အရက်သောက်ခြင်းအတွက် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/22/world/meast/uae-norway-rape-controversy/index.html|title=Dubai ruler pardons Norwegian woman convicted after she reported rape|work=CNN.com|accessdate=10 September 2013}}</ref> အခြားသော အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံထားသော ဥပဒေများလည်း ရှိသည်။ အဲမရိတ် အမျိုးသမီးများသည် လက်ထပ်ရန် နှင့် နောက်တစ်ကြိမ် လက်ထပ်ရန် အမျိုးသား အုပ်ထိမ်းသူထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရန် လိုအပ်သည်။<ref name="maleguardian">{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying#ixzz3F1sb6IYa|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ထိုလိုအပ်ချက်မှာ ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="maleguardian" /> စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးများမှ မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားကို လက်ထပ်ခြင်းမှာ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။<ref name="religiousfreedom" /> ယူအေအီးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးနှင့် မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားတို့ လက်ထပ်ခြင်းမှာ မှောက်မှားမှု ဟု ယူဆပြီး ဥပဒေအရ အပြစ် ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="religiousfreedom">{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127360.htm|title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (2009)|work=U.S. Department of State}}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းအား ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="ReferenceB">[http://www.thenational.ae/news/uae-news/public-kissing-can-lead-to-deportation Public kissing can lead to deportation | The National]. Thenational.ae (7 July 2008). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ဒူဘိုင်းတွင် လာရောက်၍ အလုပ်လုပ်ကြသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref name="news.bbc.co.uk">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8602449.stm Jailed Dubai kissing pair lose appeal over conviction]. BBC News (4 April 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="gulfnews">{{cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 |title=Women get jail and deportation for kissing on Dubai public beach |work=Gulf News |date=25 May 2008 |access-date=9 April 2016 |archive-date=15 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115034127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 }}</ref><ref name="bbc.com">[http://www.bbc.com/news/10507147 London man tells of 'shock' jailing in Dubai over kiss – BBC News]. Bbc.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံခြင်းကြောင့် စုံတွဲတစ်တွဲအား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=|title=Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche|quote=A man jailed and sentenced to 80 lashes for drunkenly kissing his girlfriend on the Corniche|accessdate=5 April 2016|archivedate=29 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=}}</ref> ယူအေအီးတွင် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဖက်ဒရယ် ဥပဒေအရ Whatsapp (ဝှပ်စ်အပ်) ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၆၈,၀၆၁ နှင့် ညီမျှသော ဒဏ်ငွေ နှင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်ပြီး<ref name="inde">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html|title=Swearing on Whatsapp 'will result in £40,000 fine and deportation, UAE rules'|date=16 June 2015|work=The Independent|accessdate=9 April 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305235819/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html}}</ref> နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများကိုမူ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref name="inde" /><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/uae-imposes-over-68000-fine-jail-term-swearing-whatsapp-expatriates-face-deportation-636045|title=UAE Imposes over $68,000 Fine, Jail Term for Swearing on Whatsapp; Expatriates Face Deportation|date=16 June 2015|work=International Business Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message|title=Man to face trial in UAE for swearing in WhatsApp message|date=16 June 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923094431/http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/british-expats-face-being-deported-from-uae-for-swearing-on-whatsapp-161318056.html#GTeWLi4|title=British Expats Face Being Deported From UAE For Swearing On WhatsApp|date=16 June 2015|work=Yahoo News}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဩစတြေးလျ လူမျိုး အရာထမ်း တစ်ဦးမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post|title=Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post|date=15 July 2015|work=Khaleej Times|access-date=9 April 2016|archive-date=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/australian-woman-deported-from-uae-after-facebook-post-599688.html|title=Australian woman deported from the UAE after Facebook post|date=15 July 2015|work=Arabian Business}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/world/australia/70241468/australian-jailed-over-facebook-post-deported-from-abu-dhabi|title=Australian jailed over Facebook post deported from Abu Dhabi|date=15 July 2015|work=Stuff.co.nz}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook|title=Expat deported after posting abusive message about parking on Facebook|date=15 July 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923100012/http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/australian-expat-deported-following-facebook-post-1.1550807|title=Australian expat deported following Facebook post|date=15 July 2015|work=Gulf News}}</ref> လိင်တူခြင်း ချစ်ကြိုက်ခြင်းကို ဥပဒေ အရတားမြစ်ထားပြီး လိင်တူချစ်ကြိုက်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပေးခံရနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://arc-international.net/global-advocacy/universal-periodic-review/u/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates|quote=Facts as drug trafficking, homosexual behaviour, and apostasy are liable to capital punishment.}}</ref><ref name="arc.com">{{cite web|url=http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html|title=Man Accused of 'Gay Handshake' Stands Trial in Dubai|accessdate=9 April 2016|archivedate=30 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151030104723/http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတတ် အမျိုးသား တစ်ဦးအား ဂေး ကဲ့သို့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="arc.com" /> အဘူဒါဘီ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၈၀ အရ သဘာဝ အတိုင်း မဟုတ်သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်ပြီး ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၇၇ အရမူ နှစ်ဦးသဘောတူ ဖြစ်သော်လည်း သဘာဝ မဟုတ်သော လိင်ဆံဆက်ခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614053249/http://sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archivedate=14 June 2006 |title=Federal criminal statute In UAE |work=Sodomylaws.Org }}</ref> ကိုယ်လက်အင်္ဂါကို ဖြတ်တောက်၍ အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ရှာရီယာ တရားရုံး အရ တရားဝင် သော အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Amnesty International Report 1999 – United Arab Emirates|url=http://www.refworld.org/docid/3ae6aa123b.html}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates: Briefing for the Human Rights Council Universal Periodic Review|url=http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf|page=3|access-date=9 April 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113649/http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Global Progress|url=http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf|page=3|quote=Punishments include flogging, amputation, and – as retaliation – injury similar to that for which the offender has been convicted of inflicting on the victim.|accessdate=9 April 2016|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311055307/http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Country Reports on Human Rights Practices |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/nea/824.htm|quote=In February an Indonesian woman convicted of adultery by the Shari'a court in the Emirate of Fujairah, was sentenced to death by stoning after she purportedly insisted on such punishment. The sentence was commuted on appeal to 1 year in prison, followed by deportation. In June 1998, the Shari'a court in Fujairah sentenced three Omani nationals convicted of robbery to have their right hands amputated. The Fujairah prosecutor's office instead commuted the sentence to a term of imprisonment.}}</ref><ref>{{cite web|title=Defining Sharia's role in the UAE's legal foundation|url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation|work=The National (Abu Dhabi)|accessdate=9 April 2016|archivedate=8 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408032610/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation}}</ref> ကားစင်တင်သတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် တရားဝင် အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/crucifixion-for-uae-murderers-1238085.html|title=Crucifixion for UAE murderers |work=The Independent}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/011/1997/en|title=UAE: Further information on fear of imminent crucifixion and execution|publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/010/1997/en|title=UAE: Fear of imminent crucifixion and execution |publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ အပိုဒ် ၁ တွင် အယူဝါဒ ဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးမှုများ၊ ဆိုးရွားသော အပြစ်ပေးမှုများ နှင့် သွေးစွန်းသော ငွေကြေးများအတွက် အစ္စလာမ် ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အတိုင်း ကျင့်သုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite web|title=Federal Law No (3) of 1987 on Issuance of the Penal Code|url=https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE|work=United Nations Office on Drugs and Crime|accessdate=9 April 2016|archivedate=25 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525044622/https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မများသည် ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေမှသာ ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မကို ရုပ်သိမ်းလေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ နှင့် စော်ဘွားနယ် ဥပဒေ နှစ်ရပ်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|title=Measures Against Corruptibility, Gifts and Gratification – Bribery in the Middle East|url=http://www.mafhoum.com/press2/brib76.pdf|work=Arab Law Quarterly}}</ref> ရာမဒန် ဥပုသ်လ အတွင်း နေထွက်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ လူမြင်ကွင်းတွင် အစာစားခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကို ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။<ref name="ramadan" /> ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များကို ခြွင်းချက် ပေးထားသည်။ ထိုဥပဒေမှာ မွတ်စလင် အပြင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း အကျုံးဝင်ပြီး <ref name="ramadan" /> မလိုက်နာပါက အဖမ်းခံရနိုင်သည်။<ref name="Riazat Butt">{{cite news |url= http://www.guardian.co.uk/uk/2011/jul/31/dubai-tourists-must-respect-ramadan |title=Britons warned to respect Ramadan while holidaying in Dubai |author=Riazat Butt |work=The Guardian |date=31 July 2011 |location=London, UK|oclc=60623878 }}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် ကခုန်ခြင်းကိုလည်း ယူအေအီးတွင် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။ <ref>{{cite web|title=Criminal Law of Dubai|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|publisher=lawyersuae.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=المشارق<!-- Bot generated title --> |url=http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 |accessdate=9 April 2016 |archivedate=19 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219073733/http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 }}</ref><ref>[http://www.arabnews.com/node/322024 No dancing in public: Dubai]. Arab News (15 March 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ===လူ့အခွင့်အရေး=== ကြိမ်ဒဏ် နှင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ် အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှုများဖြစ်သည်။ ထို အပြစ်ဒဏ်များကို ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref name=autogenerated2>{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying}}</ref> အချို့သော ယူအေအီးရှိ အိမ်အကူ အလုပ်သမားများမှာ ရှာရီယာ တရားစီရင်မှု၏ အပြစ်ပေးမှုများ ဖြစ်သော ကြိမ်ရိုက်ခြင်း နှင့် ကျောက်ခဲထုသတ်ခြင်းတို့ အတွက် သားကောင်များ ဖြစ်သွားရသည်။<ref name="drm" /> ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ယူအေအီးအား "မလွတ်လပ်" ဟူသော ကဏ္ဍအောက်တွင် နှစ်စဉ် ထည့်သွင်း ထားသည်မှာ ပထမဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ စ၍ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="United Arab Emirates Reports">{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates Reports|work=Freedom House|accessdate=7 May 2015|archivedate=13 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150513050714/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates}}</ref> ယူအေအီးသည် အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးမှ လွတ်ကင်းခဲ့သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အတွက် တောင်းဆိုကြသော အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အယောက် ၁၀၀ ကျော်မှာ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ၍ ညှင်းပန်း နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org" /><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18|title=UAE: Ruthless crackdown on dissent exposes 'ugly reality' beneath façade of glitz and glamour|publisher=Amnesty International|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150210222458/http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူအေအီး အစိုးရသည် တိတ်တဆိတ် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းများကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="hrw">[http://www.hrw.org/news/2012/09/14/uae-enforced-disappearance-and-torture UAE: Enforced Disappearance and Torture | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html Human Rights in the United – UAE: Enforced disappearances continue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126101711/http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html |date=26 November 2015 }}. Ic4jhr.net. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.echr.org.uk/?p=1214 Emirati victim of enforced disappearance seen in state security prison » Emirates Centre for Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126102027/http://www.echr.org.uk/?p=1214 |date=26 November 2015 }}. Echr.org.uk (14 March 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 UAE must reveal whereabouts of 'disappeared' Libyans and Emiratis: HRW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122856/https://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 |date=20 September 2018 }}. Middle East Eye (6 October 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နိုင်ငံခြားသား အမြောက်အမြားနှင့် အဲမရိတ်နိုင်ငံသားများမှာ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်။ ယူအေအီး အစိုးရမှ ထိုသူများအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို ဖုံးကွယ်ထားကာ ထိုသူများအား ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။<ref name="amnesty">{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |title=Silencing dissent in the UAE |publisher=Amnesty International |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222042500/http://amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |archivedate=22 December 2014 |accessdate=11 April 2016 }}</ref><ref name="aohr">{{cite web|url=http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf|title=Forced Disappearances and Torture in the United Arab Emirates|date=November 2014|work=Arab Organisation for Human Rights|accessdate=11 April 2016|archivedate=15 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160115030038/http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf}}</ref><ref name="forced">[https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted UAE's crackdown on democracy short-sighted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126114449/https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted |date=26 November 2015 }}. Middleeastmonitor.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့မှ ယူအေအီး အစိုးရ၏ တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့မှာ အလွန်စိုးရိမ်စရာ ကောင်းသော အခြေအနေရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="hrw" /> အာရပ် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းမှ "ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ဖမ်ဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း" အစီရင်ခံစာအတွက် တရားခံတို့ထံမှ သက်သေ အထောက်အထားများကို ရယူထားခဲ့ပြီး ထိုသူတို့မှ ပြန်ပေးဆွဲခံရပြီး အကျဉ်းစခန်းများတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း နှင့် စော်ကားခြင်းများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ထိုအစီရင်ခံစာတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ပုံ ၁၆ မျိုးကို ဖော်ပြထားခဲ့ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ကျင်စက်ဖြင့်တို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း နှင့် ဆေးကုသမှု ရယူနိုင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၉၄ ယောက်တို့မှာ လျှို့ဝှက် အကျဉ်းစခန်းများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြီး အစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် ကြိုးစားသည်ဟု စွပ်စွဲကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/mar/06/uae-trial-94-activists|title=The UAE's bizarre, political trial of 94 activists|work=[[The Guardian]]|author=David Hearst|year=2013}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ ထို တရားစွဲဆိုမှုများ၏ လျှို့ဝှက်မှုများကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင် တရားခံများထဲတွင် ပါဝင်သော အဲမရိတ်နိုင်ငံသား တစ်ဦးမှ ထိုတရားစွဲမှု ကိစ္စအား တွိ လုပ်ခဲ့သည့် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၁၀ လ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Man faces 10 months jail for tweets about trial in UAE|url=http://www.cnn.com/2013/04/11/world/meast/uae-twitter-jail/|accessdate=18 April 2013|publisher=CNN|date=11 April 2013|author=Ben Brumfield|author2=Caroline Faraj|author3=Saad Abedine}}</ref> နောက်ဆုံး အနေဖြင့် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတွင် အဘူဒါဘီမှ ညီအစ်မ သုံးဦး ပါဝင်သည်။<ref name='Amnesty'>[https://www.amnesty.org/en/articles/news/2015/02/uae-three-women-held-in-secret-detention-over-tweets/ UAE Three women held in secret detention over tweets | Amnesty International]. Amnesty.org (27 February 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref name=RTFeb15>{{cite news|url=http://rt.com/news/236295-uae-women-secret-detention/|title=3 women risk torture in secret UAE detention over 'I miss my brother' tweet – Amnesty|date=27 February 2015|work=Russia Today|accessdate=11 May 2015}}</ref> ယူအေအီးအစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်သော ယူအေအီးနိုင်ငံသားများ နှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံအား မတည်မငြိမ် ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေသည် ဆိုသော အချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အတွက် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား မဟုတ်သူများအားလည်း ဖိနှိပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="forced" /> နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။ <ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြသော အီဂျစ် နှင့် အခြားနိုင်ငံခြားသားများအား ရက်အနည်းငယ်သာ အချိန်ပေး၍ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာစေသော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ ရှိသည်။ လစ်ဗျား နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref>[http://www.hrw.org/news/2014/10/05/uae-reveal-whereabouts-disappeared-libyans UAE: Reveal Whereabouts of ‘Disappeared’ Libyans | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> နှင့် ကာတာ နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref name="forced" /><ref name="qta">{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf|title=Urgent Action: Enforced Disappearance of Qatari Nationals|publisher=Amnesty International|access-date=11 April 2016|archive-date=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225122354/http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf}}</ref> အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ကာတာ အမျိုးသားများမှာ ယူအေအီးအစိုးရ၏ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံကြရပြီး ထိုသူများ မည်သို့ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အစိုးရမှ မိသားစုများ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="forced" /><ref name="qta" /> ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နှင်ထုတ်ခံရသူများ ထဲတွင် လူသိများသော ဘလော့ဂါ နှင့် တွစ်တာ နာမည်ကျော် တစ်ဦး ဖြစ်သူ အီယတ်-အယ်လ်-ဘတ်ဒါဒီလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ယူအေအီး အာဏာပိုင်များမှ ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် တသက်တာလုံး နေထိုင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ့တွင် အမိန့်အတွက် ပြန်လည် စောဒက တက်ခွင့် မရှိခဲ့ပေ။<ref name="forced" /> သူ့အား ပါလက်စတိုင်း နယ်မြေသို့ ပြန်ပို့ရန် မဖြစ်နိုင်သည့် အတွက် မလေးရှားသို့ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="forced" /> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး အစိုးရမှ ပြင်သစ် ဆယ်ကျော်သက် ယောက်ျားလေး တစ်ဦးအား အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ထိုသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ရှိနေသည်ကိုလည်း ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name="nov1rapecase">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/11/01/world/middleeast/01dubai.html?pagewanted=1&_r=0&ei=5087&em&en=a89b7518628ebf83&ex=1194062400| work=The New York Times|first=Thanassis|last=Cambanis|title=In Rape Case, a French Youth Takes on Dubai|date=1 November 2007}}</ref> သံတမန်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အဲမရိတ် မုဒိမ်း သမားများ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အပြစ်ပေးခြင်း ခံကြရသည်။<ref>[http://abcnews.go.com/2020/story?id=3932740&page=1 French Teen's Rape Case Exposes Dubai's Dark Side, ABC News]. Abcnews.go.com (19 February 2009). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၂၀၀၉ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ဗွီဒီယို အခွေတစ်ခွေအား ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ခိုးထုတ်လာခဲ့ပြီး ထိုဗွီဒီယိုတွင် ရှိတ် အစ်ဆာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း မှ လူတစ်ဦး (မိုဟာမက် ရှား ပူး) အား ကျာပွတ်၊ လျှပ်စစ် နွားနှင်တံ နှင့် သံချောင်းများ ထိုးထွက်နေသော သစ်သားပြားတို့ဖြင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပေါ်မှ ကားဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြတ်ကြိတ်နေသည်ကို ပြထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Blotter/story?id=7402099|title=ABC News Exclusive: Torture Tape Implicates UAE Royal Sheikh|publisher=ABC News|date=22 April 2009|accessdate=24 September 2013}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အစ်ဆာသည် တရားရုံးသို့လာပြီး အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Bakr1">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member says not guilty of torture|date=14 December 2009|agency=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BD3MW20091214|accessdate=10 January 2010}}</ref> အမှုမှာ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အစ်ဆာအား မိုဟာမက် ရှားပူး အား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အတွက် အပြစ် မရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="Bakr2">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member acquitted in torture trial|date=10 January 2010|agency=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60911O20100110|accessdate=10 January 2010}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး အဖွဲ့မှ ထိုအမှုကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အစိုးရအား ယူအေအီး လုံခြုံရေး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြား အာဏာပိုင် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့၍ ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Rights group questions UAE trial|date=11 January 2010|publisher=[[Al Jazeera]] |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/01/2010110164651985697.html|accessdate=11 January 2010}}</ref> အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ထိုဆုံးဖြတ်ချက် အတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး အဲမရိတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ လူများ အားလုံး "တရားဥပဒေ ရှေ့မှောက်တွင် အညီအမျှ ရှိရမည်" ဟု ဆိုခဲ့ကာ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အား ဂရုတစိုက် ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်နှင့် ထိုအမှုအား တရားမျှတမှု အပြည့်အဝ ရှိကြောင်း သေချာအောင် ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=US concern after UAE acquits sheikh in torture case|date=12 January 2010|publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453280.stm|accessdate=12 January 2010}}</ref> လတ်တလော နှစ်များတွင် ရှီယာ့ မွတ်စလင် ကိုးကွယ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း များစွာကို ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx|title=Shiites deported from Gulf lament injustice|work=Daily Star|date=4 July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=21 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821124726/http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2013/0705/460684-syria-hezbollah/|title=Concern over deportations from Gulf Arab states|publisher=Raidió Teilifís Éireann|date=5 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a.html|title=UAE urged to allow appeal on deportations|work=Financial Times|date=July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525062330/https://www.ft.com/content/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a}}</ref> အထူးသဖြင့် လက်ဘနွန်မှ ရှီယာ့ မိသားစုများမှာ ပြန်ပို့ခံခဲ့ကြရပြီး ဟေဇဘိုလာ သူပုန်များကို စာနာသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.globalpost.com/dispatch/lebanon/091030/uae-iran-shiites-lebanon|title=UAE deportations raise questions in Lebanon|work=Global Post|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/90286|title=Lebanese Shiites Ousted from Gulf over Hizbullah Ties|publisher=naharnet.com|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/01/lebanese-uae-fears-deportation.html|title=Lebanese Living in UAE Fear Deportation|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/uae-deports-lebanese-expatriates.html|title=UAE Deports 125 Lebanese Citizens|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hrw.org/news/2010/07/19/uaelebanon-allow-lebanesegazan-deportees-appeal|title=UAE/Lebanon: Allow Lebanese/Palestinian Deportees to Appeal|publisher=Human Rights Watch|year=2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2012/06/no-lebanese-ambassador-in-abu-dh.html|title=Lebanese Families in UAE Face Deportations on Short Notice|work=Al Monitor|year=2012}}</ref> အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအရ လတ်တလောနှစ်များတွင် ရှီယာ့ နိုင်ငံခြား အရာထမ်း ၄၀၀၀ ကျော်မှာ ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf|title=Hezbollah and the Gulf|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155119/https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/|title=Thousands of Shias Deported from UAE|work=majlis.org.uk|accessdate=11 April 2016|archivedate=25 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225122717/http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/}}</ref> အမျိုးသမီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကား နှောင့်ယှက်ခြင်းမှာ အခြား စိုးရိမ်ဖွယ် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများမှာ ၁၉၈၀ခုနှစ် ယူအေအီး အလုပ်သမား ဥပဒေ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမား ဥပဒေကြမ်းဖြင့် လည်းကောင်း အကာအကွယ် ပေးထားခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web|author=Sarah Leah Whitson |url=http://www.hrw.org/en/news/2007/03/24/uae-draft-labor-law-violates-international-standards|title=UAE: Draft Labor Law Violates International Standards |publisher=Human Rights Watch |date=24 March 2007 }}</ref> အလုပ်သမားများ ဆန္ဒပြပါက ဖိနှိပ်ခံကြရပြီး တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ မရဘဲ ဆန္ဒပြသူများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 |title=Indian workers jailed in Dubai over violent protest |agency=Reuters |date=24 February 2008 |accessdate=11 April 2016 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006124224/http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 }}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာတွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုအား အချို့သော လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာများ အတွက် အာရုံစိုက် ရေးသားထားသည်။ ၎င်းတို့ အသားပေး ဖော်ပြထားသည်မှာ အစိုးရ၏ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် စုဝေးခွင့်ကို ကန့်သတ်မှု၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုနှင့် ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်မှု တို့နှင့်အတူ သေဒဏ် အပြစ်ပေးမှု အကြောင်းတို့ ဖြစ်သညည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား သုံးဦးအား မူးယစ်ဆေးဝါးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရိုက်နှက်ခြင်း နှင့် လျှပ်စစ် ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22324220|title=Dubai drugs trial: Mother tells of 'torture horror'|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်း မှ ထိုအမှုအား စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူအေအီး သမ္မတ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း ယူကေသို့ နိုင်ငံတော် ခရီး လာရောက်သော အခါတွင် ထပ်မံ မေးခွန်း ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22334081|title=Dubai drugs trial: David Cameron 'concerned' over torture claims|date=29 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ထိုလူ ၃ ဦးအား အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထားရာမှ ၂၀၁၃ ဇူလိုင်လတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/jul/19/dubai-releases-britons-tortured-jailed-drugs|title=Dubai pardons three Britons 'tortured' and jailed over drugs|work=The Guardian|date=19 July 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> [[File:Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg|thumb|right|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသော တောင်အာရှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်သားများ]] ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား ယူအေအီး၌ ဆက်ဆံပုံကို ခေတ်သစ် ကျွန်စနစ် အဖြစ် ပုံခိုင်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west|title=Modern Day Slave Labor: Conditions for Abu Dhabi's Migrant Workers Shame the West|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155137/https://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများသည် ယူအေအီး၏ အလုပ်သမား အခွင့်အရေးများတွင် အကျုံးမဝင်သဖြင့် အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံရပါက ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပေ။<ref name="mig">{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3}}</ref> ထို့ပြင် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား သပိတ်မှောက်ခြင်းမှလည်း တားမြစ်ထားသည်။<ref name="mig" /><ref>{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ဒါဇင်ပေါင်းများစွာမှာ ဆန္ဒပြသဖြင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/22/abu-dhabi-migrant-workers-conditions-shame-west|title=Conditions for Abu Dhabi's migrant workers 'shame the west'}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ သမဂ္ဂသို့လည်း ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိ၊ ဆန္ဒပြခွင့်လည်း မရှိသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုကို ကန့်ကွက်ရန် နည်းလမ်း မရှိကြပေ။ ဆန္ဒပြသူများမှ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံရမည့်ဘေးနှင့် ပြန်ပို့ခံရမည့် ဘေးတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ကြရရသည်။<ref name="mig" /> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှ ကုလသမဂ္ဂသို့ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာအား ကျွန်ကဲ့သို့ ခိုင်းစေခံနေရခြင်းကို စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/global-development/2014/sep/13/migrant-workers-uae-gulf-states-un-ituc|title=Call for UN to investigate plight of migrant workers in the UAE}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လမ်းပေါ်ရှိ မတော်တဆမှု တစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီး ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအား တိုက်မိသော ဗွီဒီယို တစ်ခုအား ယူကျုဘ်၌ တင်ထားခဲ့သည်။ ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းအား ၎င်း၏ ဦးခေါင်းဆောင်းအား ကျာပွတ်သဖွယ် အသုံးပြု ရိုက်နှက်ခဲ့ပြီး မခံချိ မခံသာ ဖြစ်အောင် ပြောဆိုနေသည်မှာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာများမှ ဝင်ရောက် မတားမြစ်မီ အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ခဏမျှ အကြာတွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ထိုဗွီဒီယိုကို ရိုက်ကူးသူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ ယူအေအီး အစိုးရမှ ရာထူးကြီး ဝါကြီး ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်ကို အများ သိရှိလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">[http://www.arabianbusiness.com/senior-uae-official-arrested-over-driver-attack-509289.html Senior UAE official arrested over driver attack]. ArabianBusiness.com. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဒူဘိုင်းနှင့် ၎င်းတို့မြို့ နေထိုင်သူများအား အဆိုးဘက်မှ ပုံဖော်ထားသည့် ယူကျုဘ်တွင် တင်ထားသော ဟာသ ဗွီဒီယို တစ်ခု အတွက် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးနှင့် ယူအေအီး နိုင်ငံသား အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဗွီဒီယိုမှာ ဆက်တ်ဝါ ဒေသတွင် ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ဂိုဏ်း အဖွဲ့များ ရိုးရှင်းသော လက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် သင်ကြား ပြသနေပုံ ဖြစ်ပြီး ထိုရိုးရှင်းသော လက်နက်များတွင် ဖိနပ် စသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်။.<ref>[http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/crime/2013/December/crime_December24.xml&section=crime "Three held for parody video on Satwa streets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018104643/http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data%2Fcrime%2F2013%2FDecember%2Fcrime_December24.xml&section=crime |date=18 October 2014 }}, ''Khaleej Times'', 9 December 2013. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံသားများ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် အတွက် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ ခံကြရသည်။ ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ တရားမဝင် ပါကင်ထိုးထားသော ကားတစ်စင်း၏ ပုံကို တင်မိရာမှ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် မကောင်း ရေးသည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် နောင်တွင် ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post |date=10 September 2015 }}. Khaleej Times. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် လုံခြံရေး ယန္တရားမှာ အဓမ္မဖမ်းဆီးခြင်း၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်း အစရှိသော ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်မှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံကြရသည်။<ref>{{cite web |title=Human Rights in The UAE |url=http://www.amnesty.org/en/region/uae |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150213013240/http://www.amnesty.org/en/region/uae |archivedate=13 February 2015 |accessdate=11 April 2016 }}</ref> နောက်ဆုံး အဖြစ်အပျက်မှာ တူရကီ နိုင်ငံသား စီးပွားရေး သမား ဒေါက်တာ အေမာ အယ်လ် ရှာဝါ အား ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်တွင် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Arrest of Dr Al Shawa|url=http://thenewkhaleej.com/ar/node/3863}}</ref> လွတ်လပ်စွာ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားသည်။ အားလုံးသော အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန မှ တဆင့် မှတ်ပုံတင်ရသဖြင့် နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်သို့ အလိုလို ရောက်ရှိသွားသည်။ ထိုနယ်မြေဒေသအတွင်း နိုင်ငံရေးမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း အခု ၂၀ ခန့်မှာ မှတ်ပုံမတင်ဘဲ လုပ်ဆောင် နေကြသည်။ အသင်းအဖွဲ့များ အားလုံးမှာ ဆင်ဆာ သတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာရပြီး ထုတ်ဝေသည့် စာစောင်များမှာလည်း အစိုးရထံမှ ဦးစွာ ခွင့်ပြုချက် ရယူရသည်။ စီးခရက် ဒူဘိုင်း ဆိုသော ဘလော့ခ်မှာ ဒူဘိုင်းတွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၀ အထိ သီးသန့် ရပ်တည်နေသော ဘလော့ခ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဘလော့ခ်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဘလော့ခ်ရပ်ဝန်းတွင် ကြည့်ရှုသူ များပြားသော ဘလော့ခ် တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်မှာ ယူအေအီး ဆက်သွယ်ရေး စည်းကြပ်မှု အာဏာပိုင်အဖွဲ့မှ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်ကို တားဆီးပိတ်ပင်လိုက်သည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။ ===ဝတ်စားဆင်ယင်မှု=== ယူအေအီးတွင် အလယ်အလတ်မျှသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် ရှိသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်မှာ ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Criminal Law of Dubai">{{cite web|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|title=Criminal Law of Dubai}}</ref> ယူအေအီးရှိ ကုန်တိုက် အများစုတွင် အဝင်ဝ၌ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="code">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/|title=UAE: "Dress Modestly" Drive Gains Momentum|access-date=11 April 2016|archive-date=28 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028063728/http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/}}</ref> ဒူဘိုင်းရှိ ကုန်တိုက်များတွင် အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ပခုံးနှင့် ဒူးခေါင်းတို့ကို ဖုံးလွှမ်းသော အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ရမည် ဖြစ်သဖြင့် လက်ပြတ် ဝင်ဆင်၍ မရပေ။<ref name="code" /><ref name="modest">{{cite web|url=http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230|title=Twitter Campaign Wants Female Visitors To Respect UAE Dress Code in Malls|accessdate=11 April 2016|archivedate=28 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028060915/http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230}}</ref><ref name="Dubai Mall dress code">{{cite web|url=http://www.alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg|title=Dubai Mall dress code|accessdate=11 April 2016|archivedate=12 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212000229/http://alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg}}</ref><ref name="globalvoicesonline.org">{{cite web|url=http://globalvoicesonline.org/2012/06/24/uae-online-dress-code-campaign-urges-extra-inches-of-clothing/|title=UAE: Dress Code Campaign Urges Extra Inches of Clothing}}</ref><ref name="urge">{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291|title=Dubai shopping malls urge visitors to dress modestly|access-date=11 April 2016|archive-date=2 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102064540/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291}}</ref><ref name="dresscodedb">{{cite web|url=http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5|title=Dubai dress code|access-date=11 April 2016|archive-date=14 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214130022/http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5}}</ref> ယူအေအီး၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် အရ အမျိုးသမီးများအား တိုတောင်းသော ဘောင်းဘီတိုများ ဝတ်ဆင်ခွင့် မပြုပေ။ ထို့ပြင် ပြည်သူများအား အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ် ဇာယတ် ဗလီကဲ့သို့သော ဗလီများထဲသို့ ဝင်ရောက်ရာ၌ သင့်တင့်သော ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုး ဝတ်စားကြရန် ပန်ကြားထားသည်။ ==မီဒီယာ== ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ဖော်ပြရာတွင် ယူအေအီး၏ မီဒီယာအား "လွတ်လပ်မှု မရှိ" ဆိုသော အဆင့်ဖြင့် နှစ်စဉ် သတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-press|title=Freedom of the Press}}</ref> နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့ ၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်းတွင် ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်မှ အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ဒူဘိုင်း မီဒီယာ စီးတီးနှင့် တူးဖိုးဖိုက်ဖိုး တို့သည် ယူအေအီး၏ ပင်မ မီဒီယာဇုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီးသည် အာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သော ရုပ်သံလွှင့်ဌာန အချို့ အခြေစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရုံသံလွှင့် စင်တာ နှင့် အော့ဘစ် ရှိုးတိုင်း ကွန်ယက်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မက်တွန်းမှ သတင်းသမားများအား ၎င်းတို့၏ အလုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းခြခြင်း မရှိစေရဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:5g6YUlYAidYJ:www.carnegieendowment.org/files/UAE_APS.doc+uae+government+appoints+all+imams&hl=en&gl=uk&pid=bl&srcid=ADGEESj0L8k7sdundREDL2RHAxLQF1O_e5Bvo5Bl2Hq_1puqFDjc2DfE9hoCBcb9dWNUEBhZhmDHWKHkhd-9ibSEmli_3W59aNVcrDn3FGkjGenIFyZogo1j8DhZR_Yw2EycMUdlbs13&sig=AHIEtbQypf9XPQ-JSOKs0KxjF_hlaIs2lg |title=United Arab Emirates |work=Carnegie Endowment}}</ref>တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ယူအေအီးမှ အများပြည်သူ အေးချမ်းသာယာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော အွန်လိုင်း အချက်အလက်များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်းအား တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစိုးရအား ဝေဖန်ခြင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ အစိုးရ အရာရှိများနှင့် တော်ဝင် မိသားစုဝင်များကို ဝေဖန်ခြင်း အားလည်း ခွင့်မပြုပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သရေကို ညှိုးနွမ်းအောင် သို့မဟုတ် ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်သူများနှင့် ဘာသာရေးအား မလေးမစား ပြုသူများ အား ​ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704229 |title=United Arab Emirates – Media |publisher=BBC News |date=15 June 2012 }}</ref> နိုင်ငံရေး ပယောဂပါသည့် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို စွက်ဖက်ခြင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး နယ်မြေခံ (အစိုးရ အရာရှိ ) တစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမား တစ်ဦးအား ရိုက်နှက်သည်ကို ဗွီဒီယို ရိုက်ကူး၍ ယူကျုဘ်သို့ လွှင့်တင်သော ယူကျုဘ် အသုံးပြုသူတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA"/> ==စီးပွားရေး== [[File:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|200px|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့ပြုလုပ်သမျှတွင် အမြင့်ဆုံးသော အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။]] ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ သို့မဟုတ် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="Economy2013">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?section=editorschoice&xfile=/data/editorschoice/2013/December/editorschoice_December12.xml |title=UAE's economy growth momentum set to pick up |work=Khaleej Times |date=27 December 2013 |accessdate=5 January 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104225058/http://khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=%2Fdata%2Feditorschoice%2F2013%2FDecember%2Feditorschoice_December12.xml&section=editorschoice |archivedate=4 January 2014 }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၇၇ ဘီလီယံ (အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၃၈ ထရီလီယံ) မျှ ရှိသည်။<ref name="GDP2012">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=/data/uaebusiness/2013/July/uaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness |title=GDP to hit $474.2b in 2018 |work=Khaleej Times |date=4 July 2013 |accessdate=5 January 2014 |archivedate=6 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106040654/http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fuaebusiness%2F2013%2FJuly%2Fuaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှစ၍ ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးသည် ၂၃၁ ဆ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၄၅ ထရီလီယံမျှ ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Economy2013"/> ယူအေအီးသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်အုပ်စုမှ ထုတ်ဝေသော ၂၀၁၆ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး နှင့် အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း များအရ စီးပွားရေး လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးနိုင်ငံများတွင် အဆင့် ၃၁ နေရာမှ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။<ref name="Doing Business">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ranking of Economies|work=World Bank Group}}</ref> ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အားဖြင့် နယ်ပယ် အစုံဆုံး ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ ရေနံ အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းမှ လွဲ၍ ယူအေအီး၏ အခြားဒေသများမှ ရေနံမှ ရသော အမြတ်ငွေပေါ်တွင်မှာ မှီခိုနေရသည်။ ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့တို့သည် စီးပွားရေးတွင် ပင်မ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဘူဒါဘီ အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး ၈၅% မှာ ရေနံ တင်ပို့မှု ပေါ်တွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name="WTO Trade Statistic 2009"/> အဘူဒါဘီနှင့် အခြားသော ယူအေအီး စော်ဘွားနယ်တို့သည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ထိန်းသိမ်း လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း ရေနံ နည်းပါးသည့် ဒူဘိုင်းသည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ပိုမို ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရေနံ တင်ပို့မှုသည် ယူအေအီး နိုင်ငံ ဘတ်ဂျက်၏ ၇၇% မျှ ရှိသည်။<ref name="lse.ac.uk"/> စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက် ရန် အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် ခြင်း မှ ဂျီဒီပီအား ရေနံ တင်ပို့မှုပေါ်သို့ မှီခိုနေခြင်းအား ၂၅% အထိ လျှော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/> ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၀၇-၂၀၁၀ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွင် ထိခိုက်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ၏ ရေနံ ကြွယ်ဝမှု ဖြင့် ကယ်တင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Speaking of Water">{{cite web|url=http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water|title=Speaking of Water|access-date=12 April 2016|archive-date=14 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514213706/http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ဖက်ညီ ဘတ်ဂျက် ရှိသဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ညွှန်ပြလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.wsj.com/articles/dubai-unveils-balanced-budget-for-2015-1420359351|title = Dubai Unveils Balanced Budget for 2015|last = Fitch|first = Asa|date = 4 January 2015|work = The Wall Street Journal|access-date = 12 February 2015}}</ref> ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးအတွက် တိုးတက်မှု ပြနေသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတို့ အများဆုံး လာရောက် လည်ပတ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။<ref name=tdb /> မာစတာ ကတ်ဒ်၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတဝှမ်း အရောက်သွားရာ မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်း၌ ဒူဘိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီသွားတို့ အတွက်ပဉ္စမမြောက် ရေပန်း အစားဆုံး နေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/|title=Dubai Ranks Fifth Among Top Global Destinations For Travellers|work=Gulf Business|accessdate=12 April 2016|archivedate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017061651/http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ယူအေအီး ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်း စီးပွားရေး၏ ၆၆% ကို ရယူထားပြီး အဘူဒါဘီမှာ ၁၆% နှင့် ရှာဂျာမှာ ၁၀% တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၁၃ တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၁၀ သန်းကို လက်ခံခဲ့သည်။ ယူအေအီးတွင် ဒေသအတွင်း၌ အတိုးတက်ဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး အခြေခံ အဆောက်အအုံ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theprospectgroup.com/infrastructure-in-the-united-arab-emirates-uae-81876/|title=Infrastructure in the United Arab Emirates (UAE)|work=The Prospect Group}}</ref> ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ယူအေအီးသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်း မြောက်မြားစွာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုတိုးတက်မှုများမှာ စော်ဘွားနယ် အကြီးများ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် ပို၍ ထင်ရှားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များမှာလည်း နောက်မှ လိုက်လာလျက် ရှိနေကြပြီး လူနေရန်နှင့် စီပွားရေး ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်သူများကို အဓိက အခွင့်အရေးများ ပြန်လည် ပေးအပ်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.slideshare.net/arunkodiyeri/uae-yearbook-2009 |title=UAE yearbook 2009 |publisher=Slideshare.net }}</ref> အစိုးရ၏ ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းဝေါလ်မှ အကြွေးပေးရန် အချိန်ဆွဲသည့် အခါတွင် ဒူဘိုင်းရှိ အိမ်ခြံမြေဈေးများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများ နှင့်ပင် ရပ်တည်နေရပြီး အဲမရိတ် အလုပ်သမား များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခြင်းမှာလည်း ကောင်းကျိုး အနည်းငယ်သာ ရရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asiantribune.com/news/2009/11/29/seismic-activities-dubai-property-bubble-and-inevitable-consequences |title=The Seismic Activities of Dubai Property Bubble and Inevitable Consequences |work=Asian Tribune |date=9 November 2009 }}</ref> ယူအေအီး ဥပဒေမှ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ခွင့်ပြုမထားပေ။<ref name="ituc"/> စုပေါင်း၍ ညှိနှိုင်းခွင့်နှင့် စုပေါင်း၍ ဆန္ဒပြခွင့်တို့ကိုလည်း အသိအမှတ် ပြုမထားပေ။ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနသည် အလုပ်သမားများအား အလုပ်ခွင်တွင် အတင်းအကျပ် ပြန်ဆင်းခိုင်းရန် အတွက် အခွင့် အာဏာ ရှိသည်။ ဆန္ဒပြခြင်းတွင် ပါဝင်သော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ခွင့် ပါမစ်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရပြီး ပြန်ပို့ ခံရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="ituc">{{cite web | url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 | title=United Arab Emirates | work=ITUC | access-date=12 April 2016 | archive-date=1 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201231308/http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 }}</ref> ထိုမျှသာမက အလုပ်သမား အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်းပါက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေ လွန်စွာ နည်းပါးသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍရှိ အလုပ်နေရာများတွင် အဲမရိတ်များ နှင့် အခြား ဂျီစီစီ အာရပ်နိုင်ငံသားများ နှိုင်းယှဉ်ပါက ယှဉ်ပြိုင်သူများလောက် အရည်အချင်း သို့မဟုတ် လုပ်ကိုင်ချင်စိတ် မရှိသော်လည်း အဲမရိတ် နိုင်ငံသား များကို ဦးစားပေး ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား အလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်သည် အစိုးရ ရာထူးများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး ကျန်သူများထဲမှ အတော်များများမှာ နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရာ တို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် နေကြသည်။<ref>{{cite book |last=Krane |first=Jim |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |place=New York, NY|publisher=St. Martin's Press |year=2009 |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/267 267]–270 |isbn=978-0-312-53574-2}}</ref> အကောင်းဘက်မှ ပြောရမည်ဆိုလျှင် လတ်တလော Bayt.com ၏ စစ်တမ်းအရ ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ၅၆% မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်လာလိမ့်မည်ဟု ယူဆလျက် ရှိကြသည်။<ref>[http://img.b8cdn.com/images/uploads/article_docs/bayt_cci_report_2015_edited_24462_EN.pdf ''Bayt.com Middle East Consumer Confidence Index – March 2015''], Bayt.com. Retrieved 1 July 2015</ref> ==သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး== ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် ဖြတ်သန်းမှုတွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး လန်ဒန် ဟိသရိုး လေဆိပ်ကို ကျော်တက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/transport/11372616/Dubai-overtakes-Heathrow-to-become-worlds-busiest-airport.html|title = Dubai Overtakes Heathrow To Become World's Busiest|last = Anderson|first = Elizabeth|date = 27 January 2015|work = The Telegraph|access-date = 12 February 2015}}</ref> ၇၅၀မိုင် (၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဖြတ်သန်းကာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အဓိက မြို့ကြီးများနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ဆက်စပ်ထားသည့် နိုင်ငံတော် ရထားလမ်းမှာ ဖောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="IRJMar12">{{cite news|url=http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html|title=From sand to sea|work=International Railway Journal|date=21 March 2012|accessdate=12 April 2016|archivedate=23 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323024811/http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html}}</ref> ဒူဘိုင်း မက်ထရိုသည် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် ပထမဆုံး မြို့ပြ ရထား ကွန်ယက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8247330.stm|title=Will metro change Dubai car culture?|date=11 September 2009|publisher=BBC News}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများမှာ ခါလီဖာ ဆိပ်ကမ်း၊ ဇာယတ်ဆိပ်ကမ်း၊ ဂျီဘဲလ် အလီ ဆိပ်ကမ်း၊ ရာရှစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ခါလစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ဆာအိ ဆိပ်ကမ်း နှင့် ခိုရ်ဖာကန် ဆိပ်ကမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080714124311/http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archivedate=14 July 2008 |title=UAE Ports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ယူအေအီးတွင် တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး အော်ပရေတာ နှစ်ခုရှိပြီး အဲတီစလတ် နှင့် ဒူဟု ခေါ်သော အဲမရိတ် အင်တီဂရိတ်တက် တယ်လီကွန်မျူနီကေးရှင်း ကုမ္ပဏီတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲတီစလတ်သည် တစ်ဦးတည်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဒူ မှ မိုဘိုင်း ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်သည် အထိ ဖြစ်သည်။<ref name=etisalatmon>{{cite web|url=http://opennet.net/sites/opennet.net/files/united_arab_emirates.pdf |title=United Arab Emirates |work=OpenNet Interactive |format=PDF}}</ref> အင်တာနက် အသုံးပြုသူမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၀.၉၀၄ သန်းမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂.၆၆ သန်းအထိ တိုးမြင့်လာလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web|url=http://emiratesseo.com/uae-telecom-market-grows-competition/ |title=UAE telecom market grows with competition &#124; Mobile telecomms report |publisher=Ameinfo.com }}</ref> စည်းကမ်းကြီးကြပ်သူဖြစ်သော တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကြီးကြပ်မှု အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖော်ပြပါရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ကန့်သတ်ထားရန် မလုပ်မနေရ အမိန့်ထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/uae-reports-high-website-censorship |title=UAE reports high website censorship|work=The National Newspaper |date=12 June 2009 }}</ref> ===အိတ်စပို ၂၀၂၀=== ယူအေအီးသည် အိတ်စပို ၂၀၂၀ ကို ဒူဘိုင်းတွင် ကျင်းပရန် အတွက် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင် တင်သွင်းရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|title=Expo impact: UAE to see $35bn contracts – Emirates 24/7|author=WAM|work=Emirates 24/7|accessdate=8 September 2014}}</ref><ref name="wam.ae">{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html|title=Hosting of Expo 2020 unprecedented achievement for the region, says Sultan Al Jaber – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143354/http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html}}</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဒေသအတွင်းတွင် ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသော ကိစ္စတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html|title=Dubai Expo will open up unlimited opportunities – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143309/http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html}}</ref> ကမ္ဘာ့ အိတ်စပိုသည် ကမ္ဘာ့တဝှမ်းမှ လူများ တွေ့ဆုံ၍ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဝေမျှခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ အစဉ်တစိုက် ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများ နှင့် ဘဝ အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း အစရှိသာ ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ရှေ့ဆက်ရန် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သော ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အိတ်စပိုများသည် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုများ အတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပြီး အိမ်ရှင်နိုင်ငံ နှင် အိမ်ရှင်မြို့ တို့အတွက် အမှတ်ရစရာ အမွေ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cssgroupsite.com/lighthouse/expo-2020-what-it-means-to-us/|title=Expo 2020...What it Means to Us? |work=CSS Light House|accessdate=8 September 2014}}</ref> ==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ== {{Historical populations |align=right |percentages = |၁၉၆၃|95,000 |၁၉၆၈ |180,226 |၁၉၇၅|557,887 |၁၉၈၀|1,042,099 |၁၉၈၅ |1,379,303 |၁၉၉၅ |2,411,041 |၁၉၉၉ |2,938,000 |၂၀၀၅ |4,106,427 |၂၀၁၀ |8,264,070 |၂၀၁၁ |8,925,096 |၂၀၁၂ | 9,205,651 |၂၀၁၃ |9,346,129 |<ref name=PopulationWorldBank/> |footnote= ရင်းမြစ်များ:<ref name="UAE"/><ref>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |title=United Arab Emirates |work=World Gazetteer |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131127094854/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |archivedate=27 November 2013 |accessdate=12 April 2016 }}</ref>}} ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ပုံစံမှာ အလွန်ပင် ထွေပြားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ယူအေအီး၏ ခန့်မှန်း လူဦးရေမှာ ၈,၂၆၄,၀၇၀ ဖြစ်ပြီး<ref name="UAE">{{cite web |url=http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf |title=UAE National Bureau of Statistics |format=PDF |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131008044353/http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf }}</ref> ၎င်းတို့ထဲတွင် ၁၃% မျှသာ ယူအေအီး နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အဲမရိတ်များ ဖြစ်ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/population-leaps-to-8-19-million |title=Population leaps to 8.19 million |work=The National|location=Abu Dhabi |date=30 May 2010 }}</ref> လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများစုမှာ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/esa/population/meetings/EGM_Ittmig_Arab/P02_Kapiszewski.pdf |title=Arab versus Asian migrant workers in the GCC countries |work=UN Department of Economic and Social Affairs |format=PDF |date=22 May 2006 |author=Andrzej Kapiszewski}}</ref> နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၂၁.၇၁ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in |title=Net migration rate |publisher=Cia.gov |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308042938/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in }}</ref> ယူအေအီး၏ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ၁၇၏ အပိုဒ် ၈ အရ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီးတွင် အနှစ် ၂၀ နေထိုင်ပြီးပါက နိုင်ငံသား အဖြစ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး လိုအပ်ချက်များမှာ ပြစ်မှု တစ်ခါမျှ ကျူးလွန်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိရန် နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောတတ်ရန် တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Camille Paldi (13 July 2010) [http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports UAE Islamic Finance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130226044910/http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports |date=26 February 2013 }}. I Love The UAE. Retrieved 27 September 2013.</ref> သို့သော်လည်း ယနေ့ကာလတွင် နိုင်ငံသား အဖြစ်ကို အလွယ်တကူ ပေးလေ့ မရှိဘဲ နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သော လူအများအပြားမှာ ဘီဒွန်းဟု ခေါ်သော နိုင်ငံမရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၁.၄ သန်း ရှိသည်။<ref name=natur>Habboush, Mahmoud. (10 October 2013) [http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 Call to naturalise some expats stirs anxiety in the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714171325/http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 |date=14 July 2014 }}. Uk.reuters.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ အမျိုးမျိုး အထွေထွေ ဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ၏ အဆိုအရ ၁၉% မှာ အဲမရိတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၃%မှာ အခြား အာရပ်များဖြစ်သော အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ ဂျော်ဒန်လူမျိုးများ နှင့် အီရန်လူမျိုးများ တို့ ဖြစ်ကြကာ ၅၀% မှာ တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ပြီး ၈%မှာ အခြားသော လူမျိုး ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကာ အနောက်တိုင်းသား များနှင့် အရှေ့အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည်။ (၁၉၈၂ ခန့်မှန်းချက်အရ)<ref name=WorldFactbook/> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများမှ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၁၆.၅% မျှ ရှိပြီး တောင်အာရှသားများ( ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ) မှာ အများဆုံး အစု ဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း၏ ၅၈.၄% မျှ ရှိကာ အခြားအာရှသားများ ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အီရန်နိုင်ငံသားများ<ref>"[http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses]". Migration Policy Institute. 18 September 2013.</ref> မှာ လူဦးရေ၏ ၁၆.၇% မျှ ရှိပြီး အနောက်တိုင်းသား အရာထမ်းများမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၈.၄% မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com">{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/uae-population-hits-6m-emiratis-make-up-16-5--12137.html |title=UAE population hits 6m, Emiratis make up 16.5%|publisher=ArabianBusiness.com |author= Andy Sambidge|date=7 October 2009}}</ref> အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ နှင့် အက်ဂျ်မန် အစရှိသော စော်ဘွားနယ် သုံးခုတွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ပုံကျော် (၃၇%) မျှ ရှိသည်ကို ယူရိုမော်နီတာ အင်တာနေရှင်နယ် အမည်ရသော ဈေးကွက် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုမှ ပြောကြားထားသည်။ ထို စော်ဘွားနယ် ၃ ခုတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော နိုင်ငံသားများမှာ အိန္ဒိယ (၂၅%) ၊ ပါကစ္စတန် (၁၂%)၊ အဲမရိတ် (၁၂%)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (၇%)၊ ဖိလစ်ပိုင် (၅%) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|title = Indians, Pakistanis make up 37% of Dubai, Sharjah, Ajman population|url = http://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336|website = gulfnews.com|accessdate = 7 August 2015|archive-date = 29 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180729141543/https://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336}}</ref> ဥရောပ သားများ နေထိုင်မှုမှာလည်း တိုးပွားလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်သော ဒူဘိုင်းကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm |title=Expat numbers rise rapidly as UAE population touches 6m |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=9 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091009033650/http://www.uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm }}</ref> ဥရောပ၊ ဩစတြေးလျ၊ မြောက်အမေရိက နှင့် လက်တင်အမေရိကတို့မှ အနောက်တိုင်းသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီး လူဦးရေ အတွင်း ၅၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com"/><ref>{{cite web |last=Mcintosh |first=Lindsay |url=http://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 |title=Terror red alert for 100,000 British expats in Dubai |work=The Scotsman |date=16 June 2008 |accessdate=12 April 2016 |archivedate=21 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180821223235/https://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 }}</ref> ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် နိုင်ငံ အတွင်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news|author=[[Giles Whittell]] |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525100904/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archivedate=25 May 2010 |title=British pair face jail for kissing in Dubai restaurant |work=The Times |date=15 March 2010}}</ref> ကျန်ရှိသော လူဦးရေမှာ အာရပ်နိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/><ref>{{cite web|url=http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709123331/http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archivedate=9 July 2012|title=Editorial: The Ideal Prince |publisher=Arabnews.com |date=3 November 2004 }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေ ၈၈%မှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Table 3.10 Urbanization |work=World Development Indicators |format=PDF |url=http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325215156/http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archivedate=25 March 2009 |deadurl=unfit }} </ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်း အရ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၆.၇ နှစ် ဖြစ်သဖြင့် အခြား မည်သည့် အာရပ်နိုင်ငံထက် မဆို မြင့်မားသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae |title=Life expectancy at birth |work=The World Factbook |accessdate=12 April 2016 |archivedate=6 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306230455/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae }}</ref><ref name="uaeinteract2">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm |title=Average life expectancy in UAE rises to 75 years |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=22 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HZmnjWR6?url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm }}</ref> ယောက်ျား မိန်းမ အချိုးမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၂ ဖြစ်ပြီး ၁၅ နှစ်မှ ၆၅ နှစ်အတွင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၇၅ ဖြစ်သဖြင့် ယူအေအီး၏ ကျားမ မညီမျှမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာတာနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html|title=Sex ratio|work=The World Factbook|accessdate=12 April 2016|archivedate=30 November 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6LWbhGP6T?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html}}</ref> ===ဘာသာရေး=== {{bar box |title=ယူအေအီးရှိ ဘာသာတရားများ (ပြူး သုတေသန)<ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: United Arab Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814201444/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 |date=14 August 2018 }}. Pew Research Center. 2010.</ref><ref>[http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm United Arab Emirates]. International Religious Freedom Report 2007. State.gov. Retrieved 27 September 2013.</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ဘာသာ |right1=ရာခိုင်နှုန်း |float=right |bars= {{bar percent|မွတ်စလင်|green|77}} {{bar percent|ကက်သလစ်|yellow|10}} {{bar percent|ဟိန္ဒူ|red|4}} {{bar percent|ဗုဒ္ဓဘာသာ|orange|2}} {{bar percent|ပရိုတက်စတင့်|blue|1}} {{bar percent|ရှေးရိုးခရစ်ယာန်|purple|1}} {{bar percent|အခြား|gray|1}} {{bar percent|မရှိ|black|1}} }} အစ္စလာမ်သည် အမျာဆုံး နှင့် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြား ဘာသာဝင်များကို လက်ခံသော ပေါ်လစီကို ကျင့်သုံးပြီး မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲသည်။<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208416|title=International Religious Freedom Report for 2012 – United Arab Emirates|work=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor }}</ref> ထို့အတူပင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အနေနှင့်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ နှင့် မွတ်စလင်များအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အတိုင်း ကြီးပြင်းအောင် မွေးမြူခြင်းတို့ကို ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရန် တားမြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြားဘာသာ တရားများ ပြန့်ပွားစေရန် မည်သည့်မီဒီယာကို မဆို အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ထိုသို့သော လုပ်ရပ်ကို သိမ်းသွင်းခြင်းဟု မှတ်ယူသည်။ နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်း ၃၁ ကျောင်း၊ ဘာ ဒူဘိုင်းတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း တစ်ခု၊ <ref>{{cite web |author=Bassma Al Jandaly |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 |title=Churches and temples in the UAE |work=Gulf News |date=5 April 2008 |access-date=12 April 2016 |archive-date=12 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112123921/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 }}</ref> ဂျီဘဲလ် အလီတွင် ဆစ်ခ ဂုရုဒွာရ ကျောင်းတစ်ခုနှင့် အယ်လ် ဂါဟွတ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်း တစ်ကျောင်း ရှိသည်။ စီးပွားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၇၆%မှာ မွတ်စလင်၊ ၉% မှာ ခရစ်ယာန် နှင့် ၁၅% မှာ အခြား (အဓိက အားဖြင့် ဟိန္ဒူ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=religiousfreedom/> လူဦးရေ စာရင်းတွင် ခေတ္တလာလည်သူများ နှင့် အလုပ်သမား များကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ချင်း မရှိဘဲ ဘာဟိုင်း နှင့် ဒရုဇ် တို့ကို မွတ်စလင် အဖြစ် ထည့်သွင်း ရေတွက်သည်။<ref name=religiousfreedom/> အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများတွင် ၈၅% မှာ ဆွန်နီ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁၅%မှာ ရှီယာ့ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြကာ ရှီယာ့ အများစုမှာ ရှာဂျာ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။<ref name="religiousfreedom"/> အိုမန်မှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့မှာ အီဘာဒီများ ဖြစ်ပြီး ဆူဖီတို့၏ အယူအဆများလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.investigativeproject.org/documents/testimony/337.pdf |title=Islam: Sunnis and Shiites |publisher=investigativeproject.org |format=PDF |date=23 February 2004}}</ref> ===အကြီးဆုံးမြို့များ=== {{အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===ဘာသာစကားများ=== အာရပ်ဘာသာစကားသည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသားတို့သည် အာရပ်ဘာသာစကားကို ပင်လယ်ကွေ့ပုံစံ ပြောဆိုကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Christensen|first=Shane|title=Frommer's Dubai|year=2010|work=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-71178-1|page=174}}</ref> ထိုဒေသကို ဗြိတိသျှတို့က ၁၉၇၁ အထိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ ယူအေအီးတွင် အများသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း အလုပ်အတော်များများကို လျှောက်နိုင်ရန် အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အမျိုးမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများကိုလည်း သုံးနှုန်းခြင်းများ ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== [[File:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 2.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့ ဒေရာအရပ်ရှိ ရိုးရာ လေဟာပြင်ဈေး]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး ပါရှား၊ အိန္ဒိယ နှင့် အရှေ့အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုတို့မှလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref name="folk"/> အာရပ် နှင့် ပါရှား ပုံစံယူထားသော ဗိသုကာ လက်ရာတို့မှာ ဒေသခံ အဲမရိတ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို ပြဆိုနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="loc">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SkCtS-n7GEEC&pg=PA430 |title=Handbook of Islamic Marketing|page=430|quote=Arabian and Persian inspired architecture is part of the expression of a 'local' identity.}}</ref> အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါရှား ယဉ်ကျေးမှု အငွေ့အသက်များ ဖုံးလွမ်းနေသည်ကို ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ကျေးလက် အနုပညာတို့တွင် သိသာစွာ တွေ့ရသည်။<ref name="folk">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=UMldAgAAQBAJ&pg=PA167 |title=Folklore and Folklife in the United Arab Emirates|page=167 }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဘာဂျီးလ် ခေါ် လေခံများမှာ ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ ပညာ၏ အမှတ်အသား တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပါရှား ဗိသုကာ၏ ဩဇာ သက်ရောက်မှု တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="folk"/> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှိသည်။<ref name=migrationinformation>{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/dataHub/GCMM/Dubaidatasheet.pdf |title=Country and Metropolitan Stats in Brief |format=PDF}}</ref> ဒူဘိုင်း၏ အဓိက အားလပ်ရပ်များတွင် ရာမဒန် ဥပုသ်လကို ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ဖြစ်သော အစ်နေ့ နှင့် အမျိုးသားနေ့ သို့မဟုတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို စတင်တည်ထောင်သည့် နေ့ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက် တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503011056/http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archivedate=3 May 2008 |title=Official holidays in UAE |publisher=Gowealthy.com }}</ref> အဲမရိတ်အမျိုးသားများမှာ ခြေချင်းဝတ်ထိ ရှည်လျားပြီး အဖြူရောင် သိုးမွေး သို့မဟုတ် ချည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ကန်ဒူရာခေါ် အဝတ်အစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး အဲမရိတ် အမျိုးသမီး များမှာမူ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဖုံးလွှမ်းထားသော အပေါ်ဝတ် ဖြစ်သည့် အာဘာယာကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |title=UAE National Clothing |publisher=Grapeshisha.com |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104204209/http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |archivedate=4 January 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> ရှေးခေတ် အဲမရိတ် ကဗျာများတွင် ၈ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် အယ်လ် ခါလေး ဘင် အာမက်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်။ ယူအေအီးတွင် အစောဆုံး အဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ထားသော ကဗျာဆရာမှာ အီဘင် မာဂျစ် ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၄၃၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ရပ်စ် အယ်လ် ခိုင်းမား၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အဲမရိတ် စာရေးဆရာများမှာ မူဘာရတ် အယ်လ် အိုခေးလီ (၁၈၈၀-၁၉၅၄)၊ ဆာလမ် ဘင် အလီ အယ်လ် အိုဝိုက်စ် (၁၈၈၇-၁၉၅၉) နှင့် အာမက် ဘင် ဆူလာယမ် (၁၉၀၅-၁၉၇၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟီယာ အဖွဲ့ဟု သိကြသော ရှာဂျာမှ ကဗျာဆရာ သုံးဦးမှာ အပိုလို နှင့် အချစ်ကဗျာများတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အထင်အရှား ရှိသည်ကို ကို တွေ့နိုင်သည်။<ref name=poetry>{{cite web|url=http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008014601/http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archivedate=8 October 2011 |title=Literature and poetry |publisher=Visitabudhabi.ae |date=1 July 2009 }}</ref> ရှာဂျာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပွဲတော်သည် နိုင်ငံအတွင်း ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ ပြတိုက်များတွင် ဒေသအတွင်း နာမည်ရှိသော ပြတိုက် အချို့ ရှိပြီး နာမည် အကျော်ကြားဆုံးမှာ ရှာဂျာရှိ ပြတိုက် ၁၇ ခု ပါဝင်သော အမွေခံ နယ်မြေ ဖြစ်ကာ <ref>[http://www.sharjahmuseums.ae/ Sharjah Museums Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222082532/http://www.sharjahmuseums.ae/ |date=22 February 2011 }}. sharjahmuseums.ae</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အာရပ်ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|date=18 October 2009 |url=http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202124611/http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archivedate=2 February 2009 |title=About Sharjah&nbsp;– Sharjah Commerce Tourism Development Authority |publisher=Sharjahtourism.ae}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင်မူ အယ်လ်ကွာရပ်ဇ် တွင် ပန်းချီပြခန်း အများ အပြား ရှိပြီး ဆယ်လ်ဆာလီ ပုဂ္ဂလိက ပြတိုက် ကဲ့သို့သော ပြတိုက်များလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|author=Dubai FAQs |url=http://www.dubaifaqs.com/art-galleries-in-dubai.php |title=Art Galleries Dubai |publisher=Dubaifaqs.com }}</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ ဆာဒီယတ်ကျွန်းပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ကွက်ကို တည်ထောင်ထားသည်။ စီမံကိန်း အကြီးစား ၆ ခုကို စီစဉ်နေပြီး ဂူဂန်ဟိုင်း အဘူဒါဘီ နှင့် လိုဗာ အဘူဒါဘီတို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730122944/http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archivedate=30 July 2012 |title=Saadiyat Island&nbsp;– Island of Happiness |publisher=Saadiyat.ae |date=19 March 2009}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင် ကွန်းစ်သဲလ် ပြတိုက်နှင့် ပြခန်းများ အနုပညာရှင်များ အတွက် ရပ်ကွက် တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-eyeing-new-fashion-design-district-17269.html|author=John Irish and Tamara Walid |title=Dubai eyeing new fashion, design district |publisher=ArabianBusiness.com |date=11 June 2009 }}</ref> [[File:Yowalah.ogv|thumb|ယူအေအီး၏ ရိုးရာအက ဖြစ်သော ယိုဝါလာ]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့ အာရေဗျ ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လီဝါသည် ဒေသအတွင်း သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိသော ဂီတ နှင့် အက အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသမှ ဘန်တူလူမျိုးတို့မှ ဆင်းသက်လာသော အသိုင်းအဝိုင်းတွင် အဓိက ဖြစ်သည်။ <ref name=poetry/> ဒူဘိုင်း ကန္တာရ ရော့ခ် ဂီတ ပွဲတော်သည် ဟဲဗီး မက်တယ်လ် နှင့် ရော့ခ် ဂီတပညာရှင်များ ပါဝင်သော အဓိကပွဲတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100119083259/http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archivedate=19 January 2010 |title=Festival Info |publisher=DesertRockFestival.com }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ အနည်းငယ်သာ ရှိသော်လည်း တိုးချဲ့လျက် ရှိသည်။ ===အစားအသောက်=== အဲမရိတ်တို့၏ ရိုးရာအစားအစာမှာ ထမင်း၊ ငါးနှင့် အသားတို့သာ အမြဲဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ လူများမှာ ၎င်းတို့၏ အစားအစာများကို အနောက်နှင့်တောင် အာရှနိုင်ငံများမှ မွေးစားထားပြီး အီရန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အိုမန် နိုင်ငံတို့မှ ပါဝင်သည်။ ပင်လယ်စာမှာ အဲမရိတ်တို့၏ အဓိက အစားအစာအဖြစ် ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရှိခဲ့သည်။ အသား နှင့် ထမင်းတို့မှာ အခြား ပင်မ အစားအစာများ ဖြစ်ကာ သိုးကလေးသား နှင့် သိုးသား တို့ကို ဆိတ်သား နှင့် အမဲသားတို့ထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ ထင်ရှားသော သောက်စရာများမှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက်ရည်တို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား ဖာလာ၊ ကုံကုမံ နှင့် ပူဒီနာတို့ဖြင့် အရသာ ဖြည့်စွက်ကာ သိသာသော အရသာ ထွက်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/travel/food.asp |title=UAE Travel& Tourism: Food & Drink |work=UAEinteract |accessdate=13 April 2016 |archivedate=31 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131222453/http://uaeinteract.com/travel/food.asp }}</ref> အမြန်ပြင် အစားအစာများမှာ လူငယ်များ အကြားတွင် ရေပန်းစားလွန်းလှသဖြင့် အမြန်ပြင် အစားအစာများ အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း သည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်းကို မီးမောင်းထိုး ပြသမည့် ကန်ပိန်းများကို စတင်လုပ်ကိုင် နေရသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 The UAE's big fat problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229022813/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 |date=29 December 2014 }}. ''Gulf News''. (19 July 2012). Retrieved 26 January 2014.</ref> အရက်ကို ဟိုတယ် စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဘားများတွင်သာ ရရှိနိုင်သည်။ နိုက်ကလပ် အားလုံးမှာ အရက်ရောင်းရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အချို့သော စူပါမားကက်များတွင် အရက်ရောင်းချခွင့် ပြုထားသော်လည်း သီးခြားနေရာတွင် ရောင်းချသည်။ အရက်ကို သောက်သုံးနိုင်သော်လည်း လူအများရှေ့တွင် မူးရူးနေခြင်း နှင့် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်ရာတွင် သွေးထဲ၌ အရက် ရှိနေခြင်းတို့အား ဥပဒေမှ တားမြစ်ထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html |title=Alcohol and Pork Licenses |publisher=Alloexpat.com |date=30 May 2009 |access-date=13 April 2016 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805054659/http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html }}</ref> ==အားကစား== [[File:DTC1.jpg|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း တင်းနစ် ချန်ပီယံ လုပွဲ]] ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် ရေပန်းစားသော အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အယ်လ်နာဆာ အက်စ်စီ၊ အယ်လ်အန်၊ အယ်လ် ဝါဆယ်၊ အယ်လ် ရှပ်ဘတ် ၊ အယ်လ် ရှာဂျာ၊ အယ်လ်ဝါဒါ၊ အယ်လ် အာလီ တို့မှာ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသော ကလပ်အသင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသအတွင်း ချန်ပီယံ အဖြစ် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ နာမည် ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sports_club|title=Clubs, Sports Clubs UAE United Arab Emirates|publisher=|access-date=13 April 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်း၏ အချိန်နှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို အသုံးချ၍ ဘောလုံး ကစားနည်းကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ လူငယ် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဘောလုံးကစားသမားများသာမက ဒေသတွင်း အသင်းများရှိ တာဝန်ရှိသူများနှင့် နည်းပြများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကိုပါ မြှင့်တင်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၀တွင် အီဂျစ် အသင်းနှင့် အတူ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲအတွက် ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာ့ဖလားမှာ အာရပ်နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ တပြိုင်တည်း ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခြင်း အနေနှင့် ၃ ကြိမ်မြောက် ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကူဝိတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာ ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် အီရတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာလည်းကောင်း အသီးသီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့ကြသည်။ ယူအေအီးသည် ပင်လယ်ကွေ့ ဖလား ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ပြီး ပထမ ဖလားမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အဘူဒါဘီတွင် ကျင်းပသော ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဖလားမမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ဘာရိန်းတွင် ကျင်းပသော ပွဲတို့တွင် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070318080035/http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archivedate=18 March 2007 |title=Gulf Cup 2007 |work=Gulf News }}</ref> ယူအေအီး အနေနှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အေအက်ဖ်စီ အာရှ ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ကက် ကစားနည်းမှာလည်း ယူအေအီးတွင် ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း နှင့် ဩစတြေးလျ မှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အများအပြား ရှိခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှာဂျာရှိ ရှာဂျာ ခရစ်ကက် အသင်း အားကစားကွင်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက်စ် ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲကို ၄ ကြိမ်တိုင်အောင် အိမ်ရှင် အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |title=UAE Cricket Timeline |publisher=Cricketeurope4.net |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709093903/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |archivedate=9 July 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ်ဇာယတ် ခရစ်ကက် ကစားကွင်းတွင်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကစားပွဲများကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒူဘိုင်းတွင် ခရစ်ကက်ကွင်း အမှတ် ၁ နှင့် ၂ ဆိုသော ခရစ်ကက် ကစားကွင်း ၂ ခုရှိပြီး တတိယမြောက် ဖြစ်သော ဒီအက်စ်စီ ခရစ်ကက် ကစားကွင်းမှာ ဒူဘိုင်း အားကစား မြို့တော်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီး အမျိုးသား ခရစ်ကက် အသင်းသည် ၁၉၉၆ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ရန် သီသီလေး လွဲခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၅ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=K.R. Nayar |url=http://gulfnews.com/sport/cricket/not-stumped-by-uae-cricket-issues-khan-1.130154 |title=Not stumped by UAE cricket issues&nbsp;– Khan |work=Gulf News |date=6 September 2008 }}</ref><ref>[http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview Qualification – Cricket World Cup 2015 Qualifier | ICC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104135014/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview |date=4 November 2013 }}. Icc-cricket.com (10 April 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နောက်ပုံစံ တစ်မျိုး ကျင်းပသော အာရှဖလား ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲသည် ၂၀၁၆ မတ်လ ပထမပတ်တွင် ကျင်းပနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.rediff.com/cricket/report/united-arab-emirates-set-to-host-asia-cup/20150614.htm United Arab Emirates set to host Asia Cup – Rediff.com Cricket]. Rediff.com (14 June 2015). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတွင် ရေပန်းစားပြီး မျက်စိပသာဒ ဖြစ်စရာ ယက်စ် မရီနာ ဆားကစ် တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ညနေခင်းတွင် ကျင်းပပြီး နေ့အလင်းရောင်တွင် စတင်ကာ ညဘက်တွင် ပြီးဆုံးသော ပထမဆုံး သော ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=AUTOSPORT.com – premium content|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/78061|work=Autosport|date=28 August 2009}}</ref> အခြား ရေပန်းစားသော အားကစားနည်းများတွင် ကုလားအုတ်ပြိုင်ခြင်း၊ သိမ်းငှက်ပြိုင်ခြင်း၊ ခရီးကြမ်း မြင်းစီးခြင်း နှင့် တင်းနစ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archivedate=11 June 2008 |title=UAE Sports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ဒူဘိုင်း စော်ဘွားနယ်တွင် အဓိက ဂေါက်ကွင်း ၂ ခု ရှိပြီး ဒူဘိုင်း ဂေါက်ကလပ် နှင့် အဲမရိတ် ဂေါက်ကလပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က ကလေးငယ်များကို ကုလားအုပ်စီးနှင်းသူ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် ဝေဖန်မှု အများ အပြား ခံခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယူအေအီးမှ ကလေးငယ်များကို ထိုကစားနည်းတွင် အသုံးပြုချင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ကလေးငယ်များအားလုံးကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4063391.stm Middle East | Help for Gulf child camel jockeys]. BBC News (2 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> အန်ဆာ ဘာနေးအား ထိုကိစ္စတွင် ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ခဲ့မှုအတွက် မကြာခဏ ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။ ==ပညာရေး== [[File:American University of Sharjah (AUS) 4.jpg|thumb|ရှာဂျာ အမေရိကန် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသား စင်တာ]] ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီမှလွဲ၍ အခြား စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် ပညာရေးစနစ်ကို အထက်တန်း အထိ ကြီးကြပ်သည်။ အဘူဒါဘီတွင်မူ အဘူဒါဘီ ပညာရေး ကောင်စီ၏ အာဏာ အောက်တွင် ရှိသည်။ ကျောင်းများတွင် မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်းတို့ ရှိသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို အစိုးရက ထောက်ပံ့ပြီး သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများတွင် အာရပ်ဘာသာစကားဖြင့် သင်ကြားပို့ချပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာအား ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြင့် အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုသော ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျောင်းများမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံသားများ အတွက် အခမဲ့ ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ၏ လခမှာမူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အဆင့်မြင့် ပညာရေး စနစ်အား အဆင့်မြင့်ပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြီးကြပ်သည်။ ထိုဝန်ကြီး ဌာန အနေနှင့် ကျောင်းသားများကို ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်များသို့ ဝင်ခွင့် ပြုရာတွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224200815/http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archivedate=24 December 2010 |title=American University in Dubai. Undergraduate : Admission |work=Aud.edu }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူကြီး စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၀% ဖြစ်သည်။<ref name="undata201512">{{cite web |url=http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |title=Adult Literacy Rate: United Arab Emirates |date=19 June 2013 |website=UNdata |publisher=United Nations Statistics Division |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151215094053/http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |archivedate=15 December 2015 |deadurl=no |quote=Subgroup: Total 15+ yr. Year: [2011]. Source: UNESCO Institute for Statistics. Unit: Percent. Value: 90. }}</ref> နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ရှိသော လူကြီး ပညာရေး စင်တာ ၈၆ ခုတွင် နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပညာသင်ကြားလျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915222919/http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archivedate=15 September 2007 |title=UAE Education |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ==ကျန်းမာရေး== [[File:Dubai Healthcare City from Dubai Creek on 31 May 2007.jpg|thumb|ဒူဘိုင်း ကျန်းမာရေးမြို့တော်သည် ကုသရေး နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာရေးတို့အတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ် ထားသည်။]] ယူအေအီး၌ မွေးစတွင် လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၈.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="uaeinteract2"/> နှလုံးသွေးကြော နှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများသည် ယူအေအီးတွင် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှု၏ ၂၈% ဖြစ်ကာ အခြား အဓိက အကြောင်းများမှာ မတော်တဆမှုများ နှင့် ထိခိုက်မှုများ၊ ကင်ဆာ နှင့် မွေးရာပါ ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=cp>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/UAE.pdf |title=United Arab Emirates country profile |work=Library of Congress |format=PDF}}</ref> ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒေတာများ အရ ယူအေအီး လူကြီးများ၏ ၃၇.၂% မှာ ဆေးပညာ ရှုထောင့်အရ အဝလွန်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘီအမ်အိုင် ၃၀ နှင့် အထက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|title=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|website=WHO|publisher=World Health Organisation|accessdate=26 February 2016|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကဲ့သို့ သီးခြား ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့မရှိဘဲ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေသော မြောက်ပိုင်း စော်ဘွားနယ်များ အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍအတွက် ၅ နှစ် ကျန်းမာရေး မဟာဗျူဟာကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုမဟာဗျူဟာမှ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို တညီတညွတ်တည်း ပေါင်းစည်းရန်၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို သင့်တင့်သော နှုန်းထားဖြင့် ရရှိနိုင်ရေးကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရန် နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြား ဆေးကုသရေး အပေါ် မှီခိုခြင်းအား တစ်ချိန်တည်းတွင် လျှော့ချရန် အာရုံစိုက် ရေးဆွဲထားသည်။ ဝန်ကြီး ဌာနမှ လက်ရှိ ဆေးရုံ ၁၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ၃ ခု ထပ်တိုးရန်၊ အခြေခံ ကျန်းမာရေး စင်တာ လက်ရှိ ၈၆ ခုအား ၂၉ ခု ထပ်တိုးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612101330/http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archivedate=12 June 2008 |title=UAE Health |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> အဘူဒါဘီတွင် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းတို့အား မှီခိုသူများ အတွက် မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ ထားရှိစေခြင်းမှာ ကျန်းမာရေး ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲတွင် အဓိက တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီ နေထိုင်သူများသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထို အစီအစဉ် အောက်၌ စတင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ၎င်းတို့၏ အစိုးရ ဝန်ထမ်းများ အတွက် အလားတူ ပြလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ အရ နိုင်ငံ အတွင်းရှိ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ အားလုံးနှငင့် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ အာလုံးတို့မှာ ပေါင်းစပ်ထားသော မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ အစီအစဉ်ဖြင့် အကာအကွယ် ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/health/health-cover-is-mandatory-1.43089|author=Dina El Shammaa |title=Health cover is mandatory |work=Gulf News |date=3 January 2009 }}</ref> The introduction of mandatory [[health insurance]] in Abu Dhabi for [[expatriate]]s and their dependants was a major driver in reform of healthcare policy. ယူအေအီး အနေနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အတွင်းရှိ အာရပ်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ အတွင်းမှ လာရောက် ဆေးကုသသူ နိုင်ငံခြားသား များကြောင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေသည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ အခြား အာရပ်နိုင်ငံများထက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ပို၍ အဆင့်မြင့် သဖြင့် ပလတ်စတစ် ဆာဂျရီ နှင့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်မှုများ၊ နှလုံးနှင့် ကျောရိုး ခွဲစိတ်ကုသမှုများ၊ သွားနှင့် ခံတွင်း ကုသမှုများ ခံယူမည့် နိုင်ငံခြားသား ဆေးကုသသူ အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="thenational.ae">{{cite web |author=Megan Detrie |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20091116/NATIONAL/711159830/1010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091124064723/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20091116%2FNATIONAL%2F711159830%2F1010 |archivedate=24 November 2009 |title=Dubai has eye on medical tourism |work=The National Newspaper |date=15 November 2009 |accessdate=19 September 2020 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ]] dxgooyh5i7qdych3otd44wcoh9eeiu5 1034242 1034241 2026-05-27T14:34:05Z နေနီဝန်း 89694 /* */ 1034242 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ | အမည်_ရင်း = <big> دولة الإمارات العربية المتحدة</big><br />''{{Unicode|Dawlat al-Imārāt al-‘Arabīyah al-Muttaḥidah}}'' | ပုံ_အလံ = Flag of the United Arab Emirates.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coats of arms of the United Arab Emirates.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = | ပုံ_နေရာ = LocationUnitedArabEmirates.svg | မြို့တော် = [[အဘူဒါဘီမြို့]] | အကြီးဆုံးမြို့ = [[ဒူဘိုင်းမြို့]] | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ဧရိယာ = ၈၃,၆၀၀ km² (၃၂,၂၇၈ sq mi) | ဧရိယာအဆင့် = ၁၁၆ | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = မပြောပလောက် | အမြင့်ဆုံးနေရာ = | အရှေဆုံးမြစ် = | အကြီးဆုံးအင်း = | ကမ်ရိုးတန်း = | time zone = +၄ | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရပ်]] | လူဦးရေ = ၄,၇၉၈,၄၉၁ (၂၀၀၇) | လူဦးရေအဆင့် = ၁၂၀ | လူဦးရေအထူ = ၅၅/km² (၁၄၂.၅/sq mi) | လူဦးရေအထူအဆင့် = ၁၅၀ | လူမျိုးများ = | ဘာသာတရားများ = | ပွဲများ = | အမျိုးအစား = [[ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်|ဖက်ဒရယ်]] [[သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ်]] နှင့် [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = Khalifa bin Zayed Al Nahyan (ခလီဖာ ဘင်ဇာယတ် အယ်နတ်ဟယန်) | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဝန်ကြီးချုပ် | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = Mohammed bin Rashid Al Maktoum (မိုဟာမက် ဘင်ရာရှစ် အယ်မက်ခတွန်) | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = [[၂ ဒီဇင်ဘာ]] [[၁၉၇၁]] | GDP_PPP = ၁၈၂.၈၇၆ ဘီလီယံ | GDP_PPP_အဆင့် = | GDP_PPP_per_capita = US $ ၄၉,၉၉၅ | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = | HDI = ၀.၈၁၅ | HDI_အဆင့် = ၃၂ | ဗဟိုဘဏ် = | ငွေ = UAE ဒါဟမ် (AED) | အထိမ်းအမှတ်များ = | ISO 3166-1 = AE | cctld = .ae | calling_code = +၉၇၁ }} '''အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု''' ကို အဲမရိတ်စ် (စော်ဘွားပြည်များ) သို့မဟုတ် ယူအေအီး (UAE) ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြပြီး [[အာရှ]]တိုက် အနောက်တောင်ဘက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့ဘက်တွင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]] နှင့် အနောက်ဘက်တွင် [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၊ အီရန်နိုင်ငံတို့နှင့်လည်း ပင်လယ်နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉.၂ သန်းမျှ ရှိပြီး ၁.၄ သန်းမှာ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကာ ၇.၈ သန်းမှာ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ လာရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses|title=Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses|publisher=migrationpolicy.org }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စုတွင် မြို့တော်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီ နှင့်အတူ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ ဖူဂျာအီရာ ဟူသော [[:en:Emirates of the United Arab Emirates|စော်ဘွားပြည်နယ် (၇) ခု]] ပါဝင်သည်။ ပြည်နယ် တစ်ခုချင်းစီကို အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှိသော [[:en:Emir|အမီယာ]]ဟုခေါ်သော စော်ဘွားတစ်ဦးစီမှ အုပ်ချုပ်ပြီး ၎င်းတို့အားလုံး စုပေါင်း၍ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီ တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အဘူဒါဘီစော်ဘွားအား အာရပ်စော်ဘွားများ နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်သည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားအား နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ အစ္စလာမ် ဘာသာသည် နိုင်ငံတော် ဘာသာဖြစ်ပြီး အာရပ်ဘာသာ စကားမှာ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာကို နေရာအနှံ့ အသုံးပြုကြသည်။ ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရေနံထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121020171232/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2178rank.html|archivedate=20 October 2012 |title=Oil&nbsp;– proved reserves |publisher=Cia.gov }}</ref> သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ရှိမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၇ ရှိသည်။<ref>[https://web.archive.org/web/20120705035456/http://www.bp.com/liveassets/bp_internet/globalbp/globalbp_uk_english/reports_and_publications/statistical_energy_review_2011/STAGING/local_assets/pdf/natural_gas_section_2012.pdf Natural Gas]. BP Statistical Review of World Energy June 2012</ref> ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီမင်းသား နှင့် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတဖြစ်ခဲ့သည့် ရှိတ်ဇာယာဒ်မှ အဲမရိတ်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး ရေနံမှာ ရသော အမြတ်ငွေများကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုများ၊ ပညာရေး နှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံတို့တွင် အသုံးချခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk">{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998 |title=United Arab Emirates profile |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများတွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ လုပ်ငန်း အစုံဆုံး ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သော [[ဒူဘိုင်းမြို့]]မှာ ကမ္ဘာ့မြို့တော်တစ်ခုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး၏ ဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/business/aviation/its-official-dubai-international-is-worlds-busiest-airport|title = Dubai International is world’s busiest airport|last = Iyer|first = Srinivasan|date = 30 December 2014|work = The National|access-date = 4 January 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.imf.org/external/datamapper/index.php |title=IMF Data Mapper |publisher=Imf.org }}</ref> သို့သော်လည်း နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ နှင့် ရေနံ တင်ပို့ရောင်းချမှုပေါ်တွင် များစွာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook>{{cite web |url=http://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html |title=The World Factbook |accessdate=21 November 2015 |archivedate=6 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110406123811/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ae.html }}</ref><ref name="WTO Trade Statistic 2009">{{cite web |url=http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE |title=WTO Trade Statistic 2009 |work=Stat.wto.org |accessdate=21 November 2015 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304185435/http://stat.wto.org/CountryProfile/WSDBCountryPFView.aspx?Language=E&Country=AE }}</ref><ref name="lse.ac.uk">{{cite web|url=http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf|title=Economic diversification in the GCC countries|page=13|accessdate=21 November 2015|archivedate=5 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141205052923/http://www.lse.ac.uk/middleEastCentre/kuwait/documents/Economic-diversification-in-the-GCC-countries.pdf}}</ref> ယူအေအီးမှာ ၎င်း၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ အတွက် ဝေဖန်ခံနေရဆဲ ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအတွင်း [[ရှရီအသ်|ရှာရီယာ ဥပဒေ]]၏ ပါဝင်ပတ်သက်မှုများကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။<ref name=ramadan>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=Xs98Nv0Pe5E|title=Sharia law and Westerners in Dubai: should non-Muslims in UAE be made to face Islamic justice?}}</ref><ref>{{cite web|url=http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/|title=United Arab Emirates: Torture and Flogging|work=Fanack|accessdate=21 November 2015|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006131138/http://fanack.com/en/countries/uae/administration-politics/torture-and-flogging/}}</ref><ref name=bergner>{{cite web|url=https://books.google.com/books?id=NqIkQz68_fgC&pg=PA2203|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2008|work=Jeffrey T. Bergner|page=2203}}</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတကာတွင် နေရာတစ်ခု ရယူလာမှုကြောင့် ဝေဖန်သုံးသပ်သူ အချို့က ဒေသအတွင်း ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသောနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာ့ အင်အား အသင့်အတင့်ရှိ နိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://nationalinterest.org/feature/the-uae-egypt%E2%80%99s-new-frontier-libya-11184|title=The UAE and Egypt's New Frontier in Libya|work=The National Interest|date=3 September 2014|accessdate=26 October 2014|first=Ellen|last=Laipson}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.gevans.org/speeches/speech441.html|title=Middle Power Diplomacy|first=Gareth|last=Evans|date=29 June 2011|accessdate=26 October 2014}}</ref> ==သမိုင်း== ===ရှေးဟောင်းခေတ်=== ယူအေအီးတွင် လူသားတို့ စတင်နေထိုင်သည်ဟု သိရှိရသော အချိန်မှာ [[ဘီစီ]] ၅၅၀၀ ခန့်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၃၀,၀၀၀ ခန့်က မီးခေတ်ကျောက်များကို တွေ့ရှိရ၍ ထိုစဉ်ကတည်းက လူနေထိုင်မှု ရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/uae/uae-archaeologist-discovers-the-swiss-army-knife-from-130-000-years-ago|title = UAE archaeologist discovers the Swiss Army knife from 130,000 years ago|last = Pennington|first = Roberta|date = 5 February 2014|work = The National|accessdate = November 2014}}</ref> ထိုစဉ်အချိန်ကတည်းက ပြင်ပ ကမ္ဘာနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော သက်သေရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆက်သွယ်မှုများကို တောက်လျှောက် တွေ့ရပြီး အမျိုးအစားစုံလင်သည်။ ဟာဂျာတောင်များမှ ကြေးနီကို ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်ကပင် စတင် ကုန်သွယ်မှု ပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.adias-uae.com/ |title=Abu Dhabi Islands Archaeological Survey (ADIAS) |publisher=Adias-uae.com |access-date=22 November 2015 |archive-date=2 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210302223259/http://www.adias-uae.com/ }}</ref> ၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျူလ်ဖာ (ယနေ့ခေတ် ရာဆယ်ခိုင်မာရ်)အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့ အီရန်ရှိ ဆပ်စေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာအား ကျူးကျော်ရာတွင် တပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="AbedHellyer2001">{{cite book|author1=Ibrahim Abed|author2=Peter Hellyer|title=United Arab Emirates, a New Perspective|url=https://books.google.com/books?id=QcMz3zV0qAMC&pg=PA83|year= 2001|work=Trident Press Ltd|isbn=978-1-900724-47-0|pages=83–84}}</ref> [[အေဒီ]] ၂ ရာစုတွင် အာရေဗျ၏ တောင်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင်လူမျိုးစုတို့ ရွေ့လျားမှုများ ရှိခဲ့ပြီး အက်ဇ်ဒိုက် ကာတာနီ ( သို့မဟုတ် ယာမာနီ) နှင့် ကူဒါလူမျိုးစုများမှ ဟာဂျာတောင်ကုန်းများ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် နေရာယူခဲ့ကြပြီး ဆပ်စေးနစ် တို့က အရှေ့ဘက် သို့မဟုတ် ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုး ထားခဲ့ကြသည်။ အယ်လ် ဘာရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော ပါရှားကမ်းရိုးတန်းနှင့် တူရန်ဟု ခေါ်ဆိုသော အတွင်းပိုင်း အိုအေစစ် မြို့ အယ်လ်အန်တို့သည့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းမှ အတွင်းပိုင်းသို့ ကုန်သွယ်မှု ပြုရာလမ်းကြောင်းတွင် အရေးပါသော ခရီးထောက်နားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/22 22]–23}}</ref> ယူအေအီးတွင် ရှိသော ခရစ်ယာန်တို့၏ အစောဆုံး နေရာကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆာရ်ဘာနီ ယပ်စ် ကျွန်းဟု ခေါ်သော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သည့် ဘာသာရေး အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ ၇ ရာစုက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နက်စတိုးရီးယန်း ဘုရားကျောင်း ဖြစ်၍ အေဒီ ၆၀၀ ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အေဒီ ၇၅၀တွင် ထိုဘုရားကျောင်းအား ငြိမ်းချမ်းစွာ စွန့်ခွာခဲ့သည့် ပုံ ပေါ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled|title = Ancient secrets of Sir Bani Yas unveiled|last = Thomas|first = Jen|date = 12 December 2012|work = The National|accessdate = November 2014|archivedate = 22 December 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20151222103357/http://www.thenational.ae/news/uae-news/ancient-secrets-of-sir-bani-yas-island-unveiled}}</ref> ထိုတွေ့ရှိမှုကြောင့် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် အေဒီ ၅၀ ခုနှစ်မှ ၃၅၀ အတွင်း ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ၏ နောက်မှ လိုက်၍ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည့်ဟု ယူဆရသော ရှားပါးသော အထောက်အထား တစ်ခုဖြစ်သည်။ သေချာသည့် အချက်မှာ အိုမန်တွင် ဂျွန်ဟု ခေါ်သော ဘစ်ရှော့တစ်ဦး ၅ရာစုတွင် ရှိခဲ့ပြီး အိုမန်၏ နောက်ဆုံး ဘစ်ရှော့မှာ ၆၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှိခဲ့သော အစ်တီးယန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = The Trucial States|last = Hawley|first = Donald|work= Allen & Unwin|year = 1971|isbn = 9780049530058|location = UK|pages = 48–51}}</ref> ===အစ္စလာမ်=== အာရပ်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့မြောက်ထိပ်စွန်းသို့ အစ္စလာမ်ဘာသာ ပျံ့နှံ့ရခြင်းမှာ အေဒီ ၆၃၀ တွင် အစ္စလာမ်တို့၏ တမန်တော် မိုဟာမက်ထံမှ အိုမန်ရှိ အုပ်ချုပ်သူများသို့ ဟစ်ဂျရာဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ်တို့၏ ရွေ့လျားမှုအပြီး ၉ နှစ်အကြာ တွင် တိုက်ရိုက်ပေးပို့သော စာ၏ နောက်ဆက်တွဲများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ထို့နောက်တွင် အုပ်ချုပ်သူများ အုပ်စုဖွဲ့၍ မဒီနာမြို့သို့ သွားရောက်ကြကာ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက်တွင် မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းကို လွှမ်းမိုးထားသော လူကြိုက်နည်းသသည့် ဆပ်စေးနစ်တို့ကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]}}</ref> တမန်တော် မိုဟာမက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ရှိ အစ္စလာမ် အဖွဲ့အစည်းအသစ်များမှ မွတ်စလင် ခေါင်းဆောင်များကို ပုန်ကန်၍ ခွဲထွက်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ အဘူဘက်ကာမှ မဒီနာမြို့မှ စစ်တပ်တစ်တပ်ကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှ ရစ်ဒါစစ်ပွဲဖြင့် နယ်မြေများကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ကာ သွေးလွှမ်းသော ဒစ်ဘာ တိုက်ပွဲတွင် လူဦးရေ ၁၀,၀၀၀ ခန့် သေဆုံးခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work= Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|pages = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/127 127]–128}}</ref> ထိုအဖြစ်အပျက်မှ ကယ်လီဖိတ်၏တည်တံ ခိုင်မြဲမှုကို ပြသခဲ့ပြီး အာရပ်ကျွန်းဆွယ်ကို အသစ်ပေါ်ထွန်းလာသော ရာရှီဒွန် ကယ်လီဖိတ်၏ အောက်တွင် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ===အော့တမန်နှင့် ပေါ်တူဂီခေတ်=== ကြမ်းတမ်းသော သဲကန္တာရ ပတ်ဝန်းကျင်မှ နေ၍ စွယ်စုံရသော လူမျိုးစုများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ လှည့်လည်သွားလာနေသော အုပ်စုများ ဖြစ်ကြပြီး အသက်ရှင်နေထိုင်ရေး အတွက် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူခြင်း၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထိုအုပ်စုတို့ ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုမှ စ၍ အုပ်စုအချင်းချင်း မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွာလေ့ ရှိရာမှ ရာသီ အလိုက် သို့မဟုတ် ရာသီတစ်ခု ၏ တစိတ်တဒေသ နေထိုင်ရာ နေရာများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ လူမျိုးစု အဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းကြပြီး အဘူဒါဘီရှိ ဘာနီရပ်စ် နှင့် အယ်ဘူဖာလာ၊ ကမ်းရိုးတန်းရှိ အယ်လ် အိန်၊ လီဝါ နှင့် အယ်လ်ဘာရိန်း၊ ကုန်းတွင်းပိုင်းရှိ ဒဝါဟီယာ၊ အဝါမီယာ နှင့် မနာဆီယာ၊ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရှာကိုင်ရင် နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ကာဝါဆင် တို့ အပါအဝင် အချို့သော အစုအဖွဲ့ အမည်များမှာ ယနေ့ခေတ် အယ်မရိတ်နိုင်ငံသားများ ဆက်လက်အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ၁၆ရာစုသို့ ရောက်သော အခါတွင် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများနှင့် ဒေသတွင်းရှိ လူဦးရေ၏ အချို့အဝက်မှာ အော့တမန်အင်ပိုင်ယာ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် တိုက်ရိုက် ကျရောက်လျက် ရှိသည်။ <ref>[http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P History of the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151220042810/http://www.sinimar.eu/en/history/#axzz3nC3n2Z2P |date=20 December 2015 }}. Sinimar.eu. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule History of The United Arab Emirates – Ottoman Rule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107061537/http://www.liquisearch.com/history_of_the_united_arab_emirates/ottoman_rule |date=7 January 2018 }}. Liquisearch.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>Diabetes, Fight. (17 March 2012) [http://historyuaeedu.blogspot.com.tr/2012/03/british-and-ottoman-rule.html British and Ottoman rule]. Historyuaeedu.blogspot.com.tr. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၁၇ ရာစုတွင် ယနေ့ခေတ် အဘူဒါဘီ ဟုခေါ်သော နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သော အားကောင်းသော အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာနီရပ်စ် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/43 43]}}</ref><ref>'Kashf Al Gumma' "Annals of Oman from Early times to the year 1728 AD" – Journal of the Asiatic Society of Bengal, 1874</ref><ref>Ibn Ruzaiq, translated by GP Badger, "History of the Imams and Sayids of Oman", London 1871</ref> ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ အပေါ် ပေါ်တူဂီတို့မှ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မူစကက်၊ ဆိုဟာ နှင့် ခိုရ်ဖာကန် တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုတွင် ကမ်းရိုးတန်းနေ လူမျိုးစုများအပေါ် အယ်ဘူကာကီ နှင့် ၎င်းနောက်မှ လိုက်သော ပေါ်တူဂီတပ်မှူးများမှ သွေးလွှမ်းသော တိုက်ပွဲများဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ခံတပ်များတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book|title = From Trucial States to United Arab Emirates|url = https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse|last = Bey|first = Frauke|work=Longman|year = 1996|isbn = 0582277280|location = UK|page = [https://archive.org/details/fromtrucialstate00unse/page/282 282]}}</ref> ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းကို ဗြိတိသျှတို့က ပင်လယ်ဓားပြ ကမ်းရိုးတန် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဒေသတွင် အခြေစိုက်သော အယ်လ်ကာဝါဆင်တို့၏ လှေများက ဗြိတိသျှ အလံတင်ထားသော သင်္ဘောများကို ၁၇ ရာစုမှ ၁၉ ရာစု အထိ အနှောက်အယှက် ပေးခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |title=November 3, 2008&nbsp;– The UAE is the old Pirate Coast. Not much has changed. |work=Wayne Madsen Report |access-date=18 December 2015 |archive-date=8 December 2011 |archive-url=http://web.archive.bibalex.org/web/20111208145256/http://www.waynemadsenreport.com/articles/20081102_3 |url-status=dead }}</ref> အိန္ဒိယ ကုန်သွယ်ရေးကို ဓားပြတိုက် နှောက်ယှက်သူများ၏ ဘေးရန် မှ ကာကွယ် ရန် အတွက် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ စခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးမှ အစပြု၍ ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် ဌာနချုပ်နှင့် ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်များကို ၁၈၀၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ဆိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှ တို့နှင့် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်သူ အချို့တို့ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တလျှောက်ရှိ ပင်လယ်ဓာပြများကို တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ရာမှ တဆင့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ မင်းသားနယ်များ၏ အနေအထားကို ဖော်ပြသော ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ဆိုသော အသုံးအနှုန်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၄၃ နှင့် ၁၈၅၃ တို့တွင် နောက်ထပ်စာချုပ်များ ထပ်မံ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ် နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ အစရှိသော အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို တုံ့ပြန်ရန် အတွက် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ထရူရှယ် မင်းသားနယ်များသည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် စာချုပ်တွင် ဆက်ဆံရေး ပိုမို နီးကပ်စွာ တည်ဆေက်ခဲ့ကြပြီး ဗြိတိသျှတို့ အနေနှင့် အခြားသော ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ နိုင်ငံများနှင့်လည်း အလားတူ စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စော်ဘွားများမှ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေများကို ဗြိတိသျှတို့မှ အပ အခြားသူများအား မပေးအပ်ရန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ သဘောတူညီချက် မပါဝင်ဘဲ အခြားသော နိုင်ငံခြား အစိုးရများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း မပြုရန် သဘောတူခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တို့မှလည်း ထရူရှယ်နိုင်ငံများ၏ ကမ်းရိုးတန်းအား ပင်လယ်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် ကုန်းမြေပေါ်မှ တိုက်ခိုက်လာပါကလည်း အကူအညီပေးရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ထိုသီးသန့် သဘောတူညီချက်ကို အဘူဒါဘီ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း တို့အား အုပ်ချုပ်သူများမှ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်မှ ၈ ရက်ကြားတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အား အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံ နှင့် လန်ဒန်ရှိ ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့မှ ဆက်လက်၍ လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web |author=Tore Kjeilen |url=http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm |title=Trucial States |publisher=Looklex.com |date=4 April 2007 |accessdate=24 December 2015 |archivedate=20 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150220031629/http://looklex.com/e.o/trucial_states.htm }}</ref> ဗြိတိသျှတို့၏ ပင်လယ်ပြင် စောင့်ကြပ်ပေးမှုကြောင့် ပုလဲရှာ သင်္ဘောများ အနေနှင့် အတန်အသင့် လုံခြုံစိတ်ချစွာ သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှတို့မှ ကျွန်ကုန်သွယ်မှုကို တားမြစ်ထားသဖြင့် အချို့သော မင်းသားများ နှင့် ကုန်သည်များအတွက် အရေးကြီးသော ငွေရပေါက် ရလမ်း တစ်ခု ပိတ်သွားခဲ့သည်။<ref>[http://countrystudies.us/persian-gulf-states/84.htm United Arab Emirates – The Economy". Library of Congress Country Studies]. Countrystudies.us. Retrieved 14 July 2013.</ref> ပင်လယ်ဓားပြမှုများနှင့် ပတ်သက်သော စွပ်စွဲချက်ကို ခေတ်သစ် အီမရိတ် သမိုင်းပညာရှင်တို့က ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ယခုလက်ရှိ ရှာဂျာ၏ စော်ဘွားမှလည်း ၎င်း၏ ၁၉၈၆ ခုနှစ်ထုတ် စာအုပ် "ဆန်းကြယ်သော အာရပ် ပင်လယ်ဓားပြမှုများ"တွင် ငြင်းဆိုထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = The Myth of Arab Piracy in the Gulf|last = Al Qasimi|first = Sultan|work= Croom Helm|year = 1986|isbn = 0709921063|location = UK|pages = }}</ref> ===ဗြိတိသျှခေတ် နှင့် ရေနံတွေ့ရှိခြင်း=== ၁၉ ရာစုနှင့် ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ပုလဲရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းမှာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တွင် နေထိုင်သူများ အတွက် ဝင်ငွေ နှင့် အလုပ်အကိုင် ရရှိစေခဲ့သည်။ [[ပထမ ကမ္ဘာစစ်]] ဖြစ်ပွားခြင်းကြောင့် ထိုလုပ်ငန်းကို ကြီးမားစွာ ထိခိုက်စေခဲ့သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ကွယ်ပျောက်သွားရသည့် အကြောင်းမှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်း နှင့် ၁၉၃၀ ခုနှစ်များ အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ငွေကျုံ့ခြင်း နှင့် ပုလဲမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း ပေါ်ပေါက် လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသော လုပ်ငန်းများမှာ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အပြီး မကြာမီတွင် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ အိန္ဒိယ အစိုးရသစ်မှ ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်နိုင်ငံများမှ တင်ပို့သော ပုလဲများကို အခွန်အတုပ် ကြီးမားစွာ ကောက်ခံခြင်းကြောင့် ကွယ်ပျောက်သွားခဲ့သည်။ ပုလဲလုပ်ငန်း ကျဆင်းခြင်းကြောင့် ထရူရှယ်နိုင်ငံများတွင် ကြီးစွာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp |title=UAE History & Traditions: Pearls & pearling |work=UAEinteract |accessdate=24 December 2015 |archivedate=6 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160206103534/http://www.uaeinteract.com/history/trad/trd08.asp }}</ref> [[File:Mid-20th century Dubai.JPG|thumb|left|၁၉၅၀ ခုနှစ် [[ဒူဘိုင်းမြို့]]]] ဗြိတိသျှတို့က စော်ဘွားနယ်များအတွင်းရှိ အသေးစား ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ကူညီရန် အတွက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ရုံးတစ်ရုံးအား ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မင်းသားနယ်များ အတွင်းမှ မင်းသား ၇ ယောက်တို့က ၎င်းတို့အကြားရှိ ကိစ္စရပ်များတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ကောင်စီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဖွံ့ဖြိုးရေးရုံးအား လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထရူရှယ်နိုင်ငံများကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး <ref>{{cite web|url=http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080803020019/http://nasibbitar.net/adi_sr/DocumentsArticle4.jpg|archivedate=3 August 2008|title=Al Khaleej News Paper}}</ref> ဒူဘိုင်းမင်းသား ရာရှစ်၏ ဥပဒေ အတိုင်ပင်ခံ အဒီဘီတာအား ကောင်စီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဥပဒေ အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429011257/https://www.fotw.info/flags/ae_tsc.html |archivedate=29 April 2011 |title=Trucial States Council until 1971 (United Arab Emirates) |publisher=Fotw.net }}</ref> လူမျိုးစု အသွင်သဏ္ဌန် နေထိုင်ကြသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ပုံစံနှင့် စော်ဘွားနယ်များ အကြားတွင် နယ်နိမိတ် မရှိခြင်းကြောင့် အငြင်းပွားမှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိပြီး ညှိနှိုင်းမှု ဖြင့် ဖြစ်စေ ရှားရှားပါးပါး အင်အားသုံး၍ ဖြစ်စေ ဖြေရှင်းလေ့ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့က ထရူရယ် အိုမန် စကောက်ဟု ခေါ်သော စစ်တပ် အသေးစားကလေး တစ်ခုကို အသုံးပြု၍ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်း ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနနှစ် အိုမန်နှင့် အဘူဒါဘီ တို့အကြား တောင်ပိုင်းရှိ နယ်နိမိတ် တစ်ခုဖြစ်သည့် ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြရာတွင် ဗြိတိသျှတို့က အဘူဒါဘီ ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/5444.htm|title=United Arab Emirates (06/07)|publisher=State.gov}}</ref> ၁၉၇၄ ခုနှစ် သဘောတူညီချက်ဖြင့် အဘူဒါဘီ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံတို့ကြား နယ်စပ်အငြင်းပွားမှု ပြဿနာအား ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုသဘောတူညီချက်မှာ အတည်မပြုရ သေးပေ။<ref>{{cite book|last1=Gray|first1=Matthew|title=Global Security Watch – Saudi Arabia|date=7 October 2014|publisher=ABC-CLIO|location=Santa Barbara|isbn=978-0-313-38699-2|page=99|url=https://books.google.co.uk/books?id=dxvFBAAAQBAJ&source=gbs_navlinks_s|accessdate=20 June 2015}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နှင့် အိုမန်နိုင်ငံတို့ အကြားရှိ နယ်စပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url = http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592|title = Historic UAE-Oman accord involves 272km of border|date = 22 July 2008|work = Gulf News|accessdate = November 2014|archivedate = 29 November 2014|archiveurl = https://web.archive.org/web/20141129030925/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/historic-uae-oman-accord-involves-272km-of-border-1.119592}}</ref> ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရမှ ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်မြေ ခေါင်းဆောင်များ ထံမှ နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများအား လုပ်ပိုင်ခွင့် မပေးရန် တရားဝင် ကတိကို ရရှိခဲ့သည်။ ပါရှားတွင် ၁၉၀၈ မှ စ၍ လည်းကောင်း၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတွင် ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှ စ၍ လည်းကောင်း ရေနံ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့မှုကြောင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ထုတ်လုပ်ရန် အလားအလာ ရှိကြောင်း သိရှိခဲ့ရသဖြင့် ဗြိတိသျှ တို့ ဦးဆောင်သော ရေနံကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သည့် အီရတ် ရေနံ ကုမ္ပဏီ (အိုင်ပီစီ) မှ ဒေသအား စိတ်ဝင်စားမှု ပြသခဲ့သည်။ နောင်တွင် ဘီပီ ရေနံကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် အင်ဂလို ပါရှား ရေနံကုမ္ပဏီ (အေပီအိုစီ) မှ အိုင်ပီစီတွင် ရှယ်ယာ ၂၃.၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ မှ စ၍ ကုန်းတွင်း ရေနံ ရှာဖွေရန် အတွက် ဒေသတွင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး အိုင်ပီစီ၏ အပေါင်းအပါ ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သော ရေနံ ကွန်ဆက်ရှင်း လိမိတက်၏ ကိုယ်စား အေပီအိုစီမှ ပထမဆုံး အကြိမ် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 41–42}}</ref> အေပီအိုစီ အနေနှင့် အိုင်ပီစီမှ တဆင့် လုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်သော အနီရောင်မျဉ်းကြောင်း သဘောတူညီချက်ကြောင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကို တစ်ဦးတည်း လုပ်ကိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပီစီအယ်လ် နှင့် ထရူရှယ် ခေါင်းဆောင်များ အကြားတွင် စာချုပ်အချို့ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပုလဲကုန်သွယ်မှု ပြိုလဲသွားပြီးနောက် ဆင်းရဲမှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသော ဒေသများ အတွက် အသုံးဝင်သော အကျိုးအမြတ်များကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသော အီရန်၊ ဘာရိန်း၊ ကူဝိတ်၊ ကာတာ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံကဲ့သို့ ရေနံကြောင့် တိုးပွားလာသော ချမ်းသာမှုများကို လက်တွေ့ မြင်တွေ့နိုင်ရန်မူ ခဲယဉ်းနေသေးသည်။ အဘူဒါဘီရှိ ပထမဆုံး လွန်တွင်းကို အိုင်ပီစီမှ လုပ်ကိုင်နေသော ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သည့် ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်း ရေနံ ဖွံ့ဖြိုးရေး ကုမ္ပဏီ (ပီဒီတီစီ) မှ ၁၉၅၀ တွင် ရပ်စ်ဆာဒါ၌ စတင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ပေပေါင်း ၁၃,၀၀၀ နက်သော လွန်တွင်းနက် ဖြစ်ပြီး ၁ နှစ်မျှ ကြာအောင် တူးဖော်ခဲ့သော်လည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပဲ ထိုခေတ်အခါက များပြားလှသော ကုန်ကျစရိတ်ဖြစ်သည့် စတာလင်ပေါင်တစ်သန်း မျှ ကုန်ကျခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဘီပီ၏ လက်အောက်ခံ ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော ဒီအာစီ ရေနံရှာဖွေရေး ကုမ္ပဏီသည် အဘူဒါဘီနယ် အုပ်ချုပ်သူများထံမှ ကမ်းလွန် ရေနံရှာဖွေခွင့်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘီပီသည် နောင်တွင် တိုတယ်လ် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာမည့် ပြင်သစ် ရေနံကုမ္ပဏီနှင့် ပူးပေါင်းကာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရေး ကုမ္ပဏီများဖြစ်သော အဘူဒါဘီ ပင်လယ်ဒေသ လိမိတက် (အက်ဒ်မာ) နှင့် ဒူဘိုင်း ပင်လယ် ဒေသ လိမိတက် (ဒူမာ) တို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေအောက် ရေနံ ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းအများအပြားကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နာမည်ကျော် ပင်လယ်ပြင် စူးစမ်းရှာဖွေ လေ့လာသူ ယက် ကော်စတူး ဦးဆောင်သည့် လုပ်ငန်း တစ်ခုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last1=Cousteau|first1=Jacques|title=Calypso explores for underwater oil|journal=National Geographic Magazine|date=August 1955|volume=CVIII|issue=2|accessdate=19 November 2014}}</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေပေါ် ပလက်ဖောင်း ရေနံတူးစင်တစ်ခုကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့မှ ဆွဲယူလာခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ ရေပိုင်နက် အမ်းရှိတ် ပုလဲကွင်း အပေါ်တွင် နေရာချထားကာ ရေနံတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မတ်လတွင် သာမာမာ အပေါ်ပိုင်းတွင် ပထမဆုံး ရေနံတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုကျောက်ဖြစ်တည်မှု မှတဆင့် တန်ဖိုးရှိသော ရေနံရှာဖွေ တွေ့ရှိမှု အမြောက်အမြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုမှာ ထရူရှယ် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပထမဆုံး စီးပွားဖြစ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရေနံ တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဒ်မာသည် ဇာကွန် နှင့် အခြားဒေသများတွင် ကမ်းလွန်ရေနံများ ဆက်လက် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြားကုမ္ပဏီများမှလည်း စီးပွားဖြစ် ရေနံတွင်းများ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းကမ်းလွန်ရှိ ဖာတေး ရေနံတွင်း နှင့် ရှာဂျာကမ်းလွန် မူဘာရက် ရေနံတွင်း (အီရန်နှင့် ဝေစုခွဲ) တို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|last1=Butt|first1=Gerald|title=Oil and Gas in the UAE|url=https://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf|website=UAE Interact|accessdate=19 November 2014|archivedate=23 November 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151123003948/http://www.uaeinteract.com/uaeint_misc/pdf/perspectives/11.pdf}}</ref> ပီဒီတီစီမှလည်း ကုန်းတွင်း ရေနံရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆက်လက်တူးဖော်သော လွန်တွင်းနက် ၅ ခုမှလည်း ရေနံ မတွေ့ရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇တွင် တာရစ်ဖ် အနီး ကမ်းရိုးတန်းဒေသ မာဘန် အမှတ် ၃ တွင်းမှ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် ရေနံပမာဏကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title = From Pearls to Oil|last = Heard|first = David|work= Motivate|year = 2013|isbn = 9781860633119|location = UAE|pages = 413–416}}</ref> ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပီဒီတီစီသည် အဘူဒါဘီ ရေနံ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရေနံမှ ရရှိသော ဝင်ငွေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ အဘူဒါဘီအား အုပ်ချုပ်သူ ဇာယတ် ဘင် စူလတန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအများပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းများ၊ လူနေအိမ်များ၊ ဆေးရုံများ နှင့် လမ်းများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း ရေနံတင်ပို့မှု စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ရာရှစ် ဘင် ဆာအိ အယ် မတ်တွန်းမှ အကန့်အသတ်ရှိသော ရေနံအရင်းအမြစ်မှ ရရှိသော ဝင်ငွေများဖြင့် ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့မြို့တော် ဖြစ်လာမည့် ဒူဘိုင်း အတွက် လိုအပ်သော အမျိုးမျိုးသော ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14703998|title=Middle East &#124; Country profile: United Arab Emirates|publisher=BBC News|date=11 March 2009}}</ref> ===လွတ်လပ်ရေးရခြင်း(၁၉၇၁)=== [[File:Zayed bin Al Nahayan.jpg|thumb|upright|ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ ပထမဆုံး သမ္မတ ဖြစ်သည်။]] ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ အနေနှင့် ယနေ့ခေတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဖြစ်လာမည့် ဒေသများကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ကာကွယ်ရန် မတတ်နိုင်တော့ကြောင်း ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အမတ်များမှ တော်ဝင်ရေတပ်မတော် အနေနှင့် ထရူရှယ်အစောင့်ရှောက်ခံနယ်များကို ကာကွယ်ရန် ပြင်ဆင်ထားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဒဲနစ် ဟေလီမှ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များသည် အလွန်အမင်း ဖြန့်ကျက်ထားသဖြင့် ထရူရှယ်အစောင့်‌ရှောက်ခံနယ်ကို ကာကွယ်ရန် အတွက်လည်း လက်နက် ပြည့်စုံစွာ မရှိကြောင်း အစီရင်ခံ တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန် ဝန်ကြီးချုပ် [[ဟာရိုးလ် ဝီလ်ဆင်]] က ထရူရှယ်မင်းသားနယ် ၈ ခု နှင့် အတူ ဗြိတိသျှတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု အောက်တွင် ရှိနေသော [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] နှင့် [[ကာတာနိုင်ငံ]] တို့ကိုပါ သဘောတူစာချုပ် အရ ဆက်ဆံရေးကို အဆုံးသတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ် အက်ဒ်ဝပ် ဟိသ်မှ ထပ်မံ အတည်ပြုခဲ့သည်။ ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ရက်အနည်းငယ် အကြာတွင် အဘူဒါဘီနယ်ကို အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွား ဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းက ၎င်းတို့၏ အားနည်းချက်ကို သိရှိ ကြောက်ရွံ့သဖြင့် ဗြိတိသျှ တပ်များကို အဲမရိတ် တွင် ထားရှိသည့် အတွက် ကုန်ကျသည့် စရိတ်အားလုံးကို ကျခံပေးပါမည်ဟု ကမ်းလှမ်း၍ ဗြိတိသျှတို့အား ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု စာချုပ်ကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ လေဘာ အစိုးရမှ ထိုကမ်းလှမ်းချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite web|author=Jonathan Gornall|date=2 December 2011 |url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/sun-sets-on-british-empire-as-uae-raises-its-flag#page5 |title=Sun sets on British Empire as UAE raises its flag |work=The National|location=Abu Dhabi}}</ref> ဗြိတိသျှ လေဘာပါတီ အမတ် ဂေါ်ရွန်ဝီ ရောဘတ်မှ စော်ဘွားဇာယတ်အား ဗြိတိသျှတို့၏ တပ်များ ရုပ်သိမ်းမည်ကို အကြောင်းကြားပြီးနောက် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ရှိ စော်ဘွားနိုင်ငံ ၉ ခုမှ အာရပ်စော်ဘွားများ၏ ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် စာချုပ်အရ ဆက်ဆံရေး ကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်လည်ပိုင်း အထိ ပြည်ထောင်စုနှင့် ပတ်သက်သော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခဲ့ပေ။<ref>{{cite web |url=http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php |title=History the United Arab Emirates (UAE)&nbsp;– TEN Guide |work=Guide.theemiratesnetwork.com |date=11 February 1972 |accessdate=11 March 2016 |archivedate=8 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090608021436/http://guide.theemiratesnetwork.com/basics/history_of_the_emirates.php }}</ref> မိမိကိုယ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိခြင်းအတွက် ကြောက်ရွံ့နေမှုများမှာ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် မရပ်တည်မီ ရက်များတွင် ပိုမိုသိသာထင်ရှား လာစေခဲ့သည်။ အီရန် ဖျက်သင်္ဘော အုပ်စုမှ ပင်လယ်ကွေ့ အောက်ပိုင်းတွင် စုစည်းပြီး တွန်းဘ် ကျွန်းများဆီသို့ ဦးတည်မောင်နှင် လာခဲ့သည်။ ထိုကျွန်းများကို အဓမ္မသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် အရပ်သားများနှင့် အာရပ်စစ်သားများအား ထွက်ပြေးခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထိုကျူးကျော်မှုများ ဖြစ်ပွားနေစဉ်တွင် ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောများမှာ မည်သို့မျှ အရေးယူခြင်း မရှိပဲ ရပ်ကြည့်နေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |title=TONB ISLANDS (GREATER and LESSER), two tiny islands of arguable strategic importance in the eastern Persian Gulf, south of the western tip of Qešm island |last1=Mirfendereski |first1=Guive |date=25 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704222708/http://www.iranicaonline.org/articles/tonb |archive-date=4 July 2015 }}</ref> ဖျက်သင်္ဘောအုပ်စုသည် အဘူမူဆာ ကျွန်းသို့လည်း ချဉ်းကပ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စော်ဘွား ခါလစ် ဘင် မိုဟာမက် အယ်လ် ကာဆီမီက ၎င်း၏ တပ်များ အနေနှင့် ကျူးကျော်လာသော အီရန်တပ်များကို တွန်းလှန်ရန် မဖြစ်နိုင်မှန်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုကျွန်းအား အီရန်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၃ သန်းဖြင့် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆော်ဒီအာရေဗျမှ အဘူဒါဘီရှိ ကမ်းမြောင်များကို ၎င်းတို့ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last1=Krane |first1=Jim |year=2009 |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/81 81]–84}}</ref> ဘာရိန်း နိုင်ငံသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ၎င်း၊ ကာတာနိုင်ငံမှာ စက်တင်ဘာလတွင်၎င်း လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှ နှင့် ထရူရှယ်မင်းသားနယ်များ အကြား သဘောတူ ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ် သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသွားသည့် အခါတွင် ထိုနိုင်ငံများမှာ အပြည့်အဝ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.country-data.com/cgi-bin/query/r-1021.html |title=Bahrain&nbsp;– INDEPENDENCE |publisher=Country-data.com }}</ref> အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကို အုပ်ချုပ်သော မင်းသားနှစ်ဦးမှာ ၎င်းတို့ မင်းသားနယ် နှစ်ခုပေါင်းစပ်၍ ပြည်ထောင်စု တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲပြီး အခြေခံ ဥပဒေ တစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီးနောက် အခြားမင်းသားနယ် ၅ ခုမှ အုပ်ချုပ်သူများကိုလည်း အစည်းအဝေး ဖိတ်ခေါ်၍ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်းဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထိုမင်းသားနယ် နှစ်ခု အနေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် အပြီးရေးဆွဲရန် သဘောတူထားခဲ့သည်။<ref name=infoplease>{{cite web|url=http://www.infoplease.com/country/profiles/united-arab-emirates.html |title=United Arab Emirates: History, Geography, Government, and Culture&nbsp;— |publisher=Infoplease.com |accessdate=2016-02-12 }}</ref> ထိုနေ့တွင်ပင် ဒူဘိုင်း ဧည့်ဆောင် နန်းတော်၌ အခြားမင်းသားနယ် လေးခုမှလည်း အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဟု ခေါ်တွင်သော ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံနှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းဝင်ရောက်ရန် ဖိတ်ခေါ်မှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား မှ ပြည်ထောင်စုသို့ ပေါင်းစည်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|author=Simon C. Smith|title=Britain's Revival and Fall in the Gulf: Kuwait, Bahrain, Qatar, and the Trucial States, 1950–71|url=https://books.google.com/books?id=w_qCeBV9IW0C&pg=PA64|year=2004|work=Routledge|isbn=978-0-415-33192-0|pages=64–}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111119060814/http://www.encyclopedia.com/doc/1O209-TrucialOmanorTrucialStats.html|archivedate=19 November 2011 |title=Trucial Oman or Trucial States&nbsp;– Origin of Trucial Oman or Trucial States &#124; Encyclopedia.com: Oxford Dictionary of World Place Names |publisher=Encyclopedia.com }}</ref> ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသားကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကောင်စီမှာ အုပ်ချုပ်သူ ၇ ဦးမှ ခန့်အပ်ထားသော အဖွဲ့ဝင် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည့် အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အာရပ်နိုင်ငံများ အသင်းသို့ ၁၉၇၁ တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အဘူဒါဘီမှ ပထမဆုံး ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံမှ ကူဝိတ်နိုင်ငံအား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သည့် အခါတွင် ယူအေအီးတပ်များမှ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်သော မဟာမိတ်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ===လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်=== [[File:Abu Dhabi Corniche Skyline.jpg|thumb|ရှာဂျာမြို့မြင်ကွင်း]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများမှ တိုက်ခိုက်သည့် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ တာလီဘန် ဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲ (၂၀၀၁) ခုနှစ်နှင့် အီရတ်ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်အား တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲ (၂၀၀၃) ခုနှစ် တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီမြို့ပြင်တွင် တည်ရှိသည့် အယ်လ်ဒါဖရာ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်းမှနေ၍ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် ဖြစ်ပွားသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှု ပပျောက်ရေး စစ်ပွဲ၏ စစ်ဆင်ရေးကို အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခြေစိုက်စခန်းသည့် ၁၉၉၁ ခုနှစ် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]]တွင် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မျှော်ကြည့် စစ်ဆင်ရေး တွင်လည်းကောင်း မဟာမိတ်တပ်များ၏ စစ်ဆင်ရေးများကို အထောက်အပံ့ ပေးခဲ့သည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်ရေး သဘောတူညီချက်ကို ၁၉၉၄ တွင် အမေရိကန် နှင့် ၎င်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>Alfred B. Prados (20 November 2002) {{Cite web |title=Iraqi Challenges and U.S. Responses: March 1991 through October 2002 |url=http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=18 August 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060818063026/http://www.au.af.mil/au/awc/awcgate/crs/rl31641.pdf }}, The Library of Congress, US.</ref><ref>{{cite journal |author=Sean Foley |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |title=The UAE: Political Issues and Security Dilemmas |journal=Middle East Review of International Affairs |volume=3 |issue=1 |date=March 1999 |archive-date=13 June 2013 |access-date=26 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |url-status=dead }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |access-date=26 March 2016 |archive-date=13 June 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf |accessdate=26 March 2016 |archivedate=13 June 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130613164952/http://www.gloria-center.org/meria/1999/03/foley.pdf }}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်နှင့် ယူအေအီးနိုင်ငံတို့သည့် အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် ပြင်သစ် အမြဲတမ်း အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခွင့် ပြုသည့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704414 |title=United Arab Emirates profile – Timeline |publisher=BBC News |date=14 November 2012 }}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လစ်ဗျားအား တိုက်ခိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ပထမ သမ္မတဇာယတ်ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်း ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ အဘူဒါဘီ၏ မင်းသားအဖြစ် ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ယူအေအီး အုပ်ချုပ်သူများ၏ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ခါလစ်ဖာအား သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ခါလစ်ဖာ၏ အဘူဒါဘီ အိမ်ရှေ့မင်းသား နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3975737.stm |title=Veteran Gulf ruler Zayed dies |publisher=BBC News |date=2 November 2004 }}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒူဘိုင်းနယ် အုပ်ချုပ်သူ ရှိတ် မတ်တွန်း ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်း ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရှေ့မင်းသား ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းမှ အုပ်ချုပ်သူနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာကို ဆက်ခံ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲကို ယူအေအီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ရွေးထုတ်ထားသော မဲပေးသူ အနည်းငယ်က အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့ဖြစ်သော ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ၏ အဖွဲ့ဝင် တစ်ဝက်ကျော်ကို ရွေးကောက်ခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အခြား အာရပ်နိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော အာရပ်နွေဦးတော်လှန်ရေးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသော်လည်း အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၀၀ ကျော်မှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကို တောင်းဆိုကြသဖြင့် အကျဉ်းချ နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။ ထိုမျှသာမက အချို့သူများမှာ နိုင်ငံသား အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org">{{cite web|url=https://www.amnesty.org/en/documents/mde25/0018/2014/en/|title=United Arab Emirates: Silencing dissent in the United Arab Emirates (UAE) |publisher=Amnesty International |accessdate=2016-02-12}}</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ အုပ်ချုပ်သူ မိသားစုဝင် တစ်ဦးမှ နိုင်ငံရေး အရ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိစေရန် တောင်းဆိုသဖြင့် အကျယ်ချုပ် ချထား ခံခဲ့ရသည်။ အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံဖြစ်သော ဘာရိန်းနိုင်ငံရှိ ဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယူအေအီးမှ မိမိ၏ အစိုးရကို အွန်လိုင်းတွင် လှောင်ပြောင်ခြင်းနှင့် ဆိုရှယ် မီဒီယာကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒပြရန် စည်းရုံးခြင်းတို့အား ဥပဒေမဲ့ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ==ပထဝီဝင်== [[File:UAE Regions map.png|left|thumb|300px|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ မြေပုံ]] [[File:Dunebashing group Dubai.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့စွန်ရှိ သဲကန္တာရ မြင်ကွင်း]] အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အိုမန် ပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိကာ အိုမန် နိုင်ငံ နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မဟာဗျူဟာ ကျသော နေရာဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ရေနံစိမ်းများ ဖြတ်သန်းသယ်ဆောင်ရာ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားသို့ တောင်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ရာ ဒေသ တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080705161411/http://www.uae.gov.ae/Government/oil_gas.htm|archivedate=5 July 2008 |title=UAE Oil and Gas |publisher=Uae.gov.ae |date=19 June 1999 }}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၂°၃၀' မှ ၂၆°၁၀' အတွင်း၊ အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၅၁° and ၅၆°၂၅′ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံနှင့် ၃၃၀မိုင် (၅၃၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အနောက်ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားပြီး အိုမန်နိုင်ငံနှင့် ၂၈၀မိုင် (၄၅၀ ကီလိုမီတာ) ရှည်လျားသော နယ်နိမိတ်ဖြင့် အရှေ့တောင်ဘက် နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် ထိစပ်ထားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် ကွာအယ်လ်အူဒိ တွင် ကာတာနိုင်ငံနှင့် ၁၂မိုင် (၁၉ကီလိုမီတာ) မျှ နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ထိုနေရာမှာ နယ်နိမိတ်ပြဿနာ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100408121304/http://www.arabmediawatch.com/amw/CountryBackgrounds/SaudiArabia/SaudiUAEdisputes/tabid/174/Default.aspx |archivedate=8 April 2010 |title=Saudi-UAE Disputes |publisher=Arabmediawatch.com |date=21 August 1974 }}</ref> ဗြိတိသျှတို့ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာသွားခဲ့ပြီး နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် အီရန်နှင့် အငြင်းပွားဆဲ ကျွန်းများ၏ ပြဿနာမှာ မရှင်းရသေးဘဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးမှ အိမ်နီးချင်း ကာတာနိုင်ငံနှင့်လည်း အခြားကျွန်းများ အတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm |title=UAE Disputes, International UAE Disputes, UAE Boundary Dispute, UAE National Disputes, UAE Emirate Disputes, Claims Three Islands, Abu Musa Island, Greater & Lesser Tumb, The History of Islands, Human Resources UAE, Arab Emirates |publisher=Uaeprison.com |date=14 May 2007 |access-date=27 March 2016 |archive-date=4 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090804050555/http://www.uaeprison.com/uae_disputes.htm }}</ref> အကြီးဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနယ်မှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၈၇% မျှ ရှိပြီး ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ အသေးငယ်ဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်သော အက်ဂျ်မန်မှာ ၁၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂၅၉ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ (ပုံတွင်ကြည့်ပါ။) ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် ၄၀၄မိုင် (၆၅၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ဆားလွင်ပြင်များ အများဆုံး ပါဝင်ပြီး ကုန်းတွင်းပိုင်း အတော်ဝေးဝေးထိ တည်ရှိသည်။ အကြီးဆုံး သဘာဝ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အဘူဒါဘီ၊ ရှာဂျာနှင့် အခြားဒေသတို့တွင် ဆိပ်ကမ်းများကို သောင်တူး တည်ဆောက် ထားသည်။ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့အတွင်း ကျွန်း အများအပြား ရှိပြီး အချို့သော ကျွန်းများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို အီရန်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ တို့နှင့် နိုင်ငံတကာတွင် အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော ကျွန်းမများ နှင့်အတူ များပြားလှသော သန္တာကျောက်တန်းများ၊ ရွေ့လျားနေသော သောင်ခုံများကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာရေးကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ ပြင်းထန်သောလှိုင်းနှင့် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသော လေပြင်းများကြောင့် ကမ်းခြေအနီး သင်္ဘောများ သွားလာမှုကို ပိုမို ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ယူအေအီးသည် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တွင်လည်း အယ်ဘာတီနာ ကမ်းရိုးတန်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိလျက် ရှိပြီး ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြား အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် ထိပ်ဆုံးရှိ မူဆန်ဒမ် ကျွန်းဆွယ်မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ ကြားခံထားသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ရွေ့လျားလျက် ရှိသော သဲသောင်ခုံများ ဖြစ်ပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ၏ လူမနေသော ဒေသဖြစ်သော ရပ်ဘ် အယ်လ် ခါလီနှင့် ပေါင်းစပ် သွားသည်။ အဘူဒါဘီ၏ သဲကန္တာရနယ်တွင် အရေးပါသော အိုအေစစ်နှစ်ခုရှိပြီး အမြဲတမ်း နေထိုင်ရန် နှင့် စိုက်ပျိုးရန် လုံလောက်သော မြေအောက်ရေကို ထိုအိုအေစစ်တို့မှ ပံ့ပိုးပေးသည်။<ref>Muhammad Aurang Zeb Mughal (2013). Persian Gulf Desert and Semi-desert. Robert Warren Howarth (ed.), ''Biomes & Ecosystems'', Vol. 3. Ipswich, MA: Salem Press, pp. 1000–1002.</ref> ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော လီဝါ အိုအေစစ် မှာ တောင်ဘက်တွင် ရှိပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ နှင့် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ် မထားသော နယ်စပ် အနီးတွင် ဖြစ်သည်။ လီဝါ၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၆၂မိုင် (၁၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် အယ်လ်ဘူရိုင်မီ အိုအေစစ်ရှိပြီး ၎င်းမှာ အဘူဒါဘီနှင့် အိုမန် နယ်စပ် နှစ်ဘက်စလုံးသို့ ဖြန့်ထွက်လျက် ရှိသည်။ အိုမန်နိုင်ငံ နယ်စပ် အနီးရှိ ဇက်ဟာ ကန်မှာ လူလုပ်သော ရေကန် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ထိုဒေသမှ ပြန်လည် မဆုတ်ခွာမီ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ စော်ဘွားနယ် ခုနစ်ခု ကြားရှိ အတွင်းပိုင်း နယ်နိမိတ်များကို အသေးစိတ် ချပြခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ပေါ်ပေါက်ရေးကို အဟန့်အတား ဖြစ်စေမည့် အငြင်းပွားမှုများကို ကြိုတင်တားဆီး​ပေးခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် စော်ဘွားနယ်တို့၏ အုပ်ချုပ်သူများမှ ဗြိတိသျှတို့၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုကကို လက်ခံခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှု နှင့် ဒူဘိုင်း နှင့် ရှာဂျာ ကြားရှိ နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုတို့မှာမူ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည် အထိ မဖြေရှင်းနိုင်ပဲ ရှိနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အရှုပ်ထွေးဆုံး နယ်နိမိတ်များမှာ အယ်လ် ဟာဂျာ အယ်လ် ဂါဘီ တောင်ကုန်းများတွင် ဖြစ်ပြီး ထိုဒေသရှိ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ဒါဇင်ခန့်ကို စော်ဘွားနယ် ၅ ခုမှ သူပိုင်သည် ငါပိုင်သည်ဟု အငြင်းပွားနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ===ဒေသရင်း အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ=== [[File:1501200713074 Acacia tortilis.jpg|thumb|ဖူဂျာရာ အနီး သဲကန္တာရတွင် ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းနေသော အကေးရှားပင်များ]] အိုအေစစ်များတွင် စွန်ပလွံပင်များ၊ အကေးရှားပင်များ နှင့် ယူကလစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။ သဲကန္တာရ ဒေသတွင် ဒေသရင်း အပင်များမှာ အလွန်ရှားပါးပြီး မြက်ပင်များနှင့် ဆူးခြုံများသာ ရှိသည်။ ဒေသခံ တိရစ္ဆာန်များမှာ အလွန်အအမင်း အမဲလိုက်ခြင်းကြောင့် မျိုးသုဉ်းလု နီးပါး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဘာနီရပ်စ်ကျွန်းတွင် ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေ အစီအစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အချို့ တိရစ္ဆာန်များ ဆက်လက် ကျန်ရှိနေခဲ့ပြီး အာရေဗျ ဒရယ်များ နှင့် ကျားသစ်များမှာ ဥပမာ ဖြစ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းငါး နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများတွင် မက်ကရယ်ငါး၊ ပါ့ချ် ငါး နှင့် တူနာငါး တို့အပြင် ငါးမန်း နှင့် ဝေလငါးတို့ ပါဝင်သည်။ ===ရာသီဥတု=== ယူအေအီးနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အပူလျော့ပိုင်း ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုဖြစ်ပြီး ပူပြင်းသော နွေရာသီနှင့် နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီများ ရှိကြသည်။ အပူဆုံးလမှာ ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့ဖြစ်ပြီး ကမ်းရိုးတန်း လွင်ပြင်တွင် ပျမ်းမျှ အမြင့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၄၅ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် (၁၁၃ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်မားသည်။ အယ်လ်ဟာဂျာ တောင်ကုန်း ဒေသတွင်မူ အပူချိန် လျော့နည်းပြီး ကုန်းမြေ မြင့်တက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလ နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ အတွင်း ပျမ်းမျှ အနိမ့်ဆုံး အပူချိန်မှာ ၁၀ ဒီဂရီ မှ ၁၄ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အတွင်း ( ၅၀ ဒီဂရီမှ ၅၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် အတွင်း) ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.abudhabi.ms/weather.html |title=rak Weather |publisher=Abudhabi.ms |date=8 March 2007 |access-date=29 March 2016 |archive-date=16 August 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130816085918/http://abudhabi.ms/weather.html |url-status=dead }}</ref> နွေနှောင်းလများ အတွင်းတွင် ရှာကီ (အရှေ့တိုင်းသားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဟု ခေါ်သော စိုထိုင်းသော အရှေ့တောင်လေကြောင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် နေထိုင်၍ အဆင်မပြေ ဖြစ်ရသည်။ ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ ၄.၇ လက်မ (၁၂၀ မီလီမီတာ) ဖြစ်သော်လည်း အချို့သော တောင်ကုန်းဒေသများတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်မှာ ၁၃.၈ လက်မ (၃၅၀ မီလီမီတာ) အထိ ရောက်ရှိတတ်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နွေလများ အတွင်း၌ တိုတောင်းပြီး သည်းထန်သော မိုးရွာကျတတ်ပြီး ထိုအတွက်ကြောင့် ရံဖန်ရံခါတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်သွေ့သော ချောင်းခြောက်များ အတွင်းတွင် ရေလျှံတတ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_pictures/7189929.stm |title=In Pictures &#124; Flooding in the UAE |publisher=BBC News |date=15 January 2008 }}</ref> ထိုဒေသ အတွင်းတွင် မကြာခဏ ဆိုသလို ပြင်းထန်သော သဲမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်ပြီး မြင်နိုင်စွမ်းကို သိသာစွာ လျော့ကျစေသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၌ ပထမဆုံး အကြိမ် နှင်းကျခဲ့ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်းမြင့် ဒေသများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4135857.stm Middle East | Cold snap brings Gulf rare snow]. BBC News (30 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် နှင်းနှင့် နှင်းသီးများကို ပိုမိုမြင်တွေ့လာရသည်။<ref>[http://indiatoday.intoday.in/story/abu-dhabi-snow-hail-dubai/1/414185.html Global warming or wonder! Hail the snow in Abu Dhabi : World, News – India Today]. Indiatoday.intoday.in. Retrieved on 10 October 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/middle-east-snow-extreme-heatwaves-and-uae-fog-whats-going-on-with-the-weather Middle East snow, extreme heatwaves and UAE fog: what's going on with the weather? | The National]. Thenational.ae (29 January 2013). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားရှိ ဂျီဘဲလ် ဂျိုက်စ် တောင်ကုန်း အစုအဝေးတွင်မူ နှင်းစတင် ကျဆင်းသည့် အချိန်မှစ၍ နှင်းကျဆင်းမှုကို ၂ ကြိမ်သာ ကြုံတွေ့ရသေးသည်။<ref>{{cite news|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663|title=Heavy snowfall on Ras Al Khaimah's Jebel Jais mountain cluster|author=Nasouh Nazzal|work=Gulf News|date=24 January 2009|accessdate=29 March 2016|archivedate=24 January 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120124041115/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/heavy-snowfall-on-ras-al-khaimah-s-jebel-jais-mountain-cluster-1.46663}}</ref> ==နိုင်ငံရေး== {{multiple image |align=right |direction=vertical |image1=Khalifa Bin Zayed Al Nahyan-CROPPED.jpg |width1=150 |caption1= ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းသည် ယူအေအီး၏ သမ္မတနှင့် အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |alt1= |width2=153 |caption2= မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မတ်တွန်းသည် ယူအေအီး၏ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားဖြစ်သည်။ |image2=Sheik Mohammed bin Rashid Al Maktoum.jpg |alt2= }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အရိုက်အရာ ဆက်ခံသော သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်များ၏ ပြည်ထောင်စုဖြစ်သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို အဘူဒါဘီ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ဖူဂျာအီရာ၊ ရှာဂျာ၊ ဒူဘိုင်း၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား နှင့် အွမ်-အယ်-ကူဝိန်း နယ်တို့မှ စော်ဘွားများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်သည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရသို့ အပ်နှင်းမထားသော တာဝန်များကို စော်ဘွာများသာ ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B|title=UAE Government: Political system|work=UAEinteract|accessdate=2016-02-12|archivedate=13 February 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp#B}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ဝင်ငွေ ရာခိုင်နှုန်း တစ်ခုကို ယူအေအီး၏ ဗဟို ဘတ်ဂျက်သို့ ထည့်သွင်းရသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp |title=UAE Government: Political system |work=UAEinteract |accessdate=2016-02-12 |archivedate=13 February 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160213062650/http://www.uaeinteract.com/government/political_system.asp }}</ref> သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် နေရာများမှာ ထိပ်သီးကောင်စီမှ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်ခံခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီနယ်၏ စော်ဘွားမှာ သမ္မတ နေရာကို ရယူပြီး ဒူဘိုင်းနယ်၏ စော်ဘွားမှာ ဝန်ကြီးချုပ် ရာထူးကို ရယူသည်။ ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးမှ လွဲ၍ ကျန် ဝန်ကြီးချုပ်များ အားလုံးမှာ ဒု-သမ္မတ နေရာကို ပူးတွဲ တာဝန်ယူကြသည်။ ရှိတ် ဇာယတ် ဘင် စူလ်တန် အယ်လ် နာဟာယန်းမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်သည်မှ စ၍ ၎င်းကွယ်လွန်သည့် နေ့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် အထိ ယူအေအီး၏ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုသူ ကွယ်လွန်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီမှ ၎င်း၏ သားဖြစ်သူ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းအား ထိပ်သီးကောင်စီမှ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အဘူဒါဘီ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား ဖြစ်သော မိုဟာမက် ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာရန်းမှာ သမ္မတ နေရာကို အမွေဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့စံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html|title=UAE|publisher=Arabruleoflaw.org|accessdate=2016-02-12|archivedate=3 May 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190503194032/http://www.arabruleoflaw.org/countryprofiles/uae.html}}</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဝက်မျှ ပါဝင်သည့် ဖက်ဒရယ် အမျိုးသား ကောင်စီ အစည်းအဝေးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီး ကောင်စီတွင် စော်ဘွားနယ် အားလုံးမှ ရွေးထုတ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ် ၄၀ ဦး ပါဝင်သည်။ တစ်ဝက်မှာ အုပ်ချုပ်သူ စော်ဘွားများမှ ခန့်အပ်ထားသော ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ပြီး အခြားတစ်ဝက်မှာ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့် ရွေးချယ်ထားသော ၂ နှစ် သက်တမ်းရှိ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဖက်ဒရယ် ထိပ်သီးကောင်စီမှာ အတိုင်ပင်ခံ အဆင့်ဖြင့်သာ ကန့်သတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080801202643/http://www.government.ae/gov/en/gov/federal/politics.jsp|archivedate=1 August 2008|title=UAE Federal e-Government Portal|publisher=Government.ae}}</ref> ယူအေအီး၏ အီးဂါးဗားမင့် စနစ်မှာ ယူအေအီး ဖက်ဒရယ် အစိုးရအား အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်ဖြင့် တိုးချဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://government.ae/en/web/guest/service-channels|title=Service Channels- The UAE Government Official Portal|author=UAE federal eGovernment|accessdate=8 September 2014|archive-date=27 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140827092351/http://government.ae/en/web/guest/service-channels|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀၀ ရက်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် နှင် အဘူဒါဘီ-အင်န်ဝိုင်ယူ တက္ကသိုလ် ဘွဲ့ရ ရှမ်မာ ဘင် ဆိုဟေး ဖာရစ် အယ်လ် မပ်ဇရွီအား လူငယ်ရေးရာ ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ် တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အသက်အငယ်ဆုံးသော ဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။ ရှိတ် မိုဟာမက်မှ မပ်ဇရွီသည် လူငယ်ကောင်စီ၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သဖြင့် လူငယ်တို့၏ မျှော်လင့်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Women shining in new UAE Cabinet - Khaleej Times|url = http://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today|website = www.khaleejtimes.com|access-date = 2016-02-11|first = Staff|last = Reporter|archive-date = 20 September 2023|archive-url = https://web.archive.org/web/20230920224332/https://www.khaleejtimes.com/nation/government/shaikh-mohammed-to-announce-new-cabinet-today}}</ref> ယူအေအီးအား မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သက်ဦးဆံပိုင်စံနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ အဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.economist.com/node/13988540|title=Trouble in the United Arab Emirates: The perils of autocracy|work=the Economist|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder}}</ref> နယူးယောက်တိုင်းမ် သတင်းစာမှ ယူအေအီးအား "သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်နှင့် တိုးတက်မှုတို့ဖြင့် ထွန်းပနေသော ခေတ်မီနိုင်ငံ တွဲဖက်ထားခြင်း" ဟု ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2011/05/15/world/middleeast/15prince.html?pagewanted=all&_r=1&|title=Secret Desert Force Set Up by Blackwater's Founder|quote=The United Arab Emirates — an autocracy with the sheen of a progressive, modern state — are closely allied with the United States, and American officials indicated that the battalion program had some support in Washington.}}</ref> ယူအေအီးသည် အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လတ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို ညွှန်ပြသော လွတ်လပ်မှုညွှန်းကိန်းတွင် အလွန် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ယူအေအီးသည် ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော အများပြည်သူဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးတို့ကို တိုင်းတာသော "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု" ညွှန်းကိန်းတွင် မလွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် ညွှန်းဆိုခြင်း ခံရသည်။ <ref name="United Arab Emirates Reports"/> ထို့ပြင် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]]၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင်လည်း ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်တွင် ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ ===နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး=== [[File:Vladimir Putin in the United Arab Emirates 10 September 2007-5.jpg|left|thumb|ခါလစ်ဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း နှင့် ရုရှားသမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်]]၊ ၂၀၀၇]] ယူအေအီးသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး၊ စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံရေး ကျယ်ပြန့်စွာ ရှိသည်။ ယူအေအီးသည် [[အိုပက်]] အဖွဲ့ နှင့် ကမ္ဘာ့ [[ကုလသမဂ္ဂ]]တို့တွင် အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပြီး ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီ (GCC) ကို စတင်တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီးသည် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]]ရှိ တာလီဘန် အစိုးရကို တရားဝင် အစိုးရ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော နိုင်ငံ ၃ နိုင်ငံ ထဲမှ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ (အခြား နှစ်နိုင်ငံမှာ ပါကစ္စတန် နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=p1e2L97W9zwC&pg=PA60|title=Foreign Policy Aspects of the War Against Terrorism: Fourth Report of Session|page=60|work=House of Commons of the United Kingdom}}</ref> ယူအေအီးသည် [[စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု]] ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တိုင်အောင် တာလီဘန်တို့နှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေး ရှိခဲ့သည်။ ယူအေအီးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိပြီး အာရပ်ကမ္ဘာမှ နိုင်ငံများတွင် အီဂျစ်၌ အများဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပြုလုပ်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090109153827/http://www.sis.gov.eg/En/Politics/Foreign/EArab/U.A.E/040306030000000002.htm |archivedate=9 January 2009 |title=Egypt and U.A.E. Relations |work=Egypt State Information Service Sis.gov.eg }}</ref> [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]သည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်တွင် ပထမဆုံး တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုသည့် နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး၏ အဓိက စီးပွားဖက် နှင့် ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံ အဖြစ် ယနေ့တိုင်အောင် ဆက်လက် ရှိနေခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန် ကျွမ်းကျင် အရာထမ်း ၄ သိန်းကျော် ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090626001001/http://pakobserver.net/200811/26/Editorial01.asp |archivedate=26 June 2009 |title=Relations with UAE get wider, deeper|work=Pakistan Observer |date=26 November 2008 }}</ref> [[File:Secretary Kerry is Greeted by UAE Minister of Foreign Affairs Al Nayhan (10800078325).jpg|thumb|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဗ္ဗဒူလာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်းအား အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျွန်ကယ်ရီ နှင့် အတူ တွေ့ရစဉ်၊ ၂၀၁၃]] ယူအေအီးသည် အမေရိကန်၏ ပေါ်လစီကို ဩဇာလွှမ်းမိုး ရန်နှင့် ပြည်တွင်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးမှုများကို ပုံဖော်ရန် အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံများထက်ပို၍ ငွေကုန်ကြေးကျခံ ဆောင်ရွက်သောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="sunlightfoundation.com">{{cite web|url=http://sunlightfoundation.com/blog/2014/05/08/what-countries-spent-the-most-to-influence-the-usa-in-2013/|title=What countries spent the most to influence the USA in 2013}}</ref> အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သော ရာထူးကြီး အစိုးရ အရာရှိများကို လခပေး၍ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆောင်ရွက်​စေလေ့ ရှိသည်။<ref name="sunlightfoundation.com"/> ယူအေအီးနိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးသော ကျွမ်းကျင် အရာထမ်းများမှာ အိန္ဒိယ လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm UAE Eyes Ways to Discourage Marriage with Foreigners] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131105035621/http://www.antisystemic.org/satribune/www.satribune.com/archives/nov4_10_02/opinion_uaemarriages.htm |date=5 November 2013 }}. Antisystemic.org (21 October 2005). Retrieved 26 January 2014.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116234839/http://www.indembassyuae.org/induae_bilateral.phtml|archivedate=16 January 2013 |title=India-UAE Bilateral Relations |work=Embassy of India, UAE }}</ref> ဗြိတိသျှ တပ်များ ယူအေအီးမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်း ထွက်ခွာပြီးနောက် ယူအေအီးနိုင်ငံတည်ထောင်ခဲ့ပြီး အချိန်တွင် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ ကျွန်းများအား ပိုင်ဆိုင်မှု ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အီရန် နှင့် အငြင်းပွားခဲ့သည်။ ယူအေအီးမှ ထိုကိစ္စအား ကုလသမ္မဂ္ဂအထိ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော်လည်း ကုလသမ္မဂ္ဂမှ ပယ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Konfliktbarometer 2001 |url=http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf |accessdate=1 April 2016 |archivedate=12 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312203033/https://web.archive.org/web/20080229133058/http://www.hiik.de/konfliktbarometer/pdf/Konfliktbarometer_2001.pdf }}. Heidelberger Institut für Internationale Konfliktforschung</ref> ယူအေအီးနိုင်ငံအတွင်း အီရန် လူမျိုး အများအပြားရှိခြင်းနှင့် စီးပွားရေး အရ ဆက်ဆံမှု ခိုင်မာခြင်းကြောင့် ထိုအငြင်းပွားမှုများသည် နှစ်နိုင်ငံကြား ဆက်ဆံရေးကို များစွာ ထိခိုက်မှု မရှိစေခဲ့ပေ။<ref name="uaeinteract1">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp |title=UAE Government: Foreign policy |work=UAEinteract |date=1 January 2008 |accessdate=1 April 2016 |archivedate=10 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090610084435/http://www.uaeinteract.com/government/foreign_policy.asp }}</ref> အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့နှင့် အငြင်းပွားရာတွင် အီရန်နိုင်ငံမှ အဓိက ရေနံကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ အပေါက်ဝရှိ ရေလက်ကြားကို ပိတ်ဆို့ရန် အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူအေအီးမှ ဟော်မွတ်ဇ် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် မလိုသော ကုန်းတွင်း ရေနံပိုက်လိုင်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြင့် အီရန်တို့ ပိတ်ဆိုခဲ့ပါက ထိခိုက်မှု လျော့နည်းစေရန် အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကုန်သွယ်မှု အနေဖြင့် ကြည့်မည်ဆိုပါက ယူကေနှင့် ဂျာမနီတို့သည် ယူအေအီး၏ အကြီးဆုံးသော ပို့ကုန် တင်ပို့သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်ပြီး နှစ်နိုင်ငံကြား အပြန်အလှန်ဆက်ဆံရေးမှာ နီးစပ်မှု ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသား အများအပြားမှာ ယူအေအီးတွင် လာရောက် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/government/uae-and-france-sign-landmark-nuclear-cooperation-agreement-1.77919 |title=UAE and France sign landmark nuclear cooperation agreement |work=Gulf News |date=16 January 2008 }}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101205215341/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/europe/article3193447.ece |archivedate=5 December 2010 |title=France signs up to £2 billion deal to build nuclear plants in the Gulf |work=The Times |date=16 January 2008}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးမှာ ယူအေအီးနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ခဲ့သည်။<ref name=MOFAJ>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/middle_e/uae/index.html |title=Japan-United Arab Emirates Relations |work=Ministry of Foreign Affairs of Japan |accessdate=2016-02-12}}</ref> နှစ်နိုင်ငံ အကြား ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေး ရှိကြပြီး အပြန်အလှန် ကုန်သွယ်မှု ပြုကြသည်။ ယူအေအီးမှ ဂျပန်သို့ ရေနံစိမ်းနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များ တင်ပို့ရောင်းချပြီး ဂျပန်မှ ယူအေအီးသို့ ကား နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။<ref name="MOFAJ"/> ===စစ်တပ်=== [[File:F-16e block60.jpg|thumb|right|အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ [[အက်ဖ်-၁၆]] ဘလောက် ၆၀ တိုက်လေယာဉ်ပျံ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တက္ကဆပ်ပြည်နယ် ဖို့တ်ဝေါ့သ်မြို့ရှိ လော့ဒ်ဟိမာတင် စက်ရုံမှ ပျံသန်းထွက်ခွာလာစဉ်]] ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် ကာကွယ်ရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်များနှင့် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ပံ့ပိုးရောင်းချရေးတို့တွင် မဟာဗျူဟာကျ အရေးပါသော နေရာမှ ပါဝင်ပတ်သက်လျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite news|title=UAE confirms discussions with France on purchase of Rafale aircraft|url=http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews|agency=Emirates News Agency|date=5 June 2008|accessdate=4 April 2016|archivedate=9 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130509014605/http://www.wam.org.ae/servlet/Satellite?c=WamLocEnews&cid=1200074664706&p=1135099400124&pagename=WAM%2FWamLocEnews%2FW-T-LEN-FullNews}}</ref> ယူအေအီးသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြင်သစ်ထံမှ ရပ်ဖ်အေအယ်လ် တိုက်လေယာဉ် အစင်း ၆၀ ဝယ်ယူရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Hollande says UAE Rafale jet deal depends on price|url=http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115|agency=Reuters|date=15 January 2013|accessdate=4 April 2016|archivedate=30 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150930075611/http://www.reuters.com/article/2013/01/15/france-uae-rafale-idUSP6E7N601320130115}}</ref> ယူအေအီးသည် အမေရိကန်တို့အား ဆီးရီးယားရှိ အစ္စလာမ်နိုင်ငံ (အိုင်အက်စ်)တို့အား လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမဆုံး အကြိမ် တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=US launches air strikes against Isil in Syria|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/syria/11114991/US-launches-air-strikes-against-Isil-in-Syria-live.html|work=The Telegraph|date=24 September 2014}}</ref> ယူအေအီး စစ်တပ်မှာ အစပိုင်းတွင် လူအနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း သိသာစွာ များပြားလာခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ပြင်သစ်၊ အမေရိကန် နှင့် ယူကေ (ယခင်က ယူအေအီးကို ကာကွယ်ခဲ့သူ) တို့ အပါအဝင် ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူထားသော ခေတ်မီ လက်နက်စနစ်များဖြင့် တပ်ဆင်ထားသည်။ အရာရှိ အများစုမှာ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းရှိ ဆင်းဒဟတ် တော်ဝင် စစ်တက္ကသိုလ် နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ်၊ ဒန့်ထရွန်း တော်ဝင် စစ် ကောလိပ် တို့ အပြင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ စစ်တက္ကသိုလ် ဖြစ်သော ဆောင်ဆေး စစ်တက္ကသိုလ်တို့မှ သင်တန်းဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြင်သစ်မှ အဘူဒါဘီ အခြေစိုက် လေတပ်စခန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ယူအေအီးသည် လစ်ဗျားနိုင်ငံ အပေါ်တွင် လေယာဉ်မပျံသန်းရ ဇုန် အဖြစ် ပိတ်ပင်တားဆီးရာတွင် ဝင်ရောက်ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ပြီး [[အက်ဖ်-၁၆]] လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် [[ဒက်ဆု မီရာ့ဂျ် ၂၀၀၀]] ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းတို့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-africa-12806112|title=BBC News – Libya no-fly zone: Coalition firepower|work=BBC News|accessdate=25 December 2014}}</ref> [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ]] တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ တပ်များနှင့် စစ်ရေး ပစ္စည်းများကို ယူအေအီးနှင့် အခြား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီးသည် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဦးဆောင်သော ယီမင်နိုင်ငံရှိ ရှိယာ့စ် ဟူသစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အုံကြွမှုတွင် ပြုတ်ကျခဲ့သော သမ္မတဟောင်း အလီ အဗ္ဗဒူလာ ဆာလေး၏ သစ္စာခံတပ်များ တိုက်ခိုက်မှုအား စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>"[http://edition.cnn.com/2015/03/26/middleeast/yemen-saudi-arabia-airstrikes/ Saudi-led coalition strikes rebels in Yemen, inflaming tensions in region]". CNN. 27 March 2015.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၄ ရက် သောကြာနေ့တွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံတို့မှ စစ်သား အယောက် ၅၀ခန့် ယီမင်နိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုရှိ မာရစ်ဘ်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{cite web|title = UAE, Bahrain say 50 soldiers killed in Yemen attack|url = http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904|accessdate = 17 September 2015|archivedate = 16 September 2015|archiveurl = https://web.archive.org/web/20150916042307/http://uk.reuters.com/article/2015/09/04/uk-yemen-security-idUKKCN0R40V120150904}}</ref> အန်ဆာ အလာဟ် ဟုလည်း သိကြသော ဟူသစ်တို့မှာ တိုက်ခိုက်မှုမှာ ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဆိုဗီယက်ခေတ် တို့ရှ်ကာ ရော့ကက်ကို အသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title = Scores of Gulf troops killed in Yemen conflict|url = http://www.aljazeera.com/news/2015/09/uae-emirati-soldiers-killed-yemen-150904101726433.html|website = www.aljazeera.com|accessdate = 17 September 2015}}</ref> နောင်တွင် သိရှိရသည်မှာ ထိုရော့ကက်သည် လက်နက်ထားသိုရာ နေရာသို့ ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားကာ အဲမရိတ် နှင့် ဘာရိန်း တပ်သားများ သေဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref name=":0" /> ===အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ=== {{Multiple image | align = right | direction = vertical | image1 = UAE en-map.png | caption1 = စော်ဘွားနယ်များ၏ တည်နေရာများ | image2 = | caption2 = }} အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံသည် စော်ဘွားနယ် ၇ ခု အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ဒူဘိုင်းနယ်မှာ လူဦးရေ အများဆုံး စော်ဘွားနယ်ဖြစ်ပြီး ယူအေအီး လူဦးရေ၏ ၃၅.၆% မျှ ရှိသည်။ အဘူဒါဘီ စော်ဘွားနယ်တွင် လူဦးရေ ၃၁.၂% မျှ ရှိသဖြင့် ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၂ ပုံကျော်မှာ အဘူဒါဘီ သို့မဟုတ် ဒူဘိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အဘူဒါဘီသည် ဧရိယာအားဖြင့် ၂၆,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၆၇,၃၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါဝင်သော နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၈၆.၇% ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် ကမ်းရိုးတန်း အရှည်မိုင် ၂၅၀ ကျော် (၄၀၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေး အနေနှင့် အဓိက ဒေသ ၃ ခု ခွဲခြား ထားသည်။ ဒူဘိုင်းစော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်း ၄၅ မိုင် (၇၂ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ ဒူဘိုင်း၏ ဧရိယာသည် စတုရန်းမိုင် ၁,၅၀၀ (၃,၈၈၅ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသဖြင့် ကျွန်းများ မပါသော နိုင်ငံ စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ ၅%မျှ ရှိသည်။ ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်သည် ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းရှိ ယူအေအီးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်း ၁၀မိုင်ခန့် (၁၆ ကီလိုမီတာခန့်) ရှည်လျားပြီး အတွင်းပိုင်းသို့ မိုင် ၅၀ ကျော် (၈၀ ကီလိုမီတာကျော်) ရှည်လျားသည်။ မြောက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များ ဖြစ်သော ဖူဂျာအီရာ၊ အက်ဂျ်မန်၊ ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမား၊ အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းတို့တွင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁,၄၉၈ စတုရန်းမိုင် (၃,၈၈၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ ယူအေအီးတွင် နယ် ၂ နယ်မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သော ဒေသ ၂ ခု ရှိသည်။ တစ်ခုမှာ အိုမန် နှင့် အက်ဂျ်မန် တို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ပြီး အခြားတစ်ခုမှာ ဖူဂျာအီရာ နှင့် ရှာဂျာတို့မှ ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။ ယူအေအီး နယ်နိမိတ်များ ဝန်းရံထားသော ဝါဒီ မာဒါ ဟု ခေါ်သည့် အိုမန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် တစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဒေသမှာ မူဆန်ဒန် ကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျန်ရှိသော အိုမန်နိုင်ငံ၏ အကွာအဝေး တစ်ဝက်တွင် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ် အတွင်း ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိပြီး နယ်နိမိတ်ကို ၈၁၉ ခုနှစ်ကပင် သဘောတူ ခဲ့ကြသည်။ မာဒါ၏ အရှေ့မြောက် ထောင့်စွန်းမှာ ခေါ ဖာကာ-ဖူဂျာအီရာလမ်းနှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိပြီး ၃၃ပေ (၁၀ မီတာ) မျှသာ ကွာဝေးသည်။ အိုမန်၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် မာဒါ အတွင်းတွင် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ် ဖြစ်သော နာဝါ နယ် ရှိပြီး ရှာဂျာ စော်ဘွားနယ်မှပင် ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းမှာ ၅ စတုရန်းမိုင် (၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းပြီး နယူးမာဒါမြို့၏ အနောက်ဘက် ဖုန်လမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာတွင် အိမ်ခြေ ၄၀ ခန့် နှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်းအပြင် တယ်လီဖုန်း အိတ်ချိန်း ရှိသည်။ {|class="wikitable sortable" |- style="background:#efefef;" !class="unsortable"|Flag !စော်ဘွားနယ် !class="unsortable"| မြို့တော် !လူဦးရေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)<ref name="tedad">{{cite web|url=http://www.dubaifaqs.com/population-of-uae.php|title=Census 2008|work=Ministry of Economy and Planning, Government of the United Arab Emirates|year=2008|accessdate=2016-02-12}}</ref> !စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ % !ဧရိယာ (km²)<ref name="tedad"/> !ဧရိယာ (mi²) !စုစုပေါင်း ဧရိယာ၏ % !သိပ်သည်းမှု |- | [[File:Flag of Abu Dhabi.svg|border|40px]] | အဘူဒါဘီနယ် | [[အဘူဒါဘီမြို့]] || ၁,၅၄၈,၆၅၅ || ၃၁.၂% ||၆၇,၃၄၀ || ၂၆,၀၀၀|| ၈၆.၇% || ၂၅ |- | [[File:Flag of Ajman.svg|border|40px]] | အက်ဂျ်မန်နယ် | အက်ဂျ်မန်မြို့ || ၃၇၂,၉၂၃ || ၇.၅% || ၂၅၉ || ၁၀၀|| ၀.၃% || ၉၉၆ |- | [[File:Flag of Dubai.svg|border|40px]] | ဒူဘိုင်းနယ် | [[ဒူဘိုင်းမြို့]] || ၁,၇၇၀,၅၃၃ || ၃၆.၆% || ၃,၈၈၅ || ၁,၅၀၀ || ၅.၀% || ၃၃၆ |- | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] | ဖူဂျာအီရာနယ် |ဖူဂျာအီရာမြို့ || ၁၃၇,၉၄၀ || ၂.၉% || ၁,၁၆၅ || ၄၅၀|| ၁.၅% || ၁၀၉ |- | [[File:Flag of Ras al-Khaimah.svg|border|40px]] | ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားနယ် |ရပ်စ်-အယ်လ်-ခိုင်းမားမြို့ || ၁၇၁,၉၀၃ || ၃.၄% || ၁,၆၈၄ || ၆၅၀|| ၂.၂% || ၁၂၂ |- | [[File:Flag of Sharjah and Ras Al Khaimah.svg|border|40px]] | ရှာဂျာနယ် | ရှာဂျာမြို့ || ၈၉၅,၂၅၂ || ၁၈.၀% || ၂,၅၉၀ || ၁,၀၀၀ || ၃.၃% || ၂၆၂ |- | [[File:Flag of Umm al-Qaiwain.svg|border|40px]] | အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းနယ် |အွမ်-အယ်-ကူဝိန်းမြို့ || ၆၉,၉၃၆ || ၁.၄% || ၇၇၇ || ၃၀၀ || ၀.၉% || ၈၈ |- class="sortbottom" style="background:#ccc;" | [[File:Flag of the United Arab Emirates.svg|border|40px]] |'''ယူအေအီး''' |အဘူဒါဘီမြို့ || ၄,၉၆၇,၁၄၂ || ၁၀၀% || ၇၇,၇၀၀ || ၃၀,၀၀၀ || ၁၀၀% || ၅၆ |} ==ဥပဒေ== ယူအေအီးတွင် ဖက်ဒရယ် တရားရုံးစနစ် ရှိသည်။ တရားရုံး ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အဓိက ကဏ္ဍ ၃ ခု ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ တရားမမှု၊ ရာဇဝတ်မှု နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီး၏ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ တရားမ ဥပဒေ စနစ် နှင့် ရှာရီယာ ဥပဒေ တို့မှ ဆင့်ပွား ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး စနစ်တွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ တရားရုံးနှင့် ရှာရီယာ တရားရုံးတို့ ရှိသည်။ လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ယူအေအီး၏ ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမမှု ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့သည် ရှာရီယာ ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးချ ထားပြီး ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်မှု ပုဒ်မ နှင့် မိသားစု ဥပဒေ အတွင်းသို့ ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်း ပြဋ္ဌာန်း ထား၍ အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှု ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>Elizabeth Roberts(5 August 2014) [http://www.telegraph.co.uk/expat/expatnews/11012631/Human-Rights-Watch-warns-expat-women-about-the-UAE.html Human Rights Watch warns expat women about the UAE]. Telegraph. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ရာဇဝတ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှုနှင့် အရက်သောက်သုံးမှုများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ်ကို ပြစ်ဒဏ် တစ်ခု အနေနှင့် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep">{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2013/nea/220380.htm|title=2013 Human Rights Reports: United Arab Emirates|work=US Department of State|quote=Sharia (Islamic law) courts, which adjudicate criminal and family law, have the option of imposing flogging as punishment for adultery, prostitution, consensual premarital sex, pregnancy outside marriage, defamation of character, and drug or alcohol abuse.}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484|title=U.N. Commission on Crime Prevention and Criminal Justice: United Arab Emirates|work=Human Rights Voices|accessdate=2016-02-12|archivedate=11 November 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201111230016/http://www.humanrightsvoices.org/EYEontheUN/un_101/figures/?p=2484}}</ref> ရှာရီယာတရားရုံးမှ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ မှ ၂၀၀ အထိ ပေးခြင်းကို တရားဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။<ref name="usdep" /><ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=O5rs8UkMj64C&pg=PA2092|publisher=Government Printing Office|isbn=978-0-16-081399-3|title=Country Reports on Human Rights Practices for 2007|page=2092|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.corpun.com/counaej.htm|title=UAE: Judicial corporal punishment by flogging|work=World Corporal Punishment Research|accessdate=2016-02-12}}</ref> လူတစ်ယောက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ကျဆင်းစေရန် နှုတ်ဖြင့် စော်ကားခြင်းမှာ တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးနိုင်သော အမှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/dh500-000-expat-verbal-abuse-case-to-be-retried|title=Dh500,000 expat verbal abuse case to be retried|date=8 December 2010|work=The National|quote=In the UAE, only verbal abuse pertaining to the sexual honour of a person would be tried under Sharia. For guilt to be proven, the attack must have been made in public and one reliable witness must testify. If convicted, a person would be sentenced to 80 lashes and would never be accepted as a valid witness in a Sharia-based case.}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကြားတွင် ယူအေအီးရှိ လူအမြောက်အမြား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://7daysindubai.com/news-14918/|title=Pregnant maid to get 100 lashes after being found guilty of illegal affair|date=9 October 2013|publisher=7daysindubai.com|accessdate=5 April 2016|archivedate=6 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006151535/http://7daysindubai.com/news-14918/}}</ref><ref>[http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 World News » Teenager to be lashed for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150714193225/http://www.gulf-daily-news.com/NewsDetails.aspx?storyid=281982 |date=14 July 2015 }}. Gulf Daily News (10 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 Illicit lovers sentenced to 100 lashes each] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131018070417/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/illicit-lovers-sentenced-to-100-lashes-each-1.712261 |date=18 October 2013 }}. GulfNews.com (15 November 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="khaleejtimes.com">[http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=/data/courtroundup/2013/September/courtroundup_September33.xml&section=courtroundup Two women sentenced to death for adultery] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006082800/http://www.khaleejtimes.com/nation/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fcourtroundup%2F2013%2FSeptember%2Fcourtroundup_September33.xml&section=courtroundup |date=6 October 2014 }}. Khaleej Times (25 September 2013). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/prison-for-couple-who-conceived-outside-of-wedlock Prison for couple who conceived outside of wedlock | The National]. Thenational.ae (22 August 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>Bassma Al Jandaly (9 May 2010) [http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 Adulterer to be lashed, jailed in Sharjah] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131017232012/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/adulterer-to-be-lashed-jailed-in-sharjah-1.624274 |date=17 October 2013 }}. Gulf News</ref><ref>[http://www.refworld.org/publisher,AMNESTY,,ARE,46558ee911,0.html Amnesty International Report 2007 – United Arab Emirates]. Refworld (23 May 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="emirates1">[http://www.emirates247.com/crime/local/court-jails-pregnant-filipina-in-fujairah-2013-10-09-1.524021 Court jails pregnant Filipina in Fujairah – Emirates 24|7]. Emirates247.com (9 October 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html DUBAI: Alleged victim of gang rape sentenced to one year in prison | Babylon & Beyond | Los Angeles Times]. Latimesblogs.latimes.com (17 June 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref> လတ်တလော ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား နှစ်ဦးမှာ အမျိုးသမီး တစ်ဦးအား ရိုက်ပုတ်ခြင်းနှင့် စော်ကားခြင်း ပြုသဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အတွင်း နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း တစ်ဦးအား အဘူဒါဘီတွင် အရက်သောက်၍ မတ်တပ်သွား ကလေးငယ် တစ်ဦးအား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/drunk-worker-rapes-2-year-old-girl-in-abu-dhabi-2014-01-22-1.535691|title=Drunk worker rapes 2-year-old girl in Abu Dhabi|date=January 2014|work=Emirates247.com}}</ref> မွတ်စလင်များ အတွက် အရက်သောက်ခြင်းသည် တရားမဝင်ဘဲ ကြိမ်ဒဏ် ၈၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 Man to get 80 lashes for drinking alcohol] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100505090127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/man-to-get-80-lashes-for-drinking-alcohol-1.585233 |date=5 May 2010 }}. GulfNews.com (19 February 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/emirati-man-to-be-lashed-executed-for-murder-and-drinking-alcohol-1.1028979|title=Emirati man to be lashed, executed, for murder and drinking alcohol|date=May 2012|work=Gulf News}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year | The National]. Thenational.ae (14 March 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-who-stabbed-brother-in-drunken-fight-in-abu-dhabi-jailed-for-year|title=Man who stabbed brother in drunken fight in Abu Dhabi jailed for year|date=March 2013|work=The National|quote=The younger brother admitted illegally consuming alcohol and was sentenced to 80 lashes – a punishment prescribed under Sharia.}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/man-appeals-80-lashes-for-drinking-alcohol-in-abu-dhabi Man appeals 80 lashes for drinking alcohol in Abu Dhabi | The National]. Thenational.ae (9 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13714/19218|title=Husband jailed for letting friend abuse his wife|date=9 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term for rape, the Supreme Court also ordered that the defendants be given 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923104044/http://7days.ae/news-13714/19218}}</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/cocaine-trace-due-to-drinking-red-bull-cola-abu-dhabi-court-hears Cocaine trace due to drinking Red Bull Cola, Abu Dhabi court hears | The National]. Thenational.ae (14 August 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13704/19195|title=Man jailed for raping step-daughter|date=6 March 2013|work=7days.ae|quote=As well as the jail term he was also fined Dhs10,000 for reckless driving and will receive 80 lashes for drinking alcohol.|accessdate=5 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923091351/http://7days.ae/news-13704/19195}}</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/drinking-costs-dad-custody-of-kids-2011-03-13-1.367393 Drinking costs dad custody of kids – Emirates 24|7]. Emirates247.com (13 March 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://7days.ae/news-12021/13478 Fujairah man is jailed for drunken kidnap bid] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150923110747/http://7days.ae/news-12021/13478 |date=23 September 2015 }}. 7days.ae (13 June 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/emirati-to-be-executed-for-murder-in-fujairah-2012-05-29-1.460606 Emirati to be executed for murder in Fujairah – Emirates 24|7]. Emirates247.com (29 May 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလိုပင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၄၀ အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170|title=Estonian soldier to be lashed|last=Al Jandaly|first=Bassma|date=16 April 2006|work=Gulf News|access-date=5 April 2016|archive-date=29 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129025134/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/estonian-soldier-to-be-lashed-1.233170}}</ref> တရားမဝင်သော လိင်ဆက်ဆံမှု အတွက် ရံဖန်ရံခါတွင် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၆၀ အပြစ်ပေးလေ့ရှိသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 Girl to receive 60 lashes for illicit sex] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141129025034/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/girl-to-receive-60-lashes-for-illicit-sex-1.185126 |date=29 November 2014 }}. GulfNews.com (20 June 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data/theuae/2006/July/theuae_July99.xml&section=theuae&col= Two sex workers are sentenced to lashes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100922114523/http://www.khaleejtimes.com/DisplayArticleNew.asp?xfile=data%2Ftheuae%2F2006%2FJuly%2Ftheuae_July99.xml&section=theuae&col= |date=22 September 2010 }}. Khaleej Times. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://expressindia.indianexpress.com/news/fullstory.php?newsid=11353 Indian lover in UAE sentenced to 60 lashes – Express India]. Expressindia.indianexpress.com (8 June 2002). Retrieved on 2015-11-26.</ref> စော်ဘွားနယ် အချို့တွင် ကြိမ်ဒဏ် ပေးသည့် အခါ ပုံမှန်အားဖြင့် အချက် ၈၀ ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/news-13088/17027|title=Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving|date=26 November 2012|work=7days.ae}}</ref> ရှာရီယာ တရားရုံးမှလည်း အိမ်ဖော် အလုပ်သမားများကို ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref name="drm">{{cite web|url=http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10|title=VI. Charges and Penalties against Domestic Workers|publisher=Human Rights Watch|year=2014|accessdate=5 April 2016|archivedate=3 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203095636/http://www.hrw.org/zh-hans/node/129797/section/10}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင် လူမျိုး အိမ်အကူ အမျိုးသမီးမှာ တရားမဝင် ပဋိသန္ဓေ ဆောင်မှုဖြင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="emirates1"/> အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကို အလွန် တင်းကြပ်စွာ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း အများစုမှာ အရက်မူး၍ ကားမောင်းခြင်းကြောင့် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ချမှတ်ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/crime/local/swaying-car-exposes-fujairah-drunk-driver-2013-06-26-1.512065|title=Swaying car exposes Fujairah drunk driver|date=26 June 2013|work=Emirates 247}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011|title=Drink-drive student to get 80 lashes|date=27 March 2013|work=Khaleej Times|accessdate=5 April 2016|archivedate=21 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160321083951/http://www.khaleejtimes.com/article/20130327/ARTICLE/303279988/1011}}</ref><ref>[http://7days.ae/news-13088/17027 Motorist sentenced to 80 lashes for drink driving]. 7days.ae (26 November 2012). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://gulfnews.com/news/uae/crime/80-lashes-and-one-month-in-jail-for-drink-driving-1.667104 80 lashes and one month in jail for drink driving]. GulfNews.com (12 August 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/drunk-driver-sentenced-to-80-lashes Drunk driver sentenced to 80 lashes | The National]. Thenational.ae (28 July 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/crime/local/4-years-and-80-lashes-for-drug-addict-2011-11-01-1.426430 4 years and 80 lashes for drug addict – Emirates 24|7]. Emirates247.com (1 November 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>[http://www.emirates247.com/news/emirates/80-lashes-jail-for-drink-driving-upheld-2011-05-18-1.394262 80 lashes, jail for drink-driving upheld – Emirates 24|7]. Emirates247.com (18 May 2011). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အဘူဒါဘီတွင် လူမြင်ကွင်း၌ နမ်းရှုံ့ခြင်းအတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ ပေးခြင်း ခံရသောသူ အများအပြား ရှိသည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche | The National] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids= |date=29 June 2017 }}. Thenational.ae (10 January 2013). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ယူအေအီး၏ ဥပဒေတွင် လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုခြင်း အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref>[http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning Woman denies affair after hearing she faces stoning | The National]. Thenational.ae (29 July 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေ အရ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှု ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အာရှမှ အိမ်အကူ တစ်ဦးအား ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အဘူဒါဘီတွင် အမိန့်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ Expat faces death by stoning after admitting in court to cheating on husband] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141006154624/http://7daysindubai.com/expat-faces-death-stoning-admitting-court-cheating-husband/ |date=6 October 2014 }}. 7daysindubai.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ Woman Sentenced To Death By Stoning In Abu Dhabi – Emirates Woman] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150930135248/http://emirateswoman.com/2014/05/05/woman-sentenced-death-stoning-abu-dhabi/ |date=30 September 2015 }}. Emirateswoman.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi Asian housemaid gets death for adultery in Abu Dhabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518012838/http://www.qatarliving.com/news/posts/asian-housemaid-gets-death-adultery-abu-dhabi |date=18 May 2021 }}. Qatar Living (4 May 2014). Retrieved on 2015-11-26.</ref> အခြားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာလည်း ကြာခိုမှုကြောင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/005/2006/en Document | Amnesty International]. Amnesty.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကြားတွင် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အမိန့်ချခံရသူ အချို့ ရှိသည်။<ref name="khaleejtimes.com" /><ref>[http://www.dnaindia.com/world/report-man-faces-stoning-in-uae-for-incest-1090813 Man faces stoning in UAE for incest | Latest News & Updates at Daily News & Analysis]. Dnaindia.com (14 April 2007). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/woman-denies-affair-after-hearing-she-faces-stoning|title=Woman denies affair after hearing she faces stoning|date=29 July 2009|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းမှာ ဥပဒေ အရ တရားမဝင်ဘဲ အများဆုံး ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ နှင့် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သော အမှုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Hotel executive who had abortion gets jail term|date=30 December 2010|work=The National}}</ref> လတ်တလောနှစ်များတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံမှုများ၌ ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် အပြစ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ အပြစ်ပေးခြင်း ခံရပြီးနေနာက် လူအချို့မှ အပြစ်ရှိကြောင်း ဝန်ခံ၍ အယူခံဝင်ခြင်းကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge|title="Change plea or you’ll be stoned": Husband who admits cheating given legal advice by judge|date=6 April 2014|work=7days.ae|accessdate=5 April 2016|archivedate=5 April 2016|archiveurl=https://archive.today/20160405175140/http://7days.ae/change-plea-youll-stoned-husband-admits-cheating-given-legal-advice-judge}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/to-avoid-100-lashes-and-prison-woman-retracts-plea-in-sex-case|title=To avoid 100 lashes and prison, woman retracts plea in sex case|date=9 October 2009|work=The National}}</ref> ကြာခိုမှု အတွက် ပြစ်ဒဏ်မှာ အိမ်ထောင်မရှိသူများ အတွက် ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၁၀၀ ဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်ရှိသူများ အတွက် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ်ရန် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/hotel-executive-who-had-abortion-gets-jail-term|title=Lawyer urges acquittal of woman on zina charges|date=26 November 2010|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> မိသားစု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် စီရင်ပိုင်ခွင့်သည် ရှာရီယာ တရားရုံးတွင်သာ ရှိပြီး အချို့သော ရာဇဝတ်ပြစ်မှုများ ဖြစ်သော ကြာခိုမှု၊ လက်မထပ်မီ လိင်ဆက်ဆံမှု၊ ဓားပြမှု၊ အရက် သောက်သုံးမှုနှင့် အခြား ဆက်စပ်နေသော ပြစ်မှုများတွင်လည်း စီရင် ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ရှာရီယာ ဥပဒေတွင် အခြေခံထားသော ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း၊ ကွာရှင်း ပြတ်စဲခြင်း နှင့် ကလေးငယ်အား အုပ်ထိန်းခြင်း အစရှိသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အစ္စလာမ် ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ အခြေအနေ ဥပဒေသည် မွတ်စလင်များအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု ရှိသကဲ့သို့ မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အပေါ်တွင်လည်း သက်ရောက်မှု ရှိသည်။<ref name="lia" /> မွတ်စလင် မဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများသည်လည်း လက်ထပ်ခြင်း၊ ကွာရှင်းခြင်း နှင့် အုပ်ထိန်းခြင်း စသော ကိစ္စရပ်များ အတွက် ရှာရီယာ ဥပဒေဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခြင်း ခံကြရလေ့ ရှိသည်။<ref name="lia">[http://www.bbc.co.uk/news/uk-28638553 Britons 'liable to Sharia divorces' in UAE – BBC News]. Bbc.co.uk. Retrieved on 26 November 2015.</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် ကျခံစေနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>Evans, Robert. (9 December 2013) [http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 Atheists face death in 13 countries, global discrimination: study] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150613195856/http://www.reuters.com/article/2013/12/10/us-religion-atheists-idUSBRE9B900G20131210 |date=13 June 2015 }}. Reuters. Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref>{{cite web|url=http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/|title=The International Briefing: Persecution of Atheists and Apostates|accessdate=5 April 2016|archivedate=28 April 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150428131415/http://beaveronline.co.uk/the-international-briefing-persecution-of-atheists-and-apostates/}}</ref> ဘာသာတရားအား လှောင်ပြောင်ပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး အစ္စလာမ် ဘာသာကို စော်ကားသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ နိုင်ငံမှ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/uae-to-deport-expats-abusing-religions-2015-07-22-1.597619|title=UAE to deport expats abusing religions|date=22 July 2015|work=Emirates 247}}</ref> ယူအေအီးသည် ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ဟူဒတ်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ အဖြစ် ထည့်သွင်းထားပြီး ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်း သည်လည်း တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref name="shar">{{cite journal|author=Butti Sultan Butti Ali Al-Muhairi |year=1996|jstor=3381546 |title=The Islamisation of Laws in the UAE: The Case of the Penal Code|journal=Arab Law Quarterly|volume=11|issue=4 |pages=350–371}}</ref> ယူအေအီး၏ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁ နှင့် ၆၆ တို့ အရ ဟူဒတ် ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများကို သေဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ပြဋ္ဌာန်း ထားသဖြင့်<ref name="shar" /><ref>Al-Muhairi (1997), Conclusion to the Series of Articles on the UAE Penal Law. Arab Law Quarterly, Vol. 12, No. 4</ref> ဘာသာတရားအား စွန့်လွှတ်ခြင်းသည် ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပြစ်ပေးနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်လေသည်။ အချို့သော အမှုအခင်းများတွင် ယူအေအီးရှိ တရားရုံးများတွင် မုဒိမ်းမှုများကို တိုင်ကြားသော အမျိုးသမီးများအား ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title = UAE imprisoning rape victims under extramarital sex laws – investigation|url = http://www.theguardian.com/world/2015/oct/26/hundreds-of-women-prosecuted-for-extramarital-sex-in-uae-finds-bbc|newspaper = The Guardian|date = 2015-10-26|access-date = 2016-01-29|issn = 0261-3077|language = en-GB|last = Alex|first2 = ra|last2 = Topping}}</ref><ref name=cnn/><ref name=reuters/><ref name=tdb>{{cite web|url=http://www.thedailybeast.com/witw/articles/2013/07/30/dubai-s-progressive-charade.html|title=Dubai's Progressive Charade|work=The Daily Beast|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=nydaily>{{cite web|url=http://www.nydailynews.com/news/world/dubai-rape-vic-arrested-drinking-article-1.1214682|title=Gang-rape victim in Dubai arrested for drinking alcohol: report|work=New York Daily News|accessdate=2016-02-12}}</ref><ref name=latimes>{{cite web|url=http://latimesblogs.latimes.com/babylonbeyond/2010/06/the-court-in-abu-dhabi-ruled-today-that-the-18-year-old-emirati-woman-who-accused-six-men-of-gang-rape-will-serve-a-one-year.html|title=DUBAI: Victim of gang rape sentenced to one year in prison}}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီး တစ်ဦးသည် အမျိုးသား ၃ ဦးမှ အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းကို တိုင်ကြားသည့် အခါ အရက်သောက်သည့် ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=reuters/><ref name=nydaily/> အခြားသော ဗြိတိသျှ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ နေရာတွင် မူးယစ်ခြင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြင်ပ လိင်ဆက်ဆံမှုဖြင့် တရားစွဲခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/> ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှာလည်း အုပ်စုလိုက် မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn/><ref name=reuters>{{cite news |last=Bakr |first=Amena |url=http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 |title=Woman jailed in Dubai after reporting rape hopes to warn others |work=Reuters |date=21 July 2013 |accessdate=5 November 2013 |archivedate=22 July 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130722011055/http://www.reuters.com/article/2013/07/21/us-emirates-courts-norway-idUSBRE96K0AK20130721 }}</ref> အခြားသော အမှုအခင်း တစ်ခုတွင် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် အဲမရိတ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ အမျိုးသား ၆ ဦးမှ အုပ်စုဖွဲ့ မုဒိမ်းကျင့်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော တိုင်ကြားခြင်းကို တရားစွဲဆိုသူမှ ထောင်ဒဏ် နှစ်ရှည် နှင့် ကြိမ်ဒဏ် အပြစ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သဖြင့် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name=bloomberg>{{cite news|url=http://www.bloomberg.com/news/2010-06-07/u-a-e-woman-withdraws-gang-rape-claim-to-avoid-lashes-prison-sentence.html|title=U.A.E. Woman Withdraws Gang-Rape Claim to Avoid Lashes, Prison Sentence}}</ref> ထိုအမျိုးသမီးမှာ ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ကျခံခြင်း ခံခဲ့ရသသည်။<ref name=arabianbusiness>{{cite news|url=http://www.arabianbusiness.com/court-jails-emirati-woman-in-gang-rape-case-290257.html|title=Court jails Emirati woman in gang rape case}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နော်ဝေ အမျိုးသမီး မာတီ ဒါလတ်ဗ်မှ မုဒိမ်းမှုကို တိုင်ကြားသည့် အခါတွင် တရားမဝင် လိင်ဆက်ဆံခြင်း နှင့် အရက်သောက်ခြင်းအတွက် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name=cnn>{{cite news|url=http://www.cnn.com/2013/07/22/world/meast/uae-norway-rape-controversy/index.html|title=Dubai ruler pardons Norwegian woman convicted after she reported rape|work=CNN.com|accessdate=10 September 2013}}</ref> အခြားသော အမျိုးသမီးများကို ခွဲခြားဆက်ဆံထားသော ဥပဒေများလည်း ရှိသည်။ အဲမရိတ် အမျိုးသမီးများသည် လက်ထပ်ရန် နှင့် နောက်တစ်ကြိမ် လက်ထပ်ရန် အမျိုးသား အုပ်ထိမ်းသူထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရန် လိုအပ်သည်။<ref name="maleguardian">{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying#ixzz3F1sb6IYa|work=The National (Abu Dhabi)}}</ref> ထိုလိုအပ်ချက်မှာ ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="maleguardian" /> စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးများမှ မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားကို လက်ထပ်ခြင်းမှာ ဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်။<ref name="religiousfreedom" /> ယူအေအီးတွင် မွတ်စလင် အမျိုးသမီးနှင့် မွတ်စလင် မဟုတ်သော အမျိုးသားတို့ လက်ထပ်ခြင်းမှာ မှောက်မှားမှု ဟု ယူဆပြီး ဥပဒေအရ အပြစ် ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="religiousfreedom">{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127360.htm|title=United Arab Emirates International Religious Freedom Report, Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor (2009)|work=U.S. Department of State}}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းအား ဥပဒေ အရ တားမြစ်ထားပြီး ကျူးလွန်ပါက နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။<ref name="ReferenceB">[http://www.thenational.ae/news/uae-news/public-kissing-can-lead-to-deportation Public kissing can lead to deportation | The National]. Thenational.ae (7 July 2008). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ဒူဘိုင်းတွင် လာရောက်၍ အလုပ်လုပ်ကြသော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများမှာ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံ့ခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref name="news.bbc.co.uk">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/8602449.stm Jailed Dubai kissing pair lose appeal over conviction]. BBC News (4 April 2010). Retrieved on 2015-11-26.</ref><ref name="gulfnews">{{cite web |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 |title=Women get jail and deportation for kissing on Dubai public beach |work=Gulf News |date=25 May 2008 |access-date=9 April 2016 |archive-date=15 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150115034127/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/crime/women-get-jail-and-deportation-for-kissing-on-dubai-public-beach-1.106824 }}</ref><ref name="bbc.com">[http://www.bbc.com/news/10507147 London man tells of 'shock' jailing in Dubai over kiss – BBC News]. Bbc.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ လူမြင်ကွင်းတွင် နမ်းရှုံခြင်းကြောင့် စုံတွဲတစ်တွဲအား ကြိမ်ဒဏ် အချက် ၈၀ အပြစ်ပေးခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=|title=Couple deny kissing on Abu Dhabi Corniche|quote=A man jailed and sentenced to 80 lashes for drunkenly kissing his girlfriend on the Corniche|accessdate=5 April 2016|archivedate=29 June 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170629152756/http://www.thenational.ae/news/uae-news/courts/couple-deny-kissing-on-abu-dhabi-corniche?fb_action_ids=}}</ref> ယူအေအီးတွင် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဖက်ဒရယ် ဥပဒေအရ Whatsapp (ဝှပ်စ်အပ်) ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ဒေါ်လာ ၆၈,၀၆၁ နှင့် ညီမျှသော ဒဏ်ငွေ နှင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရနိုင်ပြီး<ref name="inde">{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html|title=Swearing on Whatsapp 'will result in £40,000 fine and deportation, UAE rules'|date=16 June 2015|work=The Independent|accessdate=9 April 2016|archivedate=5 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305235819/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/swearing-on-whatsapp-will-result-in-40000-fine-and-deportation-uae-rules-10324188.html}}</ref> နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်းများကိုမူ ပြန်ပို့လေ့ ရှိသည်။<ref name="inde" /><ref>{{cite web|url=http://www.ibtimes.co.in/uae-imposes-over-68000-fine-jail-term-swearing-whatsapp-expatriates-face-deportation-636045|title=UAE Imposes over $68,000 Fine, Jail Term for Swearing on Whatsapp; Expatriates Face Deportation|date=16 June 2015|work=International Business Times}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message|title=Man to face trial in UAE for swearing in WhatsApp message|date=16 June 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923094431/http://7days.ae/man-to-face-trial-in-uae-for-swearing-in-whatsapp-message}}</ref><ref>{{cite web|url=https://uk.news.yahoo.com/british-expats-face-being-deported-from-uae-for-swearing-on-whatsapp-161318056.html#GTeWLi4|title=British Expats Face Being Deported From UAE For Swearing On WhatsApp|date=16 June 2015|work=Yahoo News}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဩစတြေးလျ လူမျိုး အရာထမ်း တစ်ဦးမှာ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေါ်တွင် ဆဲဆိုခြင်းကြောင့် ပြန်ပို့ ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post|title=Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post|date=15 July 2015|work=Khaleej Times|access-date=9 April 2016|archive-date=10 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/australian-woman-deported-from-uae-after-facebook-post-599688.html|title=Australian woman deported from the UAE after Facebook post|date=15 July 2015|work=Arabian Business}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.stuff.co.nz/world/australia/70241468/australian-jailed-over-facebook-post-deported-from-abu-dhabi|title=Australian jailed over Facebook post deported from Abu Dhabi|date=15 July 2015|work=Stuff.co.nz}}</ref><ref>{{cite web|url=http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook|title=Expat deported after posting abusive message about parking on Facebook|date=15 July 2015|work=7days.ae|accessdate=9 April 2016|archivedate=23 September 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150923100012/http://7days.ae/expat-deported-after-posting-abusive-message-about-parking-on-facebook}}</ref><ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/uae/crime/australian-expat-deported-following-facebook-post-1.1550807|title=Australian expat deported following Facebook post|date=15 July 2015|work=Gulf News}}</ref> လိင်တူခြင်း ချစ်ကြိုက်ခြင်းကို ဥပဒေ အရတားမြစ်ထားပြီး လိင်တူချစ်ကြိုက်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် သေဒဏ် အပေးခံရနိုင်သော ပြစ်မှု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://arc-international.net/global-advocacy/universal-periodic-review/u/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates|quote=Facts as drug trafficking, homosexual behaviour, and apostasy are liable to capital punishment.}}</ref><ref name="arc.com">{{cite web|url=http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html|title=Man Accused of 'Gay Handshake' Stands Trial in Dubai|accessdate=9 April 2016|archivedate=30 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151030104723/http://www.care2.com/causes/man-accused-of-gay-handshake-stands-trial-in-dubai.html}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတတ် အမျိုးသား တစ်ဦးအား ဂေး ကဲ့သို့ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="arc.com" /> အဘူဒါဘီ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၈၀ အရ သဘာဝ အတိုင်း မဟုတ်သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်ပြီး ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၇၇ အရမူ နှစ်ဦးသဘောတူ ဖြစ်သော်လည်း သဘာဝ မဟုတ်သော လိင်ဆံဆက်ခြင်းကို ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် အထိ အပြစ်ပေးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060614053249/http://sodomylaws.org/world/uae/united_arab_emirates.htm |archivedate=14 June 2006 |title=Federal criminal statute In UAE |work=Sodomylaws.Org }}</ref> ကိုယ်လက်အင်္ဂါကို ဖြတ်တောက်၍ အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ရှာရီယာ တရားရုံး အရ တရားဝင် သော အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Amnesty International Report 1999 – United Arab Emirates|url=http://www.refworld.org/docid/3ae6aa123b.html}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates: Briefing for the Human Rights Council Universal Periodic Review|url=http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf|page=3|access-date=9 April 2016|archive-date=4 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304113649/http://lib.ohchr.org/HRBodies/UPR/Documents/Session15/AE/GIEACPCP_UPR_ARE_S15_2012_GloblaInitiativetoEndAllCorporalPunishmentofChildren_E.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Global Progress|url=http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf|page=3|quote=Punishments include flogging, amputation, and – as retaliation – injury similar to that for which the offender has been convicted of inflicting on the victim.|accessdate=9 April 2016|archivedate=11 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160311055307/http://www.endcorporalpunishment.org/assets/pdfs/states-reports/UnitedArabEmirates.pdf}}</ref><ref>{{cite web|title=United Arab Emirates – Country Reports on Human Rights Practices |url=http://www.state.gov/j/drl/rls/hrrpt/2000/nea/824.htm|quote=In February an Indonesian woman convicted of adultery by the Shari'a court in the Emirate of Fujairah, was sentenced to death by stoning after she purportedly insisted on such punishment. The sentence was commuted on appeal to 1 year in prison, followed by deportation. In June 1998, the Shari'a court in Fujairah sentenced three Omani nationals convicted of robbery to have their right hands amputated. The Fujairah prosecutor's office instead commuted the sentence to a term of imprisonment.}}</ref><ref>{{cite web|title=Defining Sharia's role in the UAE's legal foundation|url=http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation|work=The National (Abu Dhabi)|accessdate=9 April 2016|archivedate=8 April 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160408032610/http://www.thenational.ae/thenationalconversation/comment/defining-sharias-role-in-the-uaes-legal-foundation}}</ref> ကားစင်တင်သတ်ခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် တရားဝင် အပြစ်ဒဏ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.independent.co.uk/news/world/crucifixion-for-uae-murderers-1238085.html|title=Crucifixion for UAE murderers |work=The Independent}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/011/1997/en|title=UAE: Further information on fear of imminent crucifixion and execution|publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/library/info/MDE25/010/1997/en|title=UAE: Fear of imminent crucifixion and execution |publisher=Amnesty International|date=September 1997}}</ref> ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ အပိုဒ် ၁ တွင် အယူဝါဒ ဆိုင်ရာ အပြစ်ပေးမှုများ၊ ဆိုးရွားသော အပြစ်ပေးမှုများ နှင့် သွေးစွန်းသော ငွေကြေးများအတွက် အစ္စလာမ် ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အတိုင်း ကျင့်သုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{cite web|title=Federal Law No (3) of 1987 on Issuance of the Penal Code|url=https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE|work=United Nations Office on Drugs and Crime|accessdate=9 April 2016|archivedate=25 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130525044622/https://www.unodc.org/tldb/showDocument.do?documentUid=6385&country=UAE}}</ref> စော်ဘွားနယ် တစ်ခုချင်းစီမှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မများသည် ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေမှသာ ဖက်ဒရယ် ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မကို ရုပ်သိမ်းလေ့ ရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ နှင့် စော်ဘွားနယ် ဥပဒေ နှစ်ရပ်စလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျင့်သုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite web|title=Measures Against Corruptibility, Gifts and Gratification – Bribery in the Middle East|url=http://www.mafhoum.com/press2/brib76.pdf|work=Arab Law Quarterly}}</ref> ရာမဒန် ဥပုသ်လ အတွင်း နေထွက်ချိန်မှ နေဝင်ချိန်အထိ လူမြင်ကွင်းတွင် အစာစားခြင်း၊ ရေသောက်ခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းတို့ကို ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။<ref name="ramadan" /> ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင်များနှင့် ကလေးသူငယ်များကို ခြွင်းချက် ပေးထားသည်။ ထိုဥပဒေမှာ မွတ်စလင် အပြင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အတွက်လည်း အကျုံးဝင်ပြီး <ref name="ramadan" /> မလိုက်နာပါက အဖမ်းခံရနိုင်သည်။<ref name="Riazat Butt">{{cite news |url= http://www.guardian.co.uk/uk/2011/jul/31/dubai-tourists-must-respect-ramadan |title=Britons warned to respect Ramadan while holidaying in Dubai |author=Riazat Butt |work=The Guardian |date=31 July 2011 |location=London, UK|oclc=60623878 }}</ref> လူမြင်ကွင်းတွင် ကခုန်ခြင်းကိုလည်း ယူအေအီးတွင် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။ <ref>{{cite web|title=Criminal Law of Dubai|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|publisher=lawyersuae.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=المشارق<!-- Bot generated title --> |url=http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 |accessdate=9 April 2016 |archivedate=19 December 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141219073733/http://al-shorfa.com/en_GB/articles/meii/features/2009/03/20/feature-03 }}</ref><ref>[http://www.arabnews.com/node/322024 No dancing in public: Dubai]. Arab News (15 March 2009). Retrieved on 2015-11-26.</ref> ===လူ့အခွင့်အရေး=== ကြိမ်ဒဏ် နှင့် ကျောက်ခဲဖြင့် ထုသတ် အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ယူအေအီးတွင် ဥပဒေမှ ခွင့်ပြုထားသော အပြစ်ပေးမှုများဖြစ်သည်။ ထို အပြစ်ဒဏ်များကို ရှာရီယာ ဥပဒေမှ ရယူထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref name=autogenerated2>{{cite web|title=Divorcees, widows concerned about receiving 'permission' before remarrying |url=http://www.thenational.ae/uae/courts/divorcees-widows-concerned-about-receiving-permission-before-remarrying}}</ref> အချို့သော ယူအေအီးရှိ အိမ်အကူ အလုပ်သမားများမှာ ရှာရီယာ တရားစီရင်မှု၏ အပြစ်ပေးမှုများ ဖြစ်သော ကြိမ်ရိုက်ခြင်း နှင့် ကျောက်ခဲထုသတ်ခြင်းတို့ အတွက် သားကောင်များ ဖြစ်သွားရသည်။<ref name="drm" /> ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်မှု အစီရင်ခံစာတွင် ယူအေအီးအား "မလွတ်လပ်" ဟူသော ကဏ္ဍအောက်တွင် နှစ်စဉ် ထည့်သွင်း ထားသည်မှာ ပထမဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ စ၍ပင် ဖြစ်သည်။<ref name="United Arab Emirates Reports">{{cite web|url=https://freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates|title=United Arab Emirates Reports|work=Freedom House|accessdate=7 May 2015|archivedate=13 May 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150513050714/https://www.freedomhouse.org/report/freedom-world/2014/united-arab-emirates}}</ref> ယူအေအီးသည် အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေးမှ လွတ်ကင်းခဲ့သော်လည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အတွက် တောင်းဆိုကြသော အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အယောက် ၁၀၀ ကျော်မှာ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ၍ ညှင်းပန်း နှိပ်စက် ခံခဲ့ရသည်။<ref name="amnesty.org" /><ref>{{cite web|url=http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18|title=UAE: Ruthless crackdown on dissent exposes 'ugly reality' beneath façade of glitz and glamour|publisher=Amnesty International|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 February 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150210222458/http://www.amnesty.org/en/news/uae-ruthless-crackdown-dissent-exposes-ugly-reality-beneath-fa-ade-glitz-and-glamour-2014-11-18}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူအေအီး အစိုးရသည် တိတ်တဆိတ် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခြင်းများကို တိုးမြှင့် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="hrw">[http://www.hrw.org/news/2012/09/14/uae-enforced-disappearance-and-torture UAE: Enforced Disappearance and Torture | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html Human Rights in the United – UAE: Enforced disappearances continue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126101711/http://www.ic4jhr.net/en/activites/statements/19-uae-enforced-disappearances-continue.html |date=26 November 2015 }}. Ic4jhr.net. Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.echr.org.uk/?p=1214 Emirati victim of enforced disappearance seen in state security prison » Emirates Centre for Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126102027/http://www.echr.org.uk/?p=1214 |date=26 November 2015 }}. Echr.org.uk (14 March 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref>[http://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 UAE must reveal whereabouts of 'disappeared' Libyans and Emiratis: HRW] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180920122856/https://www.middleeasteye.net/news/uae-must-reveal-whereabouts-disappeared-libyans-and-emiratis-human-rights-watch-788745470 |date=20 September 2018 }}. Middle East Eye (6 October 2014). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နိုင်ငံခြားသား အမြောက်အမြားနှင့် အဲမရိတ်နိုင်ငံသားများမှာ အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံခဲ့ကြရသည်။ ယူအေအီး အစိုးရမှ ထိုသူများအား ဖမ်းဆီးထားကြောင်းကို ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ မည်သည့်နေရာတွင် ရှိနေသည်ကို ဖုံးကွယ်ထားကာ ထိုသူများအား ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။<ref name="amnesty">{{cite web |url=http://www.amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |title=Silencing dissent in the UAE |publisher=Amnesty International |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141222042500/http://amnesty.org/en/library/asset/MDE25/018/2014/en/da9909f8-498a-49b0-a1f9-d269f102f8ce/mde250182014en.pdf |archivedate=22 December 2014 |accessdate=11 April 2016 }}</ref><ref name="aohr">{{cite web|url=http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf|title=Forced Disappearances and Torture in the United Arab Emirates|date=November 2014|work=Arab Organisation for Human Rights|accessdate=11 April 2016|archivedate=15 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160115030038/http://aohr.org.uk/images/releases/forced-disappearance-torture-in-UAE.pdf}}</ref><ref name="forced">[https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted UAE's crackdown on democracy short-sighted] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151126114449/https://www.middleeastmonitor.com/articles/middle-east/15084-uaes-crackdown-on-democracy-short-sighted |date=26 November 2015 }}. Middleeastmonitor.com. Retrieved on 26 November 2015.</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့မှ ယူအေအီး အစိုးရ၏ တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းတို့မှာ အလွန်စိုးရိမ်စရာ ကောင်းသော အခြေအနေရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="hrw" /> အာရပ် လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းမှ "ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ဖမ်ဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း" အစီရင်ခံစာအတွက် တရားခံတို့ထံမှ သက်သေ အထောက်အထားများကို ရယူထားခဲ့ပြီး ထိုသူတို့မှ ပြန်ပေးဆွဲခံရပြီး အကျဉ်းစခန်းများတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း နှင့် စော်ကားခြင်းများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ထိုအစီရင်ခံစာတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ပုံ ၁၆ မျိုးကို ဖော်ပြထားခဲ့ပြီး ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ကျင်စက်ဖြင့်တို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်း နှင့် ဆေးကုသမှု ရယူနိုင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။<ref name="aohr" /><ref name="forced" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၉၄ ယောက်တို့မှာ လျှို့ဝှက် အကျဉ်းစခန်းများတွင် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြီး အစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် ကြိုးစားသည်ဟု စွပ်စွဲကာ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/commentisfree/2013/mar/06/uae-trial-94-activists|title=The UAE's bizarre, political trial of 94 activists|work=[[The Guardian]]|author=David Hearst|year=2013}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများမှ ထို တရားစွဲဆိုမှုများ၏ လျှို့ဝှက်မှုများကို ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ဖခင် တရားခံများထဲတွင် ပါဝင်သော အဲမရိတ်နိုင်ငံသား တစ်ဦးမှ ထိုတရားစွဲမှု ကိစ္စအား တွိ လုပ်ခဲ့သည့် အတွက် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၁၀ လ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Man faces 10 months jail for tweets about trial in UAE|url=http://www.cnn.com/2013/04/11/world/meast/uae-twitter-jail/|accessdate=18 April 2013|publisher=CNN|date=11 April 2013|author=Ben Brumfield|author2=Caroline Faraj|author3=Saad Abedine}}</ref> နောက်ဆုံး အနေဖြင့် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတွင် အဘူဒါဘီမှ ညီအစ်မ သုံးဦး ပါဝင်သည်။<ref name='Amnesty'>[https://www.amnesty.org/en/articles/news/2015/02/uae-three-women-held-in-secret-detention-over-tweets/ UAE Three women held in secret detention over tweets | Amnesty International]. Amnesty.org (27 February 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref><ref name=RTFeb15>{{cite news|url=http://rt.com/news/236295-uae-women-secret-detention/|title=3 women risk torture in secret UAE detention over 'I miss my brother' tweet – Amnesty|date=27 February 2015|work=Russia Today|accessdate=11 May 2015}}</ref> ယူအေအီးအစိုးရ၏ စွပ်စွဲချက်ဖြစ်သော ယူအေအီးနိုင်ငံသားများ နှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံအား မတည်မငြိမ် ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နေသည် ဆိုသော အချက်ကို ထင်ရှားစေရန် အတွက် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား မဟုတ်သူများအားလည်း ဖိနှိပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref name="forced" /> နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။ <ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြသော အီဂျစ် နှင့် အခြားနိုင်ငံခြားသားများအား ရက်အနည်းငယ်သာ အချိန်ပေး၍ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာစေသော မှတ်တမ်း မှတ်ရာများ ရှိသည်။ လစ်ဗျား နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref>[http://www.hrw.org/news/2014/10/05/uae-reveal-whereabouts-disappeared-libyans UAE: Reveal Whereabouts of ‘Disappeared’ Libyans | Human Rights Watch]. Hrw.org. Retrieved on 26 November 2015.</ref> နှင့် ကာတာ နိုင်ငံသား နှစ်ဦး<ref name="forced" /><ref name="qta">{{cite web|url=http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf|title=Urgent Action: Enforced Disappearance of Qatari Nationals|publisher=Amnesty International|access-date=11 April 2016|archive-date=25 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141225122354/http://www.amnestyusa.org/sites/default/files/uaa25614.pdf}}</ref> အပါအဝင် နိုင်ငံခြားသားများမှာလည်း တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့မှ ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ကာတာ အမျိုးသားများမှာ ယူအေအီးအစိုးရ၏ ပြန်ပေးဆွဲခြင်းကို ခံကြရပြီး ထိုသူများ မည်သို့ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အစိုးရမှ မိသားစုများ မသိအောင် ဖုံးကွယ်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="forced" /><ref name="qta" /> ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နှင်ထုတ်ခံရသူများ ထဲတွင် လူသိများသော ဘလော့ဂါ နှင့် တွစ်တာ နာမည်ကျော် တစ်ဦး ဖြစ်သူ အီယတ်-အယ်လ်-ဘတ်ဒါဒီလည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ယူအေအီး အာဏာပိုင်များမှ ဖမ်းဆီး၍ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချကာ နိုင်ငံအတွင်းမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="forced" /> ယူအေအီးတွင် တသက်တာလုံး နေထိုင်ခဲ့သော ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံသား တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ့တွင် အမိန့်အတွက် ပြန်လည် စောဒက တက်ခွင့် မရှိခဲ့ပေ။<ref name="forced" /> သူ့အား ပါလက်စတိုင်း နယ်မြေသို့ ပြန်ပို့ရန် မဖြစ်နိုင်သည့် အတွက် မလေးရှားသို့ နှင်ထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="forced" /> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး အစိုးရမှ ပြင်သစ် ဆယ်ကျော်သက် ယောက်ျားလေး တစ်ဦးအား အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကို ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ထိုသူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ပေါ့ဇတစ် ရှိနေသည်ကိုလည်း ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref name="nov1rapecase">{{cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/11/01/world/middleeast/01dubai.html?pagewanted=1&_r=0&ei=5087&em&en=a89b7518628ebf83&ex=1194062400| work=The New York Times|first=Thanassis|last=Cambanis|title=In Rape Case, a French Youth Takes on Dubai|date=1 November 2007}}</ref> သံတမန်ရေးအရ ဖိအားပေးမှုကြောင့် အဲမရိတ် မုဒိမ်း သမားများ ဖမ်းဆီးခံရပြီး အပြစ်ပေးခြင်း ခံကြရသည်။<ref>[http://abcnews.go.com/2020/story?id=3932740&page=1 French Teen's Rape Case Exposes Dubai's Dark Side, ABC News]. Abcnews.go.com (19 February 2009). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ၂၀၀၉ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် ဗွီဒီယို အခွေတစ်ခွေအား ယူအေအီးမှ တိတ်တဆိတ် ခိုးထုတ်လာခဲ့ပြီး ထိုဗွီဒီယိုတွင် ရှိတ် အစ်ဆာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း မှ လူတစ်ဦး (မိုဟာမက် ရှား ပူး) အား ကျာပွတ်၊ လျှပ်စစ် နွားနှင်တံ နှင့် သံချောင်းများ ထိုးထွက်နေသော သစ်သားပြားတို့ဖြင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ၎င်း၏ ကိုယ်ပေါ်မှ ကားဖြင့် ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြတ်ကြိတ်နေသည်ကို ပြထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://abcnews.go.com/Blotter/story?id=7402099|title=ABC News Exclusive: Torture Tape Implicates UAE Royal Sheikh|publisher=ABC News|date=22 April 2009|accessdate=24 September 2013}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အစ်ဆာသည် တရားရုံးသို့လာပြီး အပြစ်မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Bakr1">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member says not guilty of torture|date=14 December 2009|agency=Reuters |url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE5BD3MW20091214|accessdate=10 January 2010}}</ref> အမှုမှာ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အစ်ဆာအား မိုဟာမက် ရှားပူး အား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အတွက် အပြစ် မရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="Bakr2">{{cite news|author=Amena Bakr|title=UAE ruling family member acquitted in torture trial|date=10 January 2010|agency=Reuters|url=http://www.reuters.com/article/idUSTRE60911O20100110|accessdate=10 January 2010}}</ref> လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရေး အဖွဲ့မှ ထိုအမှုကို ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အစိုးရအား ယူအေအီး လုံခြုံရေး အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြား အာဏာပိုင် ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ဖော်ထုတ်ရန်အတွက် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့၍ ဆောင်ရွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Rights group questions UAE trial|date=11 January 2010|publisher=[[Al Jazeera]] |url=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2010/01/2010110164651985697.html|accessdate=11 January 2010}}</ref> အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ထိုဆုံးဖြတ်ချက် အတွက် စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး အဲမရိတ် လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ လူများ အားလုံး "တရားဥပဒေ ရှေ့မှောက်တွင် အညီအမျှ ရှိရမည်" ဟု ဆိုခဲ့ကာ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အား ဂရုတစိုက် ပြန်လည် သုံးသပ်ရန်နှင့် ထိုအမှုအား တရားမျှတမှု အပြည့်အဝ ရှိကြောင်း သေချာအောင် ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=US concern after UAE acquits sheikh in torture case|date=12 January 2010|publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8453280.stm|accessdate=12 January 2010}}</ref> လတ်တလော နှစ်များတွင် ရှီယာ့ မွတ်စလင် ကိုးကွယ်သော နိုင်ငံခြားသား အရာထမ်း များစွာကို ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx|title=Shiites deported from Gulf lament injustice|work=Daily Star|date=4 July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=21 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180821124726/http://www.dailystar.com.lb/News/Politics/2013/Jul-04/222502-shiites-deported-from-gulf-lament-injustice.ashx}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rte.ie/news/2013/0705/460684-syria-hezbollah/|title=Concern over deportations from Gulf Arab states|publisher=Raidió Teilifís Éireann|date=5 July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a.html|title=UAE urged to allow appeal on deportations|work=Financial Times|date=July 2013|access-date=11 April 2016|archive-date=25 May 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170525062330/https://www.ft.com/content/37f1883c-934d-11df-bb9a-00144feab49a}}</ref> အထူးသဖြင့် လက်ဘနွန်မှ ရှီယာ့ မိသားစုများမှာ ပြန်ပို့ခံခဲ့ကြရပြီး ဟေဇဘိုလာ သူပုန်များကို စာနာသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.globalpost.com/dispatch/lebanon/091030/uae-iran-shiites-lebanon|title=UAE deportations raise questions in Lebanon|work=Global Post|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.naharnet.com/stories/en/90286|title=Lebanese Shiites Ousted from Gulf over Hizbullah Ties|publisher=naharnet.com|date=July 2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/01/lebanese-uae-fears-deportation.html|title=Lebanese Living in UAE Fear Deportation|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/02/uae-deports-lebanese-expatriates.html|title=UAE Deports 125 Lebanese Citizens|work=Al Monitor|year=2013}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hrw.org/news/2010/07/19/uaelebanon-allow-lebanesegazan-deportees-appeal|title=UAE/Lebanon: Allow Lebanese/Palestinian Deportees to Appeal|publisher=Human Rights Watch|year=2010}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.al-monitor.com/pulse/politics/2012/06/no-lebanese-ambassador-in-abu-dh.html|title=Lebanese Families in UAE Face Deportations on Short Notice|work=Al Monitor|year=2012}}</ref> အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆိုအရ လတ်တလောနှစ်များတွင် ရှီယာ့ နိုင်ငံခြား အရာထမ်း ၄၀၀၀ ကျော်မှာ ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite web|url=https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf|title=Hezbollah and the Gulf|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155119/https://now.mmedia.me/lb/en/reportsfeatures/hezbollah-and-the-gulf}}</ref><ref>{{cite web|url=http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/|title=Thousands of Shias Deported from UAE|work=majlis.org.uk|accessdate=11 April 2016|archivedate=25 December 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141225122717/http://majlis.org.uk/thousands-of-shias-coercively-deported-from-uae/}}</ref> အမျိုးသမီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများအား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကား နှောင့်ယှက်ခြင်းမှာ အခြား စိုးရိမ်ဖွယ် ကိစ္စတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အိမ်အကူ ဝန်ထမ်းများမှာ ၁၉၈၀ခုနှစ် ယူအေအီး အလုပ်သမား ဥပဒေ ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အလုပ်သမား ဥပဒေကြမ်းဖြင့် လည်းကောင်း အကာအကွယ် ပေးထားခြင်း မရှိပေ။<ref>{{cite web|author=Sarah Leah Whitson |url=http://www.hrw.org/en/news/2007/03/24/uae-draft-labor-law-violates-international-standards|title=UAE: Draft Labor Law Violates International Standards |publisher=Human Rights Watch |date=24 March 2007 }}</ref> အလုပ်သမားများ ဆန္ဒပြပါက ဖိနှိပ်ခံကြရပြီး တရားဥပဒေ ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး အပြည့်အဝ မရဘဲ ဆန္ဒပြသူများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 |title=Indian workers jailed in Dubai over violent protest |agency=Reuters |date=24 February 2008 |accessdate=11 April 2016 |archivedate=6 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141006124224/http://in.reuters.com/article/2008/02/24/idINIndia-32118620080224 }}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာတွင် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုအား အချို့သော လူ့အခွင့်အရေး ပြဿနာများ အတွက် အာရုံစိုက် ရေးသားထားသည်။ ၎င်းတို့ အသားပေး ဖော်ပြထားသည်မှာ အစိုးရ၏ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်နှင့် စုဝေးခွင့်ကို ကန့်သတ်မှု၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးမှုနှင့် ညှင်းပမ်းနှိပ်စက်မှု တို့နှင့်အတူ သေဒဏ် အပြစ်ပေးမှု အကြောင်းတို့ ဖြစ်သညည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား သုံးဦးအား မူးယစ်ဆေးဝါးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရိုက်နှက်ခြင်း နှင့် လျှပ်စစ် ကျင်စက်ဖြင့် တို့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22324220|title=Dubai drugs trial: Mother tells of 'torture horror'|publisher=BBC|date=28 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေးဗစ် ကင်မရွန်း မှ ထိုအမှုအား စိုးရိမ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ယူအေအီး သမ္မတ ရှိတ် ခါလီဖာ ဘင် ဇာယတ် အယ်လ် နာဟာယန်း ယူကေသို့ နိုင်ငံတော် ခရီး လာရောက်သော အခါတွင် ထပ်မံ မေးခွန်း ထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/uk-22334081|title=Dubai drugs trial: David Cameron 'concerned' over torture claims|date=29 April 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> ထိုလူ ၃ ဦးအား အပြစ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထားရာမှ ၂၀၁၃ ဇူလိုင်လတွင် လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/jul/19/dubai-releases-britons-tortured-jailed-drugs|title=Dubai pardons three Britons 'tortured' and jailed over drugs|work=The Guardian|date=19 July 2013|accessdate=2 April 2014}}</ref> [[File:Burj Dubai Construction Workers on 4 June 2007.jpg|thumb|right|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသော တောင်အာရှ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်သားများ]] ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား ယူအေအီး၌ ဆက်ဆံပုံကို ခေတ်သစ် ကျွန်စနစ် အဖြစ် ပုံခိုင်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west|title=Modern Day Slave Labor: Conditions for Abu Dhabi's Migrant Workers Shame the West|accessdate=11 April 2016|archivedate=10 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010155137/https://www.alternet.org/world/modern-day-slave-labor-conditions-abu-dhabis-migrant-workers-shame-west}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများသည် ယူအေအီး၏ အလုပ်သမား အခွင့်အရေးများတွင် အကျုံးမဝင်သဖြင့် အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံရပါက ခုခံနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိပေ။<ref name="mig">{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-3}}</ref> ထို့ပြင် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများအား သပိတ်မှောက်ခြင်းမှလည်း တားမြစ်ထားသည်။<ref name="mig" /><ref>{{cite web|url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2|title=United Arab Emirates|work=International Trade Union Confederation|access-date=11 April 2016|archive-date=1 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180101224409/https://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?lang=en#tabs-2}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ဒါဇင်ပေါင်းများစွာမှာ ဆန္ဒပြသဖြင့် ပြန်ပို့ခြင်း ခံကြရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2013/dec/22/abu-dhabi-migrant-workers-conditions-shame-west|title=Conditions for Abu Dhabi's migrant workers 'shame the west'}}</ref> ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ သမဂ္ဂသို့လည်း ဝင်ရောက်ခွင့် မရှိ၊ ဆန္ဒပြခွင့်လည်း မရှိသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရမှုကို ကန့်ကွက်ရန် နည်းလမ်း မရှိကြပေ။ ဆန္ဒပြသူများမှ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံရမည့်ဘေးနှင့် ပြန်ပို့ခံရမည့် ဘေးတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ကြရရသည်။<ref name="mig" /> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှ ကုလသမဂ္ဂသို့ ယူအေအီးရှိ ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ထောင်ပေါင်းများစွာအား ကျွန်ကဲ့သို့ ခိုင်းစေခံနေရခြင်းကို စုံစမ်းရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theguardian.com/global-development/2014/sep/13/migrant-workers-uae-gulf-states-un-ituc|title=Call for UN to investigate plight of migrant workers in the UAE}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လမ်းပေါ်ရှိ မတော်တဆမှု တစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီး ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းတစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအား တိုက်မိသော ဗွီဒီယို တစ်ခုအား ယူကျုဘ်၌ တင်ထားခဲ့သည်။ ဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းအား ၎င်း၏ ဦးခေါင်းဆောင်းအား ကျာပွတ်သဖွယ် အသုံးပြု ရိုက်နှက်ခဲ့ပြီး မခံချိ မခံသာ ဖြစ်အောင် ပြောဆိုနေသည်မှာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာများမှ ဝင်ရောက် မတားမြစ်မီ အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ခဏမျှ အကြာတွင် ဒူဘိုင်းရဲတို့မှ ထိုဗွီဒီယိုကို ရိုက်ကူးသူအား ဖမ်းဆီးလိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဒေသခံ ယာဉ်မောင်းမှ ယူအေအီး အစိုးရမှ ရာထူးကြီး ဝါကြီး ဝန်ထမ်း တစ်ယောက်ဖြစ်သည်ကို အများ သိရှိလာခဲ့ကြသည်။<ref name="ReferenceA">[http://www.arabianbusiness.com/senior-uae-official-arrested-over-driver-attack-509289.html Senior UAE official arrested over driver attack]. ArabianBusiness.com. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဒူဘိုင်းနှင့် ၎င်းတို့မြို့ နေထိုင်သူများအား အဆိုးဘက်မှ ပုံဖော်ထားသည့် ယူကျုဘ်တွင် တင်ထားသော ဟာသ ဗွီဒီယို တစ်ခု အတွက် အမေရိကန် နိုင်ငံသား တစ်ဦးနှင့် ယူအေအီး နိုင်ငံသား အချို့ကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဗွီဒီယိုမှာ ဆက်တ်ဝါ ဒေသတွင် ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ဂိုဏ်း အဖွဲ့များ ရိုးရှင်းသော လက်နက်များဖြင့် တိုက်ခိုက်နိုင်ရန် သင်ကြား ပြသနေပုံ ဖြစ်ပြီး ထိုရိုးရှင်းသော လက်နက်များတွင် ဖိနပ် စသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်။.<ref>[http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data/crime/2013/December/crime_December24.xml&section=crime "Three held for parody video on Satwa streets"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141018104643/http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=data%2Fcrime%2F2013%2FDecember%2Fcrime_December24.xml&section=crime |date=18 October 2014 }}, ''Khaleej Times'', 9 December 2013. Retrieved 26 January 2014.</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံသားများ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့် အတွက် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချ ခံကြရသည်။ ဩစတြေးလျ အမျိုးသမီးတစ်ဦးမှ တရားမဝင် ပါကင်ထိုးထားသော ကားတစ်စင်း၏ ပုံကို တင်မိရာမှ ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် မကောင်း ရေးသည်ဟု စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် နောင်တွင် ယူအေအီးမှ ပြန်ပို့ခံခဲ့ရသည်။<ref>[http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post Australian woman deported from Abu Dhabi over Facebook post] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910064235/http://www.khaleejtimes.com/nation/crime/australian-woman-deported-from-abu-dhabi-over-a-facebook-post |date=10 September 2015 }}. Khaleej Times. Retrieved on 10 October 2015.</ref> ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် လုံခြံရေး ယန္တရားမှာ အဓမ္မဖမ်းဆီးခြင်း၊ ထင်ရာမြင်ရာ ဖမ်းဆီးခြင်း နှင့် ညှင်းပန်း နှိပ်စက်ခြင်း အစရှိသော ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်မှုနှင့် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်သည်ဟု အစွပ်စွဲခံကြရသည်။<ref>{{cite web |title=Human Rights in The UAE |url=http://www.amnesty.org/en/region/uae |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150213013240/http://www.amnesty.org/en/region/uae |archivedate=13 February 2015 |accessdate=11 April 2016 }}</ref> နောက်ဆုံး အဖြစ်အပျက်မှာ တူရကီ နိုင်ငံသား စီးပွားရေး သမား ဒေါက်တာ အေမာ အယ်လ် ရှာဝါ အား ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်တွင် တိတ်တဆိတ် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Arrest of Dr Al Shawa|url=http://thenewkhaleej.com/ar/node/3863}}</ref> လွတ်လပ်စွာ အသင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ ကန့်သတ်ထားသည်။ အားလုံးသော အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန မှ တဆင့် မှတ်ပုံတင်ရသဖြင့် နိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်သို့ အလိုလို ရောက်ရှိသွားသည်။ ထိုနယ်မြေဒေသအတွင်း နိုင်ငံရေးမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း အခု ၂၀ ခန့်မှာ မှတ်ပုံမတင်ဘဲ လုပ်ဆောင် နေကြသည်။ အသင်းအဖွဲ့များ အားလုံးမှာ ဆင်ဆာ သတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာရပြီး ထုတ်ဝေသည့် စာစောင်များမှာလည်း အစိုးရထံမှ ဦးစွာ ခွင့်ပြုချက် ရယူရသည်။ စီးခရက် ဒူဘိုင်း ဆိုသော ဘလော့ခ်မှာ ဒူဘိုင်းတွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၀ အထိ သီးသန့် ရပ်တည်နေသော ဘလော့ခ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဘလော့ခ်မှာ အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဘလော့ခ်ရပ်ဝန်းတွင် ကြည့်ရှုသူ များပြားသော ဘလော့ခ် တစ်ခု အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်မှာ ယူအေအီး ဆက်သွယ်ရေး စည်းကြပ်မှု အာဏာပိုင်အဖွဲ့မှ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်ကို တားဆီးပိတ်ပင်လိုက်သည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။ ===ဝတ်စားဆင်ယင်မှု=== ယူအေအီးတွင် အလယ်အလတ်မျှသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် ရှိသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်မှာ ဒူဘိုင်း ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Criminal Law of Dubai">{{cite web|url=http://www.lawyersuae.com/court-cases/criminal-law-of-dubai|title=Criminal Law of Dubai}}</ref> ယူအေအီးရှိ ကုန်တိုက် အများစုတွင် အဝင်ဝ၌ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက်ကို ဖော်ပြထားသည်။ <ref name="code">{{cite web|url=http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/|title=UAE: "Dress Modestly" Drive Gains Momentum|access-date=11 April 2016|archive-date=28 October 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141028063728/http://edition.cnn.com/blogarchive/insidethemiddleeast.blogs.cnn.com/2012/05/16/uae-dress-modestly-drive-gains-momentum/}}</ref> ဒူဘိုင်းရှိ ကုန်တိုက်များတွင် အမျိုးသမီးများ အနေနှင့် ၎င်းတို့၏ ပခုံးနှင့် ဒူးခေါင်းတို့ကို ဖုံးလွှမ်းသော အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ရမည် ဖြစ်သဖြင့် လက်ပြတ် ဝင်ဆင်၍ မရပေ။<ref name="code" /><ref name="modest">{{cite web|url=http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230|title=Twitter Campaign Wants Female Visitors To Respect UAE Dress Code in Malls|accessdate=11 April 2016|archivedate=28 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028060915/http://www.mediabistro.com/alltwitter/respect-uae-dress-code_b23230}}</ref><ref name="Dubai Mall dress code">{{cite web|url=http://www.alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg|title=Dubai Mall dress code|accessdate=11 April 2016|archivedate=12 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131212000229/http://alceis.com/sites/default/files/images/dress%20code%20mall.jpg}}</ref><ref name="globalvoicesonline.org">{{cite web|url=http://globalvoicesonline.org/2012/06/24/uae-online-dress-code-campaign-urges-extra-inches-of-clothing/|title=UAE: Dress Code Campaign Urges Extra Inches of Clothing}}</ref><ref name="urge">{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291|title=Dubai shopping malls urge visitors to dress modestly|access-date=11 April 2016|archive-date=2 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102064540/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/dubai-shopping-malls-urge-visitors-to-dress-modestly-1.1208291}}</ref><ref name="dresscodedb">{{cite web|url=http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5|title=Dubai dress code|access-date=11 April 2016|archive-date=14 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214130022/http://flightsdubai.org/dress-code/Dubai-dress-code.php5}}</ref> ယူအေအီး၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကန့်သတ်ချက် အရ အမျိုးသမီးများအား တိုတောင်းသော ဘောင်းဘီတိုများ ဝတ်ဆင်ခွင့် မပြုပေ။ ထို့ပြင် ပြည်သူများအား အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ် ဇာယတ် ဗလီကဲ့သို့သော ဗလီများထဲသို့ ဝင်ရောက်ရာ၌ သင့်တင့်သော ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုး ဝတ်စားကြရန် ပန်ကြားထားသည်။ ==မီဒီယာ== ဖရီးဒမ်းဟောက်စ်၏ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ဖော်ပြရာတွင် ယူအေအီး၏ မီဒီယာအား "လွတ်လပ်မှု မရှိ" ဆိုသော အဆင့်ဖြင့် နှစ်စဉ် သတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.freedomhouse.org/report-types/freedom-press|title=Freedom of the Press}}</ref> နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များ အဖွဲ့ ၏ နှစ်စဉ် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့် ညွှန်းကိန်းတွင် ယူအေအီးသည် ဆိုးရွားသော အဆင့်မှ အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ဒူဘိုင်း မီဒီယာ စီးတီးနှင့် တူးဖိုးဖိုက်ဖိုး တို့သည် ယူအေအီး၏ ပင်မ မီဒီယာဇုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ယူအေအီးသည် အာရပ်တစ်ခွင်လုံးသို့ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်သော ရုပ်သံလွှင့်ဌာန အချို့ အခြေစိုက်ရာ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရုံသံလွှင့် စင်တာ နှင့် အော့ဘစ် ရှိုးတိုင်း ကွန်ယက်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ် မိုဟာမက် ဘင် ရာရှစ် အယ်လ် မက်တွန်းမှ သတင်းသမားများအား ၎င်းတို့၏ အလုပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်များ အတွက် တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းခြခြင်း မရှိစေရဟု အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://docs.google.com/viewer?a=v&q=cache:5g6YUlYAidYJ:www.carnegieendowment.org/files/UAE_APS.doc+uae+government+appoints+all+imams&hl=en&gl=uk&pid=bl&srcid=ADGEESj0L8k7sdundREDL2RHAxLQF1O_e5Bvo5Bl2Hq_1puqFDjc2DfE9hoCBcb9dWNUEBhZhmDHWKHkhd-9ibSEmli_3W59aNVcrDn3FGkjGenIFyZogo1j8DhZR_Yw2EycMUdlbs13&sig=AHIEtbQypf9XPQ-JSOKs0KxjF_hlaIs2lg |title=United Arab Emirates |work=Carnegie Endowment}}</ref>တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ယူအေအီးမှ အများပြည်သူ အေးချမ်းသာယာရေးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော အွန်လိုင်း အချက်အလက်များကို ဖြန့်ဖြူးခြင်းအား တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစိုးရအား ဝေဖန်ခြင်းကို ခွင့်မပြုပေ။ အစိုးရ အရာရှိများနှင့် တော်ဝင် မိသားစုဝင်များကို ဝေဖန်ခြင်း အားလည်း ခွင့်မပြုပေ။ နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သရေကို ညှိုးနွမ်းအောင် သို့မဟုတ် ပျက်စီးအောင် ပြုလုပ်သူများနှင့် ဘာသာရေးအား မလေးမစား ပြုသူများ အား ​ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးလေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-14704229 |title=United Arab Emirates – Media |publisher=BBC News |date=15 June 2012 }}</ref> နိုင်ငံရေး ပယောဂပါသည့် သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို စွက်ဖက်ခြင်းများ အများအပြား ရှိသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး နယ်မြေခံ (အစိုးရ အရာရှိ ) တစ်ဦးမှ နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမား တစ်ဦးအား ရိုက်နှက်သည်ကို ဗွီဒီယို ရိုက်ကူး၍ ယူကျုဘ်သို့ လွှင့်တင်သော ယူကျုဘ် အသုံးပြုသူတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref name="ReferenceA"/> ==စီးပွားရေး== [[File:Skyline-Dubai-2010.jpg|thumb|200px|[[ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့ပြုလုပ်သမျှတွင် အမြင့်ဆုံးသော အဆောက်အဦး ဖြစ်သည်။]] ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ သို့မဟုတ် ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျ နိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး <ref name="Economy2013">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?section=editorschoice&xfile=/data/editorschoice/2013/December/editorschoice_December12.xml |title=UAE's economy growth momentum set to pick up |work=Khaleej Times |date=27 December 2013 |accessdate=5 January 2014 |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140104225058/http://khaleejtimes.com/kt-article-display-1.asp?xfile=%2Fdata%2Feditorschoice%2F2013%2FDecember%2Feditorschoice_December12.xml&section=editorschoice |archivedate=4 January 2014 }}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်း ပြည်တွင်း ထုတ်ကုန် တန်ဖိုး အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၇၇ ဘီလီယံ (အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၃၈ ထရီလီယံ) မျှ ရှိသည်။<ref name="GDP2012">{{cite web |url=http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=/data/uaebusiness/2013/July/uaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness |title=GDP to hit $474.2b in 2018 |work=Khaleej Times |date=4 July 2013 |accessdate=5 January 2014 |archivedate=6 January 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140106040654/http://www.khaleejtimes.com/biz/inside.asp?xfile=%2Fdata%2Fuaebusiness%2F2013%2FJuly%2Fuaebusiness_July19.xml&section=uaebusiness }}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရသည့် အချိန်မှစ၍ ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးသည် ၂၃၁ ဆ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် ဒေါ်လာ ၁.၄၅ ထရီလီယံမျှ ရှိလာခဲ့သည်။ <ref name="Economy2013"/> ယူအေအီးသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်အုပ်စုမှ ထုတ်ဝေသော ၂၀၁၆ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာ၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေး နှင့် အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း များအရ စီးပွားရေး လုပ်ရန် အကောင်းဆုံးနိုင်ငံများတွင် အဆင့် ၃၁ နေရာမှ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။<ref name="Doing Business">{{cite web|url=http://www.doingbusiness.org/rankings|title=Ranking of Economies|work=World Bank Group}}</ref> ယူအေအီးသည် ဂျီစီစီ နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အားဖြင့် နယ်ပယ် အစုံဆုံး ဖြစ်သော်လည်း ယူအေအီး၏ စီးပွားရေးမှာ ရေနံ အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းမှ လွဲ၍ ယူအေအီး၏ အခြားဒေသများမှ ရေနံမှ ရသော အမြတ်ငွေပေါ်တွင်မှာ မှီခိုနေရသည်။ ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့တို့သည် စီးပွားရေးတွင် ပင်မ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် အဘူဒါဘီ အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး ၈၅% မှာ ရေနံ တင်ပို့မှု ပေါ်တွင်သာ အခြေခံသည်။<ref name="WTO Trade Statistic 2009"/> အဘူဒါဘီနှင့် အခြားသော ယူအေအီး စော်ဘွားနယ်တို့သည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ထိန်းသိမ်း လုပ်ဆောင်ကြသော်လည်း ရေနံ နည်းပါးသည့် ဒူဘိုင်းသည် စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက်ရာတွင် ပိုမို ရဲတင်းစွာ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။<ref name="bbc.co.uk"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရေနံ တင်ပို့မှုသည် ယူအေအီး နိုင်ငံ ဘတ်ဂျက်၏ ၇၇% မျှ ရှိသည်။<ref name="lse.ac.uk"/> စီးပွားရေး နယ်ပယ် ဖြန့်ကျက် ရန် အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် ခြင်း မှ ဂျီဒီပီအား ရေနံ တင်ပို့မှုပေါ်သို့ မှီခိုနေခြင်းအား ၂၅% အထိ လျှော့ချနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/> ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၀၇-၂၀၁၀ စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းတွင် ထိခိုက်ခဲ့ပြီး အဘူဒါဘီ၏ ရေနံ ကြွယ်ဝမှု ဖြင့် ကယ်တင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Speaking of Water">{{cite web|url=http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water|title=Speaking of Water|access-date=12 April 2016|archive-date=14 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110514213706/http://www.merip.org/mer/mer254/speaking-water}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ဖက်ညီ ဘတ်ဂျက် ရှိသဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို ညွှန်ပြလျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.wsj.com/articles/dubai-unveils-balanced-budget-for-2015-1420359351|title = Dubai Unveils Balanced Budget for 2015|last = Fitch|first = Asa|date = 4 January 2015|work = The Wall Street Journal|access-date = 12 February 2015}}</ref> ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် ယူအေအီး၏ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံးအတွက် တိုးတက်မှု ပြနေသည့် ကဏ္ဍ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားတို့ အများဆုံး လာရောက် လည်ပတ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။<ref name=tdb /> မာစတာ ကတ်ဒ်၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတဝှမ်း အရောက်သွားရာ မြို့တော်များ ညွှန်းကိန်း၌ ဒူဘိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီသွားတို့ အတွက်ပဉ္စမမြောက် ရေပန်း အစားဆုံး နေရာ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/|title=Dubai Ranks Fifth Among Top Global Destinations For Travellers|work=Gulf Business|accessdate=12 April 2016|archivedate=17 October 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151017061651/http://gulfbusiness.com/2014/07/dubai-ranks-fifth-among-top-global-destinations-travellers/}}</ref> ဒူဘိုင်းသည် ယူအေအီး ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လုပ်ငန်း စီးပွားရေး၏ ၆၆% ကို ရယူထားပြီး အဘူဒါဘီမှာ ၁၆% နှင့် ရှာဂျာမှာ ၁၀% တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ဒူဘိုင်းသည် ၂၀၁၃ တွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၁၀ သန်းကို လက်ခံခဲ့သည်။ ယူအေအီးတွင် ဒေသအတွင်း၌ အတိုးတက်ဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့်ဆုံး အခြေခံ အဆောက်အအုံ ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.theprospectgroup.com/infrastructure-in-the-united-arab-emirates-uae-81876/|title=Infrastructure in the United Arab Emirates (UAE)|work=The Prospect Group}}</ref> ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ယူအေအီးသည် အခြေခံ အဆောက်အအုံအတွက် ဒေါ်လာ ဘီလီယံပေါင်း မြောက်မြားစွာ သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုတိုးတက်မှုများမှာ စော်ဘွားနယ် အကြီးများ ဖြစ်သော အဘူဒါဘီနှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် ပို၍ ထင်ရှားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ စော်ဘွားနယ်များမှာလည်း နောက်မှ လိုက်လာလျက် ရှိနေကြပြီး လူနေရန်နှင့် စီပွားရေး ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်သူများကို အဓိက အခွင့်အရေးများ ပြန်လည် ပေးအပ်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.slideshare.net/arunkodiyeri/uae-yearbook-2009 |title=UAE yearbook 2009 |publisher=Slideshare.net }}</ref> အစိုးရ၏ ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ဒူဘိုင်းဝေါလ်မှ အကြွေးပေးရန် အချိန်ဆွဲသည့် အခါတွင် ဒူဘိုင်းရှိ အိမ်ခြံမြေဈေးများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးမှာ နိုင်ငံခြား အလုပ်သမားများ နှင့်ပင် ရပ်တည်နေရပြီး အဲမရိတ် အလုပ်သမား များဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခြင်းမှာလည်း ကောင်းကျိုး အနည်းငယ်သာ ရရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.asiantribune.com/news/2009/11/29/seismic-activities-dubai-property-bubble-and-inevitable-consequences |title=The Seismic Activities of Dubai Property Bubble and Inevitable Consequences |work=Asian Tribune |date=9 November 2009 }}</ref> ယူအေအီး ဥပဒေမှ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ခွင့်ပြုမထားပေ။<ref name="ituc"/> စုပေါင်း၍ ညှိနှိုင်းခွင့်နှင့် စုပေါင်း၍ ဆန္ဒပြခွင့်တို့ကိုလည်း အသိအမှတ် ပြုမထားပေ။ အလုပ်သမား ဝန်ကြီးဌာနသည် အလုပ်သမားများအား အလုပ်ခွင်တွင် အတင်းအကျပ် ပြန်ဆင်းခိုင်းရန် အတွက် အခွင့် အာဏာ ရှိသည်။ ဆန္ဒပြခြင်းတွင် ပါဝင်သော ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများမှာ ၎င်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ခွင့် ပါမစ်ကို ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရပြီး ပြန်ပို့ ခံရလေ့ ရှိသည်။ <ref name="ituc">{{cite web | url=http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 | title=United Arab Emirates | work=ITUC | access-date=12 April 2016 | archive-date=1 February 2014 | archive-url=https://web.archive.org/web/20140201231308/http://survey.ituc-csi.org/United-Arab-Emirates.html?edition=336 }}</ref> ထိုမျှသာမက အလုပ်သမား အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်းပါက ခွဲခြားဆက်ဆံမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေ လွန်စွာ နည်းပါးသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကဏ္ဍရှိ အလုပ်နေရာများတွင် အဲမရိတ်များ နှင့် အခြား ဂျီစီစီ အာရပ်နိုင်ငံသားများ နှိုင်းယှဉ်ပါက ယှဉ်ပြိုင်သူများလောက် အရည်အချင်း သို့မဟုတ် လုပ်ကိုင်ချင်စိတ် မရှိသော်လည်း အဲမရိတ် နိုင်ငံသား များကို ဦးစားပေး ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသား အလုပ်သမား ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်သည် အစိုးရ ရာထူးများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပြီး ကျန်သူများထဲမှ အတော်များများမှာ နိုင်ငံပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဒူဘိုင်း အိမ်ရာ တို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် နေကြသည်။<ref>{{cite book |last=Krane |first=Jim |title=City of Gold: Dubai and the Dream of Capitalism |url=https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran |place=New York, NY|publisher=St. Martin's Press |year=2009 |pages=[https://archive.org/details/cityofgolddubaid0000kran/page/267 267]–270 |isbn=978-0-312-53574-2}}</ref> အကောင်းဘက်မှ ပြောရမည်ဆိုလျှင် လတ်တလော Bayt.com ၏ စစ်တမ်းအရ ယူအေအီးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ၅၆% မှာ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး တိုးတက်လာလိမ့်မည်ဟု ယူဆလျက် ရှိကြသည်။<ref>[http://img.b8cdn.com/images/uploads/article_docs/bayt_cci_report_2015_edited_24462_EN.pdf ''Bayt.com Middle East Consumer Confidence Index – March 2015''], Bayt.com. Retrieved 1 July 2015</ref> ==သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး== ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် ဖြတ်သန်းမှုတွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီး လန်ဒန် ဟိသရိုး လေဆိပ်ကို ကျော်တက်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url = http://www.telegraph.co.uk/finance/newsbysector/transport/11372616/Dubai-overtakes-Heathrow-to-become-worlds-busiest-airport.html|title = Dubai Overtakes Heathrow To Become World's Busiest|last = Anderson|first = Elizabeth|date = 27 January 2015|work = The Telegraph|access-date = 12 February 2015}}</ref> ၇၅၀မိုင် (၁၂၀၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဖြတ်သန်းကာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ အဓိက မြို့ကြီးများနှင့် ဆိပ်ကမ်းမြို့များကို ဆက်စပ်ထားသည့် နိုင်ငံတော် ရထားလမ်းမှာ ဖောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="IRJMar12">{{cite news|url=http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html|title=From sand to sea|work=International Railway Journal|date=21 March 2012|accessdate=12 April 2016|archivedate=23 March 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323024811/http://www.railjournal.com/index.php/freight/from-sand-to-sea.html}}</ref> ဒူဘိုင်း မက်ထရိုသည် အာရပ်ကျွန်းဆွယ်တွင် ပထမဆုံး မြို့ပြ ရထား ကွန်ယက် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/8247330.stm|title=Will metro change Dubai car culture?|date=11 September 2009|publisher=BBC News}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အဓိက ဆိပ်ကမ်းများမှာ ခါလီဖာ ဆိပ်ကမ်း၊ ဇာယတ်ဆိပ်ကမ်း၊ ဂျီဘဲလ် အလီ ဆိပ်ကမ်း၊ ရာရှစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ခါလစ် ဆိပ်ကမ်း၊ ဆာအိ ဆိပ်ကမ်း နှင့် ခိုရ်ဖာကန် ဆိပ်ကမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080714124311/http://www.uae.gov.ae/Government/ports.htm|archivedate=14 July 2008 |title=UAE Ports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ယူအေအီးတွင် တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး အော်ပရေတာ နှစ်ခုရှိပြီး အဲတီစလတ် နှင့် ဒူဟု ခေါ်သော အဲမရိတ် အင်တီဂရိတ်တက် တယ်လီကွန်မျူနီကေးရှင်း ကုမ္ပဏီတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲတီစလတ်သည် တစ်ဦးတည်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဒူ မှ မိုဘိုင်း ဝန်ဆောင်မှုကို စတင်သည် အထိ ဖြစ်သည်။<ref name=etisalatmon>{{cite web|url=http://opennet.net/sites/opennet.net/files/united_arab_emirates.pdf |title=United Arab Emirates |work=OpenNet Interactive |format=PDF}}</ref> အင်တာနက် အသုံးပြုသူမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ၀.၉၀၄ သန်းမှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၂.၆၆ သန်းအထိ တိုးမြင့်လာလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web|url=http://emiratesseo.com/uae-telecom-market-grows-competition/ |title=UAE telecom market grows with competition &#124; Mobile telecomms report |publisher=Ameinfo.com }}</ref> စည်းကမ်းကြီးကြပ်သူဖြစ်သော တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကြီးကြပ်မှု အာဏာပိုင် အဖွဲ့မှ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ ဖော်ပြပါရှိသော ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များကို ကန့်သတ်ထားရန် မလုပ်မနေရ အမိန့်ထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/uae-reports-high-website-censorship |title=UAE reports high website censorship|work=The National Newspaper |date=12 June 2009 }}</ref> ===အိတ်စပို ၂၀၂၀=== ယူအေအီးသည် အိတ်စပို ၂၀၂၀ ကို ဒူဘိုင်းတွင် ကျင်းပရန် အတွက် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင် တင်သွင်းရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.emirates247.com/news/emirates/expo-impact-uae-to-see-35bn-contracts-2013-11-29-1.529632|title=Expo impact: UAE to see $35bn contracts – Emirates 24/7|author=WAM|work=Emirates 24/7|accessdate=8 September 2014}}</ref><ref name="wam.ae">{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html|title=Hosting of Expo 2020 unprecedented achievement for the region, says Sultan Al Jaber – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143354/http://www.wam.ae/en/news/economics/1395242927600.html}}</ref> ထိုသို့ အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းမှာ ဒေသအတွင်းတွင် ယခင်က မရှိခဲ့ဖူးသော ကိစ္စတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html|title=Dubai Expo will open up unlimited opportunities – WAM|accessdate=8 September 2014|archivedate=7 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140907143309/http://www.wam.ae/en/news/general-emirates/1395248889963.html}}</ref> ကမ္ဘာ့ အိတ်စပိုသည် ကမ္ဘာ့တဝှမ်းမှ လူများ တွေ့ဆုံ၍ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဝေမျှခြင်း နှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး၊ အစဉ်တစိုက် ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ဖွံ့ဖြိုးမှုများ နှင့် ဘဝ အရည်အသွေးကို တိုးမြှင့်ခြင်း အစရှိသာ ကိစ္စရပ်များတွင်လည်း ရှေ့ဆက်ရန် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သော ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အိတ်စပိုများသည် စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် လူမှုရေး ပြောင်းလဲ တိုးတက်မှုများ အတွက် အထောက်အကူ ဖြစ်စေပြီး အိမ်ရှင်နိုင်ငံ နှင် အိမ်ရှင်မြို့ တို့အတွက် အမှတ်ရစရာ အမွေ တစ်ခု အဖြစ် ကျန်ရစ်ခဲ့စေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.cssgroupsite.com/lighthouse/expo-2020-what-it-means-to-us/|title=Expo 2020...What it Means to Us? |work=CSS Light House|accessdate=8 September 2014}}</ref> ==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ== {{Historical populations |align=right |percentages = |၁၉၆၃|95,000 |၁၉၆၈ |180,226 |၁၉၇၅|557,887 |၁၉၈၀|1,042,099 |၁၉၈၅ |1,379,303 |၁၉၉၅ |2,411,041 |၁၉၉၉ |2,938,000 |၂၀၀၅ |4,106,427 |၂၀၁၀ |8,264,070 |၂၀၁၁ |8,925,096 |၂၀၁၂ | 9,205,651 |၂၀၁၃ |9,346,129 |<ref name=PopulationWorldBank/> |footnote= ရင်းမြစ်များ:<ref name="UAE"/><ref>{{cite web |url=http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |title=United Arab Emirates |work=World Gazetteer |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131127094854/http://world-gazetteer.com/wg.php?x=1245683461&men=gpro&lng=en&des=gamelan&geo=-267&srt=npan&col=abcdefghinoq&msz=1500&geo=-12 |archivedate=27 November 2013 |accessdate=12 April 2016 }}</ref>}} ယူအေအီး၏ လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်မှု ပုံစံမှာ အလွန်ပင် ထွေပြားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ယူအေအီး၏ ခန့်မှန်း လူဦးရေမှာ ၈,၂၆၄,၀၇၀ ဖြစ်ပြီး<ref name="UAE">{{cite web |url=http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf |title=UAE National Bureau of Statistics |format=PDF |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 October 2013 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20131008044353/http://www.uaestatistics.gov.ae/ReportPDF/Population%20Estimates%202006%20-%202010.pdf }}</ref> ၎င်းတို့ထဲတွင် ၁၃% မျှသာ ယူအေအီး နိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အဲမရိတ်များ ဖြစ်ကြပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.thenational.ae/news/uae-news/population-leaps-to-8-19-million |title=Population leaps to 8.19 million |work=The National|location=Abu Dhabi |date=30 May 2010 }}</ref> လူဦးရေ၏ ရာခိုင်နှုန်း အများစုမှာ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.un.org/esa/population/meetings/EGM_Ittmig_Arab/P02_Kapiszewski.pdf |title=Arab versus Asian migrant workers in the GCC countries |work=UN Department of Economic and Social Affairs |format=PDF |date=22 May 2006 |author=Andrzej Kapiszewski}}</ref> နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုနှုန်းမှာ ၂၁.၇၁ ဖြစ်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in |title=Net migration rate |publisher=Cia.gov |accessdate=12 April 2016 |archivedate=8 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160308042938/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2112rank.html?countryName=India&countryCode=in&regionCode=sas&rank=85#in }}</ref> ယူအေအီး၏ ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ ၁၇၏ အပိုဒ် ၈ အရ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီးတွင် အနှစ် ၂၀ နေထိုင်ပြီးပါက နိုင်ငံသား အဖြစ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး လိုအပ်ချက်များမှာ ပြစ်မှု တစ်ခါမျှ ကျူးလွန်ခဲ့ဖူးခြင်း မရှိရန် နှင့် အာရပ်ဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောတတ်ရန် တို့ ဖြစ်သည်။<ref>Camille Paldi (13 July 2010) [http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports UAE Islamic Finance] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130226044910/http://ilovetheuae.com/2010/07/13/federal-law-no-17-concerning-nationality-and-passports |date=26 February 2013 }}. I Love The UAE. Retrieved 27 September 2013.</ref> သို့သော်လည်း ယနေ့ကာလတွင် နိုင်ငံသား အဖြစ်ကို အလွယ်တကူ ပေးလေ့ မရှိဘဲ နိုင်ငံအတွင်း နေထိုင်သော လူအများအပြားမှာ ဘီဒွန်းဟု ခေါ်သော နိုင်ငံမရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသား ၁.၄ သန်း ရှိသည်။<ref name=natur>Habboush, Mahmoud. (10 October 2013) [http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 Call to naturalise some expats stirs anxiety in the UAE] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140714171325/http://uk.reuters.com/article/2013/10/10/uk-emirates-citizenship-feature-idUKBRE99904J20131010 |date=14 July 2014 }}. Uk.reuters.com. Retrieved on 10 October 2015.</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သော လူဦးရေမှာ အမျိုးမျိုး အထွေထွေ ဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ၏ အဆိုအရ ၁၉% မှာ အဲမရိတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၃%မှာ အခြား အာရပ်များဖြစ်သော အီဂျစ်လူမျိုးများ၊ ဂျော်ဒန်လူမျိုးများ နှင့် အီရန်လူမျိုးများ တို့ ဖြစ်ကြကာ ၅၀% မှာ တောင်အာရှသားများ ဖြစ်ပြီး ၈%မှာ အခြားသော လူမျိုး ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်ကာ အနောက်တိုင်းသား များနှင့် အရှေ့အာရှသားများ ဖြစ်ကြသည်။ (၁၉၈၂ ခန့်မှန်းချက်အရ)<ref name=WorldFactbook/> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများမှ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၁၆.၅% မျှ ရှိပြီး တောင်အာရှသားများ( ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ပါကစ္စတန်၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ) မှာ အများဆုံး အစု ဖြစ်ကာ စုစုပေါင်း၏ ၅၈.၄% မျှ ရှိကာ အခြားအာရှသားများ ဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အီရန်နိုင်ငံသားများ<ref>"[http://www.migrationpolicy.org/article/labor-migration-united-arab-emirates-challenges-and-responses Labor Migration in the United Arab Emirates: Challenges and Responses]". Migration Policy Institute. 18 September 2013.</ref> မှာ လူဦးရေ၏ ၁၆.၇% မျှ ရှိပြီး အနောက်တိုင်းသား အရာထမ်းများမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၈.၄% မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com">{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/uae-population-hits-6m-emiratis-make-up-16-5--12137.html |title=UAE population hits 6m, Emiratis make up 16.5%|publisher=ArabianBusiness.com |author= Andy Sambidge|date=7 October 2009}}</ref> အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသား နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများမှာ ဒူဘိုင်း၊ ရှာဂျာ နှင့် အက်ဂျ်မန် အစရှိသော စော်ဘွားနယ် သုံးခုတွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ပုံကျော် (၃၇%) မျှ ရှိသည်ကို ယူရိုမော်နီတာ အင်တာနေရှင်နယ် အမည်ရသော ဈေးကွက် သတင်းအချက်အလက် စုဆောင်းရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုမှ ပြောကြားထားသည်။ ထို စော်ဘွားနယ် ၃ ခုတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော နိုင်ငံသားများမှာ အိန္ဒိယ (၂၅%) ၊ ပါကစ္စတန် (၁၂%)၊ အဲမရိတ် (၁၂%)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (၇%)၊ ဖိလစ်ပိုင် (၅%) တို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|title = Indians, Pakistanis make up 37% of Dubai, Sharjah, Ajman population|url = http://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336|website = gulfnews.com|accessdate = 7 August 2015|archive-date = 29 July 2018|archive-url = https://web.archive.org/web/20180729141543/https://gulfnews.com/news/uae/society/indians-pakistanis-make-up-37-of-dubai-sharjah-ajman-population-1.1562336}}</ref> ဥရောပ သားများ နေထိုင်မှုမှာလည်း တိုးပွားလျက် ရှိပြီး အထူးသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှု စုံလင်သော ဒူဘိုင်းကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm |title=Expat numbers rise rapidly as UAE population touches 6m |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=9 October 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091009033650/http://www.uaeinteract.com/docs/Expat_numbers_rise_rapidly_as_UAE_population_touches_6m/37883.htm }}</ref> ဥရောပ၊ ဩစတြေးလျ၊ မြောက်အမေရိက နှင့် လက်တင်အမေရိကတို့မှ အနောက်တိုင်းသား ဝန်ထမ်းများမှာ ယူအေအီး လူဦးရေ အတွင်း ၅၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။<ref name="arabianbusiness.com"/><ref>{{cite web |last=Mcintosh |first=Lindsay |url=http://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 |title=Terror red alert for 100,000 British expats in Dubai |work=The Scotsman |date=16 June 2008 |accessdate=12 April 2016 |archivedate=21 August 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180821223235/https://www.scotsman.com/news/terror_red_alert_for_100_000_british_expats_in_dubai_1_1173062 }}</ref> ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသား ၁၀၀,၀၀၀ ကျော် နိုင်ငံ အတွင်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news|author=[[Giles Whittell]] |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100525100904/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/middle_east/article7061449.ece |archivedate=25 May 2010 |title=British pair face jail for kissing in Dubai restaurant |work=The Times |date=15 March 2010}}</ref> ကျန်ရှိသော လူဦးရေမှာ အာရပ်နိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။<ref name=WorldFactbook/><ref>{{cite web|url=http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709123331/http://archive.arabnews.com/?page=7&section=0&article=53888&d=3&m=11&y=2004|archivedate=9 July 2012|title=Editorial: The Ideal Prince |publisher=Arabnews.com |date=3 November 2004 }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေ ၈၈%မှာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Table 3.10 Urbanization |work=World Development Indicators |format=PDF |url=http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090325215156/http://devdata.worldbank.org/wdipdfs/table3_10.pdf |archivedate=25 March 2009 |deadurl=unfit }} </ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်း အရ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၆.၇ နှစ် ဖြစ်သဖြင့် အခြား မည်သည့် အာရပ်နိုင်ငံထက် မဆို မြင့်မားသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae |title=Life expectancy at birth |work=The World Factbook |accessdate=12 April 2016 |archivedate=6 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160306230455/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2102rank.html?countryName=United%20Arab%20Emirates&countryCode=ae&regionCode=mde&rank=71#ae }}</ref><ref name="uaeinteract2">{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm |title=Average life expectancy in UAE rises to 75 years |publisher=Uaeinteract.com |accessdate=12 April 2016 |archivedate=22 June 2013 |archiveurl=https://www.webcitation.org/6HZmnjWR6?url=http://www.uaeinteract.com/docs/Average_life_expectancy_in_UAE_rises_to_75_years/7752.htm }}</ref> ယောက်ျား မိန်းမ အချိုးမှာ စုစုပေါင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၂ ဖြစ်ပြီး ၁၅ နှစ်မှ ၆၅ နှစ်အတွင်း လူဦးရေ အတွက် ၂.၇၅ ဖြစ်သဖြင့် ယူအေအီး၏ ကျားမ မညီမျှမှုမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာတာနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html|title=Sex ratio|work=The World Factbook|accessdate=12 April 2016|archivedate=30 November 2013|archiveurl=https://www.webcitation.org/6LWbhGP6T?url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2018.html}}</ref> ===ဘာသာရေး=== {{bar box |title=ယူအေအီးရှိ ဘာသာတရားများ (ပြူး သုတေသန)<ref name=pew>[http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 Pew Research Center's Religion & Public Life Project: United Arab Emirates] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180814201444/http://www.globalreligiousfutures.org/countries/united-arab-emirates/religious_demography#/?affiliations_religion_id=0&affiliations_year=2010 |date=14 August 2018 }}. Pew Research Center. 2010.</ref><ref>[http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/2007/90223.htm United Arab Emirates]. International Religious Freedom Report 2007. State.gov. Retrieved 27 September 2013.</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=ဘာသာ |right1=ရာခိုင်နှုန်း |float=right |bars= {{bar percent|မွတ်စလင်|green|77}} {{bar percent|ကက်သလစ်|yellow|10}} {{bar percent|ဟိန္ဒူ|red|4}} {{bar percent|ဗုဒ္ဓဘာသာ|orange|2}} {{bar percent|ပရိုတက်စတင့်|blue|1}} {{bar percent|ရှေးရိုးခရစ်ယာန်|purple|1}} {{bar percent|အခြား|gray|1}} {{bar percent|မရှိ|black|1}} }} အစ္စလာမ်သည် အမျာဆုံး နှင့် ယူအေအီး၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြား ဘာသာဝင်များကို လက်ခံသော ပေါ်လစီကို ကျင့်သုံးပြီး မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ၏ ကိစ္စရပ်များတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခဲသည်။<ref name=autogenerated1>{{cite web|url=http://www.state.gov/j/drl/rls/irf/religiousfreedom/index.htm?year=2012&dlid=208416|title=International Religious Freedom Report for 2012 – United Arab Emirates|work=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor }}</ref> ထို့အတူပင် မွတ်စလင် မဟုတ်သူများ အနေနှင့်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ နှင့် မွတ်စလင်များအား အစ္စလာမ်ဘာသာ အတိုင်း ကြီးပြင်းအောင် မွေးမြူခြင်းတို့ကို ဝင်ရောက် မစွက်ဖက်ရန် တားမြစ်သည်။ အစိုးရသည် အခြားဘာသာ တရားများ ပြန့်ပွားစေရန် မည်သည့်မီဒီယာကို မဆို အသုံးပြုခြင်းကို တားမြစ်ပြီး ထိုသို့သော လုပ်ရပ်ကို သိမ်းသွင်းခြင်းဟု မှတ်ယူသည်။ နိုင်ငံတဝှမ်းလုံးတွင် ခရစ်ယာန် ဘုရားကျောင်း ၃၁ ကျောင်း၊ ဘာ ဒူဘိုင်းတွင် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း တစ်ခု၊ <ref>{{cite web |author=Bassma Al Jandaly |url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 |title=Churches and temples in the UAE |work=Gulf News |date=5 April 2008 |access-date=12 April 2016 |archive-date=12 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150112123921/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/general/churches-and-temples-in-the-uae-1.96526 }}</ref> ဂျီဘဲလ် အလီတွင် ဆစ်ခ ဂုရုဒွာရ ကျောင်းတစ်ခုနှင့် အယ်လ် ဂါဟွတ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်း တစ်ကျောင်း ရှိသည်။ စီးပွားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၀၀၅ ခုနှစ် စာရင်းအရ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၇၆%မှာ မွတ်စလင်၊ ၉% မှာ ခရစ်ယာန် နှင့် ၁၅% မှာ အခြား (အဓိက အားဖြင့် ဟိန္ဒူ) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=religiousfreedom/> လူဦးရေ စာရင်းတွင် ခေတ္တလာလည်သူများ နှင့် အလုပ်သမား များကို ထည့်သွင်း ရေတွက်ချင်း မရှိဘဲ ဘာဟိုင်း နှင့် ဒရုဇ် တို့ကို မွတ်စလင် အဖြစ် ထည့်သွင်း ရေတွက်သည်။<ref name=religiousfreedom/> အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများတွင် ၈၅% မှာ ဆွန်နီ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁၅%မှာ ရှီယာ့ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြကာ ရှီယာ့ အများစုမှာ ရှာဂျာ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့တွင် စုစည်းလျက် ရှိသည်။<ref name="religiousfreedom"/> အိုမန်မှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူတို့မှာ အီဘာဒီများ ဖြစ်ပြီး ဆူဖီတို့၏ အယူအဆများလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.investigativeproject.org/documents/testimony/337.pdf |title=Islam: Sunnis and Shiites |publisher=investigativeproject.org |format=PDF |date=23 February 2004}}</ref> ===အကြီးဆုံးမြို့များ=== {{အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးများ}} ===ဘာသာစကားများ=== အာရပ်ဘာသာစကားသည် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံတော် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အဲမရိတ်နိုင်ငံသားတို့သည် အာရပ်ဘာသာစကားကို ပင်လယ်ကွေ့ပုံစံ ပြောဆိုကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Christensen|first=Shane|title=Frommer's Dubai|year=2010|work=John Wiley & Sons|isbn=978-0-470-71178-1|page=174}}</ref> ထိုဒေသကို ဗြိတိသျှတို့က ၁၉၇၁ အထိ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလိပ် ဘာသာစကားမှာ ယူအေအီးတွင် အများသုံး ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဒေသတွင်း အလုပ်အတော်များများကို လျှောက်နိုင်ရန် အတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးမှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အမျိုးမျိုးတို့ နေထိုင်ကြသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများကိုလည်း သုံးနှုန်းခြင်းများ ရှိသည်။ ==ယဉ်ကျေးမှု== [[File:Deira Souk on 9 May 2007 Pict 2.jpg|thumb|ဒူဘိုင်းမြို့ ဒေရာအရပ်ရှိ ရိုးရာ လေဟာပြင်ဈေး]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရပ် ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်တွင် အခြေခံထားပြီး ပါရှား၊ အိန္ဒိယ နှင့် အရှေ့အာဖရိက ယဉ်ကျေးမှုတို့မှလည်း လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref name="folk"/> အာရပ် နှင့် ပါရှား ပုံစံယူထားသော ဗိသုကာ လက်ရာတို့မှာ ဒေသခံ အဲမရိတ်တို့၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာကို ပြဆိုနေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="loc">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=SkCtS-n7GEEC&pg=PA430 |title=Handbook of Islamic Marketing|page=430|quote=Arabian and Persian inspired architecture is part of the expression of a 'local' identity.}}</ref> အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါရှား ယဉ်ကျေးမှု အငွေ့အသက်များ ဖုံးလွမ်းနေသည်ကို ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ကျေးလက် အနုပညာတို့တွင် သိသာစွာ တွေ့ရသည်။<ref name="folk">{{cite book |url=https://books.google.com/books?id=UMldAgAAQBAJ&pg=PA167 |title=Folklore and Folklife in the United Arab Emirates|page=167 }}</ref> ဥပမာအားဖြင့် ဘာဂျီးလ် ခေါ် လေခံများမှာ ရိုးရာ အဲမရိတ် ဗိသုကာ ပညာ၏ အမှတ်အသား တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပါရှား ဗိသုကာ၏ ဩဇာ သက်ရောက်မှု တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="folk"/> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ရှိသည်။<ref name=migrationinformation>{{cite web|url=http://www.migrationinformation.org/dataHub/GCMM/Dubaidatasheet.pdf |title=Country and Metropolitan Stats in Brief |format=PDF}}</ref> ဒူဘိုင်း၏ အဓိက အားလပ်ရပ်များတွင် ရာမဒန် ဥပုသ်လကို ကုန်ဆုံးသည့် နေ့ဖြစ်သော အစ်နေ့ နှင့် အမျိုးသားနေ့ သို့မဟုတ် အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုကို စတင်တည်ထောင်သည့် နေ့ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက် တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080503011056/http://www.gowealthy.com/gowealthy/wcms/en/home/articles/entertainment/events-and-festivals/Official-holidays-in-UAE-kvOQ0zrKKl.html|archivedate=3 May 2008 |title=Official holidays in UAE |publisher=Gowealthy.com }}</ref> အဲမရိတ်အမျိုးသားများမှာ ခြေချင်းဝတ်ထိ ရှည်လျားပြီး အဖြူရောင် သိုးမွေး သို့မဟုတ် ချည်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော ကန်ဒူရာခေါ် အဝတ်အစားကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြပြီး အဲမရိတ် အမျိုးသမီး များမှာမူ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဖုံးလွှမ်းထားသော အပေါ်ဝတ် ဖြစ်သည့် အာဘာယာကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |title=UAE National Clothing |publisher=Grapeshisha.com |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120104204209/http://www.grapeshisha.com/about-uae/uae-clothing.html |archivedate=4 January 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> ရှေးခေတ် အဲမရိတ် ကဗျာများတွင် ၈ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် အယ်လ် ခါလေး ဘင် အာမက်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို အထင်အရှား တွေ့ရသည်။ ယူအေအီးတွင် အစောဆုံး အဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ထားသော ကဗျာဆရာမှာ အီဘင် မာဂျစ် ဖြစ်ပြီး ၁၄၃၂ ခုနှစ် နှင့် ၁၄၃၇ ခုနှစ်ကြားတွင် ရပ်စ် အယ်လ် ခိုင်းမား၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော အဲမရိတ် စာရေးဆရာများမှာ မူဘာရတ် အယ်လ် အိုခေးလီ (၁၈၈၀-၁၉၅၄)၊ ဆာလမ် ဘင် အလီ အယ်လ် အိုဝိုက်စ် (၁၈၈၇-၁၉၅၉) နှင့် အာမက် ဘင် ဆူလာယမ် (၁၉၀၅-၁၉၇၆) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဟီယာ အဖွဲ့ဟု သိကြသော ရှာဂျာမှ ကဗျာဆရာ သုံးဦးမှာ အပိုလို နှင့် အချစ်ကဗျာများတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အထင်အရှား ရှိသည်ကို ကို တွေ့နိုင်သည်။<ref name=poetry>{{cite web|url=http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111008014601/http://www.visitabudhabi.ae/en/what.to.do/art.and.culture/literature.and.poetry.aspx |archivedate=8 October 2011 |title=Literature and poetry |publisher=Visitabudhabi.ae |date=1 July 2009 }}</ref> ရှာဂျာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာအုပ်ပွဲတော်သည် နိုင်ငံအတွင်း ရှေးအကျဆုံး နှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ ပြတိုက်များတွင် ဒေသအတွင်း နာမည်ရှိသော ပြတိုက် အချို့ ရှိပြီး နာမည် အကျော်ကြားဆုံးမှာ ရှာဂျာရှိ ပြတိုက် ၁၇ ခု ပါဝင်သော အမွေခံ နယ်မြေ ဖြစ်ကာ <ref>[http://www.sharjahmuseums.ae/ Sharjah Museums Department] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110222082532/http://www.sharjahmuseums.ae/ |date=22 February 2011 }}. sharjahmuseums.ae</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အာရပ်ကမ္ဘာ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|date=18 October 2009 |url=http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090202124611/http://www.sharjahtourism.ae/en/category/about-sharjah/ |archivedate=2 February 2009 |title=About Sharjah&nbsp;– Sharjah Commerce Tourism Development Authority |publisher=Sharjahtourism.ae}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင်မူ အယ်လ်ကွာရပ်ဇ် တွင် ပန်းချီပြခန်း အများ အပြား ရှိပြီး ဆယ်လ်ဆာလီ ပုဂ္ဂလိက ပြတိုက် ကဲ့သို့သော ပြတိုက်များလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web|author=Dubai FAQs |url=http://www.dubaifaqs.com/art-galleries-in-dubai.php |title=Art Galleries Dubai |publisher=Dubaifaqs.com }}</ref> အဘူဒါဘီတွင်မူ ဆာဒီယတ်ကျွန်းပေါ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ရပ်ကွက်ကို တည်ထောင်ထားသည်။ စီမံကိန်း အကြီးစား ၆ ခုကို စီစဉ်နေပြီး ဂူဂန်ဟိုင်း အဘူဒါဘီ နှင့် လိုဗာ အဘူဒါဘီတို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120730122944/http://www.saadiyat.ae/en/cultural.html|archivedate=30 July 2012 |title=Saadiyat Island&nbsp;– Island of Happiness |publisher=Saadiyat.ae |date=19 March 2009}}</ref> ဒူဘိုင်းတွင် ကွန်းစ်သဲလ် ပြတိုက်နှင့် ပြခန်းများ အနုပညာရှင်များ အတွက် ရပ်ကွက် တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.arabianbusiness.com/dubai-eyeing-new-fashion-design-district-17269.html|author=John Irish and Tamara Walid |title=Dubai eyeing new fashion, design district |publisher=ArabianBusiness.com |date=11 June 2009 }}</ref> [[File:Yowalah.ogv|thumb|ယူအေအီး၏ ရိုးရာအက ဖြစ်သော ယိုဝါလာ]] အဲမရိတ် ယဉ်ကျေးမှုသည် အရှေ့ အာရေဗျ ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လီဝါသည် ဒေသအတွင်း သီဆိုကခုန်လေ့ ရှိသော ဂီတ နှင့် အက အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အာဖရိက ဂရိတ်လိတ် ဒေသမှ ဘန်တူလူမျိုးတို့မှ ဆင်းသက်လာသော အသိုင်းအဝိုင်းတွင် အဓိက ဖြစ်သည်။ <ref name=poetry/> ဒူဘိုင်း ကန္တာရ ရော့ခ် ဂီတ ပွဲတော်သည် ဟဲဗီး မက်တယ်လ် နှင့် ရော့ခ် ဂီတပညာရှင်များ ပါဝင်သော အဓိကပွဲတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100119083259/http://www.desertrockfestival.com/?page_id=6 |archivedate=19 January 2010 |title=Festival Info |publisher=DesertRockFestival.com }}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ အနည်းငယ်သာ ရှိသော်လည်း တိုးချဲ့လျက် ရှိသည်။ ===အစားအသောက်=== အဲမရိတ်တို့၏ ရိုးရာအစားအစာမှာ ထမင်း၊ ငါးနှင့် အသားတို့သာ အမြဲဖြစ်သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုရှိ လူများမှာ ၎င်းတို့၏ အစားအစာများကို အနောက်နှင့်တောင် အာရှနိုင်ငံများမှ မွေးစားထားပြီး အီရန်၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အိုမန် နိုင်ငံတို့မှ ပါဝင်သည်။ ပင်လယ်စာမှာ အဲမရိတ်တို့၏ အဓိက အစားအစာအဖြစ် ရာစုနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ရှိခဲ့သည်။ အသား နှင့် ထမင်းတို့မှာ အခြား ပင်မ အစားအစာများ ဖြစ်ကာ သိုးကလေးသား နှင့် သိုးသား တို့ကို ဆိတ်သား နှင့် အမဲသားတို့ထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ ထင်ရှားသော သောက်စရာများမှာ ကော်ဖီ နှင့် လက်ဖက်ရည်တို့ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား ဖာလာ၊ ကုံကုမံ နှင့် ပူဒီနာတို့ဖြင့် အရသာ ဖြည့်စွက်ကာ သိသာသော အရသာ ထွက်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uaeinteract.com/travel/food.asp |title=UAE Travel& Tourism: Food & Drink |work=UAEinteract |accessdate=13 April 2016 |archivedate=31 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180131222453/http://uaeinteract.com/travel/food.asp }}</ref> အမြန်ပြင် အစားအစာများမှာ လူငယ်များ အကြားတွင် ရေပန်းစားလွန်းလှသဖြင့် အမြန်ပြင် အစားအစာများ အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်း သည် အန္တရာယ်ရှိကြောင်းကို မီးမောင်းထိုး ပြသမည့် ကန်ပိန်းများကို စတင်လုပ်ကိုင် နေရသည်။<ref>[http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 The UAE's big fat problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141229022813/http://gulfnews.com/news/gulf/uae/the-uae-s-big-fat-problem-1.1050951 |date=29 December 2014 }}. ''Gulf News''. (19 July 2012). Retrieved 26 January 2014.</ref> အရက်ကို ဟိုတယ် စားသောက်ဆိုင်များနှင့် ဘားများတွင်သာ ရရှိနိုင်သည်။ နိုက်ကလပ် အားလုံးမှာ အရက်ရောင်းရန် ခွင့်ပြုထားသည်။ အချို့သော စူပါမားကက်များတွင် အရက်ရောင်းချခွင့် ပြုထားသော်လည်း သီးခြားနေရာတွင် ရောင်းချသည်။ အရက်ကို သောက်သုံးနိုင်သော်လည်း လူအများရှေ့တွင် မူးရူးနေခြင်း နှင့် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်ရာတွင် သွေးထဲ၌ အရက် ရှိနေခြင်းတို့အား ဥပဒေမှ တားမြစ်ထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html |title=Alcohol and Pork Licenses |publisher=Alloexpat.com |date=30 May 2009 |access-date=13 April 2016 |archive-date=5 August 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090805054659/http://www.alloexpat.com/abu_dhabi_expat_forum/alcohol-and-pork-licenses-t6912.html }}</ref> ==အားကစား== [[File:DTC1.jpg|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒူဘိုင်း တင်းနစ် ချန်ပီယံ လုပွဲ]] ဘောလုံး ကစားနည်းမှာ ဒူဘိုင်းတွင် ရေပန်းစားသော အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အယ်လ်နာဆာ အက်စ်စီ၊ အယ်လ်အန်၊ အယ်လ် ဝါဆယ်၊ အယ်လ် ရှပ်ဘတ် ၊ အယ်လ် ရှာဂျာ၊ အယ်လ်ဝါဒါ၊ အယ်လ် အာလီ တို့မှာ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးသော ကလပ်အသင်းများ ဖြစ်ကြပြီး ဒေသအတွင်း ချန်ပီယံ အဖြစ် အချိန်ကာလ ကြာမြင့်စွာ နာမည် ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://en.wikipedia.org/wiki/Sports_club|title=Clubs, Sports Clubs UAE United Arab Emirates|publisher=|access-date=13 April 2016|archive-date=13 October 2018|archive-url=}}</ref> အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်တတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်း၏ အချိန်နှင့် ကြိုးစားအားထုတ်မှုများကို အသုံးချ၍ ဘောလုံး ကစားနည်းကို မြှင့်တင်ခြင်း၊ လူငယ် အစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းနှင့် ဘောလုံးကစားသမားများသာမက ဒေသတွင်း အသင်းများရှိ တာဝန်ရှိသူများနှင့် နည်းပြများ၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကိုပါ မြှင့်တင်ခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၀တွင် အီဂျစ် အသင်းနှင့် အတူ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲအတွက် ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထိုကမ္ဘာ့ဖလားမှာ အာရပ်နိုင်ငံ ၂ နိုင်ငံ တပြိုင်တည်း ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခြင်း အနေနှင့် ၃ ကြိမ်မြောက် ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကူဝိတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာ ၁၉၈၂ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ ကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲတွင် အီရတ် နှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယား အသင်းတို့မှာလည်းကောင်း အသီးသီး ခြေစစ်ပွဲ အောင်ခဲ့ကြသည်။ ယူအေအီးသည် ပင်လယ်ကွေ့ ဖလား ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲတွင် ဖလား ၂ ကြိမ် ရရှိခဲ့ပြီး ပထမ ဖလားမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အဘူဒါဘီတွင် ကျင်းပသော ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဖလားမမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ဘာရိန်းတွင် ကျင်းပသော ပွဲတို့တွင် လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070318080035/http://www.gulfnews.com/indepth/gulfcup2007/index.html |archivedate=18 March 2007 |title=Gulf Cup 2007 |work=Gulf News }}</ref> ယူအေအီး အနေနှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် အေအက်ဖ်စီ အာရှ ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။ ခရစ်ကက် ကစားနည်းမှာလည်း ယူအေအီးတွင် ရေပန်းအစားဆုံး ကစားနည်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်အာရှ ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၊ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း နှင့် ဩစတြေးလျ မှ နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်း အများအပြား ရှိခြင်းမှာ အဓိက အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှာဂျာရှိ ရှာဂျာ ခရစ်ကက် အသင်း အားကစားကွင်း၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက်စ် ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲကို ၄ ကြိမ်တိုင်အောင် အိမ်ရှင် အဖြစ် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |title=UAE Cricket Timeline |publisher=Cricketeurope4.net |deadurl=yes |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120709093903/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/GENERAL/TIMELINES/uae.shtml |archivedate=9 July 2012 |accessdate=13 April 2016 }}</ref> အဘူဒါဘီရှိ ရှိတ်ဇာယတ် ခရစ်ကက် ကစားကွင်းတွင်လည်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကစားပွဲများကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒူဘိုင်းတွင် ခရစ်ကက်ကွင်း အမှတ် ၁ နှင့် ၂ ဆိုသော ခရစ်ကက် ကစားကွင်း ၂ ခုရှိပြီး တတိယမြောက် ဖြစ်သော ဒီအက်စ်စီ ခရစ်ကက် ကစားကွင်းမှာ ဒူဘိုင်း အားကစား မြို့တော်၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခရစ်ကက် ကောင်စီ ရုံးစိုက်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ယူအေအီး အမျိုးသား ခရစ်ကက် အသင်းသည် ၁၉၉၆ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ရန် သီသီလေး လွဲခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန် တွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၅ ခရစ်ကက် ကမ္ဘာ့ဖလား အတွက် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|author=K.R. Nayar |url=http://gulfnews.com/sport/cricket/not-stumped-by-uae-cricket-issues-khan-1.130154 |title=Not stumped by UAE cricket issues&nbsp;– Khan |work=Gulf News |date=6 September 2008 }}</ref><ref>[http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview Qualification – Cricket World Cup 2015 Qualifier | ICC] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131104135014/http://www.icc-cricket.com/cricket-world-cup/qualification/qualification-overview |date=4 November 2013 }}. Icc-cricket.com (10 April 2015). Retrieved on 26 November 2015.</ref> နောက်ပုံစံ တစ်မျိုး ကျင်းပသော အာရှဖလား ခရစ်ကက် ပြိုင်ပွဲသည် ၂၀၁၆ မတ်လ ပထမပတ်တွင် ကျင်းပနိုင်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref>[http://www.rediff.com/cricket/report/united-arab-emirates-set-to-host-asia-cup/20150614.htm United Arab Emirates set to host Asia Cup – Rediff.com Cricket]. Rediff.com (14 June 2015). Retrieved on 10 October 2015.</ref> ဖော်မြူလာဝမ်း ကားမောင်းပြိုင်ပွဲသည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတွင် ရေပန်းစားပြီး မျက်စိပသာဒ ဖြစ်စရာ ယက်စ် မရီနာ ဆားကစ် တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ပြိုင်ပွဲကို ညနေခင်းတွင် ကျင်းပပြီး နေ့အလင်းရောင်တွင် စတင်ကာ ညဘက်တွင် ပြီးဆုံးသော ပထမဆုံး သော ဂရန်းပရီ ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=AUTOSPORT.com – premium content|url=http://www.autosport.com/news/report.php/id/78061|work=Autosport|date=28 August 2009}}</ref> အခြား ရေပန်းစားသော အားကစားနည်းများတွင် ကုလားအုတ်ပြိုင်ခြင်း၊ သိမ်းငှက်ပြိုင်ခြင်း၊ ခရီးကြမ်း မြင်းစီးခြင်း နှင့် တင်းနစ်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080611135303/http://www.uae.gov.ae/Government/sports.htm|archivedate=11 June 2008 |title=UAE Sports |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ဒူဘိုင်း စော်ဘွားနယ်တွင် အဓိက ဂေါက်ကွင်း ၂ ခု ရှိပြီး ဒူဘိုင်း ဂေါက်ကလပ် နှင့် အဲမရိတ် ဂေါက်ကလပ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယခင်က ကလေးငယ်များကို ကုလားအုပ်စီးနှင်းသူ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် ဝေဖန်မှု အများ အပြား ခံခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ယူအေအီးမှ ကလေးငယ်များကို ထိုကစားနည်းတွင် အသုံးပြုချင်းကို တားမြစ်ခဲ့ပြီး နှစ်အနည်းငယ် အကြာတွင် ကလေးငယ်များအားလုံးကို ဖယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4063391.stm Middle East | Help for Gulf child camel jockeys]. BBC News (2 December 2004). Retrieved on 10 October 2015.</ref> အန်ဆာ ဘာနေးအား ထိုကိစ္စတွင် ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ခဲ့မှုအတွက် မကြာခဏ ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။ ==ပညာရေး== [[File:American University of Sharjah (AUS) 4.jpg|thumb|ရှာဂျာ အမေရိကန် တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းသား စင်တာ]] ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီမှလွဲ၍ အခြား စော်ဘွားနယ် အားလုံးတွင် ပညာရေးစနစ်ကို အထက်တန်း အထိ ကြီးကြပ်သည်။ အဘူဒါဘီတွင်မူ အဘူဒါဘီ ပညာရေး ကောင်စီ၏ အာဏာ အောက်တွင် ရှိသည်။ ကျောင်းများတွင် မူလတန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်းတို့ ရှိသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများကို အစိုးရက ထောက်ပံ့ပြီး သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ ကျောင်းများတွင် အာရပ်ဘာသာစကားဖြင့် သင်ကြားပို့ချပြီး အင်္ဂလိပ် ဘာသာအား ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြင့် အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုသော ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများလည်း အများအပြား ရှိသည်။ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျောင်းများမှာ ယူအေအီး နိုင်ငံသားများ အတွက် အခမဲ့ ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းများ၏ လခမှာမူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အဆင့်မြင့် ပညာရေး စနစ်အား အဆင့်မြင့်ပညာ ဝန်ကြီးဌာနမှ ကြီးကြပ်သည်။ ထိုဝန်ကြီး ဌာန အနေနှင့် ကျောင်းသားများကို ဘွဲ့ကြို တက္ကသိုလ်များသို့ ဝင်ခွင့် ပြုရာတွင်လည်း တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101224200815/http://aud.edu/Admissions/undergraduate_req.asp |archivedate=24 December 2010 |title=American University in Dubai. Undergraduate : Admission |work=Aud.edu }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူကြီး စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၀% ဖြစ်သည်။<ref name="undata201512">{{cite web |url=http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |title=Adult Literacy Rate: United Arab Emirates |date=19 June 2013 |website=UNdata |publisher=United Nations Statistics Division |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151215094053/http://data.un.org/Data.aspx?d=SOWC&f=inID%3a74%3bcrID%3a505 |archivedate=15 December 2015 |deadurl=no |quote=Subgroup: Total 15+ yr. Year: [2011]. Source: UNESCO Institute for Statistics. Unit: Percent. Value: 90. }}</ref> နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ရှိသော လူကြီး ပညာရေး စင်တာ ၈၆ ခုတွင် နိုင်ငံသား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပညာသင်ကြားလျက် ရှိကြသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070915222919/http://www.uae.gov.ae/government/education.htm|archivedate=15 September 2007 |title=UAE Education |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> ==ကျန်းမာရေး== [[File:Dubai Healthcare City from Dubai Creek on 31 May 2007.jpg|thumb|ဒူဘိုင်း ကျန်းမာရေးမြို့တော်သည် ကုသရေး နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ ကျန်းမာရေးတို့အတွက် သီးသန့်ရည်ရွယ် ထားသည်။]] ယူအေအီး၌ မွေးစတွင် လူတစ်ဦး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၈.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="uaeinteract2"/> နှလုံးသွေးကြော နှင့် ဆိုင်သော ရောဂါများသည် ယူအေအီးတွင် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း သေဆုံးမှု၏ ၂၈% ဖြစ်ကာ အခြား အဓိက အကြောင်းများမှာ မတော်တဆမှုများ နှင့် ထိခိုက်မှုများ၊ ကင်ဆာ နှင့် မွေးရာပါ ရောဂါတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=cp>{{cite web|url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/UAE.pdf |title=United Arab Emirates country profile |work=Library of Congress |format=PDF}}</ref> ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒေတာများ အရ ယူအေအီး လူကြီးများ၏ ၃၇.၂% မှာ ဆေးပညာ ရှုထောင့်အရ အဝလွန်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘီအမ်အိုင် ၃၀ နှင့် အထက် ရှိသည်။ <ref>{{cite web|title=Prevalence of obesity, ages 18+, 2010–2014|url=http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html|website=WHO|publisher=World Health Organisation|accessdate=26 February 2016|archive-date=20 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191120191542/http://gamapserver.who.int/gho/interactive_charts/ncd/risk_factors/obesity/atlas.html}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အဘူဒါဘီ နှင့် ဒူဘိုင်းတို့ကဲ့သို့ သီးခြား ကျန်းမာရေး အာဏာပိုင် အဖွဲ့မရှိဘဲ ၎င်း၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိနေသော မြောက်ပိုင်း စော်ဘွားနယ်များ အတွက် အများပြည်သူဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍအတွက် ၅ နှစ် ကျန်းမာရေး မဟာဗျူဟာကို ဖော်ထုတ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုမဟာဗျူဟာမှ ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို တညီတညွတ်တည်း ပေါင်းစည်းရန်၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို သင့်တင့်သော နှုန်းထားဖြင့် ရရှိနိုင်ရေးကို တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရန် နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြား ဆေးကုသရေး အပေါ် မှီခိုခြင်းအား တစ်ချိန်တည်းတွင် လျှော့ချရန် အာရုံစိုက် ရေးဆွဲထားသည်။ ဝန်ကြီး ဌာနမှ လက်ရှိ ဆေးရုံ ၁၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ၃ ခု ထပ်တိုးရန်၊ အခြေခံ ကျန်းမာရေး စင်တာ လက်ရှိ ၈၆ ခုအား ၂၉ ခု ထပ်တိုးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080612101330/http://www.uae.gov.ae/Government/health.htm|archivedate=12 June 2008 |title=UAE Health |publisher=Uae.gov.ae }}</ref> အဘူဒါဘီတွင် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများနှင့် ၎င်းတို့အား မှီခိုသူများ အတွက် မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ ထားရှိစေခြင်းမှာ ကျန်းမာရေး ပေါ်လစီ အပြောင်းအလဲတွင် အဓိက တွန်းအား တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘူဒါဘီ နေထိုင်သူများသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထို အစီအစဉ် အောက်၌ စတင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပြီး ဒူဘိုင်းမှ ၎င်းတို့၏ အစိုးရ ဝန်ထမ်းများ အတွက် အလားတူ ပြလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖက်ဒရယ် ဥပဒေ အရ နိုင်ငံ အတွင်းရှိ အဲမရိတ် နိုင်ငံသားများ အားလုံးနှငင့် နိုင်ငံခြားသား ဝန်ထမ်းများ အာလုံးတို့မှာ ပေါင်းစပ်ထားသော မယူမနေရ ကျန်းမာရေး အာမခံ အစီအစဉ်ဖြင့် အကာအကွယ် ရရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://gulfnews.com/news/gulf/uae/health/health-cover-is-mandatory-1.43089|author=Dina El Shammaa |title=Health cover is mandatory |work=Gulf News |date=3 January 2009 }}</ref> The introduction of mandatory [[health insurance]] in Abu Dhabi for [[expatriate]]s and their dependants was a major driver in reform of healthcare policy. ယူအေအီး အနေနှင့် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အတွင်းရှိ အာရပ်နိုင်ငံများ၏ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကောင်စီ အတွင်းမှ လာရောက် ဆေးကုသသူ နိုင်ငံခြားသား များကြောင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်း စေသည်။ ယူအေအီး အနေနှင့် ပါရှန်း ပင်လယ်ကွေ့ အတွင်းရှိ အခြား အာရပ်နိုင်ငံများထက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုတွင် ပို၍ အဆင့်မြင့် သဖြင့် ပလတ်စတစ် ဆာဂျရီ နှင့် အဆင့်မြင့် လုပ်ဆောင်မှုများ၊ နှလုံးနှင့် ကျောရိုး ခွဲစိတ်ကုသမှုများ၊ သွားနှင့် ခံတွင်း ကုသမှုများ ခံယူမည့် နိုင်ငံခြားသား ဆေးကုသသူ အများအပြားကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="thenational.ae">{{cite web |author=Megan Detrie |url=http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=/20091116/NATIONAL/711159830/1010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20091124064723/http://www.thenational.ae/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20091116%2FNATIONAL%2F711159830%2F1010 |archivedate=24 November 2009 |title=Dubai has eye on medical tourism |work=The National Newspaper |date=15 November 2009 |accessdate=19 September 2020 }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|3}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[Category:အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ]] ly5z0idxx1s4k9iazwbc7avo4tcjqlw 0 76701 1034350 1027621 2026-05-28T06:42:23Z ~2026-31796-51 143376 ကျော်ဇော(DSA-43) 1034350 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် | native_name = နပခ | image = Shoulder sleeve insignia of Western Command.svg | image_size = 120px | caption = အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေဒေသ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး၊ စစ်ဆင်ရေး | nickname = ကိုးမြှောင့်ကြယ်၊ ရခိုင်သား။ | commander1 = ဗိုလ်ချုပ်/ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇော(DSA-43) | commander1_label = တိုင်းမှူး | commander2 =ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းထွန်း | commander2_label =ဒုတိယတိုင်းမှူး | identification_symbol = [[Image:MM Western RMC Flag.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''နပခ''') သည် [[အမ်းမြို့]]အခြေစိုက် [[တပ်မတော် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ|တပ်မတော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ် တောင်ဘက်ရှိ ဒေသများနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး (ကြည်း - ၂၆၇၅၃) (တေဇ - ၂၂) ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/12849|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၌ ၂၀၂၁-၂၀၂၂ ပညာသင်နှစ် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ များအား ကျောင်းဝတ်စုံနှင့် စာရေးကိရိယာများ ထောက်ပံ့ပေးအပ်ပွဲပြုလုပ်|last=|date=|work=|language=|accessdate=|archivedate=9 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210609054839/https://www.cincds.gov.mm/node/12849}}</ref><ref>{{Cite book |date=December |year=2025 |title=စစ်ရာဇဝတ်မှု ဘယ်လိုကျူးလွန်နေကြလဲ? |publisher=ဉာဏ်လင်းသစ်သုတေသနအဖွဲ့ |language=burmese}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၀) ရက်နေ့တွင် အကြမ်းဖက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိုးစစ်ကြောင့် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကျဆုံးပြီး ဒုတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်သောင်းထွန်း၊ တိုင်းဦးစီးချုပ် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ကျော်သန်းနှင့်အကြီးပိုင်းအရာရှိများအဖမ်းခံရသည်။ ==သမိုင်း== အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[စစ်တွေမြို့]]၌ ၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/30011|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ နှစ် (၅၀) ပြည့် ရွှေရတုတိုင်းနှစ်ပတ်လည်နေ့ ကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ }}</ref> ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၇ရက်တွင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဗျူဟာမှူးဦးဆောင်သော နယ်ခြားဒေသ ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ကို မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှစ်နိုင်ငံနယ်ခြား နယ်နိမိတ်ဖြစ်သော တောင်ဘက် နတ်မြစ်ဝနယ်နိမိတ် အပိုင်းအခြားမှ မြောက်ဘက် မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယ သုံးနိုင်ငံဆုံသည့် နယ်နိမိတ်အထိဖွင့်လှစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=C67362455C43B80637D839BA607E9741?lawordSn=4155|title=မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နယ်ခြားဒေသ ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းခြင်း ဆိုင်ရာအမိန့်|work=မြန်မာဥပဒေသတငင်းအချက်အလက်စနစ်|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၁}}{{Dead link|date=December 2024 }}</ref> ၁၉၉၀ နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို စစ်တွေမြို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[အမ်းမြို့]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး စစ်တွေတွင်မူ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု အစားထိုး ဖွင့်လှစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://ijbs.online/journal-issues/2021-vol-1/ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပို/|title=ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွင်းစစ်ဘောင်ချဲ့မှုများ|work=လွတ်လပ်သော မြန်မာ့သုတေသနဂျာနယ်|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၂၀၂၁ }}</ref> ကွပ်ကဲမှုနယ်မြေများမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်ဝှမ်းလုံးနှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] အထိပါဝင်သည်။လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များကို ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် ဖြန့်ခွဲထားရှိသည်။ ပထမဆုံးတိုင်းမှူးအဖြစ် ကြည်း-၅၄၉၇၊ ဗိုလ်မှူးကြီးလှထွန်း (ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအပတ်စဉ်-၁) မှ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၃ခု၊ ခြေလျင်/ခြေမြန် ၄၃ခု၊လက်ရုံးဝန်ထမ်း ၂၆ခု၊ ကက(ရေ) ၁၂ခုဖြင့် စုစုပေါင်း ၈၇တပ် အကြမ်းဖျင်းအနည်းဆုံးရှိသည်။ ''နပခ''နယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသော စစ်ဌာနချုပ်များ၊ ၎င်း၏ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ စစ်ဌာနချုပ်၊ စစ်ဗျူဟာများနှင့် လက်အောက်ခံ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ === [[ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (စစ်တွေ)|ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]] === {{Main|ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ် (စစ်တွေ)}} === စစ်ဗျူဟာများ === အခြေချစစ်ဗျူဟာ (၁) ခု၊ လှုပ်ရှားစစ်ဗျူဟာ (၃) ခု နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (ဒကစ-စစ်တွေလက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများအပါအဝင်) ရှိသည်။{{citation needed}} {{Expand section}} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေအတွင်းရှိ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ == * [[အမှတ်(၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] တောင်ကုတ် * [[အမှတ်(၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ကျောက်တော် * [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] ဘူးသီးတောင် == အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} *ဗိုလ်မှူးကြီး လှထွန်း (ကြည်း - ၅၄၉၇) (ဗသက - ၁) (၁၁-၇-၁၉၇၂ မှ ၁၈-၃-၁၉၇၅) *ဗိုလ်မှူးချုပ် မင်းဂေါင် (ကြည်း - ၆၃၁၅) (၁၈-၃-၁၉၇၅ မှ ၂၃-၃-၁၉၇၉) *ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝမ်းတင် (ကြည်း - ၆၁၃၈) (၂၃-၃-၁၉၇၉ မှ ၁၄-၁-၁၉၈၀) *ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးမြင့် (ကြည်း - ၅၄၈၂) (၁၄-၁-၁၉၈၀ မှ ၂၂-၇-၁၉၈၃) *ဗိုလ်ချုပ် မြသင်း (ကြည်း - ၆၆၀၅) (ဗသက - ၉) (၂၂-၇-၁၉၈၃ မှ ) *ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြင့် (ကြည်း - ၈၈၀၉) (ဗသက - ၂၈) *ဗိုလ်ချုပ် အောင်ထွေး (ကြည်း - ၉၇၅၂) (ဗသက - ၂၉) *ဗိုလ်ချုပ် မောင်ဦး (စတသ - ၁၃) *ဗိုလ်မှူးချုပ် [[မင်းအောင်လှိုင်]]<ref>{{Cite web|title=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ (၁၉.၄.၂၀၀၅)|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2005/MA2005-04-19.pdf?__cf_chl_tk=XBi.1fPc6KNRCKnRbhftgbvzEA4kD7gGqR6igQZi2m0-1667888414-0-gaNycGzNCP0|access-date=8 November 2022|archive-date=8 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221108062700/https://www.burmalibrary.org/docsMA2005/MA2005-04-19.pdf?__cf_chl_tk=XBi.1fPc6KNRCKnRbhftgbvzEA4kD7gGqR6igQZi2m0-1667888414-0-gaNycGzNCP0}}</ref> (ကြည်း - ၁၄၂၃၂) (စတသ - ၁၉) *ဗိုလ်ချုပ် မောင်ရှိန် (ကြည်း - ၁၄၇၅၆) (စတသ - ၂၀) *ဗိုလ်ချုပ် သောင်းအေး (ကြည်း - ၁၄၇၈၈) (စတသ - ၂၀) *ဗိုလ်ချုပ် စိုးသိန်း *ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းနေလင်း (ကြည်း - ၁၆၃၅၄) (ဗသက - ၆၁) *ဗိုလ်ချုပ် ကိုကိုနိုင် (ကြည်း ၁၉၀၀၀) (စတသ - ၂၆) *ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်စိုး <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/4173421.html|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်မောင်မောင်စိုးအပေါ် ကန် အရေးယူပိတ်ဆို့|work=VOA Burmese|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၇|archive-date=3 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231203023240/https://burmese.voanews.com/a/4173421.html}}</ref> *ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စိုးတင့်နိုင်]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-41971617|title=ရခိုင်အခြေစိုက် အနောက်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူး အစားထိုးခန့်|work=BBC Burmese|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၇|archive-date=30 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180430155400/http://www.bbc.com/burmese/burma-41971617}}</ref> ( ယခင် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး) *[[ဖုန်းမြတ်|ဗိုလ်ချုပ်ဖုန်းမြတ်]] <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192811.html|title=တပ်မတော် စစ်တိုင်းမှူး ၂ ဦးကို အပြောင်းအလဲပြုလုပ်|work=The Irrawaddy|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၁၉|archive-date=30 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130062833/https://burma.irrawaddy.com/news/2019/05/28/192811.html}}</ref> (ကြည်း - ၂၀၃၂၄) (ဗသက - ၇၃) (နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး) <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/07/28/227045.html|title=ရခိုင် စစ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ် ဖုန်းမြတ် နယ်စပ်ရေးရာ ဒု-ဝန်ကြီး ဖြစ်လာ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၀|archive-date=17 February 2023|archive- url=https://web.archive.org/web/20230217093425/https://burma.irrawaddy.com/news/2020/07/28/227045.html}}</ref> *ဗိုလ်ချုပ် ထင်လတ်ဦး <ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/content/အနောက်ပိုင်းတိုင်း-စစ်ဌာနချုပ်-တိုင်းမှူးဒိုင်း-ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ-ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်|title=အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးဒိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဖွင့်ပွဲပြုလုပ်|work=MWD Webportal|access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၄|date=၃၀ မေ ၂၀၂၁}}</ref> (ကြည်း - ၂၅၀၉၉) (စတသ- ၃၅) (ယခင် စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီး) *ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး (ကြည်း - ၂၆၇၅၃) (တေဇ - ၂၂)(ယခင် တိုက်ခိုက်ရေး ဗထူး ကျောင်းအုပ်ကြီး) ၂၀၂၄ - လက်ရှိ <ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66020de33ff7472d6b5fec3c|title=စစ်ကောင်စီ၏ ရခိုင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်စွာဦးဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြ|work=narinjara|access-date=၂၆ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၄ }}</ref> ==စစ်ဌာနချုပ်ကျဆုံးခြင်း== ရခိုင်ပြည်နယ် အလယ်ပိုင်း အမ်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် နှင့် တပ်စခန်းများကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] AA က ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ရက် တွင် စတင် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက် မွန်းတည့် (၁) နာရီ (၄၀) မိနစ်တွင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ကာ နပခ (အမ်း) ဒုတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းထွန်း နှင့် တိုင်းဦးစီးအရာရှိ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်သန်းတို့ကို အရှင်လက်ရဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|စစ်ကောင်စီ]] လက်ထက် [[တပ်မတော်]] သမိုင်းတွင် [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် ကျရှုံးသော စစ်ဌာနချုပ် အဖြစ် သမိုင်းဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/rakhine-aa-fighting-update/7908173.html|title=အမ်းအခြေစိုက် ရခိုင်စစ်တိုင်းဌာနချုပ်ကို AA သိမ်းပိုက်|work=VOA Burmese|access-date=၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|date=၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} [[ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ]] 0hwu3lularzxa6389zsqpc86rn3mzbd 0 94926 1034354 761527 2026-05-28T07:00:36Z ~2026-31192-46 143202 /* သမိုင်း */ 1034354 wikitext text/x-wiki '''အရိပ်မထွက်ဘုရား'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]၊ မြောက်ပြင်၊ [[သူရဲဈေး]]အနီး၊ [[အောင်မြေသာစံမြို့နယ်]]၌ တည်ရှိသည်။ (အမရစံခေါင်ဌာနီ အရှေ့ရပ်တွင် တည်ရှိသည်။) [[ပုဂံခေတ်]]၊ [[ကျန်စစ်သား]]မင်း၏ ကောင်းမှုဟု [[ကျောက်စာ]]အရ သိရသည်။ အရိပ်မထွက် ဘုရားကျောက်စာကို ဘုရားရင်ပြင်တော်အတွင်း အရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် တည်ထားသည်။ သက္ကရာဇ် ၄၂၆-ခုနှစ်၊ [[ပုဂံ|ပုဂံပြည်]]၌ နန်းတက်သော ကျန်စစ်သားမင်းသည် စေတီတော်ကို တည်ပြီးလျှင် နတ်ရွာစံခါနီး၌ '''<nowiki>''ဤစေတီတော်ဘုရားသည် နောင်တစ်ဘဝ လူအဖြစ်သို့ ရခါမှ အရိပ်ထွက်ပါစေ''</nowiki>''' ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုခဲ့သည့်အတိုင်း အရိပ်မထွက်သောကြောင့် အရိပ်မထွက်ဘုရားဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း မှတ်သားရသည်။<ref>နတ်မောက်ထွန်းရှိန် - မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ စာ-၈၀ </ref> <references group="နတ်မောက်ထွန်းရှိန် - မန္တလေး ရတနာပုံ ဘုရားစုံ၊ ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ၊ စာ-၈၀ " responsive="" /> ==သမိုင်း== တကောင်းပြည်ကြီးကို ပြန်လည်ထူထောင်တော်မူသော သတိုးမင်းဆက် (၁၇)ဆက်မြောက် သတိုးဥစ္စနမင်းလက်ထက်၌ အာကာဗလ စစ်သူကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရာ ယခု အရိပ်မထွက်ဘုရားတည်ရှိသော နေရာ၌ စခန်းချ ရပ်နားခဲ့သည်။ တပ်ဦးတွင် အမြဲဆောင်၍ ကိုးကွယ် သည့် ဘုရားရှင်၏ မွေတော်ဓာတ် မှ ရောင်ခြည် ကွန့်မြူးသည် ကိုဖူးမြင်ခဲ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် ဤနေရာ တွင် စေတီတည်ထား ကိုးကွယ်ရန် အရပ် ဖြစ်သည်ဟုသိမြင်၏။ မွေတော် ဓာတ်တော်များ ထည့်သွင်းဌာပနာပြီး၊ သူပုန်ကွယ်ဆိတ်၊ ရန် နိမိတ်လည်း၊ အရိပ် မထွက်စေသော၊ မနောရည်သန်၊ အဓိဌာန်ကြပြီး နောက် စေတီတော်၏ ဘွဲ့အမည်အား အရိပ်မထွက် ဆုတောင်းပြည့် စေတီဟု အမှည်မှည့်လေ၏။<ref>{{Cite web |last=Popular |date=2017-06-06 |title=သမုိင္းဝင္ အရိပ္မထြက္ ဆုေတာင္းျပ ည့္ ေစတီေတာ္ႀကီး |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%AF%E1%80%AD%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%91%E1%80%BC%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%80%86%E1%80%AF/ |access-date=2026-05-28 |website=Popular |language=en-US}}</ref> သာသနာနှစ် ၃၂၃ ခုနှစ် တွင် သတိုးမင်းဆက် ဥပရာခ်သည် ရွှေထီးတော် တင်လှူခဲ့ပြန်၏။ ထို့အပြင် မဟာရာဇာမင်း၊ ကျန်စစ်သား မင်း၊ ဘိုးတော်မင်း၏ သားတော် တို့မှလည်း အသီးသီး ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူခြင်း ရွှေထီးတော် တင်လှူခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြ၏။ သမိုင်း မှတ်တမ်းများ အရသက္ကရာဇ် ၄၂၆ ခုနှစ်တွင် ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းပြန်လည် တည်ထားစဉ် “နောင်ဘဝတွင် အကျွနု်ပ် လူပြန်မဖြစ်မချင်း အရိပ်မထွက်ပါစေနှင့်” ဟု အဓိဌာန်ခဲ့ကြောင်း လည်းသိရလေ၏။ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅ ခုနှစ် တွင် သီပေါ ကုန်းဘောင် စော်ဘွား၏ အမတ်ကြီး ဟော်ရွက်နှင့် ကမ္ဘောဇ တိုင်းသား ကုန်သည်များမှ သပိတ်မှောက် အထိ ရွှေ သင်္ကန်း ကပ်ခြင်း၊ ရွှေထီးတင် လှူပူဇော်ခြင်း တို့ပြုခဲ့ကြလေ၏။ ၁၂၅၇ ခုနှစ်တွင် တုန်လှုပ် သောမြေငလျင်ကြောင့် စေတီတော် ပြိုကျတော်မူ၍ အမရစံခေါင်၊ အမရဌာနနီ ရပ်ကွက်သူ ရပ်ကွက်သား များမှ ပြုပြင် ခဲ့ကြပြန်ရ၏။ သဒ္ဓါရှင် ကြည်ဥပသကာ အပေါင်းက ထီးတော်ဟောင်း နွမ်းမှုမရှိစေရန် ၁၂၉၃ ခုနှစ်တွင် ကန်ထရိုက်တာ ဦးလှတင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ချူတို့မှ လည်းကောင်း ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမရဌာနီ အရှေ့ (၃၂) ရပ်ကွက် နေမျိုးချစ်မြမြ ဆေးလိပ်ခုံမှလည်းကောင်း၊ ၁၃၁၄ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် အမရဌာနီ ရပ်ကွက် များနှင့် အမရစံခေါင် ရပ်ကွက်ပြည်သူလူထု များမှလည်းကောင်း၊ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် စိန်စပ္ပါယ်ဖူး စိန်တိုက်ပိုင်ရှင် ဦးအေးမောင်နှင့် ဇနီးဒေါ်နီနီ မိသားစုမှလည်း ကောင်းလုံးတော် ပြည့်ရွှေ သင်္ကန်း ကပ်လှူခြင်း၊ စိန်ဖူးတော် အသစ် တင်လှူခြင်း၊ မှန်စီပြုပြင်ခြင်း ၊ စိန် စံပယ်ဖူးခေါင်းလောင် လှူဒါန်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေ၏။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ဘုရားဂေါပက အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီး ဘက်စုံ မွမ်းမံပြင်ဆင်မှု များဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကြည်ညို သဒ္ဓါပွားများဖွယ်ရာ ဖြစ်လေတော့၏။ ယနေ့ အချိန်တွင် ဘုရားမှာ အရိပ် ထွက်နေသဖြင့် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး လူပြန်ဖြစ်နေပြီဟု ယုံကြည် ကြသူများလည်း ရှိ၏။ သို့ပါ၍ ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ အရိပ်မထွက် စေတီတော်ကြီးအား ဝင်ရောက် ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်စေ ကြောင်း နှိုးဆော်လိုက်ရပေသည် <ref> ဒက္ခိဏာရာမ-ဘုရားကြီး၊ ဆရာ စိုးမြတ်လင်း စုဆောင်းရေးသားသည့် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းရှိ ရတနာပုံ-မန္တလေးမြို့ နှင့် မြို့ရွာဒေသအသီးသီးတို့၌ ထင်ရှားကျော်စောတော်မူသော တန်ခိုးကြီးဘုရားများသမိုင်း၊ စာ-၅</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မန္တလေး]] [[Category:မန္တလေးမြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 4eruct7z2slocty9h5w1c3u7n64s5te 0 118341 1034347 1027499 2026-05-28T06:36:20Z ~2026-31796-51 143376 DSA(၄၃) 1034347 wikitext text/x-wiki '''[[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]'''တွင် လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော အရာရှိကြီးများ စာရင်းဆောင်းပါးဖြစ်သည်။ ==ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ရဲဝင်းဦး]] |OTS(၇၇) |- |၂ |[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကျော်စွာလင်း]] |DSA(၃၅) |- |၃ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထိန်ဝင်း]] <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၂၉) |- |၄ |[[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]] |DSA(၃၄) |- |၅ |[[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |[[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ကိုကိုဦး]] |DSA(၃၈) |} == စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမှတ် (၁) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နီလင်းအောင်]] |DSA(၃၇) |- |၂ |[[အမှတ် (၂) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၂)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇော်မင်းလတ် |DSA(၃၇) |- |၃ |[[အမှတ် (၃) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၃)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[နိုင်နိုင်ဦး]] |DSA(၃၅) |- |၄ |[[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်လင်းမောင် |DSA(၃၇) |} == အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[စစ်ရေးချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်ဟိန်း]] |DSA(၃၈) |- |၂ |[[စစ်ထောက်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇော်မျိုးတင်]] |DSA(၃၂) |- |၃ |တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် ပြည့်စုံလင်း |DSA(၄၀) |- |၄ |တပ်မ​တော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၅ |[[စစ်ရာထူးခန့်ချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထိန်ဝင်း |DSA(၃၈) |- |၆ |[[စစ်ဥပဒေချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးသန့်နိုင် |DSA(၃၂) |- |၇ |[[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့် စာရင်းစစ်ချုပ် (ကြည်း/ရေ/လေ)|တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးနှင့်စာရင်းစစ်ချုပ်(ကြည်း၊ရေ၊လေ)]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |OTC(၂၃) |- |၈ |[[စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်|တပ်မ​တော်စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကျော်ကိုထိုက် |DSA(၃၈) |- |၉ |လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စိုးမင်း |DSA(၃၉) |- |၁၀ |[[ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး အရာရှိချုပ်ရုံး|ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်]] |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးမြင့်ဆွေ]] |အလုပ်သင်ဗိုလ်၊အပတ်စဉ်(၂၃) |- |၁၁ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[သန်းထိုက်]] |DSA(၃၈) |- |၁၂ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |DSA(၃၂) |- |၁၃ |စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) |လစ်လပ် |– |- |၁၄ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရာပြည့်]] |DSA(၂၂) |- |၁၅ |အရန်အင်အား |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မင်းနိုင် |OTS(၆၆) |} == အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ == ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး – ဒုတိယဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] |DSA(၂၉) ယခင် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] |- |၂ |[[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ညွန့်ဝင်းဆွေ]] |DSA(၃၆) ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|အမှတ်(၄)စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး]] |- |၃ |[[နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]] |OTS(၇၃) ယခင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး |- |၄ |ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် အောင်မျိုးသန့် |DSA(၃၀) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် |- |၅ |ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) ယခင် ဒုတိယတပ်မတော်စစ်ဖက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |- |၆ |နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်စွာဦး |တေဇ(၂၂) ယခင် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး |} == တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ​ကြည်သိုက် |DSA(၃၉) |- |၂ |[[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ်‌ အောင်ဇော်ထွေး |တေဇ(၂၄) |- |၃ |[[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် အေးမင်းဦး |OTS(၉၄) |- |၄ |[[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်နိုင်ဦး |DSA(၄၁) |- |၅ |[[အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |လစ်လပ် |– |- |၆ |[[တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် စိုးမြတ်ထွဋ် |DSA(၄၀) |- |၇ |[[အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ ဇော်လွင်စိုး |DSA(၄၂) |- |၈ |[[ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဟန် |DSA(၄၁) |- |၉ |[[ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် တင်မင်းလတ် |DSA(၄၁) |- |၁၀ |[[အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကျော်ခိုင် |– |- |၁၁ |[[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဇော |DSA(၄၃) |- |၁၂ |[[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်သူရ |DSA(၃၉) |- |၁၃ |[[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌အောင်ဌေး |OTS(၈၁) |- |၁၄ |[[တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] |‌‌ဗိုလ်ချုပ် စိုးကျော်ထက် |DSA(၄၁) |} == အခြားတပ်မတော်အရာရှိကြီးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ရဲရင့်ဝင်း |DSA(၃၆) |- |၂ |တွဲဖက်စစ်ရေးချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် ထွန်းမြတ်ရွှေ |OTC(၂၁) |- |၃ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၁) |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်လွင်ဦး |OTS(၇၅) |- |၄ |တွဲဖက်စစ်ထောက်ချုပ်(၂) |ဗိုလ်ချုပ် အောင်စိုးမိုး |DSA(၃၇) |- |၅ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (စစ်မဟာဗျူဟာ) |ဗိုလ်မှူးချုပ် စိုးညွန့် |DSA(၃၆) |- |၆ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (လေ့ကျင့်ရေး) |ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းဗိုလ် |OTS(၉၄) |- |၇ |ဒုတိယတပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေးအရာရှိချုပ် (ပူးပေါင်း) |ဗိုလ်ချုပ် စန်းယုနိုင် |DSA(၃၄) |- |၈ |ဒုတိယစစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မင်းသူ |DSA(၃၇) |- |၉ |ဒုတိယလေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၀ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် မျိုးအောင် |OTS(၇၃) |- |၁၁ |ဒုတိယကာကွယ်ရေးပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ် |ဗိုလ်ချုပ် | |} == စစ်လက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးများ == {| class="wikitable" !စဉ် !ရာထူး/တာဝန် !တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် !မှတ်ချက် |- |၁ |[[အမြောက်တပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် ထင်ကျော်စိုး |DSA(၃၃) |- |၂ |စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းမင်း |DSA(-) |- |၃ |ဆက်သွယ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ်ရဲမြင့်နိုင် |OTS(၇၉) |- |၄ |သံချပ်ကာယန္တယားညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ထူးမြတ်တိုး |DSA(၃၄) |- |၅ |ဒုံးတပ်ဖွဲ့ညွှန်ကြား​ရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် နိုင်ဝင်းဆွေ |OTS(၉၄) |- |၆ | [[ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့် စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး|ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ရဲရင့်အောင်<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/81173|title=(၈၁) နှစ်မြောက်တပ်မတော်နေ့ ဂုဏ်ပြုဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူ စာပေပညာရှင်များအား ဂုဏ်ပြုဆုနှင့် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းလွှာများပေးအပ်ချီးမြှင့်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> |DSA(-) |- |၇ |ပြည်သူ့စစ်နှင့်နယ်ခြားစောင့်တပ်များညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် မင်းမင်းစိုး | |- |၈ |စခန်းမှူး (ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ကြည်း)၊ စခန်းရုံး) |ဗိုလ်ချုပ် သိန်းဇော် | |- |၉ |[[တပ်ထိန်းချုပ်ရုံး|တပ်ထိန်းချုပ်]] |ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းဦး |DSA(၃၃) |- |၁၀ |[[လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှု အင်ဂျင်နီယာ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ]] ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် နေမျိုးဦး |DSA(၃၄) |- |၁၁ |[[ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မျိုးဟန် | |- |၁၂ | [[တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် | |- |၁၃ |ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (ငွေစာရင်းရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန) |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် သက်ထွန်းအောင် |DSA(၂၈) |- |၁၄ | [[တပ်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|တပ်မတော်အင်အားဖြည့်တင်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ကျော်ကျော်ဦး |OTC(၂၁) |- |၁၅ |တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်နှင့်မော်ကွန်းတိုက်ညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဝင်း | |- |၁၆ |[[လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး|လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်လုပ်ငန်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဇော် | |- |၁၇ |[[ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူး ဟန်ဇော်ဦး |DSA(၃၆) |- |၁၈ |ပစ္စည်းဝယ်ယူရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်သန်း |OTS(၇၁) |- |၁၉ | [[ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့|ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်မှူးချုပ်/ဗိုလ်ချုပ် တင်စိုး | |- |၂၀ |အထူးဆောက်လုပ်ရေးညွှန်ကြားရေးမှူး |ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်အေး | |- |၂၁ |[[စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး|စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ညွှန်ကြားရေးမှူး]] |ဗိုလ်ချုပ် ဝင်းမြတ် <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cljj4lz1nrdo|title=နေပြည်တော်တိုင်းမှူးအပါအဝင် ဗိုလ်ချုပ် ၅ ဦး ဖယ်ရှားခံရ|work=BBC Burmese|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၄|date=၂၈ မေ ၂၀၂၄ }}</ref> |DSA(၃၁) |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{တပ်မတော်}} ap2du1uoxkdhqemce27o2v339oywkpt 0 130547 1034274 720851 2026-05-27T16:38:12Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034274 wikitext text/x-wiki {{Infobox ruthenium}} [[ဖိုင်:Ruthenium crystals.jpg|thumb|ဓာတ်‌ငွေ့အဆင့်အပြီး ရက်သီနီယမ်သတ္တုပုံဆောင်ခဲ ]] '''ရက်သီနီယမ်''' (Ruthenium) ဒြပ်စင်သည် rhodium, palladium, osmium, iridium, platinum စသော ဒြပ်စင်များနှင့်အတူ platinum group metals အုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်သည်။ Ruthenium ဒြပ်စင်သည် မာကြော၍ အဖြူရောင်ရှိသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် အခန်းအပူချိန်ကြောင့် အရောင် မှေးမှိန်သွားခြင်းမရှိပါ။ သို့သော် အပူချိန် ၈၀၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် တွင် လေနဲ့ဓာတ်ပြု၍ အောက်ဆိုဒ်ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် အက်စစ်အပူ (သို့မဟုတ်)အအေး၊ aqua regia များ၏ တိုက်စားခြင်းကို ခံနိုင်သော်လည်း၊ potassium chlorate ပေါင်းထည့် လိုက်သောအခါ ပျော်ရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ ၎င်းသည် molten alkalis ထဲတွင် ပျော်ဝင်ပါသည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ရက်သီနီယမ်ဒြပ်စင် ကို လျှပ်စစ်စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဓာတုဆိုင်ရာ စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် အခြားသေးငယ်သော သတ္တုစပ် လုပ်ငန်းများတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ဖြင့် လိုအပ်လျက် ရှိသည်။ သတ္တုရိုင်းအနေဖြင့် အသုံးပြုမှုပမာဏမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းများတွင် လျှပ်ကူးပစ္စည်းအဖြစ် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း၊ ယခုအခါတွင် chip resistors အဖြစ် ပြောင်းလဲအသုံးပြုနေသည်။ ဓာတုဗေဒစက်မှုလုပ်ငန်း များတွင် electrochemical cells တွင်းရှိ ကလိုရင်းအား ထုတ်ယူရန်အတွက် လျှပ်ဖိုတိုင် (anodes)အဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် palladium နှင့် platinum ဒြပ်စင်များကို မာကြောစေရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ပမာဏ အနည်းငယ်ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် titaniumin ဒြပ်စင်၏ တိုက်စားခြင်းမှ ခုခံနိုင်ရန်အတွက် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းကို နန်းကြိုးအမျှင်များနှင့် လျှပ်စစ်စီးဆင်းနိုင်သော သတ္တုစပ်များ (alloys)၊ လက်ဝတ်ရတနာများ၊ ဘောပင်၏ ဘောစိများ (pen nibs) နှင့် ဝင်ရိုးများအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထိုဒြပ်စင်ကို cobalt, molybdenum, nickel, tungsten နှင့် အခြားသောဒြပ်စင်များဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ သတ္တုစပ် (alloys) အဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရက်သီနီယမ် ဒြပ်ပေါင်းကို ကြွေထည်မြေထည် နှင့် ဖန်ထည်ပစ္စည်းများ၏ အရောင်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ Ruthenium သည် စွယ်စုံသုံးဒြပ်ကူ ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဆီသန့်စင်မှုတွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလဖိုက်(H2S)အား ဖယ်ထုတ်ရန်နှင့် အခြားစက်မှု လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သော methanol ထဲမှ acetic acid ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် လည်းကောင်း၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ထဲမှ ammonia ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ အချို့သော ruthenium အစုအဝေးများသည် မြင်နိုင်သောရောင်စဉ်(visible spectrum)များမှ ဖြာထွက်လာသော အလင်းကို စုပ်ယူနိုင်သောကြောင့် နေရည်ခြည်စွမ်းအင် နည်းပညာအတွက် ဆက်လက်သုတေသန ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။ ==သဘာဝတွင် တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ရက်သီနီယမ်သည် ကမ္ဘာမြေပြင်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သော အရှားပါးဆုံး ဒြပ်စင်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ Ruthenium သည် သီးသန့် တွေ့ရှိနိုင်သော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ တခါတရံတွင် ၎င်းကို platinum, osmium, iridium တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်၍ မြောက်အမေရိက ၊ တောင်အမေရိက နှင့် တောင်အာဖရိက တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းဒေသများတွင် laurite, ruarsite နှင့် ruthenarsenite ကဲ့သို့သော ဒြပ်ပေါင်းများအဖြစ်လည်း အနည်းငယ်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထိုဒြပ်ပေါင်းအားလုံးသည် စီးပွားဖြစ်ထုတ်ယူနိုင်သော အရင်းအမြစ် မရှိသလောက် ရှားပါးသည်။ ရက်သီနီယမ်ထဲတွင် နီကယ်ဒြပ်စင် တွဲဖက်ပါဝင် နေတတ်သည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး ထုတ်လုပ်မှုအနေဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ၁၂ တန် ရှိပြီး၊ ၅ တန် ခန့် အရန်အဖြစ် ထုတ်လုပ်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ရက်သီနီယမ် ဒြပ်ပေါင်း လူအများစု အပေါ်သို့ သက်ရောက်မှုသည် ကြုံတောင့်ကြုံခဲ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒြပ်ပေါင်း အားလုံးကို ပြင်းထန်သောအဆိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကင်ဆာ ဖြစ်စေနိုင်သော အရာကဲ့သို့ လည်းကောင်း အလေးထား သတိပြုသင့်ပါသည်။ ၎င်းဒြပ်ပေါင်းသည် လူများ၏ အရည်ပြားကို ပြင်းထန်စွာ စွန်းထင်း ထိခိုက်စေပြီး၊ မျိုချမိပါကလည်း အရိုးများထိ ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ RuO2 နှင့် RuO4 တို့သည် အပြင်းထန်ဆုံး အဆိပ်များ ဖြစ်သောကြောင့် ရှောင်ရှားသင့်ပါသည်။ Rhutenium 106 သည် ကမ္ဘာ့လေထုထဲတွင် နျုကလီးယားလက်နက်များ စမ်းသပ်မှုအတွက် radionuclides တစ်အခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစမ်းသပ်မှုကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် မှ စတင်စမ်းသပ်ခဲ့ပြီး နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တို့၏ စမ်းသပ်မှုဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ကြသည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== အပင်များအပေါ် ရက်သီနီယမ် ဒြပ်စင်၏ အကျိုးသက်ရောက်မှု အလွန်နည်းပါးသည်။ လေ့လာချက်များအရ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ရက်သီနီယမ် ဒြပ်စင်သည် လွန်စွာ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။<ref>ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား ဘာသာပြန်ဆိုမှု ပရောဂျက်တွင် ပါဝင်သူ ကိုသီဟဝင်း ဘာသာပြန်ဆိုသည်။ </ref> ==မှတ်စု== {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] {{Chem-stub}} 0ekpfyqnalbng6e1s7a8fefw4whpu1o 0 132367 1034280 722902 2026-05-27T16:39:12Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034280 wikitext text/x-wiki {{infobox hafnium}} '''ဟက်ဖ်နီယမ်''' (Hafnium) သည် ငွေရောင်တောက်ပပြီး ပုံသွင်းလွယ်သော သတ္တုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ခိုင်မာသော တည်ဆောက်ပုံ နှင့် မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖုံးအုပ်ထားသော အောက်ဆိုဒ်(oxide) အလွှာပါးလေးကြောင့် ပွတ်တိုက် တိုက်စားမှုကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည်။ ဟက်ဖ်နီယမ်သည် ဟိုက်ဒရိုဖလိုရစ်အက်ဆစ်(Hydrofluoric acid) မှတပါး အခြားသော အက်ဆစ်များနှင့် အယ်လ်ကာလီများ (alkalis) ၏ တိုက်စားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ ဟက်ဖ်နီယမ်ကို ၎င်း၏ အုပ်စု ၄ အုပ်စုဝင် (Group 4 partner) ဖြစ်သော ဇာကိုနီယမ်(zirconium) မှခွဲထုတ်ရန် ခက်ခဲပေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဟက်ဖ်နီယမ် နှင့် ဇာကိုနီယမ် တို့သည် အက်တမ်အရေအတွက် တူညီသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ [[ဖိုင်:Hafnium bits.jpg|thumb|ဟက်ဖ်နီယမ်အပိုင်းအစများ]] [[ဖိုင်:Hafnium(IV) oxide.jpg|thumb|ဟက်ဖ်နီယမ် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်]] [[ဖိုင်:Apollo AS11-40-5866.jpg|thumb|ဟက်ဖ်နီယမ်ရောစပ်ပါဝင်သော ဂြိုဟ်တုထိပ်ပိုင်းဘက်]] ==သုံးပြုခြင်း== နယူထရွန်စုပ်ယူမှု အလွန်ကောင်းခြင်း၊ အရည်ပျော်မှတ် မြင့်မားခြင်း နှင့် ပွတ်တိုက်စားမှု ခံနိုင်ရည်ကောင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဟက်ဖ်နီယမ် နှင့် ၎င်း၏ သတ္တုစပ်(alloy)များကို နယူးကလီယား ဒြပ်ပေါင်းဖိုများ နှင့် နယူကလီယား ရေငုပ်သင်္ဘောများတွင် အဓိကထိန်းချူပ်တိုင်(Contorl rods)များ အဖြစ်အသုံးပြူသည်။ အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်တွင် ဟက်ဖ်နီယမ်ကို ကြွေထည်မြေထည် များနှင့် သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဟက်ဖ်နီယမ်သည် အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန်၌သာ အရည်ပျော်နိုင်ပေသည်။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ဟက်ဖ်နီယမ် သတ္တုရိုင်းများသည် ရှားပါးလှသည်။ သို့သော် ဟက်ဖ်နွန်(hafnon) နှင့် အယ်လ်ဗိုက်(alvite) တို့မှာလူသိများသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းသုံး ဟက်ဖ်နီယမ် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁ နှစ်လျှင် ၅၀ တန်(tones) ထက်မပိုပေ။ ( 1 ton (or)1 tonne = 1000 kilograms ) ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တုများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မည်သည့် ဆိုးကျိုးပြဿနာမျှ မဖြစ်နိုင်ပေ။ သတ္တုတွင် မူလပါဝင်နေသော အဆိပ်ပမာဏကို ထိန်းချုပ်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ရှိစေကာမူ ဟက်ဖ်နီယမ်ဒြပ်ပေါင်း များကိုအဆိပ်အဖြစ် စေ့စပ်သေချာစွာဖြင့် သတိရှိရမည်။ ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တု အမှုန့်များသည် မီးလောင် ပေါက်ကွဲစေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ရေ၊ ဆားပျော်ရည် နှင့် ဓာတုပျော်ရည်များတွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။ ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တုမှုန့်ကို ထိတွေ့ ကိုင်တွယ်ခြင်းဖြင့် ရှုရှိုက်မိနိုင်ပြီး မျက်လုံးနှင့် အရည်ပြား ထဲဝင်စေနိုင်သည်။ သက်ဖ်နီယမ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ခြင်းဖြင့် မျက်စိ၊ အရည်ပြားနှင့် ချွဲ သလိပ် နှာရည်ထွက်သော အမြှေးပါးများကို အနည်းငယ် ယားယံစေသည်။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== ဟက်ဖ်နီယမ် သည် သစ်ပင်များနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် အန္တရာယ်မပေးနိုင်ပေ။ အပင်များ ကြီးထွားရှင်သန်ရန် အတွက် ဟက်ဖ်နီယမ်ပမာဏ အနည်းငယ်ကို မြေဆီလွှာမှရယူရသည်။ ==သက်ရှိများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုများ== သက်ရှိများအပေါ် ဟက်ဖ်နီယမ်သတ္တု၏ အဆိပ်ဖြစ်နိုင်မှုပမာဏမှာ မပြောပလောက်ပေ။ သက်ရှိများဆိုင်ရာ လေ့လာချက်အရ ဟက်ဖ်နီယမ်ဒြပ်ပေါင်းများသည် မျက်လုံး၊အရည်ပြား၊ ချွဲသလိပ် နှာရည်ထွက်သော အမြှေးပါးများကို ယားယံစေသည်။ ထို့အပြင် အသည်းကိုလည်း ပျက်စီး စေနိုင်သည်။ မြေကြွက်များတွင် သေစေနိုင်လောက်သော ဟက်ဖ်နီယမ်ကလိုရိုက် 2.362 mg/kg ရှိပြီး ကြွက်ပေါက်စများတွင် ဟက်ဖ်နီယမ်အောက်ဆိုကလိုရိုက် 112 mg/kg ရှိသည်ဟု ယူဆကြသည်။ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ဟက်ဖ်နီယမ်၏ ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများကို မတွေ့ရသေးပေ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 4y5jvi5tr36hx5miw1itvgqw7ym8leg 0 132444 1034276 722895 2026-05-27T16:38:32Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034276 wikitext text/x-wiki {{Infobox Rutherfordium}} '''ရူသာဖော်ဒီယမ်''' (Rutherfordium) ဒြပ်စင်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အလွန်မြင့်မားသည့် ဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဓာတ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Rf ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၄ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အတည်ငြိမ်ဆုံး အိုင်ဆိုတုပ် အမှတ်စဉ်မှာ 265Rf ဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် သက်တမ်းဝက် (half-life) မှာ ၁၃ နာရီဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ လွှမ်းမိုးမှုများသော ဓာတ်တိုးကိန်း (oxidation number) မှာ +၄ ဖြစ်ပြီး RfC62- ကဲ့သို့ရှုပ်ထွေးသော ဓာတ်ပေါင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ Rutherfordium ဒြပ်စင်၏ အမည်သည် နျူကလီးယားရူပဗေဒ (nuclear physics) ဘာသာရပ်၏ ဖခင်ဟု လူသိများသော အမေရိကန်သိပ္ပံပညာရှင် Emest Rutherford ဂုဏ်ပြုသောအနေဖြင့် သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိနိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== Rutherfordium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၁၀ မိနစ်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရန်မလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} 6dfjm0808aljufxvtbme423onjg8n2b 0 132448 1034266 722893 2026-05-27T16:36:52Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034266 wikitext text/x-wiki {{Infobox dubnium}} '''ဒပ်ဘ်နီယမ်''' (Dubnium) ဒြပ်စင်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဓာတ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိနိုင်သည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Db ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၅ ဖြစ်သည်။ Dubnium ဒြပ်စင်၏ တွေ့ရှိခဲ့သော အိုင်ဆိုတုပ် အမှတ်စဉ် ၉ မျိုး၏ atomic weight များမှာ ၂၅၅ မှ ၂၆၃ အထိရှိသည်။ ၎င်း၏ တည်ငြိမ်ဆုံး အိုင်ဆိုတုပ် အမှတ်စဉ်မှာ 268Db ဖြစ်၍ သက်တမ်းဝက်(half-life) မှာ ၃၂ နာရီဖြစ်သည်။ Dubnium ဒြပ်စင်ကို ၁၉၆၈-၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင်ရုရှားနိုင်ငံ Dubna မြို့ရှိ JINR ကောလိပ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Dubnium ဟူသောအမည်သည် ၎င်းမြို့အမည်အား ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== Dubnium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၃၄ စက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန်မလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 92wuzbhwwgl4ce9c8cbc8ki1702qwmq 0 132564 1034272 722889 2026-05-27T16:37:52Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034272 wikitext text/x-wiki {{infobox bhrium}} '''ဘိုဟ်ရီယမ်''' (Bohrium) ဒြပ်စင်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဒြပ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိနိုင်သည်။ silver သို့မဟုတ် မီးခိုရောင်ရှိသောဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Bh ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၇ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ တည်ငြိမ်မှုအမြင့်ဆုံးရှိသည့် အိုင်ဆိုတုပ် အမှတ်စဉ်မှာ 270Bh ဖြစ်၍သက်တမ်းဝက်(half-life)မှာ ၆၁ စက္ကန့်ဖြစ်သည်။ Bohrium ဒြပ်စင်ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင်ဂျာမန်ရူပဗေဒပညာရှင် Peter Armbruster နှင့် Gottfried Munzenberg တို့မှ ဂျာမနီနိုင်ငံ Hesse ပြည်နယ် Darmstadt မြို့ရှိ GSI ကောလိပ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှစတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Bohrium ဟူသောအမည်သည် ဒိန်းမတ်ရူပဗေဒပညာရှင် Niels Bohr အားဂုဏ်ပြု သောအနေဖြင့်သတ်မှတ်ပေးရန် IUPAC သို့ ၎င်းဒြပ်စင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင်များမှ တင်ပြတောင်းဆိုခဲ့သောကြောင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ၎င်းအမည်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== Bohrium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၆၁ စက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 7hjfl0jj9b5s67qqw7k9171eksyb0fw 0 132568 1034279 723052 2026-05-27T16:39:02Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034279 wikitext text/x-wiki {{infobox hassium}} '''ဟက်စ်စီယမ်''' (Hassium) ဒြပ်စင်ကို ဒြပ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိ်နိုင်ပြီး ၎င်း၏ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများသည် Osmium ဒြပ်စင်နှင့်ဆင်တူနိုင်သည်။ အဖြူရောင်ရှိသော silver သို့မဟုတ် မီးခိုရောင်ရှိသောဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်နိုင်ကြောင်းလည်း ခန့်မှန်းထားကြသည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Hs ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၈ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ တည်ငြိမ်မှုအမြင့်ဆုံးရှိသည့် isotope အမှတ်စဉ်မှာ 227Hs ဖြစ်၍ သက်တမ်းဝက်(half-life) မှာ ၁၆.၅ မိနစ်ဖြစ်သည်။ Hassium ဒြပ်စင်ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်ဂျာမန်ရူပဗေဒပညာရှင် Peter Armbruster နှင့် Gottfried Munzenberg တို့မှ ဂျာမနီနိုင်ငံ Hesse ပြည်နယ် Darmstadt မြို့ရှိ GSI ကောလိပ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှစတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Hassium အမည်သည် Latin ဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသော Hesse ၏ (ဂျာမနီနိုင်ငံ GSI ကောလိပ်တည်ရှိရာ ပြည်နယ်) အမည် အား ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== Hassium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၉.၇ စက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 6u5gksjyyhe2g567l3io8l92b800ugr 0 132572 1034273 722881 2026-05-27T16:38:02Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034273 wikitext text/x-wiki {{Infobox meitnerium}} '''မိုက်ဒ်နီရီယမ်''' (Meitnerium) ဒြပ်စင်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်တခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ဒြပ်ခွဲခန်း၌သာ ဖန်တီးထုတ်ယူ ရရှိ်နိုင်သည်။ ၎င်း၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ခြင်းမရှိသေးသော်လည်း၊ Iridium(Ir)ကဲ့သို့ အုပ်စုနံပါတ် (၉) ရှိ အခြားသော ဒြပ်စင်များနှင့်ဆင်တူနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Mt ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ ရူပဗေဒပညာရှင် Lise Meitner မှ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကိုဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် IUPAC မှ Meitnerium ဒြပ်စင် ဟုအတည်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိနိုင်ပဲ ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သည်။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== Meitnerium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၃.၈ မီလီစက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] t7hhots4ln2665ljy5txi0waqlpk8fn 0 132579 1034267 518134 2026-05-27T16:37:02Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034267 wikitext text/x-wiki {{Infobox darmstadtium}} ဒမ်စတဒ်တီယမ် (Darmstadtium) ဒြပ်စင်သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) ၌ ဓာတ်ခွဲခန်းမှထုတ်ပေါ်ရရှိသော ဒြပ်စင်တခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Ds ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၀ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်အလွန်မြန်စွာပြိုကွဲပျက်စီးတက်သောဒြပ်စင်တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း ဒြပ်စင်၏ isotopes of mass အမှတ်စဉ် (၂၇၉ မှ-၂၈၁ ထိ) တို့၏ သက်တမ်းဝက်(half-life) ကာလတည်ရှိမှုကို မိုက်ခရိုစက္ကန့်ဖြင့်သာ တိုင်းတာနိုင်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ== Darmstadtium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ဝ.၁ မီလီစက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] hkn21q6xl9m1hd5828ggao2urxngyyn 0 132585 1034262 722946 2026-05-27T16:36:12Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034262 wikitext text/x-wiki {{Infobox copernicium}} '''ကော့ပါနီဆီယမ်''' (Copernicium) ကို ယခင်က periodic ဇယား၌ယာယီအမည် Ununbium အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သေးသည်။ ၎င်း၏ သင်္ကေတမှာ Cn ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ တည်နေရာသည် column အမှတ်စဉ် ၁၂ ရှိ Mercury ဒြပ်စင်၏အောက်၌ တည်ရှိသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိ(Physical properties)အရ လေးလံသောသတ္တုဖြစ်ပြီး ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိ(Chemical properties)အရ အုပ်စုနံပါတ်(၁)နှင့်(၂)ရှိMetalများကဲ့သို့ မတည်မြဲစွာဖြင့် ဓာတ်တိုးခြင်းအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ Periodic ဇယားအတွင်းတည်ရှိပုံအနေအထားအရ ၎င်းဒြပ်စင်သည် Mercury ဒြပ်စင်ကဲ့သို့ ပိုမိုအငွေ့ပြန်လွယ်သော အရည်ပုံသဏ္ဍန်ဒြပ်စင်တခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်းခန့်မှန်းကြသည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== ကော့ပါနီဆီယမ် ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ဝ.၂၄မီလီစက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 548t7tr310yqrw0nw1fwsb065l2a0bt 0 132631 1034268 722941 2026-05-27T16:37:12Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034268 wikitext text/x-wiki {{Infobox nihonium}} '''နီဟိုနီယမ်''' (Nihonium) သည် ဓာတုဗေဒဒြပ်စင်တမျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Nh ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၃ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ကို အက္ကသယ်လီယမ် (eka-thallium)ဟုလည်းခေါ်ကြသေးသည်။ Americium-၂၄၃ အက်တမ်အား calcium-၄၈၏အိုင်းယွန်းများနှင့်ပြိုကွဲပျက်စီးစေခြင်းမှ ၎င်းဒြပ်စင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နီဟိုနီယမ်ဆိုသည်မှာ ဂျပန်အမည်တစ်ခုဖြစ်သည့် နီဟွန်ဆိုသည်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင် ပြိုကွဲပျက်စီးချိန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော နီဟိုနီယမ် ဒြပ်စင်၏အက်တမ်လေးခုတို့သည် ၁/၁၀ စက္ကန့်ထက်နည်းသောအချိန်အတွင် နီဟိုနီယမ် ဒြပ်စင်၏အက်တမ်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသည်။ ၂၀ဝ၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဂျပန်သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့အစည်းတခုမှ ၎င်းဒြပ်စင်ကိုဓာတ်ခွဲခန်း၌ အောင်မြင်စွာ ထုတ်ဖော်နိုင်ခဲ့ကြောင်းကြေညာ ခဲ့သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ဂုဏ်သတ္တိများသည် Thallium(Th) နှင့် Indium(In) တို့၏ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ဆင်တူနိုင်ကြောင်းခန့်မှန်းမျှော်လင့်ထားကြသည်။ Ununtrium အမည်ဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သောဒြပ်စင်အမှတ် ၁၁၃ အတွက် သိပ္ပံဆိုင်ရာအမှတ်အသားအဖြစ် Latinate ဘာသာအရ “one-one-three-ium” (“ium” being a standard ending for element names)ဟုခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်ယင်းဒြပ်စင်အမည်အား နီဟိုနီယမ် ဟု တရားဝင်သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ခုနှစ် မတ်လတွင် ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုးမြို့၌ အမည်ပေးအခမ်းအနားပြုလုပ်ခဲ့ကာ ဂျပန်အိမ်ရှေ့မင်းသားကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နီဟိုနီယမ် သည် transuranic (transuranic elements=ransuranium element, chemical element with an atomic number greater than 92 (which is the atomic number of uranium)) ဒြပ်စင်များကဲ့သို့ဓာတ်ခွဲခန်းမှသာထုတ်ယူရရှိနိုင်သည့်ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== နီဟိုနီယမ် ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ [[ဖိုင်:Kosuke Morita and Hiroshi Matsumoto cropped Hideto Enyo Kosuke Morita Koji Morimoto and Hiroshi Matsumoto 20161201.jpg|thumb|အမည်ပေးအခမ်းအနား]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 9gp2v0ct5y3bnjrk9hz9cfgnlssvenk 0 132635 1034271 722929 2026-05-27T16:37:42Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034271 wikitext text/x-wiki {{Infobox flerovium}} '''ဖလရိုဗီယမ်''' ဒြပ်စင်သည် အလွန်လေးလံသော ဒပ်စင်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဓာတုသင်္ကေ Fl အက်တမ်အမှတ်စဉ် ၁၁၄ ဖြစ်သည်။ ရေဒီယိုသတ္တုကြွမှုအလွန်ကောင်းကာ လူလုပ်ဒြပ်စင်တမျိုးဖြစ်သည်။ ဤဒြပ်စင်ကို ၁၉၉၈ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည် ရုရှားနိုင်ငံ နျူကလီးယားလေ့လာရေးတက္ကသိုလ်တခုဖြစ်သည့် ဖလာရော့ဗ်ဓာတ်ခွဲခန်းအား ရည်စူး၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဖလရိုဘီယမ် ဒြပ်စင်သည် Lead(Pb) နှင့် Tin(Sn) ဒြပ်စင်များ၏ဂုဏ်သတ္တိများနှင့်တူညီနိုင်မည်ဟုခန့်မှန်းမျှော်လင့်ထားကြသည်။ Plutonium(၂၄၄)ကို Clacium(48)၏ပြင်းထန်းသော ရောင်စဉ်တန်းများနှင့်ချိန်ရွယ်တိုက်ခိုက်ပြိုကွဲစေခြင်းအားဖြင့် ၎င်းဒြပ်စင်ကိုဖန်းတီး ထုတ်ယူနိုင်သည်။ [[ဖိုင်:RUSMARKA-1660.jpg|thumb|၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သော Russia of Stamp, Georgy Flyorov နှင့် flerovium တို့ကိုရည်ညွှန်းသည်]] ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== ဖလရိုဗီယမ် ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ၂၁စက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] 07n4gdqvaz224izvb1327rsvdx13qcd 0 132663 1034265 722982 2026-05-27T16:36:42Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034265 wikitext text/x-wiki {{Infobox tennessine}} '''တန်နဆီး''' (Tennesine) ဒြပ်စင်သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား၌ ယာယီအမည် အန်နမ်ဆက်တီယမ် (Ununseptium) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်း၏ယာယီသင်္ကေတမှာ Uus ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၇ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ကို ရှရှားနိုင်ငံ Dubna မြို့ JINR ကောလိပ်ရှိ ဓာတ်ခွဲခန်းမှ စတင်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Ununseptium အမည်သည် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သောဒြပ်စင်အမှတ် ၁၁၇ အတွက် သိပ္ပံဆိုင်ရာအမှတ်အသားအဖြစ် Latinate ဘာသာအရ “one-one-seven-ium” (“ium” being a standard ending for element names)ဟုခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Ununoctium သည် transuranic (transuranic elements=ransuranium element, chemical element with an atomic number greater than 92 (which is the atomic number of uranium)) ဒြပ်စင်များကဲ့သို့ဓာတ်ခွဲခန်းမှသာ ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည့်ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်ထိသိပ္ပံဘာသာရပ်တွင် Ununseptium အမည်ဖြစ်အတည်ပြုထားဆဲ ဖြစ်သည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည်အမှန်တကယ်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းမရှိသေးသောကြောင့်၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အမှန်တကယ်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းမရှိသေးသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို လေ့လာနိုင်ခြင်းမရှိသေးပါ။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဟေလိုဂျင်များ]] rkun1akalrft2x99prk974mkn154fwk 0 132668 1034282 723173 2026-05-27T16:39:32Z Bhonebsm 88277 ဘော့ - စာသားများကို အလိုအလျောက် အစားထိုးခြင်း (-သတ်ရောက်မှု +သက်ရောက်မှု) 1034282 wikitext text/x-wiki {{Infobox oganesson}} ၎င်းဒြပ်စင်သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) ၌ ယာယီအမည် Ununoctium အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Uuo ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၈ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် Lawrence Berkeley အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဓာတ်ခွဲခန်းမှထုတ်ဝေသော Physical Review Letters စာစောင်၌ ဒြပ်စင်အမှတ်စဉ် ၁၁၆ နှင့် ၁၁၈တို့အားရှာဖွေတွေ့ရှိကြောင်း သုတေသနပြုလုပ်သူများက အတည်ပြုကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းနှစ်နောက်ပိုင်း၌ သူတို့၏ကြေညာချက်များသည် အခြားသောသုတေသနပြုလုပ်သူများ၏ တွေ့ရှိချက်များနှင့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၂ ခုနှစ် ဇူလှိုင်လတွင် Lawrence Berkeley အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဓာတ်ခွဲခန်း စီစဉ်ညွှန်ကြားသူ(Director) မှ စာရေးဆရာ Victor Ninov ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ၎င်းဒြပ်စင်နှစ်ခု၏အဓိကကျသော အချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ မူလကြေညာချက်သည် မှန်ကန်ကြောင်း အခိုင်အမာအတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ Ununoctium အမည်သည် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သောဒြပ်စင်အမှတ် ၁၁၈ အတွက် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာအမှတ်အသားအဖြစ် Dog Latin ဘာသာအရ “one-one-eight-ium” (“ium” being a standard ending for element names)ဟုခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Ununoctium သည် transuranic (transuranic elements=ransuranium element, chemical element with an atomic number greater than 92 (which is the atomic number of uranium)) ဒြပ်စင်များကဲ့သို့ ဓာတ်ခွဲခန်းမှသာထုတ်ယူရရှိနိုင်သည့်ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိအချိန်ထိသိပ္ပံဘာသာရပ်တွင် Ununoctium အမည်ဖြစ်အတည်ပြုထားဆဲ ဖြစ်သည်။ Periodic ဇယားအတွင်းရှိ Ununoctium ဒြပ်စင်၏တည်နေရာအရ ၎င်း၏ဂုဏ်သတ္တိများသည် Polonium ဒြပ်စင်နှင့် Tellurium ဒြပ်စင် တို့၏ဂုဏ်သတ္တိများနှင့်တူညီမှုရှိနိုင်ကြောင်းခန့်မှန်းကြသည်။ ==အသုံးပြုခြင်း== ၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။ ==သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ== ၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ ==ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ== ၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ==ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ== Ununoctium ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား}} [[Category:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဂက်စ်များ]] i6mm33agaoxds6pufmo3ud85o9eecw3 3 223083 1034314 729919 2026-05-27T20:32:48Z Little Sunshine 129577 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Robertopinotti]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dinousaurogiallo]] သို့ Little Sunshineက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Robertopinotti|Robertopinotti]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Dinousaurogiallo|Dinousaurogiallo]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 729919 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Robertopinotti ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၂၊ ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) 5pyz4jgggmd8kbzny756xvn8d8cxnu6 0 230278 1034389 1024034 2026-05-28T09:50:36Z Salai Rungtoi 22844 /* ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် */ 1034389 wikitext text/x-wiki {{Infobox election |election_name = မြန်မာနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ | country = မြန်မာနိုင်ငံ | type = Parliamentary | ongoing = | previous_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀ | previous_year = ၂၀၂၀&nbsp;(ပယ်ဖျက်) | previous_mps = | next_election = အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၃၀ | next_year =၂၀၃၁ | seats_for_election = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ၃၃၀ နေရာ <br> [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ၁၁၀ နေရာ <br> [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်များ |တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ၃၂၂ နေရာ <br> တိုင်းရင်းသားလူမျိုးဝန်ကြီး ၂၉ နေရာ | majority_seats = ၂၂၁ | election_date = ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (အပိုင်း-၁) <br> ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (အပိုင်း-၂) <br> ၂၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (အပိုင်း-၃) | title = <br> [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|ယာယီသမ္မတ]] | before_election = ဦးမင်းအောင်လှိုင် <br> <small> (ယာယီသမ္မတ-တာဝန်)</small> | before_party = တပ်မတော် | after_election = | after_party = | map = | map_caption = | image1 = Minister Khin Yi.jpg | leader1 =ဦး [[ခင်ရီ]] | leader_since1 = ၅ အောက် ၂၀၂၂ | party1 = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|USDP]] | leaders_seat1 = | last_election1 = ၂၆ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၇ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before1 = | seats1 = ၂၃၁ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁၀၈ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change1 = {{increase}} ၂၀၅ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁၀၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote1 = ၅,၈၀၄,၀၂၅ | percentage1 = ၄၄.