ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 1634 1034668 1026355 2026-05-30T09:25:07Z Koparlay 143382 1034668 wikitext text/x-wiki {{Coord|21|10|20|N|94|51|37|E|display=title|region:MM_type:city(22000)_source:nlwiki}} {{Infobox Former Country |native_name = ပုဂံပြည် |conventional_long_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ |common_name = Pagan Kingdom |continent = အာရှတိုက် |region = အရှေ့တောင်အာရှ |country = လက်ရှိမြန်မာနိုင်ငံ |era = [[အလယ်ခေတ်]] |status = ဘုရင့်နိုင်ငံ |event_start = {{nowrap|[[အနော်ရထာမင်း|တည်ထောင်]]}} |year_start = ၁၀၄၄ |date_start = ၁၁ ဩဂုတ် |event_end = {{nowrap|[[မြင်စိုင်းခေတ်|မြင်စိုင်းပြည်မှ သိမ်းပိုက်ခြင်း]]}} |year_end = ၁၂၉၇ |date_end = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ |event_pre = {{nowrap|[[မြန်မာပြက္ခဒိန်|မြန်မာပြက္ခဒိန် စတင်]]}} |date_pre = {{nowrap|၂၃ မတ် ၆၄၀}} |event1 = {{nowrap|[[မြန်မာအက္ခရာ|မြန်မာအက္ခရာ စတင်]]}} |date_event1 = ၉၈၄ နှင့် ၁၀၃၅ |event2 = {{nowrap|[[အနော်ရထာ|ပုဂံပြည်ထူထောင်]]}} |date_event2 = ၁၀၅၀ – ၆၀ |event3 = {{nowrap|အထွတ်အထိပ်ရောက်}} |date_event3 = ၁၁၇၄–၁၂၅၀ |event4 = {{nowrap|[[မွန်ဂို–မြန်မာ စစ်|ပထမမွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်]]}} |date_event4 = ၁၂၇၇–၈၇ |event_post = {{nowrap|[[မွန်ဂို–မြန်မာ စစ်|ပထမမွန်ဂိုကျူးကျော်စစ်]]}} |date_post = ၁၃၀၀–၀၁ |p1 = ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ |flag_p1 = |p2 = မွန်မြို့ပြနိုင်ငံများ |flag_p2 = |p3 = လေးမြို့မြို့ပြနိုင်ငံ |flag_p3 = |p4 = |flag_p4 = |s1 = မြင်းစိုင်းပြည် |s2 = ဟံသာဝတီပြည် |s3 = လေးမြို့မြို့ပြနိုင်ငံ |s4 = ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များ |flag_s1 = |flag_s2 = |flag_s3 = |flag_s4 = |image_flag = |flag = |flag_type = |image_coat = |image_map = Pagan Empire -- Sithu II.PNG |symbol = |symbol_type = |image_map_caption = ၁၂၁၀ ခန့် ပုဂံပြည် |capital = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) |common_languages = [[:en:Old Burmese|မြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ရှေးမြန်မာဘာသာစကား]မြန်မာ] |religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]], [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] |government_type = သက်ဦးဆံပိုင် |leader1 = [[အနော်ရထာ]] |year_leader1 = ၁၀၄၄–၇၇ |leader2 = [[ကျန်စစ်သား]] |year_leader2 = ၁၀၈၄–၁၁၁၂ |leader3 = [[အလောင်းစည်သူ]] |year_leader3 = ၁၁၁၂–၆၇ |leader4 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] |year_leader4 = ၁၁၇၄–၁၂၁၁ |leader5 = [[နရသီဟပတေ့]] |year_leader5 = ၁၂၅၆–၈၇ |currency = ငွေ |legislature = မရှိ |stat_pop1 = ၁•၅ သန်း - ၂သန်း |stat_year1 = ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ်ခန့် |title_leader=ဘုရင်}} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ပုဂံခေတ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ [[ဗမာ|မြန်မာ]]တိုင်းရင်းသားများ ရောက်လာပြီးနောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ချိန်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံနီးပါးမျှ ကျယ်ဝန်းသည့် ပိုင်နက်ကိုလည်း သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျူတို့နောက်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်ကို မြန်မာအစိုးရက ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ပုဂံခေတ်ကာလကို သက္ကရာဇ် ၄၀၆-ခုမှ [[ပင်းယမြို့]]တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုအထိ သတ်မှတ်သည်။ {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} '''ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်''' [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) ၂၁၁-ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ <ref>ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၅</ref> အစဦးတွင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] ဒေသများတွင် အခြေချပြီး တစ်နယ်တစ်မင်း ထူထောင်ကာ စုစည်းနေထိုင်ကြရာမှ အေဒီ ၁၀ ရာစုသို့ရောက်သည့်အခါ ပုဂံမင်းသည် အင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရကာ မင်းကြီး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များအကြောင်းမှာ ဒဏ္ဍာရီလာသာဖြစ်ပြီး တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကိုမူ ရှာဖွေမတွေ့ရချေ (စတင်တည်ထောင်သူ သမုဒ္ဓရာဇ်မင်းမှစ၍ပုဂံပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်‌ စောမွန်နစ်မင်းအထိ ပုဂံမင်းဆက် ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟုအဆိုရှိသည်) အထောက်အထားများကို အစောဆုံး စတင်ကာတွေ့ရသည့် [[အနော်ရထာ]] မင်းလက်ထက်အရောက်တွင် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာကြပြီး နိုင်ငံရေး ဩဇာအရလည်း အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်လာခဲ့သည်။ ပုဂံပြည်နှင့်ခမာအင်ပါယာတို့သည် ခေတ်ပြိုင်အင်အားကြီးအင်ပါယာများဖြစ်သည်။{{ကိုးကားချက်လိုသည်}} သို့သော် ၎င်းအလွန်တွင်နန်းတက်သည့် [[စောလူး]]မင်း၏ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်ပြိုကွဲလုနီးနီး အန္တရာယ်ကျရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းလည်း ရန်သူ့လက်ချက်ဖြင့် အနိစ္စရောက်ရသည်။ ၎င်းအလွန်တွင် နန်းစံကြသည့် [[ကျန်စစ်သား]] နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] မင်းများလက်ထက်တွင် တစ်ဖန်အင်အားဩဇာ ပြည့်ဝကြသော်လည်း ထိုမင်းများလွန်လျှင် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ တစ်ဖန်ကျဆင်းသွားရပြန်သည်။ {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} နောက်ဆုံး အေဒီ ၁၂၈၇ [[နရသီဟပတေ့]]ခေါ် မင်းခွေးချေးခေါ်တရုတ်ပြေးမင်း လက်ထက်တွင် [[မွန်ဂို]]တို့၏ စစ်ရန်ကြောင့် ပုဂံမှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ မွန်ဂိုတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ တပ်ပြန်ရုပ်သိမ်းအပြီး နန်းတက်ကြသည့် [[ကျစွာ]]၊ [[စောနစ်]]၊ [[စောမွန်နစ်]]တို့မှာ မင်းညီနောင်သုံးဦး လက်အောက်ခံပုဂံမင်းဟုသာ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အမှန်တကယ်တွင် ဩဇာရှိကြသည်မှာ [[မင်းညီနောင်သုံးဦး]]ဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သမိုင်းဆရာတို့က ထိုကာလကို မြင်စိုင်းခေတ်အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ == မင်းဆက်များ == ပါးစပ်ရာဇဝင်များအရ ပုဂံမင်းဆက်သည် ပျဉ်ပြားမင်းကစခဲ့သည်၊ ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ခိုင်မာသည်ဟုယူဆရသော ကာလမှစကာ နန်းတက်သည့် ပုဂံမင်းဆက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ {{ကိုးကားချက်လိုသည်}} # [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၆၄) # [[ကျဉ်စိုး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၈၆) # [[စုက္ကတေး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၉၂) # [[အနော်ရထာမင်း]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ? ၁၀၄၄ - ? ၁၀၇၇) # [[စောလူး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၇၇ - ၁၀၈၄) # [[ကျန်စစ်သား]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၈၄ - ၁၁၁၃) # [[အလောင်းစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၉၂ - ၁၁၆၇) # [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၆၀ - ? ၁၁၆၅) # [[နရသိင်္ခ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၀) # [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၃) # [[ထီးလိုမင်းလို]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၁၀) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၃၄) # [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၀) # [[နရသီဟပတေ့]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၄) (တရုတ်ပြေးမင်း) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၈၇) # [[စောနစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၉၈) # [[စောမွန်နစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၃၂၅) == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] opevtpdpczyttdfnxkgvkv1u1747thl 0 2639 1034613 1030520 2026-05-30T00:22:35Z ~2026-32137-41 143473 /* */ စာသားပြင်ဆင် 1034613 wikitext text/x-wiki '''ကရင်လူမျိုး'''များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများထဲတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စု]]ဝင်လူမျိုးများဖြစ်သည်။အဓိကအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ [[ကရင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ|ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]များတွင် နေထိုင်ကြပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်းနေထိုင်ကြသည်။ကရင်မျိုးနွယ်စု (၇)မျိုးရှိသည်။ {{Infobox ethnic group | group = ကရင်လူမျိုး | flag = [[File:Flag of the Karen National Union.svg|border|200px]] | flag_caption = ကရင် အမျိုးသား အလံတော် | image = A Karen woman.jpg | image_caption = ရိုးရာဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော ကရင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | total = ၄,၁၉၁,၀၅၀ | total_ref = | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၃,၆၀၄,၀၀၀ | ref1 = <ref>{{cite web |title=Largest Ethnic Groups In Myanmar |url=https://www.worldatlas.com/articles/largest-ethnic-groups-in-myanmar-burma.html |website=Worldatlas.com |publisher=Reunion Technology}}</ref> | region2 = {{flag|Thailand}} | pop2 = ၁,၃၅၀,၀၀၀ | ref2 = <ref name="CERD/C/THA/1-3">{{cite book|title=International Convention on the Elimination of All Forms of Racial Discrimination; Reports submitted by States parties under article 9 of the Convention: Thailand|date=28 July 2011|publisher=United Nations Committee on the Elimination of Racial Discrimination|url=http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|access-date=8 October 2016|language=en, th|archive-date=9 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161009184727/http://www.rlpd.go.th/rlpdnew/images/rlpd_1/HRC/CERD%201_3.pdf|url-status=dead|page=13}}</ref> | region3 = {{flag|United States}} | pop3 = ၂၁၅,၀၀၀ (၂၀၁၈) | ref3 = <ref>{{cite web|url=https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota%3Fcontext%3Damp|title=Jobs and housing lure karen refugees to spread across minnesota|access-date=25 February 2020|archive-date=24 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200724063942/https://www.usnews.com/news/best-states/minnesota/articles/2019-08-31/jobs-housing-lure-karen-refugees-to-spread-across-minnesota?context=amp|url-status=dead}}</ref> | region4 = {{flag|Australia}} | pop4 = ၁၁,၀၀၀ | ref4 = <ref>{{cite web |title=Burmese Community Profile |url=https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |website=dss.gov.au |access-date=28 June 2017 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf |archive-date=30 December 2016 |accessdate=16 September 2021 |archivedate=30 December 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20161230230905/https://www.dss.gov.au/sites/default/files/documents/11_2013/community-profile-burma.pdf }}</ref> | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = ၆၀၅၀ | ref5 = <ref name=2016Census>{{citation|url=https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2016/dp-pd/prof/details/page.cfm?Lang=E&Geo1=PR&Code1=01&Geo2=PR&Code2=01&Data=Count&SearchText=Canada&SearchType=Begins&SearchPR=01&B1=Ethnic%20origin&TABID=1|title=Census Profile, 2016 Census|publisher=Statistics Canada|date=8 February 2017}}</ref> | region6 = {{flag|India}} ([[ကပ္ပလီကျွန်း|အက်ဒမန်ကျွန်းစု]]) | pop6 = ၂,၅၀၀ | ref6 = <ref name="Maiti">{{cite journal|last1=Maiti|first1=Sameera|title=The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)|citeseerx=10.1.1.517.7093}}</ref> | region7 = {{flag|Sweden}} | pop7 =၁,၅၀၀ | ref7 = | rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှု၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] | langs = [[ကရင်ဘာသာစကားများ]]၊ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်]]၊ [[ပိုးကရင်ဘာသာစကားများ|ပိုးကရင်]]၊ [[ကရင်နီဘာသာစကား|ကရင်နီ]]နှင့် [[ပအိုဝ်းဘာသာစကား|ပအိုဝ်း]] | related = [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်]] | native_name = | native_name_lang = }} [[File:Karen traditional costume.jpg|thumb|ကရင်အမျိုးသား အမျိုးသမီး ရိုးရာဝတ်စုံ]] [[File:Kayin dance(don dance).jpg|thumb|ကရင်ဒုံးအက]] [[File:Karen Elder (Unsplash).jpg|thumb|ကရင်လူမျိုး]] == သမိုင်းကြောင်း == ကရင်ဒဏ္ဍာရီများအရ ကရင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးစွာ '''"ထီးဆဲ့မဲ့ယွား"''' (သို့မဟုတ်) '''"ထီဆေ့မေ့ယွား"''' ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစကားရပ်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "သဲစီးသောချောင်း" (သို့မဟုတ်) "ရေထိုးသဲစီး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ကျယ်ပြန့်သော သဲကန္တာရကြီးအား မြစ်ချောင်းများ ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းရာတွင် ရေနှင့်သဲများ ရောပါစီးဆင်းသွားခြင်းကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် ထိုဒေသမှာ [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) ကို ဆိုလိုသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထီးဆဲ့မဲ့ယွား ဒေသသို့ မရောက်မီ ရှေးဦးစွာ '''"ထီးဆဲ့မဲ့ဘော"''' (ရေထိုးသဲဝါ) ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြရာ၊ ၎င်းမှာ သဲနုန်းများကြောင့် အဝါရောင်သန်းနေသော [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] မြောက်ဘက်ရှိ [[မြစ်ဝါမြစ်]] ဒေသ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name=":0">ကရင်၊ ကရင်လူမျိုးနှင့်ယင်းတို့၏ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များ</ref> ဤဒေသသည် တိဗက်-ဗမာလူမျိုး များ စတင်ရာဒေသလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခြင်း === ရှေးလင်္ကာဟောင်းများဖြစ်သော ''"သက်နှင့်ရခိုင်၊ နှိုင်းပြိုင်တောင်သူ၊ ပျူကမ်းယံယော၊ ထားဝယ်နှောက၊ မျိုးသတ္တ"'' ဟူသော စပ်ဆိုချက်အရ ကရင်လူမျိုးသည် ရှေးဟောင်း '''ကမ်းယံလူမျိုး''' များမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုလည်း ယူဆချက်များ ရှိသည်။ [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]]အရ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် သံတွဲနှင့် ပြည်မြို့ အနောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်</ref> ကရင်လူမျိုးများသည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဝင်]] [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]]များ ဖြစ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသော လူမျိုးစုများထဲတွင် တစ်စုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရွှေ့ပြောင်းလာပုံကို အပိုင်း (၃) ပိုင်းဖြင့် လေ့လာနိုင်သည်။ ကရင်လူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက [[ဂိုဘီသဲကန္တာရ]] (Gobi Desert) အနီးမှ စတင်ကာ တောင်ဘက်သို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်ဟု ကရင်ရိုးရာ ဒဏ္ဍာရီများနှင့် သမိုင်းသုတေသီများက ဆိုသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name="KHC">{{cite book |title=ကရင်ရာဇဝင် |last=ဦးဘထွန်း |year=၁၉၂၄}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ခန့်မှန်းခြေ အေဒီ (၃) ရာစုမှ (၈) ရာစုအတွင်း လမ်းကြောင်းကြီး (၃) ခုဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Luce">{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Phases of Pre-Pagan Burma |year=1985}}</ref>သံလွင်မြစ်ကြောင်းဖြစ်သော အရှေ့ဘက်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကယားပြည်နယ်]]နှင့် [[ကရင်ပြည်နယ်]] တောင်တန်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်း မြောက်ဘက်မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သူများနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် နေထိုင်အခြေချသူများလည်းရှိသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာလုစ် (G.H. Luce) ၏ အဆိုအရ ကရင်လူမျိုးများသည် [[ပျူ လူမျိုး|ပျူ]] နှင့် [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွန်းကားဆုံးအချိန်များ၌ပင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် ဗမာလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုံးအရင်းနှင့် မဝင်ရောက်မီကပင် ရောက်ရှိနေကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Smith">{{cite book |last=Smith |first=Martin |title=Burma: Insurgency and the Politics of Ethnicity |year=1991}}</ref> === ကိုလိုနီခေတ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် === [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]တို့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရ ဝန်ထမ်းများအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကြောင့် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူ များပြားလာခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်း ကရင်လူမျိုးများသည် မဟာမိတ်တပ်များဘက်မှ ပါဝင်၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>https://my.m.wikipedia.org/wiki/ဒုတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> === လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နိုင်ငံရေး === မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် ကရင်လူမျိုး ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော [[မန်းဘခိုင်]] နှင့် [[မန်းဝင်းမောင်]] တို့သည် ထင်ရှားစွာ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ကရင်အမျိုးသားများ၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် [[စောဘဦးကြီး]] က [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] (KNU)၊ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] (KNDO) တို့ကို တည်ထောင်၍ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ယခုအခါ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်နိုင်ရေးနှင် ဖက်ဒရယ်မူရရှိရေးအတွက် တိုင်ပွဲဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ == ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)ရှိကရင်လူမျိုး == <references group=" Maiti, Sameera. &quot;The Karen – A Lesser Known Community of the Andaman Islands (India)&quot;. CiteSeerX 10.1.1.517.7093." /> အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်)တွင် ကရင်လူဦးရေ ၂,၅၀၀ ဦးရှိသည်။ မြန်မာ့ပင်လယ်ပိုင်နက် ကိုကိုးကျွန်းစုများအနီးရှိ ကရင်လူမျိုးအများစုမှာ အိန္ဒိယပိုင်နက် ကပ္ပလီကျွန်း(အက်ဒမန်ကျွန်း)နှင့် နီကိုဘာကျွန်းစုများ၏ ပြည်ထောင်စုပိုင်နက်အတွင်း မြောက်ပိုင်း ကပ္ပလီ ကျွန်းများ၏ မာယာဘွန်ဒါ တယ်ဆီးလ် တွင် ကန့်သတ်ထားသည်။ ၎င်းတို့အားလုံးနီးပါးသည် နှစ်ခြင်းပရိုတက်စတင့်ခရစ်ယာန်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ဘာသာစကားကို ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း ကရင်မဟုတ်သော အိမ်နီးချင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် ဟိန္ဒီဘာသာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ == ဘာသာရေး == ကရင်လူမျိုးအများစုသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]နှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုကို ယုံကြည်သူများ၏။ ပိုးကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုသာ ယုံကြည်သူများပြီး စကောကရင်သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ကရင်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုတို့ကိုပါ ယုံကြည်ကြသူများသည်။ ၁၅-၃၀ ရာခိုင်နှုန်း‌သော ကရင်လူမျိုးတို့သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] ကိုးကွယ်သူများလည်းရှိပြီး မွတ်စလင်ဟု ခံယူကြသည်။ အများစုမှာ အိန္ဒိယလူမျိုးရောကြသည်။<ref name="kbddf">{{cite web|title=The Karen People|website=Karen Culture and Social Support Foundation|url=https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/|access-date=28 November 2018|date=20 December 2015|archive-date=13 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240313005747/https://kcssf.org.au/about-us/the-karen-people/}}</ref><ref name="Keenan">{{cite journal|last=Keenan|first=Paul|url=http://burmalibrary.org/docskaren/Karen%20Heritage%20Web/pdf/Faith.pdf |title=Faith at a Crossroads; Religions and Beliefs of the Karen People of Burma|journal=Karen Heritage|volume= 1|issue=1}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=https://minorityrights.org/minorities/karen/|title=Karen|date=19 June 2015|website=Minority Rights Group}}</ref><ref>{{Cite web |title=Religion |url=https://mnkaren.org/history-culture/karen-culture/religion/ |access-date=2026-02-08 |website=Karen Organization of Minnesota |language=en}}</ref> == မျိုးရိုးဗီဇ == ကရင်လူမျိုးများသည် ဘာသာစကားအရ [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်–တိဗက်ဘာသာမိသားစု]]၏ [[ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ကရင်နွယ်ဘာသာစကား]]အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော်လည်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ အရ အရှေ့တောင်အာရှဒေသခံများနှင့် ပေါင်းစပ်မှုရှိသော ထူးခြားသည့် မျိုးရိုးဗီဇလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။ ကရင်အမျိုးသားများ၏ Y-DNA အချက်အလက်များအရ Haplogroup O (O-M175) အုပ်စု အောက်ရှိ O2 (O-M122) နှင့် O1b1a (O-M95) တို့ကို အများဆုံးတွေ့ရှိရသည်။ ဤဗီဇများသည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာတွေ့ရသော မျိုးရိုးများဖြစ်သည်။<ref name=":0" /><ref name=":1" />Haplogroup O2a (O-M324)ကို ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တွေ့ရှိရပြီး ၎င်းသည် တရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့် တိဗက်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသားများနှင့် သမိုင်းအဆက်အသွယ်ရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။<ref>Karmin, M., et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''. 25(4): 459–466.</ref>Haplogroup Dသည် အနည်းစုသော ကရင်အုပ်စုအချို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းသည် တိဗက်နှင့်ဂျပန်ကျွန်းစု တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ရှေးဦးအာရှမျိုးရိုးဗီဇတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>He, Jun, et al. (2012). "Y Chromosome Evidence of Earliest Modern Human Settlement in East Asia and Multiple Origins of Tibetan and Japanese Populations". ''BMC Biology''. 10: 82.</ref> ယေဘုယျအားဖြင့် ကရင်လူမျိုးတို့၏ ဖခင်ဘက်မှဆင်းသက်သောဗီဇသည် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာလူမျိုးများ]] ကဲ့သို့ပင် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုနှင့် နီးစပ်သော်လည်း၊ကရင်လူမျိုးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်ဗမာလူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာရင်းမြစ် ဗီဇပိုမိုအားကောင်းသဖြင့် မြောက်ပိုင်းအုပ်စုများနှင့် ပိုတူသည်။သို့သော်ကရင်လူမျိုးများတွင် အရှေ့တောင်အာရှဒေသခံ မွန်-ခမာနွယ်ဝင်များ၏ ဗီဇ (O-M95) သက်ရောက်မှု ပိုမိုပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name=":2" />အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသခံ ဗီဇများနှင့် ပိုမိုရောနှောသွားသဖြင့် ဗမာလူမျိုးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မြောက်ပိုင်းသားလက္ခဏာ အနည်းငယ် လျော့နည်းသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော Mitochondrial DNA လေ့လာမှုများအရ ကရင်လူမျိုးများတွင် Haplogroup B5a, F1a နှင့် M7b တို့ အများဆုံးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤအမျိုးအစားများသည် တရုတ်တောင်ပိုင်း၊ မြန်မာနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဒေသခံမိခင်မျိုးရိုးများနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။<ref>van Driem, G. (2020). ''The Tale of Genomic and Linguistic Co-Evolution in Mainland Southeast Asia''. Brill.</ref> ကရင်မျိုးရိုးဗီဇသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် [[ဧရာဝတီမြစ်]]ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် [[သံလွင်မြစ်]] လမ်းကြောင်းများအတိုင်း ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြစဉ်အတွင်း အရှေ့တောင်အာရှဒေသရှိ အခြားသော လူမျိုးစုများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများကြောင့် မျိုးရိုးဗီဇ ပေါင်းစည်းမှုများ ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကရင်လူမျိုးများသည် တရုတ်-တိဗက်မိသားစုဝင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ဗီဇအနက်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ မျိုးရိုးဗီဇလက္ခဏာများကို ပိုမိုသယ်ဆောင်ထားကြသည်ဟု သုတေသနများက ကောက်ချက်ချထားပါသည်။ == လူမျိုးစုများ == ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော ကရင်လူမျိုး (၁၁) မျိုးရှိသည်။<ref name="pyithu">{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၁၃၅ မျိုးနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်အစိုးရလက်ထက်တွင် စာရင်းပြုစုပြီး ရရှိလာခဲ့သည်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့်မေးခွန်း |url=https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 |accessdate=3 February 2020 |archivedate=3 February 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200203155307/https://pyithu.hluttaw.mm/question-2141 }}</ref><ref>{{cite news|last=Gamanii|title=135: Counting Races in Burma|url=http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4965:135-counting-races-in-burma&catid=115:opinions&Itemid=308|accessdate=26 August 2013|newspaper=Shan Herald|date=25 September 2012|url-status=dead|archiveurl=https://archive.today/20140509103524/http://www.shanland.org/index.php?option=com_content&view=article&id=4965:135-counting-races-in-burma&catid=115:opinions&Itemid=308|archivedate=9 May 2014|df=dmy-all}}</ref><ref>{{Cite web |title=Composition of the Different Ethnic Groups |url=http://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm |accessdate=3 February 2020 |archivedate=10 April 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200410075744/https://www.embassyofmyanmar.be/ABOUT/ethnicgroups.htm }}</ref> :၁။ [[ကရင်လူမျိုး]] :၂။ [[စကောကရင်လူမျိုး]] :၃။ [[ပိုးကရင်လူမျိုး]] :၄။ [[ပလေကီးလူမျိုး]] (ပလေချီး) :၅။ [[ဘွဲလူမျိုး]] :၆။ [[တလှေပွာလူမျိုး]] (တလှေပွား) :၇။ [[မောနေပွားလူမျိုး]] :၈။ [[မိုးပွလူမျိုး]] (မိုးပွား) :၉။ [[ပကူးလူမျိုး]] :၁၀။[[ကရင်ဖြူလူမျိုး]] (ဂေဘားကရင်) :၁၁။[[မွန်ကရင်လူမျိုး]] (စာဖြူ) ကရင်လူမျိုးတွင် စကောကရင် နှင့် ပိုးကရင် ဟူ၍ အဓိကလူမျိုးစုကြီး ၂ စုရှိသည်။ ထိုလူမျိုးစုကြီး ၂ စုမှာ ဓလေ့စရိုက် နှင့် အသုံးပြုသော ဘာသာစကားတွင် ကွဲပြားခြားနားမှုများရှိသည်။ ကရင်မျိုးနွယ်စုတွင် အဓိကမျိုးနွယ်စုဖြစ်သော ပိုးကရင် (အရှေ့ပိုး နှင့် အနောက်ပိုးကရင်) နှင့် စကောကရင်သာမက ပကူးကရင်၊ ဘွဲကရင်၊ ဂေခိုကရင်၊ ဂေဘားကရင်၊ မောနေပွားကရင်၊ ကရင်ဖြူ၊ ထူးကလိဘောင်ကရင်၊ တလှေပွာကရင်၊ ပလေကီးကရင် စသည့်မျိုးနွယ်စုများသည်လည်း ကရင်လူမျိုးစုအုပ်စုဝင်ထဲတွင်ပါဝင်သည်။ စကောကရင်လူမျိုးများသည် ယောက်ျားလေးများ၏ အမည်ရှေ့တွင် "စော" တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြပြီး မိန်းကလေးအမည်ရှေ့တွင် "နော်" တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ပိုးကရင်လူမျိုးအနက် အရှေ့ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင် အမျိုးသားဆိုပါက "စော" နှင့် "မန်း" ထည့်၍ အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် "နန်း" တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ အနောက်ပိုးကရင်များ၏ အမည်ရှေ့တွင်မူ အသက်အလိုက် အမျိုးသားဆိုပါက "စ" နှင့် "မန်း" ထည့်၍ ခေါ်ပြီး အမျိုးသမီး အမည်ရှေ့တွင် "နန့်" တပ်၍ ခေါ်‌လေ့ရှိကြသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ===ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့ဖြစ်ပေါ်လာပုံ=== {{main|ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့}} "ဒေါကလု" ခေါ် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (Karen National Assoiation)သည် မြန်မာနိုင်ငံရေး အစည်းအရုံးများ မပေါ်ပေါက်မီ ၁၈၈၁ ခုနှစ်ကစ၍ [[သံပြာ၊ တီ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာတီသံပြာ]]၊ ဦးလူနီ(ဆစ်ဒနီလူနီ၏ဖခင်)၊ ဒေါက်တာမြတ်စံ၊ ဦးစံလုံးနှင့် အခြားသော ကရင်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီးများက တည်ထောင်ခဲ့သော အစည်းအရုံးကြီးဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာတီသံပြာ (M.A.D.D.) သည် "ဒေါကလု"၏ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်၍ စောဘမောင်(Bar-at-Law)သည် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာပြည်မှ ဆုတ်ခွာသွားသည်အထိ နောက်ဆုံး ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး ဖြစ်၏။ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် ကရင်အမျိုးသားနေ့ကို တင်သွင်းတောင်းဆိုရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက လက်ခံခွင့်ပြုခြင်းမရှိဘဲ အဆိုပါနေ့အစား အခြားနေ့တစ်နေ့ကို ဆက်လက်ထပ်မံတင်သွင်းပါရန် ပြန်လည်အဆိုပြုခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများက သမိုင်းဝင်နေ့အတွက် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခဲ့ကြရာတွင် "ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့"ကို တောင်းဆိုတင်သွင်းရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်၌ ကရင်အမျိုးသားတို့သည် နှစ်သစ်ကူးနှင့်ပတ်သက်၍ ကျင်းပခဲ့ကြသောနေ့၊ ရက်၊ လများသည် ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီမှုမရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသတွင် နေထိုင်သော ကရင်အမျိုးသားအချို့သည် တောင်ယာလုပ်ငန်း ပြီးဆုံးလျှင် ရိုးရာအရိုးကောက်ပွဲများ ကျင်းပပြုလုပ်ကြ၏။ ၎င်းနောက်တွင် ဆက်လက်၍ နှစ်သစ်ကူးပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကရင်လူမျိုးတို့မှာ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များကဲ့သို့ပင် သင်္ကြန်ကျပြီးနောက် နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့ကို နှစ်သစ်ကူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လဲကယ်ဘာသာဝင် ကရင်တို့မှာမူ သီတင်းကျွတ်လအတွင်း စနေနေ့ တစ်ရက်ရက်တွင်လည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ကရင်များက ကမ္ဘာ့နှစ်ဆန်းတစ်ရက်ဖြစ်သော ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မေတ္တာဗြဟ္မစိုရ်အသင်းဝင်ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံရှိ အချို့သောကရင်များသည် နှစ်သစ်ကူးနေ့ကို တပို့တွဲလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်များနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံဘက်မှ နေထိုင်သော ကရင်အချို့တို့သည်လည်း ပြာသိုလဆန်း တစ်ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို အသီးသီးကျင်းပကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သမိုင်းဝင်နေ့တစ်နေ့ရရှိရန် ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့အဖြစ် တင်သွင်းရာ၌ ပထမဦးစွာ အောက်လွှတ်တော်မှ စတင်တင်သွင်းရမည်ဖြစ်၍ ကရင်အမတ် ၁၅ ဦး၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် နေ့ရက်သတ်မှတ်ရေးအတွက် တာဝန်ယူရ၏။ ထိုအခါ စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်းသည် တောင်ငူမြို့ရှိ ကရင်သက်ကြီး ဝါရင့်သူအချို့ကို ခေါ်ယူဆွေးနွေးခဲ့ပြီး သရာမိုးလိုအား ဆက်လက်တာဝန် လွှဲအပ်ခဲ့ကြသည်။ သရာမိုးလိုသည် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ ခုနှစ် သက္ကရာဇ်သည် နှစ်ပေါင်းမည်မျှရှိကြောင်းနှင့် ကရင်အမျိုးသားတို့၏ နှစ်သစ်ကူးနေ့သည် မည်သည့်နေ့၊ လတွင် ဖြစ်ကြောင်းဟူသော အချက်နှစ်ချက်အပေါ် မူတည်၍ ရှာဖွေသုတေသန လုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်။ အရှေ့တိုင်းသမိုင်းသုတေသီကြီးနှစ်ဦးဖြစ်သော ဂျီ၊အိပ်ခ်ျ၊လုစ်(G.H.Luce)နှင့် ဂျီ၊အီး၊ဟာဗီ(G.E.Harvey)တို့၏ မှတ်တမ်းပြုချက်များအရ လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျားရေးသားသော မြန်မာရာဇဝင်အရ လည်းကောင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်မှာ [[ဘီစီ]] ၇၃၉ ခုနှစ်ကဖြစ်ကြောင်း သိရှိရပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ သရာမိုးလိုက ကရင်သက္ကရာဇ်ကို ကရင်လူမျိုးတို့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ထိုခုနှစ်မှအစပြု၍ ရေတွက်ရန် အဆိုပြုခဲ့၏။ ယင်းအဆိုပြုချက်ကို [[အေဒီ]] ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် တင်သွင်းခဲ့ရာ ကရင်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် ဘီစီ ၇၃၉ ခုနှစ်မှစ၍ ရေတွက်သော် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ခြောက်ရာကျော်ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့ရှိ သက်ကြီးဝါကြီးသူများ၏ သဘောတူညီ သတ်မှတ်လိုက်သည့် နေ့ရက် "သလေး လဆန်း ၁ ရက်"ကို ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော်တွင် တင်သွင်းသည့်အဆို (Bill) ကို စောဂျွန်ဆင်ဒီဖိုးမင်း လက်မှတ်ရေးထိုးကာ အောက်လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် တင်သွင်းခဲ့၏။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ဥပဒေပြုအောက်လွှတ်တော် အစည်းအဝေး မှတ်တမ်းတင်ချက်အရ (Presented)ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ယင်းကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဒေါကလုဥက္ကဋ္ဌအထက်လွှတ်တော်အမတ် ဆရာစံဘော်က ဆက်လက်ဦးဆောင်၍ ဝန်ကြီးစောဖေသာနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြ၍ အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်အရ (Cabinet Executive Power)ဖြင့် ဘုရင်ခံထံသို့ တင်ပြနိုင်၍ ဘုရင်ခံ၏ သဘောတူညီချက်ကြောင့် အစိုးရရုံးများနှင့် လွှဲပြောင်းနိုင်သည့် စာချုပ်စာတမ်း အက်ဥပဒေ (Negotiable Instrument act.) အစိုးရအသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြု ရုံးပိတ်ရက်မှာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် (၁၂၉၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၁ ရက်)နေ့ဖြစ်ပြီး ၎င်းနေ့တွင် ဝတ်လုံတော်ရ ဆစ်ဒနီလူနီက အသံလွှင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်လာသည့် "သာ့ပွာဖိုးလင်းတေး"ပြုစုရေးဆွဲသည့် ကရင်အမျိုးသားပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်၍ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် ကရင်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တွင် ကရင်အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ၅ ဦး ဖြစ်ကြသော စောစံစီဖိုး၊ မန်းရွှေဘ၊ မန်းလှဖေ၊ စောဆစ်ဒနီလူနီနှင့် စောဖေသာတို့က ဩဝါဒသဝဏ်လွှာ ပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|title=ကရင့်ရိုးရာ သုတပဒေသာ|author=မန်းလင်းမြတ်ကျော်}}</ref> === ကရင်အမျိုးသားနေ့ === ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၃) ရက်နေ့တွင် KNU ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ဖဆပလ အစိုးရထံ ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် စာရေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။ စာကို တစ်လအတွင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၃) ရက်နေ့နောက်ဆုံးထားပြီး ဖဆပလ အစိုးရမှ KNU ထံ အကြောင်းပြန်ရန်၊ ပြန်စာမရရှိပါက (သို့မဟုတ်) ကရင်ပြည်ပြန်ပေးဖို့ရန် ငြင်းဆိုပါက ကရင်အမျိုးသားများ ခြေတစ်လှမ်း တက်လှမ်းမည်ဟု ပါရှိသည်။ ကရင်ပြည်တောင်းဆိုစာ ပိုမိုလေးနက်စေရန် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့၌ မြန်မာတစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများအားလုံး ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံးရှိ ကရင်အမျိုးသားများ မြို့ပေါ်တက်၍ ကရင်ပြည်လိုလားကြောင်း ကရင်လူထုဆန္ဒပြပွဲ ကျင်းပလေသည်။ အောက်မြန်မာပြည် ကရင်အများစုရှိရာ ဒေသများတွင်သာမက မြောက်ဘက်မြစ်ကြီးနားမှ တောင်ဘက် မြိတ်မြို့အထိ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နမ့်ခမ်း၊ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီး၊ ကျိုင်းတုံ၊ မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် မိတ္ထီလာ၊ ချောက်၊ ရေနံချောင်း စသည်ဖြင့် တစ်ပြည်လုံးတွင် ဆန္ဒပြကြသည်။ ဖဆပလ မှလည်း ခြိမ်းခြောက်နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်းကို အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှောင့်ယှက်တားမြစ်ခြင်း အမျိုးမျိုးကြားမှ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ၂ ရက်၊ ၃ ရက် ခရီးများချီတက်၍ ဆန္ဒပြရာ ကရင်အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးပေါင်း (၄) သိန်းကျော် အသံတိတ် ဆန္ဒပြ၍ ထိုနေ့ရက်အထိ မြန်မာပြည်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ ကရင်အမျိုးသားများသည် ကြွေးကြော်သံ (၄) ချက်ဖြင့် ချီတက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ === ကရင်အမျိုးသားအလံတော် === {{main|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်}} [[File:Karen National Union Flag.png|thumb|ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]] ၁၉၃၆ ခုနှစ် [[ဒေါက်တာဘမော်]]၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရလက်ထက်တွင် ကရင်အမျိုးသားအမျိုးသား အဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ လွှတ်တော်အတွင်းရှိ ကရင်အမတ်များသည် # ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့(ကရင်အမျိုးသားနေ့) # ကရင်အမျိုးသားသီချင်း # ကရင်အမျိုးသားအလံတော် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်၊၊ ဤတောင်းဆိုချက်များရရှိသောအခါ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ကရင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကရင်အမျိုးသားများထံ “ကရင်အမျိုးသားအလံ” ပုံစံများရေးဆွဲ၍ တင်ပို့ကြရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ ရောက်ရှိလာသော ကရင်အလံပုံစံ တစ်ရာအနက်မှ မန်းဘခင်(ဝန်ကြီးဟောင်း) ရေးဆွဲသောအလံပုံစံကို အတည်ပြု ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အနီရောင်၊ အဖြူရောင်၊ အပြာရောင် သုံးရောင်ခြယ်ပေါ်တွင် တက်သစ်စနေဝန်းနှင့် ဖားစည်ပါရှိသော အလံသည် ကရင်အမျိုးသားအလံပင် ဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားများသည် [[ကရင်အမျိုးသားအလံတော်]]ကို လူထုအစည်းအဝေးပွဲများနှင့် ကရင်အမျိုးသားနှစ်သစ်ကူးနေ့ အခမ်းအနားများတွင် ပြည်ထောင်စုအလံတော်နှင့် ယှဉ်တွဲ၍ စိုက်ထူကြသည်။ === ကရင်အမျိုးသားသီချင်း === ကရင်အမျိုးသားသီချင်းကို စောစံဘ နှင့် စောသာအေးကြီးတို့က ရေးသားတင်ပြရာ ကရင်အမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်မှ အတည်ပြုလက်ခံသဖြင့် ကရင်အမျိုးသားသီချင်းဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာ၏။ သီချင်းကို ကရင်အမျိုးသားဆိုင်ရာအခမ်းအနားများ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံပွဲ အခမ်းအနားများတွင် အဖွင့်သီချင်းနှင့် အမျိုးသားအလံတော်အလေးပြုရန် အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထား သီဆိုလေ့ရှိသည်။ ===စာပေနှင့် ဘာသာစကား=== ရှေးယခင်က လိတ်ဆန်ဝှေ့ (ကြက်ယက်စာ) များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါ ထိုစာများကို တတ်မြောက်သူများ မရှိတော့ပေ။ မှတ်တမ်းများအရသာ သိရှိနိုင်တော့သည်။ အချို့ကို ပေစာများအဖြစ် စာကြည့်တိုက်အချို့တို့တွင် အလွန်နည်းပါးသော အရေအတွက်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုအခါတွင် အသုံးပြုနေသော စာ‌ပေများမှာ [[စကောကရင်ဘာသာစကား|စကောကရင်စာပေ]] (ဒေါက်တာဝိတ် -၁၈၃၀တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အနောက်ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အနောက်ပိုးကရင်စာပေ]] (ဖူဆရာဘရိတ်တန်- ၁၈၄၀လောက်တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။)၊ [[အရှေ့ပိုးကရင်ဘာသာစကား|အရှေ့ပိုးကရင်စာပေ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနှုန်းသော ဘာသာစကားများသည် နေရာဒေသကိုလိုက်၍ ခြားနားမှုရှိသည်။<ref>{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|vol=အတွဲ-၁|page=၉၆}}</ref> ==နေထိုင်ရာဒေသများ<ref>{{cite book|title=မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း|vol=အတွဲ-၁|page=၉၆၊၉၇}}</ref>== # စကောကရင်- ရမည်းသင်းခရိုင်မှ တောင်ဘက် မြိတ်ခရိုင်အထိ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင်လည်း အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ # ပိုးကရင် - ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ # ပအိုဝ်း(တောင်သူ) - ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့်အနောက်တောင်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသများ နှင့် သထုံခရိုင်၊ ကျိုက္ခမီခရိုင်။ # ကရင်နီ (ကယား) - ကယားပြည်နယ်အနှံ့အပြား။ # ပဒေါင် - တောင်ငူအရှေ့ဘက်၊ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းစပ်ကြားဒေသ။ # ပကူး - တောင်ငူခရိုင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း။ # ပရဲ့(ပလကူး) - ကယားပြည်နယ် ဘော်လခဲနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မိုးဗြဲနယ်၊ တောင်ငူခရိုင်အရှေ့ဘက်နှင့် မြေလတ်တောင်ဘက်။ # ဘွဲ - တောင်ငူခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ကယားပြည်နယ်။ # ကရင်ဖြူ - တောင်ငူခရိုင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ပေါင်းလောင်းမြစ်ဝှမ်း၊ လွယ်လုံ၊ ပျဉ်းမနား။ # ဇယိမ်း - ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း လွယ်လုံ၊ မိုးဗြဲ။ # ဂေခို - တောင်ငူ အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း။ # မိုးပွား - တောင်ငူခရိုင် သံတောင်။ # ယင်းဘော် - တောင်ငူခရိုင် လိပ်သိုနှင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း။ ==ထင်ရှားသော ကရင်လူမျိုးများ== *[[ခင်ကြည်|ဒေါ်ခင်ကြည်]] - မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း]]၏ ဇနီး *[[ဘခိုင်၊ မန်း|မန်းဘခိုင်]] - အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီး *[[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] - ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်သမ္မတ *[[စမစ်ဒွန်း]] - မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် * [[စောဘဦးကြီး]] - ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင် *[[ဘိုမြ၊ စော|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောဘိုမြ]] *[[နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်]] - မယ်ဗမာ ၂ထပ်ကွမ်း *[[အောင်ဆန်းသူရိယ စောဘရီ]] *[[စောမြင့်၊ (အောင်ဆန်းသူရိယ)|အောင်ဆန်းသူရိယ စောမြင့်]] *မြန်မာ့ဂီတသမိုင်းတွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး စံချိန်တင်ခဲ့သူအဆိုတော် [[ဗဒင်]] *အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်း ကိုတည်ထောင်သူ [[စောဘွဲ့မှူး]] *[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] ဝန်ကြီးချုပ် [[မန်းဂျော်နီ]] *[[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက]] [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]] *ဒေါက်တာ [[စင်သီယာမောင်]] - လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ *[[စိုးမြတ်မင်း (ဘောလုံးသမား)|စိုးမြတ်မင်း]] - မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးအသင်းခေါင်းဆောင် *[[ချစ်စမ်းမောင်]] - ဂစ်တာပညာရှင် *[[မန်းဘခင်]] *[[စောစံဘ]] *[[စောသာအေးကြီး]] == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[Category:ကရင်လူမျိုးစု]] ijfyosdhval7uzksxryvordbqab3mdi 0 2641 1034685 1029261 2026-05-30T11:13:39Z EricOng77 132463 /* */ 1034685 wikitext text/x-wiki '''မွန်လူမျိုး''' ({{lang-mnw|ဂကူမန်}}၊ {{lang-en|Mon people}}) သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားနွယ်ဝင် [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်စုဖြစ်သည်။ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ မွန်လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသသို့ အစောဆုံး ဝင်ရောက်အခြေချနေထိုင်သူများထဲမှ တစ်စုဖြစ်ကြပြီး အနည်းဆုံး အေဒီ ၆ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း (ရာမညဒေသ) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဒေသများတွင် မြို့ပြနိုင်ငံတော်များဖြင့် ထူထောင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica">{{cite web |title=Mon |url=https://www.britannica.com/topic/Mon-people |publisher=Encyclopaedia Britannica}}</ref><ref name="Coedes">Coedès, George (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. University of Hawaii Press. pp. 76–77.</ref> {{Infobox ethnic group |group= Mon |native_name = {{native name|mnw|ဂကူမန်(ဂကူမည်)}}<br>{{native name|my|မွန်လူမျိုး}} |native_name_lang = mnw။ | image = 20200206 150859 Mon Girls in Mawlamyaing Myanmar anagoria.JPG | image_caption = Mon girls wearing traditional dress in [[Mawlamyine]] | flag = Flag of Mon State (2018).svg | flag_caption = မွန်ပြည်နယ်အလံ |pop = ခန့်မှန်း ၂.၅ – ၃ သန်း |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ခန့်မှန်း ၂ သန်းခန့် |region2 = {{flag|Thailand}} |pop2 = ခန့်မှန်း ၁သန်းခန့် | region3 = {{flag|Laos}} | pop3 = 9000{{efn|name=burmese}} | region4 = {{flag|United States}} | pop4 = 8000{{efn|name=burmese}} | region5 = {{flag|Canada}} | pop5 = 650{{efn|name=burmese}} |rels= အဓိကအားဖြင့် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] |langs=[[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]] |related=[[ခမာလူမျိုး|ခမာ]] နှင့် အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားပြောဆိုသူများ |image caption=ရိုးရာအဝတ်အစားနှင့် မွန်မိန်းကလေး (မော်လမြိုင်) }} သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရွှေ့ပြောင်းလာစဉ်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုကို အခြေခံ၍ [[သထုံပြည်|သထုံ]] (သုဝဏ္ဏဘူမိ)၊ [[ဒွါရဝတီ|ဒွါရာဝတီ]] နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသည့် အင်ပါယာနှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။မွန်တို့သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ပါဠိစာပေ၊ အိန္ဒိယမှဆင်းသက် အက္ခရာများနှင့် ဗိသုကာယဉ်ကျေးမှုများ ပြန့်ပွားရာတွင် အရေးကြီးဆုံးသော ပေါင်းကူးတံတားအဖြစ် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /><ref name="Southworth">Southworth, William A. (2018). "The Mon-Khmer Contribution to Southeast Asian Civilisation". ''Journal of Southeast Asian Studies'', 49(2), 210–215.</ref> ၁၄ ရာစုမှ ၁၆ ရာစုအတွင်း တည်ထောင်ခဲ့သော ဟံသာဝတီပဲခူးနိုင်ငံတော်သည် မွန်တို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်ပြီး ရာဇာဓိရာဇ်၊ ရှင်စောပု၊ ဓမ္မစေတီတို့ကဲ့သို့သော ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် မင်းမြတ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Luce |first=G.H. |title=Old Burma – Early Pagan |year=1969 |publisher=J.J. Augustin}}</ref><ref>Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press. pp. 130–135.</ref> သို့သော် ၁၈ ရာစုတွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်သူ အလောင်းဘုရား၏ စစ်ပွဲအောင်မြင်မှုများကြောင့် မွန်တို့၏ ဟံသာဝတီနောက်ဆုံးနိုင်ငံတော် ပျက်စီးသွားခဲ့ရပြီးနောက်၊ မွန်လူမျိုး အမြောက်အမြားသည် ယနေ့ခေတ် ထိုင်းနိုင်ငံ (ယိုးဒယား) သို့ အစုအဝေးလိုက် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="britannica" /><ref name="Hall">Hall, D.G.E. (1981). ''A History of South-East Asia''. Macmillan. pp. 462–465.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့တွင် အဓိကပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး မိမိတို့၏ ထူးခြားလှပသော ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်၊ ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ကို စနစ်တကျ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသည်။ == နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ == မွန်-ခမာနွယ်ဖွားများသည် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်း ယန်စီမြစ်ဝှမ်း (Yangtze Kiang) ဒေသတွင် စတင်အခြေတည်ခဲ့ကြပြီး အရှေ့တောင်အာရှအတွင်းသို့ ရှေးအကျဆုံး ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာကြသူများ ဖြစ်ကြောင်း ပါမောက္ခ G.H. Luce က ၎င်း၏ ''Old Burma, Early Pagan'' (1969) စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma, Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> အရှေ့အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့ကလည်း ၎င်းတို့အား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]]၊ [[တိုင်လူမျိုး|ခရာ-တိုင်]] အနွယ်ဝင်များနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) အုပ်စုဝင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ အိန္ဒိယရှိ မွန်းဒတ်စ် (Mundas)၊ ဘင်္ဂလားရှိ ဆန်သာလ် (Santals)၊ အာသံရှိ ခါဆီး (Khasi) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပလောင်၊ ဝ၊ မွန်လူမျိုးများသည် မူလက မျိုးနွယ်တူများ ဖြစ်ကြကာ အာရှတောင်ပိုင်းသို့ ပြန့်နှံ့သွားကြသည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက ယူဆကြသည်။<ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်းဂျာနယ်။</ref> မွန်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချခဲ့ကြပြီး မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း၌ ဟရိပုဉ္စပြည်နယ်နှင့် တောင်ပိုင်း၌ ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟူသော မြို့ပြနိုင်ငံများကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြားယဉ်ကျေးမှုများကို အစောဆုံး လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၃ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ဗီယက်နမ်ရှိ စမ္ပပြည်နယ်၊ ၅ ရာစုမှ ၁၃ ရာစုအထိ အင်ဒိုချိုင်းနားတွင် တန်ခိုးထွားခဲ့သော ခမာအင်ပါယာတို့နှင့်လည်း ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၉ ရာစုခန့်တွင် မွန်တို့သည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီ၊ စစ်တောင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လာခဲ့ကာ ဥဿာပဲခူးနှင့် မာလမင်းဆက်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ထူထောင်စဉ်အတွင်း အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ချိုလာ (Chola) မင်းဆက်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ခုခံခဲ့ရသလို၊ ၁၁ ရာစု [[အနော်ရထာမင်း]] လက်ထက်တွင်လည်း ဂျွန်း (ဂျွမ်း) စစ်သည်များ၏ ကျူးကျော်မှုကို ပုဂံတပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် တွန်းလှန်ခဲ့ရသည်။<ref>Harvey, G.E. (1925). ''History of Burma''.