၁၉% | image2 = | leader2 =ဦး [[ဟန်ရွှေ]] | leader_since2 = ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ | party2 = [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ|NUP]] | leaders_seat2 = | last_election2 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before2 = | seats2 = ၄ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁၆ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change2 = {{increase}} ၄ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote2 = ၁,၇၄၄,၉၄၃ | percentage2 = ၁၃.၂၈% | image3 = | leader3=ဦး [[စိုင်းအိုက်ပေါင်း]] | leader_since3 = ၂၃ ဇွန် ၂၀၂၃ | party3 = [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|SNDP]] | leaders_seat3 = | last_election3 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before3 = | seats3 = ၇ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change3 = {{increase}} ၇ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote3 = ၈၀၂,၄၁၄ | percentage3 = ၆.၁၁% |image4=Ko_Ko_Gyi.jpg |party4=[[ပြည်သူ့ပါတီ|PP]] |leader_since4= ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ |leader4= ဦး[[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ကိုကိုကြီး]] | leaders_seat4 = | last_election4 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before4 = | seats4 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change4 = {{increase}} ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၅ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote4 = ၁,၁၅၅,၈၁၇ | percentage4= ၈.၈၀% |leader5= ဒေါက်တာ[[သက်သက်ခိုင်]] |leader_since5= ၂၃ အောက် ၂၀၁၉ |image5=Dr_Thet_Thet_Khine.jpg |party5=[[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ|PPP]] |last_election5= ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၀ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before5 = | seats5 = ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change5 = {{increase}} ၀ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote5 = ၁,၀၀၀,၈၁၅ | percentage5= ၇.၆၂% |leader6= ဦး[[အောင်ခမ်းထီ]] |leader_since6= ၁၉၇၆ |image6= Aung_Kham_Hti.jpg |party6= [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|PNO]] |last_election6= ၃ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seats_before6 = | seats6 = ၅ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / ၂ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | seat_change6 = {{increase}} ၂ ([[ပြည်သူ့လွှတ်တော်|ပြည်သူ့]]) / {{increase}} ၁ ([[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသား]]) | popular_vote6 = ၃၃၁,၃၃၁ | percentage6= ၂.၅၂% |image1_size=50 |image_size=30 |image2_size=80 |image3_size=80 |image6_size=30 |color2=#2E3492 |color3=#fecb00 |colour2=#2E3492 }} '''၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း [[မြန်မာ့သမိုင်း]]တွင် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ဤ[[ရွေးကောက်ပွဲ]]သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင်မဲပေးစနစ် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်]] အပြင်၊ [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကိုလည်း ပူးတွဲ အသုံးပြုသည့်အပြင်၊ ရွေးကောက်ပွဲများကိုလည်း တစ်ရက်ထဲမကျင်းပဘဲ အပိုင်း (၃) ပိုင်းခွဲ၍ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်သည် ။<ref>{{Cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-92645|title=ညှိနှိုင်းအဖြေရှာတဲ့နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းကိုအယုံအကြည်မဲ့လာကြပြီလား?|publisher=BNI|accessdate=2025-6-27}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီ စုစုပေါင်း ၅၇ ခု ရှိသည်။ ယင်းပါတီများအနက် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် မဲဆွယ်စည်းရုံးမည့် ပါတီ ၆ ခု နှင့် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုတည်းတွင်သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီ ၅၁ ခု ပါဝင်သည်။ အပိုင်းလိုက်ကျင်းပသည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် ၂၆၃ နယ်၊ အမျိုးသား လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် ( FPTP ) မဲဆန္ဒနယ် ၇၃ နယ်၊ အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၂၆ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ် လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ၂၅၅ နယ်၊ တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) မဲဆန္ဒနယ် ၄၂ နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် တို့တွင် အသီးသီးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၃) ပိုင်းစလုံးတွင် ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသည့် မဲဆန္ဒရှင်စုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ၂၂ သန်းရှိပြီး မဲပေးသူ ၁၃ ဒသမ ၁၄ သန်းကျော်ရှိ၍ မဲပေးမှုရာခိုင်နှုန်း ၅၄ ဒသမ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အ​ထွေ​ထွေ​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် မဲ​ပေးခဲ့သူစုစုပေါင်း ၂၄ ဒသမ၂၂ သန်း၌ အသက် ၁၈ နှစ်မှ ၃၀ နှစ်အကြား အသက်အရွယ်ရှိသူ လူငယ် ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အများဆုံးပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/310135 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ရက်သတ်မှတ်ခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ် ၇ ရက် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]]ချစ်ကြည်ရေးခရီးစဉ်အတွင်း နှစ်နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသည့် သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|လူကာရှင်ကို]] နှင့် ယာယီသမ္မတ(တာဝန်)[[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] တို့၏ ပူးတွဲသတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ကျင်းပသွားရန် စီစဉ်ထားကြောင်းဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ဘက်က ရွေးကောက်ပွဲကို တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cnimyanmar.com/index.php/political-2/politics-local/27797-2025-03-07-13-50-17|title=ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာ(သို့) ၂၀၂၆ မှာ ကျင်းပမည်|work=CNI|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၂၅ ရက် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးတွင်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် [[ရွေးကောက်ပွဲ|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တတိယပတ်နှင့် စတုတ္ထပတ်၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ပထမပတ်နှင့် ဒုတိယပတ်တို့တွင် ကျင်းပသွားမည်ဟု ဆက်လက် ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67e3d6c982dda3732e9eb383|title=ရွေးကောက်ပွဲကို နှစ်လအတွင်း လေးပိုင်းခွဲ ကျင်းပမည်ဟု စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ပြော|publisher=Narinjara|accessdate=2025-6-27|archivedate=2025-6-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627072054/https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/67e3d6c982dda3732e9eb383|date=မတ် ၂၆/ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/68772|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|accessdate=2025-6-27|date=2025-3-26|publisher=Ministry of Information|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250627100324/https://www.moi.gov.mm/news/68772|archivedate=2025-6-27}}</ref> === အပိုင်း (၁) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၁၈ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ပထမအပိုင်းကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73809|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပမည့် အပိုင်းလိုက်နေ့ရက်များကို သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=15 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn92zwdpz4go|title=ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရွေးကောက်ပွဲ စတင်ကျင်းပမယ်|publisher=BBC Burmese|accessdate=26 August 2025}}</ref> ဩဂုတ် (၂၀) ရက်၌ ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် (၁၀၂) မြို့နယ်အား ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73914|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=17 August 2025}}</ref> === အပိုင်း (၂) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၂) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၂) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၁၀၀)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/76402|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း( ၂ )ကျင်းပမည့် နေ့ရက်နှင့် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅|date=၂၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅}}</ref> === အပိုင်း (၃) === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၃) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၆၃)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/78428|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၃) ကျင်းပမည့်နေ့ရက်နှင့် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date=၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] သည် အပိုင်း (၃) ကြေညာချက်အရ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ [[မံစီမြို့နယ်|မံစီမြို့နယ်တစ်ခုလုံး]]နှင့် [[မိုးမောက်မြို့နယ်|မိုးမောက်မြို့နယ်တစ်ခုလုံး]]အား ထည့်သွင်း ကျင်းပမည်မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79288|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> ထို့အပြင် [[ဗန်းမော်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ရပ်ကွက်နှင့် ကျေးရွာအုပ်စု စုစုပေါင်း ၁၁ ခုကိုလည်း ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့် နေရာများအဖြစ် သီးခြားကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79290|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသည့် နယ်မြေများစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> တစ်ဆက်တည်းတွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၂၁/၂၀၂၆) အရ မံစီမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာထားခဲ့သော [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြု ကိုယ်စားလှယ် ဦးကွမ်ဆန်း၏ အမည်ကို ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ဆက်လက်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/79292|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမည်စာရင်းကြေညာထားခြင်းမှ ပယ်ဖျက်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> မံစီမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းနေရာအတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းမှာ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိသဖြင့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် စာရင်းသွင်းထားသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးတည်းကိုသာ ကြေညာချက်အမှတ် (၂၁/၂၀၂၆) ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကြေညာထားခဲ့သော အခြေအနေကို နောက်ပိုင်းတွင် ပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ {{main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၁) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # တနိုင်း # ခေါင်လန်ဖူး # နောင်မွန်း # ပူတာအို # မိုးညှင်း # မြစ်ကြီးနား |၆ မြို့နယ် |၉။ |မန္တလေး | # ကျောက်ဆည် # ညောင်ဦး # ပြင်ဦးလွင် # ချမ်းအေးသာစံ # မိတ္ထီလာ # ပျော်ဘွယ် # ရမည်းသင်း # အောင်မြေသာစံ |၈ မြို့နယ် |- |၂။ |ကယား | # ဘောလခဲ # လွိုင်ကော် |၂ မြို့နယ် |၁၀။ |မွန် | # ကျိုက်ထို # ကျိုက်မရော # ချောင်းဆုံ # မော်လမြိုင် # သထုံ |၅ မြို့နယ် |- |၃။ |ကရင် | # ဘားအံ # မြဝတီ # သံတောင်ကြီး |၃ မြို့နယ် |၁၁။ |ရခိုင် | # ကျောက်ဖြူ # စစ်တွေ # မာန်အောင် |၃ မြို့နယ် |- |၄။ |ချင်း |''တီးတိန်'' ''ဟားခါး'' |၂ မြို့နယ် |၁၂။ |ရန်ကုန် | # ကမာရွတ် # ကျောက်တံတား # တိုက်ကြီး # တွံတေး # ဒဂုံမြို့သစ် (တောင်ပိုင်း) # ဗိုလ်တထောင် # မရမ်းကုန်း # မင်္ဂလာဒုံ # မှော်ဘီ # သင်္ဃန်းကျွန်း # သန်လျင် # အလုံ |၁၂ မြို့နယ် |- |၅။ |စစ်ကိုင်း | # လေရှီး # လဟယ် # နန်းယွန်း # ကလေး # ကသာ # ကန့်ဘလူ # ခန္တီး # စစ်ကိုင်း # တမူး # မုံရွာ # ရွှေဘို # ဟုမ္မလင်း |၁၂ မြို့နယ် |၁၃။ |ရှမ်း | # ပင်းတယ # ဟိုပုံး # နောင်ချို # ကျိုင်းတုံ # တာချီလိတ် # တောင်ကြီး # နမ့်စန် # မူဆယ် # မိုင်းဆတ် # လားရှိုး # လင်းခေး # လွိုင်လင် |၁၂ မြို့နယ် |- |၆။ |တနင်္သာရီ | # ကော့သောင်း # ထားဝယ် # ဘုတ်ပြင်း # မြိတ် |၄ မြို့နယ် |၁၄။ |ဧရာဝတီ | # ကျုံပျော် # ပုသိမ် # မအူပင် # မြောင်းမြ # ကြံခင်း # မြန်အောင် # လပွတ္တာ # ဟင်္သာတ |၈ မြို့နယ် |- |၇။ |ပဲခူး | # ညောင်လေးပင် # တောင်ငူ # နတ်တလင်း # ပဲခူး # ပြည် # ရွှေတောင် # လက်ပံတန်း # သာယာဝတီ |၈ မြို့နယ် |၁၅။ |နေပြည်နယ် | # ဇေယျာသီရိ # ပုဗ္ဗသီရိ # ဇမ္ဗူသီရိ # ပျဉ်းမနား # ဒဏ္ခိဏသီရိ # လယ်ဝေး # တပ်ကုန်း # ဥတ္တရသီရိ |၈ မြို့နယ် |- |၈။ |မကွေး | # ချောက် # ရေနံချောင်း # ပခုက္ကူ # တောင်တွင်းကြီး # မကွေး # ပွင့်ဖြူ # မင်းဘူး # သရက် # အောင်လံ |၉ မြို့နယ် | | | | |} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၂) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # မချမ်းဘော # မိုးကောင်း # ဝိုင်းမော် |၃ မြို့နယ် |၇။ |မကွေး | # ဂန့်ဂေါ # ဆိတ်ဖြူ # နတ်မောက် # မြို့သစ် # ငဖဲ # စလင်း # စေတုတ္တရာ # ကံမ # မင်းတုန်း # မင်းလှ # ဆင်ပေါင်းတဲ |၁၁ မြို့နယ် |- |၂။ |ကယား | # ဒီမော့ဆို # ဖရူဆို |၂ မြို့နယ် |၈။ |မန္တလေး | # စဥ့်ကိုင် # ကျောက်ပန်းတောင်း # တံတားဦး # ပြည်ကြီးတံခွန် # မဟာအောင်မြေ # ဝမ်းတွင်း # သာစည် # အမရပူရ # မတ္တရာ |၉ မြို့နယ် |- |၃။ |ကရင် | # ဖာပွန် # လှိုင်းဘွဲ့ |၂ မြို့နယ် |၉။ |မွန် | # ဘီးလင်း # မုဒုံ # သံဖြူဇရပ် # ရေး # ပေါင် |၅ မြို့နယ် |- |၄။ |စစ်ကိုင်း | # ကလေးဝ # မင်းကင်း # ဝန်းသို # ကျွန်းလှ # မြင်းမူ # ချောင်းဦး # ဘုတလင် # အရာတော် # ဖောင်းပြင် # မော်လိုက် # ရေဦး |၁၁ မြို့နယ် |၁၀။ |ရန်ကုန် | # ဗဟန်း # ပန်းဘဲတန်း # လသာ # ကော့မှူး # ကွမ်းခြံကုန်း # ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) # ဒေါပုံ # ပုဇွန်တောင် # လှိုင် # ရွှေပြည်သာ # ထန်းတပင် # လှည်းကူး # တောင်ဥက္ကာလာပ # ကိုကိုးကျွန်း # ကြည့်မြင့်တိုင် # အင်းစိန် |၁၆ မြို့နယ် |- |၅။ |တနင်္သာရီ | # ရေဖြူ # ကျွန်းစု # တနင်္သာရီ |၃ မြို့နယ် |၁၁။ |ရှမ်း | # ရွာငံ # ဆီဆိုင် # ကလော # မိုင်းခတ် # မိုင်းပျဉ်း # မိုင်းဖြတ် # ရပ်စောက် # တန့်ယန်း # မိုင်းရယ် # ကွန်ဟိန်း # မိုင်းတုံ # မိုင်းယောင်း # မိုင်းယန်း # မိုင်းပန် # မောက်မယ် # မိုင်းကိုင် # လဲချား |၁၇ မြို့နယ် |- |၆။ |ပဲခူး | # ဒိုက်ဦး # ရွှေကျင် # ထန်းတပင် # ရေတာရှည် # ဇီးကုန်း # ပေါင်းတည် # ကဝ # သနပ်ပင် # ပေါက်ခေါင်း # ပန်းတောင်း # မိုးညို # မင်းလှ |၁၂ မြို့နယ် |၁၂။ |ဧရာဝတီ | # ကျောင်းကုန်း # ကန်ကြီးထောင့် # သာပေါင်း # ကျိုက်လတ် # ဖျာပုံ # ဘိုကလေး # ပန်းတနော် # ဝါးခယ်မ # အိမ်မဲ |၉ မြို့နယ် |} {| class="wikitable" |+အပိုင်း (၃) တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များစာရင်း !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် !စဉ် !တိုင်း/ပြည်နယ် !ပါဝင်သည့်မြို့နယ်များ !မှတ်ချက် |- |၁။ |ကချင် | # ဗန်းမော် # ဖားကန့် # ရွှေကူ # မံစီ<br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} # မိုးမောက်<br/>{{small|ကြေညာချက်နောက်ဆက်တွဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် စာရင်းမှပယ်ဖျက်လိုက်ခြင်း}} |၃ မြို့နယ် |၆။ |မန္တလေး | # မြစ်သား # ချမ်းမြသာစည် # မလှိုင် # တောင်သာ # မြင်းခြံ # ငါးဇွန် # သပိတ်ကျင်း # ပုသိမ်ကြီး |၈ မြို့နယ် |- |၂။ |ကရင် | # ကော့ကရိတ် # ကြာအင်းဆိပ်ကြီး |၂ မြို့နယ် |၇။ |ရန်ကုန် | # ဒဂုံ # လမ်းမတော် # ဆိတ်ကြီး/ခနောင်တို # ဒလ # ဒဂုံမြို့သစ် (ဆိပ်ကမ်း) # ဒဂုံမြို့သစ် (အရှေ့ပိုင်း) # မင်္ဂလာတောင်ညွန့် # သာကေတ # မြောက်ဥက္ကလာပ # တာမွေ # ရန်ကင်း # ကျောက်တန်း # ခရမ်း # သုံးခွ # စမ်းချောင်း # လှိုင်သာယာ (အနောက်ပိုင်း) # လှိုင်သာယာ (အရှေ့ပိုင်း) |၁၇ မြို့နယ် |- |၃။ |စစ်ကိုင်း | # ကနီ # ဆားလင်းကြီး |၂ မြို့နယ် |၈။ |ရှမ်း | # မက်မန်း # ပင်လောင်း # ညောင်ရွှေ # ဖယ်ခုံ # မိုးနဲ # ကျေးသီး # မိုင်းရှူး # သီပေါ # ကျောက်မဲ |၉ မြို့နယ် |- |၄။ |တနင်္သာရီ | # လောင်းလုံး # သရက်ချောင်း # ပုလော |၃ မြို့နယ် |၉။ |ဧရာဝတီ | # ရေကြည် # ငပုတော # ဒေးဒရဲ # ညောင်တုန်း # ဓနုဖြူ # အင်္ဂပူ # မော်လမြိုင်ကျွန်း # ဇလွန် # လေးမျက်နှာ |၉ မြို့နယ် |- |၅။ |ပဲခူး | # ကျောက်ကြီး # ကျောက်တံခါး # ဖြူး # အုတ်တွင်း # သဲကုန်း # ဝေါ # ကြို့ပင်ကောက် # အုတ်ဖို |၈ မြို့နယ် | | | | |} ==​နောက်ခံသမိုင်း​ကြောင်းနှင့်ထင်ရှားဖြစ်စဉ်များ== ဤ[[ရွေးကောက်ပွဲ]]သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်း]]ပြီးနောက် ပထမဆုံးကျင်းပမည့် [[ရွေးကောက်ပွဲ]]ဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစ၍ စစ်တပ်က နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းပြီး တိုင်းပြည်ကို [[နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ|အရေးပေါ်အခြေအနေ]]<ref>https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-07-31/myanmar-extends-state-of-emergency-for-six-months-until-february</ref>အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။အစောပိုင်းကာလများအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပတ်သတ်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ]] သည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂ နှစ်နှင့် ခြောက်လအကြာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ထဲတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20220815122655/https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |archive-date=15 August 2022 |access-date=2 August 2022}}</ref><ref>https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023</ref> === ၂၀၂၁ === ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ (၆)လပြည့် နိုင်ငံတော်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်း၌ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းစဉ်များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%B6-%E1%80%92%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%91/|title=ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြီးစီးနိုင်ဖွယ်ရှိဟု ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ဆို|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁}}</ref><blockquote>“ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မှာလည်း အရေးပေါ်ကာလဆိုတာ အကန့်အသတ်ရှိပါတယ်။ ပုဒ်မ ၄၂၁၊ ပုဒ်မခွဲ(ခ)အရ အရေးပေါ်ကာလ ၁ နှစ်အတွင်းမှာ တာဝန်တွေကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိသေးရင် နောက်ထပ် ခြောက်လ နှစ်ကြိမ်သာတိုးမြှင့်နိုင်ပါတယ်။ ဒီကာလအတွင်းမှာ ကျွန်တော်တို့အနေနဲ့ လုပ်ဆောင်သင့်၊ လုပ်ဆောင်ထိုက်တာတွေကို ပြီးစီးအောင် ဆောင်ရွက် သွားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးရင် ဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲအတွက်ပြင်ဆင်ချိန် ၆ လ ပေးပြီး ဆောင်ရွက်ရပါမယ်။ ဒီကာလများကိုတွက်ကြည့်ရင် လုပ်ငန်းရပ်အားလုံးဟာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ပြီးစီးရမယ်ဆိုတာ ပါပဲ”</blockquote> === ၂၀၂၂ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားပိုင် RIA သတင်းဌာန နှင့် စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တို့ တွေ့ဆုံမေးမြန်းကြစဉ် ရွေးကောက်ပွဲကို စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ပြုလုပ်သွားမည့်အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြန်ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားမှုသည် အချိန်လုံလုံလောက်လောက်ရှိသည့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းမဆိုင်း ပြောဆိုရန် စောလွန်းသေးသည့်အကြောင်းပါ ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/%e1%80%99%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%be%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%86%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%b6%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%94%e1%80%b6%e1%80%9d%e1%80%9a%e1%80%ba-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bd%e1%80%b2-/6734670.html|title=ရွေးကောက်ပွဲကို စီစဉ်ထားတဲ့အတိုင်း လာမယ့်နှစ်မှာ ကျင်းပမည် (စစ်ကောင်စီအကြီးအကဲ)|work=VOA|access-date=၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တပ်နောက်ခံ [[ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကို ပိုမိုအသာစီးရစေနိုင်သော [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်]]အစား [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]]ကို ပြောင်းလဲထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေသစ်ကို ပြသခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2023-03-28 |title=A Road to Nowhere: The Myanmar Regime’s Stage-managed Elections |url=https://www.crisisgroup.org/asia/south-east-asia/myanmar/b175-road-nowhere-myanmar-regimes-stage-managed-elections |access-date=2023-03-29 |website=Crisis Group |language=en}}</ref> ယခင်ရှိထားသော တပ်မတော်သား ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း အပြင် လေးပုံတစ်ပုံအနိုင်ရရုံဖြင့် အစိုးရဖွဲ့စေနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားပုံရသည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta promises elections by 2023 |url=https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |access-date=18 September 2021 |work=Deutsche Welle |date=1 August 2021 |archive-date=18 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210918022143/https://www.dw.com/en/myanmar-junta-promises-elections-by-2023/a-58720116 |url-status=live }}</ref><ref name=":aljazeera">{{cite news |title=Min Aung Hlaing says no Myanmar elections until 2023 |url=https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023 |access-date=30 December 2021 |agency=Al Jazeera |date=1 Aug 2021 |archive-date=30 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211230040907/https://www.aljazeera.com/news/2021/8/1/min-aung-hlaing-promises-myanmar-multi-party-elections-2023 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military prepares for election in bid for legitimacy |url=https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy |access-date=1 August 2022 |work=[[Nikkei Asia]] |date=23 July 2022 |archive-date=3 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220803042911/https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |author1=Khine Lin Kyaw |title=Myanmar Extends State of Emergency For Six Months Until February |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2022-07-31/myanmar-extends-state-of-emergency-for-six-months-until-february |access-date=1 August 2022 |work=[[Bloomberg News|Bloomberg]] |date=31 July 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Strangio |first1=Sebastian |title=Myanmar’s Military Junta Takes Step Toward Controversial Election |url=https://thediplomat.com/2023/01/myanmars-military-junta-takes-step-toward-controversial-election/ |access-date=28 January 2023 |work=[[The Diplomat]] |date=5 January 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128013714/https://thediplomat.com/2023/01/myanmars-military-junta-takes-step-toward-controversial-election/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military announces strict new election law ahead of polls |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/1/27/myanmar-military-unveils-strict-new-election-law-ahead-of-polls |access-date=28 January 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=27 January 2023 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128041801/https://www.aljazeera.com/news/2023/1/27/myanmar-military-unveils-strict-new-election-law-ahead-of-polls |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar army set to cement rule with tough new election criteria |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-set-cement-rule-with-tough-new-election-rules-2023-01-27/ |access-date=28 January 2023 |work=[[Reuters]] |date=27 January 2022 |archive-date=28 January 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230128041801/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-army-set-cement-rule-with-tough-new-election-rules-2023-01-27/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar military rulers extend state of emergency by six months |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/2/1/myanmar-military-rulers-extend-state-of-emergency-by-six-months |access-date=1 February 2023 |work=[[Al Jazeera]] |date=1 February 2023}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar junta extends state of emergency, effectively delaying polls |url=https://www.france24.com/en/live-news/20230201-myanmar-marks-coup-anniversary-with-eyes-on-junta-election-plan |access-date=1 February 2023 |work=[[Agence France-Presse]] |publisher=[[France24]] |date=1 February 2023 |location=[[Yangon]]}}</ref> ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=xxpIlxHtb31chMglNsBdqWeyPiY4B6P8QnbWSc4VeqI%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124622/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=xxpIlxHtb31chMglNsBdqWeyPiY4B6P8QnbWSc4VeqI=|url-status=dead}}</ref>ဖေဖော်ဝါရီလ (၉)ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ထံသို့ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက်ဖြစ်သော Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) ကို လာရောက်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှ Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) တည်ဆောက်ထားရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းတင်ပြ|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124641/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|url-status=dead}}</ref> အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖယ်ရှားခံထားရသော [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]ကို ဥပဒေသစ်အရ မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပါတီအား ဖျက်သိမ်းကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author1=Min Ye Kyaw |author2=Rebecca Ratcliffe |title=Aung San Suu Kyi’s National League for Democracy party dissolved |url=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/28/aung-san-suu-kyi-national-league-democracy-faces-dissolution-myanmar |access-date=30 April 2023 |work=[[The Guardian]] |date=28 March 2023 |location=[[Bangkok, Thailand]]}}</ref> ဒုတိယမြောက် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်သော [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းကြောင်း အလားတူ ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Shan prominent party decides not to register for junta’s election |url=https://www.bnionline.net/en/news/shan-prominent-party-decides-not-register-juntas-election |access-date=2023-03-20 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=‘We Agree the Law is Unfair’: SNLD |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/we-agree-the-law-is-unfair-snld.html |access-date=13 February 2023 |work=[[The Irrawaddy]] |date=1 February 2023}}</ref> စစ်တပ်​​နောက်ခံပြု ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအား ဧပြီ (၂၀)ရက်​နေ့တွင် အမှတ်စဉ် (၁)ဖြင့် နိုင်ငံ​ရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W%2BYvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE%3D|title=အရေးပေါ်ကာလ သက်တမ်းတိုး၊မတိုး ကာလုံ မှာ ဆုံးဖြတ်မယ် လို့ စစ်ကောင်စီပြော|access-date=21 July 2023|archive-date=21 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230721124641/https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=kbslI41W+YvgfTmSKzOHZz7Y1u0fC6mYHCCiYMRO9LE=|url-status=dead}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ၂၂ ရက် တွင် ပဲခူးမြို့ မြို့တော်ခန်းမ၌ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အသေးစား၊ အငယ်စားနှင့်အလတ်စား စီးပွားရေး (MSME) လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ရွေးကောက်ပွဲကို မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု အာမခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင်လည်း စစ်တွေတပ်နယ်မှ အရာရှိ၊ စစ်သည်၊ မိသားစုများနှင့် တွေ့ဆုံရာ၌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် သည် တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံတည်ငြိမ်အေးချမ်းသည့်အချိန်တွင် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပပေးမည်ဟု အာမခံကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် နှင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၆ ရက် ကတိစကားများဖြစ်သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအတွင်း စီစဉ်ထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် ပျက်ပြယ်သွားခဲ့သည်။ === ၂၀၂၅ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ]] သမ္မတ [[အလက်ဇန္ဒား လူကာရှင်ကို|လူကာရှင်ကို]] နှင့် တွေ့ဆုံချိန် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ စစ်ခေါင်းဆောင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာလ သို့မဟုတ် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ အစောပိုင်းတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည်ဟု ထပ်မံ ကတိပြုခဲ့ပြန်သည်။ <ref>https://asia.nikkei.com/Spotlight/Myanmar-Crisis/Myanmar-military-prepares-for-election-in-bid-for-legitimacy</ref> ဆက်၍ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၂၅ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအစည်းအဝေးတွင်၌ ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် ကတိစကားအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မည့်အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ဤသို့ဖြင့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၆-၂၀၂၆ သည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက် နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]သည် မြို့နယ်ပေါင်း (၂၆၇) မြို့နယ် တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် လျာထားပြီး ယခင်ကျင့်သုံးခဲ့သည့် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ်]] (FPTP)နှင့် [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) နှစ်မျိုးလုံး အသုံးပြု ဆောင်ရွက်သွားမည့်အကြောင်း တရားဝင်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/07/58109|title=မြို့နယ် ၂၆၇ ခုတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည်ဟု စစ်ကောင်စီဆို|accessdate=12 August 2025|publisher=Mizzima}}</ref> ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် နယ်မြေဒေသများသည် အခြေအနေအရ ကန့်သတ်ချက်ရှိသည့် နယ်မြေဒေသများမှ လွဲပြီး တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ် အားလုံးတို့တွင် ဦးစားပေးအစီအစဉ်အတိုင်း အပိုင်းခွဲပြီး ကျင်းပမည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊​ ဇွန် ၂၀ ရက်တွင် စစ်ကောင်စီခန့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ကိုကို (ဝန်ကြီး)|ကိုကို]]က ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၌ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် မဲပေးစက်များ အသုံးပြုရန် စီစဉ်နေကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာလုပ်ငန်းစဉ်များ အစည်းအဝေး၌ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":2">{{Cite web|title=ရွေးကောက်ပွဲမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး မဲပေးစက်အသုံးပြုနိုင်ဖို့ လုပ်မယ်လို့ စစ်ကောင်စီ ရွေး/ကော် ပြော|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgjg708960jo|publisher=BBC Burmese|accessdate=2025-6-21|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250621104511/https://www.bbc.com/burmese/articles/cgjg708960jo|archivedate=2025-6-21}}</ref>ရွေးကောက်ပွဲအတွက် လိုအပ်သော မဲပေးစက်များကို ထုတ်လုပ်နေပြီး ရရှိလာသည့် စက်များကို တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်း၊ သိုလှောင်ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် မပျက်စီးစေရန် စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းခြင်းများအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ထားကြောင်း ၎င်းက ဆိုသည်။<ref name=":2" />အစည်းအဝေးမှာ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ တတိယပတ်မှစ၍ ရွေးကောက်ပွဲကို အပိုင်းလိုက် ကျင်းပသွားမည်ဟု ကောက်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုက ပြောကြားထားသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအဆင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၉ ပါတီနှင့် တိုင်း/ပြည်နယ်အလိုက် ယှဉ်ပြိုင်မည့် ၄၅ ပါတီ ရှိသည်။​<ref name=":2" /> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]က လွှတ်တော်သုံးရပ် (အမျိုးသား၊ ပြည်သူ့၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်) ၏ ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများနှင့် [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း]]နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73360|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/73363|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=7 August 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]]အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ရွေးကောက်ပွဲအောင်မြင်ရန်အတွက် ဆန္ဒမဲပေးသူမည်မျှရှိရမည်ဟု ဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည်ကို မတွေ့ရကြောင်းနှင့် ရာခိုင်နှုန်း ၅၀ နှင့်အထက် မဲပေးနိုင်ပါက လူထုအများစု၏ ဆန္ဒပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း ၎င်းကဆိုသည်။ ထို့အပြင် ရွေးကောက်ပွဲကို မဖြစ်မနေကျင်းပရမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များရယူခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ကိုယ်စားလှယ်ဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် တက်ရောက်ပါက အစည်းအဝေးအထမြောက်နိုင်ကြောင်းနှင့် ဒုတိယအကြိမ်တွင် သုံးပုံတစ်ပုံ တက်ရောက်ပါက အထမြောက်နိုင်ကြောင်းကိုလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း တက်ရောက်နိုင်ရေးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်နိုင်သည့် မြို့နယ်များအားလုံးတွင် ကျင်းပနိုင်ရန် ရည်မှန်းထားပြီး၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ရသူများကို ကြိုတင်မဲဖြင့် မဲပေးနိုင်ရန် စီစဉ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/719386|title=ဆန္ဒမဲပေးသူ မည်သည့်ရာခိုင်နှုန်းရှိမှ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်မည်ဟု သတ်မှတ်ချက်မရှိဟု စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|accessdate=13 August 2025|publisher=DVB}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73565|title=နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်အစည်းအဝေး ကျင်းပ၊ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် အမှာစကားပြောကြား|publisher=Ministry of Information|accessdate=13 August 2025}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က မကွေးတိုင်းခရီးစဉ်အတွင်း ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ပထမအဆင့်ကို ခရိုင်မြို့ကြီးများနှင့် ဆက်စပ်မြို့များတွင် စတင်ပြုလုပ်မည် ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းက မကွေးတပ်နယ်သို့ ရောက်ရှိစဉ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပြီး အစိုးရသစ်တက်လာသောအခါ တပ်မတော်အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်တော့မည်မဟုတ်ဘဲ ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုသာ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သွားမည် ဟုလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c14gm55eg1zt?fbclid=IwY2xjawMSia9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFtZkdSZ1MwdVRkWDRNNUVKAR7B2-DNtUGLe5DQGKZjNI3ul1JdoiB86XdX0Qj5p1zPlqOUHrhVuqYyL1DFnw_aem_AJ3VuIm93kmSZaCUaCXmUQ&post=asset%3Abb91ea3e-e012-4016-90e6-2a693a805210#asset:bb91ea3e-e012-4016-90e6-2a693a805210|title=ရွေးကောက်ပွဲ ပထမအပိုင်းကို ခရိုင်မြို့ကြီးတွေမှာ စကျင်းပမယ်လို့ စစ်ခေါင်းဆောင်ပြော|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နေ့ရက်များကို ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က သတ်မှတ်ကြေညာသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၈ ရက်မှစ၍  လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း စတင် တင်သွင်းနိုင်ကြောင်း၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာများကို ရုပ်သိမ်းလိုက ရုပ်သိမ်းနိုင်သည့် နောက်ဆုံး နေ့ရက်သည် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက် ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ ထို့အပြင် PR မဲဆန္ဒနယ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုအနေဖြင့် မိမိပါတီ ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လောင်း တစ်ဦးအတွက် အမည်စာရင်း တင်သွင်းလွှာကို ရုပ်သိမ်းပါက စတင် အစားထိုး ပြန်လည်တင်သွင်းရမည့် နေ့ရက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံး နေ့ရက်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာများ စိစစ်မည့် နေ့ရက်သည် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက် မှ အောက်တိုဘာ ၄ ရက် အထိဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ကြေညာထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73898|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ စိစစ်ခြင်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် နေ့ရက်များသတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|title=လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းအား စက်တင်ဘာ ၈ ရက်တွင် စတင် တင်သွင်းနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|url=https://news-eleven.com/article/305456|publisher=Eleven Media|accessdate=17 August 2025}}</ref> ထို့နောက်၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေအရ  နိုင်ငံပါတီများအနေဖြင့် ပါတီဝင်ဦးရေနှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ပြည့်မီရေး ဆောင်ရွက်ပြီး စက်တင်ဘာ ၇ ရက် နောက်ဆုံးထား၍ ကော်မရှင်သို့ တင်ပြရမည်ဖြစ်ကြောင်း ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ကော်မရှင်က ကြေညာထားသည်။​ သတ်မှတ်ရက်အတွင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိပါက နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂ အရ နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းအား ပယ်ဖျက်၍ ပါတီအား ဖျက်သိမ်းမည်ဟု ဩဂုတ်လ (၂၀) ရက်နေ့တွင် ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73901|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ ပါတီဝင်ဦးရေနှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက်ပြည့်မီရေး ဆောင်ရွက်ပြီး နောက်ဆုံးတင်ပြရမည့် နေ့ရက်ထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref> ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များအနေဖြင့် အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့်  နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်တွင် ကြေညာလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cewypxqjww2o|title=ဝန်ကြီးတွေ စည်းရုံးရေး စစ်ကော်မရှင် ရွေးကော်ခွင့်ပြု|publisher=BBC Burmese|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305477|title=ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်သောပုဂ္ဂိုလ်များ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကိုက်ညီလျှင် ပါတီစည်းရုံးရေးနှင့် နယ်မြေစည်းရုံးရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73961|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပါတီစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ နယ်မြေစည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းများ၊ စုဝေးဟောပြောခြင်းနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခွင့်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း အသိပေးချက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=19 August 2025}}</ref> ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ (၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73959|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များမှ ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်မည့် နေ့ရက်၊ အချက်အလက်ဖြည့်သွင်းပြီးသည့် ပုံစံ (၁၅) များကို သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့ ပေးပို့နိုင်မည့်နေ့ရက်များထုတ်ပြန်ခြင်း|publisher=MOI|accessdate=19 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305478|title=ပြည်ပရောက်မဲဆန္ဒရှင်များ ကြိုတင်ဆန္ဒမဲလက်မှတ်ဖြင့် ဆန္ဒမဲပေးနိုင်ရေးအတွက်ပုံစံ(၁၅)များကို ဩဂုတ် ၂၁ ရက်မှစတင် သက်ဆိုင်ရာသံရုံးများတွင် စတင်ထုတ်ယူနိုင်ကြောင်း UEC ကြေညာ|publisher=Eleven Media|accessdate=20 August 2025}}</ref>ဩဂုတ်လ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်နှင့် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုပြီးသော နိုင်ငံရေးပါတီများ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုကျင်းပခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးပါတီ ၆၁ ပါတီမှ ဥက္ကဋ္ဌများ၊ ခေါင်းဆောင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီ ကိုးပါတီနှင့် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာစည်းရုံးမည့်ပါတီ ၅၂ ပါတီဖြစ်ပါကြောင်း၊ ဥပဒေနှင့်အညီလျှောက်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံး စိစစ်ခွင့်ပြုပြီးဖြစ်ပါကြောင်း ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးက ပြောသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74149|title=နောင်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဘွဲ့ရသူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် ယခုကပင်စီစဉ်|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/305599|title=နောင်လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ဘွဲ့ရသူများဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် ယခုကတည်းက စီစဉ်ထားကြရန် UEC ဥက္ကဋ္ဌ ပြောကြား|publisher=Eleven Media|accessdate=26 August 2025}}</ref> * ထို့အပြင်၊ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းရမည့်ရက်ကို စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်အထိ ထပ်တိုးပေးလိုက်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တွေ့ဆုံအပြီးတွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":9">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cd6n9ep2p1et?post=asset%3A183f9c33-17f9-4ced-9f13-80fc72cd9c68#asset:183f9c33-17f9-4ced-9f13-80fc72cd9c68|title=ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည်စာရင်း တင်သွင်းရမယ့်ရက် ထပ်တိုး|publisher=BBC Burmese|accessdate=27 August 2025}}</ref> * ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်မည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင် ပါဝင်သူဖြစ်ရမည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် မိမိနေထိုင်ရာဒေသမှ အခြားမြို့နယ်သို့ ရွေးကောက်ပွဲသွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ပေ။ <ref name=":9" /> * ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ပညာအရည်အချင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အခြေခံပညာအထက်တန်းအဆင့် အောင်မြင်ပြီးသူဖြစ်ရမည် ဟု နိုင်ငံရေးပါတီများကို သတိပြုစေရန် တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721420|title=နောင်လာမယ့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းက ဘွဲ့ရသူတွေဖြစ်ရမည်ဟု UEC ပြော|publisher=DVB|accessdate=27 August 2025}}</ref> * ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပတွင် ရောက်ရှိနေသည့် ယာယီနေရပ်စွန့်ခွာသူများ အပါအဝင် ကြိုတင်မဲပေးလိုသူများသည် ပုံစံ (၁၅) ဖြင့် တောင်းဆိုမဲပေးနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် ရောက်ရှိနေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသတွင် မဲပေးလိုပါက အနည်းဆုံး ရက်ပေါင်း ၁၈၀ ထက်မနည်း နေထိုင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း ထောက်ခံချက်ဖြင့် မဲပေးခွင့်ရရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.npnewsmm.com/news/68ae9cecee60bf5b8456faa5|title=နောင်လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ဘွဲ့ရသူဖြစ်ရမည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများ ကြိုတင်စီစဉ်ထားရန် လိုအပ်|publisher=NP News|accessdate=27 August 2025}}</ref> * [[အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်]] (PR) ဖြင့် ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲများအတွက် မဲဆန္ဒရှင်တစ်ဦးသည် မဲတစ်မဲသာ ပေးရမည် ဖြစ်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ထိုတစ်မဲတည်းကိုပင် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) နှင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ် (PR) နှစ်ခုလုံးအတွက် ထည့်သွင်းရေတွက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y3wjy89eyo|title=ရွေးကောက်ပွဲမှာ ဆန္ဒမဲ ၁ မဲကို စနစ် ၂ မျိုးအတွက် ရေတွက်မယ်|publisher=BBC Burmese|accessdate=27 August 2025}}</ref> စက်တင်ဘာလ (၉) ရက် တွင် ပါတီဝင်ဦးရေ မပြည့်မီသည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|NDF ပါတီ]]နှင့် ပါတီရုံးခန်းများ သတ်မှတ်အရေအတွက် ၊ [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|DNP ပါတီ]]၊ [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)]] နှင့် [[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]တို့အား မှတ်ပုံတင်ပယ်ဖျက်၍ ပါတီဖျက်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်(UEC) ကြေညာလိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74684|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်၍ ပါတီများအား ဖျက်သိမ်းခြင်း|accessdate=9 September 2025|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> အောက်တိုဘာလ (၂၅)ရက် တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အလိုက် မဲဆန္ဒနယ် အသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းထားသည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၅၀၂၃)ဦးတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၊သက်တိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ၊နည်းဥပဒေများနှင့် ညီညွှတ်မှုမရှိသဖြင့် ပယ်ဖျက်ခဲ့သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း (၈၆)ဦးရှိသည်ဟု ကြေညာသည်။ထိုထဲ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ [[သက်သက်ခိုင်|ဒေါက်တာသက်သက်ခိုင်]] လည်း လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခံရပြီး၊ သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေပုဒ်မ ၈ (ဃ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်ငြိစွန်းသဖြင့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ကော်မရှင်ဘက်က ပြောဆိုခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ (၂၈) ရက် တွင် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကောက်မရှင်]] သည် ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ သတင်းထောက်များအား အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ နှင့် စပ်လျဉ်းပြီး သတင်းရယူခွင့်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ယင်းအပြင် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ ဒုတိယအပိုင်းကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၁၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့်အကြောင်း နှင့် ဒုတိယအပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၁၀၀)ကိုလည်း သီးခြား ကြေညာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် လွှတ်တော်အသီးသီးအတွက် ရွေးကောက်ပွဲ၏ အပိုင်း(၃) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။ယင်းအပြင် အပိုင်း(၃) ရွေးကောက်ပွဲပြုလုပ်မည့် မြို့နယ် (၆၃)ကိုပါ တစ်ပါတည်း ထည့်သွင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက် တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် သည် နောက်ဆက်တွဲ ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ယူစနစ်(FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ == ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း == {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} === နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ === ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နစကက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို တစ်နှစ်ကျော်အကြာ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပါသည်။ ဥပဒေသစ်တွင် အခန်း ၅ ခန်းနှင့် ပုဒ်မ ၂၇ ခု ပါဝင်ပြီး ပါတီများဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ရန် စံနှုန်းများကို သိသိသာသာ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် နိုင်ငံရေးပါတီများအကြား ဝေဖန်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါသည်။ အဓိကအားဖြင့် အခန်း (၂)၊ ပါတီတည်ထောင်ခြင်းနှင့် မှတ်ပုံတင်ခြင်းဆိုင်ရာ ပုဒ်မများကို ဝေဖန်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်ပါသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/287972|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှာ ဘယ်အချက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ|accessdate=2025-6-11|publisher=Eleven Media}}</ref> ဥပဒေသစ်အရ ပါတီတည်ထောင်လိုပါက အနည်းဆုံး လူ ၁၅ ဦး ရှိရမည်ဖြစ်ပြီး တည်ထောင်သူများသည် အသက် ၂၅ နှစ် ပြည့်ရမည်။ ထို့ပြင် သာသနာ့ဝန်ထမ်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း၊ ထောင်ကျနေသူ၊ သောင်းကျန်းသူ/အကြမ်းဖက်/မတရားအသင်းအဖွဲ့ဝင်၊ မူးယစ်ဆေးပြစ်မှုနှင့် ငြိစွန်းသူ၊ နိုင်ငံခြားသား သို့မဟုတ် နိုင်ငံခြားသားအဖြစ် ခံယူထားသူ မဟုတ်ရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref name=":1" /> ==== ပါတီဝင်ဦးရေ၊ ရန်ပုံငွေနှင့် ရုံးခန်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ ==== နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေအသစ်၏ ပုဒ်မ ၅ (စ) အရ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပါတီဝင်ဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၀၀,၀၀၀ (တစ်သိန်း) စည်းရုံးရမည်ဖြစ်သည်။ ယခင်ဥပဒေတွင် ၁၀၀၀ သာ လိုအပ်ခဲ့ရာ အဆ ၁၀၀ တိုးမြှင့်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ပါတီဝင်ဦးရေ အနည်းဆုံး ၁၀၀၀ စည်းရုံးရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားရာ ယခင် ၅၀၀ မှ နှစ်ဆ တိုးမြှင့်ထားသည်။ ပုဒ်မ ၅ (ဆ) တွင် ပါတီရန်ပုံငွေနှင့်ပတ်သက်၍ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀၀ နှင့် တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ကို မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်တစ်ခုခု၌ ငွေစာရင်းဖွင့်ထားကြောင်း အထောက်အထားပြရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည် ဥပဒေဟောင်းတွင် မပါဝင်ဘဲ အသစ်ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါတီရုံးခန်း ဖွင့်လှစ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ ၅ (ဇ) တွင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီဖြစ်ပါက ရက်ပေါင်း ၁၈၀ အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်ပေါင်း ၃၃၀ ၏ အနည်းဆုံးထက်ဝက်ဖြစ်သော မြို့နယ် ၁၆၀ ကျော် (၁၆၅ မြို့နယ်) တွင် ရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း၌သာ စည်းရုံးမည့်ပါတီဆိုလျှင် အဆိုပါ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနည်းဆုံး ငါးမြို့နယ် တွင် ပါတီရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်သည်လည်း ယခင်ဥပဒေဟောင်းတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ ==== အကျိုးဆက်များ ==== နစက အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ ပုဒ်မများကြောင့် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ရန် နိုင်ငံရေးပါတီအချို့ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း ပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]] (UEC) သို့ မှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားသည့် ပါတီ ၅၀ (ရှိရင်းစွဲ) နှင့် ပါတီအသစ် တည်ထောင်ခွင့် လျှောက်ထားသည့် ပါတီ ၁၅ ပါတီ (စုစုပေါင်း ၆၅ ပါတီ) ရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့်ပါတီမှာ ၁၂ ပါတီသာ ရှိခဲ့ပါသည်။<ref name=":1" /> ==== သတ်မှတ်ချက်များ လျော့ချခြင်း ==== ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှ တင်းကျပ်သည့် အချက်အချို့ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၅ ရက်တွင် ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤပြင်ဆင်ချက်များသည် ပါတီများအတွက် လိုအပ်သည့် စံနှုန်းအချို့ကို ဖြေလျှော့ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/53120|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ|accessdate=2025-6-27|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပြင်ဆင်ထားသည့် အဓိကအချက်များမှာ ပါတီဝင်အရေအတွက်နှင့် ပါတီရုံးခန်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှုတို့ဖြစ်သည်။ ယခင်က ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်နေ့ မတိုင်မီ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း ပါတီဝင်အရေအတွက် တစ်သိန်းရှိရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားရာမှ ငါးသောင်းအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်နေ့ မတိုင်မီ ရက်ပေါင်း ၉၀ အတွင်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ မြို့နယ်သုံးပုံတစ်ပုံ၌ ပါတီရုံးခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/287972|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေမှာ ဘယ်အချက်တွေကို ပြင်ဆင်လိုက်သလဲ|accessdate=2025-6-27|publisher=Eleven Media}}</ref> ==== ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ==== [[နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ|နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ]]ကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအား ဇူလိုင် ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။အဆိုပါပြင်ဆင်မှုအရ နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပုဒ်မ ၁၂ ပုဒ်မခွဲ(က) တွင် ပုဒ်မခွဲငယ် (၁၁) အဖြစ် "ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲမသမာမှုနှင့် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို ကျူးလွန်ကြောင်း ကော်မရှင်က စစ်ဆေးတွေ့ရှိခြင်း" ဟူသော စာသားကို စစ်ကောင်စီက ထပ်မံဖြည့်စွက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မူလက အခန်း ၃ (ဆက်လက်ရပ်တည်ပိုင်ခွင့်မရှိခြင်း) ၏ ပုဒ်မ ၁၂ ပုဒ်မခွဲ (က) တွင် ပုဒ်မခွဲငယ် (၁၀) ထိသာ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/716835|title=နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|accessdate=2025-7-28|publisher=DVB Burmese}}</ref> ==== စက်တင်ဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၂၁) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးတွင် စည်းရုံးမည့်ပါတီများအနေဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ ယခင်က သတ်မှတ်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ တစ်ဝက်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရမည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ လေးပုံတစ်ပုံတွင်သာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/75244|title=နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=22 September 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/725333|title=တနိုင်ငံလုံးပြိုင်မည့်ပါတီများ မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၏ ၄ ပုံ ၁ ပုံ မပြိုင်နိုင်ပါက ပါတီဖျက်သိမ်းခံရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်း|publisher=DVB|accessdate=22 September 2025}}</ref> ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကောာ်မရှင်သည် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို တတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၂၁ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ အစား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀၊ ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ အစား ငွေကျပ်သိန်း ၅၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည် ဥပဒေကို [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]က ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် အဓိကအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများအတွက် ပြစ်ဒဏ်များကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၄၀ အရ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးစီသည် ရွေးကောက်ပွဲနေ့တွင် မိမိမဲဆန္ဒနယ်ရှိ မဲရုံတိုင်း၌ မဲရုံကိုယ်စားလှယ်နှင့် အကူကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် သက်ဆိုင်ရာမဲဆန္ဒနယ်၏ မဲစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူများ ဖြစ်ရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72982|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|accessdate=2025-7-29|publisher=Ministry of Information}}</ref> ပုဒ်မ ၄၉ (ခ) အရ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများရရှိသည့် မဲအရေအတွက်ကို ပြုစု၍ ခိုင်လုံသောမဲအများဆုံးရရှိသူများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများအဖြစ် ကြေညာရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပုဒ်မ ၄၉ (ဂ) အရ မဲအရေအတွက်တူညီပါက ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲက စိစစ်ပြီး ကော်မရှင်သို့တင်ပြရမည်ဖြစ်ကာ၊ ကော်မရှင်၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ထပ်မံကျင်းပသည့်ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲတူညီသူများသာ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲပေးမှုနှင့်ပတ်သက်၍ မမှန်မကန်တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲပျက်ပြားစေရန် လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ယူဆောင်ခြင်း စသည့်ပြစ်မှုများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304880|title=ရွေးကောက်ခံ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်းတင်သွင်းလွှာနှင့် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းထားကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရပါက တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည့် အချက်ပါဝင်သော ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-29}}</ref> ပုဒ်မ ၈၈ အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် ကော်မရှင်၏ ကြေညာချက်အရ နောင်ပြုလုပ်မည့် မည်သည့်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွင်မျှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိတော့ဘဲ၊ တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများ၌ သိလျက်နှင့်ပါဝင်ပတ်သက်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ပုဒ်မ ၈၈-က အဖြစ် အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားရာတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးဦးသည် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းလျှောက်လွှာ သို့မဟုတ် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်းတွင် လိမ်လည်ဖြည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းအတုများ တင်သွင်းခြင်းပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပါက ဥပဒေကြောင်းအရ တရားစွဲဆိုခြင်းခံရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နည်းဥပဒေ ၉၉ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ သည် ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်မြောက် ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ရာ၊ ၎င်းဥပဒေသည် [[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|အချိုးကျကိုယ်စားပြု]] (PR) စနစ်နှင့် [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|နိုင်သူကုန်ယူ]] (FPTP) စနစ်တို့ကို ပူးတွဲကျင့်သုံးရန် ရည်ရွယ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် [[ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ]] မပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက် FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကို မြို့နယ်များစုစည်း၍ ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ ပါရှိသော တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များအတွက်မူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း/ဒေသ တစ်ခုစီကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ကျန်ရှိသောမဲဆန္ဒနယ်များကို မြို့နယ်များ စုစည်း၍ FPTP စနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး ရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကျန်ရှိသည့် ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦးကိုမူ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး နယ်မြေဒေသများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]]အဖြစ် သတ်မှတ်သော နေရာသည် မူလမဲဆန္ဒနယ်အတွင်း၌သာ ပါဝင်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72983|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ|publisher=Ministry of Information|accessdate=2025-7-28}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၆၄ တွင် ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ပြစ်မှုများဖြစ်သည့် လိမ်လည်စွပ်စွဲခြင်း၊ မဲမမှန်ကန်ကြောင်း တိုင်တန်းခြင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲနှောင့်ယှက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက် ဖျက်ဆီးခြင်းများအတွက် ထောင်ဒဏ်သုံးနှစ်အထိ သို့မဟုတ် ငွေဒဏ် သို့မဟုတ် ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ချမှတ်နိုင်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ပုဒ်မ ၈၁-က (အသစ်ထပ်မံဖြည့်စွက်) အရ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသော ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးသည် တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ပျက်ပြယ်ပါက ၎င်း၏မဲရလဒ်များကို ပယ်ဖျက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူများအတွက်မူ ပယ်ဖျက်လိုက်သည့်မဲများကို နုတ်၍ ကျန်ရှိသောမဲများကို ပြန်လည်တွက်ချက်ကာ ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကို ပြန်လည်ကြေညာရမည်။ <ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/304864|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ​ရွေး​ကောက်ပွဲများတွင် အချိုးကျကိုယ်ပြု(PR )စနစ်နှင့် နိုင်သူကုန်ယူ( FPTP)စနစ် ပူးတွဲကျင့်သုံးမည့် ရွှေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း|publisher=Eleven Media|accessdate=2025-7-30}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၈ (က) အရ နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှု သို့မဟုတ် အဂတိလိုက်စားမှုစသည့် ပြင်းထန်သည့်ပြစ်မှုများဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသူများသည် မည်သည့်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်မှ ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်မရှိတော့ဘဲ၊ ပုဒ်မ ၈၈ (ခ) အရ ကော်မရှင်က တရားမဲ့ပြုကျင့်မှုများကို စစ်ဆေးတွေ့ရှိပါက ပါတီ သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းမှ တာဝန်ရှိသူများ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ပါက သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် လက်ရှိနှင့် နောက်ထပ်လွှတ်တော်သက်တမ်းနှစ်ခုအတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးမည်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ ရွေးကောက်ပွဲအသုံးစရိတ်ကို တိုးမြှင့်ပြင်ဆင်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ပြင်ဆင်လိုက်သည့် နည်းဥပဒေအရ နည်းဥပဒေ ၉၉ ပါ ငွေကျပ်သိန်း ၁၅၀ သည် ငွေကျပ်သိန်း ၃၀၀ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ === တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပြင်ဆင်ခြင်း === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ အရ ကော်မရှင်သည် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရာတွင် မြို့နယ်တစ်မြို့နယ်လျှင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကျစီကို FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်ရန် သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ကျန်ရှိသောကိုယ်စားလှယ်များအတွက် မြို့နယ်များကို စုစည်း၍ PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်နိုင်ရန် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ရမည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ကိုယ်စားလှယ်များအတွက်မူ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်ခုလုံးကို မဲဆန္ဒနယ်တစ်ခုစီအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည်။ <ref name=":8">{{Cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/ttiungdeskiiltttteaa-siumhutt-pnnynyltttteaarekeaakpaiupdekiu-chtttthmakimpngchngsnny-updeptttthaan|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကို ဆဋ္ဌမအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း|publisher=Myanmar Digital News|accessdate=13 August 2025}}</ref> တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၉ (က) အရ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်နေရာ လစ်လပ်ပါက PR စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက် သတ်မှတ်ချက်အတိုင်း အစားထိုးဖြည့်စွက်မည်ဖြစ်ပြီး၊ FPTP စနစ်ဖြင့် ရွေးချယ်သူများအတွက်မူ ဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref name=":8" /> ==== အောက်တိုဘာလ ပြင်ဆင်ချက် ==== ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊အောက်တိုဘာလ (၂၆) ရက် နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ နည်းဥပဒေများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့် နည်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်သည်။ ===== အကျိုးဆက်များ ===== တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၉၇ နည်းဥပဒေခွဲ(က) နည်းဥပဒေခွဲငယ်(၃) နည်းဥပဒေခွဲငယ်စိတ်(ငင)တွင် ခြွင်းချက်အဖြစ် “ခြွင်းချက်။ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသပါဝင်သော မဲဆန္ဒနယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်များအတွက်ဖြစ်လျှင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားလူမျိုးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အားသက်ဆိုင်ရာမြို့နယ်၏ ကိုယ်စားပြုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဦးစားပေး သတ်မှတ်ပေးရမည်။” ပါဝင်သွားခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနည်းဥပဒေများ နည်းဥပဒေ ၉၉ နည်းဥပဒေခွဲ(က) ပါ “သိန်းတစ်ရာ့ငါးဆယ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သိန်းသုံးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ နည်းဥပဒေခွဲ(ခ)ပါ “သိန်းသုံးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သိန်းငါးရာ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးအစားထိုးသွားခဲ့သည်။ === အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများ ကာကွယ်ပေးရေး ဥပဒေ === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် "ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ" ကို နစကက ပြဋ္ဌာန်းကာ ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ငန်းစဉ်များ ပျက်ပြားအောင် ပြောဆိုသူများကို ထောင်ဒဏ်၊ ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဥပဒေအရ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ် ကျူးလွန်ရာတွင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို သေဆုံးမှုဖြစ်စေပါက ပါဝင်သူအားလုံးကို သေဒဏ် ချမှတ်မည်ဟု ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/72985|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို နှောင့်ယှက်ဟန့်တားဖျက်ဆီးခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရေးဥပဒေ|accessdate=2025-7-30|publisher=Ministry of Information}}</ref> ==== တားမြစ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ ==== ဥပဒေ၏ ပုဒ်မ ၁၆ တွင် မည်သူမျှ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပျက်ပြားစေရန် ဟောပြောခြင်း၊ ပြောဆိုခြင်း၊ စည်းရုံးခြင်း၊ လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ဆန္ဒပြခြင်း သို့မဟုတ် စာရေးသားဖြန့်ချိခြင်းတို့ကို မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။ ယင်းတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၇ နှစ်အထိ ချမှတ်မည်ဖြစ်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အထိ ချမှတ်နိုင်ပြီး ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည်။ ပုဒ်မ ၁၇ တွင် မဲဆန္ဒရှင်ကို မဲမပေးနိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ မလျော်ဩဇာသုံးခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်း စသည့် လုပ်ရပ်များအတွက်လည်း ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ်များ ချမှတ်မည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ပုဒ်မ ၁၈၊ ၁၉ နှင့် ၂၀ တို့တွင်လည်း မဲရုံမှူး၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ၏ တာဝန်ဝတ္တရားနှင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးမှုများကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း၊ ဟန့်တားခြင်း၊ နှောင့်ယှက်ခြင်း၊ နာကျင်စေခြင်းတို့ မပြုလုပ်ရန် တားမြစ်ထားသည်။ အဆိုပါ ပုဒ်မများပါ တားမြစ်ချက်များကို ကျူးလွန်ပါက ငွေဒဏ်အပြင် ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၃ နှစ်မှ အများဆုံး ၂၀ နှစ်အထိ၊ လူစုလူဝေးဖြင့် ကျူးလွန်ပါက ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး တစ်သက်အထိ ပြစ်ဒဏ်များ ပါဝင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် မဲလက်မှတ်၊ မဲပုံး၊ မဲပေးစက်၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ရုံး သို့မဟုတ် မဲရုံအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဆုံးရှုံးစေပါကလည်း ထောင်ဒဏ် အနည်းဆုံး ၅ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၀ နှစ်အပြင် ငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်မည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ==== လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်း ==== ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီများကိုလည်း ဗဟို၊​ ဒေသဆိုင်ရာဖြစ်သော တိုင်း၊ ပြည်နယ်၊ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့် စသဖြင့် ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးကို ထိပါးစေနိုင်သည်ဟုဆိုကာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စောင့်ကြည့်သတင်းယူခြင်းနှင့် အရေးယူခြင်းများပါ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီ ပထမဆုံး အစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကို မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်ရှိ အရိန္ဒမာခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးသို့ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင်အပါအဝင် ဗဟိုကော်မတီဝင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူ ၄၀ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်အသီးသီးမှ ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ ဦးတို့သည် ဗီဒီယိုကွန်ဖရင့်ဖြင့် တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/-/asset_publisher/qzf6zC5YZloQ/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB%25E1%2580%2590%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%25B6%25E1%2580%2592%25E1%2580%25AE%25E1%2580%2599%25E1%2580%25AD%25E1%2580%25AF%25E1%2580%2580%25E1%2580%259B%25E1%2580%25B1%25E1%2580%2585%25E1-19?_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_redirect=https%3A%2F%2Fmyanmar.gov.mm%2Fnews-media%2Fnews%3Fp_p_id%3Dcom_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_cur%3D0%26p_r_p_resetCur%3Dfalse%26_com_liferay_asset_publisher_web_portlet_AssetPublisherPortlet_INSTANCE_qzf6zC5YZloQ_assetEntryId%3D480329607|title=ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကာလ လုံခြုံရေးဆိုင်ရာကြီးကြပ်မှုဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေး (၁/၂၀၂၅) ကျင်းပ|publisher=Myanmar National Portal|accessdate=11 August 2025}}</ref> == မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ခြင်း == ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ မဲဆန္ဒနယ်မြေများကို ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ ယင်းထုတ်ပြန်ချက်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် မဲအများဆုံးရသူ [[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|အနိုင်ရယူစနစ်]] (FPTP) ဖြင့် ၃၃၀ နယ်၊<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73685|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025}}</ref> အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၁၁၀ နယ် (FPTP ၈၄ နယ်၊ PR ၂၆ နယ်)<ref>{{Cite web|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025|url=https://www.moi.gov.mm/news/73687|title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း}}</ref>၊ တိုင်း/ပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် ရောနှောစနစ် (MMP) ဖြင့် ၃၆၄ နယ် (FPTP ၃၂၂ နယ်၊ PR ၄၂ နယ်)<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73690|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|publisher=Ministry of Information|accessdate=22 August 2025}}</ref> နှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် ၂၉ နယ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73692|title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ်များ သတ်မှတ်ကြေညာခြင်း|accessdate=22 August 2025|publisher=Ministry of Information}}</ref>မဲဆန္ဒနယ်မြေများ၏ အသေးစိတ်စာရင်းကို နေ့စဉ်သတင်းစာများတွင် ဖော်ပြသွားမည်ဟုလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/73698|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်မြေများ ထုတ်ပြန်ကြေညာ|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|accessdate=12 August 2025}}</ref> ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုအရ မဲဆန္ဒနယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေး၊ ကယား၊ ကချင်၊ ရခိုင်၊ ချင်း၊ ရှမ်း (မြောက်ပိုင်း) နှင့် ကရင်ပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့နယ်အများစုသည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေသည်။ တပ်မတော်မှ ဆုံးရှုံးထားသည့် နယ်မြေများ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသော နယ်မြေများ၊ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ဒေသများနှင့် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာထားသည့် ဒေသများကိုလည်း မဲဆန္ဒနယ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/16/65404|title=ဆုံးရှုံးနယ်မြေများနှင့် ERO နယ်မြေများပါ စစ်ကော်မရှင် UEC က မဲဆန္ဒနယ်အဖြစ် သတ်မှတ်|publisher=Mizzima|accessdate=12 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cpv0dkpw3x8o|title=စစ်ကော်မရှင်ခန့် ရွေး/ကော်ကြေညာတဲ့ မဲဆန္ဒနယ်တွေထဲ စစ်တပ်လက်လွှတ်ထားရတဲ့ဒေသတွေပါဝင်နေ|accessdate=12 August 2025|publisher=BBC Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/08/16/404630.html|title=တော်လှန်ရေးနယ်မြေတွေမှာပါ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်မယ်လို့ ကြေညာ (ရုပ်/သံ)|publisher=Irrawaddy|accessdate=16 August 2025}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |လွှတ်တော်များ ! rowspan="2" |မဲပေးစနစ် ! colspan="3" |မဲဆန္ဒနယ်များ ! rowspan="6" | ! colspan="3" |လွှတ်တော်နေရာ |- ![[အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်|FPTP]] ![[အချိုးကျ ဗဟုကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ခြင်း|PR]] !စုစုပေါင်း !ရွေးကောက်ခံ !တပ်မတော် !စုစုပေါင်း |- |၁။ !'''ပြည်သူ့လွှတ်တော်''' |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |၃၃၀ |၀ |၃၃၀ |၃၃၀ (၇၅%) |၁၁၀ (၂၅%) |'''၄၄၀''' |- |၂။ !'''အမျိုးသားလွှတ်တော်''' |[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) |၈၄ |၂၆ |၁၁၀ |၁၁၀ (၇၄.၃%) |၃၈ (၂၅.၄%) |'''၁၄၈''' |- |၃။ !'''တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်''' |[[​ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်|ရောနှောထားသော ကိုယ်စားလှယ်အချိုးကျစနစ်]] (MMP) |၃၂၂ |၄၂ |၃၆၄ |၃၆၄ (၇၄.၆%) |၁၂၄ (၂၅.၇%) |'''၄၈၈''' |- |၄။ !'''တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ်''' |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |၂၉ |၀ |၃၆၄ |၂၉ |၀ |'''၂၉''' |} ဩဂုတ် ၃၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း‌ဒေသကြီး အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်ကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8/|title=မန္တလေးတိုင်း အမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်များ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်|accessdate=31 August 2025|publisher=Popular Myanmar}}</ref> ပြင်ဆင်ချက်တွင် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) အဖြစ် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ တံတားဦးခရိုင်၊မြင်း ခြံခရိုင် တစ်ခုလုံးပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂) ဦး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၂) အဖြစ်လည်း ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦးဖြစ်ပြီး ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မဟာအောင်မြေခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ အမရပူရခရိုင်၊ အောင်မြေသာစံ ခရိုင်တစ်ခုလုံး၊ မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၃)အဖြစ် မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင် နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတစ်ခုလုံး ပါဝင်ပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်မည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်(၂)ဦး ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74345|title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအမျိုးသားလွှတ်တော် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်(PR) မဲဆန္ဒနယ်များ ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ကြေညာ|publisher=MOI|accessdate=31 August 2025}}</ref> === ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပမည့် မဲဆန္ဒနယ်များ === စက်တင်ဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁၀၄ /၂၀၂၅) ဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ်များစာရင်းကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ် (၅၆) နယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၉ ) နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲအများဆုံးရသူအနိုင်ယူစနစ် (FPTP) မဲဆန္ဒနယ် ( ၅၆ ) နယ်တို့ ပါဝင်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail&news_id=C5HlXVlKqeAWRPS8%2BSStqCYvfk%2F7rFJVAm2YeNhC4LM%3D|title=ကြေညာချက်အမှတ် ( ၁၀၄ / ၂၀၂၅ )|publisher=UEC|accessdate=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/68c6d1a86fc4080ed81fbef8|title=ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် မဲဆန္ဒနယ်စာရင်းကို UEC ကြေညာ|publisher=NP News|accessdate=14 September 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်ကစပြီး ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅-၂၀၂၆ ကျင်းပခြင်းမပြုမည့် နယ်မြေများစာရင်းကို စတင်ကြေညာခဲ့သည်။ == မှတ်ပုံတင်ထားသည့်ပါတီများ == {{Also|မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း}} နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများ (၂၀၂၃ ခုနှစ်) နှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းနည်းဥပဒေများကို ပြင်ဆင်သည့်နည်းဥပဒေများ (၂၀၂၄ ခုနှစ်) အရ မှတ်ပုံတင်ထားသော နိုင်ငံရေးပါတီများသည် အောက်ပါအတိုင်း​ ရှိပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8&menu=%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC|title=မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250626044047/https://uec.gov.mm/pages.php?pagename=%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%81%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%8A%E1%80%B7%E1%80%BA%20%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8&menu=%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC|archivedate=၂၀၂၅-၆-၂၆|accessdate=၂၀၂၅-၆-၂၆|publisher=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်}}</ref> {| class="wikitable sortable mw-collapsible mw-collapsed" ! စဉ် !! နိုင်ငံရေးပါတီအမည် !! မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုသည့်ရက်/အမှတ်စဉ် !! ကြေညာချက်အမှတ် !မှတ်ချက် |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]|| ၂၀-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁) || ၆/၂၀၂၃ | |- | ၂ || [[မြန်မာပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (MPD) || ၂၄-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂) || ၇/၂၀၂၃ | |- | ၃ || [[ဒီမိုကရေစီပါတီသစ် (ကချင်)]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃) || ၈/၂၀၂၃ | |- | ၄ || [[ဖလုံ-စဝေါ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ|ဖလုံ-စဝေါ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄) || ၉/၂၀၂၃ | |- | ၅ || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၅) || ၁၀/၂၀၂၃ | |- | ၆ || [[ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ]] (AFP) || ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၆) || ၁၁/၂၀၂၃ | |- | ၇ || [[တိုင်းလိုင်(ရှမ်းနီ)အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|တိုင်းလိုင် (ရှမ်းနီ) အမျိုးသားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (T.N.D.P) || ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၇) || ၁၂/၂၀၂၃ | |- | ၈ || [[ရှမ်းနီ(တိုင်းလျန်)သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ရှမ်းနီ (တိုင်းလျန်) သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (S.S.P)]]|| ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၈) || ၁၃/၂၀၂၃ | |- | ၉ || [[ရခိုင်ပြည်နယ်အမျိုးသားအင်အားစုပါတီ]]|| ၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၉) || ၁၄/၂၀၂၃ | |- | ၁၀ || [[ပအိုဝ်း အမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်|ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] (PNO) ပါတီ || ၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၀) || ၁၅/၂၀၂၃ | |- | ၁၁ || [[မြို တိုင်းရင်းသားပါတီ|<s>မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ</s>]]|| <s>၄-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၁)</s>|| <s>၁၆/၂၀၂၃</s> |၂၂-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။ <ref>{{Cite web|url=https://npnewsmm.com/news/655f0d9743ab22782b2d656b|title=နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းကို ဖျက်သိမ်းပေးရန် မြိုတိုင်းရင်းသားပါတီ၏ တောင်းဆိုမှုကို UEC ခွင့်ပြု|publisher=NP News|accessdate=7 August 2025}}</ref> |- | ၁၂ || [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (L.N.D.P) || ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၂) || ၁၇/၂၀၂၃ | |- | ၁၃ || [[ခမီ အမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|ခမီအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၅-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၃) || ၁၈/၂၀၂၃ | |- | ၁၄ || [[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၈-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၄) || ၁၉/၂၀၂၃ | |- | ၁၅ || [[အင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] (Inn National League Party) || ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၅) || ၂၀/၂၀၂၃ | |- | ၁၆ || [[ကိုးကန့် ဒီမိုကရေစီနှင့် ညီညွတ်ရေးပါတီ|ကိုးကန့်ဒီမိုကရေစီနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] (KKDUP) || ၁၆-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၆) || ၂၁/၂၀၂၃ | |- | ၁၇ || [[ကရင်အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (Karen National Democratic Party) | ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၇) || ၂၂/၂၀၂၃ | |- | ၁၈ || [[ကရင်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KPP) || ၂၂-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၈) || ၂၃/၂၀၂၃ | |- | ၁၉ || <s>[[ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]</s>|| <s>၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၁၉)</s>|| <s>၂၄/၂၀၂၃</s> |၂၀-၁၁-၂၀၂၃ တွင် ပြန်လည်ဖျက်သိမ်း။ |- | ၂၀ || [[နာဂအမျိုးသားပါတီ]] (NNP) || ၃၀-၅-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၀) || ၂၅/၂၀၂၃ | |- | ၂၁ || [[ဓနုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၁) || ၂၆/၂၀၂၃ | |- | ၂၂ || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]|| ၅-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၂) || ၂၇/၂၀၂၃ | |- | ၂၃ || <s>[[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (DNP)</s>|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၃) || ၂၈/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၂၄ || [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးမဟာမိတ်များအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၄) || ၂၉/၂၀၂၃ | |- | ၂၅ || [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၉-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၅) || ၃၀/၂၀၂၃ | |- | ၂၆ || [[ပြည်သူ့အလုပ်သမားပါတီ]]|| ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၆) || ၃၁/၂၀၂၃ | |- | ၂၇ || [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၂၁-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၇) || ၃၂/၂၀၂၃ | |- | ၂၈ || [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (ကျားဖြူပါတီ) || ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၈) || ၃၃/၂၀၂၃ | |- | ၂၉ || [[ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)|ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၂၉) || ၃၄/၂၀၂၃ | |- | ၃၀ || [[ဒီမိုကရက်တစ်အင်အားစုလေဘာပါတီ]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၀) || ၃၅/၂၀၂၃ | |- | ၃၁ || [[အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)|<s>အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)</s>]]|| ၂၃-၆-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၁) || ၃၆/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၃၂ || [[မြိုတိုင်းရင်းသားဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (MRO National Development Party) || ၃-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၂) || ၃၇/၂၀၂၃ | |- | ၃၃ || [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီသစ်]] (New National Democracy Party) || ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၃) || ၃၈/၂၀၂၃ | |- | ၃၄ || [[အမျိုးသားအကျိုးစီးပွားတိုးတက်ရေးပါတီ]] (NIDP) || ၁၄-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၄) || ၃၉/၂၀၂၃ | |- | ၃၅ || [[ဝ အမျိုးသားပါတီ|“ဝ” အမျိုးသားပါတီ]] (WA National Party) || ၂၇-၇-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၅) || ၄၀/၂၀၂၃ | |- | ၃၆ || [[ခူမီးအမျိုးသားပါတီ]]|| ၁၁-၈-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၆) || ၄၁/၂၀၂၃ | |- | ၃၇ || [[အမျိုးသားနိုင်ငံရေးအားမာန်သစ်ပါတီ]]|| ၁၅-၉-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၇) || ၄၂/၂၀၂၃ | |- | ၃၈ || [[ညီညွတ်သောတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဒီမိုကရေစီပါတီ]]|| ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၈) || ၄၃/၂၀၂၃ | |- | ၃၉ || [[ပြည်ထောင်စုငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ညီညွတ်ရေးပါတီ]]|| ၇-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၃၉) || ၄၄/၂၀၂၃ | |- | ၄၀ || [[မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ|မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားအလုပ်သမားပြည်သူ့ပါတီ]]|| ၁၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၀) || ၄၅/၂၀၂၃ | |- | ၄၁ || [[ခေတ်သစ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (Modern People Party) || ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၁) || ၄၆/၂၀၂၃ | |- | ၄၂ || [[လေဘာပါတီ (မြန်မာနိုင်ငံ)|လေဘာပါတီ]] (Labour Party) || ၂၀-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၂) || ၄၇/၂၀၂၃ | |- | ၄၃ || <s>[[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ]] (NDF)</s>|| ၂၃-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၃) || ၅၀/၂၀၂၃ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၄၄ || [[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားလူငယ်များ (ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ)|၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားလူငယ်များပါတီ]]|| ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၄) || ၅၁/၂၀၂၃ | |- | ၄၅ || [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားနိုင်ငံရေးအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၂၉-၁၁-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၅) || ၅၂/၂၀၂၃ | |- | ၄၆ || [[လူထုပါတီ]] (The Party for People) || ၂၁-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၆) || ၅၃/၂၀၂၃ | |- | ၄၇ || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] (People’s Party) || ၂၉-၁၂-၂၀၂၃ / အမှတ်စဉ် (၄၇) || ၅၄/၂၀၂၃ | |- | ၄၈ || [[မွန်တိုးတက်ရေးပါတီ]]|| ၁-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၈) || ၁/၂၀၂၄ | |- | ၄၉ || [[ငြိမ်းချမ်းရေးအကျိုးဆောင်ပါတီ]]|| ၂၅-၄-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၄၉) || ၂/၂၀၂၄ | |- | ၅၀ || [[မတူကွဲပြားခြင်းနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးပါတီ]]|| ၁၅-၇-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၀) || ၃/၂၀၂၄ | |- | ၅၁ || [[ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KSPP) || ၁၉-၈-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၁) || ၄/၂၀၂၄ | |- | ၅၂ || [[မွန်ညီညွတ်ရေးပါတီ]] (Mon Unity Party) || ၉-၉-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၂) || ၅/၂၀၂၄ | |- | ၅၃ || <s>[[ပြည်ထောင်စုလယ်သမားအလုပ်သမားအင်အားစုပါတီ]]</s>|| ၁၂-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၃) || ၆/၂၀၂၄ |၉-၉-၂၀၂၅ တွင် ပြန်လည် ဖျက်သိမ်းသည်။ |- | ၅၄ || [[လူမှုစီးပွားမြှင့်တင်ရေးပါတီ]]|| ၁၈-၁၁-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၄) || ၇/၂၀၂၄ | |- | ၅၅ || [[ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] (UADP) || ၂-၁၂-၂၀၂၄ / အမှတ်စဉ် (၅၅) || ၈/၂၀၂၄ | |- | ၅၆ || [[ကယားပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီ]] (KySPP) || ၂၀-၂-၂၀၂၅ / အမှတ်စဉ် (၅၆) || ၁/၂၀၂၅ | |- |၅၇ |[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] (NCC) |၁၀-၇-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၇) |၂/၂၀၂၅ | |- |၅၈ |[[ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများပါတီ]] (Rakhine Nationalities Party) |၄-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၈) |၄၁/၂၀၂၅ | |- |၅၉ |[[ဇိုမီးအမျိုးသားပါတီ]] (Zomi National Party) |၇-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉) |၄၂/၂၀၂၅ | |- |၆၀ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားညီညွတ်ရေးပါတီ]] |၈-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၅၉) |၄၇/၂၀၂၅ | |- |၆၁ |[[မျိုးဆက်သစ်ဝံသာနုပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၁) |၅၈/၂၀၂၅ | |- |၆၂ |[[ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၂) |၅၉/၂၀၂၅ | |- |၆၃ |[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |၂၀-၈-၂၀၂၅/အမှတ်စဉ် (၆၃) |၆၀/၂၀၂၅ | |} === ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံးစည်း ရုံးမည့် ပါတီများ === * ကျားဖြူပါတီ * တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ * မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ * ပြည်ထောင်စု ကြံခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ * ပြည်သူ့ပါတီ * ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ * <s>အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုပါတီ</s> (ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) * <s>အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ</s>(ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) * <s>အမျိုးသမီးပါတီ (မွန်)</s> (ပါတီအရည်အချင်းမပြည့်မီ၍ဖျက်သိမ်းခံရ) == ငြင်းပယ်သည့် ပါတီများ == ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ အရ ပါတီဆက်လက်တည်ထောင် မှတ်ပုံတင်ပေးရန် လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !စဉ် !ပါတီအမည် !ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ | [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၁ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၇ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=mFcyWoJjpr3aDpMqpEgO3vLSefD8gDOQBXIRXD4vi5s%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၂။ |ကချင်အမျိုးသားကွန်ဂရက်ပါတီ | rowspan="2" |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၈ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=drVU%2Fwp2i%2F6LcVssYxXw1Frw8Mc193PXmuMnZLF99qI%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၃။ |[[ဒီမိုကရေစီနှင့်လူ့အခွင့်အရေးပါတီ|ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေးပါတီ]] |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၅ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |- |၄။ |ပြည်သူ့အင်အားပါတီ |၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၂၂ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=EhbtOPVLU%2Fhx4Fef19g6J4ArPnflK1WGNIVmqpy1Ewo%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၅။ |[[လူ့ဘောင်သစ်ပါတီ]] | rowspan="2" |၂၀၂၄  ဩဂုတ်  ၅ | rowspan="2" |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref name=":5">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=PRl2ZxLGqrL5fft%2Bz%2BeXoe2OF8Wrm8fdKbrn5wY5wRs%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၆။ |[[ဇိုမီးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီ |- |၇။ |[[ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများဒီမိုကရေစီပါတီ|ပြည်သူ့အကျိုးပြုကျောင်းသားများပါတီ]] |၂၀၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၈ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":6">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=Zt%2BX9IND31S5tAfQTb%2Fh1Y%2FydOTbSvju6f7O5f9Akws%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်လိုသူများသည် ၎င်းတို့ တည်ထောင်လိုသော ပါတီအမည်ကို ဖော်ပြ၍ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ လျှောက်ထားခဲ့ရာ၊ ကော်မရှင်၏ စိစစ်ချက်အရ တည်ထောင်ရန် ငြင်းပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသော ပါတီများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပါသည်- {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" !စဉ် !ပါတီအမည် !ငြင်းပယ်သည့် ရက်စွဲ !အကြောင်းအရာ !ရင်းမြစ် |- |၁။ | ဝံသာနုပါတီ |၂၀၂၃ မေ ၁၀ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":3">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=fFHXOqL0BDRzOPTis%2FqAIBdEI6GPbx1Bx9ZUz8K1plQ%3D|title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၂။ |ဒီမိုကရေစီပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၇ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref name=":4">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=ojcKR8BtdexbDrzKJLrH4VpophIn5Esthgva5Qku7Kc%3D|title=ပါတီတည်‌ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၃။ | ချင်းပြည်သူ့ပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၁၄ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=Ag7TjzaFGlU2Xggw9GetzJoHlKbScGG8QeCNfaLZWts%3D|title=ပါတီတည်‌ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၄။ |ပြည်ထောင်စုတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ |၂၀၂၄ မေ ၂၁ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |<ref>{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=P6acLbRU0igGXqOxt0Cj4xb2lC65zIbi84PNFht6fWE%3D|title=ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားချက်ကို ငြင်းပယ်ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|publisher=UEC|accessdate=2025-7-28}}</ref> |- |၅။ |ပြည်သူ့အင်အားဒီမိုကရေစီပါတီ |၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း | rowspan="2" |<ref name=":7">{{Cite web|url=https://uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=%2FKex3T%2FpRg%2FnR1H5NNrAJkjuvBIfZ3uAcJgpa2bgSXc%3D|title=နိုင်ငံရေးပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းများကိုစိစစ်ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိခြင်း၊နိုင်ငံရေးပါတီတည်ထောင်ခွင့်လျှောက်ထားခြင်းများကိုငြင်းပယ်လျက်ရှိခြင်း|accessdate=2025-7-28|publisher=UEC}}</ref> |- |၆။ |လီရှောအမျိုးသားပါတီ |၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ |နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ခြင်း |} == ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်မည့် ပါတီအလိုက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ဦးရေစာရင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက် တွင် စတင်ကျင်းပမည့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြမည့် နိုင်ငံရေးပါတီအသီးသီးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ၎င်းတို့၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်းခြင်းကို ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၈ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့အထိ သက်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲအသီးသီးတွင် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုတစ်ဝန်းလုံး စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၆ ပါတီ၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ အမည်စာရင်းတင်သွင်းမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - {| class="wikitable" style="text-align:center" ! စဉ် ! ပါတီ ! ပြည်သူ့လွှတ်တော် ! အမျိုးသားလွှတ်တော် ! တိုင်း/ပြည်နယ် လွှတ်တော် ! တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ! စုစုပေါင်း |- | ၁ || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၂၆၅ || ၁၅၆ || ၅၆၉ || ၂၈ || ၁,၀၁၈ |- | ၂ || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁၈၂ || ၁၁၁ || ၃၈၇ || ၁၄ || ၆၉၄ |- | ၃ || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] || ၁၉၃ || ၁၄၅ || ၃၂၀ || ၁၄ || ၆၇၂ |- | ၄ || [[မြန်မာနိုင်ငံတောင်သူလယ်သမားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] || ၁၂၅ || ၅၅ || ၂၄၃ || ၅ || ၄၂၈ |- | ၅ || [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)]] || ၁၅၉ || ၇၆ || ၃၄၁ || ၈ || ၅၈၄ |- | ၆ || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] || ၁၅၂ || ၇၃ || ၂၇၈ || ၉ || ၅၁၂ |- | ၇ || တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်တစ်ခုအတွင်း စည်းရုံးမည့် နိုင်ငံရေးပါတီ ၅၁ ပါတီ || ၂၀၃ || ၂၁၃ || ၅၂၅ || ၁၉ || ၉၆၀ |- | ၈ || တစ်သီးပုဂ္ဂလ || ၅၁ || ၃ || ၃၃ || ၈ || ၉၅ |- ! စုစုပေါင်း || || ၁,၃၃၀ || ၈၃၂ || ၂,၆၉၆ || ၁၀၅ || ၄,၉၆၃ |} == ထင်ရှားဖြစ်ရပ်များ == ပြိုင်ဘက်ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတင်သွင်းခဲ့သူ မရှိခဲ့၍ အလိုအလျောက် ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သွားခဲ့ရသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !မဲဆန္ဒနယ် !ပါတီ !လွှတ်တော်နေရာ !တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် !ရွေးကောက်ပွဲအမျိုးအစား |- |၁ |ဦးရယ်ဒမ်းတန် |နောင်မွန်း မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="25" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |rowspan="2" |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="4" |ကချင်ပြည်နယ် |rowspan="32" |မဲအများဆုံးရသူ အနိုင်ရယူစနစ် (FPTP) |- |၂ |ဦးကွမ်းဆန်း |မံစီ မဲဆန္ဒနယ် |- |၃ |ဦးအောင်နိုင် |ရွှေကူ မဲဆန္ဒနယ် |[[ကချင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၄ |ဦးကျော်ဝင်း |ရွှေကူ မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၅ |ဦးဝေလင်းထွန်း |မင်းကင်း မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="14" |စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |- |၆ |ဦးကျော်လွင်ဦး |ကောလင်း မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသ သကြီးလွှတ်တော်]] |- |၇ |ဦးထိန်မင်း |ဝန်းသို မဲဆန္ဒနယ် |- |၈ |ဦးစိုးပိုင် |ဝန်းသို မဲဆန္ဒနယ် |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၉ |ဦးခင်မောင်လွင် |တမူး မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="3" |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၀ |ဦးအောင်မင်းကျော်သူ |ဘုတလင် မဲဆန္ဒနယ် |- |၁၁ |ဒေါ်စန္ဒာသိန်း |မော်လိုက် မဲဆန္ဒနယ် |- |၁၂ |ဦးမြင့်စိုးဆင့် |မော်လိုက် မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၃ |ဦးထွန်းလွင် |ကနီ မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၄ |ဦးဉာဏ်ထွန်း |ကနီ မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၅ |ဦးအောင်ဇော်ဦး |ဆားလင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၆ |ဦးစောမောင် |ဆားလင်းကြီး မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၇ |ဦးရဲမိုးနိုင် |ရေဦး မဲဆန္ဒနယ် |[[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၁၈ |ဦးစိုးတင့်အောင် |ရေဦးမဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၁၉ |ဦးခင်မောင်မြင့် |ရေဖြူ မဲဆန္ဒနယ် |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |rowspan="4" |တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး |- |၂၀ |ဦးမင်းနိုင် |ရေဖြူ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၂၁ |ဦးတင့်လွင် |လောင်းလုံမဲဆန္ဒနယ် |- |၂၂ |ဦးအောင်မျိုးထွန်း |သရက်ချောင်း မဲဆန္ဒနယ် |[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |- |၂၃ |ဦးဇော်ထွန်းဦး |ဂန့်ဂေါ မဲဆန္ဒနယ် |[[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်]] |rowspan="2"|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး |- |၂၄ |ဒေါ်အိဖြူလွင် |ဂန့်ဂေါ မဲဆန္ဒနယ် |ပြည်သူ့လွှတ်တော် |- |၂၅ |ဒေါ်ရီရီလှိုင် |ဖယ်ခုံ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="2" |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |rowspan="8" |ရှမ်းပြည်နယ် |- |၂၆ |ဦးစိုင်းထွန်းလင်း |မိုးနဲ မဲဆန္ဒနယ် |[[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] |- |၂၇ |ဦးမြင့်ဝင်း |ကျောက်မဲ မဲဆန္ဒနယ် |rowspan="3" |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |[[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၂၈ |ဦးရန်ကျော် |မက်မန်း မဲဆန္ဒနယ် (ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) |[[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] |- |၂၉ |ဦးကိန်မိုင် |ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (ကချင်ဝန်ကြီး) |rowspan=3" |[[ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]] |- |၃၀ |ဦးထွန်းအောင် |အာခါတိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (အာခါဝန်ကြီး) |[[အာခါအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ]] |- |၃၁ |ဒေါ်အေးချိုစိန် |ကယန်း(ခ)ပဒေါင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး မဲဆန္ဒနယ် (ကယန်းဝန်ကြီး) |[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |- |၃၂ |ဦးအမ်ဇော်လတ် |အမျိုးသားလွှတ်တော် - ၁ (ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) | [[ဝ အမျိုးသားပါတီ]] |[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] |} == တုံ့ပြန်မှုများ == === နိုင်ငံရေးပါတီများ === ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]]က Myanmar Hard Talk မီဒီယာနှင့် တွေ့ဆုံစဉ် <blockquote>“ဒီရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ဟာ လက်ရှိအာဏာရယူထားတဲ့ တပ်မတော်နဲ့ ထိပ်တိုက်ပဋိပက္ခဖြစ်မယ့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်လို့မရဘူး။ ဒီပြဿနာဟာ တပ်မတော်နဲ့လက်တွဲပြီးဖြေရှင်းရမယ့်ပြဿနာဖြစ်တယ်” </blockquote>ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/03/26/50648|title=ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် စစ်တပ်နှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့မည့် ရလဒ်မျိုးဖြစ်မရဟု ဦးကိုကိုကြီးပြော|publisher=Mizzima|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=p_7XIci3QfM|title=စစ်တပ်မကြိုက်သည့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထွက်လို့မရဟု ဦးကိုကိုကြီးသတိပေး|publisher=Zalen|accessdate=22 August 2025}}</ref> === အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်များ === မလေးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး မိုဟာမက်ဟာဆန်က ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် [[ကွာလာလမ်ပူမြို့|ကွာလာလမ်ပူ]]၌ ကျင်းပသော အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေးတွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားနေသော မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနိုင်ရန် သင့်လျော်သော ပတ်ဝန်းကျင် ဖန်တီးပေးရေးအတွက် သက်ဆိုင်သူအားလုံးကို တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714027|title=မြန်မာရွေးကောက်ပွဲအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဖန်တီးပေးရန် မလေးရှား တိုက်တွန်း|accessdate=2025-7-10|publisher=DVB Burmese}}</ref> နောက် ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးသည် ဦးစားပေး လုပ်ဆောင်ရမည့်အရာ မဟုတ်ကြောင်း အာဆီယံအဖွဲ့ကြီး၏ အစည်းအဝေးတွင် သဘောတူခဲ့ကြသည်ဟု ပြန်လည် ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအစား စစ်ကောင်စီအနေဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကတိကဝတ်များကို လိုက်နာရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု မလေးရှားတွင် ပြုလုပ်နေသည့် အာဆီယံနိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးများ အစည်းအဝေး၌ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မိုဟာမက်ဟာဆန်က ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dmgburmese.com/myanmar-affairs/mnoma.html|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲ နံပါတ်တစ် ဦးစားပေးရမည့်အရာ မဟုတ်ဟု အာဆီယံ ပြော|publisher=Development Media Group|accessdate=2025-7-10}}</ref> === နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ === ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခံထားရသူ ဆမ်ကိုတာရို အိုနေးက အိမ်နီးချင်းမြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ကောင်စီအား ထိုင်းနိုင်ငံက တရားဝင်မှု မပေးသင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဌာနက စစ်ကောင်စီ၏ ယခုနှစ်ကုန်တွင် ကျင်းပရန် စီစဉ်ထားသည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲကို အားမပေးကြောင်းလည်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ "အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အများစု ထောင်ကျနေချိန်မှာ တိုင်းပြည်ရဲ့ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်မှာ မကျင်းပနိုင်တဲ့ ရွေးကောက်ပွဲကို အသိအမှတ်မပြုဖို့ ထိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်တွန်းချင်ပါတယ်" ဟု ၎င်းက ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/30/63642|title=မြန်မာ့ရွေးကောက်ပွဲအား ထိုင်းက မထောက်ခံသင့်ကြောင်းနှင့် အမေရိကန်က အားမပေးကြောင်း ကန်သံအမတ်ကြီးလောင်း ပြော|publisher=Mizzima|accessdate=11 August 2025}}</ref> === တော်လှန်ရေး စစ်ပြိုင် အစုအဖွဲ့များ === ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် "နိုင်ငံရေး ပါတီများအား အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလတွင် အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်မှတ်တမ်းတင်သွားမည်" ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး ပြောရေဆိုခွင့်ရှိသူ ဦး[[နေဘုန်းလတ်]]က ပြောသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=56142|title=စစ်ကောင်စီ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ပြိုင်မည့် ပါတီများအား အရေးယူနိုင်ရန် စောင့်ကြည့်သွားမည်ဟု NUG ပြော|accessdate=2025-7-1|publisher=Ayeyarwaddy Times}}</ref> ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားသည့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဦးခိုင်သုခက ၂၀၂၅ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် စစ်ကောင်စီက ပြုလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကျင်းပခွင့်ပြုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/08/12/130390/|title=ရခိုင်ပြည်၌ စစ်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲ လုပ်ခွင့်မပြုဟု AAပြော|accessdate=9 August 2025|publisher=Ludu Nway OO}}{{Dead link|date=November 2025 }}</ref> [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) ဥက္ကဋ္ဌ ပဒိုစောကွယ်ထူးဝင်းက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ကရင်အမျိုးသားအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနား၌ ပြောကြားသည့် လူထုမေတ္တာရပ်ခံစာရုပ်သံတွင် စစ်တပ်၏ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်မှုသည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခြင်းနှင့် အဆုံးမသတ်နိုင်သော စစ်အာဏာတည်မြဲခြင်းတို့နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ရန်မှာ တစ်မျိုးသားလုံး၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5yl483vzx7t?post=asset%3A5d6d84d0-b4b8-4e8f-9943-a3dbab6a7b2f#asset:5d6d84d0-b4b8-4e8f-9943-a3dbab6a7b2f|title=ရွေးကောက်ပွဲ မဖြစ်အောင်လုပ်ဆောင်ဖို့က တစ်မျိုးသားလုံးတာဝန်လို့ KNU ဥက္ကဋ္ဌ ပြော|accessdate=၁၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|publisher=ဘီဘီစီမြန်မာ}}</ref>ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ၏ အသိမှတ်ပြုမှုရရှိရန် အာဏာသိမ်း စစ်အုပ်စုမှ ပြင်ဆင်နေသည့် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်းသည် လူငယ်များ၏ အနာဂတ်ကံကြမ္မာကို အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%84/|title=ရွေးကောက်ပွဲကြောင့် လူငယ်တို့၏အနာဂတ် အဆုံးသတ်သွားစေကြောင်း ကေအဲန်ယူဥက္ကဋ္ဌ ပြော|accessdate=13 August 2025|publisher=Karen Information Center|archive-date=12 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250812095330/https://kicnews.org/2025/08/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%84/}}</ref> ၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲအပေါ် “ စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲ” ဖြစ်သည့် အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲသာဖြစ်ကြောာင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီများက အဆိုပါ အတုအယောင်ရွေးကောက်ပွဲ တွင်ပါဝင်ခြင်းသည် အနာဂတ်ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရေစီစနစ်တည်ဆောက်မှုအတွက် အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်ဟု ကေအဲန်ယူဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်ကော်မတီက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.knuhq.org/statements|title=Statements|publisher=KNU|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/721196|title=“စစ်တပ်ကို အကျိုးပြုမည့် လူနှင့် ပါတီရွေးချယ်ပွဲ” ကို ပြည်သူတရပ်လုံး ဆန့်ကျင်ကြရန် KNU ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=26 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/26/66305|title=စစ်ကော်မရှင်ပြုလုပ်မည့် ရွေးကောက်ပွဲသည် စစ်တပ်ကိုအကျိုးပြုမည့် လူနှင့်ပါတီ ရွေးချယ်ပွဲသာဖြစ်ဟု KNU ပြော|publisher=Mizzima|accessdate=26 August 2025}}</ref> အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေးသည် တော်လှန်ရေး၏ အဓိကပန်းတိုင်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီက ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုများအား ရှောင်လွှဲရန် ရည်ရွယ်သည့် မည်သည့်ရွေးကောက်ပွဲကိုမဆို တရားမဝင်သော ရွေးကောက်ပွဲအတုများအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ပြင်းထန်စွာ ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (NUCC) က ဩဂုတ် (၂၂) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/08/23/66045|title=နွေဦးတော်လှန်ရေး နေ့စဉ်မှတ်စု (၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ )|publisher=Mizzima|accessdate=22 August 2025}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/720834|title=ဘုံနိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက် ရရှိရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဟု NUCC ထုတ်ပြန်|publisher=DVB|accessdate=22 August 2025}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == {{Main|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှ်သူ ပြည်သူများက မဲဆန္ဒနယ် ၆၈၈ နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၅၈၀၀ ကျော်အနက်မှ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း ၁၀၂၅ ဦးကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များအရ [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] (USDP) သည် လွှတ်တော်သုံးရပ်ပေါင်းတွင် နေရာ ၇၃၉ နေရာ (စုစုပေါင်း၏ ၇၂.၁%) ဖြင့် အပြတ်အသတ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်အားအကြီးဆုံး ပါတီအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ USDP သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ၂၃၁ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ၁၀၈ နေရာနှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များတွင် ၃၇၉ နေရာ အပါအဝင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးမဲဆန္ဒနယ် ၂၁ နေရာတို့ကိုပါ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒမဲရှိမှုအရလည်း USDP သည် စုစုပေါင်းမဲ အရေအတွက် ၈ ဒသမ ၄ သန်းကျော် (စုစုပေါင်း၏ ၄၄.၁၉%) ဖြင့် ပထမအဆင့်တွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပြီးဖြစ်သည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်စာရင်းချုပ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/79800 |access-date=2026-02-25 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-12 |title=အတည်ပြုမဲရလဒ်၊ ပါတီအလိုက်အနိုင်ရမဲ စစ်ကော်မရှင် ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/12/myanmar-election-parties-winning/ |access-date=2026-02-25 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ဒုတိယအင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]က နေရာ ၆၈ နေရာ (စုစုပေါင်း၏ ၆.၆၃%) ရရှိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက် ၃ ဒသမ ၁ သန်းကျော် (၂၈.၈၂%) ဖြင့် ဒုတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ [[ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ)|ရှမ်းနှင့်တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]] (ကျားဖြူပါတီ) က နေရာ ၃၉ နေရာ (၃.၈%) ရရှိခဲ့ပြီး တတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ [[ပြည်သူ့ပါတီ]]က နေရာ ၃၀ (၂.၉၃%) နှင့် ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီက နေရာ ၂၀ (၁.၉၅%) အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအလိုက် ခိုင်လုံမဲရရှိမှု ရာခိုင်နှုန်းများအား UEC ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/309783 |access-date=2026-02-25 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> တစ်သီးပုဂ္ဂလ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် ပါတီကြီးများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း တစ်ဦးတည်းသာ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက် ၂ ဒသမ ၃ သန်းကျော် (၁၂.၃၁%) ရရှိခဲ့သည်။ ကျန်ရှိသော ပါတီငယ်များနှင့် တိုင်းရင်းသားပါတီများသည် နေရာအနည်းငယ်စီသာ ရရှိခဲ့ပြီး အများစုမှာ မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် အင်အားပြမှုသာ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်သည် USDP ပါတီ၏ လွှတ်တော်အတွင်း လွှမ်းမိုးမှုကို ထင်ဟပ်ပြသခဲ့ပြီး တိုင်းရင်းသားပါတီများနှင့် ပါတီငယ်များအနေဖြင့် ဒေသအလိုက် ကိုယ်စားပြုမှုရရှိခဲ့သော်လည်း ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် အားပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိသေးကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>{{Cite web |last=# |date=2026-02-09 |title=ရွေးကောက်ပွဲ၌ ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီမှ ခိုင်လုံမ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/%e1%80%9b%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bd%e1%80%b2%e1%81%8c-%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/ |access-date=2026-02-25 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref> == ကန့်ကွက်လွှာ တင်သွင်းမှု == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) တို့မှ တင်သွင်းလာသည့် ကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏ အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏ အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၉) ရက်နေ့တွင် စတင်ကြားနာခဲ့သည်။ အဆိုပါခုံအဖွဲ့များကို ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၃ ဦးစီဖြင့် ၂၃-၂-၂၀၂၆ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် ၁/၂၀၂၆ နှင့် ၂/၂၀၂၆ တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80711 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆) ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုသို့ အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ကြေညာခံရသူများမှာ ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ (PPP) မှ ၁၂ ဦး၊ ရှမ်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ကျားဖြူပါတီ) မှ ၁၂ ဦး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ငါးဦး၊ ပြည်သူ့ပါတီ (PP) မှ လေးဦး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ (တစည) မှ နှစ်ဦး၊ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီမှ နှစ်ဦး၊ မြန်မာပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တစ်ဦး၊ ဒီမိုကရက်တစ် အင်အားစု လေဘာပါတီမှ တစ်ဦး၊ ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ တစ်ဦးနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလ တစ်ဦးတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ဆက်စပ် ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း]] * [[တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များစာရင်း|တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်း တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ}}{{DEFAULTSORT:၂၀၂၅}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ]] 6pj9gl3hjvhlq1zqzrne0kis3jbmdqy 3 247452 1034233 801964 2026-05-27T14:05:06Z Ontzak 48796 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Elcasudo]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user f756c53aa2207d45728fd4ce07fb2635]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ Ontzak က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Elcasudo|Elcasudo]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user f756c53aa2207d45728fd4ce07fb2635|Renamed user f756c53aa2207d45728fd4ce07fb2635]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 801964 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Elcasudo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၃ (UTC) cjkvn1h04v1xydpy4w7vn1e8zcjwvn5 3 267405 1034214 863269 2026-05-27T12:19:55Z J ansari 46786 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Updoots]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:FerIow]] သို့ J ansariက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Updoots|Updoots]]" ကို "[[Special:CentralAuth/FerIow|FerIow]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 863269 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Updoots ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၆၊ ၁၄ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) g6649wxdpointhbw91e5c93iptgob7n 0 267612 1034331 1018258 2026-05-28T02:46:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034331 wikitext text/x-wiki {{Infobox cinema market | name = Cinema of Indonesia | image = Indonesia film clapperboard.svg | image_size = | alt = | caption = | screens = 2088 (2022)<ref name=JG1>{{cite news|url=https://industri.kontan.co.id/news/penonton-di-bioskop-membludak-gpbsi-yakin-industri-perfilman-indonesia-akan-membaik|title=Penonton di Bioskop Membludak, GPBSI Yakin Industri Perfilman Indonesia Akan Membaik|newspaper=Kontan|access-date=9 March 2023}}</ref> | screens_per_capita = | distributors = <!-- {{br separated entries|entry1|entry2|entry3}} <ref name=distributors_uis>{{cite web|title=Table 6: Share of Top 3 distributors (Excel)|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/ReportFolders/reportFolders.aspx|publisher=UNESCO Institute for Statistics|access-date=5 November 2013}}</ref> --> | produced_year = 2022 | produced_ref = <ref name=prod_avg_uis>{{cite web|title=Daftar film berdasarkan tahun "2022"|url=http://filmindonesia.or.id/movie/title/list/year/2022|access-date=19 March 2025|archive-date=9 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309153930/http://filmindonesia.or.id/movie/title/list/year/2022}}</ref> | produced_total = 126 {{increase}} | produced_fictional = | produced_animated = | produced_documentary = | admissions_year = 2018 | admissions_ref = <ref name=adm_gross_uis>{{cite web|title=Table 11: Exhibition – Admissions & Gross Box Office (GBO)|url=http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=5538|publisher=UNESCO Institute for Statistics|access-date=5 November 2013|archive-date=3 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131103112139/http://stats.uis.unesco.org/unesco/TableViewer/tableView.aspx?ReportId=5538|url-status=dead}}</ref> | admissions_total = 51,100,000 | admissions_national = | box_office_year = 2017 | box_office_ref = <ref>{{cite web|title=Indonesia the next biggest box office market|publisher=Film Journal|url=http://www.filmjournal.com/features/nation-rise-indonesia-emerges-one-watch-asia-pacific-growth-markets|access-date=11 December 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20181127191947/http://www.filmjournal.com/features/nation-rise-indonesia-emerges-one-watch-asia-pacific-growth-markets|archive-date=27 November 2018|url-status=dead}}</ref> | box_office_total = $345 million | box_office_national = <!-- ${{Format price| }} --> }}{{Culture of Indonesia}}   '''အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်''' ဆိုသည်မှာ [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ]]တွင် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်ထားသော [[ရုပ်ရှင်]]များကို ဆိုလိုသည်။ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ဘုတ်အဖွဲ့ (Indonesian Film Board, BPI) ၏ [[ဥပဒေ]]အရ အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များကို "အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသား သို့မဟုတ် အင်ဒိုနီးရှား ဥပဒေအဖွဲ့အစည်းမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် အပြည့်အဝ ပိုင်ဆိုင်ထားသော [[ဉာဏပစ္စည်းမူပိုင်ခွင့်]]ရှိသည့် အင်ဒိုနီးရှား အရင်းအမြစ်များဖြင့် ဖန်တီးထားသော ရုပ်ရှင်များ" ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|title=BPI – About|url=https://www.bpi.or.id/english/tentang.html|access-date=2022-05-04|archive-date=24 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250124030933/https://www.bpi.or.id/english/tentang.html|url-status=dead}}</ref> အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်လောကသည် [[၁၉၀၀]] ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} [[၁၉၂၀]] ပြည့်နှစ်များအထိ အင်ဒိုနီးရှားရှိ ရုပ်ရှင်အများစုကို နိုင်ငံခြားသား စတူဒီယိုများ၊ အထူးသဖြင့် [[ဥရောပ]]နှင့် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]မှ ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ရုပ်ရှင်များကို အင်ဒိုနီးရှားသို့ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်အများစုသည် အသံတိတ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် (documentaries) နှင့် ဇာတ်လမ်းရုပ်ရှင် (feature films) များဖြစ်ပြီး၊ [[ပြင်သစ်]]နှင့် အမေရိကန်မှ ထုတ်လုပ်ထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှား၏ သဘာဝတရားနှင့် ဘဝအကြောင်း မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များစွာကို [[ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယ]] (Dutch East Indies) အစိုးရမှ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး၊ ဒတ်ချ် သို့မဟုတ် အနောက်ဥရောပ စတူဒီယိုများက ဖန်တီးခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ပြည်တွင်းထုတ် ပထမဆုံး မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များကို [[၁၉၁၁]] ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} သို့သော် ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယတွင် ပထမဆုံး ပြည်တွင်းထုတ် ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်က ''လူးတုန်းကဆာရိုအန်း (Loetoeng Kasaroeng)'' ဖြစ်ပြီး၊ ဤရုပ်ရှင်သည် အသံတိတ်ရုပ်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကာ ဆူန္ဒါနီးစ် (Sundanese) ဒဏ္ဍာရီဖြစ်သည့် ''လူးတုန်းကဆာရုန်း (Lutung Kasarung)'' ကို အခြေခံ၍ ရိုက်ကူးထားသည်။ <ref name="Guinness Book">{{Cite book|title=The Guinness Book of Movie Facts & Feats|date=September 1993|url=https://archive.org/details/guinnessbookofmo00patr}}</ref> ၁၉၂၆ ခုနှစ်အတွင်း၊ [[ဘန်ဒေါင်းမြို့|ဘန်ဒွန်း (Bandung) မြို့]]တွင် အိုရီရင့်တယ် (Oriental) နှင့် အဲလီတာ (Elita) ရုပ်ရှင်ရုံနှစ်ရုံရှိခဲ့သည်။ <ref name="loetoeng">{{Cite web|title=Loetoeng Kasaroeng|language=id|url=http://filmindonesia.or.id/movie/title/lf-l017-26-052414_loetoeng-kasaroeng|work=filmindonesia.or.id|publisher=Konfidan Foundation|location=Jakarta|access-date=21 July 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20131202203603/http://filmindonesia.or.id/movie/title/lf-l017-26-052414_loetoeng-kasaroeng|archive-date=2 December 2013}}</ref> {{Sfn|Biran|2009}} ဂျာကာတာ (Jakarta) မြို့တွင် ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံမှာ အယ်လ်ဟမ်ရာ (Alhamra Theatre) ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref name="m.liputan6.com">{{Cite news|url=https://m.liputan6.com/lifestyle/read/2472281/potret-bioskop-di-jakarta-dari-masa-ke-masa|title=Potret Bioskop di Jakarta dari Masa ke Masa|work=Liputan 6|archivedate=14 October 2019}}</ref> အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် မြို့ကြီးများရှိ ရုပ်ရှင်ရုံအများစုကို လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များတွင် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်အတွင်း လူငယ်မင်းသားများဖြစ်သည့် အုန်ကီ အလက်ဇန္ဒား (Onky Alexander)၊ မေရီယမ် ဘဲလီနာ (Meriam Bellina)၊ လီဒီယာ ကန်ဒူး (Lydia Kandou)၊ နိုက် အာဒီလာ (Nike Ardilla)၊ ပါရာမိသာ ရူဆာဒီ (Paramitha Rusady)၊ နှင့် ဒက်စီ ရတ်နဆာရီ (Desy Ratnasari) တို့သည် ''ကတာနန် ဆီ ဘွိုင်း (Catatan Si Boy)'' နှင့် ''ဘလောက် အက်မ် (Blok M)'' ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဟောလိဝုဒ် (Hollywood) နှင့် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်များက ရုပ်ရှင်ရုံများကို လွှမ်းမိုးလာသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ နေရာနှင့် လူကြိုက်များမှုကို တဖြည်းဖြည်း ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇ အာရှ ဘဏ္ဍာရေး အကျပ်အတည်း (1997 Asian financial crisis) နှင့် ဆူဟာတို ပြုတ်ကျမှု (Fall of Suharto) တို့နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့်၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ပရိသတ်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ပြန်လည်ရရှိရန် ရုန်းကန်ခဲ့ရပြီး၊ ရုပ်ရှင်အများစုသည် ဆယ်ကျော်သက် ဒရာမာ၊ အင်ဒိုနီးရှား ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင် (horror)၊ နှင့် အရွယ်ရောက်သူများအတွက် (adult) အမျိုးအစားများတွင်သာ ရှိနေခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်အစတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ခေတ် (Post-Suharto era) စတင်ပြီးနောက်၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် လူငယ်ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများ တိုးပွားလာမှုကြောင့် အားကောင်းလာခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုပြင်နေစဉ်၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လောက်သည် ၎င်း၏ အမှတ်အသားကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ကာ ယခင်လူကြိုက်များမှုကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ ဖန်တီးမှု စီးပွားရေး၏ အလျင်မြန်ဆုံး တိုးတက်နေသော ကဏ္ဍခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=https://southeastasiaglobe.com/indonesia-film-industry-joko-anwar/|title=Rising from a century of lost hopes|archivedate=21 December 2019|access-date=19 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221093903/https://southeastasiaglobe.com/indonesia-film-industry-joko-anwar/|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုသူ အရေအတွက်သည် ၅၂ သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ရုပ်ရှင် ၂၀ ကားကို ပရိသတ် ၁ သန်းကျော် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည့် စံချိန်သစ်တစ်ခု တင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://jakartaglobe.id/lifestyle/cinema-xxi-to-add-100-screens-in-2024-as-postpandemic-moviegoers-increase|title=Cinema XXI to Add 100 Screens in 2024 as Post-Pandemic Moviegoers Increase}}</ref> အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ဇာတ်ကားပေါင်း ၂၃၀ ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="thejakartapost.com">{{Cite news|url=https://www.thejakartapost.com/life/2021/01/07/indonesian-film-industry-in-stasis-but-for-the-better.html|title=Indonesian film industry in stasis, but for the better|archivedate=23 September 2021}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://theconversation.com/coming-soon-in-2019-a-year-to-watch-in-indonesian-cinema-108504|title=Coming soon in 2019, a year to watch in Indonesian cinema|access-date=18 August 2019}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်ပြသရန် ပိတ်ကားပေါင်း (screens) ပေါင်း ၂၀၀၀ ခန့် ရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ၃၀၀၀ အထိ တိုးတက်လာရန် မျှော်မှန်းထားသည်။ {needs update|date=May 2022} လက်ရှိတွင် ၂၁ ဆိုင်းနီပလက်စ် (21 Cineplex) (အမေရိကန် ရုပ်ရှင်စတူဒီယိုကြီးများ၏ ရုပ်ရှင်ဖြန့်ချိမှုကို လွှမ်းမိုးထားသော PT Omega Film ပိုင်ဆိုင်သည်)၊ CGV ဆိုင်းနီမာစ် (CJ CGV) (ယခင် Blitzmegaplex)၊ နှင့် ဆိုင်းနီပိုလစ် (Cinépolis) (ယခင် Cinemaxx) တို့သည် အင်ဒိုနီးရှား၏ ရုပ်ရှင်ရုံလုပ်ငန်းကို လွှမ်းမိုးထားသည်။ <ref name="thejakartapost.com" /> == သမိုင်း == === ကိုလိုနီခေတ် === [[ဖိုင်:Loetoeng_Kasaroeng_p67.jpg|thumb| ''Loetoeng Kasaroeng သည်'' ယခုအင်ဒိုနီးရှားတွင် ပထမဆုံးထုတ်လုပ်သည့် စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။]] ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယတွင် ရုပ်ရှင်ပြသမှုကို ပထမဆုံး ၁၉၀၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ {{Sfn|Biran|2009}} နောက်ထပ် နှစ်နှစ်ဆယ်အတွင်း နိုင်ငံခြားမှ ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ—အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ—ကို တင်သွင်းကာ နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပြသခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} ပြည်တွင်း မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်မှုကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း၊ တင်သွင်းလာသော ရုပ်ရှင်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း မရှိခဲ့ပေ။{{Sfn|Biran|2009}} ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်း ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ (Middle East Film Co.) မှ ဦးဆောင်သော ပြည်တွင်း ဇာတ်လမ်းရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်မှုကို ကြေညာခဲ့သော်လည်း၊ ထိုအလုပ်မှာ မပြီးမြောက်ခဲ့ပေ။ {{Sfn|Biran|2009}} အင်ဒီးစ်တွင် ပထမဆုံး ပြည်တွင်းထုတ် ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်က ''လူးတုန်းကဆာရိုအန်း (Loetoeng Kasaroeng)'' ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ဒတ်ချ်လူမျိုး ဒါရိုက်တာ အယ်လ် ဟူဗယ်လ်ဒေါ့ပ် (L. Heuveldorp) မှ ရိုက်ကူးထားသော အသံတိတ်ရုပ်ရှင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ရှင်သည် ဆူန္ဒါနီးစ် (Sundanese) ဒဏ္ဍာရီဖြစ်သည့် ''လူးတုန်းကဆာရုန်း (Lutung Kasarung)'' ကို အခြေခံထားပြီး၊ ဘန်ဒွန်း (Bandung) ရှိ NV Java Film Company မှ ဒေသခံသရုပ်ဆောင်များဖြင့် ဖန်တီးကာ၊ ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်တွင် ဘန်ဒွန်းရှိ အဲလီတ် (Elite) နှင့် မဂျက်စတစ် (Majestic) ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ပထမဆုံး ပြသခဲ့သည်။ <ref name="Guinness Book"/> နောက်နှစ်တွင် ''လူးတုန်းကဆာရိုအန်း'' တွင် နည်းပညာရှင်နှင့် ဓာတ်ပုံဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဂျော့ချ် ခရူဂါး (George Krugers) က ၎င်း၏ ဒါရိုက်တာအဖြစ် ပထမဆုံးရုပ်ရှင် (''အင်ဒီးစ်'' တွင် ဒုတိယရုပ်ရှင်) ဖြစ်သည့် ''အူးလစ် အတ်ချီး (Eulis Atjih)'' ကို ထုတ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ''လူးတုန်းကဆာရိုအန်း'' ၏ အကန့်အသတ်ရှိသော ပြသမှုကြောင့် ခရူဂါးသည် ၎င်း၏ ရုပ်ရှင်ကို ကိုလိုနီ၏ ပထမဆုံးအဖြစ် ကြော်ငြာနိုင်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} တစ်နှစ်အကြာ၊ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဒုတိယမြောက် ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည်ဖန်တီးခဲ့သည့် ''ဆီတာနန် ဘာလူးမား ဒါရာ (Setangan Berloemoer Darah)'' ကို တန် ဘွန်း ဆွန် (Tan Boen Soan) မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Woodrich|2014}} တရုတ်-အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုး ဒါရိုက်တာများနှင့် ထုတ်လုပ်သူများသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှန်ဟိုင်းတွင် ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များ၏ အောင်မြင်မှုကို အခွင့်ကောင်းယူ၍၊ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် နယ်လ်ဆန် ဝမ် (Nelson Wong) မှ ''လီလီ ဗန် ဂျာဗာ (Lily van Java)'' ကို ပြီးစီးခဲ့ပြီးမှ ကိုလိုနီ၏ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ဝမ် ညီအစ်ကိုများ (Wong brothers) သည် ခဏရပ်နားခဲ့သော်လည်း၊ အခြားတရုတ်လူမျိုးများသည် ရုပ်ရှင်လောကတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တရုတ်ပိုင် စတင်လုပ်ကိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများစွာ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် နန်စင်း ရုပ်ရှင် (Nancing Film) မှ ''ရီစီယာ ဘိုရိုဘိုဒူရ် (Resia Boroboedoer)'' (၁၉၂၈) နှင့် တန်း၏ ရုပ်ရှင် (Tan's Film) မှ ''ညီဒါစီမာ (Njai Dasima)'' (၁၉၂၉) တို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် တရုတ်ပိုင် လုပ်ငန်းများသည် နိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင် လွှမ်းမိုးနိုင်သော အင်အားဖြစ်လာခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} စီးပွားပျက်ကပ်ကြီး (Great Depression) သည် အင်ဒီးစ်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက်၊ ထုတ်လုပ်မှု သိသိသာသာ နှေးကွေးသွားခဲ့သည်။ ဒတ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယ အစိုးရသည် အခွန်များကို ပိုမိုကောက်ခံခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ရှင်ရုံများက လက်မှတ်များကို ဈေးနှုန်းနိမ့်ဖြင့် ရောင်းချခဲ့သဖြင့်၊ ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်များအတွက် အနည်းငယ်သော အမြတ်အစွန်းသာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုလိုနီရှိ ရုပ်ရှင်ရုံများသည် အဓိကအားဖြင့် ဟောလိဝုဒ် ထုတ်လုပ်ရုပ်ရှင်များကို ပြသခဲ့ပြီး၊ ပြည်တွင်းလုပ်ငန်းမှာ ယိုယွင်းလာခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ''ဘွန်း ရိုးစ် ဒါရီ ချိကမ်ဘန် (Boenga Roos dari Tjikembang)'' ဖြင့် စတင်ထွက်ရှိခဲ့သူ ဒီတန် ချန် (The Teng Chun) သည် ၁၉၃၄ နှင့် ၁၉၃၅ အစောပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်များ ထုတ်လွှတ်နိုင်ခဲ့သည့် တစ်ဦးတည်းသော ထုတ်လုပ်သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဘတ်ဂျက်နည်းသော်လည်း လူကြိုက်များသော ရုပ်ရှင်များသည် အဓိကအားဖြင့် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံပညာများမှ မှုတ်သွင်းထားပြီး၊ တရုတ်လူမျိုးများကို ပစ်မှတ်ထားခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ အက်ရှင်ဇာတ်ဝင်ခန်းများကြောင့် ဒေသခံအင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးများကြားတွင် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} [[ဖိုင်:Terang_Boelan_p311.jpg|thumb| ''Terang Boelan'' အတွက် ပိုစတာ၊ Indies ၏ ကျရှုံးနေသော ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ပြန်လည်ရှင်သန်စေသည့် ရုပ်ရှင်သုံးကားထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။]] ဒေသခံထုတ်လုပ်သော၊ ကောင်းမွန်စွာ ဖန်တီးထားသည့် ရုပ်ရှင်များသည် အမြတ်အစွန်းရှိနိုင်ကြောင်း ပြသရန် ကြိုးပမ်းမှုအနေဖြင့်၊ ရုပ်ရှင်အတွေ့အကြုံ တရားဝင်မရှိသော ဒတ်ချ်သတင်းထောက် အယ်လ်ဘတ် ဘာလင်ခ် (Albert Balink) သည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် နယ်လ်ဆန် ဝမ်နှင့် ၎င်း၏ ညီအစ်ကိုများနှင့် ပူးပေါင်း၍ ''ပါရေ့ (Pareh)'' ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်သည် ထိုခေတ်က ထုတ်လုပ်မှုအများစုထက် ၂၀ ဆ ကုန်ကျခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံးတွင် မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း၊ ဒီတန် ချန်၏ ဒါရိုက်တာပုံစံကို သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် ရိုးရာပုံစံ ဇာတ်လမ်းများကို လျော့နည်းစွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘာလင်ခ်၏ နောက်ထပ် ကြိုးပမ်းမှုဖြစ်သည့် ''တေရန် ဘိုအဲလန် (Terang Boelan)'' ကို နှစ်နှစ်အကြာ ထုတ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ''ပါရေ့'' နှင့် မတူဘဲ၊ ''တေရန် ဘိုအဲလန်'' သည် ထင်ရှားသော စီးပွားရေး အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး၊ နှစ်လအတွင်း စထရိတ် ဒေါ်လာ ၂၀၀,၀၀၀ (ထိုစဉ်က အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၄,၄၇၀ နှင့် ညီမျှ) ရရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန် အမြင်အာရုံ မနုဿဗေဒပညာရှင် ကားလ် ဂျီ ဟိုက်ဒါ် (Karl G. Heider) ၏ အဆိုအရ၊ ဤရုပ်ရှင်နှစ်ကားသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ အရေးအကြီးဆုံး ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်သည်။<ref name="Heider1991">{{Cite book|title=Indonesian Cinema: National Culture on Screen|url=https://archive.org/details/indonesiancinema0000heid|access-date=23 July 2012|year=1991|page=[https://archive.org/details/indonesiancinema0000heid/page/15 15]}}</ref> ''တေရန် ဘိုအဲလန် (Terang Boelan)''၊ ''ဖာတိမာ (Fatima)'' (၁၉၃၈)၊ နှင့် ''အလန်-အလန် (Alang-Alang)'' (၁၉၃၉) တို့၏ သုံးကြိမ် အောင်မြင်မှုများသည် ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ပြန်လည်နိုးကြားစေခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ရေး အိမ်သစ် (production houses) လေးခု တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယခင်က ပြဇာတ်အဖွဲ့များနှင့် ဆက်စပ်နေသော သရုပ်ဆောင်များသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသို့ ဝင်ရောက်လာကာ၊ ပရိသတ်အသစ်များကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်အသစ်များ—၁၉၄၀ တွင် ၁၄ ကား နှင့် ၁၉၄၁ တွင် ၃၀—သည် ''တေရန် ဘိုအဲလန်'' မှ တည်ထောင်ထားသော ပုံစံဖြစ်သည့် သီချင်းများ၊ လှပသော ရှုခင်းများ၊ နှင့် အချစ်ဇာတ်လမ်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် လိုက်နာခဲ့သည်။ အချို့ရုပ်ရှင်များ၊ ဥပမာ ''အက်စမာရာ မိုအာနီ (Asmara Moerni)'' ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များသည် သတင်းစာဆရာများ သို့မဟုတ် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားနိုးကြားလှုပ်ရှားမှု (nationalist movement) မှ ထင်ရှားသူများကို ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဆွဲဆောင်ကာ၊ ပြည်တွင်း ပညာတတ်လူတန်းစား (intelligentsia) ကို ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ {{Sfn|Biran|2009}} === ဂျပန်ခေတ် === ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း စတင်ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက်၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်သိမ်းပိုက်သူများ (Japanese occupiers) မှ ဝါဒဖြန့်ကိရိယာအဖြစ် သိမ်းယူခံခဲ့ရသည်။ ဂျပန်အစိုးရသည် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်မှုအားလုံးကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ယဉ်ကျေးမှု ဉာဏ်အလင်းပေးရေး ရုံး (Office of Cultural Enlightenment) ကို အီရှီမိုတို တိုကီချိ (Ishimoto Tokichi) ဦးဆောင်ပြီး၊ ရုပ်ရှင်ဖန်တီးရေး အဖွဲ့အစည်းအားလုံးမှ အဆောက်အဦများကို သိမ်းယူကာ၊ ၎င်းတို့ကို တစ်ခုတည်းသော စတူဒီယိုအဖြစ် စုစည်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဂျာကာတာရှိ ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ (Nippon Eigasha) ၏ ဌာနခွဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်လက်အောက်တွင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဖန်တီးခဲ့သော ရုပ်ရှင်အများစုသည် ဂျပန်ပရိသတ်များအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည့် ပညာပေးရုပ်ရှင်များနှင့် သတင်းရုပ်ရှင်များ (newsreels) ဖြစ်သည်။ ဂျာကာတာ ဌာနခွဲကို ဂျပန်အင်ပါယာ၏ တောင်ဘက်အစွန်းတွင် မဟာဗျူဟာကျကျ ထားရှိခဲ့ပြီး၊ မကြာမီ သတင်းရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ''တောင်ပိုင်းမှ သတင်း (News from the South)'' နှင့် ''ဂျာဗားရှိ ရုပ်ရှင်သတင်း (Berita Film di Djawa)'' ကဲ့သို့သော လူကြိုက်များသော သတင်းစီးရီးများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဂျပန်သတင်းရုပ်ရှင်များသည် အဓိကအားဖြင့် အတင်းအကျပ် အလုပ်သမား "ရိုမုရှာ" (romusha)၊ ဂျပန်ဧကရာဇ်တပ်မတော်သို့ ဆန္ဒအလျောက် စာရင်းသွင်းခြင်း၊ နှင့် အင်ဒိုနီးရှားကလေးများ၏ ဂျပန်ဘာသာစကား သင်ယူမှုကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာများကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ထောက်ပံ့သော ဒေသခံ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်မှု (သတင်းရုပ်ရှင်များမှလွဲ၍) သည် အခြေခံအားဖြင့် မဖြစ်ထွန်းခဲ့ဘဲ၊ ပြည်တွင်း ပြသမှု ဈေးကွက်မှာလည်း ငွေကြေးအရ အကျိုးအမြတ်ရရန် ဖွံ့ဖြိုးမှု မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော်၊ ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို သိမ်းပိုက်မှုသည် အနောက်တိုင်းအပေါ် မဟာဗျူဟာအောင်မြင်မှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ အနောက်ဥရောပ အာရှနိုင်ငံတစ်ခုသည် ဟောလိဝုဒ်နှင့် ဒတ်ချ်များကို အစားထိုးနိုင်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားသည် အင်ပါယာ၏ နောက်ဆုံးလက်နက်ချသည့် နယ်မြေများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဂျပန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သူများစွာသည် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ဒတ်ချ်များထံမှ အင်ဒိုနီးရှား လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယား ဒါရိုက်တာ ဟဲ ယောင်း (Hae Yeong) သို့မဟုတ် ဟီနတ်စု အဲတာရို (Hinatsu Eitaro) သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားမှ ဂျာဗားသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတွင် အငြင်းပွားဖွယ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ''ဩစတြေးလျကို ခေါ်ခြင်း (Calling Australia)'' (၁၉၄၄) ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ''ဩစတြေးလျကို ခေါ်ခြင်း'' ကို ဂျပန်ဧကရာဇ်တပ်မတော်မှ တာဝန်ပေးခဲ့ပြီး၊ ဂျပန် စစ်သုံ့ပန်းများ အကျဉ်းစခန်းများကို အပြုသဘောဆောင်သော အလင်းတွင် ပြသခဲ့ပြီး၊ အကျဉ်းသားများ အသားကင်နှင့် ဘီယာသောက်ကာ၊ ရေကူးပြီး အားကစားကစားနေပုံကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဤရုပ်ရှင်သည် အုတ်အော်သောင်းတင်းဖြစ်စေခဲ့ပြီး၊ နယ်သာလန် အင်ဒီးစ် ရုပ်ရှင်အဖွဲ့ (Netherlands Indies Film Unit) မှ ''ဂျပန် လက်ဆောင် (Nippon Presents)'' (၁၉၄၅) ဆိုသော ဆန့်ကျင်ရုပ်ရှင်ကို အလျင်အမြန် ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ''ဩစတြေးလျကို ခေါ်ခြင်း'' မှ စစ်သုံ့ပန်းအချို့ကို အသုံးပြု၍ ထိုရုပ်ရှင်၏ အမြင်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဆယ်နှစ်အကြာတွင် ဩစတြေးလျ ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူ ဂရေဟမ် ရှာလီ (Graham Shirley) သည် ကျန်ရှိနေသော အသက်ရှင်သူများကို စုစည်းကာ ''ဝါဒဖြန့်သုံ့ပန်းများ (Prisoners of Propaganda)'' (၁၉၈၇) ဆိုသော နောက်ထပ် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်တစ်ခုကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ အမြင်အရ နှစ်ဖက် အုပ်ချုပ်ရေးမှ အကျဉ်းသားများကို ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အသုံးချရန် ပူးပေါင်းကြံစည်ခဲ့ပုံကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဟဲသည် ၎င်း၏ အမည်ကို ဒေါက်တာ ဟူယုန်း (Dr. Huyung) ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ကာ သားနှစ်ဦး ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ် မသေဆုံးမီ ရုပ်ရှင် သုံးကားကို ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့သည်—''ကောင်းကင်နှင့် မြေကြီးကြား (Between Sky and Earth)'' (၁၉၅၁)၊ ''ဂလဒစ် အိုလာ ရာဂါ (Gladis Olah Raga)'' (၁၉၅၁)၊ နှင့် ''ဘွန်း ရူမာ မာကန် (Bunga Rumar Makan)'' (၁၉၅၂)။ === လွတ်လပ်ရေးရပြီး === [[ဖိုင်:COLLECTIE_TROPENMUSEUM_Becak_bij_bioscoop_Megaria_TMnr_20018029.jpg|thumb| ရုပ်ရှင်ရုံဟောင်း Megaria (  1960–80)၊ ယနေ့ ရုပ်ရှင်ရုံ Metropole XXI]] လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်၊ ဆူကာနို (Sukarno) အစိုးရသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို အမျိုးသားရေးဝါဒ (nationalism) နှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး (anti-imperialism) ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်တင်သွင်းမှုများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ဆူကာနိုကို ဆူဟာတို (Suharto) ၏ အစီအစဉ်သစ် (New Order) အစိုးရမှ ဖြုတ်ချပြီးနောက်၊ ရုပ်ရှင်များကို လူမှုစည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် ဆူဟာတို၏ လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် ထိန်းချုပ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်သော စာပေစိစစ်ရေးကုဒ်ဖြင့် ထိန်းညှိခဲ့သည်။ <ref name="Krishna Sen">{{Cite book|title=Contemporary Asian Cinema, Indonesia: Screening a Nation in the Post-New Order|year=2006|location=Oxford/New York|pages=[https://archive.org/details/contemporaryasia0000unse/page/96 96–107]|url=https://archive.org/details/contemporaryasia0000unse/page/96}}</ref> အနောက်ဆူမာတြာမှ ဒါရိုက်တာ အူးစမာ အက်စမိုင်လ် (Usmar Ismail) သည် ၁၉၅၀ နှင့် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီ ပါဖီနီ (Perfini) မှတစ်ဆင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်တွင် အဓိက သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|title=The Oxford History of World Cinema|year=1996|location=Oxford/New York|page=[https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof/page/690 690]|url=https://archive.org/details/oxfordhistoryofw00geof/page/690}}</ref> ဒျာမာလူဒင် မာလစ် (Djamaluddin Malik) ၏ ပါဆာရီ ရုပ်ရှင် (Persari Film) သည် မကြာခဏ အမေရိကန် အမျိုးအစား ရုပ်ရှင်များနှင့် ဟောလိဝုဒ် စတူဒီယို စနစ်၏ လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုများကို တုပခဲ့သလို၊ လူကြိုက်များသော အိန္ဒိယရုပ်ရှင်များကို ပြန်လည်ဖန်တီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|title=A Dictionary of Film Studies|year=2012|location=Oxford/New York|page=229}}</ref> ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးသည် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ထုတ်လုပ်မှုတွင်သာမက ဖြန့်ချိမှုတွင်ပါ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ရုံများ မီးရှို့မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများမှ ရုပ်ရှင် သပိတ်မှောက်မှုများကြောင့် ရုပ်ရှင်ရုံများ၏ အမြတ်ငွေ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ ပထမဆုံး စူပါဟီးရိုး ရုပ်ရှင် ''ဆရီ အဆီး (Sri Asih)'' ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ <ref name=":0">{{Cite web|date=2022-07-09|title=Trailer Film Sri Asih Dirilis, Siapa Sebenarnya Tokoh Rekaan RA Kosasih Ini?|url=https://seleb.tempo.co/read/1610271/trailer-film-sri-asih-dirilis-siapa-sebenarnya-tokoh-rekaan-ra-kosasih-ini|access-date=2023-01-22|language=en}}</ref> ဤရုပ်ရှင်ကို တန် ဆင်း ဟွတ် (Tan Sing Hwat) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့ပြီး၊ တူရီနို ဂျူနီဒီ (Turino Djunaedy) နှင့် မီမီ မာရီယာနီ (Mimi Mariani) တို့သည် ''ဆရီ အဆီး'' အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၇၀၀ ရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ၃၅၀ သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ခေတ်သည် ၃၀ စက်တင်ဘာ လှုပ်ရှားမှု (30 September Movement) မှ များစွာ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ထားသော ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်များသည် အစီအစဉ်ချိန်ကွက်များကို ဖြည့်ရန် မလုံလောက်သဖြင့် ဒေသခံ ရုပ်ရှင်ရုံပိုင်ရှင်များအတွက် အကျပ်အတည်းဖြစ်စေခဲ့သည်။ စီးပွားရေး ပျက်ကပ်ကြီးသည် တိုးတက်လာနေသော လုပ်ငန်းကို ရပ်တန့်စေခဲ့ပြီး လူများ၏ ဝယ်ယူနိုင်စွမ်းကို သွက်ချာပါဒဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင်၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် လူကြိုက်များသော နိုင်ငံခြား တင်သွင်းရုပ်ရှင်များကြောင့် အဓိကအားဖြင့် ရှင်သန်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ၎င်း၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ''နာဂဘိုနာ (Nagabonar)'' (၁၉၈၇) နှင့် ''ကတာနန် ဆီ ဘွိုင်း (Catatan Si Boy)'' (၁၉၈၉) ကဲ့သို့သော အောင်မြင်သော ရုပ်ရှင်များကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဝါးကော့ (Warkop) ၏ ဟာသရုပ်ရှင်များကို အရီဇယ် (Arizal) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းသည် ''ပင်တာ-ပင်တာ ဘိုဒိုး (Pintar-pintar Bodoh)'' (၁၉၈၂) နှင့် ''မာဂျူ ကီနာ မွန်ဒူရ် ကီနာ (Maju Kena Mundur Kena)'' (၁၉၈၄) ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များဖြင့် ဆယ်ကျော်သက်များကြားတွင်လည်း ဆွဲဆောင်မှု ရှိခဲ့သည်။ ဤခေတ်အတွင်း သရုပ်ဆောင်များတွင် ဒက်ဒီ မိဇွါ (Deddy Mizwar)၊ အီဗာ အာနတ်ဇ် (Eva Arnaz)၊ လီဒျာ ကန်ဒူး (Lidya Kandou)၊ အုန်ကီ အလက်ဇန္ဒါး (Onky Alexander)၊ မေရီယမ် ဘဲလီနာ (Meriam Bellina)၊ ရာနို ကာနို (Rano Karno)၊ နှင့် ပါရာမိသာ ရူဆာဒီ (Paramitha Rusady) တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref name="kompascinema">{{Cite news|title=Sepuluh Tahun Terakhir Perfilman Indonesia|language=id|date=2 July 2005|url=http://www.kompas.com/kompas-cetak/0507/02/Bentara/1857854.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113052204/http://www.kompas.com/kompas-cetak/0507/02/Bentara/1857854.htm|archive-date=13 January 2008|archivedate=31 October 2016}}</ref> ''ချိုက် ညာ ဒီန် (Tjoet Nja' Dhien)'' (၁၉၈၈) ရုပ်ရှင်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ဆီထရာ ဆု (Citra Awards) ၉ ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိန်းရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Cannes Film Festival) တွင် ပြသရန် ရွေးချယ်ခံရသည့် ပထမဆုံး အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ {{Sfn|Monash 2007-08-03, Tjoet Nja' Dhien}} {{Sfn|Siapno|2006}} === ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များ === ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်တင်သွင်းမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဟောင်ကောင်မှ ယှဉ်ပြိုင်မှုကြောင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်အရေအတွက် လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်အရေအတွက်သည် ၁၉၉၀ တွင် ၁၁၅ ကားမှ ၁၉၉၃ တွင် ၃၇ ကားသို့ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.geocities.com/Paris/7229/film.htm|title=Kondisi Perfilman di Indonesia|archive-url=https://web.archive.org/web/19991221232226/http://www.geocities.com/Paris/7229/film.htm|archive-date=21 December 1999|language=id}}</ref> ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအမှတ် ၈ က ထုတ်လုပ်မှုကို မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်ရမည့် လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်မှု ခွင့်ပြုချက် လိုအပ်ချက်ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ဤခွင့်ပြုချက်များသည် ယခင်က ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများ၊ ထုတ်လုပ်ရေးအိမ်များနှင့် အစိုးရအကြား ဆက်သွယ်မှုအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတစ်လျှောက် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်မှု—စီးပွားဖြစ်နှင့် လွတ်လပ်သော—ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ၏ အရေအတွက်နှင့် တိကျမှု လျော့နည်းသွားခဲ့သည်။ အတုအပ များပြားလာမှုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား၏ လူကြိုက်များမှု တိုးလာမှုတို့ကလည်း အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လောက၏ ကျဆင်းမှုကို အထောက်အကူပြုခဲ့သည်။ မာလ်တီဗီးရှင်း ပလပ်စ် (Multivision Plus) (ရာမ် ပွန်ဂျာဘီ (Raam Punjabi) လက်အောက်တွင်) သည် ''ဆီနီထရွန် (sinetron)'' (ဆပ်ပြဇာတ်) များ ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများစွာထဲမှ တစ်ခုကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော ရုပ်ရှင်အများစုသည် အမြတ်အစွန်းရရန် အသုံးချထားသော၊ အရွယ်ရောက်သူများအတွက် အကြောင်းအရာများပါသော ဘတ်ဂျက်နည်း ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကို ဘတ်ဂျက်ရုပ်ရှင်ရုံများ၊ အပြင်ဘက် ပြသမှုများ၊ ဗီဒီယိုသို့ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှတ်မှု၊ သို့မဟုတ် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ပြသခဲ့သည်။ <ref name="kompascinema"/> ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင် ၃၃ ကား ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့အများစုတွင် အရွယ်ရောက်သူပြီးသူများအတွက် လူကြီးဆင်းရဲသားကားများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤအရေအတွက်သည် သိသိသာသာ ဆက်လက်ကျဆင်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းရုပ်ရှင် ၇ ကားသာ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Number_of_feature_films_produced_in_Indonesia.svg|alt=|thumb|300x300px| 1926 မှ 2017 ခုနှစ်အထိ အင်ဒိုနီးရှားတွင် ထုတ်လုပ်သည့် ဇာတ်ကားအရေအတွက်]] === ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များ === ဆူဟာတိုနောက်ပိုင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ခေတ် (Reform era) တွင်၊ လွတ်လပ်သော ရုပ်ရှင်ဖန်တီးမှုသည် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၏ ပြန်လည်မွေးဖွားမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ယခင်က ပိတ်ပင်ထားသော ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး၊ နှင့် အချစ်ကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာများကို ရုပ်ရှင်များတွင် စတင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name="Krishna Sen"/> ပြည်တွင်းရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်မှု အရေအတွက်သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ၆ ကားမှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ၁၀ ကားသို့ တိုးလာခဲ့သည်။ နှစ်များ ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းသည် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်များတွင် ရူဒီ ဆိုက်ဂျာဝို (Rudi Soedjarwo) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''အဒ အပါ ဒနန် ချင်တာ (Ada Apa Dengan Cinta?)'' (၂၀၀၂)၊ ရီရီ ရီဇာ (Riri Riza) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''အဲလီယာနာ အဲလီယာနာ (Eliana Eliana)''၊ နှင့် တိုရာ ဆူဒီရို (Tora Sudiro) သရုပ်ဆောင်ထားသော ''အရီဆန် (Arisan!)'' တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား၏ ပထမဆုံး ကာတွန်းဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင် ''ဘျူတီ အန် ဝါရီယာ (Beauty and Warrior)'' နှင့် အင်ဒိုနီးရှား တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ဆိုး ဟောက် ဂျီ (Soe Hok Gie) ၏ ဘဝကို အခြေခံ၍ ရီရီ ရီဇာ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ဂျီ (Gie)'' တို့ ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ''အယတ်-အယတ် ချင်တာ (Ayat-Ayat Cinta)'' (၂၀၀၈) ရုပ်ရှင်ကို ဟာနုန် ဘရာမန်တ်ယို (Hanung Bramantyo) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့ပြီး၊ အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့် ခေတ်သစ် အချစ်ဇာတ်လမ်း ပေါင်းစပ်ထားသော ဇာတ်ကြောင်းကြောင့် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် မူဆလင် ပရိသတ်များကို ယခင်ကမရှိဖူးသော ပုံစံဖြင့် ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://www.kompas.com/kompascetak.php/read/xml/2008/04/04/01293097|title=Pertemuan Baru Islam dan Cinta|last=Sasono|first=Eric|date=4 April 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20130719105821/http://www.kompas.com/kompascetak.php/read/xml/2008/04/04/01293097|archive-date=19 July 2013}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အင်ဖီနစ် ဖရိန်းဝပ် (Infinite Frameworks) မှ ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး အရှည် ကာတွန်းရုပ်ရှင် ''ဆင်း တု ဒီ ဒေါင်း (Sing to the Dawn)'' (''မာရဲ မိပ်စီ - Meraih Mimpi'') ကို ထုတ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဤရုပ်ရှင်တွင် နိုင်ငံခြားသားအချို့ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ အနုပညာရှင်များနှင့် အသံသရုပ်ဆောင်များအားလုံးသည် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး၊ အသံသရုပ်ဆောင်များအများစုမှာ ဂီတာ ဂူတာဝါ (Gita Gutawa)၊ ဆူရျာ ဆာပူထရာ (Surya Saputra)၊ နှင့် ဂျာဂျန် ဆီ နိုအာ (Jajang C. Noer) ကဲ့သို့သော နာမည်ကြီးများ ဖြစ်သည်။ === ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များ === ၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း၊ နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်များအပေါ် သက်ရောက်သော တန်ဖိုးထပ်တိုး အခွန် (VAT) သိသိသာသာ တိုးမြှင့်မှုကြောင့်၊ ရုပ်ရှင်ရုံများသည် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်များစွာကို မရရှိနိုင်တော့ပေ။ ဤအချက်သည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအပေါ် ကြီးမားသော သက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၎င်းကြောင့် ခွင့်ပြုချက်မရှိသော ဒီဗီဒီများ ဝယ်ယူမှု တိုးလာသည်ဟု ယူဆရသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း မပြသသည့် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်တစ်ကားကို ကြည့်ရှုရန် အနည်းဆုံး ကုန်ကျစရိတ်မှာ အင်ဒိုနီးရှား ရူပီယာ ၁,၀၀၀,၀၀၀ (အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၀၀ နှင့် ညီမျှ) ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတွင် စင်ကာပူသို့ လေယာဉ်လက်မှတ် ပါဝင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.thejakartaglobe.com/indonesia/new-import-policy-will-kill-indonesian-film-industry-noorca/423632|title=New Import Policy Will Kill Indonesian Film Industry: Noorca|date=21 February 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120923200931/http://www.thejakartaglobe.com/indonesia/new-import-policy-will-kill-indonesian-film-industry-noorca/423632|archive-date=23 September 2012|archivedate=31 October 2016}}</ref> အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ဈေးကွက်သည် အဆင့် စီ၊ ဒီ၊ နှင့် အီး အတန်းများတွင် ရှိနေပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဆာရှာ ဂရေး (Sasha Grey)၊ ဗစ်ကီ ဗက် (Vicky Vette)၊ မာရီယာ အိုဇာဝါ (Maria Ozawa)၊ ဆိုရာ အိုင် (Sora Aoi)၊ နှင့် ရင် ဆာကူရာဂီ (Rin Sakuragi) ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြား အပြာကြယ်ပွင့်များကို ရုပ်ရှင်များတွင် ပါဝင်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်အများစုမှာ ဘတ်ဂျက်နည်း ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.nytimes.com/2011/03/29/world/asia/29indonesia.html|title=Porn Stars, Clad? They Seem to Appeal to Indonesian Filmgoers|date=28 March 2011|archivedate=31 October 2016}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဒေသတွင်း ထုတ်လုပ်သော ရုပ်ရှင်များသည် ဝေဖန်မှုများစွာ ခံယူလာခဲ့သည်။ ၎င်းကို ''ဒီ ရိတ် (The Raid)'' (၂၀၁၁) နှင့် ၎င်း၏ ၂၀၁၄ နောက်ဆက်တွဲ၊ ''မိုဒတ်စ် အနိုမာလီ (Modus Anomali)'' (၂၀၁၂)၊ ''ဒီလီမာ (Dilema)'' (၂၀၁၂)၊ ''လဗ်လီ မန်း (Lovely Man)'' (၂၀၁၂)၊ ''ဂျာဗာ ဟီတ် (Java Heat)'' (၂၀၁၃)၊ နှင့် ''ပန်ဂါဘဒီ ဆီတာန် (Pengabdi Setan)'' (၂၀၁၇) ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်များ၏ နိုင်ငံတကာ ထုတ်လွှတ်မှုများက သက်သေပြခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://www.thejakartapost.com/life/2018/04/03/pengabdi-setan-opens-at-no-1-in-hong-kong.html|title='Pengabdi Setan' opens at No. 1 in Hong Kong|date=3 April 2018|archivedate=5 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180406043704/http://www.thejakartapost.com/life/2018/04/03/pengabdi-setan-opens-at-no-1-in-hong-kong.html|archive-date=6 April 2018}}</ref> အင်ဒိုနီးရှား ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင်များ၊ အထူးသဖြင့် ဒါရိုက်တာ ဂျိုကို အန်ဝါ (Joko Anwar) ၏ လက်ရာများသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်များတွင် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု ဝန်ဆောင်မှုများ (streaming services) ၏ အကူအညီဖြင့် နိုင်ငံတကာ အာရုံစိုက်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ''ဒီ ကွင်း အော့ ဘလက် မဂျစ် (The Queen of Black Magic)''၊ ''ဆီတာန် စလိတ် (Satan’s Slaves)''၊ နှင့် ''အမ်ပီတီဂိုး (Impetigore)'' တို့သည် အရှေ့တောင်အာရှ ရုပ်ရှင်လောကမှ ရိုးရာ ထိတ်လန့်ရုပ်ရှင် (folk horror) များ၏ လှိုင်းသစ်တစ်ခု၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ခံယူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web|title='New kinds of monsters': The rise of Southeast Asian horror films|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/6/2/zombie-films-breathe-new-life-into-malaysian-and-indonesia-horror|archivedate=2022-01-24|language=en}}</ref> <ref>{{Cite web|title=New wave of horror flicks puts Indonesian cinema on map|url=https://asia.nikkei.com/Life-Arts/Arts/New-wave-of-horror-flicks-puts-Indonesian-cinema-on-map|archivedate=2022-01-24|language=en-GB}}</ref> ဤဆယ်စုနှစ်အတွင်း အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်လောက်သည် ယခင် ဆယ်စုနှစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက လုပ်ငန်းထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဖြန့်ချိမှုတွင် သိသာထင်ရှားသော တိုးတက်မှုများ ရရှိခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်မှုကို ထောက်ပံ့ရန် အသင်းအဖွဲ့သစ်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ ဂျာဗားကျွန်းပြင်ပရှိ နယ်မြေများတွင် ရုပ်ရှင်ရုံသစ်များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းတွင်၊ အစိုးရ၏ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ရုပ်ရှင်ဆိုင်ရာ ဥပဒေအမှတ် ၃၃ ဖြင့် ဒေသခံ ရုပ်ရှင်များကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် လုပ်ငန်း၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအပေါ် အပြုသဘောဆောင်သော သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ အပိုဒ် ၁၀ တွင် ရုပ်ရှင်လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ပြဇာတ်လုပ်ငန်းသရုပ်ဆောင်များသည် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များကို ဦးစားပေးရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်တွင်း စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို ဦးစားပေး အသုံးပြုရမည်ဟု ရှင်းပြထားသည်။ ထို့ပြင်၊ အပိုဒ် ၁၂ တွင် သရုပ်ဆောင်များသည် ထုတ်လုပ်ရေးအိမ်တစ်ခုတည်းမှ ရုပ်ရှင်များကိုသာ ပြသခြင်းမှ တားမြစ်ထားပြီး၊ တင်သွင်းရုပ်ရှင်များသည် ဆက်တိုက် ခြောက်လအတွင်း ပြသချိန်၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို မကျော်လွန်ရန် တားမြစ်ထားသည်။ ၎င်းသည် သီးသန့်လွှမ်းမိုးမှု သို့မဟုတ် ပြင်ပပြိုင်ဆိုင်မှုများကို ရှောင်ရှားရန် ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် နိုင်ငံတကာ ပွဲတော်များတွင် ပိုမိုပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤဆယ်စုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိမှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှုတွင် အခြားနိုင်ငံများနှင့် ရုပ်ရှင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးလာခဲ့သည်။ === ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်များ === ၂၀၂၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ (COVID-19 pandemic) သည် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို သွက်ချာပါဒ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကူးစက်မှု အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး၊ တက်ကြွသော ကူးစက်ခံရသူ ၄၄,၇၂၁ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကြောင့် အစိုးရသည် လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်ချက်များ (PPKM) ကို အရေးပေါ် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ပြီး၊ အုပ်စုလိုက် လှုပ်ရှားမှု အမျိုးမျိုးကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရုပ်ရှင်ဖန်တီးမှု လှုပ်ရှားမှုများကို ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လလယ်မှ စတင်၍ နိုင်ငံတစ်ဝန်း ပိတ်သိမ်းရန် သို့မဟုတ် ယာယီရပ်ဆိုင်းရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတစ်ဝန်းတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၆၈ ခု ပိတ်ခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှားရှိ မြို့ ၃၃ မြို့နှင့် ပြည်နယ် ၁၅ ခုတွင် မျက်နှာပြင် (screens) ၃၈၇ ခု ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အကွာအဝေးထားရန် တာဝန်နှင့် အွန်လိုင်းတွင် လုပ်ကိုင်ရသည့် ကန့်သတ်ချက်များရှိသော်လည်း၊ အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူများသည် ရုပ်ရှင်ရေးသားမှုနှင့် ဖန်တီးမှုကို မရပ်တန့်ခဲ့ဘဲ၊ ထုတ်လုပ်ရေးအိမ် စီးပွားရေးသမားများသည် အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းများမှတစ်ဆင့် ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဤလိုက်လျောညီထွေမှုများသည် အွန်လိုင်း တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှု ဝန်ဆောင်မှုများ၏ လူကြိုက်များမှု မြင့်တက်လာမှုနှင့် အပြိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ ကပ်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းကို ရှောင်ရှားရန် ဒေသခံ လုပ်ငန်းများကို ၎င်းတို့၏ ပလက်ဖောင်းများ၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် နိုင်ငံတော် ရုပ်မြင်သံကြား ချန်နယ်များနှင့် ပူးပေါင်းရန် အားပေးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော ထုတ်လုပ်ရေးအိမ်များစွာသည် ''ဗီဒီယို (Vidio)'' နှင့် ''ဗစ်ဆီ (Viddsee)'' ကဲ့သို့သော လွတ်လပ်သော အွန်လိုင်း ပလက်ဖောင်းများဖြင့် ၎င်းတို့၏ ရုပ်ရှင်များကို စတင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဤဆယ်စုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှား ရုပ်ရှင်များသည် အထူးသဖြင့် နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များတွင် နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရရှိခဲ့သည်။ အဲဒဝင် (Edwin) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ဗန်ဂျန့်စ် အိမ်းမိုင်း၊ အော အတ်ဒါးစ် ပေး ကက်ရှ် (Vengeance Is Mine, All Others Pay Cash)'' သည် လိုကာနို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Locarno International Film Festival) မှ ရွှေကျားသစ်ဆု (Golden Leopard Award) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ကာမိလာ အန်ဒီနီ (Kamila Andini) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ယူနီ (Yuni)'' သည် တိုရွန်တို နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Toronto International Film Festival) မှ ပလက်ဖောင်းဆု (Platform Prize) ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဝရေဂတ်စ် ဘာနူတေဂျာ (Wregas Bhanuteja) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ပန်ယာလင် ချာဟာယာ (Penyalin Cahaya)'' နှင့် မက်ဘူလ် မူဘာရက် (Makbul Mubarak) ၏ ပွဲဦးထွက် ရုပ်ရှင် ''အော်တိုဘိုင်အိုဂရဖီ (Autobiography)'' အပါအဝင် အခြားရုပ်ရှင်များစွာသည် နိုင်ငံတကာ ပွဲတော်များတွင် တက်ကြွစွာ ပြသခဲ့ပြီး ခရီးလှည့်ခဲ့သည်။ နက်ဖလစ် (Netflix) တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုမှလည်း၊ တိမို ချာဂျန်တို (Timo Tjahjanto) မှ ဒါရိုက်တာလုပ်ထားသော ''ဒီ ဘစ် ၄ (The Big 4)'' သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရုပ်ရှင် ဇယားတွင် ရက်သတ္တပတ်များစွာ ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံတကာ ပရိသတ်၏ ကျယ်ပြန့်သော အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ == ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များ == အာရှတစ်ခွင် အဓိက ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဂျိုဂျာ-နက်ပတ် အာရှ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Jogja-NETPAC Asian Film Festival) ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယိုဂျာကာတာ (Yogyakarta) တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အကြိမ် ၁၈ မြောက် ပွဲတော်တွင် လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ အာရှတစ်ခွင်မှ ရုပ်ရှင် ၂၀၅ ကားကို ပြသခဲ့သည်။ ဂျာကာတာ ရုပ်ရှင် အပတ် (Jakarta Film Week) ၏ ပထမအကြိမ် ပွဲတော်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ အင်ဒိုနီးရှားရှိ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ နောက်ပိုင်း ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၏ ပြန်လည်နိုးကြားမှုကို ထောက်ပံ့ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.antaranews.com/berita/2350018/dukung-industri-film-disparekraf-dki-inisiasi-jakarta-film-week|title=Dukung industri film, Disparekraf DKI inisiasi Jakarta Film Week|date=25 August 2021|access-date=6 May 2024|first=Suci|last=Nurhaliza}}</ref> အင်ဒိုနီးရှားရှိ ယခင် အထင်ကရ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တစ်ခုမှာ ဂျာကာတာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Jakarta International Film Festival - JiFFest) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤပွဲတော်သည် ၂၀၁၁ နှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် နှစ်နှစ်တာ ရပ်နားခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ နောက်ဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျာကာတာတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၈ မှ ၂၂ ရက်အထိ အာရှ-ပစိဖိတ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (Asia-Pacific Film Festival - APFF) အမှတ် ၅၂ ကဲ့သို့သော ရုပ်ရှင်ပွဲတော်များကိုလည်း အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2009-12-21|title=Quake fails to shake awards|url=https://www.hollywoodreporter.com/business/business-news/quake-fails-shake-awards-92531/|archivedate=2022-05-04|language=en-US}}</ref> == နိုင်ငံတော်ရုပ်ရှင်ဈေးကွက် == === ရုပ်ရှင်ရုံများ === [[ဖိုင်:La_Piazza_21_Kelapa_Gading_Jakarta.JPG|thumb| [[ဂျကာတာမြို့|ဂျကာတာ]] တွင် La Piazza 21 (နောက်ပိုင်း La Piazza XXI) တွင် တည်ရှိသော La Piazza ၏ အပြင်ပိုင်းကို ပိတ်လိုက်ပြီး 2023 ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီဖြစ်သည်။]] မှတ်တမ်းများအရ ၁၉၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဘန်ဒွန်း (Bandung) တွင် အိုရီယန်တယ် (Oriental) နှင့် အဲလီတာ (Elita) ဟု အမည်ပေးထားသော ရုပ်ရှင်ရုံများ ရှိခဲ့သည်။ ဂျာကာတာရှိ အစောဆုံး ရုပ်ရှင်ခန်းမမှာ ဆာဝါ ဘီဆာ (Sawah Besar) ရှိ အယ်လ်ဟမ်ရာ ရုပ်ရှင်ရုံ (Alhamra Theater) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂျာကာတာရှိ အခြား ရုပ်ရှင်ခန်းများမှာ အက်စတိုးရီးယား (Astoria)၊ ဂရန်း (Grand)၊ မက်ထရိုပိုလ် (Metropole)၊ ရက်စ် (Rex)၊ ကဲပီတော (Capitol)၊ ရီဗိုလီ (Rivoli)၊ ဆင်ထရယ် (Central)၊ နှင့် အိုရီယွန် (Orion) တို့ ဖြစ်သည်။ <ref name="m.liputan6.com"/> ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ အင်ဒိုနီးရှားတွင် မျက်နှာပြင် (screens) ပေါင်း ၂,၀၀၀ ခန့် ရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ၃,၀၀၀ သို့ ရောက်ရှိရန် မျှော်မှန်းထားသည်။ အင်ဒိုနီးရှားရှိ အကြီးဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံ ကွင်းဆက်မှာ ၂၁ ဆိုင်းနီပလက်စ် (21 Cineplex) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အင်ဒိုနီးရှားတစ်ခွင် ရုပ်ရှင်ရုံများ ပျံ့နှံ့ထားသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဆိုင်းနီမာ နှစ်ဆယ့်တစ် (Cinema XXI) သည် လက်ရှိ (၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ) မြို့ ၇၁ မြို့ရှိ ရုပ်ရှင်ရုံ ၂၃၀ တွင် မျက်နှာပြင် ၁,၂၃၅ ခုကို လည်ပတ်နေပြီး၊ နောက်ငါးနှစ်အတွင်း မျက်နှာပြင် ၂,၀၀၀ သို့ ရောက်ရှိရန် ပစ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းတွင် ဈေးကွက် အမျိုးမျိုးကို ပစ်မှတ်ထားရန် ဆိုင်းနီမာ ၂၁ (Cinema 21)၊ ဆိုင်းနီမာ နှစ်ဆယ့်တစ် (Cinema XXI)၊ နှင့် ဒီ ပရီးမီးယား (The Premiere) ဟူ၍ အမှတ်တံဆိပ် သုံးမျိုး ခွဲထားသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဆိုင်းနီမာ ၂၁ ဆိုင်များကို တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်ပြင်ဆင်ကာ ဆိုင်းနီမာ နှစ်ဆယ့်တစ် အဖြစ် ပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။ နောက်ထပ် ရုပ်ရှင်ရုံ ကွင်းဆက်တစ်ခုမှာ ဘလစ်ဇ်မဂ္ဂါပလက်စ် (Blitzmegaplex) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး တည်နေရာကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အမှတ်တံဆိပ် အမည်ကို ဆီဂျီဗီ (CGV) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://jakartaglobe.id/features/cgv-blitz-rebrands-changes-name-cgv-cinemas/|title=CGV Blitz Rebrands, Changes Name to CGV Cinemas|work=The Jakarta Globe|archivedate=27 September 2023|access-date=19 March 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20230927020257/https://jakartaglobe.id/features/cgv-blitz-rebrands-changes-name-cgv-cinemas|url-status=dead}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ၊ ၎င်းသည် အင်ဒိုနီးရှားတစ်ခွင် မြို့ ၂၁ မြို့တွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၅၇ ခုနှင့် မျက်နှာပြင် ၂၄၉ ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://properti.kompas.com/read/2019/01/16/130837021/kontrak-habis-cgv-moi-ditutup|title=Kontrak Habis, CGV MoI Ditutup|work=Kompas|archivedate=2019-01-15}}</ref> ကုမ္ပဏီ၏ ဂျာကာတာရှိ ဂရန်း အင်ဒိုနီးရှား (Grand Indonesia) တွင်ရှိသော မဂ္ဂါပလက်စ် (Megaplex) ကို အင်ဒိုနီးရှား စံချိန်ပြတိုက် (MURI) မှ အင်ဒိုနီးရှား၏ အကြီးဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဆိုင်းနီမက်စ် (Cinemaxx) ကို လစ်ပို အဖွဲ့ (Lippo Group) မှ စတင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရုံကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ပလာဇာ ဆီမန်ဂီ (The Plaza Semanggi) ၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်းနီမက်စ် (ယခု ဆိုင်းနီပိုလစ် - Cinépolis) သည် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၄၅ ခုနှင့် မျက်နှာပြင် ၂၀၃ ခုကို လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် ဆယ်နှစ်အတွင်း မြို့ ၈၅ မြို့တွင် ရုပ်ရှင်ရုံ ၃၀၀ နှင့် မျက်နှာပြင် ၂,၀၀၀ ဖွင့်လှစ်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.beritasatu.com/saujana/509099-cinemaxx-hadir-di-mall-living-world-pekanbaru.html|title=Cinemaxx Hadir di Mall Living World Pekanbaru|archivedate=31 July 2020|accessdate=19 March 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200731185452/https://www.beritasatu.com/saujana/509099-cinemaxx-hadir-di-mall-living-world-pekanbaru.html}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလတွင် အဂူန်း ဆီဒါယူ အဖွဲ့ (Agung Sedayu Group) မှ ဖလစ် ဆိုင်းနီမာ (FLIX Cinema) ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ဆိုင်ကို မြောက်ဂျာကာတာ (North Jakarta) ရှိ ပီအိုင်ကေ အဗင်နူး (PIK Avenue) တွင် ဖွင့်ခဲ့သည်။ သုံးလအကြာ ဘီကာဆီ (Bekasi) ရှိ ဂရန်း ဂဲလက်ဆီ ပါ့ခ် (Grand Galaxy Park) တွင် ဒုတိယဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တောင်ဂျာကာတာ (South Jakarta) ရှိ ဒစ်ထရစ် ၈ ဈေးဝယ်စင်တာ (District 8 Shopping Centre) နှင့် မြောက်ဂျာကာတာရှိ မော်လ် အော့ အင်ဒိုနီးရှား (Mall of Indonesia) (ဆီဂျီဗီ - CGV ကို အစားထိုးရန်) တို့တွင် ဆိုင်များ ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထို့ပြင် ပလက်တီနမ် (Platinum)၊ နယူး စတား (New Star)၊ ဘီအီးအက်စ် ဆိုင်းနီမာ (BES Cinema)၊ ဆူရျာ ယူဒါ ဆိုင်းနီမာ (Surya Yudha Cinema)၊ နှင့် ဒါကိုတာ ဆိုင်းနီမာ (Dakota Cinema) ကဲ့သို့သော သေးငယ်သည့် လွတ်လပ်သော ရုပ်ရှင်ရုံများစွာလည်း ရှိသည်။ === ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ် === အင်ဒိုနီးရှား သမ္မတနိုင်ငံ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီး၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အမှတ် ၃၄ စည်းမျဉ်းတွင်၊ ရုပ်ရှင်များ၏ ဖြန့်ချိမှု၊ ပြသမှု၊ တင်ပို့မှု၊ နှင့် တင်သွင်းမှုဆိုင်ရာ အပိုဒ် ၁၇ တွင်၊ ရုပ်ရှင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နယ်ပယ်တွင် လုပ်ငန်းဆောင်တာများ လုပ်ဆောင်ရန် ရုပ်ရှင်တစ်ကား၏ ပရိသတ်အရေအတွက်ကို လစဉ် အကြောင်းကြားရန် ဒေတာစုဆောင်းမှု စနစ်တစ်ခု လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤဒေတာစုဆောင်းမှုကို ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ နိုင်ငံတော် ရုပ်ရှင်ရုံများသို့ ဝင်ရောက်သည့် ရုပ်ရှင်တစ်ခုစီအတွက်၊ ပြည်တွင်းရုပ်ရှင်များနှင့် တင်သွင်းရုပ်ရှင်များ အပါအဝင်၊ ပြသချိန်များနှင့် အသေးစိတ် တည်နေရာများအပေါ် အခြေခံ၍ ပရိသတ် ရရှိမှုများကို ထည့်သွင်းထားသည်။ {| class="wikitable" !Year !Movie-goers |- |2011 |15,565,132 |- |2012 |18,887,258 |- |2013 |12,716,790 |- |2014 |15,657,406 |- |2016 |34,088,298 |- |2017 |39,135,910 |} လေ့လာမှုအမျိုးမျိုးက အင်ဒိုနီးရှားရှိ ပရိသတ်များ မကြာသေးမီက အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်ပွားခြင်းကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံထားပြီး ရုပ်ရှင်ရုံပရိသတ်များသည် ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုသူစုစုပေါင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်သည်။ == ရှု == * အာရှရုပ်ရှင် * ရုပ်ရှင်လောက * အင်ဒိုနီးရှားယဉ်ကျေးမှု * အင်ဒိုနီးရှားမီဒီယာ * အရှေ့တောင်အာရှရုပ်ရှင် * ကမ္ဘာ့ရုပ်ရှင်ရုံ {{Portal|Film|Indonesia}} == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ကိုးကားထားသောလက်ရာများ ==   == ပြင်ပလင့်များ == * [[အိုင်အမ်ဒီဘီ|Internet Movie Database]] တွင် [https://us.imdb.com/Sections/Countries/Indonesia/ အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805012957/http://us.imdb.com/Sections/Countries/Indonesia/ |date=5 August 2009 }} * [https://web.archive.org/web/20061223175239/http://www.jiffest.org/index.cfm?fuseaction=jiffest2006.welcome&ver=english ဂျာကာတာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်] * [https://web.archive.org/web/20110810111148/http://www.21cineplex.com/ 21 Cineplex]&nbsp;- အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်ရုံဆိုင်ခွဲ * [https://web.archive.org/web/20080520105639/http://www.blitzmegaplex.com/ Blitz Megaplex] - အင်ဒိုနီးရှား multiplex ကွင်းဆက် * [https://web.archive.org/web/20071126055409/http://www.acmi.net.au/indonesianfilms.htm အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင် မှတ်ချက်] * [https://kineria.com/layar/indonesia လွှရုပ်ရှင်အင်ဒိုနီးရှား] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240623132353/https://kineria.com/layar/indonesia |date=23 June 2024 }} * [http://www.engagemedia.org/taxonomy/countries/ID EngageMedia] ( {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120916231229/http://www.engagemedia.org/taxonomy/countries/ID|date=16 September 2012}} ။ ) – အင်ဒိုနီးရှားနှင့် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသမှ အွန်လိုင်းလူမှုရေးပြောင်းလဲမှုရုပ်ရှင် * [https://web.archive.org/web/20080511201613/http://rumahfilm.org/ Rumah ရုပ်ရှင်] - အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်အရင်းအမြစ် (အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကားဖြင့်) * [http://www.filmindonesia.or.id filmindonesia.or.id] – JB Kristanto ၏ ရုပ်ရှင်ကတ်တလောက်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားရုပ်ရှင်များဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးမှတ်တမ်း (အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကားဖြင့်) အွန်လိုင်းဗားရှင်း [[ကဏ္ဍ:အသင်းဝင်မှသာ ရနိုင်သည့် အကြောင်းအရာသို့ လင့်ချိတ်ထားသော စာမျက်နှာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:ကောက်နုတ်ချက် ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] [[ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း|*]] awzh6y62ffjui2rqo6jscmaacwc5v5x 0 273832 1034341 1020735 2026-05-28T05:15:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034341 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Tralalero_Tralala.webp|thumb|200px|အပြာရောင် [[နိုက်ခီ]] အားကစားဖိနပ်စီးထားသော ခြေသုံးချောင်းရှိသည့် "''Tralalero Tralala'' ({{Respell|ထရာ|လာ|လဲရိုး|ထရာ|လာ|လား}})" [[မဟာငါးမန်းဖြူကြီး|ငါးမန်း]]ပုံသည် ဤမီမ်း အမျိုးအစားတွင် ပထမဆုံးရေပန်းစားခဲ့သည့် ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။]] '''အီတာလျံ ဦးနှောက်ဖျက် ရုပ်ပြောင်''' ('''Italian Brainrot''') များသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် လူမှုကွန်ယက်များ၌ ရေပန်းစားလာခဲ့သော [[ဆာရီယယ်လစ်ဇင်]] [[အင်တာနက် မီမီ|အင်တာနက် မီးမ်]] စီးရီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး AI နှင့် ဖန်တီးထားသော အီတလီအသံထွက်ဟန်ရှိသည့် အမည်များပေးထားသော အဓိပ္ပာယ်မဲ့ သတ္တဝါပုံများဖြင့် ပုံဖော်ထားသည့် ရုပ်ပုံများပင်ဖြစ်သည်။<ref name="Афиша">{{Cite web|date=2025-03-27|title=Апогей брейнрота: Бомбардиро Крокодило и другие боевые ИИ-животные захватили соцсети|url=https://daily.afisha.ru/infoporn/29087-apogey-breynrota-bombardino-krokodilo-i-drugie-boevye-ii-zhivotnye-zahvatili-socseti/|access-date=2025-04-20|language=ru|archive-date=29 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250429084326/https://daily.afisha.ru/infoporn/29087-apogey-breynrota-bombardino-krokodilo-i-drugie-boevye-ii-zhivotnye-zahvatili-socseti/}}</ref><ref name="Вечерняя Москва">{{Cite web|date=2025-04-16|title="Итальянский брейнрот": что это за мемы и почему они так популярны|url=https://vm.ru/society/1221972-bombardiro-krokodilo-i-bobrito-bandito-chto-takoe-italyanskij-brejnrot-i-pochemu-on-tak-populyaren|access-date=2025-04-20|language=ru}}</ref> ဤဖြစ်ရပ်သည် [[တစ်တော့|TikTok]] နှင့် [[အင်စတာဂရမ်|Instagram]] ကဲ့သို့သော ဆိုရှယ်မီဒီယာပလပ်ဖောင်းများပေါ်တွင် လျင်မြန်စွာပျံ့နှံ့သွားခဲ့ပြီး ၎င်း၏ပေါင်းစပ်ထားသော "[[အီတလီဘာသာစကား|အီတလီ]]" အသံထွက် နာမည်များ၊ အရိုင်းဆန်သော သို့မဟုတ် ဟာသမြောက်သော ရုပ်ပုံများ၊ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်ဆန် အနုပညာဖန်တီးမှုများနှင့် ၎င်းအကြောင်းအရာများနှင့် ကျိုးကြောင်းဆီလျော်မှုမရှိသည့် နောက်ခံဇာတ်ကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်မှုများကြောင့် ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။<ref name="Вечерняя Москва" /><ref name="Cybernews-2025">{{Cite web|date=2025-03-28|title=Italian brainrot has taken over social media|url=https://cybernews.com/entertainment/italian-brainrot-viral-trend-instagram-tiktok/|access-date=2025-04-20|archive-date=18 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250418133440/https://cybernews.com/entertainment/italian-brainrot-viral-trend-instagram-tiktok/}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် အင်တာနက် ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် '''အီတာလျံ''' '''ဦးနှောက်ဖျက် သရော်စာ''' ဟူသော သရော်စာအမျိုးအစားတစ်ခု ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤသရော်စာများသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိသည့် စကားစုများ၊ လိုက်လျောညီထွေမှု-မရှိသည့် လှုပ်ရှားရုပ်ပုံ ဗီဒီယိုများနှင့် သမရိုးကျ-မဟုတ်သော အသံထွက် စကားလုံးများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုထားသဖြင့် ၎င်းတို့ကို ခံစားကြည့်ရှုသူတို့၏ ဦးနှောက်တွင် သဘောတရား အတွေးအခေါ်များ ပျက်စီးသည့် အာရုံခံစားမှုကို ဖြစ်စေသည်ဟု သုံးသပ်နိုင်သည်။ ထိုသရော်စာများသည် ရှေးရိုးစဉ်လာ သရော်စာ အနုပညာပုံစံများနှင့် ကွဲပြားသည့်အပြင်၊ အီတလီဘာသာစကား အသံထွက်နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သင်္ကေတများကို ညွှန်းပေးသည့် အမူအရာများ ပါဝင်နေခြင်းကြောင့် အင်တာနက် လူမှုကွန်ယက်အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် ထူးခြားစွာ နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဤနေရာတွင်'' "ဦးနှောက်ဖျက်" (Brainrot) '' ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ဗန်းစကားဖြစ်ပြီး ၎င်းဇာတ်ကောင်များ၏ အီတလီအသံထွက်ဟန်ပေါက်သယောင်ယောင်ရှိသော အမည် အသံထွက်များကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ကြားရခြင်းကြောင့် စိတ်တွင် အစစ်အမှန်ဟု ထင်မှတ်မှားစေကာ ဒွိဟဖြစ်စေခြင်းကို တင်စားသုံးနှုန်းခြင်းဖြစ်၏။ == ဇာတ်ကောင်များ၏ အမည်နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်များ == အီတာလျံ ဘရိန်းရော့များတွင် AI ဖြင့် ပြုလုပ်ဖန်တီးထားသော ဇာတ်ကောင်မျိုးစုံပါရှိသည်။ ဇာတ်ကောင်အများစုသည် သက်ရှိ၊ သက်မဲ့ အရာဝတ္တုမျိုးစုံကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးထားမှု၏ ရလဒ်များဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် တိရစ္ဆာန်များအား နေ့စဉ်သုံးပစ္စည်းများ၊ အသီးအနှံအမျိုးမျိုး စသည်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်လေ့ရှိသည်။<ref name="White-2025">{{Cite news|last=White|first=Robert|date=18 April 2025|title=Is 'Italian brainrot' the stupidest internet trend yet?|url=https://www.news.com.au/technology/online/social/is-italian-brainrot-the-stupidest-internet-trend-yet/news-story/b3cdc5e5ffb370ef184aa72e2cff7e34|archivedate=20 April 2025|archive-date=|archive-url=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250420090859/https://www.news.com.au/technology/online/social/is-italian-brainrot-the-stupidest-internet-trend-yet/news-story/b3cdc5e5ffb370ef184aa72e2cff7e34}}</ref> အခြားဇာတ်ကောင်များသည် နဂိုရှိပြီးသား ဇာတ်ကောင်များကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး အလွန်ရှည်လျားသော နာမည်များဖြင့် ဇာတ်ကောင်အသစ်များဖြစ်သွားစေသည်။<ref>{{Cite web|last=Ghosh|first=Suchismita|date=2025-04-24|title=Here is the full list from the 'bizzare' Italian brainrot trend that's everywhere|url=https://thetab.com/2025/04/24/here-is-the-full-list-from-the-bizzare-italian-brainrot-trend-thats-everywhere|access-date=2025-06-23|language=en-US}}</ref> === ထရာလာလဲရိုး ထရာလာလား === ဤမီးမ်၏ ပထမဆုံး လူသိများရေပန်းစားခဲ့သည့် ဇာတ်ကောင်မှာ '''ထရာလာလဲရိုး ထရာလာလား''' ('''Tralalero Tralala''') ဟု အမည်ရသည့် [[နိုက်ခီ]] အားကစားဖိနပ်များစီးထားသည့် ခြေထောက်သုံးချောင်းရှိသော [[ငါးမန်း]]တစ်ကောင်ပုံဖြစ်သည်။<ref name="Gupta-2025">{{Cite news|last=Gupta|first=Alisha Haridasani|date=2025-04-30|title=Meet Ballerina Cappuccina and the Italian Brain Rot Crew|url=https://www.nytimes.com/2025/04/30/style/italian-brain-rot-ballerina-cappuccina.html|access-date=2025-04-30|work=The New York Times|issn=0362-4331|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502204055/https://www.nytimes.com/2025/04/30/style/italian-brain-rot-ballerina-cappuccina.html|url-status=live}}</ref><ref name="guardian">{{Cite news|last=Hunt|first=Elle|title=From Chimpanzini Bananini to Ballerina Cappuccina: how gen alpha went wild for Italian brain rot animals|url=https://www.theguardian.com/society/2025/jun/25/from-chimpanzini-bananini-to-ballerina-cappuccina-how-gen-alpha-went-wild-for-italian-brain-rot-animals|date=25 June 2025}}</ref> Traalero Tralala သည် မဟာလူသားတစ်ဦး၏ အမြန်နှုန်းဖြင့် ပြေးနိုင်ပြီး အမြင့်ခုန်နိုင်စွမ်းရှိသည့် အားကစားသမားဟုဖော်ပြကြသည်။<ref name="excelsior">{{Cite news|last=Y|first=Esquivel|title=¡Tralalero Tralala! Qué es el Brainrot italiano y cuáles son los animales con poderes|url=https://www.excelsior.com.mx/trending/brainrot-italiano-que-es-animales-poderes-chatgpt/1710288|date=11 April 2025}}</ref> === ဘွန်ဘာဒီးရိုး ခရိုကိုဒီးလို === {{Multiple image | total_width = 300 | image1 = Bombardiro_Crocodillo.jpg | class1 = bg-transparent | alt1 = Bombardiro Crocodilo | caption1 = မိကျောင်းခေါင်းနှင့်ဗုံးကြဲလေယာဉ် (''Bombardiro Crorodillo'') | image2 = Bombini Gusini.webp | class2 = bg-transparent | alt2 = Bombombini Gusini | caption2 = တိုက်လေယာဉ်တောင်ပံနှင့်ငန်း (''Bombombini Gusini'') | width2 = 175 | footer = }} '''ဘွန်ဘာဒီးရိုး ခရိုကိုဒီးလို''' ('''Bombardiro Crocodilo''') သည် [[မိကျောင်း (မျိုးရင်း)|မိကျောင်း]]ခေါင်းနှင့် [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]ခေတ်သုံး အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် [[ဗုံးကြဲလေယာဉ်]]ကိုယ်ကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ကပြား-သတ္တဝါဖြစ်သည်။<ref name="Афиша" /><ref name="Gupta-2025" /><ref name="thetimes">{{cite news|last=Pavia|first=Will|date=29 May 2025|title=Italian brainrot: Do not read this article if you are over six. You won't get it|url=https://www.thetimes.com/us/news-today/article/ballerina-cappuccina-brain-rot-characters-tl8f62xw3|work=[[The Times]]|access-date=23 June 2025}}</ref> '''ဘွန်ဘွန်ဘီနီ ဂူဆိနီ''' ('''Bombombini Gusini''') အမည်ရှိ တိုက်လေယာဉ်အတောင်ပံပါသော ငန်းပုံ ဇာတ်ကောင်နှင့် အမျိုးနီးစပ်တော်သည်ဟုဖော်ပြထားသည်။<ref name="gazeta">{{cite news|title=Кто такие Бомбардиро Крокодило и Тралалело Тралала и почему TikTok сошел по ним с ума|url=https://www.gazeta.ru/style/20903450/bombardiro-krokodilo-mem.shtml|access-date=6 June 2025|agency=Gazeta.ru|date=21 April 2025|archive-date=2 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250502102508/https://www.gazeta.ru/style/20903450/bombardiro-krokodilo-mem.shtml|url-status=live}}</ref> === တုံ တုံ တုံ ဆာဟူး === [[ဖိုင်:Tung_tung_tung_sahur_(cropped).webp|thumb|200px|ဘေ့စ်ဘောရိုက်တံကိုင်ထားသည့် တင်းပုတ် (''Tung Tung Tung Sahur'')]] '''တုံ တုံ တုံ ဆာဟူး''' '''(Tung Tung Tung Sahur''') သည် လက်ထဲတွင် ဘေ့စ်ဘောရိုက်တံကိုင်ဆောင်ထားသည့် ''တင်းပုပ်''နှင့်တူသော လူသားပုံ သစ်သားရုပ်ဖြစ်သည်။<ref name="economic" /> ၎င်းသည် ''အီတာလျံဘရိန်းရော့''၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယူဆကြသော်လည်း အင်ဒိုနီးရှား ယဉ်ကျေးမှုအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်၏။<ref name="guardian" /> 'Tung Tung Tung' သည် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာအရ ဆူဟူရမ် ဇာန် လတွင် မွတ်စ်လင်မ်များ ဥပုသ်လအတွင်း အစာမရှောင်မီ အရုဏ်မတက်မီ စားသုံးသော ''ဆူဟူရ်ကို'' စတင်ရန်အတွက် ဗုံများကို ခပ်ကြမ်းကြမ်းတီးခတ်ခြင်း၏ မြည်သံစွဲ သဘောဖြစ်သည်။<ref name="economic">{{Cite news|date=2025-04-21|title=Tung Tung Tung Sahur meme explained: Know the origin story behind Ramadan's viral wake-up call|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/tung-tung-tung-sahur-meme-explained-know-the-origin-story-behind-ramadans-viral-wake-up-call/articleshow/120493740.cms?from=mdr|archivedate=21 April 2025|archive-date=|archive-url=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250421185710/https://economictimes.indiatimes.com/news/international/us/tung-tung-tung-sahur-meme-explained-know-the-origin-story-behind-ramadans-viral-wake-up-call/articleshow/120493740.cms?from=mdr}}</ref><ref name="Tribune">{{Cite news|title=Has the viral 'Tung Tung Tung Sahur' meme crossed your feed yet? Here's all about the TikTok trend|url=https://tribune.com.pk/story/2541331/has-the-viral-tung-tung-tung-sahur-meme-crossed-your-feed-yet-heres-all-about-the-trend|archivedate=29 April 2025|date=21 April 2025|archive-date=|archive-url=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250429091759/https://tribune.com.pk/story/2541331/has-the-viral-tung-tung-tung-sahur-meme-crossed-your-feed-yet-heres-all-about-the-trend}}</ref><ref>{{Cite news|date=2025-04-23|title=Tung Tung Tung Sahur: What is the new TikTok meme and why is it trending?|url=https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/tung-tung-tung-sahur-what-is-the-new-tiktok-meme-and-why-is-it-trending-101745345341732.html|archivedate=13 May 2025|archive-date=|archive-url=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250513171411/https://www.hindustantimes.com/world-news/us-news/tung-tung-tung-sahur-what-is-the-new-tiktok-meme-and-why-is-it-trending-101745345341732.html}}</ref> ၂၀၂၅ မေလတွင် အင်ဒိုနီးရှားထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းစု {{Interlanguage link|ဒီး ကုမ္မဏီ{{!}}ဒီး ကုမ္မဏီ (Dee Company)|id|Dee Company}} က ၎င်းကိုအခြေခံ၍ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရန် စိတ်ကူးရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-05-12|title=Viral di Medsos, Meme Tung Tung Tung Sahur Dikabarkan Akan Dibuatkan Film|url=https://www.kompas.com/hype/read/2025/05/12/104147466/viral-di-medsos-meme-tung-tung-tung-sahur-dikabarkan-akan-dibuatkan-film|access-date=2025-05-14|language=id|archive-date=14 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250514234157/https://www.kompas.com/hype/read/2025/05/12/104147466/viral-di-medsos-meme-tung-tung-tung-sahur-dikabarkan-akan-dibuatkan-film}}</ref> === ဘာလာရီးနား ကာပူချိနာ === {{Multiple image | total_width = 300 | image1 = Ballerina Cappuccina.png | class1 = bg-transparent | alt1 = Ballerina Cappuccina | caption1 = ကာပူချီနိုကော်ဖီခွက်ပုံ ခေါင်းနှင့် ဘဲလေးအကမယ် (''Ballerina Cappuccina'') | image2 = Cappucino assasino.webp | class2 = bg-transparent | alt2 = Cappuccino Assassino | caption2 = ကော်ဖီခွက်ပုံကိုယ်လုံးနှင့် နင်ဂျာ (''Cappuccino Assassino'') | width2 = | footer = }} '''ဘာလာရီးနား ကာပူချိနာ''' (သို့) ကာပူချီးနား ဘာလာရိနာ ('''Ballerina Cappuccina''' or '''Cappuccina Ballerina''') သည် ဘဲလေးအကမယ် ဖိနပ်နှင့်ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ထားသော ကော်ဖီခွက်ပုံ ခေါင်းနှင့် ဘဲလေးအကမယ်ပုံဖြစ်သည်။ မူရင်း meme တွင် သူမ၏ ရှေ့ပြေးပုံစံကို လှပစွာ ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူမသည် '''ကာပူချီးနိုး အက်ဆက်ဆီနို''' ('''Cappuccino Assassino''') အမည်ရှိ သူမကို ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သည့် နင်ဂျာနှင့် လက်ထပ်ထားသည်။<ref name="guardian" /> သူမတွင် '''အက်စပရက်ဆိုးနား ဆစ်ဂနိုးရာ''' ('''Espressona Signora''') အမည်ရှိ ညီမတစ်ဦးလည်း ရှိသည်။<ref name="dailydot1">{{Cite web|last=Good|first=Anna|date=2025-04-28|title=The bizarre rise of Ballerina Cappuccina, TikTok's surreal new Italian brainrot star|url=https://www.dailydot.com/memes/ballerina-cappuccina-meme-italian-brainrot/|archive-url=https://web.archive.org/web/20250501201854/https://www.dailydot.com/memes/ballerina-cappuccina-meme-italian-brainrot/|archive-date=1 May 2025|access-date=2025-04-29}}</ref> === အခြားဇာတ်ကောင်များ === {{Hatnote|ဤစာရင်းသည် ပြည်စုံမှု–မရှိနိုင်ပါ။ အခြားသောဖန်တီးမှုဇာတ်ကောင်များစွာကျန်ရှိသေးသည်။}} * '''ချင်ပန်ဇီးနီး ဘာနာနီးနီ''' ('''Chimpanzini Bananini'''){{Spaced ndash}}စီးရီး၏ "ပင်မဇာတ်ကောင်"အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသော [[ငှက်ပျော|ငှက်ပျောသီး]]ကိုယ်လုံးနှင့် [[မျောက်ဝံ]]တစ်ကောင်ပုံဖြစ်ပြီး "ဖျက်ဆီး၍မရသော" အရာအဖြစ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":0" /> * '''လီရီးလီ လာရီးလာ''' ('''Lirili Larila'''){{Spaced ndash}}အချိန်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော [[ကန္တာရဆူးပင်]]ကိုယ်လုံး၊ ကွင်းထိုးဖိနပ်စီးထားသည့် ကြီးမားသော ခြေထောက်များရှိသည့် [[ဆင်]]ပုံဖြစ်သည်။<ref name="Вечерняя Москва" /><ref name="excelsior" /><ref name="czworka">{{Cite web|title=Czym jest brainrot? Trippi Troppi i Ballerina Cappuccina - tego nie ogarniają nawet zetki|url=https://www.polskieradio.pl/10/216/Artykul/3523538,Czym-jest-brainrot-Trippi-Troppi-i-Ballerina-Cappuccina-tego-nie-ogarniaja-nawet-zetki|archive-url=|archive-date=|archivedate=22 May 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522044249/https://www.polskieradio.pl/10/216/artykul/3523538,czym-jest-brainrot-trippi-troppi-i-ballerina-cappuccina-tego-nie-ogarniaja-nawet-zetki}}</ref> * '''ထရစ်ပီး ထရော့ပီ''' ('''Trippi Troppi'''){{Spaced ndash}}အချို့ဗီဒီယိုများတွင် ငါးခေါင်းနှင့် အဝလွန်နေသော ဝက်ဝံ ကိုယ်လုံးကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ရုပ်ပုံကို ရည်ညွှန်းသော်လည်း အချို့ဗီဒီယိုများတွင် ပုစွန်ကိုယ်လုံးနှင့် ကြောင်မျက်နှာ ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံကို ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။<ref name="vulture">{{Cite news|date=29 May 2025|title=The Italian Brain Rot Ren-AI-ssance, Explained|url=https://www.vulture.com/article/italian-brain-rot-ai-characters-explained.html}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|date=2025-04-18|title=Tutti i personaggi dei brain rot italiani, che ora spopolano e si stanno trasformando nei Pokémon di Internet|url=https://www.wired.it/gallery/brain-rot-italiani-personaggi-nomi-spiegazione-storia-foto/|language=it-IT}}</ref> ရေအောက်ကြမ်းပြင်တွင် မြင်မြင်သမျှ စားသုံးသောကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန်တက်လာသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုဒီဇိုင်းအား နောက်ဆုံးမှည့်ထားသည့် နာမည်ပြောင်မှာ "ပင်လယ်ဘုရင်"ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> == ရုပ်ပုံများ == <gallery> ဖိုင်:ChimpanziniBananini.webp|ငှက်ပျောသီးကိုယ်လုံးနှင့် လူဝံ (''Chimpanzini Bananini'') ဖိုင်:Trippi Troppi2.webp|ငါးခေါင်းပုံနှင့် ဝက်ဝံကိုယ်လုံး (''Trippi Troppi'') ဖိုင်:Trippi Troppi Italian brainrot.png|ပုစွန်ကိုယ်လုံးနှင့် ကြောင်မျက်နှာ (''Trippi Troppi'') မူကွဲ ဖိုင်:Lirilì Larilà.webp|ကန္တာရဆူးပင်ကိုလုံးနှင့် ကွင်းထိုးဖိနပ်စီးထားသည့် ဆင် (''Lirili Larila'') </gallery> == ကိုးကား == {{Reflist}} == ရှင်းလင်းချက်မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Commons|Italian brainrot memes}} {{Wiktionary|10=Italian brainrot}} * [https://italianbrainrot.miraheze.org/wiki/Main_Page အီတာလျံ ဘရိန်းရော့ ဝီကီ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250824123441/https://italianbrainrot.miraheze.org/wiki/Main_Page |date=24 August 2025 }} (Fandom) [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက် မီမီများ]] [[ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဖာ မျိုးဆက်]] [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက် ယဉ်ကျေးမှု]] [[ကဏ္ဍ:အင်တာနက် ဗန်းစကား]] 7or3o07jqzo55a5ajqwg4eq3ovlesga 0 280044 1034382 1032501 2026-05-28T09:22:52Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1034382 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] fxepe4bdai7eqnq0t78o2kze4wv5xg4 1034384 1034382 2026-05-28T09:26:39Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1034384 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] 1nql3mmez23rkyjysdhxds8yvrf0sz6 0 283515 1034393 1030759 2026-05-28T10:09:10Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] 1034393 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | image = Gangaw district in Magway region.svg | caption = ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားရာ မကွေးတိုင်း၊ ယောဒေသ (ဂန့်ဂေါခရိုင်) တည်နေရာပြမြေပုံ | date = ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက် | place = [[ညောင်လယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ညောင်လယ်ကျေးရွာ]]၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates_region = MM | coordinates = {{Coord|21.9589290618896|94.2067565917969|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | result = * YDF (ကိုမြတ်သူအဖွဲ့) မှ ညောင်လယ်ရွာသို့ ဝင်ရောက်ပစ်ခတ် * YDF စစ်ဒေသရုံး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် အပါအဝင် ၂ ဦး သေဆုံး | status = တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | combatant1 = [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]]<br> {{small|(ဗဟိုအဖွဲ့)}} | combatant2 = YDF စစ်ဒေသရုံး <br> {{small|(ခွဲထွက်အဖွဲ့)}} | commander1 = ကိုမြတ်သူ <br> {{small|(စစ်ဦးစီးချုပ်)}} | commander2 = ကိုကောင်းကောင်း (သေဆုံး)<br> {{small|(YDFစစ်ဒေသမှူးဟောင်း)}} | strength1 = အင်အား ၃၀ ခန့် <br> {{small|(မော်တော်ယာဥ်များဖြင့်)}} | strength2 = အင်အား အနည်းငယ် <br> {{small|(အလှူကိစ္စဖြင့်ရောက်ရှိနေသူများ)}} | casualties1 = မရှိသလောက် | casualties2 = * ၂ ဦး သေဆုံး (ကိုကောင်းကောင်း၊ စိုင်းဇော်ဝင်း) * ၂ ဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန် (မျိုးအောင်၊ မိုင်ပီး) | notes = ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလတွင် အဖွဲ့ခွဲထွက်ခဲ့ခြင်းအပြီး၊၂၀၂၆ မတ်လတွင် အချင်းချင်း ပြန်လည်ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} '''၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ [[ညောင်လယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|ညောင်လယ်ကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်းကြား သွေးထွက်သံယို ပဋိပက္ခတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်တွင် [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် ၎င်းအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်သွားသော "[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်|YDF]] စစ်ဒေသရုံး" အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ပစ်ခတ်မှုအတွင်း ခွဲထွက်အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ယခင် YDF စစ်ဒေသမှူး ကိုကောင်းကောင်း အပါအဝင် နှစ်ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အခြားနှစ်ဦးမှာ ဒဏ်ရာအပြင်းအထန် ရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ကာလအတွင်း [[အညာ စစ်မြေပြင်]] တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား တပ်တွင်းစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် မူဝါဒရေးရာ သဘောထားကွဲလွဲမှုများမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည့် ထင်ရှားသော ပဋိပက္ခတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73497/|title=ယောတော်လှန်ရေးတပ်ချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အပါအဝင် ၂ ဦးသေဆုံး|work=Myanmar Now|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၃ မတ် ၂၀၂၆}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF) ကို [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းမှု]] အပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ရက် တွင် ယောဒေသလူငယ်များဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကိုမြတ်သူက စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ YDF သည် [[နွေဦးတော်လှန်ရေးမဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု]]၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သကဲ့သို့ [[အာရက္ခတပ်တော်]] နှင့်လည်း စစ်ရေးမဟာမိတ်ပြုထားသည့်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်ဖွဲ့အတွင်း စီမံခန့်ခွဲမှုပိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလတွင် စစ်ဒေသမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ ကိုကောင်းကောင်း အပါအဝင် တပ်မှူး၊ စစ်ကြောင်းမှူးနှင့် နိုင်ငံရေးမှူး အချို့သည် YDF မှ ခွဲထွက်ခဲ့ကြပြီး "YDF စစ်ဒေသရုံး" အမည်ဖြင့် သီးခြားရပ်တည် လှုပ်ရှားမှု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ပင်မ YDF (ဗဟို) အဖွဲ့ကမူ ခွဲထွက်သွားသူများကို တပ်တွင်းပုန်ကန်မှု၊ လက်နက်ခဲယမ်း ရောင်းဝယ်မှုနှင့် သစ်မှောင်ခိုမှု အပါအဝင် ပုဒ်မပေါင်း တစ်ဒါဇင်ခန့်ဖြင့် တရားခံပြေးများအဖြစ် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၈ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ YDF ထုတ်ပြန်ချက်ပါ စွပ်စွဲချက်များကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာသည့် YDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ပယ်ချသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/64367/|title=ယောကာကွယ်ရေးတပ်၏ အကျဉ်းထောင်အတွင်းမှ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ|work=Myanmar Now|access-date=၂၈ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၈ ဇွန် ၂၀၂၅}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းတွင် ကိုမြတ်သူဦးဆောင်သည့် YDF (ဗဟို) မှ ရဲဘော် ၈ ဦးနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို ကိုကောင်းကောင်းဦးဆောင်သည့် ခွဲထွက် YDF မြေပြင်စစ်ဒေသရုံးအဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါ တင်းမာမှုကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် မကွေးတိုင်းစစ်ဌာန တိုင်းမှူး (MOD)၊ [[နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု|နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု]] (SRA) ကိုယ်စားပြု [[မောင်ဆောင်းခ]] ([[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]])၊ ကိုမင်းကျော် ([[ယောတပ်တော်]]) နှင့် ဂန့်ဂေါခရိုင် စစ်ဒေသရုံးကိုယ်စားပြု သခင်ဇော် (ယောဒေသတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့) တို့က သဘာပတိများအဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ ညှိနှိုင်းပေးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bvjnews.com/post/yawydf2|title=တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်အချင်းချင်းပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ ဗိုလ်ကြီးနဲ့တပ်ကြပ်တို့အတွက် အမှန်တရားဘက်ကရပ်တည်ပေးဖို့ YDFမြေပြင်စစ်ဒေသရုံးတောင်းဆို|work=Burma VJ|access-date=၂၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> အဆိုပါ ညှိနှိုင်းမှုများကြောင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးထားသည့် ရဲဘော် ၈ ဦးကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ထိုပထမအကြိမ် အစည်းအဝေးတွင် "မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို လက်နက်ဖြင့် မဖြေရှင်းကြရန်နှင့် လက်နက်ဖြင့် စတင်ဖြေရှင်းသူ (ကျည်စတင်ထွက်သူ) သည် ရှုံးနိမ့်သူဖြစ်မည်" ဟု သဘာပတိများက နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများကို သတိပေးဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ကျန်ရှိနေသော လက်နက်ခဲယမ်းကိစ္စများနှင့် ပတ်သက်၍ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း သဘောတူညီမှု မရရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံဆွေးနွေးရန် ချိန်းဆိုခဲ့သော်လည်း သဘာပတိများ မအားလပ်သဖြင့် အစည်းအဝေးကို မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့သည်။ သို့သော် အစည်းအဝေးမတိုင်မီ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ယခုပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ညောင်လယ်ကျေးရွာရှိ Starlink အင်တာနက်ဆိုင် တစ်ခု၌ ပစ်ခတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ YDF မြေပြင်စစ်ဒေသရုံး၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဗိုလ်ကြီးကောင်းကောင်းသည် သားရှင်ပြုအလှူပြုလုပ်ရန် ရေမျက်နီကျေးရွာသို့ သွားရောက်စဉ် YDF (ဗဟို) ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသည့် ထောက်လှမ်းရေးနှစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး၊ အလှူလာသူများ ထိတ်လန့်မှုမရှိစေရန်အတွက် ၎င်းတို့နှစ်ဦးကို ညောင်လယ်ရွာရှိ Starlink ဆိုင်သို့ ခေါ်ယူကာ စကားပြောဆို ညှိနှိုင်းနေစဉ်အတွင်းကိုမြတ်သူဦးဆောင်သော အင်အား ၂၅ ဦးခန့်က ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ကိုကောင်းကောင်းနှင့် စိုင်းဇော်ဝင်းတို့ သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ကိုမျိုးအောင်နှင့် ရဲဘော်မိုင်းပီးတို့မှာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ YDF (ဗဟို) ဘက်ကမူ ဤဖြစ်စဉ်သည် ဖမ်းဆီးခံထားရသော ၎င်းတို့၏ ရဲဘော်များကို Starlink ဆိုင်အတွင်းမှ သွားရောက်ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ထားသည်။ အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဖက်အကြား ထွက်ဆိုချက်များ ကွဲလွဲလျက်ရှိသည်။ YDF (ဗဟို) ဘက်ကမူ ၎င်းတို့၏ ရဲဘော် ၂ ဦး (လှိုင်းထက်အောင်နှင့် ဟိန်းထက်မင်း) ကို ခွဲထွက်အဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထားသဖြင့် သွားရောက်ကယ်တင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ထိုသို့သွားရောက်စဉ် စတင်ပစ်ခတ်ခံရ၍ ပြန်လည်ခုခံခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ခွဲထွက်အဖွဲ့ (YDF စစ်ဒေသရုံး) ဘက်ကမူ ၎င်းတို့သည် ဖမ်းဆီးထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ အတူတကွ စကားပြောနေစဉ် YDF (ဗဟို) အဖွဲ့က ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်မှုအတွင်း ခွဲထွက်အဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ကိုကောင်းကောင်းနှင့် ရဲဘော် စိုင်းဇော်ဝင်းတို့မှာ နေရာ၌ပင် သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အခြားတပ်ဖွဲ့ဝင်နှစ်ဦးဖြစ်သော မျိုးအောင်နှင့် မိုင်ပီးတို့မှာလည်း သေနတ်ဒဏ်ရာများဖြင့် စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေရှိခဲ့သည်။ == တုံ့ပြန်ချက်များ == မကွေးတိုင်း ဖက်ဒရယ်ယူနစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာရဲထွန်းဇော် သည် ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်းကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဤပစ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တော်လှန်ရေးကို နောက်ပြန်ဆွဲသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန (MOD) မှတစ်ဆင့် တရားမျှတမှု ရရှိစေရန် လုပ်ငန်းစဉ်များ ချမှတ်ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ဆိုသည်။ ယောဒေသအတွင်းရှိ လူမှုကူညီရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည့် '''ယောမြေ စစ်ဘေးရှောင် ကူညီစောင့်ရှောက်ရေး ကွန်ယက်'''က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်စွဲဖြင့် သဘောထားထုတ်ပြန်ချက် (၁/၂၀၂၆) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် တပ်တွင်းပြဿနာများကို စားပွဲဝိုင်း၌ မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖြေရှင်းခြင်းမပြုဘဲ လက်နက်ဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့သည့်အပေါ် အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ရှုံ့ချကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ '''ယောကာကွယ်ရေးတပ် (YDF - ဗဟိုစစ်ရုံးချုပ်)'''သည် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ၎င်းဖြစ်စဉ်သည် ရာဇဝတ်သားများထံမှ မိမိတို့ရဲဘော်များကို သွားရောက်ကယ်တင်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မတ်လ ၂၂ ရက် ညနေ ၃ နာရီ ၃၀ မိနစ်ခန့်တွင် တာဝန်ဖြင့် သွားလာနေသော YDF ရဲဘော်နှစ်ဦးကို ကိုကောင်းကောင်းဦးဆောင်သည့်အဖွဲ့က ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သဖြင့် ညနေ ၄ နာရီတွင် ညောင်လယ်ရွာ၌ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကိုကောင်းကောင်းနှင့်အဖွဲ့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကတည်းက ထောင်ဖောက်ထွက်ပြေးသွားသူများဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်းကလည်း YDF တပ်မှူးနှင့် ရဲဘော် ၈ ဦးကို ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ကာ လက်နက်များ လုယက်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့ကို ရာဇဝတ်သားများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်းလည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ '''YDF မြေပြင်စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်အဖွဲ့)'''သည် ၎င်းတို့၏ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ကြီးကောင်းကောင်းသည် ရေမျက်နီကျေးရွာရှိ သားရှင်ပြုအလှူသို့ သွားရောက်စဉ် YDF (ဗဟို) ဘက်မှ ရောက်ရှိလာသည့် ထောက်လှမ်းရေးနှစ်ဦးနှင့် စကားပြောညှိနှိုင်းနေစဉ်အတွင်း ကိုမြတ်သူဦးဆောင်သော အင်အား ၂၅ ဦးခန့်က ရုတ်တရက် အတင်းဝင်ရောက်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု တုံ့ပြန်သည်။ အဆိုပါ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ဗိုလ်ကြီးကောင်းကောင်းနှင့် တပ်ကြပ် စိုင်းဇော်ဝင်းတို့ ကျဆုံးခဲ့ပြီး၊ CDM ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ တပ်ကြပ်ကြီး မျိုးအောင်နှင့် ရဲဘော်မိုင်းပီးတို့မှာ အသက်အန္တရာယ်စိုးရိမ်ရသည့် ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ကြောင်း အသေးစိတ် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] gkgdcpgr0yzo08jjd0ol0ikn96t915u 0 285249 1034330 1031245 2026-05-28T02:32:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034330 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု | location = [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ]]၊ကျောက်ထုတိုက်နယ်၊ [[ဆောမြို့နယ်]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၉ မေ ၂၀၂၄ | time = နံနက် ၁၁ နာရီခန့် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|21.449499130249|94.1630020141602|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 21.449499130249 | long = 94.1630020141602 | width = 250 | label = အကြည်ပန်းပလွန်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဆောမြို့နယ်အတွင်း အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၁၆ ဦး (၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးတစ်ဦး အပါအဝင်) | injuries = ၃၃ ဦး | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း ဒေသခံများ စုဝေး၍ ယာဉ်လိုင်းစနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး အစည်းအဝေးပြုလုပ်နေစဉ် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ |ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က အစည်းအဝေးလုပ်သည်ဆိုသော မှတ်တမ်းလည်းရှိခဲ့သည်။ |တပ်မတော်(လေ)သည် လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးနှစ်ကြိမ်ကြဲချခဲ့သည်။ |တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့ပြီး ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ယောဒေသအတွင်း လူထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဆောမြို့နယ်]]၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း စုဝေး၍ အစည်းအဝေးတစ်ခု ပြုလုပ်နေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၃ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် ၂၀၂၁ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ်ကာလ]]အတွင်း [[ယောဒေသ]]၌ လူထိခိုက်သေဆုံးမှု အများဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=သတင်းတို |first=Nan Khan in သတင်း {{!}} |title=ဆောနယ်မှာ လေယာဥ်ဗုံးကြဲခံရလို့ လူသေဆုံးမှုရှိပြီး ဘုန်းကြီးတပါးပျောက်နေ |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%86%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AC_%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%9A%E1%80%AC%E1%80%A5%E1%80%BA%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B2%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%B0%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%86%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8_%E1%80%98%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1 |access-date=2026-05-04 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=စထွန်းအောင် |date=2024-05-10 |title=လူဒါဇင်နှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့သည့် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52208/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=14 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260114101441/https://myanmar-now.org/mm/news/52208/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-10 |title=ဆောမြို့နယ် အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူထပ်တိုးနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/saw-ahkyipanpalun-airstrikes-killed-05102024062647.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆောမြို့နယ်၊ ကျောက်ထုတိုက်နယ်အတွင်းရှိ အကြည်ပန်းပလွန်းကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွင်း၌ ကျောက်ထုနယ်မှ ဒေသခံ ၇၀ နီးပါးခန့်သည် ယောဒေသအတွင်း ယာဉ်လိုင်းများ စနစ်တကျပြေးဆွဲနိုင်ရေးနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အစည်းအဝေးပြုလုပ်နေချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-05-10 |title=မကွေးတိုင်း၊ ကျောက်ထုမှာ စစ်ကောင်စီလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၅ ဦးထက်အနည်း သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/airstrike-in-magway/7605817.html |access-date=2026-05-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသွားခဲ့သည့်အပြင် ကျေးရွာဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ဒေသခံအများစု ရွာလုံးကျွတ်နီးပါး ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်ထုတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်တပ်ကဗုံးကြဲ၊ ၂၀ ကျော်သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော်ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/651490 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်ထုတိုက်နယ်ကို စစ်ကောင်စီက လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြည်သူ ၂၀ ဦးခန့် သေဆုံး၊ ၃၀ ဦးကျော် ထိခိုက်ဒဏ်ရာများရရှိ၊ ရွာလုံးကျွတ် ထွက်ပြေးနေရ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-104489 |access-date=2026-05-04 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == ဤတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၁၂ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦး အပါအဝင် အသက် ၃၀ နှင့် ၆၀ ကြားရှိ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး စုစုပေါင်း ၁၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဒေသခံ ၃၃ ဦးလည်း ပြင်းထန်သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-13 |title=ဘုန်းကြီးကျောင်းကို ပစ်မှတ်ထားသည့် ယောဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52280/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=8 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260208014352/https://myanmar-now.org/mm/news/52280/ |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 9ydjj341lbpvb18gy596h6bcboh06qc 0 285254 1034340 1033534 2026-05-28T05:08:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 2 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034340 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | date = ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | time = နံနက် ၁၀ နာရီဝန်းကျင် | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|22.6518497467041|95.2094268798828|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.6518497467041 | long = 95.2094268798828 | width = 250 | label = အိုးထိမ်းတွင်း | position = right | caption = }} | map_caption = ဒီပဲယင်းမြို့နယ်အတွင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာ တည်နေရာ | fatalities = ၂၄ ဦး (ကျောင်းသူ/သူ ၂၂ ဦး နှင့် ဆရာမ ၂ ဦး) | injuries = ၄၀ ဦးခန့် | perpetrators = တပ်မတော်(လေ) | notes = {{Bulleted list |ကြားကာလပညာရေးကျောင်းအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အထိ ကျောင်းသူ ၁၅ ဦးနှင့် ကျောင်းသား ၆ ဦး ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်သည်။ |စစ်ကောင်စီဘက်မှ သတင်းမှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားပြီး စစ်တပ်ထောက်ခံသူများက တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုထားသည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု''' သည် [[၂၀၂၅]] ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]၊ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးရွာအတွင်းရှိ ကြားကာလပညာရေးစာသင်ကျောင်းကို တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသူကျောင်းသား ၂၂ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများတွင် Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများ ပါဝင်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ဘက်က ငြင်းဆိုထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူအစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုထားကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒီပဲယင်း အိုးထိမ်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်းကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၍ ဆရာမနှစ်ဦးနှင့် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ ၂၀ နီးပါး သေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6821b495c8875ede02108273 |access-date=2026-05-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် မေ ၁၂ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒီပဲယင်း၊ အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးအထိမြင့်တက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cdxkvk5zp9wt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55804|title=အိုးထိန်တွင်းကျေးရွာကို စစ်ကောင်စီက ဗုံးကြဲမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး CDM ကထိက ဒေါ်ရတီအုန်းနှင့် ဆက်သွယ် မေးမြန်းချက်|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/05/14/55740|title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ|work=Mizzima Burmese|access-date=၄ မေ ၂၀၂၆|date=၁၄ မေ ၂၀၂၅}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁ နာရီဝန်းကျင်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ အိုးထိမ်းတွင်းကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းမှ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါစာသင်ကျောင်းမှာ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG)၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ကြားကာလပညာရေးကျောင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလတန်းမှ အထက်တန်းအထိ သင်ကြားပေးနေသည့် ကျောင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn051ez41pwo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် နောက်ထပ်လေကြောင်းအန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသဖြင့် ကျေးရွာတစ်ရွာလုံးနီးပါး ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသည်။ == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မြို့နယ်ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ရာတွင် ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ ၂၂ ဦးနှင့် ဆရာမ ၂ ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ သေဆုံးသူများမှာ Grade 2 မှ Grade 11 အကြားရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများဖြစ်ပြီး အသက် ၁၀ နှစ်အောက် ကလေးငယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အရပ်သား ၄၀ ဦးခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ​ကျောင်းဗုံးကြဲခံရမှု ​​သေဆုံးသူ ၂၂ ဦးထိတိုးလာ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/12/120756/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=MizzimaTV |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်တွင်း ဗုံးကြဲခံရမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသူများ၏ နာရေးမြင်ကွင်း ၊ သေဆုံးသူ ၂၃ ဦးအထိရှိလာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=QPmQigXwAO8 |access-date=2026-05-04}}</ref> == တုံ့ပြန်မှုများ == အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂ (UN) က များစွာစိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှု ပုံစံအားလုံးကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်က လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများအတွင်း စာသင်ကျောင်းများကို မဖြစ်မနေ အကာအကွယ်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းနှင့် ကလေးငယ်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရသော သင်ကြားရေးပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်ရမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-09-21 |title=လက်ယက်ကုန်းစာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှု ကုလအတွင်းရေးမှူးချုပ် ရှုတ်ချ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/letyetkone-school-attack-09212022041400.html |access-date=2026-05-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အိုးထိမ်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုနှင့် ပတ်သက်၍ [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDF) က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်သည် ကရင်နီပြည်နယ် အပါအဝင် နိုင်ငံအနှံ့ရှိ အရပ်သားပြည်သူများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ လုပ်ဆောင်လာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ထို့အပြင် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သော စာသင်ကျောင်းကို ကျောင်းတက်ချိန်၌ လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် စစ်ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် ယင်းဖြစ်ရပ်သက်သေများကို သိမ်းဆည်းထားကာ ကျူးလွန်သူများကို ပြင်းထန်စွာ အရေးယူနိုင်ရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု KNDF က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-05-13 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာစာသင်ကျောင်း စစ်ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်သူများ ပြင်းထန်စွာအရေးယူနိုင်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု KNDF ထုတ်ပြန် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/05/13/120863/ |access-date=2026-05-04 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> တစ်ဖက်တွင် စစ်ကောင်စီဘက်ကမူ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသော်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။စစ်ကောင်စီဘက်မှ သက်ဆိုင်ရာလုံခြုံရေးတာဝန်ရှိသူများ၏ ပြောကြားချက်အရ ဤသတင်းမှာ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်းနှင့် စစ်ရေးပစ်မှတ်မဟုတ်သောနေရာများကို တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း စစ်တပ်ထောက်ခံသူများ၏ တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များ၌ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက ကျောင်းတွင်ခြေကုပ်ယူ၍ ဗုံးသီးထုတ်လုပ်ရာမှ ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲထားသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များကမူ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့်သာ ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |last=BBC News မြန်မာ |date=2025-05-12 |title=အိုးထိန်းတွင်းရွာ စာသင်ကျောင်း စစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ကလေးငယ်တွေ သေဆုံးရ - BBC NEWS မြန်မာ |url=https://www.youtube.com/watch?v=WE_j8ZNmd4M |access-date=2026-05-04}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] d5vesx6imulbvhou45jxkuy3490z80m 0 285303 1034238 1029772 2026-05-27T14:24:23Z Salai Rungtoi 22844 မွမ်မံ 1034238 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit | box_width = | name = ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထား | image = [[File:Kyoto MTB Logo.svg|90px|class=skin-invert]] | alt = | caption = | image2 = 京都市営地下鉄20系KS31編成 急行 国際会館行.jpg | caption2 = A 20 series train | imagesize2 = 300px | native_name = {{lang|ja|京都市営地下鉄}} | owner = | locale = [[ကျိုတိုမြို့]], [[ဂျပန်နိုင်ငံ]] | transit_type = [[မြေအောက်မီးရထား | အမြန်ရထား]] | lines = 2 | stations = 31 | daily_ridership = 397,000 (2018)<ref>{{Cite web |title=市バス・地下鉄のお客様数について |url=https://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000252821.html |language=ja |access-date=June 25, 2019 |archive-date=June 8, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210608205403/https://www.city.kyoto.lg.jp/kotsu/page/0000252821.html |url-status=dead }}</ref> | annual_ridership = | chief_executive = | headquarters = | website = {{URL|https://www2.city.kyoto.lg.jp/kotsu/webguide/en/tika/index_tika.html|Website}} | began_operation = {{Start date and age|1981|5|29|df=y}} | operator = ကျိုတိုမြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗျူရို | marks = | character = | vehicles = | train_length = | headway = | system_length = {{convert|31.2|km|mi|abbr=on}} | track_gauge = {{track gauge|sg|allk=on}} | ogauge = | minimum_radius_of_curvature = <!-- {{convert|0|mm|ftin|0}} --> | el = {{1,500 V DC}} [[overhead line|overhead catenary]] | average_speed = <!-- {{convert|0|km/h|abbr=on}} --> | top_speed = {{convert|75|km/h|abbr=on}} | osm_id = | map = [[File:KyotoSubwayRouteMap.png|300px|Map of Kyoto Municipal Subway]] | map_state = collapsed }} '''ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထား''' (京都市営地下鉄, Kyōto-shiei chikatetsu) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]တွင်ရှိသည့် မြေအောက်ရထားကွန်ရက် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ကျိုတိုမြို့ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဌာကက စီမံလျက်ရှိသည်။ မြေအောက်ရထားလိုင်း နှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ကျိုတိုမြို့၏ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာနသည် ကျိုတိုဘူတာနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည့် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သည့် ဟိရိခဝရထားလိုင်း နှင့် နိရှိအိုးဂျိရထားလိုင်းများကို တည်ဆေက်ရန် တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရထားလိုင်းနှင့်ပတ်သက်သည့် စနစ်ကို သတ်မှတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ မြေအောက်ရထားလိုင်း၊ ကောင်းကင်ရထားလိုင်းနှင့် မြေပြင်မှမောင်းနှင်သည့် ပုံမှန်ရထားလိုင်းများ စသည်တို့သည် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ရထားလိုင်းစနစ်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name=":1">{{Cite book |last=[[Kyoto Shimbun]] |title=京都市電物語 : 思い出のアルバム |publisher=京都新聞出版センター (Kyoto Shimbun Publishing Center) |year=2008 |pages=50–51 |language=ja |trans-title=Kyoto City Tram Story: An Album of Memories}}</ref> ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် နိုင်ငံတကာတွင် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းနှင့်အတူ ကျိုတိုမြို့၏ အကြီးအကဲသည် မြေအောက်ရထားလိုင်း တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ မြေအောက်ရထားလိုင်း တည်ဆောက်ခြင်းသည် မြေပြင်ပေါ် ရထားလိုင်းတည်ဆောက်ခြင်းထက် စစ်ပွဲကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမှု ဗုံကြဲမှုများမှု ရှောင်ရှားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကျိုတိုမြို့ဖွံ့ဖြိုးတက်တက်ရေးကောင်စီ (大京都振興審議会) ၏ ကန့်ကွက်မှုနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။<ref name=":1" /> ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကျိုတိုမြို့၏ ပို့ဆောင်ရေးစီးပွားလုပ်ငန်းများကောင်စီ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သူ အဲအိဂျိယောနဲတနိ Eiji Yonetani သည် ကျိုတိုမြို့တွင် ကာလရှည်အနေဖြင့်ဆိုပါက မြေအောက်ရထားများ၊ ဘတ်စကားများ စသည်တို့ကို အခြေခံထားသည့် မြို့ပြပို့ဆောင်ရေးကွန်ရက်ကို ဆောင်ရွက်သင့်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book |last=[[Kyoto Shimbun]] |title=京都市電物語 : 思い出のアルバム |publisher=京都新聞出版センター (Kyoto Shimbun Publishing Center) |year=2008 |pages=78–79 |language=ja |trans-title=Kyoto City Tram Story: An Album of Memories}}</ref> ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် မြို့ပြမီးရထားလိုင်းဖြစ်သည့် ခိတယမနှင့် တခဲဒအကြားကို တည်ဆောက်မည့် "ခရဆုမရထားလိုင်း" ကို ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ထိုစီံမံကိန်း၏ အစပိုင်းအနေဖြင့် ခိတယမနှင့် တခဲဒအကြားလမ်းကြောင်းကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အပြည့်အဝဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ငွေကြေးဆိုင်ရာအခက်အခဲများ၊ ခိတယမနှင့် ခိတအိုးဂျိအကြားတွင် မြေပြင်ဆိုင်တူးဖော်မှုအခက်အခဲများကြောင့် ကျိုတိုဘူတာနှင့် တခဲဒဘူတာအကြားကို တည်ဆောက်မှုအစီအစဉ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ကျိုတိုဘူတာနှင့် ခိတအိုးဂျိဘူတာအကြားလမ်းပိုင်းကို ဦးစားပေးတည်ဆောက်မည့် ဧရိယာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရှိခဲ့ကာ ကျန်သည့်အစိတ်အပိုင်းများအနေဖြင့် တိုးချဲ့ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite book |last=[[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] |title=京都市高速鉄道烏丸線建設小史 |publisher=Kyoto Municipal Transportation Bureau |pages=47-56 |language=ja |trans-title=A brief history of the construction of the Kyoto Municipal Subway Karasuma Line}}</ref><ref>{{Cite book |last=[[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] |title=京都市高速鉄道烏丸線建設小史 |publisher=Kyoto Municipal Transportation Bureau |pages=89-90 |language=ja |trans-title=A brief history of the construction of the Kyoto Municipal Subway Karasuma Line}}</ref> စီမံကိန်းစတင်မှုအနေဖြင့် ကျင်းပသည့် အခမ်းအနားကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ခရဆုမရထားလိုင်းသည် ခိတအိုးဂျိဘူတာနှင့် ကျိုတိုဘူတာအကြား ပြေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ရထားပြေးဆွဲသည့် ဝန်ဆောင်မှုများသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=[[Kyoto Municipal Transportation Bureau]] |title=京都市高速鉄道烏丸線建設小史 |publisher=Kyoto Municipal Transportation Bureau |pages=96-99 |language=ja |trans-title=A brief history of the construction of the Kyoto Municipal Subway Karasuma Line}}</ref> ==ရထားလိုင်းများ== ကျိုတိုမြေအောက်ရထားကွန်ရက်တွင် မြေအောက်ရထားလိုင်းနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ၁၃.၇ ကီလိုမီတာ (၈.၅ မိုင်) ရှည်ပြီး ဘူတာ ၁၅ ခုပါရှသည့် [[ခရဆုမရထားလိုင်း]]နှင့် ၁၇.၅ ကီလိုမီတာ (၁၀.၉ မိုင်) ရှည်ပြီး ဘူတာ ၁၇ ခု ပါရှိသည့် [[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] တို့ ဖြစ်သည်။ ဤဘူတာနှစ်ခုသည် ခရဆုမအိုအိခဲဘူတာတွင် တစ်ခုနှစ်တစ်ခုချိတ်ဆက်နေကြသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.jametro.or.jp/en/japan/kyoto.html |title=Kyoto Municipal Subway |publisher=Japan Subway Association}}</ref> {| class="wikitable" <!--style="margin: 0 auto; text-align:center;"--> ! colspan=2| အရောင်နှင့် သင်္ကေတ ! Mark ! colspan=2| အမည် ! ပထမဆုံးဖွင့်ခဲ့သည့် လမ်ပိုင်း ! နောက်ဆုံးတိုးချဲ့ခဲ့သည့် လမ်းပိုင်း ! အရှည် ! ဘူတာများ |- | rowspan=3 style="background:#3cb371; color:white;"|Green | rowspan=3|[[File:Subway KyotoKarasuma.svg|25px]] | K | - | style="text-align:left;"|[[ခရဆုမရထားလိုင်း]] | 1981 | 1997 | {{cvt|13.7|km|mi|abbr=on}} | 15 |- | rowspan=2|- | rowspan=2|''Via trackage rights'' | style="text-align:left;"|''[[Kintetsu Railway|Kintetsu]] [[Kyoto Line (Kintetsu)|Kyōto Line]]'' | ''1988''{{efn|Between [[Takeda Station (Kyoto)|Takeda Station]] and [[Yamato-Saidaiji Station]].}} | ''2000'' | ''{{cvt|31.0|km|mi|abbr=on}}'' | ''22''{{efn|Including [[Takeda Station (Kyoto)|Takeda Station]].}} |- | style="text-align:left;"|''[[Kintetsu Railway|Kintetsu]] [[Nara Line (Kintetsu)|Nara Line]]'' | ''2000''{{efn|Between [[Yamato-Saidaiji Station]] and [[Kintetsu Nara Station]].}} | - | ''{{cvt|4.4|km|mi|abbr=on}}'' | ''3''{{efn|Including [[Yamato-Saidaiji Station]].}} |- | rowspan=4 style="background:orangered; color:white;"|Vermilion | rowspan=4|[[File:Subway KyotoTozai.svg|25px]] | rowspan=4| T | - | rowspan=4 style="text-align:left;"|[[တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း (ကျိုတို)|တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း]] | 1997{{efn|Between [[Rokujizō Station (JR West)|Rokujizō Station]] and [[Misasagi Station]].}} | 2004 | {{cvt|8.7|km|mi|abbr=on}} | 8 |- | ''Via trackage rights'' | 1997{{efn|Between [[မိဆဆဂိဘူတာ]] နှင့် [[ဆန်းဂျောခဲအိဟန်ဘူတာ]]; owned by Kyoto High-Speed Rail.}} | - | {{cvt|3.4|km|mi|abbr=on}} | 3{{efn|Including [[Keage Station]], [[Higashiyama Station (Kyoto)|Higashiyama Station]] and [[Sanjō Keihan Station]], but ''not'' including [[Misasagi Station]].}} |- | - | 1997{{efn|Between [[Sanjō Keihan Station]] and [[Nijō Station (Kyoto)|Nijō Station]].}} | - | {{cvt|3.0|km|mi|abbr=on}} | 4{{efn|Including [[Kyoto Shiyakusho-mae Station]], [[Nijōjō-mae Station]] and [[Nijō Station (Kyoto)|Nijō Station]], and the [[Karasuma Oike Station|Karasuma Oike]] ''interchange'' station (previously counted with the [[Karasuma Line]]), but ''not'' including [[Sanjō Keihan Station]].}} |- | - | 2008{{efn|Between [[Nijō Station (Kyoto)|Nijō Station]] and [[Uzumasa Tenjingawa Station]].}} | - | {{cvt|2.4|km|mi|abbr=on}} | 2{{efn|Including [[Nishiōji Oike Station]] and [[Uzumasa Tenjingawa Station]].}} |- style="background:#F2F2F2;" | colspan=7 style="text-align:center;"|'''Total''' | '''{{cvt|31.2|km|mi|abbr=on}}''' | '''31''' |} ==မီးရထားစက်ခေါင်းများ== ===ခရဆုမရထားလိုင်း=== * [[:en:Kyoto Municipal Subway 10 series]] * [[:en:Kyoto Municipal Subway 20 series]] * [[:en:Kintetsu 3200 series]] * [[:en:Kintetsu 3220 series]] <gallery> File:Kyoto City 10 series EMU early type 001.JPG|Kyoto Municipal Subway 10 series File:京都市営地下鉄20系KS31編成 急行 国際会館行.jpg|Kyoto Municipal Subway 20 series File:Kintetsu-3200 001 JPN.JPG|Kintetsu 3200 series File:Kintetsu-3220 001 JPN.JPG|Kintetsu 3220 series </gallery> ===တိုးဇိုင်းရထားလိုင်း=== * [[:en:Kyoto Municipal Subway 50 series]] * [[:en:Keihan 800 series]] <gallery> File:Kyotoshi5604keihan814.jpg|Kyoto Municipal Subway 50 series and Keihan 800 series </gallery> ==ဘူတာရုံများ== {{Main|ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားကွန်ရက်ရှိ ဘူတာရုံများ}} == ရထားကွန်ရက်မြေပုံ == {{Rapid transit OSM map | system_qid = Q728081 | frame-lat = 35.0 | frame-long = 135.75 | frame-width = 750 | frame-height = 470 | zoom = 11 | length = yes }} ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category-inline|Kyoto Subway}} *[https://www2.city.kyoto.lg.jp/kotsu/webguide/en/index.html Kyoto City Bus & Subway Information Guide] (Official website) *[http://www.cityrailtransit.com/maps/kyoto_map.htm Network map (to scale)] *[https://www.metrolinemap.com/metro/kyoto/ Kyoto Municipal Subway map] {{Kyoto}} {{Metro systems in Japan}} {{Osaka transit}} {{Rapid transit in Asia}} {{Authority control}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မြေအောက်ရထားလိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:ကျိုတိုမြို့မီးရထားပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး]] sh1u59au14tiyuo5qa2yxvncz9qy72p 0 285312 1034251 1033576 2026-05-27T15:56:28Z Zawzawaungthwin 100038 အချက်အလက်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်း 1034251 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} '''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref> လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ '''ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ'''သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော '''မကွီးအိမ်နူးမြို့'''ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ '''၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး''' (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable" style="width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;" |+ style="font-weight: bold; padding: 10px;" | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ် |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="width: 8%; border: 1px solid #ccc;" | စဉ် ! style="width: 27%; border: 1px solid #ccc;" | အဖွဲ့အစည်း ! style="width: 65%; border: 1px solid #ccc;" | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၁။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' | style="padding: 5px;" | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] • [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၂။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] • [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] • [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၃။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''PDF / ပကဖ''' | style="padding: 5px;" | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၄။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KIA''' | style="padding: 5px;" | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖိမော် {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၅။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''MNDAA / [[TNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] • [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၆။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''UWSA''' | style="padding: 5px;" | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၇။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNU / [[KNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၈။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNDF / KA''' | style="padding: 5px;" | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] • [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] |} == နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ == [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့​ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၀ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက CDF ၊ CNA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် တွန်းဇံမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ တပ်မတော်မှ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား အလုံးစုံထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82986 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] || [[အာရက္ခတပ်တော်]]|| ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၇ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၉ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၁၀ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || — || စစ်တပ်၏ထိုးစစ် |- | ၁၁ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || [[ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)|ချင်းလက်နက်ကိုင်များ၏တိုက်ခိုက်မှု]] |- | ၁၂ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း |- | ၁၃ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း |- | ၁၄ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၅ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-20 |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မြို့ ကျီခါးကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစု သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52523/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ချင်းပြည်ကောင်စီ၏ထိုးစစ် |- | ၁၆ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆမီးမြို့ ထွေအုပ်ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး မီးလောင်ပျက်စီး |url=https://cjplatform.com/14-1-2025-7/ |access-date=2026-05-24 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''၏ ထိုးစစ် |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || — || — || — |- | ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || |- | ၅ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃/၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ<ref>{{Cite web |date=2023-02-05 |title=ရွှေပြည်အေးမြို့မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့တာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c10eg387ql8o |access-date=2026-05-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| — || [[ရွှေပြည်အေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ခလရ- ၂၂၈၊ SNA တပ်မဟာ-၈၉၁ (တပ်ရင်း-၃)၊ကသည်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |- | ၈ || [[စိုင်ပြင်မြို့|စိုင်ပြင်]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၁၆ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-18 |title=စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို‌ သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း PDF ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/18/depayin-pdf-attack-police-station/ |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[စိုင်ပြင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || — || — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| — || — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ || [[၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၄]]/[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] |- | ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ |- | ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ |- | ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |- | ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁၆ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || — || — || — || — || — |- | ၁၇ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| — || — || — || — || — |- | ၁၈ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၉ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || — || — || — || — || — |- | ၂၀ || [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] || — || — || — || — || — |- | ၂၁ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || — || — || — || — || — |- | ၂၂ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || — || — || — || — || — |- | ၂၃ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၄ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်ကြမ်း]]|| — || — || — || — || — |- | ၂၅ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ဂွမြို့နှင့် ခမရ ၅၆၃ ကို AA သိမ်းပိုက်၊ ခမရ ၅၆၂ ကို ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/683353 |access-date=2026-05-16 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၄ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၄ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၆ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AAရဲ့ ရခိုင်စစ်ဆင်ရေးတစ်နှစ်ပြည့်ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ဘာထူးခြားမှုတွေပါသလဲ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/673569d6121647b7a70f469e |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၇ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၉ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၀ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၁ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၂ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၃ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၄ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁၅ || တန်းလွဲရာမ || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တန်းလွဲရွာမမြို့ရှိရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-10-08 |title=ရခိုင် ၄ မြို့နယ် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၉ ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58234/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> |- | ၁၆ || [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၇ || [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၈ || [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၉ || [[မအီမြို့|မအီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၀ || [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၁ || [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၂ || [[စနဲမြို့|စနဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၃ || [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြိုလက်ဝဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=နေမင်းနီ |date=2025-12-19 |title=NUG ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းစဉ့်ကူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70451/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-08-26 |title=သပိတ်ကျင်းသိမ်းပြီး ကျန်ဗျူဟာမြောက်မြို့များကို ဆက်သိမ်းမည်ဟု NUG ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56993/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-07-24 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို လက်လွှတ်ရတာက တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက်ဘာသဘောဆောင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လည်ရရှိ |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ || [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || — || — || — || — || — |- | ၄ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] || — || — || — || — || — |- | ၇ || [[မံစီမြို့|မံစီ]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၈ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] || — || — || — || — || — |- | ၉ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၀ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] || — || — || — || — || — |- | ၁၁ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] || — || — || — || — || — |- | ၁၂ || ဖိမော် || — || — || — || — || — |- | ၁၃ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၄ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၅ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း<ref>{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၂ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] <ref>{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}</ref> |- | ၂ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၃ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] |- | ၄ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ၁၂ မိုင်ကုန်း စစ်စခန်း သိမ်းပိုက်<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> |- | ၅ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်စခန်းများဆုတ်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁ || [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] || [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] ပူးပေါင်းတပ် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ မေ ၂၀၂၆ || [[မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | နောက်ဆုံးရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား |- | ၂ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား |- | ၃ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား |} == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]] [[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] iz6t6hav64uau9hx06kxzjoe3euhfmm 1034343 1034251 2026-05-28T05:50:40Z Zawzawaungthwin 100038 ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ 1034343 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} '''မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားလာသည့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]] သို့မဟုတ် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|စစ်ကော်မရှင်]] ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေးယန္တရားများကို အလုံးစုံဖယ်ရှား၍ မြို့များအား သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-01-06 |title=မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွေ ဖော်ဆောင်မယ်လို့ မန္တလေး PDF ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c24ne55vg4ro |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဤစာရင်းတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးရှိ မြို့ (Town) နှင့် မြို့နယ်ခွဲ (Sub-township) အဆင့် အခြေချနေထိုင်ရာဒေသများကို မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းက မည်သည့်အချိန်တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်ဟူသော အချက်အလက်များကို နှစ်အလိုက် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ထိုမှတ်တမ်းတွင် တပ်မတော် က ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့မှုများလည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] နှင့် နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဘက်မှ မြို့ပေါင်း ၉၀ ကျော်အား သိမ်းပိုက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အရှေ့မြောက်က အုပ်စိုးသူအပြောင်းအလဲ |url=https://bbc.com/burmese/extra/av0hcunujm/1027operation |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ}}</ref> လက်ရှိတွင် အချို့သောမြို့များကို တပ်မတော်ဘက်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဖိအားကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ လက်လွှတ်ခဲ့ရသည့် အခြေအနေများနှင့်အတူ တော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့မှုများလည်း ရှိနေသည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး/ တိုက်ပွဲငယ်၁၀၉ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69ed79cfb4daf4566223b764 |access-date=2026-05-05 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသော နွေဦးတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် တူမီးသေနတ်များဖြင့် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဒေသခံပြည်သူများနှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့၏ '''ကမ်းပါးနီတိုက်ပွဲ'''သည် နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဦးအစ တိုက်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီကပင် အင်အားကြီး တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နှင့် စစ်တပ်တို့အကြား ထိတွေ့တိုက်ပွဲအချို့ ရှိနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒေသကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ (EAOs) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) များသည် စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားကို အဆုံးသတ်နိုင်ရန် မြို့ပြသိမ်းပိုက်မှု စစ်ဆင်ရေးများကို အရှိန်အဟုန်မြှင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ်စွန့်ခွာသွားသော '''မကွီးအိမ်နူးမြို့'''ကို စတင်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး၏ အရှိန်အဟုန်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ခုခံတွန်းလှန်စစ် (D-Day) ကို ကြေညာကာ စစ်ဆင်ရေးများ ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ '''၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး''' (၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ) သည် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများအတွက် အားအကောင်းဆုံး အချိုးအကွေ့တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ဗျူဟာမြောက်မြို့ပေါင်းများစွာကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ၏ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစတင်၍ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ရာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအထိ စုစုပေါင်း မြို့နှင့် မြို့နယ်ခွဲပေါင်း ၉၈ မြို့ထက်မနည်းကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သိမ်းပိုက်ရရှိမှုများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ ဗျူဟာမြောက် မြို့ကြီးများအပြင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များလည်း ပါဝင်သည်။ {| class="wikitable" style="width: 70%; margin: auto; font-size: 88%; border-collapse: collapse; line-height: 1.6em;" |+ style="font-weight: bold; padding: 10px;" | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် မြို့များစာရင်းအနှစ်ချုပ် |- style="background: #f2f2f2; text-align: center;" ! style="width: 8%; border: 1px solid #ccc;" | စဉ် ! style="width: 27%; border: 1px solid #ccc;" | အဖွဲ့အစည်း ! style="width: 65%; border: 1px solid #ccc;" | သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် မြို့များ |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၁။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ''' | style="padding: 5px;" | [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]] {{•}} [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] {{•}} [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] {{•}} [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] {{•}} [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] {{•}} [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] {{•}} [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] {{•}} [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] {{•}} [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] {{•}} [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] {{•}} [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] {{•}} [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] {{•}} [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] • [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၂။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] {{•}} [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] {{•}} [[ဂွမြို့|ဂွ]] • [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] {{•}} [[အမ်းမြို့|အမ်း]] {{•}} [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] {{•}} [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] {{•}} [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] {{•}} [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] {{•}} [[မအီမြို့|မအီ]] {{•}} [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] {{•}} [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] {{•}} [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] {{•}} [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] {{•}} [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] {{•}} [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] {{•}} [[စနဲမြို့|စနဲ]] • [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] {{•}} [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] {{•}} [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] {{•}} [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြို]] {{•}} [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] {{•}} [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၃။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''PDF / ပကဖ''' | style="padding: 5px;" | [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]] {{•}} [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] {{•}} [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] {{•}} မြို့သစ် {{•}} [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] {{•}} [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] {{•}} [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] {{•}} [[ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်|ပင်လယ်ဘူး]] {{•}} [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၄။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KIA''' | style="padding: 5px;" | [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] {{•}} [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] {{•}} [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] {{•}} [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] {{•}} [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] {{•}} [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] {{•}} [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] {{•}} [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] {{•}} ဖိမော် {{•}} [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] {{•}} [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] {{•}} [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] {{•}} [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] {{•}} [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] {{•}} [[မံစီမြို့|မံစီ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၅။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''MNDAA / [[TNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] {{•}} [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] {{•}} [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]] {{•}} [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] {{•}} [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] {{•}} [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] • [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] {{•}} [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] {{•}} [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] {{•}} [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] {{•}} [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] {{•}} [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] {{•}} [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] {{•}} [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] {{•}} [[ကုန်းကြမ်းမြို့|ကုန်ကြမ်း]] {{•}} [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] {{•}} [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] {{•}} [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] {{•}} [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] {{•}} [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] {{•}} [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] {{•}} [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၆။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''UWSA''' | style="padding: 5px;" | [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] {{•}} [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၇။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNU / [[KNLA]]''' | style="padding: 5px;" | [[မုန်းမြို့|မုန်း]] {{•}} [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] {{•}} [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] {{•}} [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] |- | style="text-align: center; vertical-align: top;" | ၈။ | style="padding: 5px; vertical-align: top; background: #fafafa;" | '''KNDF / KA''' | style="padding: 5px;" | [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] {{•}} [[မိုးဗြဲ]] {{•}} [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] {{•}} [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]] {{•}} [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] {{•}} [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] • [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] |} == နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေအနေများ == [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း တော်လှန်ရေးအင်အားစုများမှ မြို့ပေါင်းများစွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း၌ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဒေသတွင်းပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအားများကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအပေါ် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၏ နယ်စပ်ဂိတ်များပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ကုန်သွယ်မှုဖြတ်တောက်ခြင်း စသည့် သံတမန်ရေးရာဖိအားများကြောင့် သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့အချို့မှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရခြင်း သို့မဟုတ် အခြားသော ကြားနေအဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ထို့အပြင် [[တပ်မတော်]] ၏ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်မှုများ၊ လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း အချင်းချင်းကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု အငြင်းပွားမှုများကြောင့်လည်း သိမ်းပိုက်ရရှိထားသည့် မြို့အချို့၏ အခြေအနေမှာ မတည်မငြိမ်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် လက်လွှတ်ခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-07-21 |title=တော်လှန်​ရေးတပ်​တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ မြို့​ပေါင်း ၇၂ မြို့ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/07/21/93521/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[တွန်းဇံမြို့|တွန်းဇံ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၃ မေ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၀ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက CDF ၊ CNA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် တွန်းဇံမြို့အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ တပ်မတော်မှ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုလုံးအား အလုံးစုံထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82986 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[တွန်းဇံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မတူပီမြို့|မတူပီ]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဇွန် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မင်းတပ်မြို့|မင်းတပ်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[ကန်ပက်လက်မြို့|ကန်ပက်လက်]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကန်ပက်လက်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ပလက်ဝမြို့|ပလက်ဝ]] || [[အာရက္ခတပ်တော်]]|| ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ဖလမ်းမြို့|ဖလမ်း]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၆ မေ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၇ || [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူး]]|| မင်းတပ် ([[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF]]) || ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မကွီးအိမ်နူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[နှာဟရိန်မြို့|နှာဟရိန်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၉ || [[ဆူရ်ခွားမြို့|ဆူရ်ခွား]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်တပ်စွန့်ခွာ |- | ၁၀ || [[ဝေဘူလမြို့|ဝေဘူလ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || — || စစ်တပ်၏ထိုးစစ် |- | ၁၁ || [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါဒါရ်]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || [[ချင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်]] ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)|ချင်းလက်နက်ကိုင်များ၏တိုက်ခိုက်မှု]] |- | ၁၂ || [[လိုင်လင်းပီမြို့|လိုင်လင်းပီ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]],ချင်းပူးပေါင်းအဖွဲ့ || ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း |- | ၁၃ || [[ရေဇွာမြို့|ရေဇွာ]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တပ်စခန်းများသိမ်းပိုက်ခြင်း |- | ၁၄ || [[ကျင်ဒွေးမြို့|ကျင်ဒွေး]] || [[ချင်းညီနောင်]]|| ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[ကျင်ဒွေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၅ || [[ကျီခါးမြို့|ကျီခါး]] || [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]],[[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]|| ၁၉ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-05-20 |title=မြန်မာ-အိန္ဒိယနယ်စပ်မြို့ ကျီခါးကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစု သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52523/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ချင်းပြည်ကောင်စီ၏ထိုးစစ် |- | ၁၆ || [[ဆမီးမြို့|ဆမီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ ဆမီးမြို့ ထွေအုပ်ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး မီးလောင်ပျက်စီး |url=https://cjplatform.com/14-1-2025-7/ |access-date=2026-05-24 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''၏ ထိုးစစ် |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]|| — || — || — || — || — |- | ၂ || [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းပြီးနောက် ဘာ့ကြောင့် ဆုတ်ခွာခဲ့ရတာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=ဒီပဲယင်းမြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်တွေ ဘာကြောင့် ပြန်ဆုတ်ရသလဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56607/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ဒီပဲယင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[အင်းတော်မြို့နယ်|အင်းတော်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ || [[အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[ခမ်းပါတ်မြို့|ခမ်းပတ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-11-07 |title=မြန်မာ - အိန္ဒိယနယ်စပ်က ခမ်းပတ်မြို့ကို NUG ထပ်မံသိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c1r2j3vwl4no |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || |- | ၅ || [[ရွှေပြည်အေးမြို့|ရွှေပြည်အေး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃/၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ<ref>{{Cite web |date=2023-02-05 |title=ရွှေပြည်အေးမြို့မှာ ဘာတွေဖြစ်ခဲ့တာလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c10eg387ql8o |access-date=2026-05-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| — || [[ရွှေပြည်အေးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[မော်လူးမြို့|မော်လူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]]|| ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| [[မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်]]|| [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၁ မေ ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-11 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မြို့သစ်မြို့ကို NUG နဲ့ မဟာမိတ်အဖွဲ့တွေ ပူးပေါင်းသိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/myothit-nug-occupied-05112024130843.