</ref> ပုဂံအင်ပါယာ အားနည်းသွားပြီးနောက် ၁၃ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် [[မဂဒူး မင်းဆက်|မဂဒူးမင်းဆက်]] (ဝါရီရူမင်းဆက်) ပေါ်ထွန်းလာပြီး ၁၄ ရာစုတွင် [[ရာဇာဓိရာဇ်]] ဘုရင်က မွန်သုံးရပ်ကို စည်းလုံးသိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သဖြင့် မွန်တို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ဟံသာဝတီကို ဗဟိုပြု၍ ပြန်လည်ဦးမော့လာခဲ့သည်။<ref name=":0" group="ရာဇာဓိရာဇ် သ္ကိုပ်ပၞာန်ဗညာဒလ">ရာဇဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ။ ဗညားဒလ</ref> မွန်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ပိုင်ဗိသုကာအတတ်ပညာနှင့် သက္ကတ၊ ပါဠိစာပေတို့ကို အခြေခံကာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းသုံး ပလ္လဝ (Pallava) အက္ခရာနှင့် ဆင်တူသော ကိုယ်ပိုင်စာပေကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်တို့မှာ (၉) ရာစုမှ (၁၁) ရာစု၊ (၁၃) ရာစုမှ (၁၆) ရာစုနှင့် (၁၈) ရာစုအတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် မြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းကာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ယနေ့တိုင် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။<ref>ဦးဘသန်း၊ ''မြန်မာ့ရာဇဝင်''။</ref><ref>Hall, D.G.E. (1955). ''A History of South-East Asia''.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == မွန်လူမျိုးများသည် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ အရှေ့တောင်အာရှရှိ [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] နွယ်ဖွားများ၏ မူလလက္ခဏာများကို ခိုင်မာစွာ ထိန်းသိမ်းထားသည့် လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မနုဿဗေဒနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) လေ့လာမှုများအရ မွန်တို့၏ ဗီဇတည်ဆောက်ပုံမှာ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များနှင့် ရှမ်း-ထိုင်းနွယ်ဝင်များ၏ ဗီဇတည်ဆောက်ပုံနှင့် သိသာစွာ ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။<ref name="Trejaut2014">Trejaut, J.A., et al. (2014). "Genetic legacy of the Austroasiatic expansion in Southeast Asia". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref> မွန်အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome DNA ကို စစ်ဆေးချက်အရ ၎င်းတို့တွင် ဩစထြိုအေးရှားတစ် စကားပြောလူမျိုးများ၏ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O1b1a1a (O-M95) သည် အများဆုံးတွေ့ရသည့် ဗီဇအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။<ref name="Karmin2015">Karmin, M., et al. (2015). "A recent bottleneck of Y chromosome diversity coincides with a global change in culture". ''Genome Research''.</ref> ဤ O-M95 ဗီဇသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက ယန်စီမြစ်ဝှမ်းမှ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့သည့် ရှေးဦးမွန်-ခမာနွယ်ဝင်များ၏ မူလဗီဇအမှတ်အသားဟု ယူဆကြသည်။ အလားတူ ဗီဇအမျိုးအစားကို အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ [[ခမာလူမျိုး|ခမာ]]များနှင့် အိန္ဒိယရှိ မွန်းဒတ်စ် (Mundas) လူမျိုးများတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ မိခင်ဖက်မှ ဆင်းသက်သော Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရ မွန်တို့တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသရင်း ဗီဇများအပြင်၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ် (South Asia) ဘက်မှ စီးဝင်လာသော ဗီဇအမှတ်အသားများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤသည်မှာ မွန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးယခင်ကတည်းက အိန္ဒိယနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ခြင်းတို့၏ သမိုင်းဝင် အထောက်အထားပင် ဖြစ်သည်။<ref>Kutanan, W., et al. (2017). "Genetic structure of Thai-Mon people from different origins". ''PLOS ONE''.</ref> မွန်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ထိုင်းလူမျိုး|ထိုင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] လူမျိုးစုများနှင့် အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် မျိုးရိုးဗီဇ စီးဆင်းမှု များ ရှိခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မွန်လူမျိုးအချို့တွင် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဖွားတို့၏ ထူးခြားချက်ဖြစ်သော Haplogroup O-M122 ဗီဇအချို့ ရောနှောပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော်လည်း မွန်တို့၏ ပင်မမျိုးရိုးဗီဇ အုတ်မြစ် မှာ ဩစထြိုအေးရှားတစ်(မွန်-ခမာ) အနွယ်ဝင် စစ်စစ်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ၎င်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး အခြေချသူများဖြစ်ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ == ရိုးရာဝတ်စုံ == ရှေးဟောင်း မွန်နိုင်ငံတော်များဖြစ်သည့် [[သထုံပြည်|သထုံ]]နှင့် [[ဟံသာဝတီ]]ခေတ်များတွင် မွန်တို့သည် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း မြင့်မားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သထုံခေတ်တွင် အမျိုးသားများသည် ခါးတောင်းကျိုက် ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် ပုခုံးစောင်းတဘက်များ အသုံးပြုကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဆံပင်ကို မြင့်မားစွာထုံးဖွဲ့ပြီး နားတောင်းကြီးများ ပန်ဆင်လေ့ရှိကာ ရင်စည်း နှင့် လုံချည်ရှည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>ဦးချစ်သိန်း၊ "မွန်ကျောက်စာပေါင်းချုပ်"၊ ပြည်ထောင်စုယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန။</ref>ဟံသာဝတီခေတ်အောက်မြန်မာပြည်၏ ရာသီဥတုနှင့်အညီ ပါးလွှာသော ချည်ထည်များကို အဓိက သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်နှင့် အရာရှိကြီးများသည် ပိုးထည်များကို ခန့်ညားစွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး ပုခုံးစောင်းတဘက် (ဆဘိုင်) မှာ အဆင့်အတန်း၏ ပြယုဂ်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Bauer |first=Christian |title=The Mon Language and Culture |year=1982}}</ref> ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မွန်လူကြီး၊လူငယ်များ၊ ရဟန်းတော်များ၊ ဆရာ၊ဆရာမများ စုပေါင်း၍ ကော်မတီဖွဲ့စည်းကာ ရှေးခေတ်အဝတ်အစားများ/ အထောက်အထားများကို ပြန်လည်ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် မွန်ဒေသအစုံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရရှိလာသော အထောက်အထားများပေါ်တွင် မူတည်၍ အားလုံးစုပေါင်းကာ မွန်ရိုးရာဝတ်စုံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဏာန် နှင့် အရောင်ကို အတည်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Mon Traditional Dress |url=https://www.weavingecologies.com/patterns-link/mon-traditional-dress |access-date=2026-04-22 |website=Weaving Ecologies |language=en-US}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးများသည် ရိုးရာဝတ်စုံကို အခါအားလျော်စွာ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်ကို အဓိကထား အသုံးပြုကြသည်။အမျိုးသားဝတ်စုံတွင် အဖြူရောင် ရင်စေ့ (သို့မဟုတ်) တိုက်ပုံအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်နှင့် အဖြူရောင်အဆင်းကြောင်းပါသော မွန်ရိုးရာကွက်ကျားလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်သည်။ ပခုံးတွင် မွန်ရိုးရာတဘက် ကို တင်လေ့ရှိသည်။အမျိုးသမီးဝတ်စုံတွင် အနီရောင် (သို့မဟုတ်) အဖြူရောင် ရင်စေ့အင်္ကျီ လက်ရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ အောက်ပိုင်းတွင် အနီရောင်အခြေခံသော မွန်ရိုးရာ အပေါင်းလက္ခာပုံ လုံချည် သို့မဟုတ် ရက်ကန်းလုံချည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့၊ "မွန်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးတမ်းများ" (၂၀၁၈)။</ref> အနီရောင် တဘက်ကို ပုခုံးတွင် စနစ်တကျ ဆင်ယင်လေ့ရှိသည်။<ref>နိုင်ဘရှင်၊ "မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု"၊ မွန်စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်။</ref> == ဘာသာစကား နှင့် စာပေ == မွန်ဘာသာစကားသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသော မွန်လူမျိုးတို့အသုံးပြုသည့် အရှေ့တောင်အာရှသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာစကားသည် ကမ္ဘောဒီးယား ဘာသာစကားနှင့် အနည်းငယ်ဆင်တူပါသည် ယနေ့ မွန်ဘာသာစကားကို လူဦးရေ နှစ်သန်းကျော်သောသူများက ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွန်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအများစုသည် မွန်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြပြီး တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကရင်ပြည်နယ် တို့တွင်လည်း မွန်စကားကို ပြောဆိုကြသည်။ မွန်လူမျိုး ကို [[မွန်ဘာသာ]]ဖြင့် ဂကူမည်(မန်) ဟုရေးသားသည်။ မွန်စာပေတွင် [[ဗျည်း]] (၃၅) လုံးရှိပြီး၊ [[သရ]] (၁၂) လုံး ရှိသည်။ မွန်စာပေသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဟောင်းဆုံးစာပေစနစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အော်စ်ထရိုအာရှာတစ် (Austroasiatic) ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ မွန်စာပေ၏အစပြုကာလကို ခရစ်နှစ် ၆ ရာစုမှ ၁၀ ရာစုအတွင်းတွင် တွေ့ရှိရသော ကျောက်စာများမှ စတင်သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>Shorto, H. L. (1971). ''A Dictionary of the Mon Inscriptions from the Sixth to the Sixteenth Centuries''. Oxford University Press.</ref> မွန်စာရေးစနစ်သည် အိန္ဒိယမှ ပျံ့နှံ့လာသော ဘရာဟ္မီ (Brahmi) စာလုံးစနစ်မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ဘရာဟ္မီ စာလုံးပုံစံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာစာနှင့် ထိုင်း၊ ခမာ စာလုံးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရာတွင် အရေးပါသော အခြေခံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>Daniels, Peter T. & Bright, William (1996). ''The World's Writing Systems''. Oxford University Press.</ref>ယနေ့ခေတ်တွင် မွန်စာပေသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်အဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားပြီး၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အရေးပါနေဆဲဖြစ်သည်။ === တူရိယာ === မွန်လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု တူရိယာမှာ [[မိကျောင်း(တူရိယာ)]] ဖြစ်သည်။ ==ထင်ရှားသော မွန်လူမျိုးများ== *ရှၚ်[[ဗုဒ္ဓဃောသ]](ရာမညပုတ္တော ဗုဒ္ဓဃောသော) - ပိဋကတ်သုံးပုံကို သီဟိုဠ်ဘာသာမှ ပါဠိသို့ဘာသာပြန်သူ *[[ရှင်အရဟံ]] - ဗုဒ္ဓသာသနာသန့်ရှင်း ထွန်းလင်းစေသူ *[[မနုဟာမင်း|မနူဟာမင်း]] (ခေါ်) မကုဋ- သုဝဏ္ဏဘူမိ သထုံမွန်မင်းဆက်၏ ၂၅ဆက်မြောက်မင်း *[[ရာဇာဓိရာဇ်]] (ခေါ်) ဗညားနွဲ့ - [[ဟံသာဝတီ]]မွန်မင်းဆက်၏ ၉ဆက်မြောက်မင်း၊ [[အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]၏ အထင်ကရစစ်ဘုရင် *[[အမတ်ဒိန်]] - ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး *[[လဂွန်းအိန်၊ မဟာစော|လဂွန်းအိန်]] (မဟာစော) - ဟံသာဝတီဘုရင့်တပ်တော်၏ ရှေ့ဖျားချီစစ်မှူး ၊ အနှစ်လေးဆယ်စစ်၏ထင်ရှားသော မွန်သူရဲကောင်း * [[ရှင်စောပု]] - မွန်ဘုရင်မကြီး <ref>{{Cite web |title=Kaowao Burmese Version<!-- Bot generated title --> |url=http://www.kaowao.org/b/art08-24.php |accessdate=18 August 2013 |archivedate=22 June 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090622045437/http://www.kaowao.org/b/art08-24.php }}</ref> * [[ဓမ္မစေတီ|ဓမ္မစေတီမင်း]] (ခေါ်) ရာမာဓိပတိ- ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာတော် အတွက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မွန်ဘုရင် * [[သမိန်ဗရမ်း]] - မွန်သူရဲကောင်း * အမတ်ကြီး [[ဗညားဒလ (ဝန်ကြီး)|ဗညားဒလ]] - ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်တည်ထောင်သူဘုရင့်နောင်၏ အတိုင်ပင်ခံဝန်ကြီးချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာသေနာပတိ *[[မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်|ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]] - အင်းဝခေတ်စာဆိုတော်ရဟန်း *[[:en:Rama_I|ဗုဒ္ဓ ယော့ဖာ စုဠာလောက]] (ရာမ၁) ''-'' ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူဘုရင်<ref>{{Cite web |date=2019-04-18 |title=ထိုင်းနိုင်ငံကို ကျွန်မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ပေးတဲ့ ရာမမင်းဆက် |url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-47977744 |access-date=2026-02-08 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *[[:en:Amarindra|အမရိန္ဒြာ]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ [[ချက္ကရီမင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ ရာမ(၁)ဘုရင်၏ [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မိဖုရားခေါင်များ|မိဖုရားခေါင်]]ကြီး၊ ရာမ(၂)ဘုရင်၏ မယ်​တော် *[[ဗညားဒလ]] - ဒုတိယဟံသာဝတီမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံး ဘုရင် *မိတလထော - ဟံသာဝတီ တိဿရာဇာမင်းမိဖုရား *[[မကုဋ]] (ခေါ်) [[:en:Mongkut|မောင်းကွတ်]] - ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ ချက္ကရီမင်းဆက်၏ ၄ဆက်မြောက်မင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံကိုခေတ်မှီအောင်အစပြုခဲ့သူ *[[မောင်ထော်လေး၊ စစ်ကဲ|မောင်ထော်လေး]] - စစ်ကဲ *ဦး[[နာအောက်၊ ဦး|နာအောက်]] - ကိုလိုနီခေတ် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး *[[သွင်၊ ဦး ဆာ|ဆာဦးသွင်]] - ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ [[ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း]]ကို စတင်တည်ထောင်သူ *[[မောင်ကြီး၊ ဆာ ဂျေအေ|ဆာဂျေအေမောင်ကြီး]] - ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာလူမျိုး ပထမဆုံး ဘုရင်ခံ *[[မြန်မာ့ ပထမဆုံးများ|မြန်မာ့ ပထမဆုံး]] အနောက်တိုင်းဆရာဝန် [[ရှောလူး၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာရှောလူး]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကာယဗလလေ့ကျင့်သူ ဒေါက်တာ[[ချစ်ထွန်း၊ ဦး (ဝေါ်လတာ)|ဝေါ်လတာချစ်ထွန်း]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပါရဂူ [[ဘဟန်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘဟန်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံတော်အဓိပတိ [[ဒေါက်တာဘမော်]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် [[နှင်းမြ၊ ဒေါ်|ဒေါ်နှင်းမြ]] *မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသည်းအစားထိုးကုဆရာဝန်ကြီး [[နော်မန်လှ၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာနော်မန်လှ]] * ခေတ်စမ်းစာပေကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ [[မင်းသုဝဏ်]] ( [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] ဦး[[ထင်ကျော်၊ ဦး|ထင်ကျော်]]၏ ဖခင်) * [[:en:Apasra_Hongsakula|အပါစရာ ဟံသာကုလ]] - [[မယ်စကြဝဠာ]] ၁၉၆၅ *[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]] - ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင် *[[ထူးအိမ်သင်]] - တေးရေးတေးဆို *[[ထုံချိုင်း မက်အင်တိုင်ယာ]] - ထိုင်း အဆိုတော် နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ကေအေတီ]] - တေးရေးဆရာ *[[မျိုးကျော့မြိုင်]] - တေးရေးတေးဆို၊ မြန်မာ့ ဟစ်ဟော့လောကကို စတင်ခဲ့သူ *ဗညားနိုင် - အိုင်းရင်းခရော့စ် ([[Iron Cross|Iron Cross)]] တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဝင် *[[မင်းကိုနိုင်]] - ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် *ဦး[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] - ဒုတိယ သမ္မတ *[[:en:Anand_Panyarachun|အာနန်ပန်ယာချွန်]] - ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် *[[နန္ဒာလှိုင်]] - မြန်မာရုပ်ရှင်မင်းသမီး *[[:en:Natapohn_Tameeruks|နက်သာပွန်တီမီရက်]] - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ Taew ဟု နိုင်ငံတကာတွင်ကျော်ကြားသူ *[[အိချောပို]] - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ပပဝင်းခင် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *သင်ဇာဝင့်ကျော် - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *[[အာဘွိုင်း]] - ဟစ်ဟော့အဆိုတော် *မိစန္ဒီ - အမျိုးသမီးဟစ်ဟော့အဆိုတော်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mmload.com/news/64534 |accessdate=12 November 2020 |archivedate=19 April 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210419064932/https://www.mmload.com/news/64534 }}</ref> *ထွန်းမင်းနိုင် - ဝမ်းချန်ပီယံရှစ်လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ *ခိုင်သဇင်ငုဝါ - သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *ဗညာဘုန်းပြည့်-သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ် *Lily Pantila Win - ထိုင်းရုပ်ရှင်မင်းသမီး၊ မော်ဒယ် == မွန်အလံများ == ({{mnw|အလာံဂကူမန်}}) <gallery> ဖိုင်:Flag of the Mon people.png|မြန်မာနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:Mon Thai Flag.jpg|ထိုင်းနိုင်ငံရှိမွန်အမျိုးသားအလံ ဖိုင်:The flag of the Mon people Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ အေဒီ၂၄၁-၂၁၈ ဖိုင်:Paphaya Rajasri King.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ ဖိုင်:Swan-shaped national flag.jpg|မွန်ဘုရင်အလံ- အေဒီ ၁၁၁၆ ဖိုင်:Flag of Mon State (2018).svg|[[မွန်ပြည်နယ်]]အလံ </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} <references/> 0gif47sxqnzd7ww552d713w8odenr6a 0 2642 1034690 1031682 2026-05-30T11:32:43Z EricOng77 132463 1034690 wikitext text/x-wiki '''ရခိုင်လူမျိုး''' (သို့မဟုတ်) '''ရက္ခိုင်လူမျိုး''' ({{lang-en|Rakhine people / Arakanese}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် အဓိက အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော၊ သမိုင်းအစဉ်အလာနှင့် ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု ထည်ဝါခိုင်ခံ့သည့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုကြီး ဖြစ်သည်။ မနုဿဗေဒနှင့် ဘာသာစကားဗေဒ သမိုင်းကြောင်းအရ အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင်]] များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ထိုဒေသတွင် ရှိနှင့်ပြီးသားဖြစ်သော ရှေးဦးအခြေစိုက် လူ့အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကာလရှည်ကြာစွာ ထိတွေ့နှီးနွှာကာ ရခိုင်ဟူသော ကိုယ်ပိုင်အမှတ်လက္ခဏာကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma: Languages and History''. Oxford University Press. pp. 78–82.</ref><ref>Charney, Michael W. (2005). ''Where Crowds of Ships Meet: A History of Arakanese Cultural Integration''. IIAS. pp. 12–15.</ref> မြန်မာနိုင်ငံ စုစုပေါင်းလူဦးရေ၏ ၄% ခန့် ရှိသည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း၊ ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာဖြင့် ဓညဝတီ၊ ဝေသာလီ၊ လေးမြို့ နှင့် မြောက်ဦး ဟူ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ကို တည်ထောင်ကာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် (၁၉၇၆) စာမျက်နှာ ၁၄၁-၁၄၇</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |title=Burma - The World Factbook |publisher=CIA |access-date=12 October 2023 |archive-date=10 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210210200835/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/burma/ |url-status=dead }}</ref> {{Infobox Ethnic group |group = ရခိုင်လူမျိုး <br/> (Rakhine people) |image = Flag of Rakhine.svg |image_caption = ရခိုင်အမျိုးသားအလံ |poptime = ၄,၁၀၀,၀၀၀ ခန့် |region1 = {{flag|Myanmar}} |pop1 = ၃,၁၀၀,၀၀၀ |ref1 = <ref>{{cite web|url= https://www.idea.int |title="Overviews of Myanmar's diversity"}}</ref> |region2 = {{flag|India}} |pop2 = ၅၀,၀၀၀ |ref2 = {{Cn}} |region3 = {{flag|Bangladesh}} |pop3 = ၁၁,၁၉၅ |ref3 = <ref>{{cite web|url=https://www.ucanews.com/news/last-of-bangladeshs-buddhist-rakhines-wage-a-losing-war/101748|title=Last of Bangladesh's Buddhist Rakhines wage a losing war}}</ref> |region4 = {{flag|Malaysia}} |pop4 = ၁၀,၀၀၀ |ref4 = <ref>{{Cite web |last=CNI |title=Rakhine and Chin refugees enter Malaysia more than before |url=https://cnimyanmar.com/index.php/english-edition/22925-rakhine-and-chin-refugees-enter-malaysia-more-than-before |access-date=2025-04-18 |website=cnimyanmar.com}}</ref> |region5 = {{Flag|United States}} |pop5 = ၂,၃၀၀ |ref5 = <ref>{{Cite web |date=2023-08-04 |title=Burmese Population in the USA |url=https://thebaci.org/2023/08/04/burmese-population-in-the-usa/ |access-date=2025-04-18 |website=The official website of Burmese American Community Institute}}</ref> |rels = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အများစု) |langs = [[ရခိုင်ဘာသာစကား|ရခိုင်]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] |related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[မရမာကြီး လူမျိုး|မရမာကြီး]] နှင့် အခြား[[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာမျိုးနွယ်စု]]များ }} ဘာသန္တရ သုတေသနနည်းအရ ရခိုင်စကားသည် မြန်မာနွယ်ဖွား စကားစုများတွင် ပါဝင်ပြီး [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] စသည့် ဒေသသုံးစကားကွဲများနှင့် နီးစပ်မှုရှိသည်။ ရခိုင်ဒေသသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ကမ်းခြေနှင့် ထိစပ်နေသဖြင့် ရှေးယခင်ကပင် နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များနှင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး လွယ်ကူခဲ့ပြီး အနောက်ဘက် ကမ္ဘာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှကို ချိတ်ဆက်ပေးရာ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူးတံတားကြီးအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ == နေထိုင်သည့် နေရာ == ရခိုင်လူမျိုးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အများစု နေထိုင် ကြပြီး။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒေသ အနှံအပြားတွင် အနည်းနည်း နေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့်ချင်း ပြည်နယ် ပလက်ဝခရိုင်နှင့် ရန်ကုန်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေခရိုင်၊ မြောက်ဦးခရိုင်၊အမ်းခရိုင်၊ပေါက်တောခရိုင်၊သံတွဲခရိုင်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် အများဆုံး နေထိုင် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃,၁၀၇,၀၀၀ လူဦရေး ၄% နေထိုင်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဖလောင်းချိန်းမြို့ ရခိုင်လူမျိုး အနည်းနည်းနေထိုင်သည်။ စုစုပေါင်း လူဦရေး ၂၀၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တြိပူရပြည်နယ်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး စုစုပေါင်း လူဦရေး ၃၂,၀၀၀ ကျော် နေထိုင်သည်။ == အခေါ်အဝေါ် == ရခိုင်လူမျိုးများအား ရခိုင်၊ ရက္ခိုင်၊ အာရကန်၊ မောဂ် စသဖြင့်ခေါ်ဝေါ်မှုများလည်းရှိကြသည်။ ရခိုင် ဆိုသောစကားသည် ပါဠိ စကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ရက္ခိတ (အမျိုးကို စောင့်ရှောက်သူ)ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရခိုင်လူမျိုးအချိုသည့် ရက္ခိုင် ဟု ခေါ်ဆိုသည့်ကို နှစ်သက်ကြသည်။ ရခိုင်=ရက္ခိုင် အသံထွက် တူသည့် အဓိပ္ပာယ်အရလည်းတူသည်။ အာရကန် ဆိုသောစကားသည် ပါဠိ စကား အာရက္ခမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး မိမိကိုယ်ကိုလည်းကောင်း ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများကိုလည်းကောင်း စောင့်ရှောက်ခြင်း စောင့်ရှောက်သည့်လူမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်း စာပေများတွင် အသုံးများသည်ကို တွေ့ရသည်။ မောဂ်ဟူသော အခေါ်အဝေါ်မှာ ဘင်္ဂလီစာပေများတွင် ရခိုင်လူမျိုးများအား ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ရခိုင်တို့သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူရာ အိန္ဒိယပြည်မြောက်ပိုင်းမှ မဂဓတိုင်းသားများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းမှ ဆင်းသက်လာသော အနွယ်တော်များ ဖြစ်သောကြောင့် မဂဓတိုင်းသားများ မောဂ် ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ == ပေါ်ပေါက်လာပုံ == ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အယူအဆ အမျိုးမျိုး ရှိသော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုများ အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုမှ မြစ်ဖျားခံသည်ဟု လက်ခံထားကြသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ကျောက်လက်နက်ကိရိယာများ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအရ ဤဒေသတွင် ကျောက်ခေတ်ဦးကာလကတည်းက လူသားများ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသော်လည်း ထိုမူလနေထိုင်သူများမှာ မည်သည့်လူမျိုးဖြစ်သည်ကိုမူ တိကျစွာ အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။<ref name="Cultural1976">တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ (ရခိုင်)၊ ၁၉၇၆၊ စာမျက်နှာ ၃၃-၃၆။</ref> ဘာသာဗေဒနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အထောက်အထားများအရ ရခိုင်လူမျိုးသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရခိုင်ဘာသာစကားသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုဝင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာနွယ်]] (Lolo-Burmese) ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် အလွန်နီးကပ်သော ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် ဗမာလူမျိုးများနှင့် ရုပ်သွင်ပြင်ဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်သော မျက်နှာပုံစံ၊ ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အသားအရေတို့တွင် တူညီမှုရှိကြပြီး၊ အေဒီ ၉ ရာစုမတိုင်မီကပင် ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းကို ဖြတ်ကျော်၍ ကမ်းရိုးတန်းဒေသသို့ ဝင်ရောက်အခြေချခဲ့သော ရှေးဦးဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref name="Charney2005">Charney, Michael W. (2005). ''History of Modern Burma''. Cambridge University Press.</ref> ရခိုင်ပြည်နယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသဖြင့် ရှေးယခင်ကတည်းက အိန္ဒိယနွယ်ဝင် [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန်]] များ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများအတွက် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဓညဝတီနှင့် ဝေသာလီခေတ် ကျောက်စာများနှင့် အနုပညာလက်ရာများတွင် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးမှုကို အထင်အရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် အနောက်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာသော အာရီယန် (Aryan) နွယ်ဝင်များနှင့် သွေးချင်းနှောမှု ရှိနိုင်သော်လည်း မျိုးရိုးဗီဇအရ အဓိကအားဖြင့် တိဗက်-ဗမာနွယ် များသာ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Leider2004">Leider, Jacques P. (2004). ''Le Royaume d'Arakan, Birmanie''. École française d'Extrême-Orient.</ref> ==မျိုးရိုးဗီဇ== ရခိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် တိဗက်-ဗမာမျိုးရိုးအုပ်စုနှင့် [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရိယန် အုပ်စု]]များမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သုတေသနများအများစုက ဆိုကြသည်။ သုတေသနများအရ ရခိုင်တို့တွင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်အုပ်စု]]တွင် တွေ့ရသော အဖမျိုးရိုး Y-DNA haplogroups ဖြစ်သည့် O-M122 နှင့် D-M174 တို့ အများအပြားပါဝင်နေပြီး၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ အိန္ဒို-အာရိယန်နွယ် Haplogroup R1a နှင့် H-M69 တို့ကိုလည်း အချို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် ရခိုင်တို့သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှ တစ်လျှောက်ရှိ လူမျိုးအုပ်စုများနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရသက်ဆိုင်မှုရှိကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>Kayser, M. et al. (2006). "The Genetic Legacy of the Austronesian Expansion". ''American Journal of Human Genetics'' 79(3): 581–593.</ref><ref>Thangaraj, K. et al. (2005). "Reconstructing the Origin of Andaman Islanders". ''Science'' 308(5724): 996.</ref><ref>van Driem, George (2014). ''The Tale of Two Rakhines: Genetic and Linguistic Perspectives on the Peoples of Western Burma''. Leiden University Press.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == === ဓညဝတီခေတ် === ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြချက်အရ ရခိုင်ပြည်သည် ခေတ်ကြီးလေးခေတ်ဖြင့် ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်း တည်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဓညဝတီ (ဘီစီ ၃၃၂၅-၁၅၀၇) ကို [[မာရယု]]မင်းက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ရှေးဟောင်းသုတေသနအမြင်အရ ဤကာလသည် ကျောက်ခေတ်နှောင်းပိုင်းသာ ဖြစ်သဖြင့် မြို့ပြနိုင်ငံအဆင့် တည်ရှိရန် ခိုင်မာသော သက်သေမတွေ့ရသေးပေ။ ဒုတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၁၅၀၇-၅၈၀) ကို သာကီနွယ်ဖြစ်သော ကံရာဇာကြီးက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ သမိုင်းအချက်အလက်အရ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ဘီစီ ၆ ရာစုခန့်မှသာ ပွင့်တော်မူခဲ့သဖြင့် ဗုဒ္ဓမပွင့်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀၀ ကျော်စော၍ သာကီနွယ်များ ရောက်ရှိလာသည်ဆိုခြင်းမှာ အချိန်ကာလ လွဲချော်မှု (Anachronism) ရှိနေသည်။ တတိယဓညဝတီ (ဘီစီ ၅၈၀-၃၂၇) တွင် စန္ဒသူရိယမင်း စိုးစံခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ကာ [[မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်]]ကို သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ရာဇဝင်၌ မဂဓလူမျိုးများနှင့် သာကီအနွယ်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခြင်းမှာ ရှေးဦးရခိုင်ဒေသနှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုအကြား အဆက်အသွယ်ရှိမှုကို ဖော်ပြလိုခြင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ မနုဿဗေဒနှင့် DNA အထောက်အထားများအရ ရခိုင်ဒေသကို မူလအခြေချသူများသည် တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ === ဝေသာလီခေတ် === {{seealso|ဝေသာလီခေတ်}} ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ ၃၂၇-၈၁၈) ကို မင်းဆက် ၁၂ ဆက် စိုးစံခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ဒင်္ဂါးပြားများနှင့် [[အာနန္ဒစန္ဒြကျောက်စာ]] (အေဒီ ၈ ရာစု) ကဲ့သို့သော ခိုင်မာသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများ စတင်တွေ့ရှိရသည့် ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဝေသာလီခေတ်တွင် သင်္သကရိုက်ဘာသာနှင့် ပျူစာပေများ ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ဘာသာရေးအရ မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့ ရောနှောထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၁၄၃-၁၄၄</ref> === လေးမြို့ခေတ် === လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၈၁၈-၁၄၃၀) တွင် ပဉ္စာ၊ ပရိန်၊ လောင်းကြက် စသည့် မြို့တော်များကို အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤခေတ်သည် ဗဟိုအာရှနှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဗက်-ဗမာအနွယ်ဝင် ဗမာစုများ (Burmish groups) ရခိုင်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံမျိုးနွယ်စုများနှင့် ပေါင်းစပ်ကာ ယနေ့ခေတ် "ရခိုင်လူမျိုး" အသွင်စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကာလဖြစ်သည်။ ပထမပရိန်ခေတ်တွင် ပုဂံအင်ပါယာ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ ရခိုင်တောင်ပိုင်းဒေသများသည် ၁၃ ရာစုအထိ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၁၄၄-၁၄၅</ref> === မြောက်ဦးခေတ် === {{seealso|မြောက်ဦးနေပြည်တော်}} မြောက်ဦးခေတ် (အေဒီ ၁၄၃၀-၁၇၈၄) ကို မင်းစောမွန်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤခေတ်သည် ရခိုင်သမိုင်းတွင် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးနှင့် အနုပညာ အထွန်းတောက်ဆုံး ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဘုရင်များသည် အစ္စလာမ်ဘွဲ့အမည်များကိုပါ အသုံးပြု၍ ဘင်္ဂလားအကူအညီဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အင်အားတောင့်တင်းအောင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦးခေတ်သည် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ဆက်ဆံရေး အားကောင်းခဲ့ပြီး၊ အေဒီ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံရသည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ကျော် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၁၄၆-၁၄၇</ref> === ကုန်းဘောင်ခေတ် === မဟာသမ္မတရာဇာ ရခိုင်ဘုရင် လက်ထက် ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဦး‌‌နေပြည်တော် (ရခိုင်ပြည်၊ရခိုင်နိုင်ငံ)ကို ဘိုးတော်ဘုရားမှ လွှတ်သည် သတိုးမင်းစော ဦးဆောင်သော တပ်များမှ တိုက်ခိုင်ခြင်ကြောင်း ရခိုင်နိုင်ငံ ပြိုကွဲခဲသည်။ ကုန်းဘောင်ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော် သည် ရခိုင်ပြည်ကို ၁၈၂၆ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၄၀ အုပ်ချုပ်ခဲသည်။<ref>https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8</ref> === ဗြိတိသျှခေတ် === ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ရန္တပိုစာချုပ်အရ ဗြိတိသျှ လက်အောက်သို့ ရခိုင်ပြည်ကြရောက်သွားသည်။ ဗြတိသျှသည့် ရခိုင်ပြည်ကို [[ရခိုင်တိုင်း]] အဖြစ် အုပ်ချုပ် ခဲသည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်သည် ဂျပန်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတပ်များ ရခိုင်ပြည်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်နောက် ရခိုင်ပြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒေသ အဖြစ် တည်ရှိခဲသည်။<ref>https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8</ref> === မြန်မာနိုင်ငံ === ရခိုင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ လွှတ်လပ်ရေးအတွက် စွမ်းစွမ်းတမန် ဆောက်ရွက် ပေခဲသည်။ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များမှ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမနှင့် ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးမေအောင် တိုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် ရခိုင်လူမျိုးကို လူမျိုးစုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။<ref name="pyithu"/> သိုပေမယ့် ရခိုင်ပြည်နယ်မရရှိပေ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဦနေဝင်း မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ လက်ထက်မှ အခြေခံဥပဒေအရ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းမှ ရခိုင်ပြည်နယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးအများစု‌ နေထိုင်သည် ရခိုင်ပြည်တွင် ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ ယခုအထိ တွေရသည်။<ref>https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%B9%E1%80%B8/47-rke-day.html</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာအုပ်စုအောက်ရှိ လိုလို-ဗမာအုပ်စု တွင်ပါဝင်ပြီး၊ ဗမာ၊ အင်းသား နှင့် တောင်ရိုး တို့နှင့် မျိုးရိုးစပ်ဆိုင်မှုရှိကြသည်။ သို့သော် ရခိုင်တို့၏ ဘာသာစကားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုသည် ပင်မဗမာအုပ်စုများထက် အင်ဒို-အာရိယန် လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိနေသည်ဟု သုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်။ ရခိုင်ဘာသာသည် ဗမာဘာသာနှင့်အတူ လိုလို-ဗမာအုပ်စုမှ ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ အသံအနေအထားနှင့် အချို့သော ဝေါဟာရများအပေါ်တွင် ပင်မဗမာဘာသာထက် ပိုမိုဟောင်းသော လက္ခဏာများ ထိန်းသိမ်းထားစဲဖြစ်သည့်အပြင်<ref>Okell, John (1995). ''Three Lectures on Burmese Speech, Grammar and Writing''. SOAS University of London.</ref><ref>Bradley, David (2007). ''Language Endangerment and Language Maintenance in the Tibeto-Burman Languages''. Pacific Linguistics.</ref><ref>van Driem, George (2014). ''Languages of the Himalayas: An Ethnolinguistic Handbook''. Brill.</ref>တခြားဗမာနွယ်များဖြစ်သည့် အင်းသားနှင့် ဓနုတို့မှာ ဗမာအင်ပါယာများနှင့် ပိုဆက်နွယ် သဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ဗမာနှင့်ပိုမိုဆင်တူသော်လည်း၊ ရခိုင်တို့တွင် တောင်အာရှနှင့် အိန္ဒိယသက်ရောက်မှုများ ပိုမိုသိသာသည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်တို့ကို လိုလို-ဗမာအုပ်စုအတွင်းရှိ တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်သည့် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုခွဲအနေနဲ့ သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref>Lieberman, Victor (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c.800–1830''. Cambridge University Press.</ref> '''ဘာသာစကား'''{{see also|ရခိုင်ဘာသာစကား}} ရခိုင်လူမျိုးတို့ သည် ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားကို အများဆုံး ပြောဆိုကြသည်။ ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် မြန်မာဘာသာစကားသည် အတော်များများတူပြီး ရသံ /r/ နှင့် ဂျသံ /j/ ထွက်ကွာသည်။ ဒေသအလိုက် ရခိုင်ဘာသာစကား အနည်းငယ် ကွဲသည်။<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၂၈နှင့် ၃၆</ref> ===စာပေ=== ရခိုင်စာပေသည် ဓည၀တီခေတ် (အေဒီ တစ်ရာစု) ခန့်က စတင် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်းအထောက်အထား တွေ့ရသည်။ ဓညဝတီ မြို့ဟောင်းအနီးမှ တောင်ပေါက်ကြီးကျောက်စာတွင် အသောကခေတ်က အသုံးပြုခဲ့သော ဗြဟ္မီအရေးအသားဖြင့် ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဝေသာလီခေတ် (အေဒီ လေးရာစုမှ ဆယ်ရာစု) တွင် ရခိုင်စာပေ ထွန်းကားမှုသည် ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ အေဒီ ခြောက်ရာစု ဂုပ္ပတ အက္ခရာ ဖြင့် ရေးထိုးထားသော ယေဓမ္မာ ရခိုင်ကျောက်စာများစွာကို တွေ့ရသည်။ ဝေသာလီခေတ်တွင် ကျောက်စာသာမက မော်ကွန်းလင်္ကာ၊ သျွှန်းလိုက်ရတု၊ စသည့် ရတုကဗျာများ ထွန်းကားခဲ့သည်။လေးမြို့ခေတ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု ၁၅ ရာစု) တွင် ကျောက်စာအရေးအသားများနှင့် အတူ ကဗျာစာပေများလည်း ထွန်းကားသည်။ ဗျည်း ၃၃ လုံးလင်္ကာမှာ လေးမြို့ခေတ်တွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုးများ၏ စာပေမှာ သင်္သက္ကရိုက် စာပေဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ [[File:ArakanLiterature46thA.D.jpg|thumb|right|300px|[[အေဒီ]] ၄ ရာစုမှ ၆ ရာစုအထိ အသုံးပြုခဲ့သော ရခိုင်ပြည်သုံး အက္ခရာ<ref>[http://rakhinesthought.blogspot.com/2009/02/arakanese-font-launched.html ရခိုင့္အေတြးအေခၚ: Arakanese Font launched<!-- Bot generated title -->]</ref>]] ==ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ == ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ အခြေခံထား၍ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ စာပေ၊ ဂီတ နှင့် အနုသုခုမပညာရပ်တို့သည် ဘာသာရေးကို အခြေခံပြီး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ ကျင်ကိုင်ခြင်းအားကစားနှင့် ဆီမီးခွက်အကတို့သည် ထင်ရှားသည်။ === ရခိုင်အမျိုးသားသင်္ကေတ === ရခိုင်လူမျိုးများ လက်ခံသော အမျိုးသားသင်္ကေတ ၃ သင်္ကေတ ရှိသည်။ ထို့သင်္ကေတများမှ အောက်ပါအတိုင် ဖော်ပြထားသည်။ * နဝရူပ ဗျာလ သတ္တဝါ ၉ မျိုး၏ ရုပ်အဆင်းရှိသော ဒဏ္ဍာရီဆန်‌သော သတ္တဝါ ဖြစ်သည်။ ဗျာလသည် နဝရူပ ရုပ်တုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗျာလရုပ်တုများကို ဝေသာလီခေတ် သာသနိက အဆောက်အအုံများတွင် စတင်တွေ့ ရှိရသည်။<ref>https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%94%E1%80%9D%E1%80%9B%E1%80%B0%E1%80%95</ref> [[File:Bya La statue in Sittwe.jpg | thumb | နဝရူပ ဗျာလ စစ်တွေမြို့ ဗျူးပွိုင့်]] * ရခိုင်အမျိုးသားအလံတော် (ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော်) (ခ)အောက်အလံကို ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ အသုံပြုကြသည်။ အပေါ်ပိုင်းအဖြူရောင် အောက်ပိုင်း အနီရောင် အလယ်တွင် ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံအဖြူ‌ရောင်ကို အပြာရောင်ဝိုင်ထား သည်။ {{Infobox flag | Name = ရခိုင်ပြည်နယ်အလံတော် | Image = Flag of Rakhine.svg }} * ရခိုင်အမျိုးသား တံဆိပ် (ရခိုင်ပြည်နယ် တံဆိပ်)သည် ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါး၏ ပန်းဖက်ပုံ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်အမျိုးသားအလံတော် (ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ) အလယ်တွင်လည် တွေရသည်။<ref>https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA_%E1%80%90%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA_%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%B6</ref> [[File:Rakhinelogo.jpg|250px|thumb|ရခိုင်ပြည်နယ်တံဆိပ်]] === ဘာသာရေး === {{see also|ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ}} ရှေးဦးပိုင်းတွင် ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် [[ဟိန္ဒူဘာသာ|ဟိန္ဒူအယူဝါဒ]]ကိုလက်ခံကိုးကွယ်ကြပြီး နောက်ပိုင်းတွင်မူ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကိုးကွယ်သူများဖြစ်လာကြသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်ကတည်းက ဘာသာရေးကိုရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ ရခိုင်လူမျိုးတို့သည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကိုအများစုကိုးကွယ်ကြသည်။ ရခိုင်လူမျိုးသည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ပထမဦးဆုံးသော ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုးကွယ်သည့် လူမျိုး ဖြစ်ကြသည်။<ref>https://joshuaproject.net/people_groups/13207</ref> === ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === ယခင်က အိန္ဒိယတို့နှင့် ဆင်တူသော ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမျိုးရှိခဲ့သည်။ သို့သော် [[မြောက်ဦးနေပြည်တော်|မြောက်ဦးခေတ်]] ကုန်ဆုံးချိန်မှ စ၍ ရခိုင်တို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ၊ ယဉ်ကျေးမှုများ မှေးမှိန်လာပြီး [[ဗမာလူမျိုး]] တို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံများ လွှမ်းမိုး လာခဲ့သည်။ ယနေ့အချိန်အခါတွင် ရခိုင်အမျိုးသားများသည် ပုဝါစကို နဖူးတွင် စည်းနှောင်ထားပြီး ရင်ဖုံး တိုက်ပုံကို ရိုးရာပုဆိုးနှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် ဇာပုဝါကို ရင်စလွယ်သိုင်းပြီး ကော်လာမဲ့ ရင်စေ့လက်ရှည်အင်္ကျီကို လုံချည်နှင့် တွဲဖက်ဝတ်ဆင်သည်။ ၁၇ ရာစု ရခိုင်မင်းဆက်များ၏ ဗိသုကာ လက်ရာများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သော အဆောက်အဦးများကို [[မြောက်ဦးမြို့]]တွင်လေ့လာ နိုင်သည်။ ===အားကစား=== ရခိုင်ရိုးရာအားကစားမှ [[ကျင်]] ဖြစ်ပြီး နပန်းနှင်တူညီမှုရှိသည်။ ကျင် ဆိုသည်မှာ ကျား နှင့် ယင် ဆိုသော စကားနှစ်လုံး ပေါင်းစပ်ရာမှ ကျင်ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ [[ကျင်]] အားကစားမှ ဘီစီ ၆၀၀ ကျော်လောက်ခန့် တွင်အစောဆုံ တွေရှိရသည်။<ref>တောင်ကျောင်းဆရာတော်၏ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း</ref> === နေထိုင်မှုနှင့် လူမှုဘဝ === {{see also|အိမ်ကြီးရခိုင်}} ရှေးရခိုင်လူမျိုးများ အိမ်ကို ကြီးကျယ်စွာ တည်ဆောက်မှုကြောင့် အိမ်ကြီးရခိုင်ဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက အိမ်ကြီးများကို အိမ်ခွန်ကောက်ခဲ့ရာ နန်းတော်က ဆောက်ခွင့်ရမှ ဆောက်ရသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.mdn.gov.mm/my/aimkiirkhiung |access-date=24 September 2023 |archive-date=30 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230730061014/https://www.mdn.gov.mm/my/aimkiirkhiung }}</ref> {{seealso| ရခိုင်သမက်တက်}} ရခိုင်ရိုးရာ မင်္ဂလာဆောင်သည် သမီးရှင် (သတို့သမီး) နှင့် သမက်ရှင် (သတို့သား) လက်ထက်ထိမ်းမြားသောမင်္ဂလာဆောင်ပွဲကို ရခိုင်စကားတွင် “သမက်တက်ပွဲ” ဟုခေါ်သည်။ ယောက္ခမအိမ်သို့ သမက်ကိုတင်ပို့ရသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ လက်ထပ်ရန်သွားရသောကြောင့်လည်းကောင်း “သမက်တက်” ဟုခေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ [[မယိမ်တက်]]အခမ်းအနားသည် ရခိုင်ရိုးရာ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဓလေ့ထုံးတမ်း၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သံတွဲမြို့နယ်တွင် ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ပြုလုပ်ခဲသည်။ === ရိုးရာအစားအစာများ === # [[ရခိုင်မုန့်တီ]] # ငါးပိထောင်း # ခရမ်းသီးငါးခြောက်ချက် #ငရုပ်သီးကြိတ် #ပက်ကျိသုတ် #ပင်လယ်အစားအစာများ ==အနုပညာ ယဉ်ကျေးမှု== === တူရိယာ === တူရိယာပစ္စည်းတို့ကို ကြေး၊ ကြိုး၊ သရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ် ဟူ၍ တူရိယာပစ္စည်း အမျိုးအစားတို့ကို စာလုံးအတိုကောက်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ကြသည်။ ကြေး ဆိုသည်မှာ ကြေးဖြင့်ပြုလုပ်သော ကြေးစည်၊ မောင်း၊ ပတ္တလား၊ ခွက်ခွင်း၊ စည်းခတ် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ကြိုး ဆိုသည်မှာ ကြိုးကိုအသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ထားသော တယော၊ စောင်း၊ စောင်းကောက်၊ ဒူးလောင်း၊ မိကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သားရေ ဆိုသည်မှာ သားရေကို အသုံးချ၍ ပြုလုပ်ထားသော သားရေနှင့်ကြက်၍ တီးခတ်ရသော မြောက်စည်(ဗဟိုရ်စည်)၊ စည်ပန်းတောင်း၊ ခတ်စည်၊ စည်ရှည်၊ စည်အိုင့်(အိုးစည်)၊ ဒုပ္ပါ၊ ဒုံမင်း၊ ပတ်မ၊ တစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ နှစ်ဖက်ပိတ်စည်၊ သံလွင်စည်၊ စည်ပုတ်၊ စည်ကြီး(ရွန်းစည်)၊ မုရိုးစည်၊ စည်ဝန်း၊ တဘက်စည်၊ ပတ်သာ၊ ပန်းတျား စသည့် တူရိယာပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ လေ ဆိုသည်မှာ လေနှင့်မှုတ်ရသော တူရိယာပစ္စည်းများမှာ လက်တံတို၊ လက်တံရှည်၊ ကော၊ ညှင်း၊ ချည်ခေါင်း၊ခရာကောက်၊ ခရြွာမာ၊ ဖက်လိပ်၊ နှဲ၊ ခရုသင်းနှင့် ပလွေ(ပြွီ) အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။ လက်ခုပ် ဆိုသည်မှာ လက်ဖြင့် လက်ခုပ်တီးခြင်း၊ ဝါးလက်ခုပ်၊ သစ်လက်ခုပ်၊ လက်ကြားလက်ခုပ်၊ လက်ဖြောက်လက်ခုပ်၊ ကျောက်လက်ခုပ် စသည်တို့ဖြစ်သည်။ [[ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]]သည် ထင်ရှာသည့် ရခိုင်ရိုးရာတူရိယာ ပစ္စည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple |access-date=3 August 2023 |archive-date=3 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803152415/https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/saaseaangsaayaapnlngnesnny-rkhiungpii-khe-ple }}</ref> [[File:Rakhine drummers at Thingyan, New York City.jpg | thumb | အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူရောက်မြို့၌ ရခိုင်ရိုးရာသင်္ကြန်တွင် တွေရသည် ရခိုင်ရိုးရာစည်တော်]] === ရခိုင်ရိုးရာအကများ === # ဗုဒ္ဓပူဇနိယအက ([[ဆီမီးခွက်အက]]) # ငစွေအက # သျှင်ဒိုင်အက # ပိုးဝါမင်းသမီးအက # ယိမ်းအက # ရထားပန်းယိုင်အက # ပင့်ကူအက == ရခိုင်ခေတ်များ == * [[ပထမဓညဝတီခေတ်|ပထမဓညဝတီခေတ်]] သက္ကရာဇ် ၃၃၂၅ မှ ၁၅၀၇ BC အထိ၊ * [[ဒုတိယဓညဝတီခေတ်]] သက္ကရာဇ် ၁၅၀၇ မှ ၅၈၀ BC အထိ၊ * [[တတိယဓညဝတီခေတ်]] သက္ကရာဇ် ၅၈၀ မှ ၃၂၇ BC အထိ၊ * [[ဝေသာလီခေတ်]] သက္ကရာဇ် ၃၂၇ မှ ၈၁၈ AD အထိ၊ * [[လေးမြို့ခေတ်]] သက္ကရာဇ် ၈၁၈ မှ ၁၄၀၆ AD အထိ၊<ref>ရခိုင် ရာဇဝင်ဟောင်း</ref> * [[မြောက်ဦးနေပြည်တော်|မြောက်ဦးခေတ်]] သက္ကရာဇ် ၁၄၂၉ မှ ၁၇၈၅ AD အထိ၊<ref>တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ ရခိုင် ၁၉၇၆ စာမျက်နှာ ၁၄၁-၁၄၇</ref><ref>ရခိုင် ရာဇဝင်ဟောင်း</ref> == ရခိုင်(၇)မျိုး == # [[ရခိုင်]] # [[ကမန်လူမျိုး|ကမန်]] #[[ခမီလူမျိုး|ခမီ]] # [[ဒိုင်းနက်လူမျိုး|ဒိုင်းနက်]] # [[မရမာကြီး လူမျိုး|မရမာကြီး]] #[[မြိုလူမျိုး]] # [[သက်လူမျိုး|သက်]]<ref name="pyithu"/> == ထပ်မံကြည့်ရှုစရာ == [[ရခိုင်မင်းဆက်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]<br /> [[ရခိုင်ပြည်နယ်အလံ]] ==ထင်ရှားသော ရခိုင်လူမျိုးများ== {{columns-list|width=30em| {{See also|ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ}} * ဆရာတော် [[ဦးဥတ္တမ]] * ဗိုလ်ချုပ်[[ထွန်းမြတ်နိုင်]] - ရက္ခိုင့်တပ်တော်စစ်ဦးစီးချုပ် * ဒုဗိုလ်ချုပ်[[ညိုထွန်းအောင်]] – ရက္ခိုင့်တပ်တော် ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ် * [[ဦးသာထွန်း၊ ဦး|ဦးဦးသာထွန်း]] - ရခိုင်-မြန်မာ ပဏ္ဍိတ် သမိုင်းပညာရှင် <ref>[http://alpbranchmalaysia.blogspot.com/2011/05/blog-post_4191.html Blogger<!