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ခလရ- ၂၂၈၊ SNA တပ်မဟာ-၈၉၁ (တပ်ရင်း-၃)၊ကသည်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |- | ၈ || [[စိုင်ပြင်မြို့|စိုင်ပြင်]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]|| ၁၆ မေ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-05-18 |title=စိုင်ပြင်ရဲစခန်းကို‌ သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း PDF ရွှေဘိုခရိုင်စစ်ဌာန ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/05/18/depayin-pdf-attack-police-station/ |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[စိုင်ပြင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[နမ့်ခမ်းမြို့|နမ့်ခမ်း]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[နမ့်ဆန်မြို့|နမ့်ဆန်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || — || — || [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မန်တုံမြို့|မန်တုံ]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[နမ္မတူမြို့|နမ္မတူ]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[ကွမ်းလုံမြို့|ကွမ်းလုံ]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| — || — || [[၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ || [[၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၄]]/[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] |- | ၈ || [[နောင်ချိုမြို့|နောင်ချို]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[လောက်ကိုင်မြို့|လောက်ကိုင်]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[လောက်ကိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |date=2024-08-01 |title=မိုးမိတ်ကို TNLA သိမ်းပိုက် ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4ng11xqdngo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-01-07 |title=မိုးကုတ်နှင့် မိုးမိတ်တွင် တစ်လကျော်အထိ စစ်ကော်မရှင် အုပ်ချုပ်ရေး မလည်ပတ်နိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70986/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ |- | ၁၁ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2024-08-03 |title=လားရှိုးတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းခံရမှု စစ်ကောင်စီကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/larshio-junta-headquarters-mndaa-seized-08032024133609.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-05-02 |title=စစ်ကောင်စီ လားရှိုး ရမခမှာ ပြန်အထိုင်ချမှာလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4wkr977r9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]/တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်ရ |- | ၁၂ || [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]] || '''[[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]'''|| ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/663635 |access-date=2026-05-12 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-10-01 |title=ရှမ်းမြောက်၊ ကျောက်မဲမြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68179/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[ကျောက်မဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[သီပေါမြို့|သီပေါ]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဟိုပန်မြို့|ဟိုပန်]] || [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Nom |first=Nang Seng |date=2024-01-11 |title=ညီနောင်မဟာမိတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် ဟိုပန် နှင့် ပန်လုံမြို့ကို UWSA ထံပြန်လွှဲပေး |url=https://burmese.shannews.org/archives/39352 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |- | ၁၅ || [[ဆီဆိုင်မြို့|ဆီဆိုင်]] || [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]]|| ၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ || [[ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁၆ || [[ချင်းရွှေဟော်မြို့|ချင်းရွှေဟော်]] || — || — || — || — || — |- | ၁၇ || [[ဖောင်းဆိုင် (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်|ဖောင်းဆိုင်]]|| — || — || — || — || — |- | ၁၈ || [[မိုင်းလုံမြို့|မိုင်းလုံ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၉ || [[ပန်ဆိုင်းမြို့|ပန်ဆိုင်း]] || — || — || — || — || — |- | ၂၀ || [[မုန်းကိုးမြို့|မုန်းကိုး]] || — || — || — || — || — |- | ၂၁ || [[မိုင်းငေါ့မြို့|မိုင်းငေါ့]] || — || — || — || — || — |- | ၂၂ || [[မော်ထိုက်မြို့|မော်ထိုက်]] || — || — || — || — || — |- | ၂၃ || [[မိုးဗြဲ]]|| '''KNDF / KA'''|| ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |title=KNPP ၊ KNDF အဖွဲ့များနှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သမားများ ယာယီသိမ်းပိုက်ထားသည့် မိုးဗြဲမြို့အား တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိ၊ မိုင်းရှင်းလင်းရေးလုပ်ငန်းများနှင့် နယ်မြေလုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/71924 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>|| ၆ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ || [[မိုးဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂၄ || [[ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်|ကုန်ကြမ်း]]|| — || — || — || — || — |- | ၂၅ || [[ပန်လုံမြို့|ပန်လုံ]]|| [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်(၃)ဖွဲ့]]|| ၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || [[ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်|UWSA]]ပြန်ထိန်းချုပ်<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-11 |title=‘ဝ’ ဒေသက ဟိုပန်နဲ့ ပန်လုံကို စစ်ကောင်စီ စွန့်လွှတ်လိုက်ရ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/wa-hopan-panlong-junta-01112024071704.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || စစ်တပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သောမြို့ |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[တောင်ကုတ်မြို့|တောင်ကုတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂ || [[ဂွမြို့|ဂွ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=ဂွမြို့နှင့် ခမရ ၅၆၃ ကို AA သိမ်းပိုက်၊ ခမရ ၅၆၂ ကို ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/683353 |access-date=2026-05-16 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၃ || [[အမ်းမြို့|အမ်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၄ || [[မောင်တောမြို့|မောင်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-16 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၄ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၆ || [[သံတွဲမြို့|သံတွဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=AAရဲ့ ရခိုင်စစ်ဆင်ရေးတစ်နှစ်ပြည့်ထုတ်ပြန်ချက်ထဲမှာ ဘာထူးခြားမှုတွေပါသလဲ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/673569d6121647b7a70f469e |access-date=2026-05-16 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၇ || [[မြေပုံမြို့|မြေပုံ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့|ဘူးသီးတောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၉ || [[မြောက်ဦးမြို့|မြောက်ဦး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၀ || [[ကျောက်တော်မြို့|ကျောက်တော်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၁ || [[ရသေ့တောင်မြို့|ရသေ့တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၇ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၂ || [[ရမ်းဗြဲမြို့|ရမ်းဗြဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၁ မတ် ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၃ || [[မင်းပြားမြို့|မင်းပြား]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၄ || [[ပေါက်တောမြို့|ပေါက်တော]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁၅ || တန်းလွဲရာမ || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || တန်းလွဲရွာမမြို့ရှိရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-10-08 |title=ရခိုင် ၄ မြို့နယ် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၉ ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58234/ |access-date=2026-05-16 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> |- | ၁၆ || [[တပ်တောင်မြို့|တပ်တောင်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၇ || [[မြင်းလွှတ်မြို့|မြင်းလွှတ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၈ || [[ခမောင်းဆိပ်မြို့|ခမောင်းဆိပ်]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၁၉ || [[မအီမြို့|မအီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၀ || [[ကျိန္တလီမြို့|ကျိန္တလီ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၁ || [[ကမ်းထောင့်ကြီးမြို့|ကမ်းထောင့်ကြီး]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၂ || [[စနဲမြို့|စနဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |- | ၂၃ || [[တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့|တောင်ပြိုလက်ဝဲ]] || '''[[အာရက္ခတပ်တော်|AA]]'''|| — || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[စဉ့်ကူးမြို့|စဉ့်ကူး]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=နေမင်းနီ |date=2025-12-19 |title=NUG ထိန်းချုပ်ထားသည့် မန္တလေးတိုင်းစဉ့်ကူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်လည်ထိန်းချုပ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/70451/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| [[စဉ့်ကူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[သပိတ်ကျင်းမြို့|သပိတ်ကျင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-08-26 |title=သပိတ်ကျင်းသိမ်းပြီး ကျန်ဗျူဟာမြောက်မြို့များကို ဆက်သိမ်းမည်ဟု NUG ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56993/ |access-date=2026-05-24 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |date=2025-07-24 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့ကို လက်လွှတ်ရတာက တော်လှန်ရေးတပ်တွေအတွက်ဘာသဘောဆောင်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c98wx8xjp0ro |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| ၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-07-24 |title=မိုးကုတ်မြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/moegok-tnla-occupied-07242024105207.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၂၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅<ref>{{Cite web |last=Now |first=မြတ်ကြီး, နေမင်းနီ, Myanmar |date=2025-12-01 |title=စစ်တပ်ပြန်ဝင်လာတဲ့ မိုးကုတ်မြို့ စစ်ရေးအခြေအနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/69644/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လည်ရရှိ |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၄ || [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]] || [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] || ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ || [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[အင်ဂျန်းယန်မြို့|အင်ဂျန်းယန်]] || — || — || — || — || — |- | ၂ || [[ဆော့လော်မြို့|ဆော့လော်]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[မဘိမ်းမြို့|မဘိမ်း]] || — || — || — || — || — |- | ၄ || [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့|ဆွမ်ပရာဘွမ်]] || — || — || — || — || — |- | ၅ || [[မိုးမောက်မြို့|မိုးမောက်]] || — || — || — || — || — |- | ၆ || [[ချီဖွေမြို့|ချီဖွေ]] || — || — || — || — || — |- | ၇ || [[မံစီမြို့|မံစီ]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၈ || [[လွယ်ဂျယ်မြို့|လွယ်ဂျယ်]] || — || — || — || — || — |- | ၉ || [[ပန်ဝါမြို့|ပန်ဝါ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၀ || [[ဆင်ဘိုမြို့|ဆင်ဘို]] || — || — || — || — || — |- | ၁၁ || [[ဆဒုံးမြို့|ဆဒုံး]] || — || — || — || — || — |- | ၁၂ || ဖိမော် || — || — || — || — || — |- | ၁၃ || [[မြို့လှမြို့|မြို့လှ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၄ || [[ကန်ပိုက်တီမြို့|ကန်ပိုက်တီ]] || — || — || — || — || — |- | ၁၅ || [[ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့|ဒေါ့ဖုန်းယန်]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁ || [[မုန်းမြို့|မုန်း]] || KNU ပူးပေါင်းတပ်<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့အား KNU ပူးပေါင်းတပ် သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/12/04/377138.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>|| ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |title=မုန်းမြို့တွင် KNLA နှင့် PDF များ ခေတ္တဝင်ရောက်နေရာယူထားသည့် နယ်မြေခံတပ်ရင်းအား တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ မြို့အတွင်း လုံခြုံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ထုတ်ပြန် |url=https://news-eleven.com/article/285077 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>|| ခမရ ၅၉၉၊ ခမရ ၅၉ဝ ကျရှုံးခြင်း<ref>{{Cite web |date=2023-12-04 |title=မုန်းမြို့က စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း KNU ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/knu-seize-junta-base-12042023084129.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[ဖာပွန်မြို့|ဖာပွန်]] || — || — || — || — || — |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၂ || [[လေးကေ့ကော်မြို့|လေးကေ့ကော်]] || — || — || — || — || — |- | ၃ || [[ကျိုက်ဒုံမြို့|ကျိုက်ဒုံ]] || — || — || — || — || — |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်များ |- | ၁ || [[မယ်စဲ့မြို့|မယ်စဲ့]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၃ <ref>{{Cite web |date=2023-06-24 |title=မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ စစ်ကောင်စီစခန်းအားလုံး ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု သိမ်းယူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703042353/https://myanmar-now.org/mm/news/38487/ |url-status=dead }}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[မယ်စဲ့မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] <ref>{{Cite web |last=အောင်အောင် |date=2024-03-28 |title=မယ်စဲ့မြို့ကို တပ်ပေါင်းစု ဘယ်လို သိမ်းခဲ့သလဲ |url=https://burmese.voanews.com/a/7547103.html |access-date=2026-05-12 |language=my}}</ref> |- | ၂ || [[ရှားတောမြို့|ရှားတော]] || ကရင်နီတပ်ပေါင်းစု || ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-02-14 |title=ရှားတောမြို့ကို ကရင်နီ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/02/14/89418/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၃ || [[နန်းမယ်ခုံမြို့|နန်းမယ်ခုံ]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] |- | ၄ || [[ရွာသစ်မြို့၊ ဘောလခဲခရိုင်|ရွာသစ်]]|| [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || ၁၂ မိုင်ကုန်း စစ်စခန်း သိမ်းပိုက်<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=လွိုင်ကော်၊ ဒီးမော့ဆို၊ ရှားတော၊ ဘောလခဲ၊ မိုးဗြဲ၊ ဖယ်ခုံရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၊ ရွာသစ်မြို့၊ မော်ချီးမြို့နှင့်မယ်စဲ့မြို့နယ်တို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/01/142323/ |access-date=2026-05-11 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> |- | ၅ || [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီး]] || [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]]|| ၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ || — || စစ်စခန်းများဆုတ်ခွာသွားခြင်း<ref>{{Cite web |title=အဖိုးတန်သတ္တုများထွက်ရှိသော မော်ချီးမြို့ကို ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-103096 |access-date=2026-05-11 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ရာမြို့များ |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | မူလသိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | ရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- ! colspan="7" style="background: #f8f9fa; text-align: left; color: #3366cc; padding-left: 10px;" | မြို့နယ်ခွဲများ |- | ၁ || [[မောတောင်မြို့|မောတောင်]] || [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] ပူးပေါင်းတပ် || ၁၄ နိုဝင်ဘာ၂၀၂၅ || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || ၁၉ မေ ၂၀၂၆ || [[မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; font-size: 85%; line-height: 1.5em; border: 1px solid #a2a9b1;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 5px;" | တရုတ်ဖိအားနှင့် စစ်ရေးအခြေအနေကြောင့် နယ်မြေထိန်းချုပ်မှု အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မြို့များ (၂၀၂၅–၂၀၂၆) |- style="background: #eaecf0; text-align: center; font-weight: bold;" ! style="width: 5%;" | စဉ် !! style="width: 15%;" | မြို့အမည် !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်သည့်အဖွဲ့ !! style="width: 15%;" | သိမ်းပိုက်ရက်စွဲ !! style="width: 15%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width: 12%;" | နောက်ဆုံးရက်စွဲ !! အပြောင်းအလဲဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်း |- | ၁ || [[မိုးကုတ်မြို့|မိုးကုတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား |- | ၂ || [[မိုးမိတ်မြို့|မိုးမိတ်]] || [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား |- | ၃ || [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]]|| - || စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် || - || တရုတ်ဖိအား |} == ကိုးကား == <references /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ| ]] [[Category:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 8weg1eo2owczl3sczk9nhajln8h8jhx 0 285803 1034366 1034202 2026-05-28T07:35:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 10 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 3 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034366 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|TNLA ထံမှ MNDAA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၆ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} {{Infobox military conflict | conflict = ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၂၀၂၄) | partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | image = | caption = | map_type = Myanmar | latitude = 23.3300 | longitude = 97.9400 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ တည်နေရာ | map_label = ကွတ်ခိုင် | date = ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ – ၂၀၂၄ ဇန်နဝါရီ ၇ | place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | result = ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က မြို့ကို အလုံးစုံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ | combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]]<br>[[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] | commander1 = | commander2 = | strength1 = ညီနောင်မဟာမိတ် ပူးပေါင်းတပ်များ | strength2 = ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာအခြေစိုက်တပ်များ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | notes = ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ }} '''၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်နွှဲခဲ့သည့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အရေးပါသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများဖြစ်ကြသည့် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့က [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုင်းခြိူဝ်းဇာရ် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/08/378126.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ လားရှိုးနှင့် မူဆယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် စစ်ကောင်စီ၏ အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=9 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251109164948/https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |url-status=dead }}</ref> ယင်းအပြင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ တာမိုးညဲမြို့နှင့် နမ့်ဖက်ကာဒေသ အပါအဝင် နေရာအများစုတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များအပြင်၊ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA)၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (KIA)၊ တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးပါတီ (SSPP) တို့ စစ်ရေးလှုပ်ရှားကြသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာခဏဆိုသလို တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြားသာမက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြားတွင်လည်း ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများနှင့် ပဋိပက္ခများ အစဉ်တစိုက် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2022-11-14 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်တွင် KIA တပ်ဖွဲ့မှ ကားသမားများထံ အဆမတန် ငွေကောက်ခံနေ |url=https://burmese.shannews.org/archives/31536 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဤတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့က ကွက်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယုလေးဒေသတွင် အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှမ်းပြည် တပ်မတော်|ရှမ်းပြည်တိုးတက်ရေးတပ်မတော်]] (SSPP/SSA) နှင့် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တို့အကြား တိုက်ပွဲမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ဖြစ်စဉ်ကို နှစ်ဖက်ခေါင်းဆောင်များက အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နှင့် ၇ ရက်နေ့တို့တွင် တွေ့ဆုံ၍ မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ အပြန်အလှန် '''သင်ပုန်းချေရန်''' သဘောတူခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-08 |title=ကွက်ခိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ TNLA နှင့် SSPP တို့ အကြား တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပြီး သင်ပုန်းချေ၊ တော်လှန်ရေး အမြန်ဆုံးအောင်မြင်ရန် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မည် |url=https://yktnews.com/2023/10/125656/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-10-08 |title=အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်နေတဲ့ TNLA နဲ့ SSPP ကြား သဘောတူညီမှုရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-sspp-peace-10082023121753.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> === ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး မတိုင်မီ ရှေ့ပြေးဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁ - ၂၀၂၃ ) === ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်း တိုက်ပွဲများမှာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၂၃) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် လျှပ်စစ်ရုံးတို့ကို TNLA နှင့် MNDAA ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ရှမ်းမြောက် နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ ၁၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=4 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250504214517/https://myanmar-now.org/mm/news/6949/ |url-status=dead }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် တာမိုးညဲမြို့ရှိ ခလရ (၂၉၀) နှင့် ပြည်သူ့စစ်စခန်းများကို MNDAA က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2022-11-18 |title=ကွတ်ခိုင် - တာမိုးညဲရှိ စစ်ကောင်စီနှင့် ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်းတို့အား MNDAA သွားရောက်တိုက်ခိုက်၍ တိုက်ပွဲအပြင်းအထန် ဖြစ်ပွား |url=https://ayartimes.com/?p=9987 |access-date=2026-05-15 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တာမိုးညဲတိုက်ပွဲ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-95731 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်မှစတင်၍ ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်မြို့နယ်အတွင်း TNLA နှင့် စစ်ကောင်စီတပ်တို့အကြား တိုက်ပွဲများ အရှိန်မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖက်ကာရွာ၌ တပ်မတော်နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစုတို့ တိုက်ပွဲ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်အကျအဆုံးရှိကာ အရပ်သားတစ်ဦးသေဆုံး တစ်ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://news-eleven.com/article/209133 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref>ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအတွင်းသို့ သြဂုတ်လ ၃၀ ရက်၊ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲအချိန်တွင် TNLA က ကျေးရွာ၏တောင်ဘက် မီတာ(၅၀၀)ခန့်အကွာမှ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/64f058facc46183bab169c17 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> တစ်ဖက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်နှင့်စပ်လျဥ်း၍ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] KIA သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် ထိုမြို့အထက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ ဖာခတ်ကျေးရွာ နှင့် နမ်ဖလွန်ကျေးရွာကြားတွင် နမ်ဖတ်ကာဘက် မှ ဆင်းလာသည့် စစ်ကောင်စီ အင်အား ၂၀၀ ခန့် စစ်ကြောင်းအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် တိုက်ပွဲဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2022-07-28 |title=ကွတ်ခိုင် နမ်ဖလွန်အနီး စစ်ကောင်စီ နှင့် KIA တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွား |url=https://burmese.kachinnews.com/2022/07/28/july28-ld1/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန် ၁၁ ရက် ညပိုင်း ၈ နာရီခွဲ ဝန်းကျင်အချိန်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက် နှင့် ပန်ဆေးရွာအကြားရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း အထိ KIA က ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် ပန်းဆေးကျေးရွာအတွင်းသို့ လက်နက်ကြီး ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုအထိပြင်းထန်ခဲ့ပြီး နေအိမ်တစ်လုံး ထိခိုက် ပျက်စီးမှုများရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=NoungNoung |first=Nang |date=2023-06-13 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် KIA နှင့် စစ်ကောင်စီ တိုက်ပွဲဖြစ်၊ ရွာအတွင်း လက်နက်ကြီးကျ ပေါက်ကွဲ |url=https://burmese.shannews.org/archives/35260 |access-date=2026-05-15 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် KIA က ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးဖြတ်သန်းသွားသော စစ်ယာဉ်တန်းများကို သုံးကြိမ်ထက်မနည်း ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၈ ရက်တွင် နမ့်ဖက်ကာအနီးရှိ ကောင်းရာရွာတောင်ကုန်းစခန်းကို စီးနင်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |first=မောင်ရွှေဝါ |date=2023-07-19 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ စစ်ကောင်စီအထိုင်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=11 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811082529/https://myanmar-now.org/mm/news/39784/ |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-07-12 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်း ၃ ကြိမ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=9 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260309215250/https://myanmar-now.org/mm/news/39365/ |url-status=dead }}</ref> ဆက်၍ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ ရူခင်းသာ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းကို အောက်တိုဘာ ၂၇ရက်နေ့တွင် စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-10-31 |title=မူဆယ်၊ နမ့်ခမ်း၊ ကွက်ခိုင်နှင့်လားရှိုးမြို့နယ် တို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄ ကို ထပ်မံသိမ်းပိုက်ရရှိ၊ စစ် သား ၄ ဦး အရှင်ဖမ်းမိပြီး ဆက်လက်တိုက်ပွဲပြင်းထန် |url=https://yktnews.com/2023/10/129095/ |access-date=2026-05-15 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref>၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တာမိုးညဲဒေသ ဒတ်နှိုင်းကျေးရွာအဝင်တွင် အခြေစိုက်ထားသော နမ့်ဖတ်ကာတပ်ခွဲ ခလရ (၁၂၃)တပ်ရင်းကို ဝင်တိုက်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက် တွင် တပ်စခန်းတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-11-15 |title=ကွတ်ခိုင် ဒတ်နှိုင်းစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခံရမှုမှာ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/11/15/yl1-135/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |last=MPM |date=2023-11-16 |title=ကွတ်ခိုင်၊ ဒတ်နှိုင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၃၀ ခန့်သေဆုံး » Myanmar Peace Monitor |url=https://mmpeacemonitor.org/my/mmr-news/%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%92%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%85%E1%80%85/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Peace Monitor |language=my-MM}}</ref>သို့သော် စစ်တပ်ဘက်က ထိုသတင်းကို မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် နမ့်ဖတ်ကာအကြားရှိ အချက်အချာကျသော မူဆယ်– ကွက်ခိုင်လမ်းပိုင်းပေါ်မှ '''နမ့်ခိုင်တံတားစစ်တပ်စခန်း'''ကို KIA တပ်မဟာ ၆၊ တပ်ရင်း ၉ က ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ယင်းတိုက်ပွဲသည် မူဆယ်-ကွတ်ခိုင် လမ်းပိုင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းကို KIA က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်နိုင်သော စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဆယ်စုနှစ်ကျော်ကြာတပ်ချနေထိုင်နေတဲ့ နမ့်ခိုင်စစ်တပ်စခန်းကြီးကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102724 |access-date=2026-05-15 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>ထိုနမ့်ခိုင်တံတားတပ်စခန်းကို စီးနင်းစဥ် စခန်းလာတိုက်သည့် TNLA နှင့် KIA အကြား ပွတ်တိုက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်၌ ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် နမ့်ဖတ်ကာရွာ ခလရ (၁၂၃) ဗျူဟာကုန်းကို KIA က စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ KIA သည် ရှမ်းမြောက် အခြေစိုက် တပ်မဟာ ၄၊ တပ်မဟာ ၆ နှင့် တပ်မဟာ ၁၀ တို့အပါအဝင် ကချင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (KPDF)တို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၄ ရက် ညနေ ၃ နာရီကျော်တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-01-25 |title=တလနီးပါး တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် နမ့်ဖတ်ကာကို KIA သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2024/01/25/378940.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2024-01-15 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ နမ့်ဖတ်ကာရွာမှ တပ်စခန်းကို KIA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=13 August 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813185914/https://myanmar-now.org/mm/news/48162/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-25 |title=ကွတ်ခိုင် နမ့်ဖတ်ကာရွာ တပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/kia-seized-junta-namphetka-01252024060824.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>စစ်ကောင်စီကမူ နမ့်ဖတ်ကာ အခြေစိုက် ခလရ - ၁၂၃ ကို KIA က မသိမ်းနိုင်သေးကြောင်း တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး ဝဘ်ဆိုက် စာမျက်နှာမှတဆင့် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက် တွင် ချက်ချင်း တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နမ့်ဖတ်ကာ စခန်းသိမ်း တိုက်ပွဲအကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ ရေးသားချက်များသည် သတင်းအမှားများသာ ဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-16 |title=ကွတ်ခိုင်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်ရင်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seize-kutkai-military-camp-01162024024353.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်း == === ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ (၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အပြီးသတ်) === ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစောပိုင်းဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ '''ရှုခင်းသာဗျူဟာစခန်း'''ကို TNLA က ၅ ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက်  တာမိုးညဲ ဒေသတွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်(မြောက်ပိုင်း)၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ဒေသတို့တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ တပ်မတော်မှ ဆောင်ရွက်နေမှုအခြေအနေများ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/rmpnnynymeaakpiung-rkhiungpnnyny-kyaapnnyny-liungkeaadesttiuttng-ttiukpaiphcpaamu-akheanenngpttskr |access-date=2026-05-15 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကုန်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ်ခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဗျူဟာမြောက်လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ဖြစ်ကြသည့် တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (TNLA) နှင့် မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) တို့က အဓိက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ တိုက်ပွဲမစတင်မီ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း၌ပင် တာမိုးညဲပြည်သူ့စစ်ဌာနချုပ်၊ မုံးစီးဒေသတပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပေါ်ရှိ ကွတ်ခိုင်ပြည်သူ့စစ်ရုံးချုပ်တို့ကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တာမိုးညဲရှိ စစ်တပ် တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရေ ရာနှင့်ချီ၍ တိုက်ခိုက်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်တပ်ဘက်က အလူးအလဲခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တာမိုးညဲဒေသရှိ တပ်မတော်တပ်ရင်းအား Drop Bomb အလုံးရာကျော်ချ၍ တိုက်ခိုက်နေသ​ဖြင့် ခုခံလျက်ရှိပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အမြန်ဆုံးကာကွယ်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်နေဟု နစက ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/284051 |access-date=2026-05-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> တိုက်ပွဲ၏ အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်သော ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကုန်း တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗျူဟာကုန်းသည် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး အမြောက်တပ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများပါဝင်သော အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် တပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်သည် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ နမ့်ဖက်ကာ၊ တာမိုးညဲ၊ မုံးစီးဒေသရှိ တပ်စခန်းများကို ကွပ်ကဲနေသည့် ဗျူဟာမှူး၏ အထိုင်ချတပ်စခန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း မဟာမိတ်တပ်များက ဒရုန်းများ၊ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးမှ ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကောင်စီဘက်မှလည်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သဖြင့် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များအတွင်းရှိ နေအိမ်များစွာ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ကွတ်ခိုင်နှင့် မူဆယ်အကြားရှိ နမ့်ဖက်ကာရွာအနီး အမှတ် (၁၂၃) ခြေလျင်တပ်ရင်းကို ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) က ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတိုက်ပွဲတွင် KIA တပ်မဟာ (၃)၊ (၅) နှင့် (၆) တို့မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများကြောင့် ဒေသခံများ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဤတိုက်ပွဲများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန်အရေးပါသော စစ်ဆင်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-01-01 |title=ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို သိမ်းနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=9 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251109164948/https://myanmar-now.org/mm/news/47615/ |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အနောက်ဘက် အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ '''ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာတပ်စခန်း'''သည် TNLA ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ၏ ထိုးစစ်ကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ လက်နက်ချခဲ့သည်။ အဆိုပါဗျူဟာကုန်းမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၃၀၀ ကျော်သည် အလံဖြူထောင်၍ အလင်းဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့ပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ နံနက်အစောပိုင်းတွင် လက်နက်စွန့်ကာ လားရှိုးမြို့ရှိ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (ရမခ) သို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-05-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ညီနောင်သုံးဖွဲ့က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ တွင် ယမန်နေ့ ည ၁၁ နာရီခန့်၌ ကွတ်ခိုင်ဗျူဟာကို မဟာမိတ်တပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့်အတူ သိန္နီမြို့ရှိ စကခ (၁၆) နောက်တန်းဌာနချုပ်ကိုလည်း ထိုနေ့မှာပင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ဤအောင်မြင်မှုကြောင့် TNLA သည် ဗျူဟာမှူး အထိုင်ချရာ အမြှောက်တပ်၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းနှင့် အခိုင်အမာတည်ဆောက်ထားသော တပ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ကွတ်ခိုင်မြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ရပ်များ == ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရှမ်းမြောက်တွင် စစ်တပ်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုများခဲ့ပြီး စစ်တပ်၊ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ (AA,TNLA,MNDAA) အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) တပ်များ သွားလာလှုပ်ရှားသည့်မြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2025-01-29 |title=မြေပြင်တပ်တွေ ပွတ်တိုက်မှု ဖြေရှင်းမယ်လို့ TNLA နဲ့ KIA ပြော (ရုပ်/သံ) |url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/01/29/396482.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> TNLA သည်၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ အမှတ် ၂၄၁၊ ၂၄၂၊ ၄၅ ခြေလျင်တပ်ရင်းများနှင့် အမှတ် ၂၄၇ အမြောက်တပ်ရင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။သို့သော် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး မြို့ပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်ဖြစ်သည့် MNDAA က တပ်စွဲခဲ့သည်။အလားတူ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ KIA ၏ တောင်ပိုင်းတိုင်းဆက်ဆံရေးရုံး ဖွင့်လှစ်ထားဖူးသော ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ ကချင်စာပေအဖွဲ့ (ကွတ်ခိုင်) နေရာကို KIA ကလည်း နေရာပြန်ယူတပ်စွဲခဲ့သည်။TNLA သည် မြို့ပေါ်အုပ်ချုပ်ရေးကို အဓိကတာဝန်ယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့လုပ်ဆောင်မည့်အကြောင်း မဟာမိတ်တပ်များကို အသိပေးခဲ့သည်။ MNDAA ကလည်း ရပ်ကွက်ရုံးများနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအချို့တွင် တပ်စွဲကာ လမ်းပြင်ခြင်း၊ ယာဉ်လမ်းကြောင်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ခိုးမှု၊ မူးယစ်ဆေးမှုများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၏ ပွတ်တိုက်မှုများသည် တစ်စတစ်စဖြင့် ပိုမို ကြီးမားလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-04-23 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့တွင် KIA, TNLA အပြင် MNDAA လည်း တပ်စွဲနေရာယူထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=14 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251114121103/https://myanmar-now.org/mm/news/51488/ |url-status=dead }}</ref> === KIA နှင့် TNLA အကြားတင်းမာခြင်းများ === ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက် တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်အချို့၌ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိ KIA တပ်ဖွဲ့က နေရာယူ တပ်စွဲခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် နံနက်တွင် မြို့ခံ ကချင်ဒေသခံတချို့နှင့်အတူ ကချင်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးနေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ရာတွင် TNLA က ကချင်အလံများ လိုက်လံ ဖြုတ်သိမ်းပြီး တားဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-02-14 |title=TNLA ထိန်းချုပ်ထားတဲ့နယ်မြေမှာ ဒေသခံတွကိုခွဲခြားဆက်ဆံနေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/02/14/ld1-117/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref>ဤသို့ဖြင့် KIA နှင့် TNLA အကြား ကွတ်ခိုင်တွင် တင်းမာမှုစတင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် ဧပြီ ၁၅ ရက်တွင် TNLA နှင့် KIA အကြား ဆက်ဆံရေးရုံးပြဿနာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ထိုဖြစ်ရပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ရပ်ကွက်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို TNLA က သင်္ကြန်ကာလအတွင်း ယာယီပိတ်ခိုင်းခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်စာရင်းများ တောင်းယူခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။TNLAက KIA ဆက်ဆံရေးရုံးကို ပိတ်ပစ်ရန်အထိ ဖိအားပေးအကျပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=LuduNwayOo |date=2024-04-14 |title=ကွတ်ခိုင်ရှိ KIO/KIA ရုံး မနက်ဖြန်နောက်ဆုံးထားဖယ်ပေးရန် TNLA ပြောလာဟု ကချင်စစ်ရေး သတင်းရင်းမြစ်ပြော |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |access-date=2026-05-15 |website=LuduNwayOo |language=my-MM |archive-date=22 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240522203700/https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/04/14/90711/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-04-15 |title=ကွတ်ခိုင်အခြေစိုက် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးပိတ်ဖို့ TNLA တောင်းဆို |url=https://burmese.voanews.com/a/kia-tnla-shan/7570303.html |access-date=2026-05-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> <ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |first=မြတ်ပန်း |date=2024-02-13 |title=ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့မှာ TNLA နှင့် KIA ဆက်ဆံရေးတင်းမာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=17 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251117032213/https://myanmar-now.org/mm/news/49182/ |url-status=dead }}</ref> ၂၀၂၅ နှစ်စပိုင်းတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖက်ကာမြို့အနီး၌ KIA နှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား နယ်မြေဆိုင်ရာ အငြင်းပွားပြီး လက်ဝှေ့ထိုးယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့်ဖြစ်စဥ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ထိုဖြစ်စဥ်က အောက်ခြေတပ်ဖွဲ့များကြား ကြီးမားသည့်တင်းမာမှုအစ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-03-09 |title=ကွတ်ခိုင်- KIA နဲ့ TNLA ကြားကပဋိပက္ခနဲ့ ပြည်သူ့အသံ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cdjyrg9ven3o |access-date=2026-05-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ် ၇ ရက်တွင် အင်အား ၁၀၀ ခန့်ပါသည့် KIA တပ်များ ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းသို့ ဝင်ရာက်ရန် ကြိုးစားရာတွင်လည်း တင်းမာမှုများသည် ပိုမိုကြီးမားသွားခဲ့သည်။မြို့ပေါ်ရှိ KIA ဆက်ဆံရေးရုံးမှ ဝန်ထမ်းများကို TNLA က နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုပြဿနာသည် ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များအထိ ကြီးမားသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-03-11 |title=ကွတ်ခိုင်တွင် KIA ဆက်ဆံရေးရုံးဖွင့်လိုပါက ညှိနှိုင်းရန် TNLA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=15 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250915121805/https://myanmar-now.org/mm/news/61655/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2025-03-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ထဲမှ KIA တပ်များ TNLA ဖယ်ရှား |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/03/08/398333.html |access-date=2026-05-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> === TNLA နှင့် MNDAA အကြားတင်းမာခြင်းများ === {{main|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်နှင့် တာမိုးညဲအကြားရှိ မော်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုအနီးတွင် TNLA နှင့် MNDAA နှစ်ဖက်ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွားကာ သေနတ်ပစ်ဖောက်မှုများအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက် တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးစီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ပြိန်းခမ်းကျေးရွာအနီးရှိ ရွှေလုပ်ကွက်တစ်ခုတွင် KIA နှင့် MNDAA တို့ ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ KIAအဖွဲ့ဝင် (၁)ဦး အပါအဝင် (၅)သေဆုံးခဲ့ပြီး၊အဆိုပါရွှေလုပ်ကွက်တွင် ရွှေတူးဖော်နေသော တရုတ်လူမျိုးများအား KIAက ဆက်မတူးဖော်ရန်သွားပြောစဉ် စကားနားမထောင်ရာမှ အချင်းဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/67c87577c0f7691ec86cb563 |access-date=2026-05-15 |website=www.npnewsmm.com}}</ref>ထိုကဲ့သို့သော တင်းမာမှုများသည် တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထိန်းချုပ်ထားသော ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၁၄ ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ဒရုန်းများအပါအဝင် လက်နက်ကြီးများဖြင့် မြေပြင်တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်ပြီး ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ထိုအရာသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်  MNDAA ဘက်က CCTV ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို TNLA က တားဆီးခဲ့သည့် ဖေဖော်ဝါရီလ စစ်ရေးတင်းမာခဲ့မှု ဖြစ်စဥ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=TNLA ထိန်းချုပ် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ထိုးစစ်ဆင် |url=https://burmese.dvb.no/post/750368 |access-date=2026-05-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ MNDAA တပ်ဖွဲ့က CCTV များ တပ်ဆင်ခဲ့မှုနှင့် ပတ်သက်၍ MNDAAနှင့် TNLA တပ်ဖွဲ့ကြား ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ခဲ့သည်။နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA ရုံးများအား TNLA က ပိတ်သိမ်းခိုင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-16 |title=မဟာမိတ် TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73375/ |access-date=2026-05-15 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref>ထို့နောက် ရှမ်းမြောက် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာများတွင် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) က တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် အလံများ အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် MNDAA တပ်ဖွဲ့သည် တအာင်းစာဖြင့် ရေးသားထားသော ရွာအဝင်ဆိုင်းဘုတ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့သည့်အပြင်၊ ကျေးရွာရှိ စာသင်ကျောင်းများတွင်လည်း တအာင်းအလံများ မထောင်ရန်နှင့် ကျောင်းဆိုင်းဘုတ်များတွင် တအာင်းစာများ မရေးသားရန် ပြောဆိုတားမြစ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-04-27 |title=ကွတ်ခိုင်မှာ တအာင်းစာ‌ပေနဲ့အလံသုံးခွင့် ကိုးကန့်ကပိတ်ပင်ထား |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/04/27/ld1-321/ |access-date=2026-05-15 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] l1ludhrz2dd1fxn7s744kfphxp2ebzd 0 285952 1034304 1032100 2026-05-27T20:02:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034304 wikitext text/x-wiki {{Short description|အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် အသက်ရှင်လျက် မွေးဖွားသူ စုစုပေါင်းအရေအတွက်}}[[File:Crude Birth Rate Map by Country.svg|thumb|နိုင်ငံအလိုက် မွေးနှုန်းကြမ်းပြ မြေပုံ]] '''မွေးဖွားနှုန်း''' ('''Birth rate''') ကို '''လူတိုးနှုန်း''' (natality) နှင့် '''မွေးနှုန်းကြမ်း''' (crude birth rate) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး သတ်မှတ်ကာလတစ်ခုအတွင်း လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် အသက်ရှင်လျက် [[ကလေးမွေးခြင်း|လူသားမွေးဖွားမှု]] စုစုပေါင်းအရေအတွက်ကို ထိုကာလ၏ နှစ်အလိုက် အရှည်ဖြင့် စားထားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Definitions and Notes - The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/references/definitions-and-notes/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20210109091000/https://www.cia.gov/the-world-factbook/references/definitions-and-notes/ |url-status=dead |archive-date=9 January 2021 |access-date=2023-04-05 |website=www.cia.gov}}</ref> အသက်ရှင်လျက် မွေးဖွားသူဦးရေကို ပုံမှန်အားဖြင့် အထွေထွေ မွေးဖွားမှု မှတ်ပုံတင်ခြင်းစနစ် သို့မဟုတ် [[သန်းခေါင်စာရင်း]]များမှ ရယူသည်။ မွေးဖွားနှုန်းကို (သေဆုံးနှုန်းနှင့် [[ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခြင်း|ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှု]]နှုန်းများနှင့်အတူ) လူဦးရေတိုးပွားနှုန်း တွက်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ခန့်မှန်းခြေ ပျမ်းမျှလူဦးရေကို နှစ်လယ်လူဦးရေအဖြစ် ယူနိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=http://econ.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/DATASTATISTICS/0,,contentMDK:20451597~pagePK:64133150~piPK:64133175~theSitePK:239419,00.html |title=Data - Population and Demographic Indicators |website=econ.worldbank.org |access-date=2017-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170227062555/http://econ.worldbank.org/WBSITE/EXTERNAL/DATASTATISTICS/0,,contentMDK:20451597~pagePK:64133150~piPK:64133175~theSitePK:239419,00.html |archive-date=27 February 2017 }}</ref><ref>See "[[Fertility rates]]"; Economic Geography Glossary at University of Washington</ref> အကြမ်းသေဆုံးနှုန်းကို မွေးနှုန်းကြမ်း (CBR) မှ နုတ်လိုက်သောအခါ ရလဒ်မှာ သဘာဝတိုးပွားနှုန်း (RNI) ဖြစ်သည်။<ref name="worldbank1">{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.CBRT.IN |title=Birth rate, crude (per 1,000 people) &#124; Data &#124; Table |publisher=Data.worldbank.org |access-date=17 October 2011}}</ref> ၎င်းသည် (ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုမပါဝင်သော) လူဦးရေပြောင်းလဲမှုနှုန်းနှင့် ညီမျှသည်။<ref name="worldbank1" /> စုစုပေါင်း (အကြမ်း) မွေးဖွားနှုန်းကို—ပုံမှန်အားဖြင့် လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် မွေးဖွားမှုအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး—အသက်အပိုင်းအခြားအလိုက် သတ်မှတ်ထားသောနှုန်းများ (အသက်အုပ်စုတစ်ခုစီရှိ လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင်၊ သို့မဟုတ် ပို၍များသောအားဖြင့် အမျိုးသမီး ၁,၀၀၀ လျှင် မွေးဖွားမှုဦးရေ) နှင့် ခွဲခြားထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.answers.com/topic/birth-rate |title=birthrate: Definition from |publisher=Answers.com |access-date=17 October 2011}}</ref> အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် "birth rate" ဟူသော ဝေါဟာရကို ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ပထမဆုံး သိရှိရသည်။<ref>{{Cite web |title=Definition of Birthrate |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/birthrate |access-date=2023-04-05 |website=www.merriam-webster.com |language=en}}</ref> {| class="wikitable" style="float:right; margin:0.5em 0 0.5em 1em; text-align:left; clear:both" |+ကမ္ဘာ့သမိုင်းဝင်နှင့် ခန့်မှန်းခြေ မွေးနှုန်းကြမ်းများ (၁၉၅၀–၂၀၅၀) <br /><small>UN, medium variant, 2019 rev.</small><ref>{{cite web |url=http://data.un.org/Data.aspx?q=world+population&d=PopDiv&f=variableID%3A53%3BcrID%3A900 |title=UNdata: Crude birth rate (per 1,000 population) |date=17 June 2019 |website=UNdata |publisher=United Nations |access-date=29 January 2020}}</ref> |- !ခုနှစ်များ!!CBR!!ခုနှစ်များ!!CBR |- |၁၉၅၀–၁၉၅၅|| align="center" |၃၆.၉||၂၀၀၀–၂၀၀၅|| align="center" |၂၁.၀ |- ||၁၉၅၅–၁၉၆၀|| align="center" |၃၅.၄||၂၀၀၅–၂၀၁၀|| align="center" |၂၀.၃ |- ||၁၉၆၀–၁၉၆၅|| align="center" |၃၅.၂||၂၀၁၀–၂၀၁၅|| align="center" |၁၉.၅ |- ||၁၉၆၅–၁၉၇၀|| align="center" |၃၄.၀||၂၀၁၅–၂၀၂၀|| align="center" |၁၈.၅ |- ||၁၉၇၀–၁၉၇၅|| align="center" |၃၁.၄||၂၀၂၀–၂၀၂၅|| align="center" |၁၇.၅ |- ||၁၉၇၅–၁၉၈၀|| align="center" |၂၈.၅||၂၀၂၅–၂၀၃၀|| align="center" |၁၆.၆ |- ||၁၉၈၀–၁၉၈၅|| align="center" |၂၇.၇||၂၀၃၀–၂၀၃၅|| align="center" |၁၆.၀ |- ||၁၉၈၅–၁၉၉၀|| align="center" |၂၇.၄||၂၀၃၅–၂၀၄၀|| align="center" |၁၅.၅ |- ||၁၉၉၀–၁၉၉၅|| align="center" |၂၄.၂||၂၀၄၀–၂၀၄၅|| align="center" |၁၅.၀ |- ||၁၉၉၅–၂၀၀၀|| align="center" |၂၂.၂||၂၀၄၅–၂၀၅၀|| align="center" |၁၄.၆ |} ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှမွေးဖွားနှုန်းမှာ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၇ ဦး ဖြစ်သည်။ သေဆုံးနှုန်းမှာ ၁,၀၀၀ လျှင် ၇.၉ ဦး ဖြစ်သည်။<ref name="Staff 2024">{{cite web |date=2024 |url = https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/#people-and-society |archive-url = https://web.archive.org/web/20210126032610/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/world/#people-and-society |url-status = dead |archive-date = 26 January 2021 |title=CIA World Factbook.}}</ref> ထို့ကြောင့် RNI မှာ ၀.၉၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ပျမ်းမျှမွေးဖွားနှုန်းမှာ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ အဆိုအရ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၉.၆၁၁ ဦး ရှိပြီး<ref>{{cite web |url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.CBRT.IN?end=2014&start=1976 |title=Birth rate, crude (per 1,000 people) &#124; Data |website=Data.worldbank.org |access-date=2017-03-11 |archive-date=31 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220331194419/https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.CBRT.IN?end=2014&start=1976 |url-status=dead }}</ref> CIA ၏ အဆိုအရ စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၉.၁၅ ဦး ရှိသည်။<ref>{{cite web |title=FIELD LISTING :: BIRTH RATE |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2054.html |work=Central Intelligence Agency - The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=4 June 2012 |author=Staff |year=2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211213638/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2054.html |archive-date=11 December 2007 }}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၂၀.၀၉ ဦးနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။<ref>{{cite web|title=FIELD LISTING - BIRTH RATE |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2054.html |work=Central Intelligence Agency - The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |access-date=1 November 2012 |author=Staff |date=6 Dec 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071211213638/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2054.html |archive-date=11 December 2007 }}</ref> ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၀ ဦးမှ ၂၀ ဦးအထိ မွေးဖွားနှုန်းကို နိမ့်သည်ဟု သတ်မှတ်ပြီး ၁,၀၀၀ လျှင် ၄၀ ဦးမှ ၅၀ ဦးအထိကို မြင့်သည်ဟု သတ်မှတ်သည်။<ref>{{cite web |date=2015-03-24 |title=Fertility and Birth Rates |url=http://www.childtrends.org/?indicators=fertility-and-birth-rates |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526190803/http://www.childtrends.org/?indicators=fertility-and-birth-rates |archive-date=26 May 2016 |access-date=2016-05-17 |website=Child Trends |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၇ ဦးနှုန်းဖြင့် ပျမ်းမျှမွေးဖွားနှုန်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် ခန့်မှန်းခြေ ၄.၃ ဦး သို့မဟုတ် တစ်မိနစ်လျှင် ၂၆၀ ဦးခန့် မွေးဖွားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်စက္ကန့်လျှင် လူနှစ်ဦး သို့မဟုတ် တစ်မိနစ်လျှင် ၁၂၁ ဦးခန့် သေဆုံးသည်။<ref name="Staff 2024" /> ၁၉၅၀ ခုနှစ်များမှစ၍ ကမ္ဘာ့မွေးဖွားနှုန်းနှင့် သေဆုံးနှုန်းသည် အချိန်နှင့်အမျှ ယေဘုယျအားဖြင့် ကျဆင်းလာခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်း [[၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှု|COVID-19 ကပ်ရောဂါ]]ကာလအတွင်း ပိုလျှံသေဆုံးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့သေဆုံးနှုန်း မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=The Debate over Falling Fertility |url=https://www.imf.org/en/publications/fandd/issues/2025/06/the-debate-over-falling-fertility-david-bloom |access-date=2026-02-18 |website=IMF |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Tupy |first=Marian L. |last2=Bailey — |first2=Ronald |date=2023-03-01 |title=Global Death Rate Is Falling |url=https://humanprogress.org/trends/global-death-rate-is-falling/ |access-date=2026-02-18 |website=Human Progress |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |author=United Nations |title=14.9 million excess deaths associated with the COVID-19 pandemic in 2020 and 2021 |url=https://www.un.org/en/desa/149-million-excess-deaths-associated-covid-19-pandemic-2020-and-2021 |access-date=2026-02-18 |website=United Nations |language=en}}</ref> == နိုင်ငံရေး == [[File:Familiy Planning Ethiopia (bad effects).jpg|thumbnail|[[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ]]တွင် မိသားစုစီမံကိန်း မရှိခြင်းနှင့် [[ကလေး]]များ၊ [[မွေးကင်းစ]]များ များပြားလွန်းခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများကို ပြသထားသော ဆိုင်းဘုတ်]] မွေးဖွားနှုန်းသည် နိုင်ငံတော်အစိုးရများအတွက် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာနှင့် မူဝါဒချမှတ်ရသည့် ကိစ္စရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့သော အစိုးရများ ([[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]နှင့် [[မလေးရှားနိုင်ငံ|မလေးရှား]]တို့ အပါအဝင်) သည် ငွေကြေးမက်လုံးများ သို့မဟုတ် မိခင်အသစ်များအတွက် ပံ့ပိုးကူညီရေးဝန်ဆောင်မှုများ ပေးအပ်ခြင်းဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် မွေးဖွားနှုန်းကို လျှော့ချရန် မူဝါဒများရှိသည် (ဥပမာ၊ ၁၉၇၉ မှ ၂၀၁၅ အထိ အသက်ဝင်ခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ တစ်အိမ်ထောင်လျှင် [[ကလေးတစ်ဦး မူဝါဒ]])။ မွေးနှုန်းကြမ်းကို တိုးမြှင့်ရန် မူဝါဒများကို မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒများ (pro-natalist policies) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး မွေးနှုန်းကြမ်းကို လျှော့ချရန် မူဝါဒများကို မွေးဖွားနှုန်းလျှော့ချရေးမူဝါဒများ (anti-natalist policies) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]နှင့် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]တို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင် [[ပဋိသန္ဓေ တားဆီးခြင်း|သန္ဓေတားခြင်း]]ဆိုင်ရာ ပိုမိုကောင်းမွန်သော သတင်းအချက်အလက်နှင့် ၎င်း၏ရရှိနိုင်မှုကဲ့သို့သော အကျပ်ကိုင်မှုမရှိသည့် ဆောင်ရွက်ချက်များမှ ရလဒ်ကောင်းများ ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသမီးများကို ဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်ချက်များ၏ ရှေ့တန်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခြင်းသည် မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်လားဟူသော ဆွေးနွေးမှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် အစိုးရမူဝါဒများသည် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများ၊ လိင်နှင့် [[မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး]]တို့ကို မြှင့်တင်ခြင်းဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းကို လျှော့ချရန် အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မြင့်မားသော မွေးဖွားနှုန်းများသည် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ၊ [[ပျမ်းမျှသက်တမ်း]] နိမ့်ပါးခြင်း၊ လူနေမှုအဆင့်အတန်းနိမ့်ပါးခြင်း၊ အမျိုးသမီးများအတွက် [[လူမှုအဆင့်အတန်း]] နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာရေးအဆင့်နိမ့်ပါးခြင်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ [[လူဦးရေအကူးအပြောင်း]] သီအိုရီက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသည် [[စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု]]နှင့် လူမှုရေးပြောင်းလဲမှုကို ကြုံတွေ့ရသည်နှင့်အမျှ ၎င်း၏လူဦးရေတိုးပွားမှုသည် ကျဆင်းလာပြီး မွေးဖွားနှုန်းများသည် ညွှန်ပြချက်တစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်ဟု ယူဆသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ]]၊ [[ဗူးခရက်မြို့|ဘူခါရက်စ်]]၌ ကျင်းပသော [[ကမ္ဘာ့လူဦးရေညီလာခံ]]တွင် [[အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေး|အမျိုးသမီးရေးရာကိစ္စများ]]သည် အတော်အတန် အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ မိသားစုအစီအစဉ်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၃၇ နိုင်ငံက ကမ္ဘာ့လူဦးရေဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်စီမံချက်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် နိုင်ငံအများအပြားသည် [[ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း]]ကို ဆန့်ကျင်စဉ်တွင် [[သန္ဓေတားဆေး]]နှင့် [[ကွန်ဒုံး]]ကဲ့သို့သော ခေတ်သစ် [[ပဋိသန္ဓေ တားဆီးခြင်း|သန္ဓေတားခြင်း]] နည်းလမ်းများကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ လူဦးရေဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများအပြင် အမျိုးသမီးများကို ဆွေးနွေးမှုတွင် ပါဝင်စေလိုသော ဆန္ဒတို့ကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး အမျိုးသမီးများ၏ အဆင့်အတန်းမြှင့်တင်ရေး၊ မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်၊ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရေရှည်တည်တံ့သော လူမှုစီးပွားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် ဆောင်ရွက်ချက်များ လိုအပ်ကြောင်း သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.childtrends.org/?indicators=fertility-and-birth-rates|title=Fertility and Birth Rates|date=2015-03-24|website=Child Trends|language=en-US|access-date=2016-05-17|archive-date=26 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160526190803/http://www.childtrends.org/?indicators=fertility-and-birth-rates}}</ref> == လူဦးရေထိန်းချုပ်ခြင်း == {{Main article|လူသားလူဦးရေစီမံကိန်း}} ၂၀ ရာစုတွင် အာဏာရှင်အစိုးရများစွာသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အတင်းအကျပ် စွက်ဖက်မှုများဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းကို တိုးမြှင့်ရန် သို့မဟုတ် လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ နာမည်ဆိုးဖြင့် အကျော်ကြားဆုံး [[မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေး]] မူဝါဒများထဲမှတစ်ခုမှာ ၁၉၆၇-၁၉၉၀ ခုနှစ်များအတွင်း [[ကွန်မြူနစ်ရိုမေးနီးယား]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် [[နီကိုလေး ချောင်ရှက်စ်ကူး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းနှင့် သန္ဓေတားခြင်းကို ဥပဒေပြင်ပ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများအတွက် ပုံမှန်ကိုယ်ဝန်စစ်ဆေးခြင်း၊ [[ကလေးမရှိသူများအပေါ် အခွန်စည်းကြပ်ခြင်း]]နှင့် ကလေးမရှိသူများကို ဥပဒေအရ ခွဲခြားဆက်ဆံခြင်းတို့ ပါဝင်သော အလွန်ပြင်းထန်သည့် မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ဤမူဝါဒကို ရုပ်ရှင်နှင့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များတွင် ပုံဖော်ထားသည် (ဥပမာ ''[[4 Months, 3 Weeks and 2 Days]]'' နှင့် ''[[Children of the Decree]]'')။ ဤမူဝါဒများသည် နှစ်အနည်းငယ်ကြာ မွေးဖွားနှုန်းကို ယာယီမြင့်တက်စေခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် [[တရားမဝင်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း]] ပိုမိုအသုံးပြုလာမှုကြောင့် ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://humupd.oxfordjournals.org/content/16/6/590 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110405080027/http://humupd.oxfordjournals.org/content/16/6/590 |archive-date=2011-04-05 |title=Europe the continent with the lowest fertility &#124; Human Reproduction Update &#124; Oxford Academic |website=Humupd.oxfordjournals.org |access-date=2017-03-11}}</ref><ref>{{cite journal|author1=Mihai Horga |author2=Caitlin Gerdts |author3=Malcolm Potts |url=http://jfprhc.bmj.com/content/39/1/2.full |title=The remarkable story of Romanian women's struggle to manage their fertility &#124; Journal of Family Planning and Reproductive Healthcare |journal=Journal of Family Planning and Reproductive Health Care |date=January 2013 |volume=39 |issue=1 |pages=2–4 |doi=10.1136/jfprhc-2012-100498 |pmid=23296845 |s2cid=21089643 |access-date=2017-03-11|doi-access=free }}</ref> ချောင်ရှက်စ်ကူး၏ မူဝါဒသည် တရားမဝင်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချမှုများကြောင့် အမျိုးသမီး ၉,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရပြီး<ref name="Kligman short">Kligman, Gail. "Political Demography: The Banning of Abortion in Ceausescu's Romania". In Ginsburg, Faye D.; Rapp, Rayna, eds. ''Conceiving the New World Order: The Global Politics of Reproduction.'' Berkeley, CA: University of California Press, 1995 :234-255. Unique Identifier : AIDSLINE KIE/49442.</ref> ကလေးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ရန် မတတ်နိုင်သော မိဘများက [[ရိုမေးနီးယားမိဘမဲ့ဂေဟာများ]]တွင် ထားရှိခဲ့ရသည့် ကလေးအများအပြား၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် (မိဘမဲ့ဂေဟာများစွာ ပိတ်သိမ်းလိုက်ပြီး ကလေးများ လမ်းပေါ်ရောက်သွားချိန်) [[လမ်းပေါ်ကလေးများ]]၊ နေအိမ်များနှင့် ကျောင်းများတွင် [[လူပြည့်ကျပ်ခြင်း]]တို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဤပြင်းထန်သော မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒသည် နောင်တွင် [[ရိုမေးနီးယားတော်လှန်ရေး]]ကို ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းကို ဖြုတ်ချကာ [[နီကိုလေးနှင့် အယ်လီနာ ချောင်ရှက်စ်ကူးတို့ကို တရားစီရင်ခြင်း#ကွပ်မျက်ခြင်း|ကွပ်မျက်ခဲ့သည့်]] မျိုးဆက်တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite book|title=Freakonomics|last=Levitt & Dubner|first=Steven & Stephen|publisher=Penguin Group|year=2005|isbn=978-0-14-101901-7|location=London|page=107}}</ref> ချောင်ရှက်စ်ကူး၏ မွေးဖွားနှုန်းမြှင့်တင်ရေးမူဝါဒနှင့် လုံးဝဆန့်ကျင်ဘက်မှာ ၁၉၇၈ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အသက်ဝင်ခဲ့သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ [[တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ကလေးတစ်ဦးမူဝါဒ]]ဖြစ်ပြီး [[အတင်းအဓမ္မ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း]]ကဲ့သို့သော အလွဲသုံးစားမှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-18435126 |title=China forced abortion photo sparks outrage - BBC News |work=BBC News |date=14 June 2012 |access-date=2017-03-11}}</ref> ဤမူဝါဒသည် နိုင်ငံအတွင်း [[လိင်အလိုက်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း]] အလေ့အထနှင့် မညီမျှသော [[လိင်အချိုး]]ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟုလည်း အပြစ်တင်ခံရသည်။ တင်းကျပ်သော မိသားစုအရွယ်အစား ကန့်သတ်ချက်များနှင့် သားယောက်ျားလေးများကို ပိုမိုနှစ်သက်မှုတို့ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် သမီးမိန်းကလေးများမှာ မိဘများအတွက် သားယောက်ျားလေးရရှိရန် အခွင့်အရေးကို ဆုံးရှုံးစေသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် မလိုလားအပ်သူများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် လိင်သိရှိနိုင်သည့် နည်းပညာများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်း တိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ တစ်အိမ်ထောင်လျှင် ကလေးတစ်ဦးမူဝါဒသည် တဖြည်းဖြည်း တစ်အိမ်ထောင်လျှင် သားတစ်ဦးမူဝါဒအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။<ref name="Bulte, Heerink, & Zhang, 2011">{{cite journal |last1=Bulte |first1=E |last2=Heerink |first2=N |last3=Zhang |first3=X |title=China's one-child policy and 'the mystery of missing women': ethnic minorities and male-biased sex ratios. |journal=Oxford Bulletin of Economics and Statistics |year=2011 |volume=73 |issue=1 |pages=0305–9049 |doi=10.1111/j.1468-0084.2010.00601.x |s2cid=145107264}}</ref> နိုင်ငံများစွာတွင် လွန်ခဲ့သောဆယ်စုနှစ်များအတွင်း မွေးဖွားနှုန်း တည်ငြိမ်စွာ ကျဆင်းလာရခြင်းမှာ [[သန္ဓေတားဆေး]]များ ရရှိနိုင်မှု၊ ပညာရေးကို ညီတူညီမျှ ရရှိနိုင်မှုနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းများ တိုးမြှင့်လာမှုတို့ကြောင့်သာမက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ နောက်ခံအမျိုးမျိုးရှိသည့် အမျိုးသမီးများသည် ကလေးနည်းနည်းသာ ယူရန် ရွေးချယ်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book|title=People Quake|last=Pearse|first=Fred|publisher=Eden Project Books|year=2010|isbn=978-1-905811-34-2|location=London|pages=P131}}</ref><ref name=":0" /> ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သော ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မတိုင်မီကထက် အမျိုးသမီးများသည် ကလေးနှစ်ဦး (သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍) ယူနိုင်ခြေ နည်းပါးလာသည်ဟု သြစတြေးလျ လူဦးရေပညာရှင် [[ဂျွန် ကောလ်ဒ်ဝဲလ် (လူဦးရေပညာရှင်)|ဂျက် ကောလ်ဒ်ဝဲလ်]]က ဆိုသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် အမျိုးသမီးများသည် ကွန်ဒုံးနှင့် သန္ဓေတားဆေးကဲ့သို့သော သန္ဓေတားပစ္စည်းများကို စိတ်အားထက်သန်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။{{Citation needed|date=September 2022}} ယင်းလေ့လာမှုက မိသားစုစီမံကိန်းကို မည်သည့်နေရာတွင်မဆို လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ပြီး လက်ခံနိုင်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ ကောလ်ဒ်ဝဲလ်က စိုက်ပျိုးရေးတိုးတက်မှုများက လုပ်သားလိုအပ်ချက်ကို လျော့နည်းစေသည်ဟုလည်း ယုံကြည်သည်။ လယ်ထွန်ရန် မလိုအပ်သော ကလေးများသည် ပိုလျှံလာပြီး ပညာရေး အနည်းငယ် လိုအပ်လာသောကြောင့် မိသားစုများ သေးငယ်လာကာ အမျိုးသမီးများ အလုပ်လုပ်နိုင်ပြီး ပိုမိုမြင့်မားသော ရည်မှန်းချက်များ ရှိလာကြသည်။<ref>{{Cite book|title=People Quake|last=Pearse|first=Fred|publisher=Eden Project Books|year=2010|isbn=978-1-905811-34-2|location=London|pages=P133–136}}</ref> အခြားသော အကျပ်ကိုင်မှုမရှိသည့် မိသားစုစီမံကိန်းမူဝါဒ ဥပမာများမှာ အီသီယိုးပီးယား၊ [[ထိုင်း]]နှင့် [[အင်ဒိုနီးရှား]]တို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[မြန်မာ]]နိုင်ငံသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူများ၏ ဘဝကဏ္ဍတိုင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ထားသော တင်းကျပ်သည့် စစ်အာဏာရှင်အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။{{Citation needed|date=February 2024}} ဗိုလ်ချုပ်များသည် နိုင်ငံ၏လူဦးရေကို နှစ်ဆတိုးစေလိုခဲ့သည်။ သူတို့၏အမြင်တွင် အမျိုးသမီးများ၏အလုပ်မှာ နိုင်ငံ၏လုပ်သားအင်အားကို ဖြည့်တင်းရန် ကလေးများမွေးဖွားပေးရန်ဖြစ်သောကြောင့် မိသားစုစီမံကိန်းကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် ဤမူဝါဒကို ဆန့်ကျင်ခဲ့ပြီး [[သြစတြေးလျအမျိုးသားတက္ကသိုလ်]]မှ ပီတာ မက်ဒေါ်နယ်က ၎င်းသည် အိမ်နီးချင်း ထိုင်းနိုင်ငံမှ ခိုးသွင်းလာသော သန္ဓေတားပစ္စည်းများ၏ [[မှောင်ခိုဈေးကွက်]]တစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာစေသည်ဟု ငြင်းခုံသည်။<ref>{{Cite book|title=People Quake|last=Pearse|first=Fred|publisher=Eden Project Books|year=2010|isbn=978-1-905811-34-2|location=London|pages=P136}}</ref> ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ [[အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ]] ပြီးဆုံးပြီး ငါးနှစ်အကြာတွင် အီရန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အလျင်မြန်ဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားသော မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။ တော်လှန်ရေးနေရာတွင် စားသုံးသူဝါဒနှင့် အနောက်တိုင်းဆန်မှုက အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ တီဗီများနှင့် ကားများနှင့်အတူ ကွန်ဒုံးနှင့် သန္ဓေတားဆေးများ ပါလာခဲ့သည်။ အီရတ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်သားများ မွေးထုတ်ပေးရန် မျှော်လင့်ခံခဲ့ရသည့် အမျိုးသမီးမျိုးဆက်တစ်ခုရှိခဲ့သော်လည်း နောက်မျိုးဆက်တွင် အမျိုးသမီးများသည် အသစ်တွေ့ရှိသော ဇိမ်ခံပစ္စည်းအချို့ကို ခံစားရန် ရွေးချယ်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအတွင်း အီရန်အမျိုးသမီးများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကလေး ၈ ဦးခန့် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ယင်းအချိုးကို သဘောထားတင်းမာသော အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတ [[မက်မွတ် အဟ်မဒီနီဂျဒ်]]က ပြန်လည်အသက်သွင်းလိုခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ အီရန်၏ မွေးဖွားနှုန်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၇ ဦးဖြစ်သည်။ အချို့သော လေ့လာသူများက ၎င်းကို [[အစ္စလာမ်မစ်တန်ဖိုးများရှိသောနိုင်ငံများ]]အပေါ် အမျိုးသမီးများအတွက် လွတ်လပ်မှုဆိုင်ရာ အနောက်တိုင်းတန်ဖိုးများ၏ အောင်ပွဲဟု ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite book|title=People Quake|last=Pearse|first=Fred|publisher=Eden Project Books|year=2010|isbn=978-1-905811-34-2|location=London|pages=P137–139}}</ref> အစ္စလာမ်ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များသည် အခြားသော မူဆလင်နိုင်ငံများရှိ အမျိုးသမီးများအပေါ်တွင်လည်း သြဇာလွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးလာသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀ အတွင်း တူရကီ၏ အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးဦးရေ [[စုစုပေါင်းမျိုးပွားနှုန်း|မျိုးပွားနှုန်း]]သည် ၄.၀၇ မှ ၂.၀၈ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။ တူနီးရှားသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးဦးရေ ၄.၈၂ မှ ၂.၁၄ သို့ ကျဆင်းခဲ့ပြီး မော်ရိုကိုတွင် ၅.၄ မှ ၂.၅၂ သို့ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.worldometers.info/world-population/australia-population/|title=worldmeters|last=Staff|date=22 October 2016|website=www.worldmeters.info|access-date=2016-10-22}}</ref> ကက်သလစ်ဘာသာ အများစုကိုးကွယ်ရာ [[လက်တင်အမေရိက]]တွင်လည်း မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှု လမ်းကြောင်းများ တွေ့မြင်ရသည်။ ဘရာဇီးအမျိုးသမီးများသည် လွန်ခဲ့သော ၂၅ နှစ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကလေးထက်ဝက်သာ မွေးဖွားကြသည်- အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၇ ဦးနှုန်းဖြစ်သည်။ ဗာတီကန်သည် အခြားသော သဘောထားတင်းမာသော ကက်သလစ်နိုင်ငံများရှိ အမျိုးသမီးများအပေါ် ယခုအခါ သြဇာလွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးလာသည်။ မက္ကဆီကို၊ အယ်လ်ဆာဗေဒို၊ အီကွေဒေါ၊ နီကာရာဂွါ၊ ကိုလံဘီယာ၊ ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ပီရူးနိုင်ငံများအားလုံးသည် တူညီသောကာလအတွင်း မျိုးပွားနှုန်း သိသိသာသာ ကျဆင်းမှုကို တွေ့ခဲ့ရပြီး အားလုံးသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးခြောက်ဦးကျော်မှ သုံးဦးအောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်သည် ဘရာဇီးအမျိုးသမီး လေးဆယ်ရာခိုင်နှုန်းသည် ကလေးမွေးဖွားပြီးနောက် သားကြောဖြတ်ခြင်း (sterilised) ခံယူရန် ရွေးချယ်ကြသည်။ အချို့လေ့လာသူများက ၎င်းကို ကက်သလစ်တန်ဖိုးများရှိသော နိုင်ငံများအပေါ် အမျိုးသမီးများအတွက် လွတ်လပ်မှုဆိုင်ရာ ခေတ်သစ်အနောက်တိုင်းတန်ဖိုးများ၏ အောင်ပွဲဟု ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite book|title=People Quake|last=Pearse|first=Fred|publisher=Eden Project Books|year=2010|isbn=978-1-905811-34-2|location=London|pages=P140}}</ref> == {{anchor|Birth rate in different countries}}နိုင်ငံအလိုက် မွေးဖွားနှုန်းများ == CIA ၏ ''[[The World Factbook]]'' အရ၊<ref>{{Cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2127.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20070613002952/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2127.html|archive-date=13 June 2007|title=The World Factbook – Central Intelligence Agency|website=www.cia.gov|access-date=2018-12-14}}</ref> မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံမှာ နိုင်ဂျာဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၆.၄၉ ဦးမွေးဖွားကာ မွေးဖွားနှုန်းအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံမှာ [[ထိုင်ဝမ်]]ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၁၃ ဦးမွေးဖွားသည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ (မွေးဖွားနှုန်းမှာ ၁,၀၀၀ လျှင် ၃၆ ဦးရှိစဉ်) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ကမ္ဘာ့မွေးဖွားနှုန်းသည် ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၆ ဦး ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref name=":0">{{cite web |url=http://www.uneca.org/eca_programmes/food_security_and_sustainability/programme_overview/population/fertility/crude_world.htm |title=Crude Birth Rates – The World and its Major Regions, 1950–2050 |publisher=uneca.org |access-date=17 October 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110816073652/http://www.uneca.org/eca_programmes/food_security_and_sustainability/programme_overview/population/fertility/crude_world.htm |archive-date=16 August 2011 }}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်အထိ နိုင်ဂျာတွင် လူဦးရေတစ်ထောင်လျှင် ၄၉.၄၄၃ ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.CBRT.IN?end=2014&locations=NE&start=1976 |title=Birth rate, crude (per 1,000 people) &#124; Data |website=Data.worldbank.org |access-date=2017-03-11}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် လူဦးရေတစ်ထောင်လျှင် ၈ ဦးဖြင့် ကမ္ဘာ့မွေးဖွားနှုန်းအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.CBRT.IN?end=2014&locations=JP&start=1976 |title=Birth rate, crude (per 1,000 people) &#124; Data |website=Data.worldbank.org |access-date=2017-03-11}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၁၂၆ သန်းရှိပြီး<ref>{{cite web|url=http://populationpyramid.net/japan/2016/ |title=Population Pyramid of Japan in 2016 |website=Populationpyramid.net |access-date=2017-03-11}}</ref> နိုင်ဂျာတွင် ၂၁ သန်းရှိသော်လည်း<ref>{{cite web|url=http://populationpyramid.net/niger/2016/ |title=Population Pyramid of Niger in 2016 |website=Populationpyramid.net |access-date=2017-03-11}}</ref> နှစ်နိုင်ငံစလုံးတွင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ ကလေးမွေးဖွားမှု ၁ သန်းခန့် ရှိခဲ့သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံ === မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကလေး(၂)ယောက်နှုန်းခန့်သာ မွေးဖွားနေခြင်းဖြစ်၍ နိုင်ငံ၏ ကလေးမွေးနှုန်းသည် မိဘနှစ်ပါးကို ပြန်လည်အစား ထိုးသည့် Replacement level fertility သို့ ရောက်ရှိနေသည်။ <ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/62cd078f2b0422056505bee8 |access-date=2026-05-17 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> ===ဆာဟာရအောက်ပိုင်း အာဖရိက=== [[ဆာဟာရအောက်ပိုင်း အာဖရိက]] ဒေသသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ [[နိုင်ဂျာ]]၊ [[မာလီ]]၊ [[ယူဂန်ဒါ]]၊ [[ဇမ်ဘီယာ]]နှင့် [[ဘူရွန်ဒီ]]တို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးနိုင်ငံများဖြစ်သည်။<ref name="cia.gov">{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20070613004100/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/rankorder/2054rank.html |archive-date=13 June 2007 |title=The World Factbook – Central Intelligence Agency |website=Cia.gov |access-date=2017-03-11}}</ref> ဤသည်မှာ [[ဝင်ငွေနှင့် မျိုးပွားနှုန်း|မျိုးပွားနှုန်း-ဝင်ငွေ ဝိရောဓိ]]၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ဤနိုင်ငံများသည် အလွန်ဆင်းရဲသောကြောင့် ထိုနိုင်ငံများရှိ မိသားစုများတွင် ကလေးများစွာရှိခြင်းသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေပုံရသည်။ ဝင်ငွေနှင့် မျိုးပွားနှုန်းကြား ပြောင်းပြန်ဆက်နွယ်မှုကို လူဦးရေ-စီးပွားရေး ''"[[ဝိရောဓိ]]"'' ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ဩဇာညောင်းသော [[သောမတ်စ် မားလ်သတ်စ်]]က အကြံပြုခဲ့သည့်အတိုင်း ပိုမိုများပြားသော အရင်းအမြစ်များသည် သားသမီးပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင်မှုကို ဖြစ်စေမည်ဟူသော အယူအဆကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{citation|url=http://www.econlib.org/library/Malthus/malPlong.html|title=An Essay on the Principle of Population|first=Thomas Robert|last=Malthus|year=1826|place=London|publisher=John Murray|edition=6|archive-url=https://web.archive.org/web/20130828222107/http://www.econlib.org/library/Malthus/malPlong.html|archive-date=28 August 2013}}</ref> ===အာဖဂန်နစ္စတန်=== [[အာဖဂန်နစ္စတန်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၁ ခုမြောက် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး အာဖရိကမဟုတ်သောနိုင်ငံများအနက် မွေးဖွားနှုန်းအမြင့်ဆုံးလည်းဖြစ်သည် (၂၀၁၆ ခုနှစ်အထိ)။<ref name="cia.gov" /> အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လျင်မြန်သောလူဦးရေတိုးပွားမှုသည် လူဦးရေတည်ငြိမ်မှုကို ဟန့်တားပြီး မိခင်နှင့် မွေးကင်းစကလေးကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်သောအခါ ပြဿနာတစ်ရပ်ဟု ယူဆသည်။<ref name="eurasianet.org">{{cite web|url=http://www.eurasianet.org/node/64019 |title=Afghanistan: Population Boom Threatens Stabilization Chances |website=EurasiaNet.org |date=2011-08-09 |access-date=2017-03-11}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.irinnews.org/news/2008/07/14/high-birth-rate-killing-mothers-infants-unfpa-expert |title=IRIN &#124; High birth rate killing mothers, infants - UNFPA expert |website=Irinnews.org |date=2008-07-14 |access-date=2017-03-11}}</ref> မိသားစုကြီးများထားရှိရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ ရိုးရာဓလေ့၊ ဘာသာရေး၊ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးတို့၏ မတူညီသော အခန်းကဏ္ဍများနှင့် သားယောက်ျားလေးများစွာ ရရှိလိုသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆန္ဒတို့ ပါဝင်သည်။<ref name="eurasianet.org" /><ref>{{cite web |url=https://womennewsnetwork.net/2012/05/29/afghanistan-large-families/ |title=AFGHANISTAN: Large families encouraged by culture as well as religion &#124; Women News Network / WNN Global |website=Womennewsnetwork.net |date=29 May 2012 |access-date=2017-03-11 |archive-date=8 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308133614/https://womennewsnetwork.net/2012/05/29/afghanistan-large-families/ }}</ref> === ဩစတြေးလျ === သမိုင်းကြောင်းအရ [[ဩစတြေးလျ]]သည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၃.၁၄ ဦးအထိ အမြင့်ဆုံးသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး မျိုးပွားနှုန်းမှာ အတော်အတန်နိမ့်ကျခဲ့သည်။<ref name="Staff">{{cite web |url=http://www.worldometers.info/world-population/australia-population/ |title=Australian Population (Live) |date=23 October 2016 |work=Worldometers.info |access-date=23 October 2016}}</ref> ယင်းနောက်တွင် ကျဆင်းမှုတစ်ခု ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အလယ်လောက်အထိ ကျဆင်းမှုကို ပြောင်းပြန်လှန်ရန် တစ်ကြိမ်တည်း ငွေကြေးမက်လုံးတစ်ရပ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည့်အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က [[ဟောင်းဝါဒ်အစိုးရ]]သည် မီးဖွားခွင့်အစား မွေးကင်းစကလေးတိုင်း၏ မိဘများအား ဝင်ငွေစစ်ဆေးမှုမရှိသော 'မီးဖွားခွင့်ထောက်ပံ့ကြေး' (Maternity Payment) ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ 'Baby Bonus' ဟု သိကြသော ဤထောက်ပံ့ကြေးမှာ ကလေးတစ်ဦးလျှင် သြစတြေးလျဒေါ်လာ ၃,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သြစတြေးလျဒေါ်လာ ၅,၀၀၀ အထိ မြင့်တက်ခဲ့ပြီး အရစ်ကျ ၁၃ ကြိမ်ခွဲ၍ ပေးချေခဲ့သည်။<ref name="McCrindle" /> ဩစတြေးလျ၏ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၂၈ နှစ်အတွင်း အနိမ့်ဆုံး ၅.၂% သို့ ရောက်ရှိနေချိန်တွင် ထိုစဉ်က ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး [[ပီတာ ကော့စတယ်လို]]က ထို့ထက်ပို၍ နိမ့်ကျရန် အခွင့်အလမ်းရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျအတွက် စီးပွားရေးမျှော်မှန်းချက်ကောင်းများနှင့်အတူ ကော့စတယ်လိုက လူဦးရေကို တိုးချဲ့ရန် အချိန်ကောင်းဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ခဲ့ပြီး မိသားစုတိုင်းတွင် "အမေ့အတွက်တစ်ယောက်၊ အဖေ့အတွက်တစ်ယောက်နှင့် နိုင်ငံအတွက်တစ်ယောက်" ဟူ၍ ကလေးသုံးယောက်ရှိသင့်သည်ဟူသော ၎င်း၏ကျော်ကြားသည့် ပြောဆိုချက်ဖြင့် ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/7.30/content/2004/s1261874.htm |work=[[ABC TV (Australian TV channel)|ABC TV]] |first=Maxine |last=McKew |date=9 December 2004 |publisher=[[abc.net.au]] |agency=[[Australian Broadcast Commission]] |access-date=23 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161023200443/http://www.abc.net.au/7.30/content/2004/s1261874.htm |archive-date=23 October 2016 |title=Economy will nurture population growth: Costello }}</ref> ဩစတြေးလျ၏ မျိုးပွားနှုန်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၉၅ ဦးဖြင့် နှစ် ၃၀ အတွင်း အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း<ref name="Staff" /> [[အစားထိုးမျိုးပွားနှုန်းအောက်]]တွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးသတင်းအချက်အလက်ကုမ္ပဏီ IBISWorld မှ Phil Ruthven က မျိုးပွားနှုန်းမြင့်တက်မှုသည် ငွေကြေးမက်လုံးများထက် အချိန်ကာလနှင့် ပိုမိုဆက်စပ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ Generation X သည် ယခုအခါ အသက် ၂၅ မှ ၄၅ နှစ်ကြားဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးအများအပြားသည် အလုပ်အကိုင်အတွက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို နှစ်အနည်းငယ်ရွှေ့ဆိုင်းထားကြရာ နှစ်များကုန်ဆုံးလာပြီး ၎င်းတို့၏ ဇီဝနာရီများ တရွေ့ရွေ့လည်နေသည်ကို များစွာသောသူတို့က ခံစားမိလာကြသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.abc.net.au/pm/content/2007/s1963979.htm |work=[[abc.net.au|ABC Radio]] |first=Ashley |last=Hall |date=27 June 2007 |publisher=[[Australian Broadcast Commission]] |access-date=23 October 2016 |title=Costello takes credit for baby boom}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် Baby Bonus ကို Family Tax Benefit A ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် Baby Bonus သည် ဩစတြေးလျတွင် ၎င်း၏အမွေကို ချန်ထားရစ်ခဲ့သည်။<ref name="McCrindle">{{cite web |url=http://mccrindle.com.au/the-mccrindle-blog/the-baby-bonus-generation |work=The McCrindle Blog |date=15 May 2013 |access-date=23 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317163618/http://mccrindle.com.au/the-mccrindle-blog/the-baby-bonus-generation |archive-date=17 March 2016 |title=The Baby Bonus Generation |url-status=live }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ၏ မျိုးပွားနှုန်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၉၁ ဦးသို့ အနည်းငယ်သာ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref name="Staff" /> === ပြင်သစ် === [[ပြင်သစ်]]သည် မွေးဖွားနှုန်း ဆက်တိုက်ကျဆင်းပြီးနောက် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းက အနိမ့်ဆုံးအဆင့်များမှ မျိုးပွားနှုန်းကို မြှင့်တင်ရာတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။<ref name="Yi2016558">{{Cite journal|last=이(Yi)|first=문숙(Moun Souk)|date=Winter 2016|title=프랑스의 저출산 문제 해소 요인 (Resolved Factors to Low Fertility in France)|journal=한국콘텐츠학회논문지(Journal of the Korea Contents Association)|volume=16 |issue=1|page=558|doi=10.5392/jkca.2016.16.01.558|doi-access=free}}</ref> ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းမျိုးပွားနှုန်းသည် ၁.၆၆ အထိ နိမ့်ကျခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအလယ်တွင် အစိုးရ၏ တက်ကြွသော မိသားစုမူဝါဒကြောင့်ဟု ဆိုနိုင်ကာ ၎င်းသည် မြင့်တက်လာပြီး ၂၀၀၈ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ ပျမ်းမျှ ၂.၀ ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref name="Yi2016558" /> ပြင်သစ်သည် မွေးဖွားနှုန်းပြန်လည်တိုးတက်စေရန် အဓိကဆောင်ရွက်ချက်နှစ်ရပ်ဖြစ်သည့် မိသားစုအကျိုးခံစားခွင့်များ (''les allocations familiales'') နှင့် ဝင်ငွေခွန်၏ မိသားစုမြှောက်ဖော်ကိန်း (''le quotient familial'') တို့အပေါ် အခြေခံသည့် ခိုင်မာသော မက်လုံးပေးမူဝါဒကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="Yi2016561">{{Cite journal|last=이(Yi)|first=문숙(Moun Souk)|date=Winter 2016|title=프랑스의 저출산 문제 해소 요인 (Resolved Factors to Low Fertility in France)|journal=한국콘텐츠학회논문지(Journal of the Korea Contents Association)|volume=16 |issue=1|page=561}}</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးချိန်မှစ၍ ပြင်သစ်တွင် အစောပိုင်းမိသားစုမူဝါဒသည် ကလေးများစွာရှိသော မိသားစုကို ကလေးများက ထောက်ပံ့ရန် လိုအပ်သည့် မိသားစုအစဉ်အလာပေါ်တွင် အခြေခံထားသောကြောင့် တတိယမြောက်ကလေးသည် ကလေးများစွာရှိသော မိသားစုအတွက် မိသားစုထောက်ပံ့ကြေးများနှင့် ဝင်ငွေခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်များမှ အကျိုးခံစားခွင့်ရရှိစေသည်။<ref name="Yi2016561" /> ၎င်းသည် ကလေးသုံးဦးရှိသော မိသားစုများအား ကလေးမရှိသော အိမ်ထောင်စုများနှင့် တူညီသော လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ခံစားနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref name="Yi2016561" /> အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်ဝင်ငွေခွန်စနစ်သည် ကလေးမရှိသော တစ်ကိုယ်ရေအရွယ်ရောက်သူများထက် ကလေးရှိသော မိသားစုများကို ပိုမိုများပြားသော အခွန်သက်သာခွင့်များ ရရှိစေရန် ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name="Yi2016562">{{Cite journal|last=이(Yi)|first=문숙(Moun Souk)|date=Winter 2016|title=프랑스의 저출산 문제 해소 요인 (Resolved Factors to Low Fertility in France)|journal=한국콘텐츠학회논문지(Journal of the Korea Contents Association)|volume=16 |issue=1|page=562}}</ref> ဤဝင်ငွေခွန်စည်းကြပ်မှုစနစ်ကို ဝင်ငွေခွန်၏ မိသားစုမြှောက်ဖော်ကိန်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref name="Yi2016562" /> မိသားစုဆိုင်ရာအချက်၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ လူနေမှုအဆင့်အတန်းတူညီသည့်တိုင် ကလေးဦးရေများစွာရှိသော အိမ်ထောင်စုများသည် ပိုမိုသော အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်အကျိုးခံစားခွင့်များ ရရှိနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။<ref name="Yi2016562" /> ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှစ၍ အခွင့်အလမ်းညီမျှမှုရှိစေရန်အတွက် တစ်ကိုယ်ရေမိဘမိသားစုများနှင့် ဆင်းရဲသောမိသားစုများ၏ ကလေးများကဲ့သို့သော ထိခိုက်လွယ်သည့် မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ကူညီရန်ကို အာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။<ref name="Yi2016563">{{Cite journal|last=이(Yi)|first=문숙(Moun Souk)|date=Winter 2016|title=프랑스의 저출산 문제 해소 요인 (Resolved Factors to Low Fertility in France)|journal=한국콘텐츠학회논문지(Journal of the Korea Contents Association)|volume=16 |issue=1|page=563}}</ref> ထို့အပြင် အမျိုးသမီးအများအပြား လုပ်သားဈေးကွက်တွင် စတင်ပါဝင်လာသည်နှင့်အမျှ အစိုးရသည် ကလေးထိန်းခွင့်အတွက် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုနှင့် ကလေးထိန်းဌာနများဆိုင်ရာ မူဝါဒများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။<ref name="Yi2016563" /> ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အစိုးရသည် မိသားစုသုခချမ်းသာနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ အလုပ်သမားပါဝင်မှုကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ရွေးချယ်ခွင့်လွတ်လပ်မှုကို အာမခံရန်နှင့် တရားဝင်အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းကို လျှော့ချရန်အလို့ငှာ ကလေးနှစ်ဦးရှိသော အမျိုးသမီးများအတွက် မိဘပညာရေးထောက်ပံ့ကြေး (''l'allocation parentale d'éducation'') ကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။<ref name="Yi2016563" /> ထို့ပြင်- * နို့စို့ကလေးထိန်းထောက်ပံ့ကြေး၊ မိသားစုထောက်ပံ့ကြေးနှင့် ကလေးများစွာရှိသော မိသားစုအတွက် မိသားစုထောက်ပံ့ကြေး၊ နှင့် အစိတ်အပိုင်းများစွာပါသော မိသားစုပင်စင်အစီအစဉ်တို့လည်း ရှိသည်။<ref name="Yi2016564">{{Cite journal|last=이(Yi)|first=문숙(Moun Souk)|date=Winter 2016|title=프랑스의 저출산 문제 해소 요인 (Resolved Factors to Low Fertility in France)|journal=한국콘텐츠학회논문지(Journal of the Korea Contents Association)|volume=16 |issue=1|page=564}}</ref> * ဆေးကုသစရိတ်အားလုံး၊ ဆေးရုံတက်ကုသစရိတ်များ၊ ကိုယ်ဝန် ခြောက်လအကြာတွင် ကျခံသော ဆေးကုသစရိတ်များကို အမျိုးသားလူမှုဖူလုံရေးစနစ်ရှိ အမျိုးသားကျန်းမာရေးအာမခံ၏ ၁၀၀% အဖြစ် အကျုံးဝင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအာမခံစနစ်နှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် ဥပဒေအရ ခွင့်ရက်စနစ်တို့လည်း ရှိသည်။<ref name="Yi2016564" /> === ဂျာမနီ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် [[ဂျာမနီ]]၏ မွေးဖွားနှုန်းသည် ၁,၀၀၀ လျှင် ၈.၃ ဦးသာ ရှိပြီး ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်တို့ထက် နိမ့်ကျသည်။<ref>{{cite news |url=https://www.irishtimes.com/newspaper/health/2011/0809/1224302081071.html |newspaper=[[The Irish Times]] |title=Germany faces up to its kinder surprise |date=9 August 2011 |access-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111124072004/http://www.irishtimes.com/newspaper/health/2011/0809/1224302081071.html |archive-date=24 November 2011 |first=Ronan |last=McGreevy |url-status=live }}</ref> === အိုင်ယာလန် === ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် [[အိုင်ယာလန်]]၏ မွေးဖွားနှုန်းသည် ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၆.၅ ဦးဖြစ်သည် (အီးယူတွင် ဒုတိယအဆင့်ရှိနိုင်ငံဖြစ်သော ဗြိတိန်ထက် ၃.၅ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများသည်)။<ref>{{cite journal |first=Susan |last=Daly |url=http://www.thejournal.ie/ireland-has-one-of-highest-birth-and-lowest-death-rates-in-eu-189080-Jul2011/ |title=Ireland has one of highest birth and lowest death rates in EU |journal=[[Thejournal.ie]] |access-date=17 October 2011 |date=29 July 2011}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ၁,၀၀၀ လျှင် ၁၀.၅ ဦးသို့ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-10-31 |title=Births 2022 Vital Statistics Annual Report 2022 - Central Statistics Office |url=https://www.cso.ie/en/releasesandpublications/ep/p-vsar/vitalstatisticsannualreport2022/births2022/ |access-date=2026-01-19 |website=www.cso.ie |language=en}}</ref> === ဂျပန် === {{See also|ဂျပန်၏ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်မှု}} [[File:Japan Population by Age 1920-2010 with Projection to 2060.png|thumb|upright=0.9|[[ဂျပန်]]၏ သမိုင်းဝင်လူဦးရေ (၁၉၂၀–၂၀၁၀) နှင့် ခန့်မှန်းလူဦးရေ (၂၀၁၁–၂၀၆၀)]] ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် [[ဂျပန်]]သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် မွေးနှုန်းကြမ်း (ဆိုလိုသည်မှာ လူဦးရေ၏ အသက်ဖြန့်ဝေမှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမရှိသော) အနိမ့်ဆုံးဖြစ်ပြီး [[စိန့်ပီအဲရ်နှင့် မီကွီလွန်]]နှင့် [[မိုနာကို]]တို့ကသာ ပို၍နိမ့်ကျသော မွေးနှုန်းကြမ်းများရှိသည်။<ref name="cia.gov" /> ဂျပန်တွင် သက်ကြီးရွယ်အိုများသော်လည်း လူငယ်အနည်းငယ်သာရှိသော မညီမျှသည့် လူဦးရေရှိပြီး ကြီးမားသောပြောင်းလဲမှုများမရှိပါက အနာဂတ်တွင် ပိုမိုအစွန်းရောက်လာမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဂျပန်လူမျိုး အရေအတွက်တိုးလာကာ လက်မထပ်ရသေးဘဲ နေထိုင်ကြသည်- ၁၉၈၀ နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကြားတွင် လက်မထပ်ရသေးသော လူဦးရေရာခိုင်နှုန်းသည် ၂၂% မှ ၃၀% နီးပါးအထိ တိုးလာခဲ့ပြီး လူဦးရေသည် ဆက်လက်အသက်ကြီးရင့်လာကာ ၂၀၃၅ ခုနှစ်တွင် လူလေးဦးတွင် တစ်ဦးသည် ၎င်းတို့၏ ကလေးမွေးဖွားနိုင်သောနှစ်များအတွင်း အိမ်ထောင်မပြုတော့ပေ။<ref>{{cite news |last=Yoshida |first=Reiji |title=Japan's population dilemma, in a single-occupancy nutshell |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2015/12/31/national/social-issues/japans-population-dilemma-single-occupancy-nutshell/ |access-date=14 January 2016 |newspaper=[[The Japan Times]] |date=31 December 2015}}</ref> ဂျပန်လူမှုဗေဒပညာရှင် [[မဆဟီရို ယာမာဒါ (လူမှုဗေဒပညာရှင်)|မဆဟီရို ယာမာဒါ]]က အသက် ၂၀ ကျော် ၃၀ ကျော်အရွယ်တွင် မိဘများနှင့်အတူ ဆက်လက်နေထိုင်သော လက်မထပ်ရသေးသည့် အရွယ်ရောက်သူများအတွက် "[[ပါရာဆိုက်တစ်ကိုယ်ရေသမားများ]]" ဟူသော ဝေါဟာရကို တီထွင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Wiseman |first=Paul |url=http://usatoday30.usatoday.com/news/world/2004-06-02-japan-women-usat_x.htm |title=No sex please – we're Japanese |newspaper=[[usatoday.com]] |date=2 June 2004 |access-date=11 March 2017 |editor-first=Naoko |editor-last=Nishiwaki |publisher=[[Gannett Co. Inc.]]}}</ref> === တောင်ကိုရီးယား === {{More sources|section|date=May 2023}} ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် [[OECD|စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့]] (OECD) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးကတည်းက တောင်ကိုရီးယား၏ မျိုးပွားနှုန်းသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၁ ဦးသာ မွေးဖွားခဲ့ပြီး OECD နိုင်ငံများအနက် အနိမ့်ဆုံးမျိုးပွားနှုန်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite book |last=OECD |url=https://www.oecd-ilibrary.org/social-issues-migration-health/rejuvenating-korea-policies-for-a-changing-society_c5eed747-en |title=Rejuvenating Korea: Policies for a Changing Society |date=2019-10-28 |publisher=OECD |isbn=978-92-64-54179-5 |series=Gender Equality at Work |language=en |doi=10.1787/c5eed747-en|s2cid=241521471 }}</ref> နောက်ဆက်တွဲလေ့လာမှုများက ကိုရီးယားသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်စံချိန်ကို ချိုးဖျက်လိုက်ပြီး မျိုးပွားနှုန်းသည် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ကလေးတစ်ဦးအောက်သို့ ကျဆင်းသွားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ စုစုပေါင်းမျိုးပွားနှုန်းသည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ၄.၅၃ မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ၂.၀၆ သို့ သိသိသာသာကျဆင်းခဲ့ပြီး အစားထိုးမျိုးပွားနှုန်းအဆင့် ၂.၁၀ အောက်သို့ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ နိမ့်ကျသောမွေးဖွားနှုန်းသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များတွင် အရှိန်မြှင့်လာခဲ့ပြီး မျိုးပွားနှုန်းမှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ၁.၄၈၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၁.၂၃ သို့ ကျဆင်းခဲ့ကာ ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ၀.၇၂ သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=National Indicator System 지표상세정보 |url=https://www.index.go.kr/unify/idx-info.do?pop=1&idxCd=5061# |access-date=2024-10-22 |website=Statistics Korea}}</ref> တောင်ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း၏ ဥပမာတစ်ခုမှာ အိမ်ရာဈေးကွက်ဖြစ်သည်။ အိမ်ငှားသူများသည် အိမ်ဝယ်ရန်၊ ငှားရမ်းရန် သို့မဟုတ် Jeonse ငှားရမ်းမှုစနစ်ကို အသုံးပြုရန် ရွေးချယ်နိုင်သည်။ အိမ်ရှင်များသည် ငှားရမ်းသူများအား အာမခံငွေအဖြစ် အိမ်ခန်းတန်ဖိုး၏ ၇၀% အထိ ကြိုတင်ပေးသွင်းရန် တောင်းဆိုပြီး စာချုပ်သက်တမ်းအတွင်း (ပုံမှန်အားဖြင့် နှစ်နှစ်) အိမ်ငှားခအခမဲ့ နေထိုင်ခွင့်ရရှိသည်။ စာချုပ်သက်တမ်းကုန်ဆုံးချိန်တွင် အာမခံငွေကို အိမ်ငှားသူထံ ၁၀၀% ပြန်လည်ပေးအပ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ အိမ်ရှင်များသည် အာမခံငွေကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံပြီး အိမ်ခန်းတန်ဖိုးများ မြင့်တက်လာမှုအပေါ် မှီခိုအားထားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်းသည် အတိုးနှုန်းထက် ပိုမိုမြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ အိမ်ခန်းတန်ဖိုးများ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။ မကြာသေးမီက အစိုးရ၏ ကန့်သတ်ချက်များ (အိမ်ငှားသူများအား ဈေးကစားခြင်း၏ သားကောင်များမဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်သည်) သည် အိမ်ရှင်များအတွက် စာချုပ်သက်တမ်းတိုးခြင်းအပေါ် ရရှိနိုင်သော အမြတ်ကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite AV media |title=SOUTH KOREA Economy Crashing as Unique Jeonse Rental Market Implodes & Population Decline Continues |url=https://www.youtube.com/watch?v=9P-7difmPrE |access-date=2023-04-24 |via=[[YouTube]]}}</ref> တောင်ကိုရီးယားအစိုးရသည် မိဘများအား ငွေကြေးဆိုင်ရာ မက်လုံးများစွာ ပေးအပ်သည်၊<ref>{{Cite web |last=Rashid |first=Raphael |title=South Korea has so few babies it is offering new parents $10,500 |url=https://www.aljazeera.com/news/2023/4/12/south-korea-splashes-the-cash-in-scramble-to-fix-fertility-crisis |access-date=2023-04-24 |website=www.aljazeera.com |language=en}}</ref> သို့သော် မိခင်ရော ဖခင်ပါ မိဘအသစ်များစွာသည် မီးဖွားပြီးနောက်ပိုင်း မိဘခွင့်ရက်ကို အပြည့်အဝအသုံးချရန် ငြင်းဆန်ကြသည်။ အချို့ဖခင်များသည် "အမေခွင့်ရက်" ယူခြင်းအတွက် လှောင်ပြောင်ခံရမည်ကို ကြောက်ရွံ့ကြပြီး အလုပ်လုပ်ကိုင်သော မိဘနှစ်ဦးစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်းများတွင် "နောက်ကျကျန်ရစ်ခြင်း" ၏ အမည်းစက်ကို ကြောက်ကြသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ ကော်ပိုရိတ်လောကသည် မိသားစုလိုအပ်ချက်များကို အလွန်အလေးမထားပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကို ပြစ်မှုမြောက်ခြင်းမှ ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=South Korea: Abortion Decriminalized since January 1, 2021 |url=https://www.loc.gov/item/global-legal-monitor/2021-03-18/south-korea-abortion-decriminalized-since-january-1-2021/ |access-date=2023-04-24 |website=Library of Congress, Washington, D.C. 20540 USA}}</ref> ကွာရှင်းခြင်းသည် ကလေးမွေးဖွားမှုကို ဟန့်တားသည့် နောက်ထပ်အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကွာရှင်းမှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ် ၅၀ အတွင်း မြင့်တက်လာခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၇ ခုနှစ် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်း ([[၁၉၉၇ အာရှဘဏ္ဍာရေးအကျပ်အတည်း#တောင်ကိုရီးယား|IMF အကျပ်အတည်း]]) နောက်ပိုင်းတွင် မိသားစုများကို အထူးတလည် ထိခိုက်စေခဲ့သည်၊ အဘများသည် မိသားစုကို ငွေကြေးမထောက်ပံ့နိုင်သောကြောင့် မိသားစုကို စွန့်ခွာသွားကြသည်။ === ထိုင်ဝမ် === ၂၀၁၁ ခုနှစ် သြဂုတ်လတွင် ထိုင်ဝမ်အစိုးရက မျိုးပွားနှုန်းတိုးမြှင့်ရန် ချဉ်းကပ်နည်းများကို အစိုးရက အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော်လည်း ၎င်း၏မွေးဖွားနှုန်းသည် ယခင်နှစ်တွင် ကျဆင်းခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Sui |first=Cindy |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-pacific-14525525 |title=BBC News – Taiwanese birth rate plummets despite measures |work=BBC |date=15 August 2011 |access-date=17 October 2011}}</ref> === ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း === ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ [[အမျိုးသားစာရင်းအင်းရုံး]] (ONS) က ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၌ အသက်ရှင်လျက်မွေးဖွားမှု ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="guardian1">{{cite news |author=Press Association |author-link=Press Association |url=https://www.theguardian.com/society/2011/jul/13/more-midwives-birth-rate-40-year-high |title=Call for more midwives as birth rate reaches 40-year high |newspaper=[[The Guardian]] |location=UK |access-date=17 October 2011 |date=13 July 2011 |publisher=[[Guardian News & Media Limited]]}}</ref> ၎င်းသည် ယူကေတွင် နှစ် ၄၀ အတွင်း အမြင့်ဆုံးမွေးဖွားနှုန်းဖြစ်သည်။<ref name="guardian1"/> သို့သော် မွေးဖွားမှုနှင့် မွေးဖွားနှုန်းအတွက် ယူကေ၏ စံချိန်တင်နှစ်မှာ ၁၉၂၀ ခုနှစ်ဖြစ်သည် (ထိုစဉ်က ONS က "ခန့်မှန်းခြေ သန်း ၄၀ ခန့်ရှိသော လူဦးရေ" အတွက် မွေးဖွားမှု ၉၅၇,၀၀၀ ကျော်ကို အစီရင်ခံခဲ့သည်)။<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/magazine-16853368 |title=Go Figure: When was the real baby boom? |work=[[BBC News Magazine]] |first=Michael |last=Blastland |date=2 February 2012 |access-date=5 April 2012 |publisher=[[BBC]]}}</ref> === အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု === {{Multiple image|total_width=450 | image1= 1910- Fertility rate - United States.svg |caption1= နှစ်သုံးဆယ်ကြာ အတော်အတန်တည်ငြိမ်သော မွေးဖွားနှုန်းတစ်ခုပြီးနောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ အသက် ၁၅ နှစ်မှ ၄၄ နှစ်ကြား အမျိုးသမီး ၁၀၀ လျှင် အသက်ရှင်လျက်မွေးဖွားမှုဦးရေသည် ကျဆင်းမှုတစ်ရပ် ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။<ref name=NBCnews_20230112>{{cite news |last1=Bendix |first1=Aria |last2=Murphy |first2=Joe |title=The modern family size is changing. Four charts show how. |url=https://www.nbcnews.com/health/parenting/how-modern-us-family-size-changing-charts-map-rcna65421 |publisher=NBC News |date=January 12, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603171114/https://www.nbcnews.com/health/parenting/how-modern-us-family-size-changing-charts-map-rcna65421 |archive-date=June 3, 2023 |url-status=live }} NBC's Graphic: Joe Murphy. ● Bendix and Murphy cite {{cite journal |last1=Martinez |first1=Gladys M. |last2=Daniels |first2=Kimberly |title=Fertility of Men and Women Aged 15–49 in the United States: National Survey of Family Growth, 2015–2019 |journal=National Health Statistics Reports |url=https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr179.pdf |publisher=Centers for Disease Control and Prevention, National Center for Health Statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20230603171114/https://www.cdc.gov/nchs/data/nhsr/nhsr179.pdf |archive-date=June 3, 2023 |date=January 10, 2023 |issue=179 |pages=1–22 |pmid=36692386 |url-status=live}}</ref> | image2= 1965- Fertility rate - United States.svg |caption2= အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မျိုးပွားနှုန်းသည် ကျဆင်းသည့်လမ်းကြောင်းတွင် ရှိနေပြီး ယခုအခါ အစားထိုးနှုန်းဖြစ်သော ၂.၁ မွေးဖွားမှုအောက်တွင် ရှိသည်။<ref name=Axios_20240425>{{cite web |last1=Saric |first1=Ivana |title=Births dropped in 2023, ending pandemic baby boom |url=https://www.axios.com/2024/04/25/us-births-drop-2023 |publisher=Axios |archive-url=https://archive.today/20240427034626/https://www.axios.com/2024/04/25/us-births-drop-2023 |archive-date=April 27, 2024 |date=April 25, 2024 |url-status=live}} Axios credits CDC for data.</ref> }} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]တွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွင်း မွေးဖွားနှုန်းများ သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref name="KearneyLevinePardue2022">{{Cite journal|last1=Kearney|first1=Melissa S.|last2=Levine|first2=Phillip B.|last3=Pardue|first3=Luke|date=2022|title=The Puzzle of Falling US Birth Rates since the Great Recession|journal=Journal of Economic Perspectives|language=en|volume=36|issue=1|pages=151–176|doi=10.1257/jep.36.1.151|issn=0895-3309|doi-access=free}}</ref> မဟာစီးပွားရေးကျဆင်းမှုသည် အစောပိုင်းကာလတွင် ကျဆင်းမှုကို အထောက်အကူပြုခဲ့ပုံရသည်။<ref name="KearneyLevinePardue2022" /><ref>{{cite news|date=11 August 2011|title=Economic turmoil taking its toll on childbearing|work=USA Today|url=http://yourlife.usatoday.com/parenting-family/story/2011/08/CDC-Childbearing-today-much-like-Depression-era/49928146/1?csp=34news|access-date=17 October 2011}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုက ကျဆင်းမှုကို ဖြစ်စေသော အခြားစီးပွားရေး၊ မူဝါဒ သို့မဟုတ် လူမှုရေးဆိုင်ရာအချက်ကို မဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပါ။<ref name="KearneyLevinePardue2022" /> ကျဆင်းမှုသည် "ကလေးမွေးဖွားခြင်းအတွက် နှစ်သက်မှုများ၊ ဘဝအတွက် ရည်မှန်းချက်များနှင့် မိဘအုပ်ထိန်းမှုစံနှုန်းများတွင် ပြောင်းလဲမှုများ" ရှိခဲ့သောကြောင့် ကလေးမွေးဖွားသည့်အရွယ်ကို ဖြတ်သန်းလာသော မကြာသေးမီက အုပ်စုများ၏ ဘဝဦးစားပေးမှုများ ပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။<ref name="KearneyLevinePardue2022" /> [[ပြူးသုတေသနစင်တာ]]မှ လေ့လာမှုတစ်ခုက လူမျိုးနှင့် လူမျိုးနွယ်စုအလိုက် စီးပွားရေးအခက်အခဲများနှင့် မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုကြား ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဟစ်စပန်းနစ်များ (စီးပွားရေးကျဆင်းမှုဒဏ်ကို အထူးသဖြင့် ခံစားခဲ့ရသည်) သည် အထူးသဖြင့် ကော့ကေးရှင်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အကြီးမားဆုံးသော မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈-၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဟစ်စပန်းနစ်အမျိုးသမီးများအတွက် မွေးဖွားနှုန်း ၅.၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ အာဖရိကန်အမေရိကန်အမျိုးသမီးများအတွက် ၂.၄ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် လူဖြူအမျိုးသမီးများအတွက် ၁.၆ ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ ဟစ်စပန်းနစ်များကြားတွင် အတော်အတန်ကြီးမားသော မွေးဖွားနှုန်းကျဆင်းမှုများသည် အလုပ်အကိုင်များနှင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုဆိုင်ရာ ၎င်းတို့၏ အတော်အတန်ကြီးမားသော စီးပွားရေးကျဆင်းမှုများကို ထင်ဟပ်စေသည်။ အမျိုးသားကျန်းမာရေးစာရင်းအင်းစင်တာနှင့် အမေရိကန်သန်းခေါင်စာရင်းဗျူရိုတို့မှ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုထားသော စာရင်းဇယားများအရ ၂၀၀၇ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ဟစ်စပန်းနစ်များကြား အလုပ်အကိုင်နှုန်းသည် ၁.၆ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ် ကျဆင်းခဲ့ပြီး လူဖြူများအတွက် ၀.၇ အမှတ် ကျဆင်းမှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည်လည်း အလားတူပုံစံကို ပြသသည်— ဟစ်စပန်းနစ်များကြား အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းသည် ၂၀၀၇ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ၂.၀ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ် တိုးလာခဲ့ပြီး လူဖြူများအတွက် တိုးလာမှုမှာ ၀.၉ ရာခိုင်နှုန်းအမှတ်ဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက Pew Hispanic Center မှ အစီရင်ခံစာတစ်ခုက စီးပွားရေးကျဆင်းမှုစတင်ချိန်မှစ၍ ဟစ်စပန်းနစ်များသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုတွင် အကြီးမားဆုံးသော ဆုံးရှုံးသူများဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဟစ်စပန်းနစ်အိမ်ထောင်စုများသည် ၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ ၆၆% ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက လူမည်းအိမ်ထောင်စုများသည် ၎င်းတို့၏ ပျမ်းမျှချမ်းသာကြွယ်ဝမှု၏ ၅၃% ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး လူဖြူအိမ်ထောင်စုများသည် ၁၆% သာ ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last1=Livingston|first1=Gretchen|title=In a Down Economy, Fewer Births|url=http://www.pewsocialtrends.org/2011/10/12/in-a-down-economy-fewer-births/|website=Pew Research Center|date=12 October 2011|access-date=29 March 2017}}</ref> အခြားအကြောင်းအချက်များ (အမျိုးသမီးများ၏ လုပ်သားအင်အားပါဝင်မှု၊ သန္ဓေတားနည်းပညာနှင့် ပြည်သူ့မူဝါဒကဲ့သို့သော) သည် စီးပွားရေးပြောင်းလဲမှုက မျိုးပွားနှုန်းကို မည်မျှအကျိုးသက်ရောက်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ခက်ခဲစေသည်။ သုတေသနပြုချက်များအရ စီးပွားရေးကျဆင်းချိန်တွင် မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှု အများစုမှာ ကလေးမွေးဖွားခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းခြင်းဖြစ်ပြီး ကလေးနည်းနည်းမွေးရန် (သို့မဟုတ် လုံးဝမမွေးရန်) ဆုံးဖြတ်ချက်မဟုတ်ကြောင်း၊ စီးပွားရေးအခြေအနေကောင်းမွန်လာသောအခါ လူများသည် ၎င်းတို့၏ ကလေးမွေးဖွားရန်အစီအစဉ်များကို "အမီလိုက်" ရန် စီစဉ်ကြကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အသက်ငယ်သော အမျိုးသမီးများသည် အသက်ကြီးသော အမျိုးသမီးများထက် စီးပွားရေးအချက်များကြောင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းရန် အလားအလာပိုများပြီး အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့တွင် ကျန်ရှိသော မျိုးပွားနိုင်သည့်နှစ်များ ပိုမိုများပြားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.pewsocialtrends.org/2011/10/12/in-a-down-economy-fewer-births/?src=prc-headline |title=In a Down Economy, Fewer Births &#124; Pew Research Center |website=Pewsocialtrends.org |date=12 October 2011 |access-date=2017-03-11}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[အမေရိကန်အမျိုးသားကျန်းမာရေးအင်စတီကျု]]များက ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းသည် ဆက်လက်ကျဆင်းနေကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.nih.gov/news/health/jul2011/nichd-07.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20110710040320/http://www.nih.gov/news/health/jul2011/nichd-07.htm |archive-date=10 July 2011 |title=Federal report shows drop in adolescent birth rate, July 7, 2011 News Release – National Institutes of Health (NIH) |publisher=Nih.gov |date=7 July 2011 |access-date=17 October 2011}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းများသည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="Cdc.gov">{{cite web|url=https://www.cdc.gov/teenpregnancy/about/index.htm |title=About Teen Pregnancy |publisher=Cdc.gov |access-date=12 May 2015}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းများသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ကျဆင်းခဲ့သည် (၂၀၀၅ မှ ၂၀၀၇ အထိ တိုးလာမှုမှလွဲ၍)။<ref name="Cdc.gov"/> ဤကဲ့သို့သော ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်း တည်ငြိမ်စွာကျဆင်းနေမှုမှ နောက်ထပ်ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ၂၀၀၈ နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကြားတွင် အသက် ၁၅ မှ ၁၉ နှစ်ကြား ဆယ်ကျော်သက်များအတွက် မွေးဖွားနှုန်း ခြောက်ရာခိုင်နှုန်း ကျဆင်းခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။<ref name="Cdc.gov"/><!--This does not make sense.--> ဤသို့ကျဆင်းလာသော်လည်း အမေရိကန်၏ ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်းများသည် အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများထက် မြင့်မားနေဆဲဖြစ်သည်။<ref name="Cdc.gov"/> လူမျိုးရေးကွဲပြားမှုများသည် ဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားမှုနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှုန်းများကို အကျိုးသက်ရောက်သည်- အမေရိကန်အိန္ဒိယ/အလက်စကာဒေသခံ၊ ဟစ်စပန်းနစ်နှင့် ဟစ်စပန်းနစ်မဟုတ်သော လူမည်းဆယ်ကျော်သက်ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှုန်းများသည် ဟစ်စပန်းနစ်မဟုတ်သော လူဖြူဆယ်ကျော်သက်မွေးဖွားနှုန်း၏ နှစ်ဆကျော်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/features/dsTeenPregnancy/#source |title=CDC Data & Statistics &#124; Feature: Teen Birth Rates Declined Again in 2009 |publisher=Cdc.gov |date=1 July 2011 |access-date=17 October 2011}}</ref> ကလေးထောက်ပံ့ကြေး (child support) ကို တင်းကျပ်စွာ ကျင့်သုံးသော ပြည်နယ်များသည် လက်မထပ်ရသေးသော ဖခင်များကို ပေးချေစေရန် တင်းကျပ်မှုမရှိသော ပြည်နယ်များထက် လက်မထပ်ဘဲ မွေးဖွားမှု ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ နည်းပါးကြောင်း သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရလဒ်များအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၅၀ စလုံးသည် ထိပ်ဆုံးမှ ပဉ္စမအဆင့်ရှိ ပြည်နယ်ကဲ့သို့ အနည်းဆုံး ၎င်းတို့၏ ကျင့်သုံးမှုအားထုတ်ချက်များတွင် ကောင်းမွန်စွာလုပ်ဆောင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ၎င်းသည် တရားမဝင်မွေးဖွားမှုများ (out-of-wedlock births) တွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားဖွယ်ရှိသည်။<ref name="archive1">{{cite web|url=http://uwnews.org/article.asp?articleid=10608 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070505175913/http://uwnews.org/article.asp?articleid=10608 |archive-date=2007-05-05 |title=uwnews.org &#124; Tough child support laws may deter single men from becoming fathers, study finds &#124; University of Washington News and Information |access-date=2017-03-11}}</ref> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေတိုးပွားနှုန်းသည် သမိုင်းဝင်နိမ့်ကျသောအဆင့်တွင် ရှိနေပြီး အဓိကအားဖြင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်များနှင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ်များအတွင်း အမေရိကန်မွေးဖွားနှုန်းများသည် မှတ်တမ်းတင်ဖူးသမျှ အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Baby bust: U.S. births at record low|url=https://money.cnn.com/2013/09/06/news/economy/birth-rate-low/|archive-url=https://web.archive.org/web/20130909234738/http://money.cnn.com/2013/09/06/news/economy/birth-rate-low|url-status=dead|archive-date=9 September 2013|publisher=CNN|date=6 September 2014}}</ref> ၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မွေးဖွားနှုန်းနိမ့်ကျရခြင်းမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သော စီးပွားရေးကျဆင်းမှုကြောင့်ဟု ယူဆနိုင်ပြီး ယင်းကျဆင်းမှုက မိသားစုများအား ကလေးမွေးဖွားခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းစေခဲ့ပြီး အမေရိကန်သို့ လာရောက်သော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ နည်းပါးလာခဲ့သည်။ [[The Economist]] ၏အဆိုအရ ၂၀၁၀-၂၀၁၄ ခုနှစ်များတွင် အမေရိကန်၏ မွေးဖွားနှုန်းများသည် အမေရိကန်လူဦးရေ၏ အရွယ်အစားကို ထိန်းသိမ်းထားရန် လုံလောက်သော မြင့်မားမှု မရှိခဲ့ပါ။<ref>{{cite news|title= Population gains at near-historic lows|url=https://www.washingtonpost.com/local/district-population-booms-in-2013/2013/12/30/1ac8515e-7162-11e3-9389-09ef9944065e_story.html?hpid=z4|newspaper=The Washington Post|date=19 April 2014}}</ref><ref>{{cite web|title=U.S. Birth Rate Not High Enough To Keep Population Stable|url=https://www.huffingtonpost.com/2012/08/15/us-birth-rate_n_1779960.html|work=The Huffington Post|date=19 April 2014}}</ref> ထိုကာလမှစ၍ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူဦးရေစာရင်း#အရေးကြီးကိန်းဂဏန်းများ|မွေးဖွားနှုန်း]] (လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် မွေးဖွားမှု) သည် အကြမ်းဖျင်း ၁၂ မှ ၁၀ ဝန်းကျင်သို့ ထပ်မံကျဆင်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=National Population Totals and Components of Change: 2020-2024 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-national-total.html |access-date=2025-02-17 |website=US Census Bureau |language=en}}</ref> == မွေးဖွားနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်သည့် အကြောင်းအချက်များ == {{Main|မျိုးပွားနှုန်းဆိုင်ရာအချက် (လူဦးရေစာရင်း)}} [[File:2018 UN Human Development Report.svg|thumb|[[လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း]] မြေပုံ။ အရောင်ရင့်လေ ပိုမြင့်လေဖြစ်သည်။ HDI မြင့်မားသောနိုင်ငံများတွင် များသောအားဖြင့် မွေးဖွားနှုန်းနိမ့်ကျပြီး [[ဝင်ငွေနှင့်မျိုးပွားနှုန်း|မျိုးပွားနှုန်း-ဝင်ငွေ ဝိရောဓိ]]ဟု သိကြသည်။]] လူဦးရေတစ်ခု၏ မွေးဖွားနှုန်းများကို လွှမ်းမိုးသည့် ရှုပ်ထွေးသောနည်းလမ်းများဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်သော အကြောင်းအချက်များစွာရှိသည်။ [[ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံ]]များသည် [[ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ]]များထက် မွေးဖွားနှုန်း နိမ့်ကျသည် ([[ဝင်ငွေနှင့်မျိုးပွားနှုန်း]] ကိုကြည့်ပါ)။ မိဘတစ်ဦး၏ ကလေးဦးရေသည် နောင်မျိုးဆက်တစ်ခုစီမှ လူတစ်ဦးစီတွင် နောက်ဆုံးတွင် ရရှိမည့် ကလေးဦးရေနှင့် ခိုင်မာစွာ ဆက်စပ်နေသည်။<ref name="Murphy2013">{{cite journal|last1=Murphy|first1=Michael|title=Cross-National Patterns of Intergenerational Continuities in Childbearing in Developed Countries|journal=Biodemography and Social Biology|volume=59|issue=2|year=2013|pages=101–126|issn=1948-5565|doi=10.1080/19485565.2013.833779|pmc=4160295|pmid=24215254}}</ref> မျိုးပွားနှုန်းတိုးမြင့်မှုနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းအချက်များတွင် [[ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းမှု]]၊<ref>{{Cite journal | doi = 10.1353/sof.0.0000| pmid = 19672317| title = Religiosity and Fertility in the United States: The Role of Fertility Intentions| journal = Social Forces| volume = 86| issue = 3| pages = 1163–1188| year = 2008| last1 = Hayford | first1 = S. R.| last2 = Morgan | first2 = S. P.| pmc = 2723861}}</ref> ကလေးမွေးဖွားရန် ရည်ရွယ်ချက်၊<ref>{{cite web|url=http://www.ssb.no/en/forskning/discussion-papers/_attachment/182990?_ts=146a3818d38|author1=Lars Dommermuth |author2=Jane Klobas |author3=Trude Lappegård |title=Differences in childbearing by time frame of fertility intention. A study using survey and register data from Norway|year=2014}} Part of the research project Family Dynamics, Fertility Choices and Family Policy (FAMDYN)</ref> နှင့် မိခင်ဆိုင်ရာ ပံ့ပိုးမှုတို့ ပါဝင်သည်။<ref name="SchaffnitSear2014">{{cite journal|last1=Schaffnit|first1=S. B.|last2=Sear|first2=R.|title=Wealth modifies relationships between kin and women's fertility in high-income countries|journal=Behavioral Ecology|volume=25|issue=4|year=2014|pages=834–842|issn=1045-2249|doi=10.1093/beheco/aru059|doi-access=free}}</ref> မျိုးပွားနှုန်းကျဆင်းမှုနှင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းအချက်များတွင် [[ဝင်ငွေနှင့်မျိုးပွားနှုန်း|ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု]]၊ ပညာရေး၊<ref name=rai2013>{{cite journal|title=Regression Analysis of Collinear Data using r-k Class Estimator: Socio-Economic and Demographic Factors Affecting the Total Fertility Rate (TFR) in India.|journal=Journal of Data Science|year=2013|volume=11|last1=Rai|first1=Piyush Kant|last2=Pareek|first2=Sarla|last3=Joshi|first3=Hemlata|url=http://www.jds-online.com/file_download/394/JDS-1130.pdf|archive-date=25 November 2019|access-date=17 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20191125111417/http://www.jds-online.com/file_download/394/JDS-1130.pdf|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://blogs.worldbank.org/health/female-education-and-childbearing-closer-look-data|title=Female Education and Childbearing: A Closer Look at the Data|last=Pradhan|first=Elina|date=2015-11-24|website=Investing in Health|language=en|access-date=2019-03-10}}</ref><ref>{{Cite journal|last1=Lutz|first1=Wolfgang|last2=Goujon|first2=Anne|last3=Kebede|first3=Endale|date=2019-02-19|title=Stalls in Africa's fertility decline partly result from disruptions in female education|journal=Proceedings of the National Academy of Sciences|language=en|volume=116|issue=8|pages=2891–2896|doi=10.1073/pnas.1717288116|issn=0027-8424|pmid=30718411|pmc=6386713|bibcode=2019PNAS..116.2891K |doi-access=free}}</ref> [[အမျိုးသမီးအလုပ်သမားပါဝင်မှု]]၊<ref>{{cite journal |first1=David |last1=Bloom |first2=David |last2=Canning |first3=Günther |last3=Fink |first4=Jocelyn |last4=Finlay |year=2009 |title=Fertility, female labor force participation, and the demographic dividend |journal=[[Journal of Economic Growth]] |volume=14 |issue=2 |pages=79–101 |doi=10.1007/s10887-009-9039-9 |doi-access=free }}</ref> [[မြို့ပြဧရိယာ|မြို့ပြ]]နေထိုင်မှု၊<ref name=sato2006>{{citation|url=http://ir.nul.nagoya-u.ac.jp/jspui/bitstream/2237/8650/1/ysatoJUE.pdf|title=Economic geography, fertility and migration|first=Yasuhiro|last=Sato|journal=Journal of Urban Economics|date=30 July 2006|access-date=31 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20160206181059/http://ir.nul.nagoya-u.ac.jp/jspui/bitstream/2237/8650/1/ysatoJUE.pdf|archive-date=6 February 2016}}</ref> [[ဉာဏ်ရည်နှင့်မျိုးပွားနှုန်း|ဉာဏ်ရည်]]၊ [[အမျိုးသမီးအသက်အရွယ်နှင့်မျိုးပွားနှုန်း|အမျိုးသမီးအသက်အရွယ်ကြီးလာခြင်း]]၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးများ၊ မိသားစုစီမံကိန်းဝန်ဆောင်မှုများရရှိနိုင်မှုနှင့် (အနည်းငယ်မျှသာ) [[ဖခင်အသက်အရွယ်သက်ရောက်မှု|အမျိုးသားအသက်အရွယ်ကြီးလာခြင်း]]တို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော် ဤအကြောင်းအချက်များစွာသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးနှင့်သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ဒေသနှင့် လူမှုရေးအဆင့်အတန်းအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကမ္ဘာ့အဆင့်တွင် ဘာသာတရားသည် မျိုးပွားနှုန်းတိုးမြှင့်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။<ref>{{cite web|url=http://ec.europa.eu/eurostat/tgm/table.do?tab=table&init=1&language=en&pcode=tsdde220&plugin=0 |title=Eurostat - Tables, Graphs and Maps Interface (TGM) table |website=Ec.europa.eu |date=2016-08-11 |access-date=2017-03-11}}</ref> မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေးသည်လည်း မွေးဖွားနှုန်းကို သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ မကုသရသေးသော ကူးစက်ရောဂါများသည် မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းပြဿနာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး "မျိုးမပွားနိုင်ခြင်းခါးပတ်" (infertility belt) - အရှေ့ဘက်တွင် တန်ဇန်းနီးယားပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံမှ အနောက်ဘက်တွင် ဂါဘွန်အထိ အာဖရိကအလယ်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းသွားသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားအာဖရိကဒေသများထက် မျိုးပွားနှုန်းနိမ့်ကျသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.who.int/bulletin/volumes/88/12/10-011210/en/|archive-url=https://web.archive.org/web/20140317103929/http://www.who.int/bulletin/volumes/88/12/10-011210/en/|archive-date=17 March 2014|title=WHO - Mother or nothing: the agony of infertility|website=www.who.int}}</ref><ref>{{cite journal| pmid=2900173 | volume=26 | issue=3 | title=Infertility in Central Africa: infection is the cause | year=1988 | journal=Int J Gynaecol Obstet | pages=423–8 | last1 = Collet | first1 = M | last2 = Reniers | first2 = J | last3 = Frost | first3 = E | last4 = Gass | first4 = R | last5 = Yvert | first5 = F | last6 = Leclerc | first6 = A | last7 = Roth-Meyer | first7 = C | last8 = Ivanoff | first8 = B | last9 = Meheus | first9 = A | doi=10.1016/0020-7292(88)90340-2| s2cid=19947881 }}</ref> ဖခင်များ၏ မွေးစမှ ကလေးထိန်းသိမ်းမှုအသက် ၁၈ နှစ်တွင် ကုန်ဆုံးသည်အထိ ၎င်းတို့၏ကလေးများအပေါ် မိဘအခွင့်အရေးများကို သက်ရောက်သည့် ကလေးထိန်းသိမ်းမှုဥပဒေများသည် မွေးဖွားနှုန်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပြည်နယ်]]များတွင် [[ကလေးထောက်ပံ့ကြေး]]ကို တင်းကျပ်စွာ ကျင့်သုံးခြင်းသည် လက်မထပ်ရသေးသောဖခင်များကို ပေးချေစေရန် တင်းကျပ်မှုမရှိသောပြည်နယ်များထက် လက်မထပ်ဘဲမွေးဖွားမှု ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ နည်းပါးကြောင်း သုတေသီများက တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရလဒ်များအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၅၀ စလုံးသည် ထိပ်ဆုံးမှ ပဉ္စမအဆင့်ရှိ ပြည်နယ်ကဲ့သို့ အနည်းဆုံး ၎င်းတို့၏ ကျင့်သုံးမှုအားထုတ်ချက်များတွင် ကောင်းမွန်စွာလုပ်ဆောင်ခဲ့မည်ဆိုပါက ၎င်းသည် တရားမဝင်မွေးဖွားမှုများတွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျသွားဖွယ်ရှိသည်။<ref name="archive1"/> အချို့သော ပညာရှင်များက ဘာသာရေးအုပ်စုများအတွင်းကဲ့သို့သော ယဉ်ကျေးမှုများကြားတွင် သိသိသာသာ မွေးဖွားနှုန်းကွဲပြားမှုများကြောင့် အနာဂတ်လူဦးရေစာရင်းများကို သိသိသာသာ သက်ရောက်မည့် "ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှု" (cultural selection) ပုံစံတစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး ယင်းကွဲပြားမှုများကို ဝင်ငွေကဲ့သို့သော အကြောင်းအချက်များဖြင့် ရှင်းပြ၍မရနိုင်ပါ။<ref>{{cite journal|last1=Kolk|first1=M.|last2= Cownden |first2=D.|last3=Enquist|first3=M. |title=Correlations in fertility across generations: can low fertility persist?|journal=Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences|date=29 January 2014|volume=281|issue=1779|article-number = 20132561 |doi=10.1098/rspb.2013.2561|pmid= 24478294 |pmc=3924067}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Burger|first1=Oskar|last2= DeLong|first2=John P.|title= What if fertility decline is not permanent? The need for an evolutionarily informed approach to understanding low fertility|journal= Philosophical Transactions of the Royal Society B: Biological Sciences|date=28 March 2016|volume=371|issue=1692|article-number = 20150157|doi= 10.1098/rstb.2015.0157 |pmid= 27022084|pmc= 4822437}}</ref><ref>{{cite news |title= Population paradox: Europe's time bomb |url= https://www.independent.co.uk/news/world/europe/population-paradox-europes-time-bomb-888030.html |access-date=31 March 2019 |work=The Independent |date=9 August 2008}}</ref> ''Shall the Religious Inherit the Earth?'' စာအုပ်တွင် [[အဲရစ် ကော့ဖ်မန်း]]က လူဦးရေဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းများသည် လာမည့်ရာစုနှစ်အတွင်း လူဦးရေ၏ဝေစုအဖြစ် ဘာသာရေးအခြေခံဝါဒီများ အလွန်အမင်းတိုးပွားလာမည်ကို ညွှန်ပြနေသည်ဟု ငြင်းခုံသည်။<ref>{{Cite web|title=Shall the religious inherit the earth?|url=https://www.mercatornet.com/articles/view/shall_the_religious_inherit_the_earth/|date=April 6, 2010|website=Mercator Net|access-date=February 27, 2020|archive-date=June 23, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623040350/https://www.mercatornet.com/articles/view/shall_the_religious_inherit_the_earth/}}</ref><ref>{{Cite journal|last=McClendon|first=David|date=Autumn 2013|title=Shall the Religious Inherit the Earth? Demography and Politics in the Twenty-First Century, by ERIC KAUFMANN|url=https://academic.oup.com/socrel/article-abstract/74/3/417/1640161|journal=Sociology of Religion|volume=74|issue=3|pages=417–9|doi=10.1093/socrel/srt026|url-access=subscription}}</ref> [[ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ စိတ်ပညာ]]ရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် မျိုးပွားနှုန်းကို အမြင့်ဆုံးဖြစ်စေသော မည်သည့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအတွက်မဆို ရွေးချယ်မှုဖိအား (selection pressure) ဖြစ်ပေါ်သင့်သည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Clarke | first1 = Alice L. | last2 = Low | first2 = Bobbi S. | year = 2001 | title = Testing evolutionary hypotheses with demographic data |journal = Population and Development Review | volume = 27 | issue = 4| pages = 633–660 | doi=10.1111/j.1728-4457.2001.00633.x| url = https://deepblue.lib.umich.edu/bitstream/2027.42/74296/1/j.1728-4457.2001.00633.x.pdf | hdl = 2027.42/74296| hdl-access = free }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Daly |first1= Martin |last2=Wilson |first2=Margo I |title=Human evolutionary psychology and animal behaviour |journal= Animal Behaviour |url= http://courses.washington.edu/evpsych/Daly%26Wilson-HEP-AB1999.pdf |publisher= Department of Psychology, McMaster University |access-date=14 November 2018 |date=26 June 1998|volume= 57 |issue= 3 |pages= 509–519 |doi= 10.1006/anbe.1998.1027 |pmid= 10196040 |s2cid= 4007382 }}</ref><ref name=bbc_sure>[https://www.bbc.co.uk/news/technology-19923200 Can we be sure the world's population will stop rising?], BBC News, 13 October 2012</ref> == မွေးနှုန်းကြမ်း == မွေးနှုန်းကြမ်းသည် တစ်နှစ်အတွင်း လူဦးရေ ၁,၀၀၀ လျှင် ဖြစ်ပွားသော အသက်ရှင်လျက်မွေးဖွားမှုဦးရေကို တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=Indicator Metadata Registry Details |url=https://www.who.int/data/gho/indicator-metadata-registry/imr-details/1139 |access-date=2023-10-27 |website=www.who.int |language=en}}</ref> ၎င်းကို လူဦးရေတိုးပွားမှုကို ခန့်မှန်းရန် ပုံမှန်အားဖြင့် အသုံးပြုသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == မှတ်စု == * [https://web.archive.org/web/20091025061004/http://esa.un.org/unpp/index.asp?panel=7 United Nations World Population Prospects: The 2008 Revision Population Database] * {{cite book |title= Longman Dictionary of Geography, Human and Physical |last= Audrey |first= Clark |year=1985 |publisher=Longman |location= New York }} * {{cite book |title= Companion Encyclopedia of Geography |last= Douglas |first= Ian |author2=Richard Huggett |year= 2007 |publisher=Routledge |location= New York}} * {{cite journal | last1 = Norwood | first1 = Carolette | year = 2009 | title = Re-thinking the integration of women in population development initiatives | journal = Development in Practice | volume = 19 | issue = 7| pages = 906–911 | doi = 10.1080/09614520903122352 | s2cid = 162368226 }} * [http://www.indexmundi.com/world/birth_rate.html World Birth rate by IndexMundi] * http://www.childtrends.org/?indicators=fertility-and-birth-rates {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160526190803/http://www.childtrends.org/?indicators=fertility-and-birth-rates |date=26 May 2016 }} == ပြင်ပလင့် == {{Commons category-inline|Birth rate}} * [https://web.archive.org/web/20071211213638/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2054.html CIA World Factbook Birth Rate List by Rank] [[Category:အိုမင်းခြင်း]] [[Category:လူဦးရေဆိုင်ရာ စီးပွားရေး]] [[Category:လူဦးရေ ဂေဟဗေဒ]] [[Category:အချိန်တိုးနှုန်း]] [[ကဏ္ဍ:လူဦးရေ]] 31ig0yu6ags7kzwfo5gl8w7369qf13y 0 286059 1034223 1032351 2026-05-27T13:25:10Z Salai Rungtoi 22844 1034223 wikitext text/x-wiki '''တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ'''ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်အသီးသီး (ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် လွှတ်တော်များ) တွင် ရွေးကောက်ခံရခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)]] အရ [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]က တိုက်ရိုက်အမည်စာရင်းတင်သွင်းကာ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် လွှတ်တော်အသီးသီးရှိ စုစုပေါင်း အမတ်နေရာများ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း (လေးပုံတစ်ပုံ) ကို ရယူထားသည်။ == ပြည်သူ့လွှတ်တော် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ == [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၁၁၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းများကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ  ၇ ရက်တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၂ /၂၀၂၆ )ဖြင့် ထုတ်ပြန်​ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သားပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာရင်းထုတ်ပြန်ကြေညာ |url=https://presoffministry.gov.mm/my/node/24724 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |၁ |ကြည်း ၂၄၉၀၄ |ဗိုလ်ချုပ် |ရဲကျော်သူ |- |၂ |ကြည်း ၂၅၀၇၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |စိုးညွန့် |- |၃ |ကြည်း ၂၁၈၇၉ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |အောင်စိုး |- | rowspan="2" |၄ |<s>ကြည်း ၂၂၇၇၀</s> |<s>ဗိုလ်မှူးချုပ်</s> |<s>ညီညီအောင်</s> |- |ကြည်း ၂၉၁၉၇ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ကျော်လင်းအောင် |- |၅ |ကြည်း ၂၃၉၅၅ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မြတ်ကို |- |၆ |ကြည်း ၂၄၁၄၃ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဇော်မင်းအောင် |- |၇ |ကြည်း ၂၈၃၈၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မင်းကြည် |- |၈ |ကြည်း ၂၈၇၀၂ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဝင်းမြိုင် |- |၉ |ကြည်း ၂၉၅၇၈ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မျိုးမင်းအောင် |- |၁၀ |ကြည်း ၃၃၄၆၆ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဉာဏ်သိန်းဦး |- |၁၁ |ရေ ၃၄၇၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ရဲလွင် |- |၁၂ |လေ ၂၄၂၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခန့်နေသွေး |- |၁၃ |ကြည်း ၂၀၆၈၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်ကျော်ဦး |- |၁၄ |ကြည်း ၂၃၃၅၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းကိုကို |- |၁၅ |ကြည်း ၂၃၆၇၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်စိုးမိုးခိုင် |- |၁၆ |ကြည်း ၂၆၀၆၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ခင်စိုးဝင်း |- |၁၇ |ကြည်း ၂၆၀၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ဥမ္မာစော |- |၁၈ |ကြည်း ၂၆၀၈၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်နိုင် |- |၁၉ |ကြည်း ၂၆၁၃၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး |နေမျိုးဝေ |- |၂၀ |ကြည်း ၂၇၄၈၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မြင့်ဇော် |- |၂၁ |ကြည်း ၂၈၂၆၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |သန့်စင်အောင် |- |၂၂ |ကြည်း ၂၈၃၀၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အေးဝင်း |- |၂၃ |ကြည်း ၃၁၁၇၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းနိုင်မင်း |- |၂၄ |ကြည်း ၃၃၁၄၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးမင်းထွန်း |- |၂၅ |ကြည်း ၃၄၀၀၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းကိုဦး |- | rowspan="2" |၂၆ |<s>ကြည်း ၃၄၁၆၅</s> |<s>ဗိုလ်မှူးကြီး</s> |<s>မြင့်ကို</s> |- |ကြည်း ၂၇၄၇၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးမြင့်အောင် |- |၂၇ |ရေ ၃၉၃၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကိုကိုမောင် |- |၂၈ |ရေ ၃၉၇၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မင်းဝေ |- |၂၉ |လေ ၂၃၂၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်ကျော်ဦး |- |၃၀ |ကြည်း ၃၆၇၅၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းဇော် |- |၃၁ |လေ ၂၈၂၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်ကိုမြင့် |- |၃၂ |ကြည်း ၂၂၄၆၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းလင်းဦး |- |၃၃ |ကြည်း ၂၃၁၃၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ဝင်းလင်းချို |- |၃၄ |ကြည်း ၂၃၆၇၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ခင်ဥမ္မာကြိုင် |- |၃၅ |ကြည်း ၂၄၀၉၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်မင်းဆွေ |- |၃၆ |ကြည်း ၂၄၂၃၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |လှနိုင် |- |၃၇ |ကြည်း ၂၅၂၅၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးထက်ဝင်း |- |၃၈ |ကြည်း ၂၅၅၁၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်ခိုင်ခိုင်စု |- |၃၉ |ကြည်း ၂၇၀၆၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်ကျော်လင်း |- |၄၀ |ကြည်း ၂၇၂၇၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူဦး |- |၄၁ |ကြည်း ၂၇၃၄၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |အေးခိုင် |- |၄၂ |ကြည်း ၂၇၄၀၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင်း |- |၄၃ |ကြည်း ၂၇၄၃၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |သန့်ဇင် |- |၄၄ |ကြည်း ၂၈၂၀၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇေယျာမင်း |- |၄၅ |ကြည်း ၂၈၂၈၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မြင့်သူ |- |၄၆ |ကြည်း ၂၈၂၈၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မင်းဦး |- | rowspan="2" |၄၇ |<s>ကြည်း ၂၈၄၅၁</s> |<s>ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး</s> |<s>အောင်နီ</s> |- |ကြည်း ၂၇၉၂၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မြင့်ဦး |- |၄၈ |ကြည်း ၂၈၅၂၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မော်သူရိန် |- |၄၉ |ကြည်း ၂၉၃၉၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူထက် |- |၅၀ |ကြည်း ၂၉၆၆၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မျိုးထက် |- |၅၁ |ကြည်း ၃၀၀၆၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မျိုးထွန်း |- |၅၂ |ကြည်း ၃၀၅၅၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မြစန်း |- |၅၃ |ကြည်း ၃၁၂၂၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူရ |- |၅၄ |ကြည်း ၃၁၂၅၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မောင်ဝေ |- |၅၅ |ကြည်း ၃၁၃၇၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |တင်သောင်းလင်း |- |၅၆ |ကြည်း ၃၁၃၇၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထိန်လင်း |- |၅၇ |ကြည်း ၃၁၆၄၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နေလင်းအောင် |- |၅၈ |ကြည်း ၃၁၈၂၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်လင်း |- |၅၉ |ကြည်း ၃၂၃၆၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မျိုးသူအောင် |- |၆၀ |ကြည်း ၃၃၅၀၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မင်းဇော်လင်း |- |၆၁ |ကြည်း ၃၃၅၃၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |နိုင်ဝင်းဌေး |- |၆၂ |ကြည်း ၃၅၅၉၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းလင်းနိုင် |- |၆၃ |ကြည်း ၃၅၆၅၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဉာဏ်ဝေဖြိုး |- |၆၄ |ကြည်း ၃၇၁၅၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဇာနည်မော်ဝင်း |- |၆၅ |ကြည်း ၃၇၄၆၃ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |လွင်မောင်စိုး |- |၆၆ |ကြည်း ၃၉၀၀၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဉာဏ်မင်းမောင် |- |၆၇ |ကြည်း ၃၉၀၅၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်ဇင်လတ် |- |၆၈ |ကြည်း ၃၉၅၈၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ထွန်းလင်းမောင် |- |၆၉ |ကြည်း ၄၂၅၂၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်စွာဝင်း |- |၇၀ |ကြည်း ၄၂၅၇၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဉာဏ်ထွဋ်ဆွေ |- |၇၁ |အင်န် ၆၆၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဒေါ်လင်းလင်းကို |- | rowspan="2" |၇၂ |<s>ကြည်း ၂၅၂၉၅</s> |<s>ဗိုလ်မှူး</s> |<s>ဇော်ဇော်မိုး</s> |- |လေ ၂၀၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်မျိုးကျော် |- |၇၃ |ကြည်း ၂၉၇၉၁ |ဗိုလ်မှူး |တင်လင်း |- |၇၄ |ကြည်း ၃၃၁၂၁ |ဗိုလ်မှူး |ဉာဏ်မျိုးကျော် |- |၇၅ |ကြည်း ၃၄၇၅၂ |ဗိုလ်မှူး |စောကျော်အောင် |- |၇၆ |ကြည်း ၃၄၇၆၅ |ဗိုလ်မှူး |သက်စိုးအောင် |- |၇၇ |ကြည်း ၃၆၄၄၃ |ဗိုလ်မှူး |မျိုးသန့် |- |၇၈ |ကြည်း ၃၇၇၀၁ |ဗိုလ်မှူး |ဝင်းဟန် |- |၇၉ |ကြည်း ၃၈၁၀၂ |ဗိုလ်မှူး |တင်နိုင်ဝင်း |- |၈၀ |ကြည်း ၄၃၆၇၃ |ဗိုလ်မှူး |ဝေယံအောင် |- |၈၁ |ကြည်း ၄၅၃၀၃ |ဗိုလ်မှူး |လင်းအောင်သက် |- |၈၂ |ကြည်း ၄၅၃၉၈ |ဗိုလ်မှူး |ရဲလင်းထက် |- |၈၃ |ကြည်း ၄၆၆၄၃ |ဗိုလ်မှူး |လင်းထိုက်အောင် |- |၈၄ |ကြည်း ၄၆၇၀၇ |ဗိုလ်မှူး |ဖြိုးသူခန့် |- |၈၅ |ကြည်း ၄၆၇၇၇ |ဗိုလ်မှူး |အောင်မျိုးဝင်း |- |၈၆ |ကြည်း ၄၈၇၅၂ |ဗိုလ်မှူး |ရဲနောင်ဇော် |- |၈၇ |ကြည်း ၄၉၈၈၆ |ဗိုလ်မှူး |ဇင်မင်းကို |- |၈၈ |ကြည်း ၅၁၈၄၉ |ဗိုလ်မှူး |နေလွင်ထူး |- |၈၉ |ကြည်း ၅၂၅၄၈ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်ဖြိုးအောင် |- |၉၀ |ကြည်း ၅၂၆၉၀ |ဗိုလ်မှူး |အောင်ဖြိုးဝေ |- |၉၁ |လေ ၂၅၉၉ |ဗိုလ်မှူး |စိုးမင်းအေး |- |၉၂ |လေ ၂၇၄၁ |ဗိုလ်မှူး |မိုးဦးကျော် |- |၉၃ |အင်န် ၆၂၈ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်သူဇာရွှေ |- |၉၄ |အင်န် ၆၃၇ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်ခင်သူဇာ |- |၉၅ |အင်န် ၆၄၅ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်ဖြူဖြူဖွေးမြင့် |- |၉၆ |အင်န် ၇၄၈ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်ခင်မင်းမင်းမြတ် |- |၉၇ |အင်န် ၇၈၂ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်နွယ်နီလာအေး |- |၉၈ |အင်န် ၈၀၂ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်စန္ဒာသန်း |- |၉၉ |အင်န် ၈၅၀ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း |- |၁၀၀ |ကြည်း ၆၀၈၈၃ |ဗိုလ်ကြီး |ထွန်းလင်းဟန် |- |၁၀၁ |ကြည်း ၆၃၁၀၈ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်သိမ့်သိဂ္ဂထွေးအောင် |- |၁၀၂ |ကြည်း ၆၇၄၉၆ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ယမင်းအောင် |- |၁၀၃ |ကြည်း ၆၇၄၉၉ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်အိအိထွန်း |- |၁၀၄ |ကြည်း ၆၇၅၀၀ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်အိနန္တာဦး |- |၁၀၅ |ကြည်း ၆၇၅၁၇ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ခင်ငြိမ်းချမ်း |- |၁၀၆ |ကြည်း ၆၉၄၁၂ |ဗိုလ်ကြီး |ပိုင်ဇင်ဦး |- |၁၀၇ |ကြည်း ၆၉၅၉၉ |ဗိုလ်ကြီး |ရဲလင်းနိုင် |- |၁၀၈ |ကြည်း ၇၀၂၀၈ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်နှင်းဝေဝေသန်း |- |၁၀၉ |အင်န် ၉၁၇ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်မာမာမြင့် |- |၁၁၀ |အင်န် ၉၂၈ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်သဇင်လှိုင် |} == အမျိုးသားလွှတ်တော် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များ == [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် (၅၆) ဦး၏ အမည်စာရင်းများကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ  ၈ ရက်တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၂၆ )ဖြင့် ထုတ်ပြန်​ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း |url=https://www.uec.gov.mm/news_preview_detail.php?action=news_detail1&news_id=%2B2n9oEkuQGQ4cKjLV2s9yPtkYJngbZihIVbLTJCHVAE%3D |url-status=live |access-date=19 March 2026 |website=UEC}}{{Dead link|date=April 2026}}</ref> {| class="wikitable sortable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |၁ |ကြည်း ၂၅၈၁၄ |ဗိုလ်ချုပ် |ကျော်သူရအေး |- |၂ |ကြည်း ၂၀၇၇၅ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |လှမျိုး |- |၃ |ကြည်း ၂၀၈၃၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ဝင်းကိုကို |- |၄ |ကြည်း ၂၃၇၅၀ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |အောင်အောင် |- |၅ |ကြည်း ၂၆၁၁၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |နန်းနန်းနိုင် |- |၆ |ကြည်း ၂၆၈၈၄ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |သန်းသန်းအောင် |- |၇ |လေ ၁၉၆၂ |ဗိုလ်မှူးချုပ် |မြင့်သောင်း |- |၈ |ကြည်း ၂၃၉၂၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စိုးမိုးကျော် |- |၉ |ကြည်း ၂၃၉၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်အောင်ဟန် |- |၁၀ |ကြည်း ၂၅၀၇၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စိုးမြင့်အောင် |- |၁၁ |ကြည်း ၂၅၇၂၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး |သက်ခိုင် |- |၁၂ |ကြည်း ၂၅၇၈၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး |တင်အောင်မြင့် |- |၁၃ |ကြည်း ၂၅၈၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |လှိုင်ဝင်း |- |၁၄ |ကြည်း ၂၆၁၈၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဆန်းသင်း |- |၁၅ |ကြည်း ၂၆၇၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ညီညီတင် |- |၁၆ |ကြည်း ၂၆၇၇၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စိုးရွှေ |- |၁၇ |ကြည်း ၂၆၇၇၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |သက်ဇင်ထွန်း |- |၁၈ |ကြည်း ၂၆၇၉၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဖြိုးမင်းဝင်း |- |၁၉ |ကြည်း ၂၆၈၃၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မင်းဇော် |- |၂၀ |ကြည်း ၂၆၈၈၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ဇော်မင်းထက် |- |၂၁ |ကြည်း ၂၇၅၅၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခင်ဇော် |- |၂၂ |ကြည်း ၂၈၁၉၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး |မိုးဦးဝင်း |- |၂၃ |ကြည်း ၃၂၉၁၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |အောင်သန်းလင်း |- |၂၄ |ကြည်း ၂၇၃၅၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းသန်း |- |၂၅ |ကြည်း ၂၇၃၇၀ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မောင်မောင်စိုး |- |၂၆ |ကြည်း ၂၉၃၇၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |ဝင်းမြင့်ထွန်း |- |၂၇ |ကြည်း ၃၂၈၄၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |သန့်ဇင်ထွန်း |- |၂၈ |ကြည်း ၃၃၅၁၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |မိုးမောင်သန်း |- |၂၉ |ကြည်း ၂၃၀၄၈ |ဗိုလ်မှူး |ဇဝန |- |၃၀ |ကြည်း ၂၈၄၇၇ |ဗိုလ်မှူး |သက်ထွန်းဦး |- |၃၁ |ကြည်း ၃၂၄၃၂ |ဗိုလ်မှူး |ပြည်ထွန်း |- |၃၂ |ကြည်း ၃၃၅၆၅ |ဗိုလ်မှူး |မိုးမင်းသန့် |- |၃၃ |ကြည်း ၃၄၇၁၁ |ဗိုလ်မှူး |တင့်လွင်အေး |- |၃၄ |ကြည်း ၃၅၁၈၈ |ဗိုလ်မှူး |နိုင်ဝင်းလတ် |- |၃၅ |ကြည်း ၃၆၃၁၃ |ဗိုလ်မှူး |သန်းထွက်ကျော် |- |၃၆ |ကြည်း ၃၆၄၅၄ |ဗိုလ်မှူး |ကျော်ဇေယျာဝင်း |- |၃၇ |ကြည်း ၃၆၅၁၈ |ဗိုလ်မှူး |ဇေယျာဝင်း |- |၃၈ |ကြည်း ၃၉၁၈၇ |ဗိုလ်မှူး |သန်းထွန်းကျော် |- |၃၉ |ကြည်း ၃၉၂၂၄ |ဗိုလ်မှူး |ထက်လွင်ဦး |- |၄၀ |ကြည်း ၄၁၂၀၅ |ဗိုလ်မှူး |ဖြိုးဝေအောင် |- |၄၁ |ကြည်း ၄၃၀၀၄ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်ဝင်းထက် |- |၄၂ |ကြည်း ၄၅၄၅၄ |ဗိုလ်မှူး |ဝင်းမင်းထွန်း |- |၄၃ |ကြည်း ၄၇၇၆၁ |ဗိုလ်မှူး |ဇော်မင်းလတ် |- |၄၄ |ကြည်း ၅၂၇၈၉ |ဗိုလ်မှူး |ကျော်ဇင်ဝင်း |- |၄၅ |ရေ ၄၀၈၄ |ဗိုလ်မှူး |တင်ထက် |- |၄၆ |ရေ ၄၄၂၆ |ဗိုလ်မှူး |အောင်ခိုင်လင်း |- |၄၇ |လေ ၃၂၁၄ |ဗိုလ်မှူး |နေကျော်လင်း |- |၄၈ |လေ ၃၃၀၅ |ဗိုလ်မှူး |သန်းထွန်းဦး |- |၄၉ |အင်န် ၇၂၁ |ဗိုလ်မှူး |ဒေါ်မော်မော်သန်း |- |၅၀ |ကြည်း ၅၄၈၄၃ |ဗိုလ်ကြီး |သက်အောင် |- |၅၁ |ကြည်း ၆၇၅၀၁ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ခင်ရတနာဝင်းအောင် |- |၅၂ |ကြည်း ၆၇၅၀၉ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ဖြူဖြူမောင် |- |၅၃ |ကြည်း ၆၇၅၅၀ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ဖြိုးဖြိုးဝေ |- |၅၄ |ကြည်း ၆၉၃၅၄ |ဗိုလ်ကြီး |ခိုင်စိုးလင်း |- |၅၅ |ကြည်း ၇၀၁၈၁ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်စုမြတ်ဝေ |- |၅၆ |ကြည်း ၇၄၂၉၄ |ဗိုလ်ကြီး |ဒေါ်ဖြိုးသီရိမွန် |} == တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ == === ကချင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |(၁) |ကြည်း ၂၇၃၅၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်သူရ |- |(၂) |ကြည်း ၂၆၇၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ကျော်ကဇယ |- |(၃) |ကြည်း ၃၇၂၆၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |သန်းမင်းဦး |- |(၄) |ကြည်း ၃၀၀၀၃ |ဗိုလ်မှူး |တင်ဦးဦး |- |(၅) |ကြည်း ၃၀၇၆၄ |ဗိုလ်မှူး |ကျော်သူမျိုး |- |(၆) |ကြည်း ၅၁၄၃၃ |ဗိုလ်ကြီး |ရန်အောင်ခိုင် |- |(၇) |ကြည်း ၅၇၄၆၇ |ဗိုလ်ကြီး |သန်းပိုင်စိုး |- |(၈) |ကြည်း ၆၁၄၇၂ |ဗိုလ်ကြီး |တင်ဦးဦးကျော် |- |(၉) |ကြည်း ၆၄၄၁၀ |ဗိုလ်ကြီး |ပြည့်အောင် |- | rowspan="2" |(၁၀) |<s>ကြည်း ၇၄၁၆၀</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး</s> |<s>ရဲကိုမြင့်</s> |- |ကြည်း ၆၉၄၇၀ |ဗိုလ်ကြီး |အောင်မျိုးသူ<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/83238 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |(၁၁) |လေ ၃၉၅၄ |ဗိုလ်ကြီး |တင်တိုး |} === ကယားပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၆၈၆၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းစိုးအောင် |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၅၇၉၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကျော်မြင့် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၅၂၇၈၁ |ဗိုလ်ကြီး ခန့်စည်သူ |- |( ၄ ) |အင်န် ၉၁၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြူကြူခိုင် |} === ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၃၂၈၃၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၄၀၉၆ |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထိုက် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၅၇၈၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရဝင်း |- |( ၄ ) |ကြည်း ၄၂၆၅၃ |ဗိုလ်ကြီး ခိုင်ထွန်းဦး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၇၁၇၁၁ |ဗိုလ်ကြီး ဇော်ဝင်းဌေး |- |( ၆ ) |ကြည်း ၇၃၂၄၈ |ဗိုလ်ကြီး စိုးပြည့်ဘို |} === ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဉ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် !အမည် |- |၁ |ကြည်း ၃၀၁၈၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |ခင်မောင်ကျော် |- |၂ |ကြည်း ၂၅၉၉၄ |ဗိုလ်မှူးကြီး |စောထွန်း |- |၃ |ကြည်း ၃၅၄၁၉ |ဗိုလ်မှူး |အာကာကျော်မိုး |- |၄ |ကြည်း ၆၄၅၈၃ |ဗိုလ်ကြီး |ဇော်ရဲနိုင် |} === စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၄၉၉၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင်စိုး |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၇၉၃၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းမင်းဦး |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၈၇၇၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ပိုင်ဦး |- |( ၄ ) |ကြည်း ၂၉၁၀၉ |ဗိုလ်မှူး မင်းထွဋ် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၃၆၈၈ |ဗိုလ်မှူး မင်းဇော် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၃၄၉၂၁ |ဗိုလ်မှူး သန့်ဇင်ဦး |- |( ၇ ) |ကြည်း ၄၁၂၇၂ |ဗိုလ်မှူး ကြည်သာအောင် |- |( ၈ ) |ကြည်း ၄၇၉၄၅ |ဗိုလ်မှူး ဝေဖြိုးသာ |- |( ၉ ) |ကြည်း ၅၀၉၂၉ |ဗိုလ်မှူး အောင်ကိုကိုဝင်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၅၁၆၄၀ |ဗိုလ်မှူး နေလင်းထွန်း |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၅၃၇၂၈ |ဗိုလ်မှူး ငြိမ်းချမ်းကို |- |( ၁၂ ) |လေ ၃၀၅၃ |ဗိုလ်မှူး သိန်းလင်းထွန်း |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၃၅၀၅၁ |ဗိုလ်ကြီး တိုးမြင့်ဝင်း |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၀၉၈၃ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ကျော် |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၅၁၄၂၂ |ဗိုလ်ကြီး သန်းနိုင်ထွန်း |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၅၃၄၁၇ |ဗိုလ်ကြီး ရဲရန်နိုင် |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၅၃၅၄၈ |ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးပြည့်စုံ |- |( ၁၈ ) |ကြည်း ၅၉၃၁၅ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ဝင်းသန့် |- |( ၁၉ ) |ကြည်း ၆၇၅၃၀ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သီရိဟန် |- |( ၂၀ ) |ကြည်း ၇၄၄၅၀ |ဗိုလ်ကြီး ထက်အောင်ရှိင်း |- |( ၂၁ ) |လေ ၃၅၀၂ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းသန်းဝင်း |} === တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- | rowspan="2" |( ၁ ) |<s>ကြည်း ၃၁၆၆၇</s> |<s>ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းဇော်မြင့်</s> |- |ကြည်း ၃၃၁၃၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်ကြီးအောင်<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82263 |access-date=2026-04-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၇၁၅၁ |ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကိုလတ် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၁၉၈၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နန်းထက်ဝင်း |- |( ၄ ) |လေ ၂၇၃၅ |ဗိုလ်မှူး မျိုးသက်ဦး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၆၆၂၃၈ |ဗိုလ်ကြီး ဇင်ကိုမောင် |- |( ၆ ) |ရေ ၄၆၇၇ |ဗိုလ်ကြီး မင်းပြည့် |- |( ၇ ) |လေ ၄၁၄၆ |ဗိုလ်ကြီး သက်ပိုင်မိုး |} === ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၉၁၇၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး ညီလင်းချို |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၇၉၇၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းလှိုင်ဝင်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၃၇၉၇ |ဗိုလ်မှူး ထွန်းထွန်း |- |( ၄ ) |ကြည်း ၃၃၈၆၉ |ဗိုလ်မှူး လေးနိုင် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၄၉၅၆ |ဗိုလ်မှူး ဇော်လင်းအောင် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၃၅၃၆၄ |ဗိုလ်မှူး ဟိန်းဇေမြင့် |- |( ၇ ) |ကြည်း ၃၇၈၁၀ |ဗိုလ်မှူး ကျော်သက်နိုင် |- |( ၈ ) |ကြည်း ၄၈၁၈၀ |ဗိုလ်မှူး ခိုင်လွင်ထူး |- |( ၉ ) |ကြည်း ၄၈၄၄၅ |ဗိုလ်မှူး မင်းသူအောင် |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၃၆၆၄၅ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းဇော် |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၃၉၄၁၄ |ဗိုလ်ကြီး လူမော်မြင့် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၄၉၀၉၇ |ဗိုလ်ကြီး မောင်မောင်လွင် |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၅၁၀၉၁ |ဗိုလ်ကြီး သန်းမြတ်လင်း |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၂၆၃၁ |ဗိုလ်ကြီး တင်မောင်လွင် |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၅၇၄၅၉ |ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးသူရမောင် |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၆၂၂၄၅ |ဗိုလ်ကြီး အောင်စစ်မောင် |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၇၉၂၄၁ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သဲနုဇာ |- |( ၁၈ ) |လေ ၄၀၂၈ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်နီလာမြင့် |- |( ၁၉ ) |အင်န် ၈၇၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဇင်မာဝမ်း |} === မကွေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၂၄၀၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး မိုးမင်းသိန်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၈၇၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သန်းဆွေ |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၆၅၀၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်ဦးလတ် |- |( ၄ ) |ကြည်း ၂၈၄၆၃ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော်စိုး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၄၈၃၈၅ |ဗိုလ်မှူး ဇာနည်မောင် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၄၈၄၆၅ |ဗိုလ်မှူး အောင်စိုးထွန်း |- |( ၇ ) |ကြည်း ၅၁၂၄၅ |ဗိုလ်မှူး လွင်မိုး |- |( ၈ ) |လေ ၂၈၈၈ |ဗိုလ်မှူး နိုင်လင်း |- |( ၉ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၈၀၃ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်အိအိဝင်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၃၄၉၆၀ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ထွန်း |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၅၀၀၇၄ |ဗိုလ်ကြီး ခိုင်ဇော်ဝေ |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၅၁၅၆၃ |ဗိုလ်ကြီး ဉာဏ်လင်းထွန်း |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၅၃၈၄၄ |ဗိုလ်ကြီး သက်ပိုင်ဦး |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၄၄၄၁ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းထွန်း |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၅၆၀၆၅ |ဗိုလ်ကြီး မိုးဇေယျာဌေး |} === မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၃၂၁၃၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး နေလင်းစိုး |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၇၈၈ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိန်ထွန်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၆၉၃၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး နိုင်လင်း |- |( ၄ ) |ကြည်း ၂၈၃၂၄ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဝင်း |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၂၅၇၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်နိုင် |- |( ၆ ) |ကြည်း ၃၀၄၁၉ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သက်နိုင်ဦး |- |( ၇ ) |ကြည်း ၃၀၅၄၆ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမြင့်လေး |- |( ၈ ) |ကြည်း ၃၇၉၀၉ |ဗိုလ်မှူး အေးလင်းထွန်း |- |( ၉ ) |ကြည်း ၃၉၂၄၇ |ဗိုလ်မှူး ဌေးဦးခိုင် |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၄၇၄၅၆ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကိုဦး |- | rowspan="2" |( ၁၁ ) |<s>ကြည်း ၅၁၃၂၂</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏနိုင်</s> |- |ကြည်း ၃၈၂၈၉ |ဗိုလ်မှူး မင်းသူခလှိုင် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၄၂၆၄၀ |ဗိုလ်ကြီး အောင်ထွန်း |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၅၂၇၀၂ |ဗိုလ်ကြီး မိုးမင်းသူ |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၅၃၇၈၉ |ဗိုလ်ကြီး နေဇော်စိုး |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၆၇၄၉၀ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ငြိမ်းဆုရည် |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၆၇၅၀၆ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်အိထက်ပိုင် |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၇၀၂၀၂ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါအိမွန်လှိုင် |- |( ၁၈ ) |ကြည်း ၇၁၅၅၆ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်စိမ်းလဲ့ချို |} === မွန်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ရေ ၃၄၇၅ |ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ဝင်းသိန်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၈၂၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စွာမြင့် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၄၉၂၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်လတ် |- |( ၄ ) |ကြည်း ၄၄၁၃၈ |ဗိုလ်မှူး ညီဗိုလ်ဗိုလ်စိုး |- |( ၅ ) |အင်န် ၇၄၉ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ငုဝါကြည် |- |( ၆ ) |အင်န် ၇၈၅ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်သက်သက်စိုး |- |( ၇ ) |အင်န် ၉၂၅ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မြင့်မြင့်နွယ် |- |( ၈ ) |အင်န် ၉၅၅ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သူဇာ |} === ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၅၇၇၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်သူရ |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၈၇၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး ထွန်းထွန်းဝင်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၄၇၃၈ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ဇေယျ |- |( ၄ ) |ကြည်း ၅၅၀၄၇ |ဗိုလ်ကြီး လွှမ်းမိုးနိုင် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၅၉၅၃၁ |ဗိုလ်ကြီး စစ်မင်းနိုင် |- | rowspan="2" |( ၆ ) |<s>ကြည်း ၇၄၁၆၉</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး လွင်လောင်မြတ်</s> |- |ကြည်း ၅၃၇၆၄ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးညွန့် |- |( ၇ ) |ရေ ၅၃၈၇ |ဗိုလ်ကြီး သက်ကိုကိုဦး |} === ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၁၈၉၇ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းတင့် |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၆၂၄၂ |ဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်မျိုးထွဋ် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၃၆၃၈ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး တင်မျိုးလတ် |- |( ၄ ) |ရေ ၄၂၀၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး သက်တင်အောင် |- |( ၅ ) |လေ ၂၄၂၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝေမိုးအောင် |- |( ၆ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၅၃၇ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဒေါ်အေးအေးမာ |- |( ၇ ) |ကြည်း ၂၈၄၇၀ |ဗိုလ်မှူး သက်နိုင်ဦး |- |( ၈ ) |ကြည်း ၂၀၆၆၈ |ဗိုလ်မှူး လှထွန်း |- |( ၉ ) |ကြည်း ၃၃၅၂၀ |ဗိုလ်မှူး ကျော်မိုးသွင် |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၃၇၆၆၇ |ဗိုလ်မှူး နိုင်ထွန်းအောင် |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၃၈၅၃၃ |ဗိုလ်မှူး အောင်ဖြိုးဟန် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၄၀၉၅၄ |ဗိုလ်မှူး ပြည့်ဝင်းအောင် |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၄၀၉၈၂ |ဗိုလ်မှူး စိုးလင်းနောင် |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၄၃၁၁၄ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော် |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၄၃၆၆၈ |ဗိုလ်မှူး ဆန်းမောင်မောင်မြင့် |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၄၇၄၃၈ |ဗိုလ်မှူး သိုက်ထွန်းဇော် |- |( ၁၇ ) |ရေ ၄၂၄၄ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးသူရကျော် |- |( ၁၈ ) |ရေ ၄၃၈၄ |ဗိုလ်မှူး ကျော်ကျော်မင်း |- |( ၁၉ ) |လေ ၂၆၁၂ |ဗိုလ်မှူး ဝင်းနိုင် |- |( ၂၀ ) |လေ ၃၀၈၂ |ဗိုလ်မှူး ဆွေမြင့်ဦး |- |( ၂၁ ) |ကြည်း ၂၈၅၇၆ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းမြင့်လတ် |- | rowspan="2" |( ၂၂ ) |<s>ကြည်း ၅၁၂၇၆</s> |<s>ဗိုလ်ကြီး ဝဏ္ဏစိန်မြင့်</s> |- |ကြည်း ၅၃၈၈၄ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်သူနိုင် |- |( ၂၃ ) |ကြည်း ၅၄၇၇၄ |ဗိုလ်ကြီး ဟန်ဇော်လင်း |- |( ၂၄ ) |ကြည်း ၅၈၁၂၂ |ဗိုလ်ကြီး ခင်မောင်ချို |- |( ၂၅ ) |ကြည်း ၆၂၀၆၈ |ဗိုလ်ကြီး ပြည့်အောင်စိုး |- |( ၂၆ ) |ကြည်း ၆၂၅၁၈ |ဗိုလ်ကြီး စိုးထက်အောင် |- |( ၂၇ ) |ကြည်း ၇၀၂၀၀ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဝင်းရွှေစင်ထွန်း |- |( ၂၈ ) |ကြည်း ၇၁၅၅၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ခင်စန္ဒာကျော် |- |( ၂၉ ) |ကြည်း ၇၁၅၆၂ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်သဲနုစံ |- |( ၃၀ ) |အင်န် ၈၅၉ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြူကြူထွန်း |- |( ၃၁ ) |အင်န် ၉၃၅ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ခင်ရတနာလှိုင် |} === ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၂၄၉၇၀ |ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်ဝင်း |- |( ၂ ) |ကြည်း ၂၅၇၅၅ |ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးသန်း |- |( ၃ ) |ကြည်း ၂၇၄၀၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး မြင့်မောင် |- |( ၄ ) |ကြည်း ၃၀၅၄၅ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ညီညီတင် |- |( ၅ ) |ကြည်း ၃၂၃၇၂ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းကျော်ကျော် |- |( ၆ ) |လေ ၂၇၇၁ |ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အောင်စိုး |- |( ၇ ) |ကြည်း ၂၉၁၃၂ |ဗိုလ်မှူး ကျော်သူဝင်း |- |( ၈ ) |ကြည်း ၂၄၀၅၀ |ဗိုလ်မှူး လှမိုးသိန်း |- |( ၉ ) |ကြည်း ၂၅၂၉၇ |ဗိုလ်မှူး ကျော်စိုးလင်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၂၈၇၈၃ |ဗိုလ်မှူး မင်းခေါင် |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၃၂၅၇၇ |ဗိုလ်မှူး ဇော်ဝင်းဦး |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၃၃၄၀၄ |ဗိုလ်မှူး အောင်သူရ |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၃၆၄၃၀ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးသီဟကျော် |- |( ၁၄ ) |ကြည်း ၃၈၈၁၃ |ဗိုလ်မှူး အောင်ကိုကို |- |( ၁၅ ) |ကြည်း ၄၀၄၂၉ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးထက်ဦး |- |( ၁၆ ) |ကြည်း ၄၂၃၈၁ |ဗိုလ်မှူး ဇော်မျိုးဝေ |- |( ၁၇ ) |ကြည်း ၄၅၄၁၇ |ဗိုလ်မှူး အောင်အောင်မျိုး |- |( ၁၈ ) |ကြည်း ၄၇၁၄၇ |ဗိုလ်မှူး စိုင်းလောင်မုန်း |- |( ၁၉ ) |ကြည်း ၄၇၆၁၄ |ဗိုလ်မှူး ဉာဏ်လင်းဇော် |- |( ၂၀ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၈၁၄ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ခင်သန္တာအုန်းသိန်း |- |( ၂၁ ) |အင်ဂျင်နီယာ ၈၄၀ |ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ဝေနှင်းအောင် |- |( ၂၂ ) |ကြည်း ၃၃၇၃၁ |ဗိုလ်ကြီး တေဇာအောင် |- |( ၂၃ ) |ကြည်း ၃၅၀၇၅ |ဗိုလ်ကြီး ကျော်ဝင်းလှိုင် |- |( ၂၄ ) |ကြည်း ၄၂၇၁၅ |ဗိုလ်ကြီး စိုးမင်းဌေး |- |( ၂၅ ) |ကြည်း ၄၉၀၉၈ |ဗိုလ်ကြီး သော်ဇင်ဝင်း |- |( ၂၆ ) |ကြည်း ၄၉၅၀၈ |ဗိုလ်ကြီး ညီညီထွန်း |- |( ၂၇ ) |ကြည်း ၅၂၀၁၉ |ဗိုလ်ကြီး မျိုးမင်းစိုး |- |( ၂၈ ) |ကြည်း ၅၂၅၄၁ |ဗိုလ်ကြီး ဇေယျာလင်း |- |( ၂၉ ) |ကြည်း ၅၉၂၆၆ |ဗိုလ်ကြီး ဇင်မင်းထွန်း |- |( ၃၀ ) |ကြည်း ၆၅၅၈၂ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်နန်းဟေမာဝေညို |- |( ၃၁ ) |ကြည်း ၆၇၁၇၆ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ပြုံးသီင်္ဂီ |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၇၂၉၅၁ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဖြိုးသဇင်ကျော် |- |( ၃၃ ) |ကြည်း ၇၄၂၉၈ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မေစစ်သူ |} === ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !စဥ် !ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် !အဆင့် / အမည် |- |( ၁ ) |ကြည်း ၃၀၃၃၉ |ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး |- |( ၂ ) |ကြည်း ၃၁၈၈၃ |ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းထွန်းအောင် |- |( ၃ ) |ကြည်း ၃၄၇၁၇ |ဗိုလ်မှူး နေဝင်းနောင် |- | rowspan="2" |( ၄ ) |<s>ကြည်း ၃၉၆၇၃</s> |<s>ဗိုလ်မှူး အောင်ဇော်ထိုက်</s> |- |ကြည်း ၄၅၀၄၉ |ဗိုလ်မှူး ဇာနည်စိုး |- |( ၅ ) |ကြည်း ၄၇၅၂၁ |ဗိုလ်မှူး ဇေယျာလင်း |- |( ၆ ) |ကြည်း ၄၇၇၆၉ |ဗိုလ်မှူး သက်ပိုင်ထွဏ် |- |( ၇ ) |ကြည်း ၄၈၈၄၂ |ဗိုလ်မှူး ဖြိုးဝေငြိမ်း |- |( ၈ ) |ရေ ၄၂၆၈ |ဗိုလ်မှူး ကျော်တေဇ |- |( ၉ ) |ကြည်း ၄၈၃၆၁ |ဗိုလ်ကြီး ဇော်ဝမ်း |- |( ၁၀ ) |ကြည်း ၅၃၇၅၈ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းခိုင်လင်း |- |( ၁၁ ) |ကြည်း ၆၅၅၀၇ |ဗိုလ်ကြီး ထွန်းလင်းနောင် |- |( ၁၂ ) |ကြည်း ၆၆၀၈၄ |ဗိုလ်ကြီး အောင်သူစိုး |- |( ၁၃ ) |ကြည်း ၇၁၀၅၄ |ဗိုလ်ကြီး ဝေယံမင်းခန့် |- |( ၁၄ ) |ရေ ၅၂၅၄ |ဗိုလ်ကြီး ဖြိုးဝေအောင် |- |( ၁၅ ) |လေ ၄၂၃၂ |ဗိုလ်ကြီး သန်းထိုက်ဇော် |- |( ၁၆ ) |လေ ၄၃၄၃ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ဟန်နီအောင်မိုး |- |( ၁၇ ) |အင်န် ၈၇၈ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်မေသူသူဝင်း |- |( ၁၈ ) |အင်န် ၉၆၁ |ဗိုလ်ကြီး ဒေါ်ကြေးမုံဝင်း |} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်များ}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်သား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော်]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] 6gonicrnwuul25fs5gq9fgicgv2iob4 0 286281 1034235 1033031 2026-05-27T14:16:25Z Salai Rungtoi 22844 1034235 wikitext text/x-wiki {{Db}} 98pxjdrfbytvqkg9ug1eu48ke3i5jd6 0 286439 1034288 1033474 2026-05-27T17:42:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034288 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | image = | caption = | map_type = Myanmar | latitude = 11.7942 | longitude = 99.6297 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မောတောင်မြို့၏ တည်နေရာ | map_label = မောတောင် | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက် – ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက် | place = [[မောတောင်မြို့]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] | result = ၂၀၂၅ တွင် ကရင်ပူးပေါင်းတပ်များက မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၆ မေလတွင် စစ်ကောင်စီတပ်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ | combatant1 = [[File:Flag of the Karen National Union.svg|23px|border]][[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|KNU]] <br />[[File:Flag of the KNLA.svg|23px|border]] [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|KNLA]]<br />[[File:Flag of PDF Myanmar.svg|23px|border]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant2 = [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|23px|border]] [[တပ်မတော်]]<br />လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ | casualties1 = ၂၄ ဦး သေဆုံး (စစ်ကောင်စီထုတ်ပြန်ချက်အရ) | casualties2 = အရာရှိနှင့် စစ်သည်အချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရ (အသေးစိတ်မသိရ) | notes = စစ်ကောင်စီတပ်က ရန်သူ့ထံမှ လက်နက်မျိုးစုံ ၂၅ လက်နှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များ သိမ်းဆည်းရမိကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း လမ်းတံတားနှင့် အရပ်ဘက်အဆောက်အအုံအချို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။ }} '''မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]အတွင်း တည်ရှိပြီး ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည့် ဗျူဟာမြောက် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့ဖြစ်သော [[မောတောင်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် ကရင်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များနှင့် [[တပ်မတော်|စစ်ကောင်စီတပ်]]တို့အကြား ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-11-14 |title=မောတောင်စခန်းကို KNU နဲ့ တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေ သိမ်းယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cglg7yj9940o |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-11-14 |title=မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းအများအပြား သိမ်းဆည်းရရှိ |url=https://yktnews.com/2025/11/233920/ |access-date=2026-05-24 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[မောတောင်မြို့]]သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ အရှေ့ဘက်အကျဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဗျူဟာမြောက် နယ်စပ်စီးပွားရေးဇုန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[မောတောင် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း]]ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်ခြမ်းရှိ ပရာကျွတ်ကရီခမ်ခရိုင်၊ ဒန်ဆင်ခွန်း နယ်စပ်စခန်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် တည်ရှိသည်။မြန်မာနိုင်ငံမှ ရေထွက်ပစ္စည်းများနှင့် ဒေသထွက်ကုန်များကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တင်ပို့ရောင်းချရာ၌ မြိတ်-မောတောင်မှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ တင်ပို့ပါက အချိန် ၇ နာရီခန့်သာကြာသည့် အနီးဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်ပြီး မောတောင်မြို့မှာ စီးပွားရေးအရအရေးပါသည့် နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွင် မြန်မာကျပ်ငွေ၊ ထိုင်းဘတ်ငွေနှင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာတို့ကို အသုံးပြု၍ ကုန်သွယ်မှု ပြုလုပ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://commerce.gov.mm/my/content/%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8|title=မောတောင်ကုန်သွယ်ရေးစခန်း|work=စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန|access-date=၂၄ မေ ၂၀၂၆|date=}}</ref> လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အကွာအဝေးအနေဖြင့် [[မြိတ်မြို့]]မှ [[ရေဖြူမြို့နယ်]]အထိ ကတ္တရာလမ်း ၆၅ မိုင် ရှိပြီး၊ ရေဖြူ မှ မောတောင်မြို့အထိ ကျောက်ကြမ်းလမ်း ၅၃ မိုင် ရှိသဖြင့် မြိတ် - မောတောင် ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်း စုစုပေါင်းသည် ၁၁၈ မိုင် ခန့် ကွာဝေးသည်။<ref>{{Cite news |last=Editor |first=Mizzima |date=2025-11-14 |title=တနင်္သာရီတိုင်း မောတောင်နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း စစ်ကော်မရှင် ထပ်မံလက်လွှတ်ရ - BUR.MIZZIMA.COM |url=https://bur.mizzima.com/2025/11/14/72967 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251118014725/https://bur.mizzima.com/2025/11/14/72967 |archive-date=18 November 2025 |access-date=2026-05-24 |work=BUR.MIZZIMA.COM |language=en-US |url-status=live }}</ref> == မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ(၂၀၂၅) == ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU)၊ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KNLA) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် မောတောင်မြို့ရှိ စစ်တပ်၏ လုံခြုံရေးစခန်းများကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက မောတောင်မြို့အား စတင်ယာယီစိုးမိုးထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။နိုဝင်ဘာ ၁၁ရက် တွင် KNU ပူးပေါင်းတပ်က မောတောင်မြို့သိမ်း ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲ ၄ရက်မြောက်နေ့ နိုဝင်ဘာ ၁၄မနက် တွင် သိမ်းနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်တပ်ထံမှ ၁၂၀ မမ လက်နက်ကြီးအပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံ အများအပြားသိမ်းဆည်းရရှိခဲ့ပြီး၊ စစ်သုံ့ပန်း ၄၃ ဦးကိုလည်း ဖမ်းမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-05-21 |title=မောတောင်နယ်စပ်မြို့ကနေ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ဆုတ်ခွာ၊ စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/05/21/157694/ |access-date=2026-05-24 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ တွင် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး/ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်-KNU/KNLA ဦးဆောင်မှုနှင့်အတူ KNLA တပ်မဟာ (၄) မှ တပ်ရင်း ၂၀၃၊ တပ်ရင်း(၁၁)၊ ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့-KNDO တပ်ရင်း(၇)၊ တပ်ရင်း ၁၂ ၊ BPLA နှင့် FFD ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2026-05-20 |title=KNU ထိန်းချုပ် မောတောင်မြို့ စစ်တပ် ပြန်သိမ်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/05/20/413410.html |access-date=2026-05-24 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2025-11-15 |title=မောတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ စစ်သုံ့ပန်း ၄၀ ကျော်ဖမ်းမိပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအများအပြား သိမ်းဆည်း |url=https://kicnews.org/2025/11/%E1%80%99%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80/ |access-date=2026-05-24 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> == စစ်တပ် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခြင်း (၂၀၂၆) == စစ်တပ်သည် မောတောင်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် တနင်္သာရီ - ရေဖြူ - သိန်းခွန် - သဲဖြူ - မောတောင် လမ်းကြောင်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန်အတွက် ပြင်ဆင်စုဖွဲ့မှုများပြုလုပ်ကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့မှစ၍ အကြမ်းဖက်ချေမှုန်းမှုစစ်ဆင်ရေး (Counter-Terrorism Operation) အဖြစ် ပြန်လည်တိုက်စစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-20 |title=မောတောင်ကို စစ်တပ်ပြန်သိမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn4p2q2dxzeo |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> စစ်တပ်စစ်ကြောင်းများသည် မောတောင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများနှင့် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ခြေကုပ်စခန်းများကို အဆင့်ဆင့် တိုက်ခိုက်ချီတက်ခဲ့သည်။ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ ပွိုင့် ၂၇၁ တောင်ကုန်းယာယီစခန်းကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဖောင်ဆိပ်ကျေးရွာအနီးရှိ ခံစစ်နေရာ ၂ ခုကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဖောင်ဆိပ်ကျေးရွာကိုလည်းကောင်း အသီးသီး တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နှုံးပွားကျေးရွာ၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၅) ကျေးရွာ၊ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၃) ကျေးရွာနှင့် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၁) ကျေးရွာတို့ကို စစ်ကြောင်းများခွဲ၍ အဆင့်ဆင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ပြီးနောက် မေလ ၁၉ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီအချိန်တွင် မောတောင်မြို့တစ်ခုလုံးကို စစ်တပ်က အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82973 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> တိုက်ပွဲကြောင့် အမှတ်(၉)ကျေးရွာတံတားနှင့် အမှတ်(၈)တံတားတို့မှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။စစ်တပ်က ထိုတံတားများ ပျက်စီးခဲ့ရမှုကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ မိုင်းထောင်ဖောက်ခွဲခဲ့ခြင်းကြောင့်ဟု သတင်းထုတ်ခဲ့သည်။စစ်တပ်သည် မောတောင်မြို့နှင့် အဆိုပါဒေသတစ်ဝိုက်အား ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရရှိရေး တိုက်ပွဲကြီး/တိုက်ပွဲငယ် ထိတွေ့မှုစုစုပေါင်း ၂၀၇ ကြိမ် ဆင်နွဲခဲ့ရသည်။ ရန်သူ့ထံမှ အလောင်း ၂၄ လောင်း၊ လက်နက်မျိုးစုံ ၂၅ လက်၊ ခဲယမ်းများနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများ သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး တပ်မတော်မှ အရာရှိ၊ စစ်သည်အချို့ ကျဆုံးခဲ့ကြောင်းလည်း စစ်တပ်ဘက်မှ သတင်းထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့အတွက် မောတောင် အောင်ပွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82988 |access-date=2026-05-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 2jezx4tci4eggcxremdk6fbqyrh1h77 100 286600 1034226 1034065 2026-05-27T13:43:55Z Salai Rungtoi 22844 1034226 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=26|content= <!-- All news items below this line --> '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***ရွှေကုက္ကိုလ်နယ်မြေအတွင်း၌ အွန်လိုင်းလိမ်လည် လောင်းကစားလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့်အဆောက်အအုံ ၇၇ လုံး အနက် ၄ ထပ် လူနေအဆောက်အအုံ ၃ လုံးကို ဖြိုချဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်းအဆောက်အအုံ ၆ လုံးအား ဖြိုချဖျက်ဆီးပြီးဖြစ်ရာ ဖျက်ဆီးရန်ကျန် တရားမဝင်အဆောက်အအုံ ၇၁ လုံး ကျန်ရှိနေသေးသည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/83228 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} 8rd2s4pcxxdu1sjsljkyxbo0bhnm622 100 286665 1034225 1034198 2026-05-27T13:31:38Z Salai Rungtoi 22844 1034225 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=27|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***မွန်ပြည်နယ်၊ [[ရေးမြို့နယ်]]တွင် အခြေစိုက်၍ လှုပ်ရှားသည့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့ (ရေးဘီလူးအဖွဲ့) ၏ စခန်းတစ်ခုအား စစ်တပ်က လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂ ဦးခန့် သေဆုံးပြီး အများအပြား ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသည်။ [https://burmese.dvb.no/post/261226 (DVB)] '''ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်''' *[[အပျော်စီးသင်္ဘော အမ်ဗွီ ဟွန်ဒီယပ်စ်တွင် ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း]] **[[ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့]]၏ အစီရင်ခံချက်အရ MV Hondius သင်္ဘောနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် [[ဟန်တာဗိုင်းရပ်စ်]] (hantavirus) ဖြစ်ပွားမှု အရေအတွက်သည် ၁၃ ဦးအထိ တိုးလာကြောင်း သိရသည်။ <!-- All news items above this line -->}} rg860oppnuijpywvk8y59k0y02no4yk 3 286667 1034212 2026-05-27T12:03:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034212 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31593-43 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၃၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 374wxp6j475pfua9kuf33wx9j8konnp 3 286668 1034213 2026-05-27T12:03:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034213 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hshthehphhhehn ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၃၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lg98a87zjhqxcted8a0ysls4dh2xshg 3 286669 1034215 2026-05-27T12:19:55Z J ansari 46786 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Updoots]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:FerIow]] သို့ J ansariက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Updoots|Updoots]]" ကို "[[Special:CentralAuth/FerIow|FerIow]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1034215 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:FerIow]] cka0kgiiq8pf7jn1cao7d5dlw3igcr4 3 286670 1034216 2026-05-27T13:03:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034216 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Marxellina ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၃၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) axhpee7xopewayku9dp2ra0xzt31o7m 3 286671 1034217 2026-05-27T13:04:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034217 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Chqsz ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 0rtiw5rmbdg78e9mk9zi53441nmcezh 3 286672 1034218 2026-05-27T13:04:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034218 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Heartslonely ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7m2q4ihil9pji8p79jlaoyaftulfrxd 3 286673 1034220 2026-05-27T13:04:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034220 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31407-91 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tnq8vkd46dbbenunnbcrpu18qf2bqt1 3 286674 1034230 2026-05-27T14:04:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034230 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Night furry beta84 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mczioigjatgrrxub7pzd4iwvtrl250o 3 286675 1034231 2026-05-27T14:04:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034231 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Underwhelminglywaluigi ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) hd191do678uamlwprpmkv3cyerejnbz 3 286676 1034232 2026-05-27T14:04:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034232 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ko Gyi 2003 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၄၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tf9fd3loi0duetod4fy2bjj64qy1bg2 3 286677 1034234 2026-05-27T14:05:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034234 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Bawi Za Toe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၅၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) p1sud6xk1umlda204tp2et2701kfh5x 3 286678 1034244 2026-05-27T15:05:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034244 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31795-25 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၅၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) aehqt5iq4d6zt4g3r18xpxbvt743d6r 0 286679 1034249 2026-05-27T15:49:53Z ~2026-31442-71 143341 MM 1034249 wikitext text/x-wiki '''[[ပြည်တော်သာကျွန်းတိုက်ပွဲ]]ည်တော်သာကျွန်းတိုက်ပွဲ''' သည် ပုဂံခေတ် (၁၁) ရာစု အေဒီ ၁၀၈၃-၁၀၈၄ ခန့်က ပုဂံဘုရင် စောလူးမင်း နှင့် နန်းတွင်းသူပုန် ငရမန်ကန်းတို့အကြား မကွေးမြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းရှိ ပြည်တော်သာကျွန်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သမိုင်းဝင် စစ်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုဂံဘုရင် စောလူးမင်း ၏ ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ငရမန်ကန်း က အောက်မြန်မာပြည်တွင် ပုန်ကန်ကာ စောလူးမင်းကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ကျန်စစ်သား သည် စောလူးမင်းအား ကယ်ထုတ်ရန် ငရမန်ကန်း၏ ပြည်တော်သာကျွန်း စခန်းသို့ ခိုးဝင်ခဲ့သော်လည်း စောလူးမင်းက ကျန်စစ်သားကို အထင်လွဲကာ အော်ဟစ်တိုင်တောသဖြင့် ကျန်စစ်သား စွန့်ခွာခဲ့ရသည်။ကျန်စစ်သား ထွက်သွားပြီးနောက် ငရမန်ကန်း သည် စစ်ပရိယာယ်များကို အသုံးပြုကာ ပုဂံတပ်များကို လှည့်ဖျားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဆင်ရုပ်၊ မြင်းရုပ်များကို ချထားပြီး လရောင်ဝိုးတဝါးတွင် အလစ်အငိုက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ပုဂံတပ်ကို အနိုင်ယူခဲ့ပြီး စောလူးမင်းကို အမိဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite journal |last=Whetton |first=D. R. |date=1988-06 |title=Mathematics in action, by the Mathematics in Action Group. 1987. (Blackie and Chambers) - Pupils book 3A ISBN 0216919150 £5·25 - Pupils book 3B ISBN 0216919193 £5·75 - Teachers book 3A ISBN 0216919169 £1·95 - Teachers book 3B ISBN 0216919207 £1·95 - Answer book 3A ISBN 0216919177 £3·50 - Answer book 3B ISBN 0216919215 £3·50 - Assessment 3A ISBN 0216919185 ££25 - Assessment 3B ISBN 0216919223 £25 |url=https://doi.org/10.2307/3618944 |journal=The Mathematical Gazette |volume=72 |issue=460 |pages=142–142 |doi=10.2307/3618944 |issn=0025-5572}}</ref> ယင်းနောက် ငရမန်ကန်း သည် စောလူးမင်းကို ကွပ်မျက်ခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ကျန်စစ်သား က ပြန်လည် ချေမှုန်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ငရမန်ကန်းလည်း မြှားသင့်၍ သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite book |date=2012 |title=Publishers' International ISBN Directory 2013 |url=https://doi.org/10.1515/9783110278026 |publisher=De Gruyter |isbn=978-3-11-027802-6 |editor-last=International ISBN Agency}}</ref> qj38eppruj7xdinco80i4nvx9cjji6j 0 286680 1034250 2026-05-27T15:52:01Z Zawzawaungthwin 100038 အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းတော်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၈လကျော်ကြာ မြို့သိမ်း တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ 1034250 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | date = ၁၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ – ၇ ဧပြီ ၂၀၂၅ | place = [[အင်းတော်မြို့]]၊ [[ကသာခရိုင်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | map_type = Myanmar | latitude = 24.1167 | longitude = 95.6000 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အင်းတော်မြို့ တည်နေရာ | map_label = အင်းတော် | result = ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ သိမ်းပိုက်ရရှိ | combatant1 = * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}}[[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်|KIA]] * {{flagicon image|ABSDF insignia.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}}[[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.svg}} ([[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်|SNA]]) | commander2 = ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦး (သုံ့ပန်း) | units1 = တပ်ရင်း၊ တပ်ဖွဲ့ပေါင်း ၄၀ ကျော် ပါဝင်သော မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု | units2 = [[တပ်မ ၇၇]] (ရှေ့တန်းတပ်မဌာနချုပ်)၊ လက်အောက်ခံတပ်ရင်း ၄ ရင်း | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = အင်အား ၆၀၀ ကျော် | casualties1 = ရာဂဏန်းနီးပါး | casualties2 = ၂၀၀ ကျော် ကျဆုံး၊ အများအပြား ဖမ်းဆီးခံရ | notes = ဂျပန်လှိုဏ်ဂူကုန်းအပါအဝင် အင်းတော်မြို့ရှိ အမာခံစခန်းများကို ၈ လကြာ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အင်းတော်မြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၈လကျော်ကြာ မြို့သိမ်း တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) လက်အောက်ခံ ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ (၇၇)]] ရှေ့တန်းတပ်မဌာနချုပ် အခြေစိုက်ရာ ဂျပန်လှိုဏ်ဂူကုန်းအပါအဝင် အမာခံစခန်းများကို လနှင့်ချီကြာ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နှစ်ဘက်ထိခိုက်မှု များပြားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။တော်လှန်ရေးတပ်များသည် စစ်တပ်၏ တပ်မမှူးတစ်ဦး အပါအဝင် စစ်သား အများအပြားကို အရှင်ဖမ်းမိခဲ့သည့် တိုက်ပွဲအဖြစ်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ထိုမြို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များသည် တစ်နှစ်သာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်ထံ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၃၀ ရက်တွင် ပြန်လည်လက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=အင်းတော်မြို့ကို စစ်တပ်က ပြန်သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/814522 |access-date=2026-05-27 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=မောင်ရွှေဝါ |first=မင်းမောင် |date=2025-01-28 |title=တကျော့ပြန် အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်၊ နှစ်ဘက်အကျအဆုံးရှိ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/60620/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == အင်းတော်မြို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်အစပ်၊ ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနား လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဒေသတွင်း ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ် [[နန့်စီးအောင်ရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်|နန့်စီးအောင်မြို့]] အထွက်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအဝင်ရှိ [[မော်လူးမြို့]]၏ တောင်ဘက် မိုင် ၅၀ ကျော်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ]]ကတည်းကပင် အဆိုပါမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် ဂျပန်နှင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များအကြား အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းတော်မြို့နယ်အတွင်း လူဦးရေ ၁၂၀,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးရှိ ကသာမြို့နယ်ရှိပြီး၊ တောင်ဘက်တွင်မူ စစ်ရေးအရ အရေးပါသော ထီးချိုင့်မြို့ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-08-19 |title=အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/56595/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> စစ်ရေးအရ အင်းတော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းဖြင့် စစ်တပ်၏ ကုန်းလမ်းထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းကို အဓိက ဖြတ်တောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရေလမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာမည့် အန္တရာယ်ကိုလည်း ကချင်ပြည်နယ်၊ စင်းခန်းရွာကို သိမ်းပိုက်ထားသော KIA တပ်များက ဟန့်တားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် ကချင်ပြည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်ရာတွင် အဓိကကျသော ဗန်းမော်-မြစ်ကြီးနားလမ်းနှင့် ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်း နှစ်ခုလုံးကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခြင်းကြောင့်၊ စစ်ကောင်စီတပ်အနေဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တပ်ဖွဲ့များထံသို့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် လေကြောင်းလမ်းတစ်ခုတည်းကိုသာ အားထားရမည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်အထိ အရေးပါသည်။<ref>{{Cite web |last=မျိုးပြည့် |date=2026-04-29 |title=တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ ထိန်းချုပ်ထားသည့် အင်းတော်မြို့ဘက် စစ်တပ် ဦးတည် ရှေ့တိုးလာ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2026/04/29/412940.html |access-date=2026-05-27 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် (၂၀၂၄ - ၂၀၂၅) == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် PDF နှင့် ABSDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကို စတင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ပြီး နောက်ရက်များတွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး ဒေသခံ ၂၀,၀၀၀ ကျော် ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။ တိုက်ပွဲစတင်ပြီး ၄ ရက်အကြာတွင် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အရေးပါသော နဘားလမ်းဆုံစခန်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အင်းတော်မြို့နယ် နဘားလမ်းဆုံကို KIA ပူးပေါင်းတပ်များ ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/665834 |access-date=2026-05-27 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် မြို့တွင်းနေရာအများစုကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့၏ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော "ဂျပန်လှိုဏ်ဂူကုန်း" ရှိ တပ်မ (၇၇) ၏ ရှေ့တန်းတပ်မဌာနချုပ်ကို ဝိုင်းရံပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ ယင်းစခန်းကုန်းတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် ဒေသတွင်းမဟာမိတ် SNA တပ်ဖွဲ့များ ပူးတွဲခုခံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now News |date=2025-04-08 |title=အင်းတော်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://www.youtube.com/watch?v=oesH4gJUF-k |access-date=2026-05-27}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မတ်လလယ်တွင် ကသာမြို့မှ စစ်ကူလာရောက်သည့် စစ်ကောင်စီတပ်များကို ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စခန်းအတွင်းမှ ထွက်လာသည့် စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းကို ချေမှုန်းပြီးနောက် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်လှိုဏ်ဂူကုန်းအား အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မ (၇၇) တပ်မမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦး အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက်များ၊ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-04-15 |title=အဖမ်းခံထားရတဲ့ဗိုလ်မှူးချုပ်တွေနဲ့ တော်လှန်ရေးစစ်သုံ့ပန်းတွေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy7x68ly8m5o |access-date=2026-05-27 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ဂျပန်လှိုဏ်ဂူကုန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်တပ်များ အသုံးပြုခဲ့သည့် မြေအောက်လှိုဏ်ဂူနှင့် ကွန်ကရစ်ဘန်ကာများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ဗျူဟာမြောက်နေရာဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက ၎င်းနေရာကို အဆင့်မြှင့်တင်၍ ဆက်သွယ်ရေးမြောင်းများ၊ ခိုင်မာသော ခံစစ်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤစခန်းကုန်းသည် တစ်မြို့လုံးကို အပေါ်စီးမှ လွှမ်းမိုးထားနိုင်သည့်အပြင် တပ်ရင်း (၄) ရင်း၊ အင်အား (၆၀၀) ကျော်နှင့် အမြောက်ကြီးများဖြင့် အခိုင်အမာ ခုခံနိုင်ခဲ့သောကြောင့် တိုက်ပွဲမှာ (၈) လခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ကိုလှိုင်း |first=မင်းမောင် |date=2025-04-11 |title=၈ လကြာ တိုက်ယူခဲ့ရသည့် အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/62842/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == အကျိုးသက်ရောက်မှု == အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် တော်လှန်ရေး တပ်ရင်း၊ တပ်ဖွဲ့ပေါင်း ၄၀ ကျော် ပါဝင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီ၏ ကုန်းလမ်းထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းကို အပြီးသတ် ဖြတ်တောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်သက်ဦး သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းသည် စစ်ကောင်စီအတွက် ကြီးမားသော ထိခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤအောင်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီတပ်များအတွက် ကချင်ပြည်နယ်သို့ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးကို လေကြောင်းလမ်းတစ်ခုတည်းသာ အားထားရတော့မည့် အခြေအနေကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-04-29 |title=အင်းတော်ကို ပြန်သိမ်းရန် စစ်တပ် ချဉ်းကပ်၊ မြို့နှင့် ၇ မိုင်အကွာ ရောက်ရှိ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74281/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=အင်းတော်တိုက်ပွဲမှ ထွက်ပြေးသွားသည့် တပ်မ ၇၇ တပ်မမှူး အပါအဝင် စစ်သုံ့ပန်းများ အရှင်ဖမ်းမိ |url=https://burmese.dvb.no/post/700006 |access-date=2026-05-27 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == အင်းတော်မြို့အားပြန်လည် ထိန်းချုပ်ခြင်း == {{main|တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} စစ်တပ်သည် မန္တလေး-မတ္တရာ-စဉ့်ကူး-သပိတ်ကျင်းလမ်းကြောင်းနှင့် တကောင်းမြို့တို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် တကောင်းမြို့နှင့် ထီးချိုင့်မြို့သို့ ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းကြောင်းအား ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ထို့နောက် စစ်တပ်စစ်ကြောင်းများသည် ထီးချိုင့်မြို့မှ ကသာမြို့သို့ အဆင့်ဆင့်ချီတက်လာခဲ့ပြီး အင်းတော်မြို့အား ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် ကသာမြို့၌ လိုအပ်သည့် စုဖွဲ့ပြင်ဆင်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် [[ပင်းမလွတ်ရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|ပင်းမလွတ်ရွာ]]အား လည်းကောင်း၊ နဘားလမ်းဆုံနှင့် [[နဘားရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နဘားရွာ]]အား ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်းနီရွာ၊ [[နားရခေါင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နားရခေါင်ရွာ]]၊ ကြာအင်းရွာ၊ ကျွန်းတောရွာနှင့် [[ကူးဆိပ်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|ကူးဆိပ်ရွာ]]တို့အား ဧပြီ ၃၀ ရက် ယနေ့နံနက်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း၊ အင်းတော်မြို့အား ယနေ့ညနေပိုင်းတွင်လည်းကောင်း အသီးသီးပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး အင်းတော်မြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသတစ်ဝိုက်အား အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် အင်းတော်မြို့နှင့် အဆိုပါဒေသတစ်ဝိုက်အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82294 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] gginkh816bh70e3of8uxyl1g8ta854r 3 286681 1034252 2026-05-27T16:05:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034252 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31442-71 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၀၅၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 8wpjg996l2zarb6gaqb8aiq2vf8c5mw 0 286682 1034257 2026-05-27T16:28:47Z Zawzawaungthwin 100038 '''မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကသာခရိုင်]] အတွင်းရှိ [[မော်လူးမြို့]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ 1034257 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | date = ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ | place = [[မော်လူးမြို့]]၊ [[ကသာခရိုင်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | map_type = Myanmar | latitude = 24.1667 | longitude = 95.5333 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မော်လူးမြို့ တည်နေရာ | map_label = မော်လူး | result = ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ သိမ်းပိုက်ရရှိ | combatant1 = * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်|KIA]] * {{flagicon image|ABSDF insignia.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]] | units1 = ကချင်နှင့် စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | units2 = စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = အင်အား ၃၀ ဝန်းကျင် | casualties1 = အသေးစိတ်မသိရှိရ | casualties2 = ၆ ဦး သေဆုံး၊ ၆ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ | notes = နံနက် ၂ နာရီတွင် စတင်တိုက်ခိုက်ပြီး ၄ နာရီအကြာတွင် မြို့ကိုထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကသာခရိုင်]] အတွင်းရှိ [[မော်လူးမြို့]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အဆိုပါမြို့အား စီးနင်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် နံနက်ပိုင်းအချိန်အတွင်းမှာပင် မြို့အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မော်လူးမြို့သည် ကသာခရိုင် အင်းတော်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အင်းတော်မြို့၏ မြောက်ဘက်မိုင် ၂၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ယင်းအပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အချက်အချာကျသည့် ပြည်နယ်ချင်းဆက် လမ်းတစ်လမ်းဖြစ်သော ရွှေဘို- မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းဘေး၌ တည်ရှိသည့်အတွက် စစ်ရေးအရ အရေးပါသည့် မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ယခင်က ကသာခရိုင် အင်းတော်မြို့နယ် မော်လူးကျေးရွာအုပ်စု အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ မြို့အဖြစ် တိုးချဲ့ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းမှုကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၁၈ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-05-05 |title=မော်လူးမြို့ထဲ စစ်ကော်မရှင်တပ်များဝင်ရောက် |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/05/05/am1-408/ |access-date=2026-05-27 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့၊ နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုများသည် မော်လူးမြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ချိန်တွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက မိုးမလင်းမီအချိန်မှစ၍ စစ်ဆင်ရေးကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲ၏ အဓိကပစ်မှတ်မှာ မြို့တွင်း တပ်စွဲထားသည့် ရဲစခန်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် စစ်သားနှင့် ရဲအင်အား ၃၀ ဝန်းကျင်ဖြင့် အခိုင်အမာ တပ်စွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2026-01-22 |title=မော်လူးမြို့ရှိ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး ပကဖ၊ KIA အပါအဝင် ၅ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71442/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုများအနေဖြင့် မြို့ကို လျင်မြန်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ရန်အတွက် စနစ်တကျ စီမံဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲစတင်ပြီး ၄ နာရီခန့်အကြာ၊ နံနက် ၆ နာရီဝန်းကျင်တွင် ရဲစခန်းအား အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်မြို့လုံးကို ထိန်းချုပ်လိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ အဝေးပစ်အမြောက်များဖြင့် ပြန်လည်ပစ်ခတ်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ မြို့သိမ်းစစ်ဆင်ရေးကို တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=မော်လူးမြို့ကို စစ်တပ် ပြန်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/760406 |access-date=2026-05-27 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> မြို့သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နံနက် ၇ နာရီအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်မှ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မော်လူးဈေးအတွင်းသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မတိုက်ခိုက်မီ တစ်လကျော်ကတည်းက စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များအား အလင်းဝင်ရန် ကြိုတင်အကြောင်းကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက လက်နက်ချခြင်းမရှိသဖြင့် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-25 |title=အင်းတော်နှင့် မော်လူးတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်၊ ဒေသခံ ထောင်ချီ စစ်ရှောင်ရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78628/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == မော်လူးမြို့အား စစ်တပ် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခြင်း (၂၀၂၆) == {{main|အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အင်းတော်မြို့အား အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်တပ်စစ်ကြောင်းများသည် အဆိုပါဒေသတစ်ဝိုက် နယ်မြေရှင်းလင်းခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းတော်မြို့၏ မြောက်ဘက် မိုင် (၂၀) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းမပေါ်ရှိ အချက်အချာကျသော မော်လူးမြို့အား ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်နည်းဗျူဟာမြောက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/69fa08681bcde340cf2bdc8d |access-date=2026-05-27 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> စစ်တပ်စစ်ကြောင်းများသည် စစ်ကြောင်းများခွဲ၍ အဆင့်ဆင့် ချီတက်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် [[နားမကြိုင်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နားမကြိုင်းရွာ]]၊ [[ပင့်တင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|ပင့်တင်ရွာ]]နှင့် [[နဘားကြီးရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နဘားကြီးရွာ]]တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပွိုင့်-၃၀၅ တောင်ကုန်းနှင့် [[ပင်ဝယ်ရွာသစ်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|ပင်ဝယ်ရွာသစ်]] တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် တုံလုံရွာနှင့် ဖားပန်ရွာတို့ကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-05-05 |title=တော်လှန်ရေးတပ်တွေသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ မော်လူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် |url=https://myaelattathan.com/news/24243/ |access-date=2026-05-27 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်စစ်ကြောင်း များသည် [[စီပိန်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|စီပိန်းရွာ]]၊ [[နားခွင်းကျင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နားခွင်းကျင်ရွာ]]နှင့် [[မော်လူးမြို့]]တို့အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အဓိကလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] bx9qeyu9qvgbhpuq3rrjjhk2iv28g1a 1034259 1034257 2026-05-27T16:29:37Z Zawzawaungthwin 100038 | date = ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ - ၅ မေ ၂၀၂၆ 1034259 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | date = ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ - ၅ မေ ၂၀၂၆ | place = [[မော်လူးမြို့]]၊ [[ကသာခရိုင်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | map_type = Myanmar | latitude = 24.1667 | longitude = 95.5333 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မော်လူးမြို့ တည်နေရာ | map_label = မော်လူး | result = ကာကွယ်ရေးပူးပေါင်းတပ်များ သိမ်းပိုက်ရရှိ | combatant1 = * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်|KIA]] * {{flagicon image|ABSDF insignia.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]]/[[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]] | units1 = ကချင်နှင့် စစ်ကိုင်းအခြေစိုက် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | units2 = စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = အင်အား ၃၀ ဝန်းကျင် | casualties1 = အသေးစိတ်မသိရှိရ | casualties2 = ၆ ဦး သေဆုံး၊ ၆ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ | notes = နံနက် ၂ နာရီတွင် စတင်တိုက်ခိုက်ပြီး ၄ နာရီအကြာတွင် မြို့ကိုထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မော်လူးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကသာခရိုင်]] အတွင်းရှိ [[မော်လူးမြို့]]တွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး]] (ABSDF) နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အဆိုပါမြို့အား စီးနင်းတိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် နံနက်ပိုင်းအချိန်အတွင်းမှာပင် မြို့အား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=သူရမောင် |date=2023-12-13 |title=စစ်ကိုင်းတိုင်း မော်လူးမြို့ကို တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/46806/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မော်လူးမြို့သည် ကသာခရိုင် အင်းတော်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး အင်းတော်မြို့၏ မြောက်ဘက်မိုင် ၂၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ယင်းအပြင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ် တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အချက်အချာကျသည့် ပြည်နယ်ချင်းဆက် လမ်းတစ်လမ်းဖြစ်သော ရွှေဘို- မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းဘေး၌ တည်ရှိသည့်အတွက် စစ်ရေးအရ အရေးပါသည့် မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ယခင်က ကသာခရိုင် အင်းတော်မြို့နယ် မော်လူးကျေးရွာအုပ်စု အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ မြို့အဖြစ် တိုးချဲ့ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းမှုကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂၀၁၈ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-05-05 |title=မော်လူးမြို့ထဲ စစ်ကော်မရှင်တပ်များဝင်ရောက် |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/05/05/am1-408/ |access-date=2026-05-27 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့၊ နံနက် ၂ နာရီခန့်တွင် တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုများသည် မော်လူးမြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ချိန်တွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များက မိုးမလင်းမီအချိန်မှစ၍ စစ်ဆင်ရေးကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲ၏ အဓိကပစ်မှတ်မှာ မြို့တွင်း တပ်စွဲထားသည့် ရဲစခန်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုနေရာတွင် စစ်သားနှင့် ရဲအင်အား ၃၀ ဝန်းကျင်ဖြင့် အခိုင်အမာ တပ်စွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2026-01-22 |title=မော်လူးမြို့ရှိ ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ရုံး ဗုံးကြဲခံရပြီး ပကဖ၊ KIA အပါအဝင် ၅ဦး သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/71442/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုများအနေဖြင့် မြို့ကို လျင်မြန်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ရန်အတွက် စနစ်တကျ စီမံဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ တိုက်ပွဲစတင်ပြီး ၄ နာရီခန့်အကြာ၊ နံနက် ၆ နာရီဝန်းကျင်တွင် ရဲစခန်းအား အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်မြို့လုံးကို ထိန်းချုပ်လိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ အဝေးပစ်အမြောက်များဖြင့် ပြန်လည်ပစ်ခတ်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ မြို့သိမ်းစစ်ဆင်ရေးကို တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{Cite web |title=မော်လူးမြို့ကို စစ်တပ် ပြန်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/760406 |access-date=2026-05-27 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> မြို့သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နံနက် ၇ နာရီအချိန်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်မှ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးဖြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မော်လူးဈေးအတွင်းသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ ၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦးကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မတိုက်ခိုက်မီ တစ်လကျော်ကတည်းက စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များအား အလင်းဝင်ရန် ကြိုတင်အကြောင်းကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များက လက်နက်ချခြင်းမရှိသဖြင့် ယခုကဲ့သို့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း တော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-25 |title=အင်းတော်နှင့် မော်လူးတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်၊ ဒေသခံ ထောင်ချီ စစ်ရှောင်ရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78628/ |access-date=2026-05-27 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == မော်လူးမြို့အား စစ်တပ် ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခြင်း (၂၀၂၆) == {{main|အင်းတော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အင်းတော်မြို့အား အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်တပ်စစ်ကြောင်းများသည် အဆိုပါဒေသတစ်ဝိုက် နယ်မြေရှင်းလင်းခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အင်းတော်မြို့၏ မြောက်ဘက် မိုင် (၂၀) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းမပေါ်ရှိ အချက်အချာကျသော မော်လူးမြို့အား ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရန် စစ်နည်းဗျူဟာမြောက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/69fa08681bcde340cf2bdc8d |access-date=2026-05-27 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> စစ်တပ်စစ်ကြောင်းများသည် စစ်ကြောင်းများခွဲ၍ အဆင့်ဆင့် ချီတက်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် [[နားမကြိုင်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နားမကြိုင်းရွာ]]၊ [[ပင့်တင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|ပင့်တင်ရွာ]]နှင့် [[နဘားကြီးရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နဘားကြီးရွာ]]တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပွိုင့်-၃၀၅ တောင်ကုန်းနှင့် [[ပင်ဝယ်ရွာသစ်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|ပင်ဝယ်ရွာသစ်]] တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် တုံလုံရွာနှင့် ဖားပန်ရွာတို့ကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-05-05 |title=တော်လှန်ရေးတပ်တွေသိမ်းပိုက်ထားတဲ့ မော်လူးမြို့ကို စစ်တပ်ပြန်ထိန်းချုပ် |url=https://myaelattathan.com/news/24243/ |access-date=2026-05-27 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်စစ်ကြောင်း များသည် [[စီပိန်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|စီပိန်းရွာ]]၊ [[နားခွင်းကျင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်|နားခွင်းကျင်ရွာ]]နှင့် [[မော်လူးမြို့]]တို့အား အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အဓိကလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KIA နှင့် PDF အမည်ခံအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် မော်လူးမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82444 |access-date=2026-05-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 7rzr34w2hbtb417v6gjhbikiw7yzvzb 3 286683 1034284 2026-05-27T17:05:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034284 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MagicEggs ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၅၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) fqlzvdox2wm6cl3j96f8y7n7dt4hkmu 3 286684 1034285 2026-05-27T17:05:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034285 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Byrowinek ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၀၅၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ckuo6eeyoczmgpcgp59hzi07p7rfgiq 3 286685 1034290 2026-05-27T18:05:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034290 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pppp285 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၅၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) g9b8q50t49wtt2ldmp3mv0x4n4dpsz3 3 286686 1034291 2026-05-27T18:06:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034291 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30336-12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rb478g3oprpamfr8zmw5sq2rope1pn7 3 286687 1034292 2026-05-27T18:06:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034292 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maymi135 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 66jalr0u4v4anc3eyyzjqsv5d5pdlig 3 286689 1034295 2026-05-27T19:06:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034295 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31702-18 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 4irowedq5ss3d7ng3jr7052qj9gwbch 3 286690 1034296 2026-05-27T19:06:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034296 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် စိုး၂၇၃၂၀၀၇ ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 319w81v3fq088e97dbukk3xeb0cm05f 3 286691 1034297 2026-05-27T19:06:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034297 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Oneequalsequalsone ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 82d1lsn9dop57eocrmxmk4x3vsa812z 3 286692 1034298 2026-05-27T19:06:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034298 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nawye ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 8trdl5x8ye9mtfa5n41ooh1jdeexo2m 3 286693 1034305 2026-05-27T20:07:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034305 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31819-28 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၇၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3zl5ps0v2ower6xsgugmlrs3pfvx1oj 3 286694 1034306 2026-05-27T20:07:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034306 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jopf704 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၇၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tcjo67adc7n13qtnfzxh9l2y59vvm5b 3 286695 1034307 2026-05-27T20:07:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034307 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PASCHALNhkumZauAwng ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၇၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ag49aabdsttn32p14n8tjt0e7mllf0c 0 286696 1034308 2026-05-27T20:08:15Z Myanmar Wik 103978 ဗလာစာမျက်နှာကို ဖန်တီးခဲ့သည် 1034308 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 1034309 1034308 2026-05-27T20:11:05Z Myanmar Wik 103978 စာပုဒ်ထည့် 1034309 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; font-size:90%; text-align:left;" |+ ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ |- ! တည်နေရာ | {{flagicon|Myanmar}} [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စု |- ! ကိုဩဒိနိတ် | {{coord|16.286650|97.901209|display=inline,title}} |- ! အမျိုးအစား | သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] |- ! ထိန်းသိမ်းရေး | [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]] |- ! အကျယ်အဝန်း | ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်း (၄၆၆ ဧက / ၁၈၉ ဟက်တာ) |- ! ထင်ရှားသောအချက်များ | ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ၊ လင်းနို့များ၊ ဇီဝမျိုးကွဲများ |} '''ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ'''သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိသော သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖားဘောင်ဂူ သည် မွန်ပြည်နယ်ရှိ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူများအနက် အကြီးဆုံးဂူများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web |url=https://news-eleven.com/article/201004 |title=ကျိုက်မရောမြို့ ခရုံဂူ၊ စံပယ်ဂူ၊ ဖားဘောင်ဂူ အခြေပြုခရီးနှင့် ရေးမြို့နယ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို ကိုဗစ်အလွန်တွင် စတင်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်နေ |author=မောင်မောင်ရွှေမြိုင် |publisher=Eleven Media Group |date=30 December 2020 }}</ref> == တည်နေရာ == ဖားဘောင်ဂူသည် ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိပြီး သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ထုံးကျောက်ဂူကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းဂူကြီးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ ၄၆၆ ဧက (၁၈၉ ဟက်တာ) ခန့်ကို ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖားဘောင်ဂူအတွင်း၌ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ တည်ရှိပြီး နှစ်စဉ် [[တန်ခူးလ]] (သင်္ကြန်ကာလ) တွင် ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားလည်ပတ်များနှင့်စည်ကားလျက်ရှိသည်။ ဖားဘောင်ဂူသည် သဘာဝအလှအပများဖြင့် ပြည့်စုံပြီး ဇီဝမျိုးကွဲများ ပေါကြွယ်ဝသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂူအတွင်း၌ သန်းချီသော [[လင်းနို့]]များ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြပြီး အခြားသော ဇီဝမျိုးကွဲ သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ ဂူအနီးတစ်ဝိုက်တွင် သဘာဝစမ်းချောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။။<ref name="eleven"/> ဂူအတွင်းရှိ ဘုရားဆင်းတုတော်များနှင့် အခြားအရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ * စေတီ (ကြီးငယ်) - ၁၀ ဆူ * ရပ်တော်မူရုပ်ပွားတော် - ၉ ဆူ * ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၈၆ ဆူ * နဂါးရုံဘုရား - ၂ ဆူ * လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * အရိမေတ္တယျဘုရားလောင်းရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * မင်းဝတ်ဘုရား - ၂ ဆူ * တံခွန်တိုင် - ၂ တိုင် * ဇော်ဂျီရုပ် - ၃ ရုပ် == ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း == ဖားဘောင်ဂူကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]]က ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဂူဧရိယာအတွင်း လွန်တူးစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဒေသခံများ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့က ယင်းလုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းပေးခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တာဝန်ရှိသူများသည် ဖားဘောင်ဂူကို ဂေဟစနစ်အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း (Eco-tourism) ဇုန်အဖြစ် တစ်နှစ်အတွင်း ဖော်ဆောင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[Category: မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] qbort2sp6a319xl2su2up90rjnt7c0h 1034310 1034309 2026-05-27T20:19:08Z Myanmar Wik 103978 /* ကိုးကား */ သဒ္ဒါပြင်ခဲ့သည် 1034310 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; font-size:90%; text-align:left;" |+ ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ |- ! တည်နေရာ | {{flagicon|Myanmar}} [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စု |- ! ကိုဩဒိနိတ် | {{coord|16.286650|97.901209|display=inline,title}} |- ! အမျိုးအစား | သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] |- ! ထိန်းသိမ်းရေး | [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]] |- ! အကျယ်အဝန်း | ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်း (၄၆၆ ဧက / ၁၈၉ ဟက်တာ) |- ! ထင်ရှားသောအချက်များ | ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ၊ လင်းနို့များ၊ ဇီဝမျိုးကွဲများ |} '''ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ'''သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိသော သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖားဘောင်ဂူ သည် မွန်ပြည်နယ်ရှိ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူများအနက် အကြီးဆုံးဂူများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web |url=https://news-eleven.com/article/201004 |title=ကျိုက်မရောမြို့ ခရုံဂူ၊ စံပယ်ဂူ၊ ဖားဘောင်ဂူ အခြေပြုခရီးနှင့် ရေးမြို့နယ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို ကိုဗစ်အလွန်တွင် စတင်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်နေ |author=မောင်မောင်ရွှေမြိုင် |publisher=Eleven Media Group |date=30 December 2020 }}</ref> == တည်နေရာ == ဖားဘောင်ဂူသည် ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိပြီး သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ထုံးကျောက်ဂူကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းဂူကြီးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ ၄၆၆ ဧက (၁၈၉ ဟက်တာ) ခန့်ကို ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖားဘောင်ဂူအတွင်း၌ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ တည်ရှိပြီး နှစ်စဉ် [[တန်ခူးလ]] (သင်္ကြန်ကာလ) တွင် ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားလည်ပတ်များနှင့်စည်ကားလျက်ရှိသည်။ ဖားဘောင်ဂူသည် သဘာဝအလှအပများဖြင့် ပြည့်စုံပြီး ဇီဝမျိုးကွဲများ ပေါကြွယ်ဝသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂူအတွင်း၌ သန်းချီသော [[လင်းနို့]]များ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြပြီး အခြားသော ဇီဝမျိုးကွဲ သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ ဂူအနီးတစ်ဝိုက်တွင် သဘာဝစမ်းချောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။။<ref name="eleven"/> ဂူအတွင်းရှိ ဘုရားဆင်းတုတော်များနှင့် အခြားအရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ * စေတီ (ကြီးငယ်) - ၁၀ ဆူ * ရပ်တော်မူရုပ်ပွားတော် - ၉ ဆူ * ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၈၆ ဆူ * နဂါးရုံဘုရား - ၂ ဆူ * လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * အရိမေတ္တယျဘုရားလောင်းရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * မင်းဝတ်ဘုရား - ၂ ဆူ * တံခွန်တိုင် - ၂ တိုင် * ဇော်ဂျီရုပ် - ၃ ရုပ် == ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း == ဖားဘောင်ဂူကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]]က ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဂူဧရိယာအတွင်း လွန်တူးစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဒေသခံများ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့က ယင်းလုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းပေးခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တာဝန်ရှိသူများသည် ဖားဘောင်ဂူကို ဂေဟစနစ်အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း (Eco-tourism) ဇုန်အဖြစ် တစ်နှစ်အတွင်း ဖော်ဆောင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[Category: မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] afhefkv039dvliw5gs4fxph5ewgyqys 1034311 1034310 2026-05-27T20:23:54Z Myanmar Wik 103978 [[ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ]] စာမျက်နှာကို [[ဖားဘောင်လိုဏ်ဂူ]] သို့ Myanmar Wikက ရွှေ့ခဲ့သည် 1034310 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; font-size:90%; text-align:left;" |+ ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ |- ! တည်နေရာ | {{flagicon|Myanmar}} [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စု |- ! ကိုဩဒိနိတ် | {{coord|16.286650|97.901209|display=inline,title}} |- ! အမျိုးအစား | သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] |- ! ထိန်းသိမ်းရေး | [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]] |- ! အကျယ်အဝန်း | ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်း (၄၆၆ ဧက / ၁၈၉ ဟက်တာ) |- ! ထင်ရှားသောအချက်များ | ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ၊ လင်းနို့များ၊ ဇီဝမျိုးကွဲများ |} '''ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ'''သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိသော သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖားဘောင်ဂူ သည် မွန်ပြည်နယ်ရှိ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူများအနက် အကြီးဆုံးဂူများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web |url=https://news-eleven.com/article/201004 |title=ကျိုက်မရောမြို့ ခရုံဂူ၊ စံပယ်ဂူ၊ ဖားဘောင်ဂူ အခြေပြုခရီးနှင့် ရေးမြို့နယ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို ကိုဗစ်အလွန်တွင် စတင်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်နေ |author=မောင်မောင်ရွှေမြိုင် |publisher=Eleven Media Group |date=30 December 2020 }}</ref> == တည်နေရာ == ဖားဘောင်ဂူသည် ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိပြီး သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ထုံးကျောက်ဂူကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းဂူကြီးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ ၄၆၆ ဧက (၁၈၉ ဟက်တာ) ခန့်ကို ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖားဘောင်ဂူအတွင်း၌ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ တည်ရှိပြီး နှစ်စဉ် [[တန်ခူးလ]] (သင်္ကြန်ကာလ) တွင် ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားလည်ပတ်များနှင့်စည်ကားလျက်ရှိသည်။ ဖားဘောင်ဂူသည် သဘာဝအလှအပများဖြင့် ပြည့်စုံပြီး ဇီဝမျိုးကွဲများ ပေါကြွယ်ဝသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂူအတွင်း၌ သန်းချီသော [[လင်းနို့]]များ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြပြီး အခြားသော ဇီဝမျိုးကွဲ သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ ဂူအနီးတစ်ဝိုက်တွင် သဘာဝစမ်းချောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။။<ref name="eleven"/> ဂူအတွင်းရှိ ဘုရားဆင်းတုတော်များနှင့် အခြားအရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ * စေတီ (ကြီးငယ်) - ၁၀ ဆူ * ရပ်တော်မူရုပ်ပွားတော် - ၉ ဆူ * ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၈၆ ဆူ * နဂါးရုံဘုရား - ၂ ဆူ * လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * အရိမေတ္တယျဘုရားလောင်းရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * မင်းဝတ်ဘုရား - ၂ ဆူ * တံခွန်တိုင် - ၂ တိုင် * ဇော်ဂျီရုပ် - ၃ ရုပ် == ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း == ဖားဘောင်ဂူကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]]က ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဂူဧရိယာအတွင်း လွန်တူးစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဒေသခံများ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့က ယင်းလုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းပေးခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တာဝန်ရှိသူများသည် ဖားဘောင်ဂူကို ဂေဟစနစ်အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း (Eco-tourism) ဇုန်အဖြစ် တစ်နှစ်အတွင်း ဖော်ဆောင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[Category: မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] afhefkv039dvliw5gs4fxph5ewgyqys 1034313 1034311 2026-05-27T20:28:15Z Myanmar Wik 103978 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1034313 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:22em; font-size:90%; text-align:left;" |+ ဖားဘောင်လိုဏ်ဂူ |- ! တည်နေရာ | {{flagicon|Myanmar}} [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စု |- ! ကိုဩဒိနိတ် | {{coord|16.286650|97.901209|display=inline,title}} |- ! အမျိုးအစား | သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] |- ! ထိန်းသိမ်းရေး | [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]] |- ! အကျယ်အဝန်း | ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်း (၄၆၆ ဧက / ၁၈၉ ဟက်တာ) |- ! ထင်ရှားသောအချက်များ | ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ၊ လင်းနို့များ၊ ဇီဝမျိုးကွဲများ |} '''ဖားဘောင်လိုဏ်ဂူ'''သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိသော သဘာဝ [[ထုံးကျောက်ဂူ]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖားဘောင်ဂူ သည် မွန်ပြည်နယ်ရှိ သဘာဝထုံးကျောက်ဂူများအနက် အကြီးဆုံးဂူများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။<ref>{{cite web |url=https://news-eleven.com/article/201004 |title=ကျိုက်မရောမြို့ ခရုံဂူ၊ စံပယ်ဂူ၊ ဖားဘောင်ဂူ အခြေပြုခရီးနှင့် ရေးမြို့နယ် ပင်လယ်ကမ်းခြေ အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ကို ကိုဗစ်အလွန်တွင် စတင်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်နေ |author=မောင်မောင်ရွှေမြိုင် |publisher=Eleven Media Group |date=30 December 2020 }}</ref> == တည်နေရာ == ဖားဘောင်ဂူသည် ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ လမုခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ရှိပြီး သဘာဝအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ထုံးကျောက်ဂူကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းဂူကြီးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဧရိယာ ၄၆၆ ဧက (၁၈၉ ဟက်တာ) ခန့်ကို ဖားဘောင်တောင် သဘာဝကြိုးဝိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနက အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == ဖားဘောင်ဂူအတွင်း၌ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများ တည်ရှိပြီး နှစ်စဉ် [[တန်ခူးလ]] (သင်္ကြန်ကာလ) တွင် ဒေသခံများနှင့် ခရီးသွားလည်ပတ်များနှင့်စည်ကားလျက်ရှိသည်။ ဖားဘောင်ဂူသည် သဘာဝအလှအပများဖြင့် ပြည့်စုံပြီး ဇီဝမျိုးကွဲများ ပေါကြွယ်ဝသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂူအတွင်း၌ သန်းချီသော [[လင်းနို့]]များ ခိုအောင်းနေထိုင်ကြပြီး အခြားသော ဇီဝမျိုးကွဲ သတ္တဝါများလည်း ရှိသည်။ ဂူအနီးတစ်ဝိုက်တွင် သဘာဝစမ်းချောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။။<ref name="eleven"/> ဂူအတွင်းရှိ ဘုရားဆင်းတုတော်များနှင့် အခြားအရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ * စေတီ (ကြီးငယ်) - ၁၀ ဆူ * ရပ်တော်မူရုပ်ပွားတော် - ၉ ဆူ * ထိုင်တော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၈၆ ဆူ * နဂါးရုံဘုရား - ၂ ဆူ * လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * အရိမေတ္တယျဘုရားလောင်းရုပ်ပွားတော် - ၁ ဆူ * မင်းဝတ်ဘုရား - ၂ ဆူ * တံခွန်တိုင် - ၂ တိုင် * ဇော်ဂျီရုပ် - ၃ ရုပ် == ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း == ဖားဘောင်ဂူကို ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ [[ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားပြတိုက် ဦးစီးဌာန]]က ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီတစ်ခုက ဂူဧရိယာအတွင်း လွန်တူးစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ဒေသခံများ၏ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကြောင့် မွန်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့က ယင်းလုပ်ငန်းများကို ရပ်ဆိုင်းပေးခဲ့သည်။<ref name="eleven"/> မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တာဝန်ရှိသူများသည် ဖားဘောင်ဂူကို ဂေဟစနစ်အခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း (Eco-tourism) ဇုန်အဖြစ် တစ်နှစ်အတွင်း ဖော်ဆောင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:မွန်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လိုဏ်ဂူများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] [[Category: မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] 5gzms6v24ovlv76zkf5xni6pnt4malz 0 286697 1034312 2026-05-27T20:23:55Z Myanmar Wik 103978 [[ဖားဘောင်လှိုင်ဂူ]] စာမျက်နှာကို [[ဖားဘောင်လိုဏ်ဂူ]] သို့ Myanmar Wikက ရွှေ့ခဲ့သည် 1034312 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဖားဘောင်လိုဏ်ဂူ]] irv62ynqe1gkzmacwuds7j964ogp6yg 3 286698 1034315 2026-05-27T20:32:48Z Little Sunshine 129577 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Robertopinotti]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dinousaurogiallo]] သို့ Little Sunshineက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Robertopinotti|Robertopinotti]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Dinousaurogiallo|Dinousaurogiallo]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1034315 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Dinousaurogiallo]] 3d4c3xdpbtifv7jt0vz32cm2i4knmee 10 286699 1034316 2026-05-27T20:37:39Z Underwhelminglywaluigi 143338 "{{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = Communism | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[Communism]]|[[Communism]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034316 wikitext text/x-wiki {{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = Communism | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[Communism]]|[[Communism]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000);|}} | image = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[File:Hammer and sickle red on transparent.svg|70px|link=Hammer and sickle]]}} | imagestyle = <!-- only used by sidebar --> | groupstyle = <!-- only used by navbox --> | listtitlestyle = border-top:1px solid #CC0000;background:transparent;<!-- only used by sidebar --> | centered list titles = y <!-- only used by sidebar --> | belowstyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000;|}} | belowclass = hlist | bodyclass = hlist <!-- sidebar specific --> | pretitle = Part of [[:Category:Communism|a series]] on | wraplinks = false | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} <!-- navbox specific --> | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> <!-- content --> | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list1title|group1}} = Concepts | list1name = concepts | list1 = * [[Anti-capitalism]] * [[Class conflict]] * [[Class consciousness]] * [[Classless society]] * [[Collective leadership]] * [[Communist revolution]] * [[Communist state]] * [[Intentional community|Commune]] * [[Communist society]] * [[Critique of political economy]] * [[Free association (Marxism and anarchism)|Free association]] * [[From each according to his ability, to each according to his needs|"From each according to his ability,{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|<br />|&#32;}}to each according to his needs"]] * [[Market abolitionism]] * [[Marxism]] * [[Proletarian internationalism]] * [[Labour movement]] * [[Social revolution]] * [[Stateless society]] * [[Wage slavery]] * [[Workers' self-management]] * [[World revolution]] * [[Dictatorship of the proletariat]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list2title|group2}} = Economics | list2name = economics | list2 = * [[Planned economy]] * [[Gift economy]] * [[Common ownership]] * [[Socialization (Marxism)|Socialization]] * [[Economic democracy]] * [[Use value]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list3title|group3}} = [[List of communist ideologies|Variants]] | list3name = variants | list3 = * [[Anarchist communism|Anarchist]] * [[Council communism]] * [[Crypto-communism|Crypto]] * [[Eurocommunism|Euro]] * [[Left communism|Left]] * [[National communism|National]] * [[Pre-Marxist communism|Pre-Marxist]] * [[Primitive communism|Primitive]] * [[Religious communism|Religious]] **[[Christian communism|Christian]] ***[[Catholic communism|Catholic]] ** [[Islamic communism|Islamic]] * [[War communism|War]] * [[World communism|World]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list4title|group4}} = [[History of communism|History]] | list4name = history | list4 = * [[Communist League]] * [[International Workingmen's Association|First International]] * [[Second International]] * [[Communist International|Third International]] * [[Fourth International]] * [[Fifth International]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list5title|group5}} = Organisations | list5name = Organisations | list5 = * [[Communist party]] **[[List of communist parties|list]] * [[World Peace Council|WPC]] * [[World Federation of Trade Unions|WFTU]] * [[World Federation of Democratic Youth|WFDY]] * [[International Union of Students|IUS]] * [[Women's International Democratic Federation|WIDF]] * [[World Federation of Scientific Workers|WFSW]] * [[International Organisation of Journalists|IOR]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list6title|group6}} = People | list6name = people | list6 = * [[Thomas More|More]] * [[Jean Meslier|Meslier]] * [[François-Noël Babeuf|Babeuf]] * '''[[Karl Marx|Marx]]''' * '''[[Friedrich Engels|Engels]]''' * [[William Morris|Morris]] * [[Peter Kropotkin|Kropotkin]] * [[Errico Malatesta|Malatesta]] * [[Antonie Pannekoek|Pannekoek]] * [[W. E. B. Du Bois|Du Bois]] * '''[[Vladimir Lenin|Lenin]]''' * [[Rosa Luxemburg|Luxemburg]] * [[Alexandra Kollontai|Kollontai]] * '''[[Joseph Stalin|Stalin]]''' * '''[[Leon Trotsky|Trotsky]]''' * [[György Lukács|Lukács]] * [[Ernst Thälmann|Thälmann]] * [[Nestor Makhno|Makhno]] * [[Nikolai Bukharin|Bukharin]] * '''[[Ho Chi Minh|Ho]]''' * [[Antonio Gramsci|Gramsci]] * [[Josip Broz Tito|Tito]] * [[Palmiro Togliatti|Togliatti]] * [[Walter Benjamin|Benjamin]] * [[Kaysone Phomvihane|Kaysone]] * [[Nikita Khrushchev|Khrushchev]] * '''[[Mao Zedong|Mao]]''' * [[Pol Pot]] * [[Zhou Enlai|Zhou]] * [[C. L. R. James|James]] * [[George Padmore|Padmore]] * [[Jean-Paul Sartre|Sartre]] * [[Enver Hoxha|Hoxha]] * [[Simone de Beauvoir|Beauvoir]] * [[Kwame Nkrumah|Nkrumah]] * '''[[Kim Il Sung|Kim]]''' * [[Patrice Lumumba|Lumumba]] * [[Eric Hobsbawm|Hobsbawm]] * [[Louis Althusser|Althusser]] * [[Pier Paolo Pasolini|Pasolini]] * [[Ernest Mandel|Mandel]] * [[D. N. Aidit|Aidit]] * [[D. Raja|Raja]] * [[Frantz Fanon|Fanon]] * [[Fidel Castro|Castro]] * [[John Berger|Berger]] * [[Che Guevara|Guevara]] * [[Félix Guattari|Guattari]] * [[Guy Debord|Debord]] * [[Samir Amin|Amin]] * [[Enrico Berlinguer|Berlinguer]] * [[Antonio Negri|Negri]] * [[Abimael Guzmán|Guzmán]] * [[Alain Badiou|Badiou]] * [[Jose Maria Sison|Sison]] * [[Huey P. Newton|Newton]] * [[Tariq Ali|Ali]] * [[Angela Davis|Davis]] * [[John Holloway (sociologist)|Holloway]] * [[Fred Hampton|Hampton]] * [[Slavoj Žižek|Žižek]] * [[Thomas Sankara|Sankara]] * [[Abdullah Öcalan|Öcalan]] * [[Juan Manuel Sánchez Gordillo|Sánchez Gordillo]] * [[Ruth Wilson Gilmore|Gilmore]] * [[Subcomandante Marcos|Marcos]] * [[Michael Hardt|Hardt]] * [[Jodi Dean|Dean]] * [[David Graeber|Graeber]] * [[Frédéric Lordon|Lordon]] * [[Robin Kelley|Kelley]] * [[Mark Fisher|Fisher]] * [[Vijay Prashad|Prashad]] * [[Owen Hatherley|Hatherley]] * [[J. Moufawad-Paul|Moufawad-Paul]] * [[Kohei Saito|Saito]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list7title|group7}} = By region | list7name = by region | list7 = * [[Communism in Brazil|Brazil]] * [[Communism in Cambodia|Cambodia]] * [[Communism in Colombia|Colombia]] * [[Communism in France|France]] * [[Communism in India|India]] **[[Communism in Kerala|Kerala]] * [[Communism in Korea|Korea]] * [[Communism in Malaysia|Malaysia]] * [[Communism in Nepal|Nepal]] * [[Communism in Peru|Peru]] * [[Communism in the Philippines|Philippines]] * [[Communism in Poland|Poland]] * [[Communism in Russia|Russia]] * [[History of communism in Slovakia|Slovakia]] * [[Communism in Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[Communism in Sumatra|Sumatra]] * [[Communism in Vietnam|Vietnam]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list8title|group8}} = [[Communist symbolism|Symbols]] | list8name = symbols | list8 = * [[Hammer and sickle]] * [[Red flag (politics)]] * [[Red star]] * "[[The Internationale]]" * "[[Workers of the world, unite!]]" | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list9title|group9}} = Criticism{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} | list9name = criticism | list9 = * [[Anti-communism]] * [[Communist propaganda]] * [[Criticism of communist states]] ** [[Totalitarianism]] * [[Criticism of Marxism]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list10title|group10}} = Related{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} topics | list10name = related | list10 = * [[21st-century communist theorists]] * [[Anti anti-communism]] * [[Anti-communist mass killings]] * [[Anti-fascism]] * [[Communist terrorism]] * [[Council communism]] * [[Crimes against humanity]] * [[Democracy in Marxism]] * [[Genocide]] ** [[Cambodian genocide]] ** [[Holodomor]] ** [[List of genocides committed by the Soviet Union|Genocides committed by the Soviet Union]] * [[Mass killings under communist regimes]] * [[Internationalism (politics)|Internationalism]] * [[Intentional community]] * [[Left-wing politics]] ** [[Old Left]] ** [[New Left]] * [[Communism and LGBTQ rights|LGBTQ rights]] * [[Marx's theory of alienation]] * [[Red Scare]] * [[Revolutionary socialism]] * [[Socialist economics]] * [[Socialist mode of production]] * [[Trade union]] * [[Worker cooperative]] | below = {{#switch:{{{1|}}} | sidebar = {{portal-inline|Communism|size=tiny}} <br /> {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} | #default = * {{portal-inline|Communism|size=tiny}} * {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} }} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> hfg3x3r5ifjtzevsit13fl08pss0v1d 1034320 1034316 2026-05-27T21:26:24Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034320 wikitext text/x-wiki {{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = Communism | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[Communism]]|[[Communism]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000);|}} | image = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[File:Hammer and sickle red on transparent.svg|70px|link=Hammer and sickle]]}} | imagestyle = <!