-- Bot generated title -->]</ref> *[[မေအောင်၊ ဦး (စွယ်စုံပညာရှင်)|ဦးမေအောင်]] - ကိုလိုနီခေတ်ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး *[[ရဲကျော်သူ|ဦးရဲကျော်သူ]] - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ပထမဆုံးစတင်ခဲ့သူ ကိုလိုနီခေတ်သူဋ္ဌေးကြီး *[[ရွှေဇံအောင်၊ ဦး|ဆရာကြီး ဦးရွေဇံအောင်]] - ပထမဆုံး ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသူ *[[စံရွှေ၊ ဦး|ဦးစံရွှေ]] - သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးဆရာကြီး *[[အောင်ဇံဝေ၊ ဦး|ဦးအောင်ဇံဝေ]] - ၁၉၄၇ ခုနှစ် ပင်လုံညီလာခံ ဖြစ်မြောက်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ရ ဝန်ကြီး * [[ချန်ထွန်း၊ ဦး(ရခိုင်)|ဦးချန်ထွန်း]] - ဥပဒေပါရဂူ * [[အေးမောင် (လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်)|ဒေါက်တာအေးမောင်]] - [[ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ]] လွတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် * [[ဦးအေးသာအောင်]] - [[ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်]] ဒုဥက္ကဋ္ဌ * [[အေးကျော် (သမိုင်းပညာရှင်)|ဒေါက်တာ အေးကျော်]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[မင်းထီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းစောမွန်]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[မင်းရာဇာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မင်းဗာကြီး]] - [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] * [[မဟာသမ္မတ]] - နောက်ဆုံး [[ရခိုင်မင်းဆက်|ရခိုင်ဘုရင်]] *[[ဒေါက်တာအေးချမ်း|ဒေါက်တာအေးချမ်း]] - သမိုင်းပညာရှင် * [[ကိုင်ဇာ]] - အဆိုတော် *[[Adjustor]] - အဆိုတော် * [[နေထက်လင်း]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် *[[ဖော်ကာ]] - အဆိုတော် * [[နေတိုး]] - (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်) * [[အောင်လွင်]] - ရုပ်ရုင်သရုပ်ဆောင်၊ ဒါရိုက်တာ * [[ရတနာမိုင်]] - အဆိုတော် * [[ခြူးလေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[ဇွန်သံစဉ်]] - Miss Myanmar ပြိုင်ပွဲဝင် * [[ညီမင်းခိုင်]] - အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာ * [[မင်းသွေး]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * [[သားငယ်]] - Myanmar Idol သရုပ်ဆောင် * [[ခန့်စည်သူ]] - ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် * ဦး[[ဖေမြင့်]] - စာရေးဆရာ၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး * ဦး[[ညီပု (ဝန်ကြီးချုပ်)|ညီပု]] - ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် *[[ခိုင်ရာဇာ]] - ရခိုင်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် == ကိုးကား == {{Reflist| <ref>ရခိုင်ရာဇဝင် ။ အောင်သာဦး</ref> <ref>စန္ဒမာလာလင်္ကာရ။ ရခိုင်ရာဇဝင်သစ် ရခိုင်သမိုင်း၊ ၁၅၊ ၁၈ ရာစု</ref> <ref>အရှေ့တောင်အာရှရာဇဝင်၊ ဟော-၁၉၅၅</ref> <ref>မြန်မာရာဇဝင် (ဟာဗေး ၁၉၂၅)</ref> <ref>မိတ်ဆိနာ-ခေတ်ဦး ဖုနန်-ဖန်-ပျူ နှင့် ရခိုင် ယိုးဒယားသင်း ဂျာနယ်။</ref> <ref>[http://www.arakanmusic.com/UNI/message.asp?id3=817 ရခိုင်ဂီတ ဒေါ့ကွန် ]</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်လူမျိုးစု|*]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်]] 53ekuu5xo5ddm57dd7f26ev06cbsju8 0 4802 1034556 948262 2026-05-29T13:39:49Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အာရှတိုက်နှင့်ဆက်နွယ်သော စာရင်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034556 wikitext text/x-wiki ၂၀၁၀-[[လျူရှောင်ဘို]] ([[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]) ၂၀ဝ၆-မိုဟာမက်ယူနွတ် ([[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]) Muhammad Yunus, Bangladesh ၂၀ဝ၃-ရှီရင်အီဘာဒီ (အီရန်) Shirin Ebadi , Iran ၂၀ဝ၀-ကင်ဒေးဂျုံ ([[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံ]]) Kim Dae Jung , South Korea ၁၉၉၆-ကာလော့စ် ဖီလီပီ ဇမ်မီနစ်ဘဲလို Carlos Filipe Ximenes Belo နှင့် [[ဟိုဆေး ရာမို့စ်ဟောတာ]] ([[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ]]) José Ramos-Horta, East Timor ၁၉၉၄-ယာစာအာရာဖတ် Yasser Arafat, ရှီမွန်ပဲရက် Shimon Peres, ရစ်ဇတ်ခ်ရာဘင် Yitzhak Rabin (ပါလက်စတိုင်းနှင့်အစ္စရေး) Palestinian Authority , Israel ၁၉၉၁-[[အောင်ဆန်းစုကြည်]] ([[မြန်မာနိုင်ငံ]]) Aung San Suu Kyi ,Myanmar ၁၉၈၉-[[တင်းဇင်းဂျရတ်စို]]၊ ၁၄-ဆက်မြောက် [[ဒလိုင်းလားမား(တိဘက်)]]Tenzin Gyatso, the 14th Dalai Lama Tibet ၁၉၇၉-[[မာသာ ထရီဆာ]] (အယ်ဘေးနီးယား-[[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]) Mother Teresa, Albania, India ၁၉၇၈-မိုဟာမက် အန်ဝါအယ်လ်ဆာဒတ် Mohamed Anwar Al-Sadat, မီနာကမ်ဘီဂင် Menachem Begin (အီဂျစ်နှင့်အစ္စရေး) Egypt and Israel ၁၉၇၄-အီစာကူဆာတို ([[ဂျပန်နိုင်ငံ]]) Eisaku Sato , Japan, ၁၉၇၃-လီဒတ်သို ([[ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ]]) LeDuc Tho ,Vietnam. == ကျမ်းကိုး == သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်၊ ၂၀ဝ၇။ [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်နှင့်ဆက်နွယ်သော စာရင်းများ]] [[Category:နိုဘယ်]] m80wesvjb0t4tijz79cty8tz7rwkc9e 0 5416 1034576 1030749 2026-05-29T16:00:13Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034576 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် | native_name = စကခ(၁) | image = Shoulder sleeve insignia of Northern East Command of Myanmar Army.svg | image_size = 216px | caption = အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တံဆိပ် | country = {{Flag|Myanmar}} | branch = {{Army|Myanmar}} | type = [[စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊<br>ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊<br>အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊<br>ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊<br>စစ်ကစားခြင်း | commander1 = ဗိုလ်မှူးကြီး ထိန်လင်းနောင် | commander1_label = စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး | size = တပ်မ | identification_symbol = [[Image:Mm-north-eastern-rmc.svg|border|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော် }} '''အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''စကခ(၁)''') သည် [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[ရှမ်းပြည်နယ်]](မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "[[စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ '''တပ်မ'''များ နှင့် '''စကခ'''များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း) | ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးကြီးထိန်လင်း‌‌နောင်' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == {{Empty section}} == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - === အမှတ်(၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ<ref>{{Cite web |url=https://mandalayfreepress.com/news/5730 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=11 May 2024 |archive-date=11 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240511073239/https://mandalayfreepress.com/news/5730 |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |title=(၄)ရက်တာ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က (၆၃)ဦးသေဆုံးခဲ့တယ်လို့ MOD ထုတ်ပြန် |url=https://eraseye.com/2023/03/17128/ |access-date=2026-03-25 |website=eraseye.com}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://progressivevoicemyanmar.org/wp-content/uploads/2016/06/Trained-to-Torture-Burmese-for-Web.pdf |access-date=11 May 2024 |archive-date=10 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240510111808/https://progressivevoicemyanmar.org/wp-content/uploads/2016/06/Trained-to-Torture-Burmese-for-Web.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |date=2013-09-03 |title=TNLA ပလောင်တပ်ဖွဲ့နဲ့ မြန်မာစစ်တပ်ကြား တိုက်ပွဲဖြစ် |url=https://burmese.voanews.com/a/palaung-battle/1742386.html |access-date=2026-03-25 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> === {{Expand section}} # ခလရ(၂၃) - [[သီပေါမြို့]] # ခလရ(၂၄၃) - [[နမ့်လန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နမ့်လန်]] # ခမရ(၁၁၄) - [[နောင်ချိုမြို့]] # ခမရ(၁၁၅) - [[နောင်ချိုမြို့]] # [[ခမရ (၅၀၁)]] - [[ကျောက်မဲမြို့]] # [[ခမရ (၅၀၂)]] - [[ကျောက်မဲမြို့]] # ခမရ (၅၀၃) - [[သီပေါမြို့]] # ခမရ (၅၀၄) - [[သီပေါမြို့]] # ခမရ (၅၀၅) - [[နမ့်လန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နမ့်လန်]] # ခမရ (၅၀၆) - [[နမ့်လန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နမ့်လန်]] == စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Empty section}} == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ]] {{DEFAULTSORT:စကခ(၀၁)}} k3foe07tnlrqfq6zbr6coovvwvd57gw 0 7395 1034664 1025098 2026-05-30T09:05:25Z Mgkaungmyatlwin 128048 1034664 wikitext text/x-wiki {{Pp-semi-indef}} {{Infobox အစိုးရအဖွဲ့အစည်း |agency_name = မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ |type = ရဲတပ်ဖွဲ့ |seal = Badge of the Myanmar Police Force.svg |seal_width = 150 |seal_caption = မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် |picture = Flag of the Myanmar Police Force.svg{{!}}border |picture_width = 200 |picture_caption = မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ အလံတော် |formed = {{start date and age|1964|10|1}} |preceding1 = ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ |preceding2 = |dissolved = |superseding = |jurisdiction = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}နိုင်ငံ |headquarters = ရဲချုပ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] |latd= |latm= |lats= |latNS= |longd= |longm= |longs= |longEW= |region_code = |coordinates = |employees = ၉၃,၀၀၀ |budget = |minister1_name = |minister1_pfo = |deputyminister1_name = |deputyminister1_pfo = |deputyminister2_name = |deputyminister2_pfo = <!-- (etc.) --> |chief1_name = ဗိုလ်ချုပ် စိုးလှိုင် |chief1_position = ရဲချုပ် |chief2_name = ရဲဗိုလ်ချုပ် ဝင်းဗိုလ် |chief2_position = ဒုတိယရဲချုပ်(၁) |chief3_name = ရဲဗိုလ်ချုပ် မျိုးမင်းထိုက် |chief3_position = ဒုတိယရဲချုပ်(၂) <!-- (etc.) --> |agency_type =တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အဖွဲ့အစည်း |parent_department = |parent_agency = [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]] |website = {{url|https://policeforce.gov.mm/}} |footnotes = |map = |map_width = |map_caption = |name=မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ |logo=Myanmar Police Emblem.svg |logo_caption=အမှတ်တံဆိပ် |logo_size=150 |motto = ကူညီပါရစေ }} '''မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့''' ([[အင်္ဂလိပ်]] : Myanmar Police Force; အတိုကောက် '''MPF''') ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]လက်အောက်တွင် ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်သော အဖွဲ့တစ်ခုအနေဖြင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ [[တပ်မတော်]]၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယူနီဖောင်းမှာ ယခင်က ကာကီရောင်ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၄ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ရက်နေ့မှစ၍ နက်ပြာရောင်သို့ ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဗြိတိသျှတို့သည် ၁၈၈၇ အောက်တိုဘာလ ၂၈ တွင် ကျေးရွာအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ကျေးရွာပုလိပ်အဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ တွင် ရန်ကုန်ပုလိပ်အက်ဥပဒေကိုပြဋ္ဌာန်းပြီး ရန်ကုန်ပုလိပ်အဖွဲ့ (Rangoon City Police)ကိုခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ပုလိပ်အဖွဲ့ ၊ မြို့ပြပုလိပ်အဖွဲ့၊ ရန်ကုန်မြို့တော်ပုလိပ်အဖွဲ့တို့ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၁၉၃၇ တွင် Home Rule(ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး)ကာလတွင် ပုလိပ်အဖွဲ့ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပုလိပ်မင်းကြီးတစ်ဦးမှအုပ်ချုပ်သော သာမန်ပုလိပ်နှင့် စစ်ဘက်အရာရှိကြီးတစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်သော စစ်ပုလိပ် ဟူ၍၂မျိုး ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း လက်နက်ကိုင်ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့များအား ပြည်ထောင်စုစစ်ရဲတပ်(Union Military Police - UMP) အဖြစ်ပေါင်းစည်းဖွဲ့ခဲ့သည်။ တပ်ရင်းပေါင်း ၂၁ရင်းရှိပြီး နယ်ခြားစောင့်နှင့် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးတပ် ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာရဲတပ်ဖွဲ့(အင်တာပိုလ်)သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ဧပြီလ ၁၇က်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုစစ်ရဲကို ပြည်စောင့်ရဲ (Union Constabulary)ဟု ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ အောက်တိုဘာ ၁ တွင် ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့(People's Police Force) အမည်ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်းပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ # ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ် # ပြည်နယ်/တိုင်း ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့များ # ခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့များ # ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်းများနှင့် ကင်းစခန်းများ # အထူးသတင်းထောက်လှမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ခွဲ(သတင်းတပ်ဖွဲ့) # မှုခင်းစုံစမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ခွဲ(မှုခင်းတပ်ဖွဲ့) # မီးရထား ရဲတပ်ဖွဲ့(ရထားတပ်ဖွဲ့) # အထူးတပ်ဖွဲ့များ # သက်သာ တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]]မှ အမိန့်အမှတ် ၁/၉၅ ကိုထုတ်ပြန်ကာ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ (Myanmar Police Force) ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလ ၁ရက်နေ့ကို [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့နေ့]]ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ==ရာထူးအဆင့်များ== {{main|မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင်တံဆိပ်များ}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရာထူးအလိုက် အဆင့်များဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးရာထူးမှာ ရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး (Police General)ဖြစ်သည်။ ===ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ=== {| class="wikitable" 1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:75%; margin: 0px 12px 12px 0px;" |- bgcolor="#CCCCCC" |- align="center" ! မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ | |[[ File:Police General Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Lt General Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Major General Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Brigadier General Insignia.png|203x203px]] |[[File:Colonel Insignia MM.png|centre|85px]] |[[File:Lt Colonel Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Major Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Captain Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Lieutenant Insignia.png|centre|85px]] |[[File:2nd Lieutenant Insignia.png|centre|85px]] |[[File:Cadet Insignia.png|centre|85px]] |- |- ! မြန်မာအခေါ်အဝေါ် | | style="text-align:center;"| ရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး | style="text-align:center;"| ဒုတိယ ရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး | style="text-align:center;"| ရဲဗိုလ်ချုပ် | style="text-align:center;"| ရဲမှူးချုပ် | style="text-align:center;"| ရဲမှူးကြီး | style="text-align:center;"| ဒုရဲမှူးကြီး | style="text-align:center;"| ရဲမှူး | style="text-align:center;"| ဒုရဲမှူး | style="text-align:center;"| ရဲအုပ် | style="text-align:center;"| ဒုရဲအုပ် | style="text-align:center;"| ရဲအရာရှိလောင်း |- align="center" ! အနောက်တိုင်း အခေါ်အဝေါ် | ||Commissioner General||Deputy Commissioner General||Commissioner||Deputy Commissioner||Senior Superintendent |Superintendent First Class endent |Superintendent||Senior Inspector||Inspector||Sub-inspector||Officer Cadet |- |- align="center" !NATO ကုဒ်||OF-10||OF-9||OF-8||OF-7||OF-6||OF-5||OF-4||OF-3||OF-2||colspan=2|OF-1||OF(D) |- |- bgcolor="#CCCCCC" |- |} ===ပြန်တမ်းဝင်မဟုတ်သောအရာရှိများ=== အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဒုရဲတပ်ကြပ်၊ ရဲတပ်ကြပ် နှင့် ရဲတပ်ကြပ်ကြီး ရာထူးတို့မှာ [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]]၏ ဒုတပ်ကြပ်၊တပ်ကြပ် နှင့် တပ်ကြပ်ကြီး တို့တွင် သုံးသော အနီရောင် ဘောင်ခတ်ထားသည့် အနက်‌ရောင် အရစ်များ ဖြစ်သည်။ လက်တွေ့တွင် ရဲများက အဖြူရောင်ဘောင်ခတ်ထားသည့် အပြာရောင် အရစ် များကို အသုံးပြုကြသည်။ {| class="wikitable" 1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:75%; margin: 0px 12px 12px 0px;" |- bgcolor="#CCCCCC" | |- align="center" !မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ |[[File:Police OR-9.svg|80px]] |[[File:Police OR-8.svg|50px]] |[[File:Burma-army-OR-5.svg|50px]] |[[File:Burma-army-OR-4.svg|50px]] |[[File:Burma-army-OR-3.svg|50px]] | |- align="center" ! မြန်မာအခေါ်အဝေါ် | ရဲအရာခံဗိုလ် -ပထမတန်း | ရဲအရာခံဗိုလ် -ဒုတိယတန်း | ရဲတပ်ကြပ်ကြီး | ရဲတပ်ကြပ် | ဒုရဲတပ်ကြပ် |ရဲတပ်သား |- |- align = center !အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ် | Senior Stationary Sergeant |Stationary Sergeant |Sergeant||Senior Constable |Constable First Class |Constable |- bgcolor="#CCCCCC" |- |} ==ဖွဲ့စည်းပုံ== [[File:Orgamization Chart1.jpg|thumb|200px|ရဲတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ]] မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်တွင် ရဲချုပ် ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီးက ဦးဆောင်ပြီး ဒုတိယရဲချုပ် ရဲဗိုလ်ချုပ် ၁ နှင့် ၂ တို့ ထားရှိသည်။ ဦး/ရေး/ထောက် ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအား ရဲမှူးချုပ်အဆင့်များက တာဝန်ယူကြီးကြပ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့တစ်ခုလုံးအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲထိန်းချုပ်သည်။ ဦးစီးဌာနကြီးများတွင် ရဲမှူးချုပ် တစ်ဦးစီမှ ဦးစီး၍ နိုင်ငံအတွင်းလုံခြုံရေး၊ ထောက်လှမ်းရေး၊ မှုခင်းများ၊ သင်တန်းများ၊ ဖွဲ့စည်းမှု၊ ကြီးကြပ်ကန့်သတ်ပစ္စည်း များ ထုတ်ပေးအပ်နှံခြင်း၊ စစ်ဆေးရေးနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးများကို ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်သည်။ ရဲရာထူးခန့်ချုပ်သည် ရဲအရာရှိများ၏ ရာထူးတိုးခြင်း၊ ပြောင်းရွှေ့နေရာချထားခြင်းများဆောင်ရွက်သည်။ ရေးဌာနတွင် ရဲမှူးချုပ်တစ်ဦးမှကွပ်ကဲပြီး အခြားအဆင့်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ရာထူးခန့်ထားရေး၊ ပြောင်းရွှေ့နေရာချထားရေး၊ ရဲစည်းကမ်း၊ လစာစရိတ်၊ သက်သာချောင်ချိမှုနှင့် အငြိမ်းစားခံစားခွင့်များ ဆောင်ရွက်သည်။ ထောက်ဌာနတွင် ရဲမှူးချုပ် တစ်ဦးမှကွပ်ကဲပြီး ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး၊ ပြင်ဆင်ရေး၊ ဝယ်ယူဖြည့်တင်းရေး၊ ဘဏ္ဍာရေးများဆောင်ရွက်သည်။ ဓာတုဗေဒစစ်ဆေးရေးဌာနကို ညွှန်ကြားရေးမှူးအဆင့်မှ ကြီးကြပ် ကွပ်ကဲ၍ အစွန်းအထင်း/ အဆိပ်အတောက် ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးပေးခြင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့် အထွေထွေ ဓာတ်ခွဲစစ်ဆေးပေးခြင်းများ ဆောင်ရွက်သည်။ == ရဲတပ်ဖွဲ့ အကြီးအမှူးများ == ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဗြိတိသျှကိုလိုနီ၏ ရဲလုပ်ငန်းစနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ဗမာရဲအဖြစ် သိခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ၁၈၈၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ကျေးရွာအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ကျေးရွာပုလိပ်အဖွဲ့ကို စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ထိုခေတ်ကာလမှစ၍ ယနေ့ခေတ်အထိ ခေတ်အဆက်ဆက် အကြီးအကဲများအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ကြသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://policeforce.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=175&Itemid=868|title=မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ရဲချုပ်များ အမည်စာရင်း|work=Myanmar Police Force|access-date=9 April 2024|archive-date=9 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409085608/https://policeforce.gov.mm/index.php?option=com_content&view=article&id=175&Itemid=868}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |အမည် ! rowspan="2" |ရာထူး ! rowspan="2" |တာဝန် ! rowspan="2" |ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! colspan="2" |ကာလ |- !မှ !ထိ |- |၁ |ဟယ်မီလ်တန် |ဒုဗိုလ်မှူးကြီး |rowspan="14"|လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရဲလုပ်ငန်း၊ပုလိပ် အကြီးအကဲများ (ယနေ့ခေတ် ရဲချုပ် တာဝန်နှင့် အဆင့်တူသည်) | |၁၈၇၄ |၁၈၇၄ |- |၂ |သောမတ်စ်လောင်းဒတ် |ဗိုလ်မှူးကြီး | |၂ ဇူလိုင် ၁၈၇၅ |၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၈၅ |- |၃ |ဘက်ဒွတ်စတက်မင်း |ဗိုလ်ချုပ် | |၂၂ မေ ၁၈၈၇ | ၃၁ မတ် ၁၈၉၁ |- |၄ |ဘော်လမွန်ချားလ်စ်ပရက်စရင်ပီလေး |ဗိုလ်မှူး | |၁ မတ် ၁၈၉၁ |၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၀၄ |- |၅ |ဟင်နရီပါကင်း |ဒု ဗိုလ်မှူးကြီး | |၁၇ ဧပြီ ၁၉ဝဝ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၁၃ |- |၆ |ဟားဘတ်ဒီဗွီဇောက် |ဒုဗိုလ်မှူးကြီး | |၁၀ မတ် ၁၉၁၃ |၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၁၃ |- |၇ |အက်ဒွတ်ချီစတော လေးရှင်းတဲဝပ် | | |၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၉ |၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၁ |- |၈ |ရိုးဒါရစ်ဝီလီယံမက်ဒေါနယ် |ဒုဗိုလ်မှူးကြီး | |၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၂၁ |၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၂၈ |- |၉ |စီးရီးလ်ဒီဟောင်ဖို့ဝယ်လ်ဘုန်း |ဗိုလ်မှူး | |၂၈ မတ် ၁၉၂၈ |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၇ |- |၁၀ |ရပ်ဖ်ကလဲရင့်ဟောရစ် | | |၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၇ |၁၁ ဇွန် ၁၉၃၉ |- |၁၁ |ရစ်ချဒ်ဂေါဒန်ဆေ့ဂါတ်ပရက်စတော့ | | |၂၅ မေ ၁၉၄၂ |၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၅ |- |၁၂ |ဂျော့ချက်တဲလ် | | |၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၅ |၁၇ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၆ |- |၁၃ |ဦးဘမောင် | | |၁၈ မတ် ၁၉၄၇ |၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ |- |၁၄ |ဦးထွန်းလှအောင် | | |၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ |၁၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၈ |- |၁၅ |ဦးဘမောင် (၁) | |rowspan="15"|ရဲချုပ် | |၁၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၄၈ |၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁ |- |၁၆ |မစ္စတာ ဂျီကလစ် | | |၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၁ |၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၄ |- |၁၇ |ဦးဘမောင် (၅) | | |၁၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၄ |၃၀ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၇ |- |၁၈ |ဦးဘို | | |၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၇ |၁ မတ် ၁၉၆၂ |- |၁၉ |သန်းစိန် |ဗိုလ်မှူးကြီး | |၁၂ မတ် ၁၉၆၂ | - |- |၂၀ |အုန်းဖေ |ဗိုလ်မှူးကြီး | | - | - |- |၂၁ |ဦးသန်း | | | - | - |- |၂၂ |အုန်းကြည် |ဗိုလ်မှူးကြီး | | - | - |- |၂၃ |ရွှေသန်း |ဗိုလ်မှူးကြီး | |၂၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၅ |၄ ဩဂုတ် ၁၉၇၈ |- |၂၄ |ဦးသိမ်းအောင် | | |၅ ဩဂုတ် ၁၉၇၈ |၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၈ |- |၂၅ |ဦးထင်ကျော် | | |၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ |၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ |- |၂၆ |သူရဖေအောင် |ဗိုလ်မှူးကြီး |လ ၁၅၁၉ |၁၈ မတ် ၁၉၈၉ |၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၀ |- |၂၇ |စံသိန်း |ဗိုလ်မှူးကြီး |လ ၁၅၃၀ |၃၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၀ |၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅ |- |၂၈ |စိုးဝင်း |ဗိုလ်မှူးကြီး |လ ၁၅၇၈ |၂၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅ |၂ မေ ၂၀၀၂ |- |၂၉ |[[ခင်ရီ]] |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ကြည်း ၁၃၉၀၁ |၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၂ |၂၉ မတ် ၂၀၁၁ |- |၃၀ |ကျော်ကျော်ထွန်း <ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-6637.html|title=ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ကျော်ထွန်းကို ရဲချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်|work=BNI|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၁ ဧပြီ ၂၀၁၁ }}</ref> |ဗိုလ်မှူးချုပ် |ရဲချုပ် (ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး-ပူးတွဲ တာဝန်) |ကြည်း ၁၆၇၃၈ (လ ၁၈၅၉ ) |၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |- |၃၁ |ဇော်ဝင်း |ရဲချုပ် |ရဲချုပ် |ရဲ ၁၆၆၅ |၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၃ |၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇ |- |၃၂ |အောင်ဝင်းဦး |ရဲမှူးချုပ် |ခေတ္တ ရဲချုပ် |ရဲ ၁၈၀၃ |၁ မေ ၂၀၁၇ |၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ |- |၃၃ |အောင်ဝင်းဦး |ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး |ရဲချုပ် |ရဲ ၁၈၀၃ |၂၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ |၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |- |၃၄ |[[သန်းလှိုင်]] <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2022/05/04/251681.html|title=ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းလှိုင် ဘာတာဝန်ဆက်ယူမလဲ|work=RFA Burmese|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၄ မေ ၂၀၂၂ }}</ref> |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး |ရဲချုပ် (ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး-ပူးတွဲ တာဝန်) |ကြည်း ၂၀၇၀၁ |၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |၂ မေ ၂၀၂၂ |- |၃၅ |[[ဇင်မင်းထက်]] <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/biulkhupjngmngthkaaa-pnnythairewnkiitthaan-duttiywnkiiaphc-khnappii-raikhupttaawnkiu|title=ဗိုလ်ချုပ်ဇင်မင်းထက်အား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး ရဲချုပ်တာဝန်ကို ပူးတွဲတာဝန်ပေး|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၃ မေ ၂၀၂၂|archive-date=9 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240409085607/https://www.mdn.gov.mm/my/biulkhupjngmngthkaaa-pnnythairewnkiitthaan-duttiywnkiiaphc-khnappii-raikhupttaawnkiu}}</ref> |ဗိုလ်ချုပ် |ရဲချုပ် (ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး-ပူးတွဲ တာဝန်) |ကြည်း ၂၂၆၀၁ |၂ မေ ၂၀၂၂ |၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |- |၃၆ |[[နီလင်းအောင်]] <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/junta-chang-police-chief-07222023071628.html|title=စစ်ကောင်စီက ရဲချုပ်နေရာ အပြောင်းအလဲလုပ်|work=RFA Burmese|access-date=၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၄|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ }}</ref> |ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး |ရဲချုပ် (ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး-ပူးတွဲ တာဝန်) | |၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ |၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/59790|title=စစ်ဘက်မူလတာဝန်ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခြင်း|work=MOI Myanmar|access-date= ၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date= ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ }}</ref> |- |၃၇ |ဝင်းဇော်မိုး |ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/60044|title=ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ ရဲချုပ် ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး ဒုတိယရဲအုပ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁၁၇/၂၀၂၃) သင်တန်းဆင်းပွဲ အခမ်းအနားတက်ရောက်|work=MOI Myanmar|access-date=၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၄|date=၉ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ }}</ref> |ရဲချုပ် |ကြည်း ၂၅၀၈၂(ယခင် [[အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] ဒုတိုင်းမှူး နှင့် ဒုတိယရဲချုပ်(၁)) ရဲ ၈၆၉၄ |၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/index.php/book/2853|title=ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၆၃၃/၂၀၂၄|work=၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၇)၊ အမှတ် (၃၈) ပြန်တမ်းစာစောင်|access-date=၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄|date=၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ }}</ref> |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |- |၃၈ |စိုးလှိုင် |ဗိုလ်ချုပ် |ရဲချုပ် |ယခင် [[အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့|ကစထ-၄ မှူး]] |၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ ရဲချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81650 |access-date=2026-04-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> |''လက်ရှိ'' |} ==ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီးရဲတပ်ဖွဲ့များ== တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့ ၁၅ခု ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်နယ်မြေ အပိုင်းအခြားမှာ နယ်ဘက် အုပ်ချုပ်ရေးအတိုင်းဖြစ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်နှင့် တွဲဖက်တိုင်း ဒေသကြီး/ ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့များမှာ အဆင့်အတန်း တူညီမှုရှိကာ ၎င်းတို့တွင် အောက်ပါအတိုင်း တပ်ဖွဲ့ရုံးများနှင့် ရဲစခန်းများပါဝင်သည်။ *တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး။ *ခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး။ *မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး။ *ရဲစခန်းများ။ နယ်မြေဒေသလူဦးရေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုတို့အပေါ် မူတည်လျက် ခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့ များကို နှစ်ပိုင်းခွဲခြား သတ်မှတ်ထားသည်။ '''က''' အဆင့်နှင့် '''ခ''' အဆင့် ခရိုင်ရဲတပ်ဖွဲ့များဟု သတ်မှတ်၍ ဒုတိယရဲမှူးကြီးအဆင့်ရှိ အရာရှိကြီးများမှ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည်။ မြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးများမှာ ရဲမှူးအဆင့်ဖြစ်ပြီး ရဲစခန်းမှူးများကိုမူ ဒုရဲမှူးအဆင့် သတ်မှတ်ထားရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://myanmarpoliceforce.org/index.php?option=com_content&view=article&id=170&Itemid=480|title=ရဲတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ|publisher=မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့|accessdate=၂၀၁၄-၁၁-၁၃|archivedate=5 November 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141105135353/http://myanmarpoliceforce.org/index.php?option=com_content&view=article&id=170&Itemid=480}}</ref> ==ဖွဲ့စည်းပုံ== (က) ရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်၊ (ခ) နယ်ခြားစောင့်ရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့၊ (ဂ) လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့၊ (ဃ) တိုင်းဒေသကြီးရဲတပ်ဖွဲ့၊ ပြည်နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်ရဲတပ်ဖွဲ့၊ (င) သီးခြားလုပ်ငန်းတာဝန်ဆောင်ရွက်ရန် ဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့များ- (၁) မှုခင်းရဲတပ်ဖွဲ့ (၂) သတင်းရဲတပ်ဖွဲ့ (၃) မူးယစ်ဆေးဝါးတားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့ (၄) လူကုန်ကူးမှုတားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့ (၅) ရေကြောင်းရဲတပ်ဖွဲ့ (၆) လေကြောင်းရဲတပ်ဖွဲ့ (၇) ရထားရဲတပ်ဖွဲ့ (၈) ငွေကြေးဆိုင်ရာမှုခင်းတားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့ (၉) ယာဉ်ထိန်းရဲတပ်ဖွဲ့ (၁၀) ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းလုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ (၁၁) အမြန်လမ်းမကြီးရဲတပ်ဖွဲ့ (၁၂) ရေနံမြေလုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ (၁၃) သစ်တောလုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ (၁၄) စည်ပင်သာယာရဲတပ်ဖွဲ့(နေပြည်တော်) (၁၅) စည်ပင်သာယာရဲတပ်ဖွဲ့(ရန်ကုန်) (၁၆) စည်ပင်သာယာရဲတပ်ဖွဲ(မန္တလေး) (စ) ရဲလေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ။<ref>{{cite web|url=https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=FBB9319792AC28D62E3CD9A66B6B2D5C?lawordSn=17675|title=မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ် https://www.mlis.gov.mm မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဥပဒေ}}</ref> == အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဌာနများ == *ရဲဦးစီးဌာန *ရဲရေးဌာန *ရဲထောက်ဌာန *ရဲရာထူးခန့်ဌာန *နိုင်ငံဖြတ်ကျော်မှုခင်းဌာနကြီး *ရဲလေ့ကျင့်ရေးဌာနကြီး *ဆက်သွယ်ရေးနှင့်သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာဌာန *ဓာတုဗေဒစစ်ဆေးရေးဌာန *လုံခြုံရေးရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ *နယ်ခြားစောင့်ရဲကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့ *မှုခင်းရဲတပ်ဖွဲ့ *[[သတင်းတပ်ဖွဲ့|သတင်းရဲတပ်ဖွဲ့]] *လူကုန်ကူးမှုတားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့ *ငွေကြေးဆိုင်ရာစုံစမ်းထောက်လှမ်းရေးတပ်ဖွဲ့ *မူးယစ်ဆေးဝါးတားဆီးနှိမ်နင်းရေးရဲတပ်ဖွဲ့ *ရထားရဲတပ်ဖွဲ့ *ရေကြောင်းရဲတပ်ဖွဲ့ *လေကြောင်းရဲတပ်ဖွဲ့ *ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းလုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ *စည်ပင်သာယာရေးရဲတပ်ဖွဲ့ *ယာဉ်ထိန်းရဲတပ်ဖွဲ့ *အမြန်လမ်းမကြီးရဲတပ်ဖွဲ့ *ရေနံမြေလုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ *သစ်တောလုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ ===လုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲများ=== လုံခြုံရေးရဲတပ်ဖွဲ့ခွဲပေါင်း ၃၁ ခုရှိသည်။ ထို့အပြင်အခြားလက်အောက်ခံအဖွဲ့များမှာ - # အထူးရဲတပ်ဖွဲ့ တို့ဖြစ်သည်။ === နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့များ === # အမှတ် (၁) နယ်ခြားစောင့် ရဲ ကွပ်ကဲမှု အဖွဲ့မှူး ရုံး<ref name=":0">ကြေးမုံ အထူး ကဏ္ဍ၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ ပြည်သူ့ အတွက် စတုတ္ထ (၁) နှစ်တာ၊ အချပ်ပို (က)၊ The Mirror Daily, 25.4.2020</ref> # အမှတ် (၁) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၂) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၃) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၄) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၅) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၆) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၇) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> # အမှတ် (၈) နယ်ခြားစောင့် ရဲ တပ်ဖွဲ့ခွဲ<ref name=":0" /> ===လေ့ကျင့်ရေးကျောင်းများ=== * ရဲအရာရှိလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (ဇီးပင်ကြီး) * ရဲအရာရှိအတတ်သင်ကျောင်း (မန္တလေး) * ရဲအကြပ်အတတ်သင်ကျောင်း (လှော်ကား) * အမှတ် (၁) ရဲလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (ရမည်းသင်း) * အမှတ် (၂) ရဲလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (ပြည် - ဝက်ထီးကန်) * အမှတ် (၃) ရဲလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (စစ်ကိုင်း) * အမှတ် (၄) ရဲလေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (တောင်လေးလုံး) ==ရည်မှန်းချက်တာဝန်များ== မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်– * ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးနှင့် ရပ်ရွာအေးချမ်းသာယာရေး။ * တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး။ * မူးယစ်ဆေးဝါးအန္တရာယ်တားဆီးကာကွယ်ရေး။ * ပြည်သူ့အကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရေး။ ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *[http://www.myanmarpoliceforce.org/ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ အင်တာနက် စာမျက်နှာ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121006235316/http://myanmarpoliceforce.org/ |date=6 October 2012 }} *[https://www.facebook.com/yezarnimedia ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာ] {{တပ်မတော်}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဥပဒေစိုးမိုးရေး]] 1yya5ieqo65uawf2plzlehajjx6ucb1 0 9262 1034616 1034191 2026-05-30T01:25:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034616 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = {{Collapsible list|title='''<center>တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ</center>''' |<center><small>Republiek&nbsp;van&nbsp;Suid-Afrika&nbsp;([[Afrikaans language|Afrikaans]]) |iRiphabliki&nbsp;yeSewula&nbsp;Afrika&nbsp;([[Southern Ndebele language|S. Ndebele]]) |iRiphabliki&nbsp;yomZantsi&nbsp;Afrika&nbsp;([[Xhosa language|Xhosa]]) |iRiphabhuliki&nbsp;yaseNingizimu&nbsp;Afrika&nbsp;([[Zulu language|Zulu]]) |iRiphabhulikhi&nbsp;yeNingizimu&nbsp;Afrika&nbsp;([[Swazi language|Swazi]]) |Repabliki&nbsp;ya&nbsp;Afrika-Borwa&nbsp;([[Northern Sotho language|N. Sotho]]) |Rephaboliki&nbsp;ya&nbsp;Afrika&nbsp;Borwa&nbsp;([[Southern Sotho language|S. Sotho]]) |Rephaboliki&nbsp;ya&nbsp;Aforika&nbsp;Borwa&nbsp;([[Tswana language|Tswana]]) |Riphabliki&nbsp;ra&nbsp;Afrika&nbsp;Dzonga&nbsp;([[Tsonga language|Tsonga]]) |{{unicode|Riphabuḽiki&nbsp;ya&nbsp;Afurika&nbsp;Tshipembe}}&nbsp;([[Venda language|Venda]]) |<small>'''''(all 11 names are official)'''''<ref>{{cite web|url=http://www.constitutionalcourt.org.za/site/theconstitution/thetext.htm|title=The Constitution|publisher=Constitutional Court of South Africa|accessdate=2009-09-03|archive-date=31 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130731185940/http://www.constitutionalcourt.org.za/site/theconstitution/thetext.htm|url-status=dead}}</ref></small></small></center> }} | လူမျိုးများ = 79.2% Black African<br />8.9% Coloured<br />8.9% White<br />2.5% Indian or Asian<br />0.5% other | common_name = တောင်အာဖရိက | ပုံ_အလံ = Flag of South Africa.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Coat of arms of South Africa.png | symbol_type = Coat of arms | ပုံ_နေရာ = Location South Africa AU Africa.svg | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = ''{{unicode|!ke e: ǀxarra ǁke}}''{{spaces|2|}}<small>([[ǀXam language|ǀXam]])<br />"Unity In Diversity" | နိုင်ငံတော်သီချင်း = [[National anthem of South Africa]] | ရုံးသုံးဘာသာများ = {{Collapsible list|title=[[Languages of South Africa|11]]<ref>The [[Khoi languages|Khoi]], [[Nama language|Nama]] and [[San languages]]; [[South African Sign Language|sign language]]; [[German language|German]], [[Greek language|Greek]], [[Gujarati language|Gujarati]], [[Hindi language|Hindi]], [[Portuguese language|Portuguese]], [[Tamil language|Tamil]], [[Telegu language|Telegu]] and [[Urdu language|Urdu]]; and [[Arabic language|Arabic]], [[Hebrew language|Hebrew]], [[Sanskrit language|Sanskrit]] and "other languages used for religious purposes in South Africa" have a special status. See [http://www.constitutionalcourt.org.za/site/constitution/english-web/ch1.html Chapter 1, Article 6, of the Constitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180207020120/http://www.constitutionalcourt.org.za/site/constitution/english-web/ch1.html |date=7 February 2018 }}.</ref> |[[Afrikaans]] |[[South African English|English]] ([[South African English]]) |[[Southern Ndebele language|Southern Ndebele]] |[[Northern Sotho language|Northern Sotho]] |[[Sotho language|Southern Sotho]] |[[Swati language|Swazi]] |[[Tsonga language|Tsonga]] |[[Tswana language|Tswana]] |[[Venda language|Venda]] |[[Xhosa language|Xhosa]] |[[Zulu language|Zulu]] }} | demonym = South African | မြို့တော် = [[Pretoria]] (executive)<br />[[Bloemfontein]] (judicial)<br />[[Cape Town]] (legislative) | အကြီးဆုံးမြို့ = [[Johannesburg]]<small> (2006)&nbsp;<ref>[http://www.citypopulation.de/World.html Principal Agglomerations of the World] at www.citypopulation.de</ref></small> | အမျိုးအစား = [[Parliamentary republic with a parliamentarily-dependent head of state]] | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၁) = သမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၁) = Cyril Ramaphosa | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၂) = ဒုသမ္မတ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၂) = David Mabuza | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၃) = NCOP ဥက္ကဋ္ဌ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၃) = Amos Masondo | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၄) = လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၄) = Thandi Modise | ခေါင်းဆောင်_ရာထူး(၅) = တရားသူကြီးချုပ် | ခေါင်းဆောင်_အမည်(၅) = Mogoeng Mogoeng | leader_title6 = | leader_name6 = | sovereignty_type = [[Independence]] | sovereignty_note = from the [[United Kingdom of Great Britain and Ireland|United Kingdom]] | ထူထောင်ရေး_အမည်(၁) = ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၁) = ၃၁ မေ ၁၉၁၀ | ထူထောင်ရေး_အမည်(၂) = Statute of Westminster | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၂) = ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၁ | ထူထောင်ရေး_အမည်(၃) = သမ္မတနိုင်ငံ | ထူထောင်ရေး_ခုနှစ်(၃) = ၃၁ မေ ၁၉၆၁ | ဧရိယာအဆင့် = 25^th | area_magnitude = 1 E12 | ဧရိယာ = ၁,၂၂၁,၀၃၇ km² (471,443 sq mi) | area_sq_mi = ၄၇၁,၄၄၃ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | ဧရိယာရေရာခိုင်နှုန်း = Negligible | လူဦးရေ = ၅၄,၀၀၂,၀၀၀<ref name=newpopest>{{cite web |url=http://beta2.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022014.pdf |title=Mid-year population estimates 2014 |publisher=Statistics South Africa |format=PDF |accessdate=5 August 2014 |archive-date=8 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140808032616/http://beta2.statssa.gov.za/publications/P0302/P03022014.pdf |url-status=dead }}</ref> | population_estimate_year = ၂၀၁၄ | လူဦးရေအဆင့် = 25^th | population_census = ၅၁,၇၇၀,၅၆၀<ref name=census2011-inbrief>{{cite book |title=Census 2011: Census in brief |url=http://www.statssa.gov.za/Census2011/Products/Census_2011_Census_in_brief.pdf |publisher=Statistics South Africa |year=2012 |location=Pretoria |isbn=9780621413885 |accessdate=12 January 2013 |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225082845/http://www.statssa.gov.za/Census2011/Products/Census_2011_Census_in_brief.pdf%20 |url-status=dead }}</ref> | population_census_year = ၂၀၁၁ | လူဦးရေအထူ = ၄၂.၄/km² (၁၀၉.၈/sq mi) | population_densiti_sq_mi = ၁၀၉.၈ <!--Do not remove per [[WP:MOSNUM]]--> | population_density_rank = 169^th | GDP_PPP_year = ၂၀၁၄ | GDP_PPP = $၆၈၃.၁၄၇ ဘီလီယံ<ref name=imf2>{{cite web |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/02/weodata/weorept.aspx?pr.x=61&pr.y=12&sy=2012&ey=2019&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=199&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a= |title=South Africa |publisher=International Monetary Fund |accessdate=2014-10-16}}</ref> | GDP_PPP_အဆင့် = ၃၀ | GDP_PPP_per_capita = $၁၂,၇၂၂<ref name=imf2/> | GDP_PPP_per_capita_အဆင့် = ၈၇ | GDP_nominal_year = 2009 | GDP_nominal = $၃၄၁.၂၁၆ ဘီလီယံ<ref name=imf2/> | GDP_nominal_rank = ၃၄ | GDP_nominal_per_capita = $၆,၃၅၄<ref name=imf2/> | GDP_nominal_per_capita_rank = ၈၈ | Gini = ၆၃.၁ | Gini_year = ၂၀၀၉ | Gini_category = <span style="color:#e0584e;">high</span> | footnotes = | HDI_year = ၂၀၁၃ | HDI = ၀.၆၅၈ | HDI_အဆင့် = ၁၁၈ | ငွေ = [[South African Rand|Rand]] | currency_code = ZAR | country_code = RSA | time_zone = [[SAST]] | utc_offset = +2 | Date Formats = dd/mm/yyyy | drives_on = left | cctld = [[.za]] | calling_code = [[+27]] }} '''တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ'''သည် [[အာဖရိကတိုက်]]၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး [[အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ]]နှင့် အိန္ဒိယပင်လယ်ကို မျက်နှာမူထားသည့် ကမ်းရိုးတန်းမှာ ၂၇၉၈ ကီလိုမီတာ (၁၇၃၉ မိုင်) ရှည်လျားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.samsa.org.za/|title=South African Maritime Safety Authority|publisher=South African Maritime Safety Authority|accessdate=2008-06-16|archive-date=29 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081229120804/http://www.samsa.org.za/}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html|work=The World Factbook|title=Coastline|publisher=CIA|accessdate=2008-06-16|archivedate=16 July 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170716042040/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2060.html}}</ref> <ref name=safacts>{{cite web|url=http://www.southafrica.info/about/facts.htm|title=South Africa Fast Facts|publisher=SouthAfrica.info|month=April|year=2007|accessdate=2008-06-14|archivedate=19 July 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080719213531/http://www.southafrica.info/about/facts.htm}}</ref> မြောက်ဘက်တွင် [[နမီးဘီးယားနိုင်ငံ|နမီးဘီးယား]]၊ [[ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ|ဘော့ဆွာနာ]]နှင့် [[ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ|ဇင်ဘာဘွေ]]၊ အရှေ့ဘက်တွင် [[မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ|မိုဇမ်ဘစ်]]နှင့် [[ဆွာဇီလန်နိုင်ငံ|ဆွာဇီလန်]]တို့ အသီးသီး တည်ရှိပြီး လက်ဆိုသို မှာမူ [[တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] နယ်မြေအတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.britannica.com/eb/article-9113829/LESOTHO|title=Encyclopædia Britannica Online|publisher=Encyclopædia Britannica, Inc.