-- only used by sidebar --> | groupstyle = <!-- only used by navbox --> | listtitlestyle = border-top:1px solid #CC0000;background:transparent;<!-- only used by sidebar --> | centered list titles = y <!-- only used by sidebar --> | belowstyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000;|}} | belowclass = hlist | bodyclass = hlist <!-- sidebar specific --> | pretitle = Part of [[:Category:Communism|a series]] on | wraplinks = false | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} <!-- navbox specific --> | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> <!-- content --> | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list1title|group1}} = Concepts | list1name = concepts | list1 = * [[:en:Anti-capitalism|အရင်းရှင်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Class conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]] * [[:en:Class consciousness|လူတန်းစား သိစိတ် ရရှိလာမှု]] * [[:en:Classless society|လူတန်းစားမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Collective leadership|စုပေါင်းအုပ်ချုပ်မှု]] * [[:en:Communist revolution|ကွန်မြူနစ် တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Intentional community|ကွန်မြူန်]] * [[:en:Communist society|ကွန်မြူနစ် လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Critique of political economy|နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအား ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက်]] * [[:en:Free_association_of_producers|ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှု ကင်းမဲ့ခြင်း]] * [[:en:From each according to his ability, to each according to his needs|"မိမိအရည်အချင်းအလိုက်၊{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|<br />|&#32;}}မိမိလိုအပ်ချက်အလိုက်"]] * [[:en:Market abolitionism|စျေးကွက်ဖျက်သိမ်းခြင်း]] * [[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]] * [[:en:Proletarian internationalism|အလုပ်သမားများနိုင်ငံတကာဝါဒ]] * [[:en:Labour movement|အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု]] * [[:en:Stateless society|အစိုးရမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Wage slavery|လုပ်အားခကျွန်ပြုခြင်း]] * [[:en:Workers' self-management|အလုပ်သမားများ ကိုယ်တိုင်စီမံမှု]] * [[:en:World revolution|ကမ္ဘာ့တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Dictatorship of the proletariat|အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list2title|group2}} = Economics | list2name = economics | list2 = * [[Planned economy]] * [[Gift economy]] * [[Common ownership]] * [[Socialization (Marxism)|Socialization]] * [[Economic democracy]] * [[:en:Value form|တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list3title|group3}} = [[List of communist ideologies|Variants]] | list3name = variants | list3 = * [[Anarchist communism|Anarchist]] * [[Council communism]] * [[Crypto-communism|Crypto]] * [[Eurocommunism|Euro]] * [[Left communism|Left]] * [[National communism|National]] * [[Pre-Marxist communism|Pre-Marxist]] * [[Primitive communism|Primitive]] * [[Religious communism|Religious]] **[[Christian communism|Christian]] ***[[Catholic communism|Catholic]] ** [[Islamic communism|Islamic]] * [[War communism|War]] * [[World communism|World]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list4title|group4}} = [[History of communism|History]] | list4name = history | list4 = * [[Communist League]] * [[International Workingmen's Association|First International]] * [[Second International]] * [[Communist International|Third International]] * [[Fourth International]] * [[Fifth International]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list5title|group5}} = Organisations | list5name = Organisations | list5 = * [[Communist party]] **[[List of communist parties|list]] * [[World Peace Council|WPC]] * [[World Federation of Trade Unions|WFTU]] * [[World Federation of Democratic Youth|WFDY]] * [[International Union of Students|IUS]] * [[Women's International Democratic Federation|WIDF]] * [[World Federation of Scientific Workers|WFSW]] * [[International Organisation of Journalists|IOR]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list6title|group6}} = People | list6name = people | list6 = * [[Thomas More|More]] * [[Jean Meslier|Meslier]] * [[François-Noël Babeuf|Babeuf]] * '''[[Karl Marx|Marx]]''' * '''[[Friedrich Engels|Engels]]''' * [[William Morris|Morris]] * [[Peter Kropotkin|Kropotkin]] * [[Errico Malatesta|Malatesta]] * [[Antonie Pannekoek|Pannekoek]] * [[W. E. B. Du Bois|Du Bois]] * '''[[Vladimir Lenin|Lenin]]''' * [[Rosa Luxemburg|Luxemburg]] * [[Alexandra Kollontai|Kollontai]] * '''[[Joseph Stalin|Stalin]]''' * '''[[Leon Trotsky|Trotsky]]''' * [[György Lukács|Lukács]] * [[Ernst Thälmann|Thälmann]] * [[Nestor Makhno|Makhno]] * [[Nikolai Bukharin|Bukharin]] * '''[[Ho Chi Minh|Ho]]''' * [[Antonio Gramsci|Gramsci]] * [[Josip Broz Tito|Tito]] * [[Palmiro Togliatti|Togliatti]] * [[Walter Benjamin|Benjamin]] * [[Kaysone Phomvihane|Kaysone]] * [[Nikita Khrushchev|Khrushchev]] * '''[[Mao Zedong|Mao]]''' * [[Pol Pot]] * [[Zhou Enlai|Zhou]] * [[C. L. R. James|James]] * [[George Padmore|Padmore]] * [[Jean-Paul Sartre|Sartre]] * [[Enver Hoxha|Hoxha]] * [[Simone de Beauvoir|Beauvoir]] * [[Kwame Nkrumah|Nkrumah]] * '''[[Kim Il Sung|Kim]]''' * [[Patrice Lumumba|Lumumba]] * [[Eric Hobsbawm|Hobsbawm]] * [[Louis Althusser|Althusser]] * [[Pier Paolo Pasolini|Pasolini]] * [[Ernest Mandel|Mandel]] * [[D. N. Aidit|Aidit]] * [[D. Raja|Raja]] * [[Frantz Fanon|Fanon]] * [[Fidel Castro|Castro]] * [[John Berger|Berger]] * [[Che Guevara|Guevara]] * [[Félix Guattari|Guattari]] * [[Guy Debord|Debord]] * [[Samir Amin|Amin]] * [[Enrico Berlinguer|Berlinguer]] * [[Antonio Negri|Negri]] * [[Abimael Guzmán|Guzmán]] * [[Alain Badiou|Badiou]] * [[Jose Maria Sison|Sison]] * [[Huey P. Newton|Newton]] * [[Tariq Ali|Ali]] * [[Angela Davis|Davis]] * [[John Holloway (sociologist)|Holloway]] * [[Fred Hampton|Hampton]] * [[Slavoj Žižek|Žižek]] * [[Thomas Sankara|Sankara]] * [[Abdullah Öcalan|Öcalan]] * [[Juan Manuel Sánchez Gordillo|Sánchez Gordillo]] * [[Ruth Wilson Gilmore|Gilmore]] * [[Subcomandante Marcos|Marcos]] * [[Michael Hardt|Hardt]] * [[Jodi Dean|Dean]] * [[David Graeber|Graeber]] * [[Frédéric Lordon|Lordon]] * [[Robin Kelley|Kelley]] * [[Mark Fisher|Fisher]] * [[Vijay Prashad|Prashad]] * [[Owen Hatherley|Hatherley]] * [[J. Moufawad-Paul|Moufawad-Paul]] * [[Kohei Saito|Saito]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list7title|group7}} = By region | list7name = by region | list7 = * [[Communism in Brazil|Brazil]] * [[Communism in Cambodia|Cambodia]] * [[Communism in Colombia|Colombia]] * [[Communism in France|France]] * [[Communism in India|India]] **[[Communism in Kerala|Kerala]] * [[Communism in Korea|Korea]] * [[Communism in Malaysia|Malaysia]] * [[Communism in Nepal|Nepal]] * [[Communism in Peru|Peru]] * [[Communism in the Philippines|Philippines]] * [[Communism in Poland|Poland]] * [[Communism in Russia|Russia]] * [[History of communism in Slovakia|Slovakia]] * [[Communism in Sri Lanka|Sri Lanka]] * [[Communism in Sumatra|Sumatra]] * [[Communism in Vietnam|Vietnam]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list8title|group8}} = [[Communist symbolism|Symbols]] | list8name = symbols | list8 = * [[Hammer and sickle]] * [[Red flag (politics)]] * [[Red star]] * "[[The Internationale]]" * "[[Workers of the world, unite!]]" | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list9title|group9}} = Criticism{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} | list9name = criticism | list9 = * [[Anti-communism]] * [[Communist propaganda]] * [[Criticism of communist states]] ** [[Totalitarianism]] * [[Criticism of Marxism]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list10title|group10}} = Related{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} topics | list10name = related | list10 = * [[21st-century communist theorists]] * [[Anti anti-communism]] * [[Anti-communist mass killings]] * [[Anti-fascism]] * [[Communist terrorism]] * [[Council communism]] * [[Crimes against humanity]] * [[Democracy in Marxism]] * [[Genocide]] ** [[Cambodian genocide]] ** [[Holodomor]] ** [[List of genocides committed by the Soviet Union|Genocides committed by the Soviet Union]] * [[Mass killings under communist regimes]] * [[Internationalism (politics)|Internationalism]] * [[Intentional community]] * [[Left-wing politics]] ** [[Old Left]] ** [[New Left]] * [[Communism and LGBTQ rights|LGBTQ rights]] * [[Marx's theory of alienation]] * [[Red Scare]] * [[Revolutionary socialism]] * [[Socialist economics]] * [[Socialist mode of production]] * [[Trade union]] * [[Worker cooperative]] | below = {{#switch:{{{1|}}} | sidebar = {{portal-inline|Communism|size=tiny}} <br /> {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} | #default = * {{portal-inline|Communism|size=tiny}} * {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} }} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> ao45hbu21ghllp8yx7zelqb8mx5kijv 1034385 1034320 2026-05-28T09:32:59Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034385 wikitext text/x-wiki {{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = Communism | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[Communism]]|[[Communism]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000);|}} | image = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[File:Hammer and sickle red on transparent.svg|70px|link=Hammer and sickle]]}} | imagestyle = <!-- only used by sidebar --> | groupstyle = <!-- only used by navbox --> | listtitlestyle = border-top:1px solid #CC0000;background:transparent;<!-- only used by sidebar --> | centered list titles = y <!-- only used by sidebar --> | belowstyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000;|}} | belowclass = hlist | bodyclass = hlist <!-- sidebar specific --> | pretitle = Part of [[:Category:Communism|a series]] on | wraplinks = false | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} <!-- navbox specific --> | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> <!-- content --> | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list1title|group1}} = အယူအဆများ | list1name = အယူအဆများ | list1 = * [[:en:Anti-capitalism|အရင်းရှင်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Class conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]] * [[:en:Class consciousness|လူတန်းစား သိစိတ် ရရှိလာမှု]] * [[:en:Classless society|လူတန်းစားမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Collective leadership|စုပေါင်းအုပ်ချုပ်မှု]] * [[:en:Communist revolution|ကွန်မြူနစ် တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Intentional community|ကွန်မြူန်]] * [[:en:Communist society|ကွန်မြူနစ် လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Critique of political economy|နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအား ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက်]] * [[:en:Free_association_of_producers|ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှု ကင်းမဲ့ခြင်း]] * [[:en:From each according to his ability, to each according to his needs|"မိမိအရည်အချင်းအလိုက်၊{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|<br />|&#32;}}မိမိလိုအပ်ချက်အလိုက်"]] * [[:en:Market abolitionism|စျေးကွက်ဖျက်သိမ်းခြင်း]] * [[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]] * [[:en:Proletarian internationalism|အလုပ်သမားများနိုင်ငံတကာဝါဒ]] * [[:en:Labour movement|အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု]] * [[:en:Stateless society|အစိုးရမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Wage slavery|လုပ်အားခကျွန်ပြုခြင်း]] * [[:en:Workers' self-management|အလုပ်သမားများ ကိုယ်တိုင်စီမံမှု]] * [[:en:World revolution|ကမ္ဘာ့တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Dictatorship of the proletariat|အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list2title|group2}} = ဘောဂဗေဒ | list2name = ဘောဂဗေဒ | list2 = * [[:en:Planned economy|ပေါင်းစုစီမံစီးပွားရေး]] * [[:en:Common ownership|ပေါင်းစု ပိုင်ဆိုင်ခြင်း]] * [[:en:Socialization (Marxism)|ပေါင်းစု ထုတ်လုပ်ခြင်း]] * [[:en:Economic democracy|စီးပွားရေး ဒီမိုကရေစီ]] * [[:en:Value form|တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list3title|group3}} = [[:en:List of communist ideologies|အမျိုးအစားများ]] | list3name = အမျိုးအစားများ | list3 = * [[:en:Anarchist communism|မင်းမဲ့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Council communism|ကောင်စီ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Crypto-communism|Crypto ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Eurocommunism|ယူရို ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Left communism|လက်ဝဲ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:National communism|အမျိုးသားရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Religious communism|ဘာသာရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] **[[:en:Christian communism|ခရစ်ယာန် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] ** [[:en:Islamic communism|အစ္စလာမ် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:War communism|စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ်]] * [[:en:World communism|ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list4title|group4}} = [[:en:History of communism|သမိုင်းကြောင်း]] | list4name = သမိုင်းကြောင်း | list4 = * [[:en:Communist League|ကွန်မြူနစ် လိဂ်]] * [[:en:International Workingmen's Association|ပထမ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Second International|ဒုတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Communist International|တတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fourth International|စတုတ္ထ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fifth International|ပဉ္စမ အင်တာနေရှင်နယ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list5title|group5}} = အဖွဲ့အစည်းများ | list5name = အဖွဲ့အစည်းများ | list5 = * [[:en:Communist party|ကွန်မြူနစ် ပါတီ]] **[[:en:List of communist parties|စာရင်း]] * [[:en:World Peace Council|WPC]] * [[:en:World Federation of Trade Unions|WFTU]] * [[:en:World Federation of Democratic Youth|WFDY]] * [[:en:International Union of Students|IUS]] * [[:en:Women's International Democratic Federation|WIDF]] * [[:en:World Federation of Scientific Workers|WFSW]] * [[:en:International Organisation of Journalists|IOR]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list6title|group6}} = လူများ | list6name = လူများ | list6 = * '''[[ကားလ်မာ့ခ်|မာ့ခ်]]''' * '''[[:en:Friedrich Engels|အိန်ဂျယ်လ်]]''' * '''[[လီနင်]]''' * [[စတာလင်]] * [[လီယွန် ထရော့စကီး|ထရော့စကီး]] * [[မော်စီတုန်း]] * [[:en:Rosa Luxemburg|လူဇမ်ဘတ်]] * [[:en:Gramsci|ဂရမ်ရှီ]] * [[Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း]] * [[ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို|ဖီဒယ်လ်]] * [[ချေဂွေဗားရား|ချေ]] * [[ယောစစ် ဘရော်ဇ် တီးတိုး|တီးတိုး]] * [[ကင်အီဆွန်း]] * [[:en:Peter_Kropotkin|ကရိုပေါ့ကင်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list8title|group8}} = [[:en:Communist symbolism|သင်္ကေတများ]] | list8name = သင်္ကေတများ | list8 = * [[:en:Hammer and sickle|တူနှင့်တံစဉ်]] * [[:en:Red flag (politics)|အလံနီ]] * [[:en:Red star|ကြယ်နီ]] * "[[:en:The Internationale|အင်တာနေရှင်နယ်]]" * "[[:en:Workers of the world, unite!|ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားများ၊ စည်းလုံးကြစို့!]]" | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list9title|group9}} = ဝေဖန်မှု{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} | list9name = ဝေဖန်မှု | list9 = * [[:en:Anti-communism|ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Criticism of communist states|ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ဝေဖန်မှု]] ** [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]] * [[:en:Criticism of Marxism|မာခ့်ဝါဒ ဝေဖန်မှု]] | below = {{#switch:{{{1|}}} | sidebar = {{portal-inline|Communism|size=tiny}} <br /> {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} | #default = * {{portal-inline|Communism|size=tiny}} * {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} }} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> 3potu16u5j4uaztwpwqknrnkzqhr5cb 1034390 1034385 2026-05-28T09:54:58Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034390 wikitext text/x-wiki {{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = ကွန်မြူနစ်ဝါဒ | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000);|}} | image = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[File:Hammer and sickle red on transparent.svg|70px|link=Hammer and sickle]]}} | imagestyle = <!-- only used by sidebar --> | groupstyle = <!-- only used by navbox --> | listtitlestyle = border-top:1px solid #CC0000;background:transparent;<!-- only used by sidebar --> | centered list titles = y <!-- only used by sidebar --> | belowstyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000;|}} | belowclass = hlist | bodyclass = hlist <!-- sidebar specific --> | pretitle = Part of [[:Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|a series]] on | wraplinks = false | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} <!-- navbox specific --> | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> <!-- content --> | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list1title|group1}} = အယူအဆများ | list1name = အယူအဆများ | list1 = * [[:en:Anti-capitalism|အရင်းရှင်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Class conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]] * [[:en:Class consciousness|လူတန်းစား သိစိတ် ရရှိလာမှု]] * [[:en:Classless society|လူတန်းစားမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Collective leadership|စုပေါင်းအုပ်ချုပ်မှု]] * [[:en:Communist revolution|ကွန်မြူနစ် တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Intentional community|ကွန်မြူန်]] * [[:en:Communist society|ကွန်မြူနစ် လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Critique of political economy|နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအား ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက်]] * [[:en:Free_association_of_producers|ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှု ကင်းမဲ့ခြင်း]] * [[:en:From each according to his ability, to each according to his needs|"မိမိအရည်အချင်းအလိုက်၊{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|<br />|&#32;}}မိမိလိုအပ်ချက်အလိုက်"]] * [[:en:Market abolitionism|စျေးကွက်ဖျက်သိမ်းခြင်း]] * [[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]] * [[:en:Proletarian internationalism|အလုပ်သမားများနိုင်ငံတကာဝါဒ]] * [[:en:Labour movement|အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု]] * [[:en:Stateless society|အစိုးရမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Wage slavery|လုပ်အားခကျွန်ပြုခြင်း]] * [[:en:Workers' self-management|အလုပ်သမားများ ကိုယ်တိုင်စီမံမှု]] * [[:en:World revolution|ကမ္ဘာ့တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Dictatorship of the proletariat|အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list2title|group2}} = ဘောဂဗေဒ | list2name = ဘောဂဗေဒ | list2 = * [[:en:Planned economy|ပေါင်းစုစီမံစီးပွားရေး]] * [[:en:Common ownership|ပေါင်းစု ပိုင်ဆိုင်ခြင်း]] * [[:en:Socialization (Marxism)|ပေါင်းစု ထုတ်လုပ်ခြင်း]] * [[:en:Economic democracy|စီးပွားရေး ဒီမိုကရေစီ]] * [[:en:Value form|တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list3title|group3}} = [[:en:List of communist ideologies|အမျိုးအစားများ]] | list3name = အမျိုးအစားများ | list3 = * [[:en:Anarchist communism|မင်းမဲ့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Council communism|ကောင်စီ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Crypto-communism|Crypto ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Eurocommunism|ယူရို ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Left communism|လက်ဝဲ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:National communism|အမျိုးသားရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Religious communism|ဘာသာရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] **[[:en:Christian communism|ခရစ်ယာန် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] ** [[:en:Islamic communism|အစ္စလာမ် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:War communism|စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ်]] * [[:en:World communism|ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list4title|group4}} = [[:en:History of communism|သမိုင်းကြောင်း]] | list4name = သမိုင်းကြောင်း | list4 = * [[:en:Communist League|ကွန်မြူနစ် လိဂ်]] * [[:en:International Workingmen's Association|ပထမ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Second International|ဒုတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Communist International|တတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fourth International|စတုတ္ထ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fifth International|ပဉ္စမ အင်တာနေရှင်နယ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list5title|group5}} = အဖွဲ့အစည်းများ | list5name = အဖွဲ့အစည်းများ | list5 = * [[:en:Communist party|ကွန်မြူနစ် ပါတီ]] **[[:en:List of communist parties|စာရင်း]] * [[:en:World Peace Council|WPC]] * [[:en:World Federation of Trade Unions|WFTU]] * [[:en:World Federation of Democratic Youth|WFDY]] * [[:en:International Union of Students|IUS]] * [[:en:Women's International Democratic Federation|WIDF]] * [[:en:World Federation of Scientific Workers|WFSW]] * [[:en:International Organisation of Journalists|IOR]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list6title|group6}} = လူများ | list6name = လူများ | list6 = * '''[[ကားလ်မာ့ခ်|မာ့ခ်]]''' * '''[[:en:Friedrich Engels|အိန်ဂျယ်လ်]]''' * '''[[လီနင်]]''' * [[စတာလင်]] * [[လီယွန် ထရော့စကီး|ထရော့စကီး]] * [[မော်စီတုန်း]] * [[:en:Rosa Luxemburg|လူဇမ်ဘတ်]] * [[:en:Gramsci|ဂရမ်ရှီ]] * [[Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း]] * [[ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို|ဖီဒယ်လ်]] * [[ချေဂွေဗားရား|ချေ]] * [[ယောစစ် ဘရော်ဇ် တီးတိုး|တီးတိုး]] * [[ကင်အီဆွန်း]] * [[:en:Peter_Kropotkin|ကရိုပေါ့ကင်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list8title|group8}} = [[:en:Communist symbolism|သင်္ကေတများ]] | list8name = သင်္ကေတများ | list8 = * [[:en:Hammer and sickle|တူနှင့်တံစဉ်]] * [[:en:Red flag (politics)|အလံနီ]] * [[:en:Red star|ကြယ်နီ]] * "[[:en:The Internationale|အင်တာနေရှင်နယ်]]" * "[[:en:Workers of the world, unite!|ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားများ၊ စည်းလုံးကြစို့!]]" | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list9title|group9}} = ဝေဖန်မှု{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} | list9name = ဝေဖန်မှု | list9 = * [[:en:Anti-communism|ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Criticism of communist states|ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ဝေဖန်မှု]] ** [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]] * [[:en:Criticism of Marxism|မာခ့်ဝါဒ ဝေဖန်မှု]] | below = {{#switch:{{{1|}}} | sidebar = {{portal-inline|Communism|size=tiny}} <br /> {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} | #default = * {{portal-inline|Communism|size=tiny}} * {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} }} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> 4kmd4mbldygbt89in2hcvv0gjiy7okq 1034398 1034390 2026-05-28T10:46:11Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034398 wikitext text/x-wiki {{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = ကွန်မြူနစ်ဝါဒ | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000);|}} | image = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[File:Hammer and sickle red on transparent.svg|70px|link=Hammer and sickle]]}} | imagestyle = <!-- only used by sidebar --> | groupstyle = <!-- only used by navbox --> | listtitlestyle = border-top:1px solid #CC0000;background:transparent;<!-- only used by sidebar --> | centered list titles = y <!-- only used by sidebar --> | belowstyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000;|}} | belowclass = hlist | bodyclass = hlist <!-- sidebar specific --> | pretitle = Part of [[:Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|a series]] on | wraplinks = false | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} <!-- navbox specific --> | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> <!-- content --> | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list1title|group1}} = အယူအဆများ | list1name = အယူအဆများ | list1 = * [[:en:Anti-capitalism|အရင်းရှင်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Class conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]] * [[:en:Class consciousness|လူတန်းစား သိစိတ် ရရှိလာမှု]] * [[:en:Classless society|လူတန်းစားမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Collective leadership|စုပေါင်းအုပ်ချုပ်မှု]] * [[:en:Communist revolution|ကွန်မြူနစ် တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Intentional community|ကွန်မြူန်]] * [[:en:Communist society|ကွန်မြူနစ် လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Critique of political economy|နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအား ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက်]] * [[:en:Free_association_of_producers|ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှု ကင်းမဲ့ခြင်း]] * [[:en:From each according to his ability, to each according to his needs|"မိမိအရည်အချင်းအလိုက်၊{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|<br />|&#32;}}မိမိလိုအပ်ချက်အလိုက်"]] * [[:en:Market abolitionism|စျေးကွက်ဖျက်သိမ်းခြင်း]] * [[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]] * [[:en:Proletarian internationalism|အလုပ်သမားများနိုင်ငံတကာဝါဒ]] * [[:en:Labour movement|အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု]] * [[:en:Stateless society|အစိုးရမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Wage slavery|လုပ်အားခကျွန်ပြုခြင်း]] * [[:en:Workers' self-management|အလုပ်သမားများ ကိုယ်တိုင်စီမံမှု]] * [[:en:World revolution|ကမ္ဘာ့တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Dictatorship of the proletariat|အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list2title|group2}} = ဘောဂဗေဒ | list2name = ဘောဂဗေဒ | list2 = * [[:en:Planned economy|ပေါင်းစုစီမံစီးပွားရေး]] * [[:en:Common ownership|ပေါင်းစု ပိုင်ဆိုင်ခြင်း]] * [[:en:Socialization (Marxism)|ပေါင်းစု ထုတ်လုပ်ခြင်း]] * [[:en:Economic democracy|စီးပွားရေး ဒီမိုကရေစီ]] * [[တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list3title|group3}} = [[:en:List of communist ideologies|အမျိုးအစားများ]] | list3name = အမျိုးအစားများ | list3 = * [[:en:Anarchist communism|မင်းမဲ့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Council communism|ကောင်စီ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Crypto-communism|Crypto ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Eurocommunism|ယူရို ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Left communism|လက်ဝဲ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:National communism|အမျိုးသားရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Religious communism|ဘာသာရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] **[[:en:Christian communism|ခရစ်ယာန် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] ** [[:en:Islamic communism|အစ္စလာမ် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:War communism|စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ်]] * [[:en:World communism|ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list4title|group4}} = [[:en:History of communism|သမိုင်းကြောင်း]] | list4name = သမိုင်းကြောင်း | list4 = * [[:en:Communist League|ကွန်မြူနစ် လိဂ်]] * [[:en:International Workingmen's Association|ပထမ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Second International|ဒုတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Communist International|တတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fourth International|စတုတ္ထ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fifth International|ပဉ္စမ အင်တာနေရှင်နယ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list5title|group5}} = အဖွဲ့အစည်းများ | list5name = အဖွဲ့အစည်းများ | list5 = * [[:en:Communist party|ကွန်မြူနစ် ပါတီ]] **[[:en:List of communist parties|စာရင်း]] * [[:en:World Peace Council|WPC]] * [[:en:World Federation of Trade Unions|WFTU]] * [[:en:World Federation of Democratic Youth|WFDY]] * [[:en:International Union of Students|IUS]] * [[:en:Women's International Democratic Federation|WIDF]] * [[:en:World Federation of Scientific Workers|WFSW]] * [[:en:International Organisation of Journalists|IOR]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list6title|group6}} = လူများ | list6name = လူများ | list6 = * '''[[ကားလ်မာ့ခ်|မာ့ခ်]]''' * '''[[:en:Friedrich Engels|အိန်ဂျယ်လ်]]''' * '''[[လီနင်]]''' * [[စတာလင်]] * [[လီယွန် ထရော့စကီး|ထရော့စကီး]] * [[မော်စီတုန်း]] * [[:en:Rosa Luxemburg|လူဇမ်ဘတ်]] * [[:en:Gramsci|ဂရမ်ရှီ]] * [[Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း]] * [[ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို|ဖီဒယ်လ်]] * [[ချေဂွေဗားရား|ချေ]] * [[ယောစစ် ဘရော်ဇ် တီးတိုး|တီးတိုး]] * [[ကင်အီဆွန်း]] * [[:en:Peter_Kropotkin|ကရိုပေါ့ကင်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list8title|group8}} = [[:en:Communist symbolism|သင်္ကေတများ]] | list8name = သင်္ကေတများ | list8 = * [[:en:Hammer and sickle|တူနှင့်တံစဉ်]] * [[:en:Red flag (politics)|အလံနီ]] * [[:en:Red star|ကြယ်နီ]] * "[[:en:The Internationale|အင်တာနေရှင်နယ်]]" * "[[:en:Workers of the world, unite!|ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားများ၊ စည်းလုံးကြစို့!]]" | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list9title|group9}} = ဝေဖန်မှု{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} | list9name = ဝေဖန်မှု | list9 = * [[:en:Anti-communism|ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Criticism of communist states|ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ဝေဖန်မှု]] ** [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]] * [[:en:Criticism of Marxism|မာခ့်ဝါဒ ဝေဖန်မှု]] | below = {{#switch:{{{1|}}} | sidebar = {{portal-inline|Communism|size=tiny}} <br /> {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} | #default = * {{portal-inline|Communism|size=tiny}} * {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} }} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> j99ohzji2hm4vbaf9pgym4976y66j6g 1034407 1034398 2026-05-28T11:16:11Z Salai Rungtoi 22844 1034407 wikitext text/x-wiki {{{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|Sidebar with collapsible lists|Navbox}} | name = Communism | title = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]|[[ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]}} | titlestyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar||}} | style = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|border: 4px double #CC0000; border-spacing:0.2em 0;color: var(--color-base, #000);|}} | image = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|[[File:Hammer and sickle red on transparent.svg|70px|link=Hammer and sickle]]}} | imagestyle = <!-- only used by sidebar --> | groupstyle = <!-- only used by navbox --> | listtitlestyle = border-top:1px solid #CC0000;background:transparent;<!-- only used by sidebar --> | centered list titles = y <!-- only used by sidebar --> | belowstyle = {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|font-weight:normal; border-top:1px solid #CC0000; border-bottom:1px solid #CC0000;|}} | belowclass = hlist | bodyclass = hlist <!-- sidebar specific --> | pretitle = Part of [[:Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ|a series]] on | wraplinks = false | expanded = {{{expanded|{{{1|}}}}}} <!-- navbox specific --> | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> <!-- content --> | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list1title|group1}} = အယူအဆများ | list1name = အယူအဆများ | list1 = * [[:en:Anti-capitalism|အရင်းရှင်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Class conflict|လူတန်းစား တိုက်ပွဲ]] * [[:en:Class consciousness|လူတန်းစား သိစိတ် ရရှိလာမှု]] * [[:en:Classless society|လူတန်းစားမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Collective leadership|စုပေါင်းအုပ်ချုပ်မှု]] * [[:en:Communist revolution|ကွန်မြူနစ် တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Intentional community|ကွန်မြူန်]] * [[:en:Communist society|ကွန်မြူနစ် လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Critique of political economy|နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒအား ဝေဖန်ဆန်းစစ်ချက်]] * [[:en:Free_association_of_producers|ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှု ကင်းမဲ့ခြင်း]] * [[:en:From each according to his ability, to each according to his needs|"မိမိအရည်အချင်းအလိုက်၊{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|<br />|&#32;}}မိမိလိုအပ်ချက်အလိုက်"]] * [[:en:Market abolitionism|စျေးကွက်ဖျက်သိမ်းခြင်း]] * [[:en:Marxism|မာ့ခ်ဝါဒ]] * [[:en:Proletarian internationalism|အလုပ်သမားများနိုင်ငံတကာဝါဒ]] * [[:en:Labour movement|အလုပ်သမားလှုပ်ရှားမှု]] * [[:en:Stateless society|အစိုးရမဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း]] * [[:en:Wage slavery|လုပ်အားခကျွန်ပြုခြင်း]] * [[:en:Workers' self-management|အလုပ်သမားများ ကိုယ်တိုင်စီမံမှု]] * [[:en:World revolution|ကမ္ဘာ့တော်လှန်ရေး]] * [[:en:Dictatorship of the proletariat|အလုပ်သမားအာဏာရှင်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list2title|group2}} = ဘောဂဗေဒ | list2name = ဘောဂဗေဒ | list2 = * [[:en:Planned economy|ပေါင်းစုစီမံစီးပွားရေး]] * [[:en:Common ownership|ပေါင်းစု ပိုင်ဆိုင်ခြင်း]] * [[:en:Socialization (Marxism)|ပေါင်းစု ထုတ်လုပ်ခြင်း]] * [[:en:Economic democracy|စီးပွားရေး ဒီမိုကရေစီ]] * [[တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list3title|group3}} = [[:en:List of communist ideologies|အမျိုးအစားများ]] | list3name = အမျိုးအစားများ | list3 = * [[:en:Anarchist communism|မင်းမဲ့ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Council communism|ကောင်စီ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Crypto-communism|Crypto ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Eurocommunism|ယူရို ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Left communism|လက်ဝဲ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:National communism|အမျိုးသားရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:Religious communism|ဘာသာရေး ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] **[[:en:Christian communism|ခရစ်ယာန် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] ** [[:en:Islamic communism|အစ္စလာမ် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] * [[:en:War communism|စစ်ရေးကွန်မြူနစ်စနစ်]] * [[:en:World communism|ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်စနစ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list4title|group4}} = [[:en:History of communism|သမိုင်းကြောင်း]] | list4name = သမိုင်းကြောင်း | list4 = * [[:en:Communist League|ကွန်မြူနစ် လိဂ်]] * [[:en:International Workingmen's Association|ပထမ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Second International|ဒုတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Communist International|တတိယ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fourth International|စတုတ္ထ အင်တာနေရှင်နယ်]] * [[:en:Fifth International|ပဉ္စမ အင်တာနေရှင်နယ်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list5title|group5}} = အဖွဲ့အစည်းများ | list5name = အဖွဲ့အစည်းများ | list5 = * [[:en:Communist party|ကွန်မြူနစ် ပါတီ]] **[[:en:List of communist parties|စာရင်း]] * [[:en:World Peace Council|WPC]] * [[:en:World Federation of Trade Unions|WFTU]] * [[:en:World Federation of Democratic Youth|WFDY]] * [[:en:International Union of Students|IUS]] * [[:en:Women's International Democratic Federation|WIDF]] * [[:en:World Federation of Scientific Workers|WFSW]] * [[:en:International Organisation of Journalists|IOR]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list6title|group6}} = လူများ | list6name = လူများ | list6 = * '''[[ကားလ်မာ့ခ်|မာ့ခ်]]''' * '''[[:en:Friedrich Engels|အိန်ဂျယ်လ်]]''' * '''[[လီနင်]]''' * [[စတာလင်]] * [[လီယွန် ထရော့စကီး|ထရော့စကီး]] * [[မော်စီတုန်း]] * [[:en:Rosa Luxemburg|လူဇမ်ဘတ်]] * [[:en:Gramsci|ဂရမ်ရှီ]] * [[Ho Chi Minh|ဟိုချီမင်း]] * [[ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို|ဖီဒယ်လ်]] * [[ချေဂွေဗားရား|ချေ]] * [[ယောစစ် ဘရော်ဇ် တီးတိုး|တီးတိုး]] * [[ကင်အီဆွန်း]] * [[:en:Peter_Kropotkin|ကရိုပေါ့ကင်]] | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list8title|group8}} = [[:en:Communist symbolism|သင်္ကေတများ]] | list8name = သင်္ကေတများ | list8 = * [[:en:Hammer and sickle|တူနှင့်တံစဉ်]] * [[:en:Red flag (politics)|အလံနီ]] * [[:en:Red star|ကြယ်နီ]] * "[[:en:The Internationale|အင်တာနေရှင်နယ်]]" * "[[:en:Workers of the world, unite!|ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားများ၊ စည်းလုံးကြစို့!]]" | {{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|list9title|group9}} = ဝေဖန်မှု{{#ifeq:{{{1|}}}|sidebar|&#32;|}} | list9name = ဝေဖန်မှု | list9 = * [[:en:Anti-communism|ကွန်မြူနစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး]] * [[:en:Criticism of communist states|ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ဝေဖန်မှု]] ** [[အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် စနစ်]] * [[:en:Criticism of Marxism|မာခ့်ဝါဒ ဝေဖန်မှု]] | below = {{#switch:{{{1|}}} | sidebar = {{portal-inline|Communism|size=tiny}} <br /> {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} | #default = * {{portal-inline|Communism|size=tiny}} * {{portal-inline|Socialism|size=tiny}} }} }}<noinclude> {{documentation}} <!-- Add categories to the /doc subpage, interwikis to Wikidata, not here --> </noinclude> l7o4i5y4fi7jcmkz9yi93qqllvqbu3a 3 286700 1034318 2026-05-27T21:07:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034318 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် VivoAccount456 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၀၇၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 86uth9pl3svt1xndaowq1xtriw02fje 3 286701 1034321 2026-05-27T22:07:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034321 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tärkein kampa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၀၇၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tmpj3jmpdz9opfl6ptmpiaj6oxha3cq 3 286702 1034322 2026-05-28T00:08:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034322 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lisa Manoban981 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၈၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) soswgycwl735x9vdfjw9l856i15cuyc 3 286703 1034323 2026-05-28T00:08:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034323 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Arklancer767 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၀၈၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) m7z8681e6pxjmg3dki0javd0vthsao2 3 286704 1034326 2026-05-28T02:08:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034326 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jeonmyintswe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၈၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) tdylxgmno7557nx0gaoexlajmef0ril 3 286705 1034327 2026-05-28T02:08:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034327 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31719-73 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၈၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ehf32rhk6b2j3rgbxmrunkd1nse8c2e 3 286706 1034328 2026-05-28T02:08:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034328 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yee wai lwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၈၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) l2th7vfjc447llrzokiioccgpqqa3qt 3 286707 1034329 2026-05-28T02:09:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034329 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nyan Soe Htet ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၉၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) f5fj2x6zk541547bwqug5cfmngfxkfl 100 286708 1034332 2026-05-28T02:53:55Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=05|day=28|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034332 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=28|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} al78h0bjttvjptl40w3oq3p4ab7m1af 1034380 1034332 2026-05-28T09:20:22Z Salai Rungtoi 22844 1034380 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=28|content= <!-- All news items below this line --> '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတားအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} bs773t19srmyv8vaovsz34uze7oypaz 3 286709 1034333 2026-05-28T03:09:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034333 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31417-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5e7vabx8aq5e8singbkkijc83jdx2fh 3 286710 1034334 2026-05-28T03:09:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034334 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thomascarson17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) nv4ayivna8ea88bzcs1age5exxxv68s 3 286711 1034335 2026-05-28T04:09:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034335 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hanwintun official ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၉၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 5peh8hiu9ujkw3lic34y7bs9gum0kg5 3 286712 1034336 2026-05-28T04:09:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034336 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် سالم محمد الطيار ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၉၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 9t9degr98o95rqt7zf4omxwo3lh1tlo 3 286713 1034337 2026-05-28T04:09:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034337 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Waiyancrossx ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၉၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 164kcl40yyhykpzu9fbwp2w08a416bv 0 286714 1034342 2026-05-28T05:42:25Z Zawzawaungthwin 100038 ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ သည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) ကာလအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ 1034342 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ | place = [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း | map_type = Myanmar | latitude = 20.1517 | longitude = 97.2342 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ တည်နေရာ | map_label = ဆီဆိုင်မြို့ | result = တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက မြို့အား ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် | combatant1 = * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Liberation Army.svg}}[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]] * [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ|ပအိုဝ်းအမျိုးသား ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ]] (PNFC) * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] * {{flagicon image|Flag of the Karenni Nationalities Defence Force.svg}}[[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg}} ([[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|PNA]]) | commander1 = ခွန်မြင့်ထွန်း | commander2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | units1 = PNLA နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များ | units2 = * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] (အခြေစိုက် ခမရ ၄၂၃၊ ခမရ ၄၂၄) * ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ (PNA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ခမရ ၄၂၃ နှင့် ခမရ ၄၂၄ တပ်စခန်းများ ကျရှုံး | notes = ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]] (PNLO/PNLA) သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲကာ တော်လှန်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့နယ်ရှိ စစ်စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-04-03 |title=စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်လိုက်သည့် ဆီဆိုင်မြို့သို့ ဒေသခံများပြန်မဝင်နိုင်သေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50709/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PNLA) နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့ပြီး စစ်တပ်ဘက်က မြို့ကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့၏ ၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ၃၂ ရက်ကြာ ပြင်းထန်သည့် စစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် တော်လှန်ရေးတပ်များသည် ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်လက်ထဲသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်ပြီး ဒေသခံများကို နေရပ်ပြန်နေခိုင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/650641 |access-date=2026-05-28 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၁၀ တွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မောက်မယ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်နှင့် တောင်ကြီးမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအများစု အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်စားသောက်ကြသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်းများဖြစ်ကြသော ခလရ (၄၂ smart) နှင့် ခလရ (၄၂၄) တို့ အခြေစိုက်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2024-01-31 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်နှင့် PNO ပြန်ထိန်းချုပ်၊ တိုက်ပွဲများပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48715/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဒေသတွင်းတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကြီး နှစ်ခုရှိရာ ပထမတစ်ခုမှာ အစဉ်အဆက် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ပြီး ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို စိုးမိုးထားသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိကအားကိုးရသော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် PNO တွင် လက်နက်ကိုင်အင်အား ၃,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တော်လှန်ရေးတပ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် လူအင်အားစုဆောင်း၍ လက်နက်တပ်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ဒုတိယအဖွဲ့မှာ လက်နက်ကိုင်အင်အား ၄၀၀ နှင့်အထက် ရှိနိုင်ကြောင်း အကဲခတ်များ ယူဆထားကြသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (PNLO/PNLA) ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော PNLO/PNLA ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ “ငြိမ်းချမ်းရေး” ဆွေးနွေးပွဲတိုင်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုဆီဆိုင်တိုက်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင်ကို ပအိုဝ်းနဲ့ မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်တွေ ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-fighting-pa-o-and-alliance-capture-sac-base/7459748.html |access-date=2026-05-28 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရသည့် တိုက်ရိုက်အကြောင်းအရင်းမှာ ဆီဆိုင်တိုက်ပွဲများ မဖြစ်ပွားမီ ဒေသတွင်း၌ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရမိသည့် ဖြစ်စဉ်များနှင့် အဓိကဆက်စပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပင်လုံမြို့၊ ဆနင်းကျေးရွာဘက်မှ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပင်ဖြစ်ကျေးရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာသည့် မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးပေါ်မှ Type-81 အမျိုးအစား သေနတ် ၄၉၉ လက်၊ ကျည်အိမ် ၄၉၈ ခုနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင်လည်း ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူးကျေးရွာအနီး၌ မော်တော်ယာဉ် ၅ စီးဖြင့် တင်ဆောင်လာသည့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း ယာဉ်တန်းပါအဖွဲ့က လက်နက်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် မီးလောင်ပျက်စီးသွားသော လက်နက်မျိုးစုံ ၅၀၄ လက်၊ အာပီဂျီ ၁၀ လက်၊ ၁၀၇ မမ ရှော့တိုက်ဒုံး ၆ လုံးနှင့် ခဲယမ်းအချို့ကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထိုစံဖူးကျေးရွာ ဖမ်းဆီးမှုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်တပ်များအကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာပြီး ဆီဆိုင်မြို့အထိ တိုက်ပွဲများ ကူးစက်ဖြစ်ပွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ဆီဆိုင်မြို့အထိ ကူးစက်ပြန့်ပွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်ကလည်း ဆီဆိုင်မြို့နယ် PNLOတို့ဌာနချုပ် ဗဟိုဌာနချုပ် အဝန်းအပိုင်းရှိ နော်ထော်ကျေးရွာကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က လေယာဉ်ဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-28 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ လက်နက်ကြီး၊ လေကြောင်း တိုက်ခိုက် ဘုန်ကြီးကျောင်းနှင့် အဆောက်အဦး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39752 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ကို စိုးမိုးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းထားသည့် PNO ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည့် PNLO တို့အကြား အားပြိုင်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် PNO ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် PNLO နှင့်အတူ ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များက ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် PNO ပြည်သူ့စစ် များက ထိုးစစ်ဆင်နေသော်လည်း ဆီဆိုင်မြို့ကို PNLA နှင့်မဟာမိတ်တပ်များက ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားဆဲ |url=https://yktnews.com/2024/01/142298/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဥ် == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က အထိနာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်|ဟိုင်ဂင်]] အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအသစ်များ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2024-01-25 |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ်တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများ ဆက်ဖြစ်နေ၍ ဒေသခံများ မြို့ကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေး |url=https://kicnews.org/2024/01/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80/ |access-date=2026-05-28 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် PNLO / PNLA၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် PNDF အပါအဝင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းကာ ဆီဆိုင်မြို့ပေါ်တွင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဆီဆိုင်မြို့လယ်မှ မြောက်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ခမရ-၄၂၄ တပ်ရင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း PNLO က ပုံနှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2024-01-29 |title=ဆီဆိုင်မြို့ ရဲစခန်းနှင့် တပ်စခန်းတစ်ခုကို ပအိုဝ်းတော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းပိုက် - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2024/01/29/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84/ |access-date=2026-05-28 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (PNFC) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခွန်မြင့်ထွန်းနှင့် PNLO ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတို့က အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=SHAN |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင် ခမရ (၄၂၄) ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်၊ နေဝင်းထွန်း ဦးဆောင်သည့် PNO ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းရန် PNLA တိုက်တွန်း |url=https://burmese.shannews.org/archives/39738 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်လိုက်ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က ဆီဆိုင်မြို့အား ပြန်လည်ရရှိရန်နှင့် တောင်ကြီးမြို့ကို ခုခံကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်ကူနှင့် လက်နက်ရိက္ခာများ အင်အားဖြည့်တင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဆိုက်ခေါင်ဘက်မှနေ၍ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်း၊ မြေထိုးစက်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-26 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး စစ်ကောင်စီမှ လက်နက်ကြီး၊ လေယာဉ်ဖြင့် ပစ်ကူ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39714 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> == စစ်တပ်၏တန်ပြန်ထိုးစစ် == ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် (ဌာနေ) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် တန်ပြန်ထိုးစစ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် တိုက်ပွဲများ ၁၆ ကြိမ်ထက်မနည်း ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လမ်းမကြီး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-02 |title=ဆီဆိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေကြောင်း PNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-battle-04022024015053.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ တန်ပြန်ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟိုခဲဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဆေးရုံကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဆေးရုံဝန်ထမ်းအိမ်ရာနှင့် ရဲစခန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေတော်ဘုရားကုန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စံဖူးကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကချားကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဘုရားဖြူလမ်းဆုံကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူတို့၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆီဆိုင်မြို့အား အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်၊ ထောက်ပံ့ငွေများပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/54231 |access-date=2026-05-28 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == သက်ရောက်မှုများနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကောင်ႏမူႏဗွာ ရွာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ဆီဆိုင်မြို့လည်ခေါင်ရှိ အရိယာမဂ္ဂင်ဓမ္မာရုံ၊ ဟိုခဲဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအတွင်းရှိ အဆောက်အဦးအချို့နှင့် ဒေသခံ နေအိမ် အများအပြားပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒေသခံ တစ်သိန်းကျော် ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။။ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပအိုဝ်းလူငယ်အစည်းအရုံး (PYO) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအတွင်းရှိ ဟိုပုံး၊ ဆီဆိုင်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၅၀၀ နီးပါး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် တိုက်ပွဲကာလအတွင်း အရပ်သား ၅၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆၈ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး၊ ရှမ်းတောင်တိုက်ပွဲ ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှု ၄၅၅ ကြိမ်နှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှု အကြိမ်ရေ ၂,၅၀၀ ကျော်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အရပ်သားသေဆုံးမှုမှာ ၅၈ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-24 |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတဲ့ ဆီဆိုင်မြို့မှာ ပိတ်မိနေသူတွေ ရှိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-trapped-fighting-pnlo-01242024131156.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အလားတူ စစ်ရေးအရ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ရာ၌ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့က ဆီဆိုင်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်း ၅၀ ခန့်နှင့်အတူ လက်နက် ၅၀ ခန့်ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-30 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကောင်စီ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-statement-hsihseng-control-03302024002424.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] ek0j1emui6bbv1yxcu9uwz7hioqre1q 1034400 1034342 2026-05-28T11:03:01Z Zawzawaungthwin 100038 ခလရ (၄၂၃) 1034400 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | date = ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ၂၅ မတ် ၂၀၂၄ | place = [[ဆီဆိုင်မြို့]]၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း | map_type = Myanmar | latitude = 20.1517 | longitude = 97.2342 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ တည်နေရာ | map_label = ဆီဆိုင်မြို့ | result = တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက မြို့အား ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် | combatant1 = * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Liberation Army.svg}}[[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်|PNLO/PNLA]] * [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ|ပအိုဝ်းအမျိုးသား ဖက်ဒရယ်ကောင်စီ]] (PNFC) * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] * {{flagicon image|Flag of the Karenni Nationalities Defence Force.svg}}[[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|KNDF]] | combatant2 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Pa-O National Organisation.svg}} ([[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|PNA]]) | commander1 = ခွန်မြင့်ထွန်း | commander2 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | units1 = PNLA နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များ | units2 = * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] (အခြေစိုက် ခမရ ၄၂၃၊ ခမရ ၄၂၄) * ပအိုဝ်းပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ (PNA) | strength1 = မသိရှိရ | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ခမရ ၄၂၃ နှင့် ခမရ ၄၂၄ တပ်စခန်းများ ကျရှုံး | notes = ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အပြင်းထန်ဆုံးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ကာလအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ [[ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဆီဆိုင်မြို့]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ်]] (NCA) ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်]] (PNLO/PNLA) သည် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးအတွက် လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲကာ တော်လှန်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့နယ်ရှိ စစ်စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2024-04-03 |title=စစ်ကောင်စီ ထိန်းချုပ်လိုက်သည့် ဆီဆိုင်မြို့သို့ ဒေသခံများပြန်မဝင်နိုင်သေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50709/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (PNLA) နှင့် မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့ပြီး စစ်တပ်ဘက်က မြို့ကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ပြင်းထန်သော လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှုများဖြင့် တန်ပြန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့၏ ၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ၃၂ ရက်ကြာ ပြင်းထန်သည့် စစ်တပ်၏ စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် တော်လှန်ရေးတပ်များသည် ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်လက်ထဲသို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်က ထိန်းချုပ်ပြီး ဒေသခံများကို နေရပ်ပြန်နေခိုင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/650641 |access-date=2026-05-28 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၃,၃၁၀ တွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မောက်မယ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်နှင့် တောင်ကြီးမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ဆီဆိုင်မြို့သည် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားအများစု အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင်စားသောက်ကြသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ခြေလျင်တပ်ရင်းများဖြစ်ကြသော ခလရ (၄၂၃) နှင့် ခလရ (၄၂၄) တို့ အခြေစိုက်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်နိုင် |date=2024-01-31 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်တပ်နှင့် PNO ပြန်ထိန်းချုပ်၊ တိုက်ပွဲများပြင်းထန်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48715/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဒေသတွင်းတွင် ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကြီး နှစ်ခုရှိရာ ပထမတစ်ခုမှာ အစဉ်အဆက် စစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့ပြီး ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသကို စိုးမိုးထားသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ် (PNO) ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိကအားကိုးရသော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် PNO တွင် လက်နက်ကိုင်အင်အား ၃,၀၀၀ ခန့်အထိ ရှိနိုင်ကြောင်း သတင်းများထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် တော်လှန်ရေးတပ်များကို တိုက်ခိုက်ရန် လူအင်အားစုဆောင်း၍ လက်နက်တပ်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ဒုတိယအဖွဲ့မှာ လက်နက်ကိုင်အင်အား ၄၀၀ နှင့်အထက် ရှိနိုင်ကြောင်း အကဲခတ်များ ယူဆထားကြသည့် ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (PNLO/PNLA) ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေးစာချုပ် (NCA) တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော PNLO/PNLA ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်များသည် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ “ငြိမ်းချမ်းရေး” ဆွေးနွေးပွဲတိုင်းတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ယခုဆီဆိုင်တိုက်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်လာခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာပိုင်း) |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင်ကို ပအိုဝ်းနဲ့ မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်တွေ ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-fighting-pa-o-and-alliance-capture-sac-base/7459748.html |access-date=2026-05-28 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားရသည့် တိုက်ရိုက်အကြောင်းအရင်းမှာ ဆီဆိုင်တိုက်ပွဲများ မဖြစ်ပွားမီ ဒေသတွင်း၌ လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရမိသည့် ဖြစ်စဉ်များနှင့် အဓိကဆက်စပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပင်လုံမြို့၊ ဆနင်းကျေးရွာဘက်မှ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပင်ဖြစ်ကျေးရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာသည့် မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးပေါ်မှ Type-81 အမျိုးအစား သေနတ် ၄၉၉ လက်၊ ကျည်အိမ် ၄၉၈ ခုနှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင်လည်း ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူးကျေးရွာအနီး၌ မော်တော်ယာဉ် ၅ စီးဖြင့် တင်ဆောင်လာသည့် လက်နက်ခဲယမ်းများကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးစစ်ဆေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ စစ်ဆေးစဉ်အတွင်း ယာဉ်တန်းပါအဖွဲ့က လက်နက်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သဖြင့် မီးလောင်ပျက်စီးသွားသော လက်နက်မျိုးစုံ ၅၀၄ လက်၊ အာပီဂျီ ၁၀ လက်၊ ၁၀၇ မမ ရှော့တိုက်ဒုံး ၆ လုံးနှင့် ခဲယမ်းအချို့ကို လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထိုစံဖူးကျေးရွာ ဖမ်းဆီးမှုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်းတွင် နှစ်ဖက်တပ်များအကြား တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာပြီး ဆီဆိုင်မြို့အထိ တိုက်ပွဲများ ကူးစက်ဖြစ်ပွားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်နောက်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ဆီဆိုင်မြို့အထိ ကူးစက်ပြန့်ပွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ယင်းမတိုင်မီ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်ကလည်း ဆီဆိုင်မြို့နယ် PNLOတို့ဌာနချုပ် ဗဟိုဌာနချုပ် အဝန်းအပိုင်းရှိ နော်ထော်ကျေးရွာကို တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ တပ်မတော်(လေ)က လေယာဉ်ဖြင့် လာရောက်ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-28 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ လက်နက်ကြီး၊ လေကြောင်း တိုက်ခိုက် ဘုန်ကြီးကျောင်းနှင့် အဆောက်အဦး ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39752 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲအတွင်း ဆီဆိုင်မြို့ကို စိုးမိုးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းထားသည့် PNO ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့နှင့် စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသည့် PNLO တို့အကြား အားပြိုင်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီနှင့် PNO ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် PNLO နှင့်အတူ ကရင်နီအမျိုးသားများကာကွယ်ရေးတပ် (KNDF) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်များက ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-01-28 |title=စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် PNO ပြည်သူ့စစ် များက ထိုးစစ်ဆင်နေသော်လည်း ဆီဆိုင်မြို့ကို PNLA နှင့်မဟာမိတ်တပ်များက ဆက်လက် သိမ်းပိုက်ထားဆဲ |url=https://yktnews.com/2024/01/142298/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဥ် == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့၏ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က အထိနာမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီးနောက်၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်|ဟိုင်ဂင်]] အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအသစ်များ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=News |first=K. I. C. |date=2024-01-25 |title=ဆီဆိုင်မြို့နယ်တွင် လေကြောင်းဗုံးကြဲမှုများ ဆက်ဖြစ်နေ၍ ဒေသခံများ မြို့ကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေး |url=https://kicnews.org/2024/01/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%80/ |access-date=2026-05-28 |website=ကေအိုင်စီ - KIC News |language=en-US}}</ref> ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ချုပ် PNLO / PNLA၊ ပအိုဝ်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ် PNDF အပါအဝင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ ပူးပေါင်းကာ ဆီဆိုင်မြို့ပေါ်တွင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဆီဆိုင်မြို့လယ်မှ မြောက်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ခမရ-၄၂၄ တပ်ရင်းကို ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း PNLO က ပုံနှင့်တကွ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2024-01-29 |title=ဆီဆိုင်မြို့ ရဲစခန်းနှင့် တပ်စခန်းတစ်ခုကို ပအိုဝ်းတော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းပိုက် - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2024/01/29/%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84/ |access-date=2026-05-28 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ထို့နောက် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီ၏ ခမရ (၄၂၃) နှင့် ခမရ (၄၂၄) စစ်စခန်းများကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပအိုဝ်းအမျိုးသားဖက်ဒရယ်ကောင်စီ (PNFC) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခွန်မြင့်ထွန်းနှင့် PNLO ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတို့က အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=SHAN |date=2024-01-27 |title=ဆီဆိုင် ခမရ (၄၂၄) ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်၊ နေဝင်းထွန်း ဦးဆောင်သည့် PNO ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းရန် PNLA တိုက်တွန်း |url=https://burmese.shannews.org/archives/39738 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်လိုက်ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြို့တော် တောင်ကြီးမြို့နှင့် ပိုမိုနီးကပ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ကောင်စီဘက်က ဆီဆိုင်မြို့အား ပြန်လည်ရရှိရန်နှင့် တောင်ကြီးမြို့ကို ခုခံကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်ကူနှင့် လက်နက်ရိက္ခာများ အင်အားဖြည့်တင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ဆိုက်ခေါင်ဘက်မှနေ၍ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်း၊ မြေထိုးစက်များ အသုံးပြုခြင်းနှင့် လေကြောင်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Lin |first=Sai Harn |date=2024-01-26 |title=ဆီဆိုင်မြို့တိုက်ပွဲ ဆက်လက်ပြင်းထန်နေပြီး စစ်ကောင်စီမှ လက်နက်ကြီး၊ လေယာဉ်ဖြင့် ပစ်ကူ |url=https://burmese.shannews.org/archives/39714 |access-date=2026-05-28 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> == စစ်တပ်၏တန်ပြန်ထိုးစစ် == ဆီဆိုင်မြို့ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် (ဌာနေ) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် အဓိကဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်လည်စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် တန်ပြန်ထိုးစစ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် တိုက်ပွဲများ ၁၆ ကြိမ်ထက်မနည်း ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်က လမ်းမကြီးတစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လမ်းမကြီး ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-04-02 |title=ဆီဆိုင်မှာ တိုက်ပွဲတွေ ဆက်ဖြစ်နေကြောင်း PNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-battle-04022024015053.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့နောက် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆီဆိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်၌ တန်ပြန်ထိုးစစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟိုခဲဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဆေးရုံကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဆေးရုံဝန်ထမ်းအိမ်ရာနှင့် ရဲစခန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မွေတော်ဘုရားကုန်းကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စံဖူးကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကချားကျေးရွာကိုလည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဘုရားဖြူလမ်းဆုံကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီဆိုင်မြို့ကို စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူတို့၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆီဆိုင်မြို့အား အမြန်ဆုံး ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်၊ ထောက်ပံ့ငွေများပေးအပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/54231 |access-date=2026-05-28 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == သက်ရောက်မှုများနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ကောင်ႏမူႏဗွာ ရွာဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၊ ဆီဆိုင်မြို့လည်ခေါင်ရှိ အရိယာမဂ္ဂင်ဓမ္မာရုံ၊ ဟိုခဲဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအတွင်းရှိ အဆောက်အဦးအချို့နှင့် ဒေသခံ နေအိမ် အများအပြားပျက်စီးခဲ့ပြီး ဒေသခံ တစ်သိန်းကျော် ဘေးလွတ်ရာထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။။ဆီဆိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း တိုက်ပွဲများသည် ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် အရပ်သား ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပအိုဝ်းလူငယ်အစည်းအရုံး (PYO) ၏ ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအတွင်းရှိ ဟိုပုံး၊ ဆီဆိုင်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၅၀၀ နီးပါး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် တိုက်ပွဲကာလအတွင်း အရပ်သား ၅၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆၈ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပြီး၊ ရှမ်းတောင်တိုက်ပွဲ ရက်ပေါင်း ၇၀ ကျော်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဗုံးကြဲမှု ၄၅၅ ကြိမ်နှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်မှု အကြိမ်ရေ ၂,၅၀၀ ကျော်အထိ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အရပ်သားသေဆုံးမှုမှာ ၅၈ ဦးအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-24 |title=တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေတဲ့ ဆီဆိုင်မြို့မှာ ပိတ်မိနေသူတွေ ရှိနေ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsihseng-trapped-fighting-pnlo-01242024131156.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အလားတူ စစ်ရေးအရ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PNLA) က ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ရာ၌ ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့က ဆီဆိုင်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်း ၅၀ ခန့်နှင့်အတူ လက်နက် ၅၀ ခန့်ကို တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-30 |title=ဆီဆိုင်မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကောင်စီ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/military-statement-hsihseng-control-03302024002424.html |access-date=2026-05-28 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] ecviq61zlqsp2ukd9gurbg57wt0gjqj 3 286715 1034344 2026-05-28T06:10:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034344 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Taihtet ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) n6f3te1wgb02gl3ehjdp1w3i58ci5lb 3 286716 1034345 2026-05-28T06:10:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034345 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31538-88 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) peujfccmg98t23jkltkesdt18tppplp 3 286717 1034355 2026-05-28T07:10:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034355 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31876-23 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 3ls75161exake00htx2745ex28doo50 3 286718 1034356 2026-05-28T07:10:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034356 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် DreamyDude20042 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) sw6zs9esf25yms8npmjfq399jefw7uj 3 286719 1034357 2026-05-28T07:10:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034357 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zayar5 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) cul3xuxb5c50nyagwr9ne5uewgpwdio 3 286720 1034358 2026-05-28T07:11:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034358 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jasper99b ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) o4uk6a0d447k20a8dvl51uiwfdej7oi 3 286721 1034359 2026-05-28T07:11:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034359 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31796-51 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) plxjf609y3sll17ily2rll7hkzcb0o7 3 286722 1034360 2026-05-28T07:11:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034360 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် U myo aye ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) huvzvdl2ejgb92s5yijoxzv3y2ics4v 3 286723 1034361 2026-05-28T07:11:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034361 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MrLeo001 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lej0q28vbkfipfispzkm1k3093mi2t1 3 286724 1034362 2026-05-28T07:11:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034362 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22521-17 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) spekfpqmpksd9r9d2f82sess1dhndx1 3 286725 1034363 2026-05-28T07:11:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034363 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nann Myat Hsu San ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၁၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) adibocej6596a5sxl0ibpe67lt2p1pm 3 286726 1034369 2026-05-28T08:12:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034369 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Koparlay ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) d1m1huejfp32yxdlj2gasegt0olzcyd 3 286727 1034370 2026-05-28T08:12:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034370 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thu Han Lin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7qvqfo30ukz59ed4skc5vhcsbtijx4s 3 286729 1034378 2026-05-28T09:12:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034378 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Manhdeptraipro2114 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 64ic42cdcpe40jpwnxmngrf7laws45r 3 286730 1034379 2026-05-28T09:12:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034379 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31589-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 1ds48h6koy7actz1expy770bqnzig74 0 286731 1034383 2026-05-28T09:24:27Z Zawzawaungthwin 100038 '''ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်''' ({{lang-en|Student's Revolutionary Force}}၊ အတိုကောက် '''SRF''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ 1034383 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော်}} {{Infobox militant organization | name = ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်<br/>Student's Revolutionary Force | image = [[File:Flag of the Student's Revolutionary Force (Myanmar).svg|frameless]]<br/>အလံတော်<br/>[[File:Logo of the Student's Revolutionary Force (Myanmar).svg|frameless|120px|upright=0.75]]<br/>တံဆိပ် | other_name = SRF | founding_leader = | foundation = {{Start date|2021|10|21|df=yes}} | dates = ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | dissolved = | merger = | split = | predecessor = | merged = | successor = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | ideology = စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင်ရေး | clans = | allies = * {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|BPLA]] * [[ချင်းညီနောင်]] * {{flagicon image|Spring Revolution Alliance Flag.svg}} [[နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု|SRA]] * {{flagicon image|Logo of Yaw Defense Force.jpg}}[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်|YDF]] * ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF) * ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDO/PDA) * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] | opponents = {{flagdeco|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Burmese buddhist flag.svg}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] }} '''ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်''' ({{lang-en|Student's Revolutionary Force}}၊ အတိုကောက် '''SRF''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့ကို [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ကျောင်းသားလူငယ်များဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-05-26 |title=မင်းကင်းမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် စစ်ကြောင်းကို ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်မှု စစ်သားများ ထိခိုက်မှုရှိ၊ သရက်ချောင်းမြို့ပေါ်မှ ထွက်လာသော စစ်ကြောင်းကိုလည်း ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက် |url=https://yktnews.com/2026/05/250569/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ၎င်းတို့ကို ထောက်ခံသော ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကို ဒေသခံမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဖော်ဆောင်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တပ်တော်၏ ခေါင်းဆောင်မှာ စံတင်ထွန်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်၏ လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့များအနက် အမှတ် (၅၁၈) တပ်ရင်းသည် ထင်ရှားကာ အဆိုပါတပ်ရင်းသည် မဟာမိတ်ဖြစ်သော အာရက္ခတပ်တော် (ULA/AA) နှင့် ပူးပေါင်း၍ အမှတ် (၁၆) ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (ကပစ ၁၆) အနီးတွင် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ကိုင်းတောမရဲစခန်းနှင့် ရဲကင်းစခန်းများကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်သည့် ကိုင်းတောမရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတွင်လည်း ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDA)၊ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF)၊ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) အမှတ် (၈၁၅) တပ်ဖွဲ့ အနောက်မြောက်စစ်ဒေသ၊ ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (BLDF)၊ Lighting Drone Force၊ ပခုက္ကူစုဖွဲ့မှုများဖြစ်ကြသော Young Force၊ PPDF၊ ThuRain၊ Hunter Pakokku၊ Earthquake၊ အညာမြေတပ်ပေါင်းစု၊ မြိုင်မြို့နယ်မှ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်ကြသည့် မြိုင်ပကဖ အမှတ် (၁) တပ်ရင်း တပ်ခွဲ (၄) စင်္ကြာအဖွဲ့၊ ပေါက်မြို့နယ် ပလဖ နှင့် Justice Revolution Force တို့နှင့်အတူ မဟာမိတ်အင်အားစုအဖြစ် ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-08-07 |title=မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ကိုင်းတောမရဲစခန်းအား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/08/07/95296/ |access-date=2026-05-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=အောင်ကောင်းလင်း in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} တိုက်ပွဲ {{!}} |title=လေးရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မြိုင်၊ ကိုင်းတောမရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက် |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA_%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-28 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ် == {{main|၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၌ လှုပ်ရှားနေသော ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ မင်းကင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ပအဖ) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) ပူးပေါင်းတပ်များက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဖမ်းဆီးမှုများအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံရသူ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ SRF အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့လှုပ်ရှားရာ ဒေသအတွင်း ရပ်ကျေး ပကဖ ရဲဘော်များအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး တည်ဆောက်ခြင်း၊ အဓမ္မစစ်မှုထမ်းခိုင်းခြင်း အပါအဝင် ပြစ်မှု အနည်းဆုံး ၈ မှုထက်မနည်း ကျူးလွန်ထားကြောင်း တိုင်ကြားချက်များရှိသဖြင့် ဥပဒေအတိုင်း ဖမ်းဆီးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့နယ် ပအဖ အဖွဲ့က စွပ်စွဲထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ SRF ဘက်ကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေး တည်ဆောက်ခြင်းမရှိဘဲ ဒေသခံများတောင်းဆို၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး ဝန်းရံပေးနေခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် အဆိုပါအမှုများကို သမာသမတ်ကျသည့် ဥပဒေပညာရှင်များနှင့် တရားဝင်ဖြေရှင်းရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-05-27 |title=SRF ခေါင်းဆောင်နှင့် ၁၂ ဦးကို ပြစ်မှုကျူးလွန်သူဟု စွပ်စွဲပြီး NUG ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78701/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] jtv39d7rohg7jj6raq1gytyazz0veon 1034387 1034383 2026-05-28T09:45:51Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034387 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော်}} {{Infobox militant organization | name = ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်<br/>Student's Revolutionary Force | image = [[File:Flag of the Student's Revolutionary Force (Myanmar).svg|frameless]]<br/>အလံတော်<br/>[[File:Logo of the Student's Revolutionary Force (Myanmar).svg|frameless|120px|upright=0.75]]<br/>တံဆိပ် | other_name = SRF | founding_leader = | foundation = {{Start date|2021|10|21|df=yes}} | dates = ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | dissolved = | merger = | split = | predecessor = | merged = | successor = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | ideology = စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင်ရေး | clans = | allies = * {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|BPLA]] * [[ချင်းညီနောင်]] * {{flagicon image|Spring Revolution Alliance Flag.svg}} [[နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု|SRA]] * {{flagicon image|Logo of Yaw Defense Force.jpg}}[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်|YDF]] * ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF) * ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDO/PDA) * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] | opponents = {{flagdeco|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Burmese buddhist flag.svg}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] }} '''ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်''' ({{lang-en|Student's Revolutionary Force}}၊ အတိုကောက် '''SRF''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့ကို [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ကျောင်းသားလူငယ်များဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-05-26 |title=မင်းကင်းမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် စစ်ကြောင်းကို ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်မှု စစ်သားများ ထိခိုက်မှုရှိ၊ သရက်ချောင်းမြို့ပေါ်မှ ထွက်လာသော စစ်ကြောင်းကိုလည်း ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက် |url=https://yktnews.com/2026/05/250569/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ၎င်းတို့ကို ထောက်ခံသော ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကို ဒေသခံမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဖော်ဆောင်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တပ်တော်၏ ခေါင်းဆောင်မှာ စံတင်ထွန်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်၏ လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့များအနက် အမှတ် (၅၁၈) တပ်ရင်းသည် ထင်ရှားကာ အဆိုပါတပ်ရင်းသည် မဟာမိတ်ဖြစ်သော အာရက္ခတပ်တော် (ULA/AA) နှင့် ပူးပေါင်း၍ အမှတ် (၁၆) ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (ကပစ ၁၆) အနီးတွင် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ကိုင်းတောမရဲစခန်းနှင့် ရဲကင်းစခန်းများကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်သည့် ကိုင်းတောမရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတွင်လည်း ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDA)၊ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF)၊ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) အမှတ် (၈၁၅) တပ်ဖွဲ့ အနောက်မြောက်စစ်ဒေသ၊ ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (BLDF)၊ Lighting Drone Force၊ ပခုက္ကူစုဖွဲ့မှုများဖြစ်ကြသော Young Force၊ PPDF၊ ThuRain၊ Hunter Pakokku၊ Earthquake၊ အညာမြေတပ်ပေါင်းစု၊ မြိုင်မြို့နယ်မှ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်ကြသည့် မြိုင်ပကဖ အမှတ် (၁) တပ်ရင်း တပ်ခွဲ (၄) စင်္ကြာအဖွဲ့၊ ပေါက်မြို့နယ် ပလဖ နှင့် Justice Revolution Force တို့နှင့်အတူ မဟာမိတ်အင်အားစုအဖြစ် ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-08-07 |title=မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ကိုင်းတောမရဲစခန်းအား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/08/07/95296/ |access-date=2026-05-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=အောင်ကောင်းလင်း in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} တိုက်ပွဲ {{!}} |title=လေးရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မြိုင်၊ ကိုင်းတောမရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက် |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA_%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-28 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ် == {{main|၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၌ လှုပ်ရှားနေသော ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ မင်းကင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ပအဖ) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) ပူးပေါင်းတပ်များက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဖမ်းဆီးမှုများအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံရသူ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ SRF အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့လှုပ်ရှားရာ ဒေသအတွင်း ရပ်ကျေး ပကဖ ရဲဘော်များအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး တည်ဆောက်ခြင်း၊ အဓမ္မစစ်မှုထမ်းခိုင်းခြင်း အပါအဝင် ပြစ်မှု အနည်းဆုံး ၈ မှုထက်မနည်း ကျူးလွန်ထားကြောင်း တိုင်ကြားချက်များရှိသဖြင့် ဥပဒေအတိုင်း ဖမ်းဆီးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့နယ် ပအဖ အဖွဲ့က စွပ်စွဲထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ SRF ဘက်ကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေး တည်ဆောက်ခြင်းမရှိဘဲ ဒေသခံများတောင်းဆို၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး ဝန်းရံပေးနေခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် အဆိုပါအမှုများကို သမာသမတ်ကျသည့် ဥပဒေပညာရှင်များနှင့် တရားဝင်ဖြေရှင်းရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-05-27 |title=SRF ခေါင်းဆောင်နှင့် ၁၂ ဦးကို ပြစ်မှုကျူးလွန်သူဟု စွပ်စွဲပြီး NUG ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78701/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 62vw8xmq06x7dcs23usc99x6vkf3xz1 1034388 1034387 2026-05-28T09:45:57Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1034388 wikitext text/x-wiki {{Distinguish|ကျောင်းသားလက်ရုံးတပ်တော်}} {{Infobox militant organization | name = ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်<br/>Student's Revolutionary Force | image = [[File:Flag of the Student's Revolutionary Force (Myanmar).svg|frameless]]<br/>အလံတော်<br/>[[File:Logo of the Student's Revolutionary Force (Myanmar).svg|frameless|120px|upright=0.75]]<br/>တံဆိပ် | other_name = SRF | founding_leader = | foundation = {{Start date|2021|10|21|df=yes}} | dates = ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | dissolved = | merger = | split = | predecessor = | merged = | successor = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | ideology = စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆန့်ကျင်ရေး | clans = | allies = * {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|BPLA]] * [[ချင်းညီနောင်]] * {{flagicon image|Spring Revolution Alliance Flag.svg}} [[နွေဦးတော်လှန်ရေး မဟာမိတ် တပ်ပေါင်းစု|SRA]] * {{flagicon image|Logo of Yaw Defense Force.jpg}}[[ယောကာကွယ်ရေးတပ်|YDF]] * ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF) * ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDO/PDA) * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] | opponents = {{flagdeco|Myanmar|military}} [[တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Burmese buddhist flag.svg}} [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | battles = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] }} '''ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်''' ({{lang-en|Student's Revolutionary Force}}၊ အတိုကောက် '''SRF''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားနေသော [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့ကို [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]အပြီး၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ကျောင်းသားလူငယ်များဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-05-26 |title=မင်းကင်းမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် စစ်ကြောင်းကို ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်မှု စစ်သားများ ထိခိုက်မှုရှိ၊ သရက်ချောင်းမြို့ပေါ်မှ ထွက်လာသော စစ်ကြောင်းကိုလည်း ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက် |url=https://yktnews.com/2026/05/250569/ |access-date=2026-05-28 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ == ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် ၎င်းတို့ကို ထောက်ခံသော ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့များကို ဒေသခံမဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်း၍ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဖော်ဆောင်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တပ်တော်၏ ခေါင်းဆောင်မှာ စံတင်ထွန်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်၏ လက်အောက်ခံတပ်ဖွဲ့များအနက် အမှတ် (၅၁၈) တပ်ရင်းသည် ထင်ရှားကာ အဆိုပါတပ်ရင်းသည် မဟာမိတ်ဖြစ်သော အာရက္ခတပ်တော် (ULA/AA) နှင့် ပူးပေါင်း၍ အမှတ် (၁၆) ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (ကပစ ၁၆) အနီးတွင် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ကိုင်းတောမရဲစခန်းနှင့် ရဲကင်းစခန်းများကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်သည့် ကိုင်းတောမရဲစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတွင်လည်း ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDA)၊ ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF)၊ ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) အမှတ် (၈၁၅) တပ်ဖွဲ့ အနောက်မြောက်စစ်ဒေသ၊ ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (BLDF)၊ Lighting Drone Force၊ ပခုက္ကူစုဖွဲ့မှုများဖြစ်ကြသော Young Force၊ PPDF၊ ThuRain၊ Hunter Pakokku၊ Earthquake၊ အညာမြေတပ်ပေါင်းစု၊ မြိုင်မြို့နယ်မှ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်ကြသည့် မြိုင်ပကဖ အမှတ် (၁) တပ်ရင်း တပ်ခွဲ (၄) စင်္ကြာအဖွဲ့၊ ပေါက်မြို့နယ် ပလဖ နှင့် Justice Revolution Force တို့နှင့်အတူ မဟာမိတ်အင်အားစုအဖြစ် ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2024-08-07 |title=မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ကိုင်းတောမရဲစခန်းအား တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ သိမ်းပိုက် |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2024/08/07/95296/ |access-date=2026-05-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |last=ရုပ်သံ |first=အောင်ကောင်းလင်း in သတင်း {{!}} သတင်းတို {{!}} တိုက်ပွဲ {{!}} |title=လေးရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် မြိုင်၊ ကိုင်းတောမရဲစခန်းကို သိမ်းပိုက် |url=https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%9C%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA_%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%B2%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA |access-date=2026-05-28 |website=www.myaelattathan.org |language=en}}</ref> == ထင်ရှားဖြစ်ရပ် == {{main|၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၌ လှုပ်ရှားနေသော ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) လက်အောက်ခံ မင်းကင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ပအဖ) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) ပူးပေါင်းတပ်များက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ရာ နောက်ဆက်တွဲ ဖမ်းဆီးမှုများအပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံရသူ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ SRF အဖွဲ့သည် ၎င်းတို့လှုပ်ရှားရာ ဒေသအတွင်း ရပ်ကျေး ပကဖ ရဲဘော်များအား ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ ပြန်ပေးဆွဲခြင်း၊ စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်တရားစီရင်ရေး တည်ဆောက်ခြင်း၊ အဓမ္မစစ်မှုထမ်းခိုင်းခြင်း အပါအဝင် ပြစ်မှု အနည်းဆုံး ၈ မှုထက်မနည်း ကျူးလွန်ထားကြောင်း တိုင်ကြားချက်များရှိသဖြင့် ဥပဒေအတိုင်း ဖမ်းဆီးရခြင်းဖြစ်ကြောင်း မြို့နယ် ပအဖ အဖွဲ့က စွပ်စွဲထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ SRF ဘက်ကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေး တည်ဆောက်ခြင်းမရှိဘဲ ဒေသခံများတောင်းဆို၍ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး ဝန်းရံပေးနေခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် အဆိုပါအမှုများကို သမာသမတ်ကျသည့် ဥပဒေပညာရှင်များနှင့် တရားဝင်ဖြေရှင်းရန် ဆန္ဒရှိကြောင်း ပြန်လည်တုံ့ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-05-27 |title=SRF ခေါင်းဆောင်နှင့် ၁၂ ဦးကို ပြစ်မှုကျူးလွန်သူဟု စွပ်စွဲပြီး NUG ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78701/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] tijr049bmwkpgkfmmpx02d63s5h6vhe 3 286732 1034394 2026-05-28T10:12:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034394 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် TihlahAbdellah ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ta5wu5awweusz5r1evr4yy1p2vi0tk0 0 286733 1034399 2026-05-28T11:00:01Z Zawzawaungthwin 100038 ၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊မင်းကင်းမြို့နယ် အ တွင်း လှုပ်ရှားနေသော ဒေသခံတော်လှန်ရေး အင်အားစုများအကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အငြင်းပွားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခ 1034399 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]၊ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | image = Mingin Township.svg | caption = ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားရာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းကင်းမြို့နယ် တည်နေရာပြမြေပုံ | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက် – ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက် <br>{{small|(တင်းမာမှု ဖြစ်ပွားသည့်ကာလ)}} | place = [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] | result = * NUG လက်အောက်ခံ ပူးပေါင်းတပ်များက SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၆ ဦးကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း * SRF ၏ ရှေ့တန်းပွိုင့်ကုန်းစခန်း တစ်ခု စီးနင်းခံရပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းခံရ | status = နှစ်ဖက်စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေး တင်းမာမှုများ ပြင်းထန်နေဆဲ | combatant1 = [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) * မင်းကင်းမြို့နယ် ပအဖ * မင်းကင်းမြို့နယ် ပကဖ * မြို့နယ် PDF တပ်ရင်း (၄) | combatant2 = ကြားဝင်ဖြန်ဖြေရန် တောင်းဆိုသူများနှင့် မဟာမိတ်များ * [[ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး]] (PRF) * [[ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော်]] (PDO/PDA) | combatant3 = [[ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်]] (SRF) | commander1 = [[ကျော်နီ]] <br>{{small|(NUG ပြည်ထဲရေး ဒုဝန်ကြီး)}} | commander2 = - | commander3 = စံတင်ထွန်း {{small|(ဖမ်းဆီးခံရ)}}<br>{{small|(ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ဥက္ကဋ္ဌ)}} | strength1 = မြို့နယ် ပသုံးလုံးနှင့် ခရိုင်ကွပ်ကဲရေး ပူးပေါင်းစစ်ဘက်အင်အား | strength2 = - | strength3 = ဒေသခံ ကာကွယ်ရေးအင်အား | casualties1 = မရှိသလောက် | casualties2 = အရပ်သား ထိခိုက်မှု *၂ ဦး သေနတ်ကျည်ထိမှန် ဒဏ်ရာရ <br>{{small|(အမျိုးသား ၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁ ဦး)}} | casualties3 = *၁၆ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ <br>{{small|(ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း အပါအဝင်)}} * ရှေ့တန်းလက်နက်ခဲယမ်းအချို့ ဆုံးရှုံး | notes = ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ရေဂိတ်စခန်းစီးနင်းမှုနှင့် ပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ အငြင်းပွားမှုများမှစတင်ကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ လမ်းခုလတ်၌ ဖမ်းဆီးခံရသည်အထိ တင်းမာမှု မြင့်တက်ခဲ့သော ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ }} '''၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] အ တွင်း လှုပ်ရှားနေသော ဒေသခံတော်လှန်ရေး အင်အားစုများအကြား နယ်မြေစိုးမိုးမှု၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် အငြင်းပွားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစတင်၍ ကာလရှည်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပွတ်တိုက်မှုများ၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) လက်အောက်ခံ မင်းကင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (ပအဖ) နှင့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) ပူးပေါင်းတပ်များက [[ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်]] (SRF) ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၆ ဦးထက်မနည်းကို အင်အားသုံး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2026-05-27 |title=SRF ခေါင်းဆောင်နှင့် ၁၂ ဦးကို ပြစ်မှုကျူးလွန်သူဟု စွပ်စွဲပြီး NUG ဖမ်းထား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78701/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်းနှင့် အစောပိုင်းပဋိပက္ခများ (၂၀၂၅ ခုနှစ်) == မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်း နယ်မြေထိန်းချုပ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ NUG လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) အကြား ၂၀၂၅ ခုနှစ်ကတည်းက အငြင်းပွားမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် မင်းကင်းမြို့နယ် PDF တပ်ရင်း (၄) နှင့် မြို့နယ် ပကဖ လှုပ်ရှားတပ်ဖွဲ့ အပါအဝင် ကျေးရွာ ပကဖ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များက SRF ၏ ငအုံးရွာအနီးရှိ ရေဂိတ်စစ်ဆေးရေးစခန်းကို လက်နက်အင်အားဖြင့် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ SRF ဘက်မှ တာဝန်မှူး ရဲဘော် ET နှင့် ရဲဘော် ယက္ခတို့အပြင် အရပ်သားနှစ်ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် ပစ္စည်းအချို့ သိမ်းဆည်းဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ကလေးခရိုင်ကွဲကဲရေးရုံး၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ဖမ်းဆီးခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပကဖ ဘက်က ဆိုခဲ့သော်လည်း၊ အင်အားသုံးဖြေရှင်းမှုအပေါ် ဒေသခံပြည်သူများက ချက်ချင်းပြန်လွှတ်ပေးရန် ဆန္ဒပြကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း၌လည်း မင်းကင်းမြို့နယ် ပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ (ယာယီ) က ကြားကာလ ပြည်သူ့အခြေပြုကျောင်း အ.ထ.က (အူ) ကို အသိအမှတ်ပြုမှု ပယ်ဖျက်ရန် NUG ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ စာပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ရပ်အပေါ် SRF ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီက ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းကျောင်းသည် ကိုယ်ထူကိုယ်ထကျောင်းဖြစ်ကာ မြေပြင်ရှိ CDM နှင့် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆရာ/ဆရာမများ၏ အသံကို မျက်ကွယ်ပြု၍ ရပ်ကျေး ပအဖ၊ ပကဖ များက နှောင့်ယှက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း သဘောထားထုတ်ပြန်ခဲ့သဖြင့် အဖွဲ့အစည်းများအကြား တင်းမာမှု ပိုမိုနက်ရှိုင်းလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2026-05-27 |title=NUG တပ်များနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန်သွားသည့် SRF ခေါင်းဆောင် ဖမ်းဆီးခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/78657/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တင်းမာမှု မြင့်တက်လာခြင်းနှင့် ဒေသခံများ၏ ဆန္ဒပြမှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မင်းကင်းမြို့နယ် ရှမ်းတောကျေးရွာ၌ ဒေသခံအချို့က SRF အဖွဲ့ကို ဆန့်ကျင်သော ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူများက SRF အနေဖြင့် တော်လှန်ရေးခေါင်းစဉ်တပ်ကာ ပြည်သူကို အဓမ္မစစ်မှုထမ်းခိုင်းခြင်း၊ မြေယာသိမ်းဆည်းခြင်းနှင့် ဆက်ကြေးကောက်ခံခြင်းများ ပြုလုပ်နေသည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့ကြပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လကတည်းက SRF ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံထားရသော မုံဒင်းကျေးရွာ ပအဖ တာဝန်ခံ ဦးမြဝင်း အပါအဝင် ဒေသခံ သုံးဦးကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် ကြွေးကြော်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ယင်းစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ SRF ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံက ချက်ချင်းငြင်းဆိုခဲ့ပြီး အဆိုပါဆန္ဒပြပွဲသည် လူနည်းစုက တစုံတဦး၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ပြုလုပ်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ မြေယာကိစ္စမှာ ပိုင်ရှင်ပြောင်းရွှေ့သဖြင့် ပကဖက ပြည်သူပိုင်သိမ်းဆည်းခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ရဲဘော်သစ်စုဆောင်းရာတွင် အဓမ္မခေါ်ယူခြင်းမရှိဘဲ ရပ်ကျေးအဖွဲ့များနှင့် တိုင်ပင်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများသည် စစ်ကောင်စီထောက်ပို့နှင့် ပတ်သက်၍ သံသယရှိသဖြင့် စစ်ဆေးနေခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/02/01/80559|title=စစ်မှုထမ်းနှင့် မတရားဖမ်းဆီးမှုများကြောင့် SRF ကို ဒေသခံများ ဆန္ဒပြ ၊ စွပ်စွဲချက်ကို SRF ငြင်းဆို|work=Mizzima Burmese|access-date=၂၈ မေ ၂၀၂၆|date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆}}</ref> === စစ်ရေးတင်းမာမှုနှင့် ယာယီတပ်ဆုတ်ခြင်း === ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့မှ စတင်၍ မင်းကင်းမြို့အနောက်မြောက်ဘက် ချင်းတွင်းမြစ်အနီးရှိ ကျေးရွာအချို့တွင် နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေး ထူထောင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ မင်းကင်းမြို့နယ် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ (ပကဖ) တို့အကြား အခြေအနေများ တင်းမာလာခဲ့သည်။ အဆိုပါ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကြောင့် နှစ်ဖက်တပ်များအကြား တပ်ဆိုင်ထားသည့် အနေအထားအထိ စစ်ရေးအရ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထိုသို့ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာပြီးနောက် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူများက နှစ်ဖက်တပ်များ ကျေးရွာများအတွင်းမှ ထွက်ခွာပေးရန်နှင့် ပဋိပက္ခကို ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းပေးရန် အိတ်ဖွင့်စာပေးပို့ တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=စောရယ် |date=2026-02-05 |title=မင်းကင်းတွင် ထိပ်တိုက်တွေ့နေသည့် နှစ်ဖက်တပ်များနောက်ဆုတ်ရန် NUG နှင့် ကျောင်းသားတပ် SRF တို့သဘောတူ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72166/ |access-date=2026-05-28 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ယင်းတောင်းဆိုမှုအရ မြို့နယ် ပကဖနှင့် ညှိနှိုင်း၍ အဆင်မပြေဖြစ်ခဲ့သဖြင့် NUG ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံ ကလေးခရိုင်ကွပ်ကဲရေးမှူး ဦးဆောင်သည့်အဖွဲ့နှင့် SRF ၏ မဟာမိတ်ဆက်ဆံရေးဌာနမှ တာဝန်ရှိသူများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ နေရာတစ်ခု၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဆွေးနွေးပွဲတွင် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းရန် (Air Strike) စိုးရိမ်ရမှုနှင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ ထိခိုက်နိုင်မှုတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ယင်းနေ့ ညနေ ၆ နာရီမှစတင်၍ နှစ်ဖက်တပ်များ ကျေးရွာများအတွင်းမှ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာပေးရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း၏ ပြောကြားချက်ကို ကိုးကား၍ သတင်းမီဒီယာများက ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-05-28 |title=မင်းကင်းက အတွင်းလှိုက်လောင်နေတဲ့မီး ဘယ်လိုငြှိမ်းမလဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/feature-mm/2026/05/28/158377/ |access-date=2026-05-28 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref> ==== ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းအရင်းများနှင့် နှစ်ဖက်စွပ်စွဲချက်များ ==== ဒေသခံများနှင့် မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်များ၏ အဆိုအရ ပဋိပက္ခသည် SRF ဘက်က ၂၀၂၅ ခုနှစ်မှစတင်၍ ကာကွယ်ရေးစရိတ်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အိမ်ထောင်စုအလိုက် လစဉ်ငွေကြေး (ကျပ် ၁၅,၀၀၀ မှ ၆၀,၀၀၀ အထိ) ဖိအားပေးတောင်းခံခြင်း၊ ငွေမပေးနိုင်ပါက ရွာမှနှင်ထုတ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် ရပ်ကျေးအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများမှတစ်ဆင့် ဖိအားပေးကာ အဓမ္မတပ်သားသစ်စုဆောင်းခြင်း (ရွာ ၃ ရွာမှ ဒေသခံ ၄၀ ထက်မနည်း) စသည်တို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟူသော လူထုတိုင်ကြားချက်များကြောင့် မြို့နယ်ပကဖအဖွဲ့က ဝင်ရောက်ဖြေရှင်းရာမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဒေသတွင်းရှိ "ကမ်းပြည့်ရွှေမျှော" လုပ်ကွက်မှ ရရှိသော စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ် ခွဲဝေမှုအပေါ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအကြား အဝေမတည့်ဘဲ နယ်မြေချုပ်ကိုင်လိုသည့် လောဘကြောင့်လည်း ပြဿနာများ ပိုမိုကြီးထွားလာခဲ့ကြောင်း ဒေသခံအချို့က ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-02-10 |title=မင်းကင်းက NUG နဲ့ ကျောင်းသားတပ် SRF တို့တင်းမာမှု ဘယ်လိုဖြေရှင်းနေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy05rj23rrxo |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ယင်းစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ SRF ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မသူသူကျော်ကမူ မိမိတို့အနေဖြင့် အတင်းအကျပ် တပ်သားစုဆောင်းခြင်းမရှိဘဲ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးဗျူဟာများကို ပွင့်လင်းစွာရှင်းပြ၍ ရပ်ကျေးအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများထံ လူတောင်းခံခဲ့ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း၊ အောက်ခြေတွင် ဆက်သွယ်ရေးလွဲမှားမှုများ ရှိနိုင်ကြောင်း ချေပခဲ့သည်။ ငွေကြေးတောင်းခံမှုနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဗဟိုမှ ညွှန်ကြားချက်မရှိဘဲ ဒေသခံများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများက ကာကွယ်ရေးအတွက် အဆင်ပြေအောင် စီစဉ်ပေးခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရွှေမျှောလုပ်ကွက်များကိုလည်း မိမိတို့ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်ထားခြင်း မရှိကြောင်း ပြန်လည်ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း SRF က မြို့နယ်ပကဖအဖွဲ့သည် ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ထားရာ ရှမ်းတောရွာအတွင်းသို့ အင်အားတိုးချဲ့ရန်နှင့် တပ်သားစုဆောင်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြန်လည်စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=BVJ |date=2026-05-27 |title=SRFဥက္ကဋ္ဌကို မင်းကင်းပအဖအဖွဲ့အင်အားသုံးဖမ်းဆီးမှုအပေါ် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေ ရှုတ်ချ |url=https://www.bvjnews.com/post/srfminkin |access-date=2026-05-28 |website=BVJ |language=en}}</ref> == နှစ်ဖက်စွပ်စွဲချက်များနှင့် ဖမ်းဆီးမှုများ ထပ်မံဖြစ်ပွားခြင်း (၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ) == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလအတွင်း မင်းကင်းမြို့နယ် ပကဖနှင့် တပ်ရင်းများက SRF အဖွဲ့ဝင်များကို ဆက်တိုက် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လူနာရဲဘော်အကြိုသွားသည့် ရဲဘော်နှံကောင်နှင့် ရဲဘော်အောင်ကိုလတ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ခွင့်ယူပြန်လာသည့် ရဲဘော်နေလင်းဦးနှင့် ရဲဘော်ဂျိုးလေးတို့ကိုလည်းကောင်း ထပ်မံဖမ်းဆီးခဲ့သည်။မင်းကင်းမြို့နယ် ပအဖ၏ ကြေညာချက်အမှတ် (၃/၂၀၂၆) အရ SRF တပ်ဖွဲ့သည် ၎င်းတို့လှုပ်ရှားရာဒေသတွင် ၂၀၂၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်အတွင်း ပကဖ ရဲဘော်နှစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်မှု၊ ပြန်ပေးဆွဲမှု အပါအဝင် အခြားသော ပြစ်မှုကျူးလွန်မှု အနည်းဆုံး ၈ မှု ရှိကြောင်း တိုင်ကြားချက်များကြောင့် ဥပဒေအတိုင်း လာရောက်ဖြေရှင်းရန် အကြိမ်ကြိမ် အကြောင်းကြားခဲ့သော်လည်း လာရောက်ခြင်းမရှိဟု စွပ်စွဲခဲ့သည်။ ယင်းအပေါ် SRF ဘက်က မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် သဘောထားပြန်လည်ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ၌ မိမိတို့သည် စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်ရေး တည်ဆောက်နေခြင်းမရှိဘဲ ဒေသခံများ တောင်းဆို၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးကို ဝန်းရံပေးနေခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း၊ စွပ်စွဲထားသည့် အမှု ၈ ခုကို သမာသမတ်ကျသည့် ဥပဒေပညာရှင်များနှင့် တရားဝင်ဖြေရှင်းရန် ဆန္ဒရှိကြောင်းနှင့် ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ရဲဘော် ၆ ဦးကို အမှုနှင့် ပတ်သက်လျှင် တရားရုံးတင်ရန်၊ မဟုတ်ပါက ပြန်လွှတ်ပေးရန် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်စွာ |date=2026-05-27 |title=SRF တပ်ရင်းမှူးအပါ ဖမ်းဆီးခံထားရသူတွေကိုပြန်လွှတ်ဖို့ ဒေသခံတွေဆန္ဒပြ |url=https://myaelattathan.com/news/24669/ |access-date=2026-05-28 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref> == SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း ဖမ်းဆီးခံရမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၂ နာရီတွင် SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်း၊ မင်းကင်းမြို့နယ် ပကဖ စစ်ရေးတာဝန်ခံနှင့် စစ်ကိုင်းယူနစ် ကြားကာလအစိုးရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတို့သည် Zoom မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်းဆွေးနွေးမှု ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဆွေးနွေးပွဲအပြီး တိုင်းတာဝန်ခံများ၏ လုံခြုံရေးအာမခံချက်ဖြင့် အညာလည်ရွာသို့ လူချင်းတွေ့ဆုံရန်အသွား ညနေ ၅ နာရီခန့်တွင် မင်းကင်းမြို့နယ် ပအဖ၊ ပကဖ နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက လမ်းခုလတ်၌ သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ကာ အင်အားသုံး ဖြတ်တောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း SRF ဘက်က စွပ်စွဲသည်။ ထိုသို့ ဖမ်းဆီးစဉ် ဒေသခံပြည်သူများက ဝိုင်းဝန်းကာကွယ်ခဲ့ကြသဖြင့် ပူးပေါင်းတပ်များက သေနတ်ပစ်ဖောက် လူစုခွဲခဲ့ရာ အမျိုးသားတစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီးတစ်ဦး ကျည်ထိမှန် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ NUG ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး [[ကျော်နီ|ဦးကျော်နီ]]ကမူ SRF ဥက္ကဋ္ဌအား ဖမ်းဆီးခြင်းသည် ယခင်ကတည်းက တိုင်ကြားထားသည့် လူသတ်မှု၊ ပြန်ပေးဆွဲမှု တရားခံကို လွှဲအပ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သဖြင့် ခရိုင်ကွပ်ကဲရေးအဖွဲ့၏ စစ်ဘက်အကူအညီဖြင့် ဥပဒေအတိုင်း ဖမ်းဆီးခြင်းဖြစ်ကြောင်း မဇ္ဈိမသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မင်းကင်းမြို့နယ် ပကဖသည် SRF ၏ စစ်ရေးနယ်မြေ ဒေသ (၄) ရှိ ရှေ့တန်းပွိုင့်ကုန်းစခန်းကို ထပ်မံပစ်ခတ်စီးနင်းခဲ့ပြီး ရဲဘော် ၉ ဦးကို လက်နက်ခဲယမ်းများနှင့်အတူ ထပ်မံဖမ်းဆီးခဲ့သဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ဖမ်းဆီးခံရသူ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါဒေသရှိ ကျေးရွာများတွင် Starlink အင်တာနက်လိုင်းများ ဖြတ်တောက်ခံရပြီး သတင်းအမှောင်ချခံထားရကြောင်း၊ တိမ်းရှောင်နေရသည့် ရဲဘော်များကို ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံရှာဖွေနေကြောင်း SRF က ထုတ်ပြန်ကာ ဤလုပ်ရပ်များသည် ဖက်ဆစ်စစ်တပ်၏ လုပ်ဟန်များဖြစ်၍ ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/05/27/91551|title=SRF ခေါင်းဆောင်ကို တိုင်ကြားမှုများကြောင့် ဖမ်းဆီးဟု NUG ပြော|work=Mizzima Burmese|access-date=၂၈ မေ ၂၀၂၆|date=၂၇ မေ ၂၀၂၆}}</ref> ယခုကဲ့သို့ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်း အင်အားသုံး ဖမ်းဆီးမှုအပေါ် ပြည်သူ့တော်လှန်ရေးတပ်ဦး (PRF) နှင့် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်တပ်တော် (PDO/PDA) စသည့် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက လက်နက်မဲ့ပြည်သူများ ထိခိုက်စေသည့် လုပ်ရပ်အဖြစ် ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး ဖမ်းဆီးထားသူများကို ချက်ချင်းလွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုထားသည်။ SRF ဘက်ကမူ ၎င်းတို့အနေဖြင့် NUG ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကို လိုလားပြီး မိတ်ဖက်ပဋိပက္ခကို လက်နက်ကိုင်ဖြေရှင်းမည့်အစား သမာသမတ်ကျသော နည်းဥပဒေအတိုင်း စားပွဲဝိုင်းတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆွေးနွေးရန် အသင့်ရှိကြောင်း တောင်းဆိုထားသော်လည်း မြေပြင်တွင် ကန့်ကွက်မှုများနှင့် စစ်ရေးတင်းမာမှုများက ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-05-27 |title=ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် ဥက္ကဌ ရဲဘော်စံတင်ထွန်းကို မင်းကင်းပအဖ ဖမ်းဆီးမှုအပေါ် PRF နဲ့ PDO/PDA ရှုတ်ချ |url=https://maun-mm.com/2026/05/27/pdo-pda/ |access-date=2026-05-28 |website=Maun |language=en-US}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] * [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]] * [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] * [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] e6fyfjwlh4yi0agzi26yt6e1i9hfpg3 0 286734 1034401 2026-05-28T11:06:19Z Underwhelminglywaluigi 143338 "[[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] တန်ဖိုးသဏ္ဌာန် (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ကတ်ပီတယ် ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034401 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] တန်ဖိုးသဏ္ဌာန် (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ကတ်ပီတယ် ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ဖော်ပြထားသော အရေးကြီးသည့် ကားလ် မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသော အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာခ့်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use Value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange Value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ထိုတန်ဖိုးများကို ဈေးကွက်အတွင်း လဲလှယ်မှုများမှတစ်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်ထွက်လာသည့်တန်ဖိုးကို ရည်ညွှန်းသည်။ မာခ့်သည် ထိုကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သောပစ္စည်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ငွေကြေးဈေးနှုန်းကို မြင်တွေ့နိုင်သော် လည်း ၄င်းပစ္စည်းများ၏ တကယ့်တန်ဖိုးအားမသိရှိနိုင်ပါ ဟူ၍ယူဆသည်။ {{Communism sidebar}} r62cd3elj6kfehe8x6r5evd8hl9mj9h 1034403 1034401 2026-05-28T11:10:58Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034403 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] '''တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်''' (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ''ကတ်ပီတယ်'' ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ဖော်ပြထားသော မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသည့် အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာခ့်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use Value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange Value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ထိုတန်ဖိုးများကို ဈေးကွက်များအတွင်း လဲလှယ်မှုများမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသည့်တန်ဖိုးကို ရည်ညွှန်းသည်။ မာခ့်သည် ထိုကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သောပစ္စည်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ငွေကြေးဈေးနှုန်းကို မြင်တွေ့နိုင်သော် လည်း ၄င်းပစ္စည်းများ၏ တကယ့်တန်ဖိုးအားမသိရှိနိုင်ပါ ဟူ၍ယူဆသည်။ {{Communism sidebar}} 9rey9dmsdi8j5ypv2dzt5pb8zn6ai9k 1034404 1034403 2026-05-28T11:12:15Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034404 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] '''တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်''' (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ''ကတ်ပီတယ်'' ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ဖော်ပြထားသော မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသည့် အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာခ့်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use Value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange Value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ထိုတန်ဖိုးများကို ဈေးကွက်များအတွင်း လဲလှယ်မှုများမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသည့်တန်ဖိုးကို ရည်ညွှန်းသည်။ မာခ့်သည် ထိုကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သောပစ္စည်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ငွေကြေးဈေးနှုန်းကို မြင်တွေ့နိုင်သော် လည်း ၄င်းပစ္စည်းများ၏ တကယ့်တန်ဖိုးအားမသိရှိနိုင်ပါ ဟူ၍ယူဆသည်။ {{Communism sidebar}} [[ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] 5nd9or3youn7tcq2if1719wcr21xy1c 1034405 1034404 2026-05-28T11:12:36Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034405 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] '''တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်''' (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ''ကတ်ပီတယ်'' ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ဖော်ပြထားသော မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသည့် အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာခ့်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use Value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange Value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ထိုတန်ဖိုးများကို ဈေးကွက်များအတွင်း လဲလှယ်မှုများမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသည့်တန်ဖိုးကို ရည်ညွှန်းသည်။ မာခ့်သည် ထိုကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သောပစ္စည်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ငွေကြေးဈေးနှုန်းကို မြင်တွေ့နိုင်သော် လည်း ၄င်းပစ္စည်းများ၏ တကယ့်တန်ဖိုးအားမသိရှိနိုင်ပါ ဟူ၍ယူဆသည်။ {{Communism sidebar}} [[ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] li5n8v3jp8zvqxs5n2fvu4vzpw5domn 1034406 1034405 2026-05-28T11:14:34Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034406 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] '''တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်''' (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ''ကတ်ပီတယ်'' ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ဖော်ပြထားသော မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသည့် အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာခ့်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use Value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange Value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ထိုတန်ဖိုးများကို ဈေးကွက်များအတွင်း လဲလှယ်မှုများမှတစ်ဆင့် ပေါ်ထွက်လာသည့်တန်ဖိုးကို ရည်ညွှန်းသည်။ မာခ့်သည် ထိုကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သောပစ္စည်းများ၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ငွေကြေးဈေးနှုန်းကို မြင်တွေ့နိုင်သော် လည်း ၄င်းပစ္စည်းများ၏ တကယ့်တန်ဖိုးအားမသိရှိနိုင်ပါ ဟူ၍ယူဆသည်။ {{Communism sidebar}} [[ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] qru68roonxbpyfm3vea4uj7krp822gm