}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == တောင်အာဖရိကပြည်‌ထောင်စုသည် [[ကုလသမဂ္ဂ]]တွင် မူလ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်‌သော်လည်း ယင်း၏ လူမျိုးခွဲခြား‌ရေးဝါဒကြောင့် လည်းကောင်း၊ ဗန်တူစကား‌ပြော နီးဂရိုးလူမျိုးတို့အ‌ပေါ်ထားရှိသော ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုတို့‌ကြောင့်လည်းကောင်း၊ လူ့အခွင့်အ‌ရေး ‌ကျေညာစာတမ်းကြီးကို လက်မှတ်‌ရေးထိုးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့‌လေ သည်။ အပါးသက်‌ခေါ် လူမျိုးခွဲခြားမှုသည် အဓိကပြဿနာ တစ်ရပ်ဖြစ်လာ၍ ဗြိတိသျှ‌နေသဟာယအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်လို‌သော အမျိုးသားပါတီသည် နီးဂရိုးနှင့် နီးဂရိုး လူဖြူကပြားလူထုကို ပိုမိုအုပ်ချုပ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုခြင်းအားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အ‌ရေးပါလာခဲ့သည်။ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ကလည်း မ‌ကျေနပ်သဖြင့် တောင်အာဖရိကပြည်‌ထောင်စုနှင့် အဆက်ဖြတ်လိုက်‌လေသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်‌ထောင်အစိုးရသည် ဗန်တူ အ‌စောင့်အ‌ရှောက်ခံနယ်များ သီးခြားတည်‌ထောင်‌ပေးရန် စတင်စီမံခဲ့၏။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့‌သော လူထုဆန္ဒ‌ပေးပွဲတစ်ရပ်က ဗြိတိသျှဓနသဟာယ အဖွဲ့မှခွဲထွက်၍ သမ္မတနိုင်ငံ ထူ‌ထောင်ရန် ဆန္ဒပြုခဲ့‌လေသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ‌တောင်အာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂက ပြစ် တင်ရှုတ်ချ‌နေသည့်အကြားမှပင် အ‌နောက်‌တောင် အာဖရိကနယ်ကို၎င်း၊ ဗြိတိသျှပိုင်နက် နယ်ပယ်များဖြစ်သည့် ဆွာဇီလန်၊ ဗာဆူးတိုလန်နှင့် ဗက်ချူအာလန်တို့ကို၎င်း သိမ်းယူခဲ့၏။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ခဲ့ရာ အစိုးရသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အာဏာရှင်အစိုးရပမာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံသို့ လက်နက်များ ‌ရောင်းချ ခြင်းမပြုရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဗာဝိုး လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံရသောအခါ အမျိုးသားပါတီသည် အင်အား အ‌ကောင်းဆုံးဖြစ်‌နေသည်။ အမျိုးသားပါတီဝင် ဗာလသဇာ ဗော်စတာသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်ခံသည်။ ကုလသမဂ္ဂက အ‌နောက်‌တောင် အာဖရိကကို တိုက်ရိုက်တာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ‌ဗော်စတာသည် အာဖရိကတိုက်ရှိ လူမည်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံ‌ရေး ပိုမို‌ကောင်းမွန်လာ‌စေရန် ဖွံ့ဖြိုး‌ရေးအတွက် ‌ချေး ငှားဖို့ ရန်ပုံ‌ငွေများ ထားရှိ‌ပေးခြင်းဖြင့် စီမံ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ဗန်တူနယ်‌ခေါ်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အတန်အသင့်‌ပေးထား‌သော ဗန်တူနယ်များ သီးသန့်တည်‌ထောင်‌ပေးရန်အတွက် ငါးနှစ်စီမံကိန်းများကိုလည်း ထုတ်ပြန်‌ကျေညာခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်များတွင် နိုင်ငံ၏ စီးပွား‌ရေးအ‌ခြေအ‌နေမှာ ထူးခြားစွာ တိုးတက်‌ကောင်းမွန်‌နေခဲ့ရာ နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူတန်း စားအားလုံး၏ဝင်‌ငွေများ တိုးတက်လာခဲ့၏။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူမည်းများ၏ အ‌ခြေအ‌နေမှာ အာဖရိကတိုက် အခြားနိုင်ငံ များရှိ လူများ၏အ‌ခြေအ‌နေထက် ပိုမို ‌ကောင်းမွန်‌နေခဲ့သည်။ သို့‌သော်လည်း လူဦး‌ရေ ငါးပုံတစ်ပုံသာရှိ‌သော လူဖြူများသည် အမျိုးသားဝင်‌ငွေ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို ဆက်လက်ရရှိ ခံစား‌နေရလေသည်။ ‌တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံသည် ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံအား ကုလသမဂ္ဂက စီးပွား‌ရေး အကြပ်ကိုင်မှုကို ‌ကျော်လွှားနိုင်ရန်အတွက် ကူညီ‌ထောက်ပံ့ခဲ့သည့်အပြင်၊ ထိုနိုင်ငံအတွင်းဝင် ‌ရောက်ကျူး‌ကျော် တိုက်ခိုက်လာ‌သော ‌ပြောက်ကျားများကို တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီ များကို ‌ပေးပို့ခဲ့‌လေသည်။ ‌တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၏ အထွတ်အထိပ်မှာ နိုင်ငံ ‌တော်သမ္မတဖြစ်၏။ ယင်းကို ခုနစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ဆီးနိတ် လွှတ်‌တော်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်‌တော် နှစ်ရပ်‌ပေါင်း အစည်းအ‌ဝေး မှ ‌ရွေး‌ကောက်တင်‌မြှောက်သည်။ နိုင်ငံ၏ဥပ‌ဒေပြုမှု အာဏာ သည် နိုင်ငံ‌တော်သမ္မတ၊ ဆီးနိတ်လွှတ်‌တော်နှင့် ပြည်သူ့လွှတ် ‌တော်တို့ပါဝင်သည့် ပါလီမန်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆီးနိတ် လွှတ်‌တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၅၄ ဦးပါဝင်၍ ပြည်သူ့လွှတ်‌တော် တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၇ဝ ပါဝင်ရာ၊ ယင်းတို့၏ သက်တမ်းမှာ ငါးနှစ် ဖြစ်‌လေသည်။ ‌တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံတွင် မြို့‌တော် သုံးခုရှိ၏။ ပရီတိုးရီးယားမြို့သည် အုပ်ချုပ်‌ရေးဆိုင်ရာ မြို့‌တော် ဖြစ်သည်။ ပါလီမန်တည်ရာ ကိပ်တောင်းမြို့သည် ဥပ‌ဒေပြု‌ရေးရာဆိုင်ရာ မြို့‌တော်ဖြစ်ပြီးလျှင် ဗလိုအင်ဖွန်တိန်မြို့သည် တရား စီရင်‌ရေးဆိုင်ရာ မြို့‌တော်ဖြစ်‌လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅</ref> ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လကအ‌ရေး‌ပေါ် အ‌ခြေအ‌နေ ‌ကြေညာ ခဲ့ရပြီး‌နောက် တစ်ဆင့် ပြီးတစ်ဆင့် ရုပ်သိမ်း‌ပေးခဲ့ရာ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၇ ရက်‌နေ့တွင် ‌နောက်ဆုံးကျန်ရှိ‌သော ၂၃ ခရိုင် ၌လည်း ရုပ်သိမ်း‌ပေးခဲ့သည်။ တရားဥပ‌ဒေစိုးမိုး‌ရေးဝန်ကြီး လူဝီ ‌လောဂရိန့်က ဧပြီလ ၂၅ ရက်‌နေ့တွင် ပါလီမန်၌ ‌မေးခွန်းတစ်ရပ်ကို ‌ဖြေကြားခဲ့စဉ် အ‌ရေး‌ပေါ်အ‌ခြေအ‌နေ ပြဋ္ဌာန်းသည့် အမိန့်အရ ဆယ်‌ကျော်သက်လူငယ် ၃၆၈၁ ဦး အပါအဝင် လူ‌ပေါင်း ၁၈၅၆၉ ဦးကို ယာယီ ချုပ်‌နှောင်ခဲ့ရ ‌ကြောင်း၊ ပုလိပ်အဖွဲ့၏လက်ချက်‌ကြောင့် လူ ၃၇၁ ဦး ‌သေဆုံးပြီး ၁၁၉၄ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့‌ကြောင်း၊ အခြားလူများ၏လက်ချက် ‌ကြောင့် ၄၁၆ ဦး ‌သေဆုံးပြီး ဒဏ်ရာရခဲ့‌ကြောင်းဖြင့် ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ ‌ကျောင်းသပိတ်များ၊ အရှိန်မြှင့်တင်ဆဲနွှဲရန်၊ အ‌ဆောက်အအုံ တစ်ခုအတွင်း လူသူစု‌ဝေးခြင်း မလုပ်ရန် ပိတ်ပင်သည့် အမိန့်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ် မတ်လ၌ စတင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ထပ်မံပြဋ္ဌာန်း ခဲ့ရာမှ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်‌နေ့တွင် တစ်နှစ် တိုးချဲ့ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ အလုပ်မဆင်း‌ရေးကို လှုံ့‌ဆော်စည်းရုံးသည့် အစည်းအ‌ဝေးများ မကျင်းပရဟူ‌သော ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ စတင်ပိတ်ပင်ခဲ့‌သော အမိန့်ကိုလည်း တစ်နှစ် တိုးချဲ့ပြဋ္ဌာန်းပြန်သည်။ အားကစား လှုပ်ရှားမှုမှတစ်ပါး အ‌ဆောက်အအုံပြင်ပ စု‌ဝေးခြင်းဟူသမျှ မလုပ်ရဟု ၁၉ရ၆ ခုနှစ်မှစ၍ ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည့် အမိန့်ကိုမူ ‌နောက်ထပ် နှစ်နှစ်တိုးချဲ့ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် အ‌ခြေစိုက်‌သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် အဖွဲ့အမည်ရှိ လူ့အခွင့်အ‌ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းကြီးက ‌တောင်အာဖရိက၏ မျက်‌မှောက်အ‌ခြေ အ‌နေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ‌လေ့လာ‌တွေ့ရှိချက်ကို သမ္မတဘိုသာထံ ၁၉၈၆ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်‌နေ့စွဲပါ စာတစ်‌စောင်ဖြင့် တင်ပြခဲ့သည်။ လူ့အခွင့်အ‌ရေး ချိုး‌ဖောက်မှု ‌နေ့စဉ်ရှိ‌နေပြီး ယမန် နှစ်ကထက် ပိုမိုဆိုးရွားလာသည်ဟု သုံးသပ်တင်ပြခဲ့သည်။ နိုင်ငံ‌ရေးအ‌ကြောင်းပြချက်ဖြင့် တရားစီရင်မှုမရှိဘဲ လူထောင်ပေါင်းများစွာကို ဖမ်းချုပ်ထား‌ကြောင်း၊ နှစ်စဉ် လူတစ်ရာကျော်ကို ‌သေဒဏ်‌ပေး‌နေ‌ကြောင်းစသည်ဖြင့် ‌ထောက်ပြထားသည်။ ‌တောင်အာဖရိက အစိုးရတပ် (အက်စ်‌အေဒီအက်ဖ်)သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ‌မေလ ၁၉ ရက်‌နေ့က ဇင်ဗာ‌ဘွေ၊ ‌ဘော့ဆွာနာ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံတို့ရှိ အာဖရိကအမျိုးသားကွန်ဂရက် (အေအင်စီ) ၏ရုံးနှင့်စခန်းဟု ထင်မြင်‌သော ‌နေရာများကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ‌ဗော့ဆွာနာတွင် လူတစ်ဦး‌သေ၍ သုံးဦးဒဏ်ရာရပြီး ဇမ္ဗီးယားတွင် နှစ်ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ‌အေအင်စီ၏ စစ်‌ရေးအ‌ခြေစိုက်စခန်းများကို ၎င်းနိုင်ငံ သုံးနိုင်ငံလုံးတွင် ခွင့်ပြုထားခြင်းမရှိ‌ကြောင်းဖြင့် အစိုးရတို့က ငြင်းဆိုထားကြသည်။ ‌သေဆုံးသူများမှာ အပြစ်မဲ့ပြည်သူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ကုလသမဂ္ဂအတွင်း‌ရေးမှူးချုပ်ဟာဗီးယား ပဲရက်‌ဒေ ‌ကွေးလျားက ယင်းသို့တိုက်ခိုက်မှုကို အပြင်းအထန် ရှုတ်ချ ခဲ့သည်။ ‌မေလ ၂၃ ရက်‌နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံ‌ရေးကောင်စီတွင် ယင်း တိုက်ခိုက်မှုကို အပြင်းအထန် ရှုတ်ချရန် နှင့် စီးပွား‌ရေးပိတ်ဆို့မှု၊ အခြားပိတ်ဆို့မှု အရပ်ရပ်တို့ဖြင့် ‌တောင်အာဖရိကကို အ‌ရေးယူရန် ဆုံးဖြတ်ချက်မူကြမ်းတစ်ရပ် တင်သွင်းရာ အဖွဲ့ဝင် ၁၂ နိုင်ငံက ‌ထောက်ခံ၍ ပြင်သစ်က ကြား‌နေခဲ့သည်။ အ‌မေရိကန်နှင့်ဗြိတိန်တို့ ဗီတိုအာဏာဖြင့် ပယ်ချ၍ အတည်မဖြစ်ခဲ့၇‌ချေ။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံ‌ရေးအရ ‌ဆွေး‌နွေးမှု တိုးတက်လာ‌စေရန် ကြိုးပမ်းလိုကြ‌သော ဓန သဟာယ ဂုဏ်သ‌ရေရှိ ပုဂ္ဂိုလ်‌ကျော်များအဖွဲ့ ‌တောင်အာဖရိက သို့ လာ‌ရောက်ချိန်တွင်မှ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ယင်းသို့ ကျူး‌ကျော် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် လုပ်ရပ်အဖြစ် နိုင်ငံတကာက ‌ဝေဖန်ရှုတ်ချရာတွင်မူ အ‌မေရိကန်နှင့်ဗြိတိန်တို့လည်း ပါဝင် ခဲ့ကြသည်။ ကိတ်‌တောင်းမြို့ပြင်ဘက်ရှိ ခ‌ရော့စရုဒ် ကျူး‌ကျော်ယာယီ ရပ်ကွက်တွင် ‌မေလ ၁၈ ရက်‌နေ့မှ ၂၈ ရက်‌နေ့ထိ တစ်ကြိမ်၊ ဇွန်လ ၉ ရက်‌နေ့မှ ၁၁ ရက်‌နေ့ထိ တစ်ကြိမ် ဂိုဏ်းကွဲသင်းကွဲခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားကြရာ လူ‌ပေါင်း ၆၉ ဦးထက်မနည်း ‌သေဆုံးပြီး လူ ၆၀၀၀၀ ခန့် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ကြရသည်။ ယင်းရပ်ကွက်ကို ဖယ်ရှားမည့်အစိုးရ၏ အစီအစဉ် စတင်ချိန် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဖေ‌ဖော်ဝါရီလကလည်း အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ‌မေလတွင် ဧက ၆၀ ကျယ်‌သော ‌မြေကွက်‌ပေါ်ရှိ လူ‌နေ အိမ်များကို ဖျက်ဆီး ပြီး‌နောက် ‌မြေညှိစက်ဖြင့် နင်း‌ချေထိုးညှိပစ်ခဲ့သည်။ ယင်းဖျက်ဆီးခံ‌မြေကွက်တွင် မူလ‌နေထိုင်ခဲ့သူများ အား အ‌ရေး‌ပေါ်ဒုက္ခသည်စခန်းတွင်သာ ယာယီ‌နေခွင့်ပြုပြီး ထို‌မြေကွက်သို့ ပြန်လာခွင့် မပြု‌တော့‌ကြောင်း အာဏာပိုင်တို့က ကြေညာသည်။ ယင်း‌မြေကွက်တွင် ‌ရှေးကတည်းက ‌နေထိုင်လာ ခဲ့သူများ မဟုတ်ဘဲ ‌နောက်မှ အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်လာကြသူတို့ အား ခါယီလစ်ရှာအမည်ရှိ တည်‌ဆောက်ပြီးစ လူမည်းမြို့နယ်သစ်သို့ ပို့ခဲ့သည်။ ယင်းဖျက်ဆီးခံ ‌မြေကွက်‌ပေါ်တွင် ပိုမို အဆင့်မြင့်‌သော အ‌ဆောက်အအုံများ တည်‌ဆောက်ပြီး တရားဝင်လူမည်းမြို့နယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်လိုက်သည့်အခါ ဖျက်ဆီးမခံရဘဲ ကျန်ရှိ‌သော ကျူး‌ကျော်ရပ်ကွက် အပိုင်းရှိ ‌နေထိုင်သူများက အကျိုးခံစား၇‌တော့မည်ဟူ၍ ယူဆကာ စိတ်ဝမ်းကွဲကြရာမှ ယင်းအဓိကရုဏ်းများ ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဇွန်လ ၁၂ ရက်‌နေ့တွင် သမ္မတဘိုသာက တစ် နိုင်ငံလုံး အ‌ရေး‌ပေးအ‌ခြေအ‌နေ ပြဋ္ဌာန်းသည့်အမိန့်ကို ထုတ် ပြန်ခဲ့သည်။ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား‌သော ဂိုဏ်းဂဏအသီးသီးကို ဘုန်း‌တော်ကြီး ဒက် စမွန်တူတူးက ‌စေ့စပ်ညှိနှိုင်း ဖျန်‌ဖြေ‌ပေးခဲ့ရသည်။ လူဖြူလွှတ်‌တော်က သ‌ဘောတူ‌သော်လည်း အိန္ဒိယအနွယ် နှင့် အသား‌ရောင်ရှိလူမျိုးစု၏ လွှတ်‌တော်ကပယ်ချခဲ့သည့် ပြည်တွင်းလုံခြုံ‌ရေး အက်ဥပ‌ဒေနှင့် အများပြည်သူအန္တရာယ် ကင်းရှင်း‌ရေး အက်ဥပ‌ဒေတို့ကို ‌တောင်အာဖရိက၏ မူဝါဒ ‌ရေးရာတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အကြံ‌ပေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် သမ္မတ ‌ကောင်စီက ဇွန်လ ၂၀ ရက်‌နေ့တွင် အတည်ပြု‌ပေးခဲ့သည်။ အ‌ခြေခံဥပ‌ဒေအရ လွှတ်‌တော်သုံးရပ်က တညီတညွှတ်တည်း သ‌ဘောတူညီခြင်း မရှိသည့် ဥပ‌ဒေကြမ်းတစ်ရပ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၆၀ ပါ‌သော ယင်း‌ကောင်စီကဥပ‌ဒေအဖြစ် အတည်ပြု ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပထမအက်ဥပ‌ဒေကို ‌ထောက်ခံမဲ ၃၅ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၂ မဲဖြင့် လည်း‌ကောင်း၊ ဒုတိယအက် ဥပ‌ဒေကို ၃၅ မဲ ကန့်ကွက်မဲ ၂၁ မဲဖြင့်လည်း‌ကောင်း အတည်ပြု‌ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်‌သော အ‌ရေး‌ပေါ် အ‌ခြေအ‌နေ အမိန့်အရ ပြဋ္ဌာန်းပြီး တစ်ပတ်အတွင်းမှာပင် လူ‌ပေါင်း ၂၀၀ဝနှင့် ၄၀၀၀ အကြား ဖမ်းဆီးအ‌ရေးယူခြင်း ခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ အဖမ်းခံရသူများထဲတွင် ညီညွှတ် ‌သော ဒီမိုကရက်တစ် တပ်ဦး (ယူဒီ အက်ဖ်)၊ အဇာပိုအဖွဲ့၊ ဆို‌ဝေတိုလူငယ်ကွန်ဂရက်၊ ‌တောင် အာဖရိက အလုပ်သမားသမဂ္ဂ‌ခေါင်း‌ဆောင်များ၊ ဘာသာ‌ရေးဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နိုင်ငံ‌ရေးအကျဉ်းသားများ၏ အကျိုး ‌ဆောင်‌ရှေ့‌နေများ ပါဝင်သည်ဟုဆိုသည်။ အများပြည်သူ အန္တရာယ်ကင်းရှင်း‌ရေးအက်ဥပ‌ဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ တရားဥပ‌ဒေစိုးမိုး‌ရေးဝန်ကြီးက ဖမ်းဆီးအ‌ရေးယူထားရသူ ၈၅၅၁ ဦး၏အမည်စာရင်းကို ပါလီမန်၌ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက် ‌နေ့တွင် တင်ပြခဲ့ရသည်။ ‌ကော့ဆာတူးအ‌ထွေ‌ထွေ အတွင်း‌ရေးမှူး ‌ဂျေ‌နေဒူး၊ ယူဒီအက်ဖ် ‌ခေါင်း‌ဆောင် မာဖီရို‌ဘေးစသည့် ပုဂ္ဂိုလ်အများအပြားမှာ ထိန်းသိမ်းထားခြင်း ခံ၇‌သော်လည်း ယင်းအမည်စာရင်းတွင် ‌ဖော်ပြမထား‌ချေ။ ဆို‌ဝေတိုအုံကြွမှု ၁၀ နှစ်‌မြောက် အခမ်းအနားနှင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်‌နေ့ တွင် လက်မှတ်‌ရေးထိုးခဲ့သည့် ‌အေအင်စီလွတ်လပ်‌ရေး‌ကြေညာ စာတမ်းအထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားတို့အတွက် စည်းရုံးလှုပ်ရှားခြင်း မပြုရန် သီးခြားအမိန့်ထုတ်ပြန်၍ တားမြစ်ခဲ့သည်။ ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်း‌တော်ကြီး တူတူးသည် ကိတ်‌တောင်း၏ ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်း‌တော်ကြီးအဖြစ် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်‌နေ့တွင် ‌ရွေးချယ် တင်‌မြှောက်ခံရ၍ အာဖရိက‌တောင်ပိုင်း ‌ဒေသတစ်ခွင်၏ အင်္ဂလီကန် အသင်း‌တော်အကြီးအကဲ ဖြစ် လာခဲ့သည်။ ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်း‌တော်ကြီးတူတူးသည် ‌ခြောက်နှစ် တာ ကာလအတွင်း ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက် နေ့တွင် သမ္မတဘိုသာနှင့် ‌တွေ့ဆုံ‌ဆွေး‌နွေးခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်က ‌တောင်အာဖရိက ခရစ်ယာန်အသင်း‌တော်များ ‌ကောင်စီကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့စဉ်က ထိုအချိန်က ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်‌သော ဘိုသာနှင့်‌ဆွေး‌နွေးခဲ့ဖူးသည်။ တစ်ဖန် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်‌နေ့တွင်လည်း ထပ်မံ ‌ဆွေး‌နွေးခဲ့ပြန်သည်။ ဘုန်း‌တော်ကြီးတူတူးသည် အ‌ရေး‌ပေါ် အ‌ခြေအ‌နေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် လူမည်း‌ခေါင်း‌ဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခြင်းတို့ကို ရှုတ်ချခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဆို‌ဝေတိုမြို့၌ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်‌နေ့နှင့် ၂ရ ရက်‌နေ့တို့တွင် အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ တရားဝင် ထုတ်ပြန်‌သော စာရင်းအရ လူ ၂၀ သည် လုံခြုံ‌ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ၏ ပစ်ခတ်မှု‌ကြောင့် ‌သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။ လူမည်း ကောင်စီဝင်တစ်ဦးကို ယင်းမြို့‌နေလူထုက သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ယူဒီအက်ဖ်နှင့် ‌ကော့ဆာတူးတို့က ထုတ်ပြန်‌သော စာရင်းအရမူ လူ ၃၀ ခန့် ‌သေဆုံး၍ လူ ၂၀၀ ခန့် ဒဏ်ရာ ရသည်ဟု သိရသည်။ အိမ်ငှားခများ တိုးမြှင့်သတ်မှတ်မှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ၁၁ ပတ်တ်ကြာ ဆန္ဒပြပွဲများကို တစ်နိုင်ငံ လုံးတွင် ၃၈ ‌နေရာ၌ ဆင်နွှဲခဲ့ကြရာ ဆို‌ဝေတိုမြို့လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ လူဦး‌ရေ ၁ ဒသမ ၂၅ သန်း‌နေထိုင်‌သော ၎င်းမြိုရှိ ‌ကျောင်းများတွင် နိုင်ငံ‌ရေးလှုပ်ရှားသူ ‌ကျောင်းသား များကို ခွဲခြားရန် ‌ကျောင်းသားမှတ်ပုံတင်ကတ်များ ထုတ်‌ပေးသည့်စနစ် တစ်ရပ်ကို အစိုးရက ချမှတ်ခဲ့ရာမှ တင်းမာမှု အရှိန်မြင့်မားလာခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ‌ကျောင်းများတွင် လုံခြုံ‌ရေး တပ်ဖွဲ့များ တပ်စွဲထားခြင်းကို ဆန့်ကျင်‌သောအားဖြင့် ကျောင်းသားများက တစ်ပတ်လျှင် သုံးရက်‌ကျောင်းမတက်ဘဲ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ အဓိကရုဏ်းများတွင် ‌သေဆုံးကြရသူများ အတွက် လူစုလူ‌ဝေးနှင့် ဈာပနအခမ်းအနား မပြုလုပ်ရန် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်‌နေ့တွင် ဆို‌ဝေတို ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့ အကြီး အကဲက အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အသုဘ အ‌ရေအတွက်၊ လိုက်လံပို့‌ဆောင်နိုင်သည့် လူဦး‌ရေနှင့် သင်္ဂြိုဟ်ရာတွင် ကြာသင့်သည့်အချိန် စသည်တို့ကို သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ပုလိပ်အကြီး အကဲသည် အစိုးရအာဏာပိုင်အဖွဲ့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ‌ကျော်လွန် သည်ဟု ဥပ‌ဒေပညာရှင်တို့က ‌ဝေဖန်၍ နက်တဲတရားရုံးချုပ်က ယင်းအမိန့် ကို ဥပ‌ဒေအရ တရားမဝင်‌ကြောင်း ‌ကြေညာ ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့သည် ဈာပနအခမ်းအနားများကို အတင်းအဓမ္မ ဝင်‌ရောက်တားဆီးခဲ့ကြသည်။ ‌သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးကို သက်ဆိုင်ရာ မိသားစုမသိဘဲ ပုလိပ်အဖွဲ့က တိတ် တဆိတ် မြုပ်နှံလိုက်၍ ဆို‌ဝေတိုမြို့‌နေ လူထု ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း က ဆန္ဒပြခဲ့ကြပြန်သည်။ ဝန်ကြီး ‌လေဂရိန်ချ်က ၁၉၈၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ‌နောက်ပိုင်းတွင် အဓိကရုဏ်းများ‌ကြောင့် အရပ်သား ၁၇၇၆ ဦးနှင့်၊ ပုလိပ်နှင့်လုံခြုံ‌ရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၆ ဦးတို့ ‌သေဆုံးခဲ့ကြရသည်ဟု ၁၉၈၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ လ ၁၉ ရက်‌နေ့တွင် ‌ပြောကြားခဲ့သည်။ ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် ပြည်ပ‌ကြွေးမြီ စုစု‌ပေါင်း သန်း‌ပေါင်း ၂၄၀၀၀ နီးပါးရှိသည်ဟု ၁၉၈၅ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ဘဏ္ဍာ‌ရေးဝန်ကြီးဌာန ‌ကြွေးမြီဆိုင်းငံ့မှုညှိနှိုင်း‌ရေး‌ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌက ‌ပြောကြား ခဲ့သည်။ ထို့‌နောက်ကိုးလတာကာလအတွင်း ‌ကြွေးမြီ ‌ဒေါ်လာသန်း ၂၀၀၀ ကို ပေးဆပ်ပြီးပြီဟု ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်‌နေ့တွင် ‌ကြေညာခဲ့ပြန်သည်။ ဥ‌ရောပဘုံ‌ဈေးအဖွဲ့၏ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်‌သော ဗြိတိန် နိုင်ငံခြား‌ရေးနှင့် ဓနသဟာယဝန်ကြီး ဂျက်ဖရီ‌ဟောင်းနှင့် နယ်သာလန် နိုင်ငံခြား‌ရေးဝန်ကြီး ဟန့်စ်ဗန်ဒင်ဘရိုခ်တို့သည် ရှေ့တန်း‌ခြောက်နိုင်ငံ(အန်ဂိုလာ၊ ‌ဗော့ဆွာနာ၊ မိုဇမ်းဗစ်၊ တန်ဇားနီးယား၊ ဇမ္ဗီးယားနှင့် ဇင်ဗာ‌ဗွေ)တို့မှ နိုင်ငံခြား‌ရေး ဝန်ကြီးများနှင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ‌ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်‌နေ့က ဇမ္ဗီးယားနိုင်ငံ လူဆာကာမြို့၌ ‌တွေ့ဆုံ‌ဆွေး‌နွေးကြသည်။ ၎င်း တို့နှစ်အုပ်စု ထိုသို့ ‌တွေ့ဆုံ‌ဆွေး‌နွေးခြင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။ ပူးတွဲ‌ကြေညာချက်တွင် ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံအား အသားအ‌ရောင် ခွဲခြားမှုစနစ် ဖြိုဖျက်ပစ်ရန် ‌တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ချမှတ်ခဲ့‌သော စီးပွား‌ရေးပိတ်ဆို့မှု များဖြင့် မထိ‌ရောက်‌ သေးလျှင် ‌ နောက်ထပ်အ‌ရေးယူ ‌ဆောင်ရွက် မှုများ ချမှတ်သွားရန် ဘုံ‌ဈေးအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တို့က သ‌ဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ ဆာ ဂျက်ဖရီ‌ဟောင်းသည် အသား အ‌ရောင်ခွဲခြားမှု ဖျက်သိမ်း‌ရေးပန်းတိုင်သို့ဦးတည်သည့် ‌ဆွေး‌နွေးညှိနှိုင်းပွဲတစ်ရပ် ‌တောင်အာဖရိကတွင် ကျင်းပနိုင်‌ရေး အတွက် အစီအစဉ်မူကြမ်းတစ်ရပ် ရရှိ‌စေရန် ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် ဇမ္ဗီးယား၊ ဇင်ဗာ‌ဗွေ၊ ‌တောင်အာဖရိက၊ ‌ဗော့ဆွာနာ၊ ဆွာဇီလန်၊ လီဆိုသိုနှင့် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု သို့ သွား‌ရောက် ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အသားအ‌ရောင် ခွဲခြားရေးမူဝါဒကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်‌နေသူများကြားတွင်မူ ဆာ ဂျက်ဖရီ၏ခရီးစဉ်သည် ဥ‌ရောပဘုံ‌ဈေးအဖွဲ့က ‌တောင်အာဖရိက အ‌ပေါ် အ‌ရေးယူရန်ရှိသည့် စီးပွား‌ရေး ပိတ်ဆို့မှုများကို တုံ့ဆိုင်း‌စေရန် ရည်ရွယ်‌သော ခရီးစဉ်ဖြစ်သည်ဟူ၍ ယူဆခဲ့ကြ သည်။ ထို့‌ကြောင့် ဆာဂျက်ဖရီ၏ ခရီးစဉ်သည် မ‌အောင်မြင် ခဲ့‌ချေ။ ထို့‌နောက် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်‌နေ့နှင့် ၁၆ ရက်နေ့တို့တွင် ဘရပ်ဆဲလ်မြို့၌ ကျင်းပ‌သော ဘုံ‌ဈေးအဖွဲ့ နိုင်ငံခြား ‌ရေးဝန်ကြီးများ အစည်းအ‌ဝေးတွင် ‌တောင်အာဖရိက၏ သံ၊ သံမဏိနှင့်‌ရွှေဒင်္ဂါးများ တင်သွင်းမှုကို ပိတ်ပင်ရန်နှင့် ‌တောင်အာဖရိက၌ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု အသစ် မပြုလုပ်ရန်တို့ကို ဆုံးဖြတ် ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင်ဘုံ‌ဈေးနိုင်ငံများသို့ ‌တောင်အာဖရိက နိုင်ငံမှပို့ကုန်စုစု‌ပေါင်၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသည့်‌ ကျောက်မီး‌သွေးကိုမူ ပိတ်ပင်ခဲ့ခြင်း မရှိ‌ချေ။ ‌တောင်အာဖရိကမှ ‌ကျောက်မီး‌သွေးကို အများဆုံးတင်သွင်း‌နေရသော အ‌နောက်ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် ‌ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်း‌ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂက ကမကထပြုလုပ်‌သော လူမျိုးခွဲခြားမှုဝါဒ ‌တောင်အာဖရိကကို ပိတ်ဆို့မှုများ ပြုလုပ်‌ရေးဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့ ညီလာခံကို ပါရီမြို့၌ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်‌နေ့မှ ၂၀ ရက်‌နေ့ထိ ကျင်းပခဲ့ရာ ပြင်သစ်နှင့် ဂျပန်အပါအဝင် နိုင်ငံ ‌ပေါင်း ၁၂၀ မှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်‌ရောက်ကြသည်။ အခြား‌သော စက်မှု ဖွံ့ဖြိုးပြီး စက်မှုဖွံ့ဖြိုးပြီး အ‌နောက်နိုင်ငံများတက်‌ရောက်ခြင်း မရှိ‌ချေ။ ညီလာခံအပြီးတွင် ‌ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ‌တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှ အသားအ‌ရောင် ခွဲခြားမှု ဝါဒီ အစိုးရ၏မူဝါဒနှင့်လုပ်ရပ်များသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငြိမ်းချမ်း‌ရေးနှင့် လုံခြုံ‌ရေးကို ခြိမ်း‌ခြောက်‌နေ‌သော‌ကြောင့် ‌တောင်အာဖရိကအား ကွန်ပျူတာ၊ ‌ရေဒါနှင့်အီလက်ထရွန်းနစ် ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကရိယာများနှင့် နည်းပညာများကို ‌ရောင်းချခြင်း၊ ‌ထောက်ပံခြင်း မပြုရန်၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် လက်နက် တင်ပို့မှု တင်းကျပ်စွာ ပိတ်ပင်‌သော အမိန့်ပြဋ္ဌာန်း ခဲ့သည့် နည်းတူ ‌ရေနံတင်ပို့မှုကိုလည်း တင်းကျပ်စွာ ပိတ်ပင်သည့် အမိန့်တစ်ရပ်ကို လုံခြုံ‌ရေး‌ကောင်စီက ပြဋ္ဌာန်း‌ပေးရန် စသည်ဖြင့် ‌တောင်းဆိုထားသည်။ ‌တောင်အာဖရိက နိုင်ငံခြား‌ရေးဝန်ကြီး ပစ်ဘိုသာသည် ကုန်သွယ်‌ရေး တိုးမြှင့်နိုင်ရန် ဂျပန်၊ တိုင်ဝမ်နှင့် ‌ဟောင်‌ကောင် တို့သို့ ၁၉၈၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလက သွား‌ရောက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဂျပန်အစိုးရသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် လက်တွဲ၍ ချမှတ် ‌ဆောင်ရွက်ရန် ရှိသည့် စီးပွား‌ရေးပိတ်ဆို့မှုများကို ပြုလုပ်သွားမည်ဖြစ်‌ကြောင်း နိုင်ငံ‌ရေးဝန်ကြီး တာဒါရှီ ကူရာနာရီက ‌ပြောကြားခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် အ‌မေရိကန်နှင့် အ‌နောက်ဂျာမနီ တို့ပြီးလျှင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံနှင့် တတိယအများဆုံး ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် က ‌တောင်အာဖရိကသို့ ‌ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၂၀ ဖိုး တင်ပို့ပြီး ‌တောင်အာဖရိမှ ‌ဒေါ်လာသန်း ၁၈၄၀ ဖိုးနီးပါး တင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)</ref> == ကိုးကား == {{reflist|2}} [[Category:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ]] [[Category:အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] qkpw3ip79lc3ka66jkblk0kongyogx0 0 14041 1034682 1016849 2026-05-30T10:56:30Z ~2026-32207-51 143496 1034682 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ချောက်မြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = [[ချောက်မြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = ချောက်မြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ချောက်ခရိုင်|​ချောက်]] |subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၅၃)မိနစ် |subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၄၉)မိနစ် |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 20 |latm = 53 |lats = |longEW = E |longd = 94 |longm = 49 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''ချောက်မြို့'''သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် ပါဝင်၍ [[ချောက်ခရိုင်]] နှင့် [[ချောက်မြို့နယ်]] ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ရေနံချောင်းမြို့နှင့် မြစ်လမ်းအတိုင်း (၄၂) မိုင်ဝေး၍ ကုန်းလမ်းမှ (၅၁)မိုင်ဝေးသည်။ မြစ်၏ မျက်နှာချင်းဆိုင် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် [[ဆိပ်ဖြူမြို့]]ရှိသည်။ တောင်ဘက် ၅ မိုင်ကွာတွင် [[စလေမြို့]]ရှိ၍ မြောက်ဘက် (၂၁) မိုင်ခန့်အကွာတွင် စေတီပုထိုးများ ပေါများသော [[ပုဂံ]]မြို့ဟောင်း တည်ပြီး အနောက်တောင်ဘက်မိုင်၃၀ခန်အကွာတွင်[[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]ရှိသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့]]ရှိသည်။ ရေနံထွက်ရာ မြို့ဖြစ်၍ လည်းကောင်း၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စည်ကားသောမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တည်ရှိနေပေသည်။ == သမိုင်း == ချောက်မြို့နေရာတွင် ရှေးယခင်က ချောက်ကြီး မြောင်းကြီးများနှင့် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ပြည့်နှက်ပိတ်ဖုံးလျက် ရှိသည်။ ထိုစဉ်က ချောက်မြို့၏မြောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့် အကွာတွင်ရှိသော စဉ့်ကူမြို့ကိုသာ လူသိများခဲ့လေသည်။ ခရစ် ၁၈၉၇ ခုနှစ်ခန့်က စဉ့်ကူနယ်မြေ တဝိုက်တွင် ရေနံတူးဖော်ရရှိနိုင်ကြောင်းနှင့် ဘူမိဗေဒပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သူ မစ္စတာဂျီ၊ အီ၊ ဂရိုင်းက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါမှ ရေနံကို စတင်တူးဖော် လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ ချောက်မြို့ နေရာ၌လည်း ရေနံတွေ့ရှိလာသည်။ ပထမ၌ ထိုဒေသတွင် ရေနံမြေ လုပ်သားများ စတင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်မှ တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးစည်ကားလာခဲ့ရာ ယခုအခါ ချောက်မြို့ဟုထင်ရှားနေလေပြီ။ ချောက်ကြီး လျှိုကြီးများ ရှိသည်ကို အစွဲပြု၍ ချောက်မြို့ဟု ခေါ်ကြောင်းနှင့် ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။ ချောက်မြို့၏ စည်ပင်သာယာရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် ချောက်မြို့ကော်မတီအဖွဲ့ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ‌နောင်တွင် မကွေးခရိုင်ချောက်မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ချောက်ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ၁၃၀ဝပြည့် အရေးတော်ပုံ ရေနံမြေသပိတ် စတင်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်ပြီး အလုပ်သမားခေါင်းဆောင် သခင်ဘိုးလှကြီးမှာ ထင်ရှားသည်။ သခင်ဘိုးလှကြီးအပြင် အခြား‌သောသခင်နှင့် သခင်မ များစွာလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။ == မြို့တည်နေပုံ == ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဖက်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ထား‌သော ‌ချောက်မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ တောင်နှင့်မြောက် အလျား ၃၁/၂ မိုင်ခန့်ရှိ၍ အရှေ့အနောက် ၂ မိုင်ခန့် ရှိသည်။ မြို့၏မြောက်ဘက်များတွင် ရေနံတွင်းများ၊ အလုပ်သမား ရပ်ကွက်များ၊ ရေနံထုတ်စက် ချက်ရုံအလုပ်ရုံနှင့် ဝင်းကြီးများ ရှိသည်။ မြို့၏တောင်ဘက်အစွန်နားတွင် သာမန်အရပ်သားများ နေထိုင်ရာရပ်ကွက် တည်ရှိနေသည်။ တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးတွင် အနောက်ဘက်ဧရာဝတီမြစ်ကမ်း ပျဉ်းမကုန်းအရပ်၌ စစ်တပ်၊ ဂေါက်ကွင်း နှင့် အရှေ့ဘက်၌ သခင်ဘိုးလှကြီး စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံတို့ ရှိကြသည်။ == "လူဦး‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ရေ" == ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၄၃၄၄ ယောက်ခန့် ရှိသည်။ မြို့နေလူများစုမှာ ရေနံလုပ်ငန်းပေါ်တွင် အမှီပြု၍နေထိုင်ကြသဖြင့် ချောက်မြို့မှာ အလုပ်သမားမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပေသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ် ၁၅ ရပ်ကွက်တွင် လူဦးရေ ၄၅၀၇၆ ယောက် ရှိသည်။[https://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/TspProfiles_Census_Chauk_2014_MMR.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230807142635/https://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/TspProfiles_Census_Chauk_2014_MMR.pdf |date=7 August 2023 }} == စီးပွားရေး == ချောက်မြို့၏ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ရေနံဖြစ်သည်။ အခြားစီးပွားရေးများမှာ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။ == ချောက်ရေနံမြေ == (၁၉၄၂) ခုနှစ်က ချောက်မြို့တွင် ခေတ်မီစံနစ်ဖြင့် တူးဖော်သော ရေနံတွင်းပေါင်း ၈၄၆ တွင်းမျှ ရှိရာ တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ ရေနံဂါလန်ပေါင်း ၄၁၀၀၀ ကျော်မျှ ထွက်၏။ ရေနံရိုင်းများကို ပို့ဆောင်ရန်အတွက် ချောက်မြို့မှ ရေနံချောင်းမြို့ကို ဖြတ်၍ ရန်ကုန်မြို့တစ်ဘက်ကမ်းရှိ သံလျင်မြို့ထိ ပိုက်လိုင်းသွယ်တန်းထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ထိုပိုက်လိုင်းကို ဗြိတိသျှ၏ မြေလှန်စံနစ်အရ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုပိုက်လိုင်းသည် ၂၇၅ မိုင် ရှည်လျား၏။ ပိုက်၏အချင်းမှာ ၁ဝ လက်မ ဖြစ် သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသည့်အခါမှစ၍ ယနေ့တိုင် ထိုပိုက်လိုင်းကို ပြန်၍ အသုံးမချရသေးချေ။ ချောက်မြို့တွင် ခေတ်မီစံနစ်ဖြင့် တူးဖော်ထားသော ရေနံတွင်းအများကို ရန်သူများ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်သောအခါ မသုံးနိုင်အောင် ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်လေသည်။ ချောက်မြို့၌ ရေနံချက်ရုံတစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်ဦးတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအခါ ရေနံဓာတ်ဆီနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းများကို ချက်လုပ်လျက်ရှိသည်။ == စိုက်ပျိုး‌‌ရေး == ချောက်မြို့အနီးအပါး ကျေးရွာများတွင် ယာနှင့်ကိုင်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြေပဲ၊ နှမ်း အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုး၍ ပဲဆီ၊ နှမ်းဆီများမှာ ချောက်မြို့၏ထွက်ကုန်များဖြစ်သည်။ ချောက်မြို့နယ်ရွာများမှာ ဇီး၊ မန်ကျည်း၊ ထန်းလျက် အဓိက ထုတ်လုပ်ရာနယ်မြေများဖြစ်သော်လည်း ‌ဇီး၊ မန်ကျည်း၊ ထန်းလျက် ပွဲရုံအများစုမှာ ချောက်မြို့အနီး ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တွင်တည်ရှိကြသည်။ == ခရီးသွားလုပ်ငန်း == ခရီးသည်တင် ယာဉ်လိုင်းများ၊ ကုန်စည်ပို့ဆောင်‌ရေးလုပ်ငန်း အများစုတည်ရှိသည်။ တည်းခိုခန်း ဟော်တယ်များလည်းရှိသည်။ စားသောက်ဆိုင်များလည်း ရှိသည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး == === ကားလမ်း === မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ချောက်မြို့မှ တောင်ဘက် စလေ၊ ရေနံချောင်း၊ မကွေးမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက် ပုဂံညောင်ဦး၊ ပခုက္ကူ မြင်းခြံမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကိုဖြတ်သန်း၍ အနောက်ဘက် ဆိပ်ဖြူမြို့၊ ဆောမြို့၊ အနောက်တောင်ဘက် တညောင်မြို့၊ စလင်းမြို့၊ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၊ ပွင့်ဖြူမြို့၊ စကုမြို့၊ မင်းဘူးမြို့များသို့လည်းကောင်း ကားလမ်းဖြင့်ရောက်နိုင်သည်။ အရှေ့ဘက် ၂၅ မိုင် ကွာဝေးသော ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့မှတစ်ဆင့် မိတ္ထီလာနှင့် တောင်ကြီးမြို့များသို့လည်း ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ === မီးရထားလမ်း === ချောက်မြို့နယ် ကြီးနီ ဘူတာရုံအထိ မီးရထားဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ === ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး === ချောက်ဆိပ်ကမ်းမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီ ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ သွားလာနိုင်သည်။ ခရီးသည် ပို့ဆောင်ရေးအပြင် ဧရာဝတီမြစ်‌ကြောင်းခရီးမှတစ်ဆင့် ရေနံတင် ဆိပ်ခံတွဲများ၊ အခြား ကုန်တင် မော်တော်များလည်း သွားလာနိုင်ကြသည်။ === လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး === ချောက်မြို့၏ မြောက်ဘက် ညောင်ဦးလေယာဉ်ကွင်း နှင့် အနောက် မြောက်ဘက် ဧရာဝတီမြစ်တစ်ဖက်ကမ်း လမ်းရွာ လေယာဉ် ပျံကွင်းများ ရှိသည်။ ချောက်မြို့နှင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ လေကြောင်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။ == ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ == ချောက်မြို့မဈေးကြီးမှာ ‌ချောက်မြို့ အပြင် အနီးအပါးမြို့များဖြစ်သည့် စလေ၊ စဉ့်ကူး၊ ဆိပ်ဖြူ၊ တညောင်၊ ဆင်ဖြူကျွန်း၊ စလင်း၊ ကဇွန်းမ၊ ဆော၊ လောင်းရှည်၊ ကန်ပက်လက်၊ ဝါဇီ မြို့များမှလည်း လာရောက် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသဖြင့် လွန်စွာ စည်ကား။ အဆိုပါမြို့များနှင့် ရန်ကုန်မြို့ အကြား ကုန်စည်ဖလှယ်ရာ ကြားခံမြို့တမြို့ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် စား‌သောက်ကုန်လုပ်ငန်း၊ အိမ်တွင်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားသည်။ အငြိမ့်အဖွဲ့ ဆိုင်းအဖွဲ့များ အခြေစိုက်ရာမြို့လည်းဖြစ်၍ အနုပညာသည်အများအပြားပေါ်ထွန်းလေ့ရှိသည်။ == အစိုးရရုံးဌာနများ == ချောက်မြို့ပေါ်တွင် ကြေးနန်းရုံး၊ စာတိုက်၊ == ကျန်းမာရေး == အစိုးရ ခုတင်ငါးဆယ်ဆံ့ဆေးရုံ နှင့် ရေနံဆေးရုံ ဟူ၍ ဆေးရုံနှစ်ရုံရှိသည်။ == ပညာရေး == မူကြို၊ မူလတန်း၊ အလယ်တန်း နှင့် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ရွှေသူဌေးကုန်းအရပ်၌ ရှိသော အလယ်တန်းကျောင်းတကျောင်းမှာ ဘီအိုစီကုမ္ပဏီက တည်ထောင်ပေးသောကျောင်း ဖြစ်သဖြင့် ဘီအိုစီကျောင်းဟု ထင်ရှားသည်။ ယခုအခါ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။ မြို့တည်စက သာသနာပြုကျောင်းများလည်း ရှိခဲ့သေးသည်။ ယခုအခါ ပုဂ္ဂလိက စာသင်ကျောင်းများလည်း ရှိကြသည်။ === သခင်ဖိုးလှကြီး စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ === ၁၃၀ဝပြည့် အရေးတော်ပုံ ရေနံမြေသပိတ် အလုပ်သမားခေါင်းဆောင် သခင်ဘိုးလှကြီးအမည်ဖြင့် မြို့၏တောင်ဘက်စွန်းတွင် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ဘာသာရေး == မြို့၏မြောက်ဘက်အစွန်တွင် ရွှေဘုံတောင်စေတီ နှင့် ရွှေဘုံတောင် တောရကျောင်း ရှိလေသည်။ မြို့တောင်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်တွင် ခြင်တောင်မစေတီ ရှိခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဗုံးထိမှန်၍ ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ မြို့ထိပ်အရှေ့ဘက် တွင် ဧစေတီဘုရား တည်ရှိသည်။ ဧစေတီ ဘုရားပွဲတော်ကို တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့၌ ကျင်းပလေ့ရှိရာ အထူးစည်ကား လှသည်။ [https://www.facebook.com/profile.php?id=100010929306539]<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၂)</ref> စာသင်တိုက်နှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း များစွာရှိသည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာအပြင် မဟာယန တရုတ်ဘုံကျောင်း၊ ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းဂိုဏ်းကွဲမျိုးစုံ၊ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း၊ အစ္စလမ်ဗလီ၊ ဆစ်ခ်ဘုရားကျောင်း များလည်း ရှိကြသည်။ == ထင်ရှားသော အစားအသောက် == မုန့်ဩဇာသည် ချောက်မြို့ အလည်လာသူများ ချောက်ပြန် အမှတ်တရအဖြစ် ဝယ်ယူကြသော စားစရာဖြစ်သည်။ ပုန်းရည်ကြီး ချက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ == ထင်ရှားသော လူပုဂ္ဂိုလ် == သခင်ဘိုးလှကြီး စိုးနိုင် (မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးသမား) == ကိုးကား == <references/> <br /> {{မကွေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} <br /> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] <br /> [[Category:မကွေးခရိုင်]] btvcp7xvhv42n1lvbwqs57w5m1lx8jc 0 17961 1034555 706172 2026-05-29T13:37:42Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အာရှတိုက်၏ ကျွန်းဆွယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034555 wikitext text/x-wiki {{coord|7|00|N|100|00|E|source:kolossus-ruwiki|display=title}} [[File:LocationMalayPeninsula.png|thumb|တည်နေရာပြ မြေပုံ]] မြန်မာတို့က ပသျှူးကျွန်းဆွယ်ဟု အသိများသော မလေးကျွန်းဆွယ်ရှိ မာလာယုပြည်ထောင်စုသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင် အချုပ်အချာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မာလာယုပြည်ထောင်စု၊ စင်ကာပူ၊ ဆာရာဝပ်နှင့် ဆားဗား(ယခင်ဗြိတိသျှမြောက်ဗော်နီယို) တို့ကို စုပေါင်းလျက် မလေးရှားပြည်ထောင်စုနိုင်ငံဟု ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။ ==မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်== မာလာယု ကျွန်းဆွယ်ကို မြန်မာတို့ ယခင်က ပသျှူးကျွန်းဆွယ်ဟု အခေါ်များသည်။ မာလာယုကျွန်းဆွယ်သည် [[အာရှတိုက်]]၏ အရှေ့တောင်ဘက်အဖျားဖြစ်သည်။ မာလာယုကျွန်းဆွယ်ဟူ၍ တွင်သော ဒေသသည်ကား [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့် [[ယိုးဒယားနိုင်ငံ]]တို့မှခပ်သွယ်သွယ်လျားလျား ဆက်လာကာ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ဝင်ပြီးလျှင် အဖျားတုတ်သွားသောဒေသတစ်လျှောက်ဖြစ်၏။ သွယ်လျားသောအပိုင်းသည် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင်ပါဝင်သည်။ တုတ်သော အဖျားပိုင်းသည် မလေးရှားပြည်ထောင်စုဖြစ်၏။ ထိပ်ဖျားတွင် [[စင်္ကာပူ]]ကျွန်းတည်ရှိသည်။ [[မလက္ကာရေလက်ကြား]]သည် မာလာယုကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေကို ဆူမတြားကျွန်းမှ ခြားထားသည်။ ကျွန်းဆွယ်၏အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ် ရှိ၏။ မာလာယု ကျွန်းဆွယ်၏ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်သည် မိုင် ၁ဝဝဝ ကျော်ရှည်သည်။ မာလာ ယု ကျွန်းဆွယ်သည် မြောက်မှတောင်သို့ အလျားမိုင် ၉ဝဝ ခန့် ရှိသည်။ အကျည်းဆုံးနေရာတွင် ၄၅ မိုင် မျှသာရှိ၍၊အကျယ်ဆုံး နေရာတွင် မိုင် ၂ဝဝ ရှိ၏။ မာလာယု ကျွန်းဆွယ်တစ်လျှောက် သွယ်တန်းနေသော တောင်စဉ် တောင်တန်းသည် ကျွန်းဆွယ်၏ ကျောရိုးသဖွယ်ရှိကာ အချို့တောင်တို့သည် မြောက်မှ တောင်သို့ အလျားလိုက် တည်ရှိ၏။ အမြင့်ပေ ၆,ဝဝဝ ကျော်သော တောင်ထွတ်များစွာရှိကာ အမြင့်ဆုံးများမှာ ၇,၁၈၅ ပေ မြင့်သော ဂူနုန်(တောင်) တဟန်နှင့် ၇,၁၅၉ ပေမြင့်သော ဂူနုန်ကာဗောတို့ ဖြစ်၏။ ရာပေါင်း များစွာသော မြစ်များသည် တောင်များမှ မြစ်ဖျားခံကာ ဘင်္ဂလားအော်ထဲသို့ လည်းကောင်း၊ ယိုးဒယား ပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ လည်းကောင်း၊ [[မလက်ကာမြို့|မလက္ကာ]] ရေလက်ကြားထဲသို့ လည်းကောင်း စီးဝင်သည်။<ref>The Physical Geography of Southeast Asia, Avijit Gupta</ref> သို့သော် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး မြစ်များမှာ အနောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသော ပီရက်နှင့်အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းသော ပဟန်မြစ်များ ဖြစ်၏။ မာလာယုကျွန်းဆွယ် ကမ်းရိုးတန်း၏ အနောက်ဘက်တွင် အဆက်မပြတ်ဆိုသလို ပေါက်ရောက်နေသော လမုတောနှင့် လတာပြင်ကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ အချို့နေရာများတွင် ကမ်းဘေး၌ [[အုန်းပင်]]နှင့်ထင်းရှူးပင်များပေါက်လျက်ရိသော ပင်လယ်အော်များကို တွေ့ရ၏။ ကမ်းရိုးတန်း၏ အရှေ့ဘက်တွင်မူ သဲများ အဆက်မပြတ် ပြန့်ဖြူးစွာရှိကာ လှိုင်းများ ပုတ်ခတ်လျက် စိမ်းလန်းသော သစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်သောကြောင့် သဘာဝရှုခင်း လှပရာ၌ အပူပိုင်းဒေသတွင် မနှိုင်းသာသော ဒေသတစ်ခုပင် ဖြစ်၏။ မာလာယုကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ရှိ ကဒါနယ် အလွန်တွင်ရှိသော [[လန်ကာဝီကျွန်း]]၊ ယင်း၏ တောင်ဘက်လှမ်းလှမ်းရှိ [[ပီနန်မြို့|ပီနန်]]ကျွန်းဆွယ်ပိုင် ရေပြင်တွင် ပါဝင်သော ရှုခင်းလှပရာ၌ အပူပိုင်းဒေသတွင် မနှိုင်းသာသော ဒေသတစ်ခုပင်ဖြစ်၏။ မာလာယုကျွန်းဆွယ်ပိုင် ရေပြင်တွင်ပါဝင်သော ကျွန်းများမှာ ကျွန်းဆွယ်၏ အနောက်ဘက်ရှိ ကေဒါနယ် အလွန်တွင်ရှိသော လန်ကာဝီကျွန်း၊ ယင်း၏တောင်ဘက်လှမ်းလှမ်းရှိ ပီနန်ကျွန်း တို့အပြင် အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးအလွန်ရှိ တိုင်အိုမန်နှင့် အခြား [[ကျွန်းဆွယ်]]များဖြစ်၏။ မာလာယုကျွန်းဆွယ်ရှိ [[ရာသီဥတု]]မှာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပူအိုက်၏။ ကမ်းရိုးတန်းရှိ မြေပြန့်တွင် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် လက်မ ၁ဝဝ ခန့် ရွာသွန်း၍ တောင်တန်းဒေသဖက်တွင် ယင်းထက် တစ်ဆပိုသည်။ ကျွန်းဆွယ်၏ ၅ ပုံ ၄ ပုံတွင် ထူထပ်သော [[သစ်တော]]များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိ၏။ ယင်းသစ်တော်တို့မှ အက်ဗနီသစ်၊ [[ကျွန်းသစ်]]၊ [[စန္ဒကူး]]၊ ပရုတ်နှင့် အခြားတန်ဖိုရှိသော သစ်များရရှိ၍ ယင်းတို့သည် မာလာယုကျွန်းဆွယ်တွင် အရေးပါ အရာရောက်သော သဘာဝပစ္စည်းများဖြစ်ကြ၏။ [[ရာဘာ|ရော်ဘာ]] ခေါ် ကော်ဖတ်မှာ အဓိက ထွက်ကုန်ပစ္စည်းဖြစ်၏။ အခြား [[သစ်စေး]]နှင့် သစ်ဆီများလည်း ထွက်၏။ မာလာယုကျွန်းဆွယ်တွင် [[သံဖြူ]]၊ သံရိုင်း၊ [[ကျောက်မီးသွေး]]နှင့် [[တန်စတင်]]အစရှိသော သယံဇာပစ္စည်းများ ထွက်၍ သံဖြူမှာ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးဖြစ်၏။ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၏ များသော အပိုင်းဖြစ်သည့် တောင်ဘက် အဖျားပိုင်းတွင် မလ္လာယု ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ရှိသည်။ ဂျိုဟိုး၊ ကေဒါ၊ ကေလန်တန်၊ နက်ဂရီ ဆင်ဗီလန်၊ ပဟန်၊ ပီရတ်၊ ပါလစ်၊ ဆေလန်ဂေါ်၊ တြင်ဂနုမည်သော ပြည်နယ်များကိုစု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော မလ္လာယု ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှဓန သဟာယအဖွဲ့ဝင် လွတ်လပ်သည့် နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်၏။ မလ က္ကာနယ်နှင့် ပီနန်တို့လည်း မလ္လာယု ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သည်။ မလ္လာယု ပြည်ထောင်စုသည် အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် စတုရန်း မိုင်၅ဝ,၆ဝဝ မျှ ရှိ၏။ မြို့တော်မှာ [[ကွာလာလမ်ပူမြို့]]ဖြစ်၍ တြင်ဂနု ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ အခြား မြို့ကြီးများမှာ ပြည်နယ်များ၏ရုံးစိုက်မြို့များ ဖြစ်သော ဂျော့တောင်း၊ မလက္ကာ၊ အီပိုး၊ ဆေရင်ဗန်၊ ကွာလာလစ်ပစ်၊ ဂျိုဟိုးဗာရု၊ အာလောစတား၊ ကိုတဗာရု၊ ကန်ဂေါ၊ ကွာလာ၊ တြင်ဂနုမြို့များဖြစ်၏။ အားလုံးခြုံ၍ ကြည့်လိုက်လျှင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်တွင် မလေးလူမျိုး ဦးရေက တရုတ်လူမျိုး ဦးရေထက်ပိုပေသည်။ သို့သော် ပီနန်၊ ဆေလန်ဂေါ်၊ ပီရတ်၊ နက်ဂရီ ဆင်ဗီလန်နှင့် ဂျိုဟိုး ပြည်နယ်များတွင်မူ တရုတ်လူမျိုး ဦးရေက မလေးလူမျိုးဦးရေထက် ပိုလေသည်။ ကေဒါ၊ ကေလန်တန်နှင့် တြင်ဂနု ပြည်နယ် ၃ ခုတွင်ရှိသော လူဦး ရေမှာ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ရှိ လူဦးရေ၏ တစ်ဝက်ဖြစ်၏။ မလ္လာယု ပြည်နယ်တွင် အိန္ဒိယ လူမျိုး အမြောက်အမြားနှင့် ဥရောပတိုက်သား အနည်းငယ်ရှိသည်။ မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်၏ စုစုပေါင်း လူဦးရေမှာ ၄,၉၁၆,၉၉၃ ယောက်ဖြစ်သည်။ မလ္လာယု ပြည်ထောင်စုတွင် အရေးပါ အရာရောက်သော သဘာဝပစ္စည်းတို့မှာ (ရော်ဘာ)နှင့် သံဖြူတို့ဖြစ်၏။ ဧကပေါင်း ၃,ဝဝဝ,ဝဝဝ မျှမှာ ကော်ဖတ်ခြံများဖြစ်၏။ ဧက ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ မျှကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးသည်။ ထို့ပြင် အုန်းပင်များစိုက်ပျိုး၍ [[အုန်းဆီ]]ထုတ်သည်။ [[နာနတ်သီး|နာနတ်ပင်]]များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး၍ [[လက်ဖက်]]ပင်၊ [[ကွမ်းသီးပင်]]၊ [[ကာဖီ]]၊ ပီလောပီနံဥ၊ ဆေးရွက်နှင့်ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များဖြစ်သော [[ငရုတ်]]၊ [[ချင်း]]၊ [[နနွင်း]]အစရှိသည်တို့ကိုလည်း အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးသည်။ ကန်စွန်းဥ၊ [[မြေပဲ]]ပင်၊[[ပြောင်း]]တို့ကိုလည်း အများအပြား စိုက်၍ [[ငှက်ပျော]]မှာ သီးစားပင်တွင် ရှေ့တန်းမှပါဝင်သည်။ မြန်မာတို့ အလွန် ကြိုက်နှစ်သက်သော[[ဒူးရင်းသီး]]နှင့် [[မင်းကွတ်သီး]] ပေါက်ရောက်ရာ ဒေသလည်းဖြစ်၏။ စတုရန်းမိုင် ၁၂ဝဝဝ မျှသော ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများမှ ပြည်တွင်းသုံးအတွက်နှင့် ပြည်ပသို့ ရောင်းချရန်အတွက် သစ်များကို ရရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် [[ကျွဲ]]ကို အထူးသဖြင့် အသုံးပြုသည်။ [[နွား]]၊ [[ဆိတ်]]၊ [[ဝက်]]အများအပြားနှင့် [[သိုး]]အသင့်အတင့် ရှိ၏။ မလ္လာယုပြည်ထောင်စုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သံဖြူရိုင်း အများဆုံးထွက်ရာ ဒေသဖြစ်၏။ ပီရတ်၊ ဆေလန်ဂေါ်၊ ပဟန်၊ နက်ဂရီဆင်ဗီလန်တို့တွင် အများဆုံး ထွက်လေသည်။ ဆေလန်ဂေါ် ပြည်နယ် ဗတူအရန်တွင် ကျောက်မီးသွေး အနည်းငယ်မျှထွက်သည်။ ပဟန်ပြည်နယ်မှ [[ရွှေ]]ထွက်၍ ပီရတ်နှင့် ဆေလန်ဂေါ်တွင် လည်း အနည်းငယ် ထွက်သည်။ ထို့ပြင် ပီရတ်၊ ဂျိုဟိုး၊ ကေလန်တန်နှင့်တြင်ဂနုမှ သံရိုင်း၊ ပီရတ်မှ တန်စတန်ရိုင်း၊ ကေဒါ၊ တြင်းဂနှင့် ပဟန်မှ [[ဝူဖရမ်|ဝူးဖရမ်မိုက်]]များထွက်သည်။ ဗောက်ဆိုက်နှင့် [[မဂ္ဂနိ|မန်ဂနိ]]တို့မှာလည်း စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသော တွင်းထွက်ပစ္စည်းများဖြစ်၏။ မလ္လာယုနိုင်ငံ တွင် တူးဖော်ရရှိသော သံရိုင်း အများကို ပီနန်တွင်ကျို၍ ကျန်သံရိုင်းတို့ကို [[စင်္ကာပူ]]တွင် ကျိုသည်။ [[ပီနန်မြို့]]နှင့် စင်္ကာပူမြို့တို့တွင် ကော်ဖတ်ပြားများ လုပ်သော စက်ရုံများ ရှိ၏။ ကလံနှင့်ကွာလာလမ်ပူမြို့များတွင် စက်ဘီးတာယာများ ပြုလုပ်သည်။ မလ္လာယုနိုင်ငံ နေရာ အများအပြားတွင် ရော်ဘာဖိနပ်အလုပ်ရုံများနှင့်အုန်းဆီစက်၊ ဆပ်ပြာစက်၊ သစ်စက် အမြောက်အမြား ရှိလေသည်။ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးအားဖြင့်လည်း မလ္လာယု ပြည်ထောင်စုသည် လွယ်ကူမှု ရှိသည်။ မော်တော်ကားလမ်း မိုင်ပေါင်း၆ ဝဝဝ၊ မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၆၈ဝ ရှိသည့်အပြင် ပြည်တွင်းပြည်သို့ လေကြောင်းခရီးလည်း ပေါက်ရောက်လေသည်။ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်သည် အိန္ဒိယနှင့် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]တို့အကြား ကုန်သွယ်ရန် သွားရာလမ်းကြောင်းတွင် တည်ရှိသည့် အတွက် ကြောင့် နှစ်ရာပေါင်း များစွာကတည်းက အရေးပါသော အချက်အချာ ဒေသဖြစ်ခဲ့၏။ ရှေးအခါက ကျွန်းဆွယ်၏ အတွင်းဘက်၌ နေထိုင်သူနည်းပါးလှ၏။ ကရာကျွန်းဆက်နှင့် မလက္ကာ ရေလက်ကြား ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တွင်သာ နေထိုင်ကြ၏။ ခရစ် ၁၄ဝဝပြည့်နှစ်တွင် [[မလေးလူမျိုး]]တို့သည် မလက္ကာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့၏။ မလက္ကာ ဆိပ်ကမ်းမြို့သည် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်|ဘင်္ဂလားအော်]]နှင့် တောင်ပိုင်းတရုတ် ပင်လယ်တို့ အကြားတွင် သွားရာ လမ်းကြောင်းကို ချုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့် ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါ၍ တန်ခိုးထွားခဲ့ပေသည်။ ၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် မလက္ကာမြို့ကို [[ပေါ်တူဂီ]] လူမျိုးတို့က သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ပေါ်တူဂီ လူမျိုးတို့သည် မလက္ကာကို မိမိတို့စီးပွားရေးအတွက်သာ အရေးထားလျက် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ရှိ အတွင်းပိုင်း အခြားဒေသများကို လျစ်လျူရှုခဲ့ပေသည်။ ၁၆၄၁ ခုနှစ်၌ ဒပ်ချ်လူမျိုးတို့ သိမ်းပိုက်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် မလက္ကာသည် အရေးမပါတော့ဘဲ ရှိ၏။ ၁၈ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်းလောက်တွင်မှ ဗြိတိသျှတို့သည် မလ္လာကျွန်းဆွယ်ကို စိတ်ဝင်စားလာပြီးနောက် ရောက်ရှိလာကြသည်။ ခရစ် ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ပီနန်ကျွန်းကိုဝယ်ယူပြီးလျှင် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် မလ္လာယုပြည်မရှိ ပရောဗင့်ဝက်စလီခေါ် နယ်မြေကို လွှမ်းမိုးကြီးစိုးခွင့် ရခဲ့၏။ [[ဥရောပတိုက်]]၌[[နပိုလီယန်]] စစ်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်က နပိုလီယန်က ဒပ်ချ နိုင်ငံကို ဝင်စီးသောအခါ ဗြိတိသျှတို့က အရှေ့အိန္ဒိယရှိ ဒပ်ချ်ကျွန်းစုများကိုသိမ်းပိုက်လိုက်၏။ ဒပ်ချ်လူမျိုးတို့က ဒပ်ချ်ကျွန်းစုများကို ပြန်လည်ရရှိချိန်၌ ယင်းကျွန်းစုကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ခံ ဆာစတမ်းဖို့ရက်ဖဲက ဗြိတိသျှတို့အဖို့ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်သည် မည်မျှ အရေးပါကြောင်းတင်ပြခဲ့၏။ ခရစ် ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျိုဟိုးပြည်နယ် စူလတန် ဘုရင်ထံမှ [[စင်္ကာပူ|စင်္ကာပူကျွန်း]]ကို ဗြိတိသျှ တို့ဝယ်ယူရန် ဆာစတမ်းဖို့ရက်ဖဲကပင် စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ဒပ်ချ်တို့က ကန့်ကွက်ခဲ့သော်လည်း၊ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ရေလက်ကြားတွင် လွတ်လပ်စွာ ကူးသန်းသွားလာခွင့် စသည့် အခွင့်အရေးများနှင့် အလဲအလှယ်ပြုကာ မလက္ကာကို ဒပ်ချတို့ထံမှ ရယူခဲ့ပြန်လေသည်။ ဗြိတိသျှ တို့သည် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်တွင် ပီနန် - ဝက်စလီ၊ စင်္ကာပူနှင့် မလက္ကာမည်သော ၃ ဌာနတွင် ဦးစွာ ခြေကုပ်လျက် နောင်သော်ကား စထရိတ်စက်တယ်မင့် အမည်ဖြင့် ကိုလိုနီထူထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် အနှစ် ၅ဝ မျှ ဗြိတိသျှ တို့သည် စင်္ကာပူကို အာရုံစိုက်၍ ပြုစုပျိုးထောင်သည်။ ပြည်မတွင် ရှိ မွတ်စလင်ပြည်နယ် ၉ နယ်၌ ပြည်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဝင် စွက်ခြင်းကို နည်းနိုင်သမျှ နည်းစေသည်။ ၁၈၆၉ ခုနှစ်၌ ဆူးအက် တူးမြောင်းကို ဖွင့်လှစ်သော အခါ ဥရောပနှင့် [[အာရှတိုက်]] အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများသည် ရောင်းရေးဝယ်တာ ဖွံ့ဖြိုးလာပြီးလျှင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်တွင်လည်း သံဖြူလုပ်ငန်းနှင့် ကုန်သွယ်ရေးသည် အရေးပါလာ၏။ သံဖြူ တွင်းများသည် ကျွန်းဆွယ်၏ အတွင်ပိုင်းတွင်ရှိရကား ဗြိတိသျှတို့ သည် သက်ဆိုင်ရာနယ်ပယ်ဒေသတွင်း၌ နိုင်ငံရေးအားဖြင့် ဩဇာ လွှမ်းမိုးရန် လိုကြောင်း သိမြင်သဖြင့် ပီရတ်၊ ဆေလန်ဂေါ်၊ နက်ဂရီဆင်ဗီလန်နှင့် ပဟန်ပြည်နယ်များမှ အုပ်ချုပ်သူတို့နှင့် အုပ်ထိန်းကွာယ်ရေး စာချုပ်ရေးထိုးကြ၏။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ ပြည်နယ် ၄ ခုကို ပေါင်း၍ စုပေါင်းပြည်နယ်များဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောဖက်ဒရိတ်တက် မလေးစတိတ်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ကွာလာလွမ်ပူမှာ မြို့တော်ဖြစ်လာ၏။ ပြည်နယ် ရုံးစိုက်မြို့များတွင်ရှိသော ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ်တော် တို့သည် သက်ဆိုင်ရာအစိုးရ၏ ဝါဒများကိုကွပ်ကဲလျက် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း ကာကွယ်ပေးခဲ့၏။ မလ္လာယု ပြည်နယ်များမှ စူလတန် ဘုရင်တို့သည် မိမိတို့နယ်သူ နယ်သားများ၏ အယူဝါဒရေးနှင့် လူမှုရေးကိစ္စများတွင်လည်း ဩဇာအပြည့် ရှိသည်မဟုတ်ပေ။ မလေးလူမျိုးတို့သည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ငါးဖမ်းခြင်းများဖြင့်သာ အသက်မွေးလျက် မိမိ တို့တွင် ပိုလျှံသမျှကို သံဖြူတွင်းများ၌ လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြသော တရုတ်နှင့်အခြားအလုပ်ကြမ်းသမားတို့ကို ရောင်းချ၏။ ကြာသော် ပြည်နယ်အများတွင် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ အမျိုးသား အလုပ်သမား တို့၏ဦးရေမှာ မလေးတို့ထက်ပင် ပိုလာခဲ့လေသည်။ ကျန်ပြည်နယ်များဖြစ်သော ဂျိုဟိုး၊ ကေလန်တန်၊ တြင်ဂနု၊ ကေဒါနှင့် ပါလစ်တို့မှာ မစုပေါင်းသော ပြည်နယ်များဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော အန်ဖက်ဒရိတ်တက် မလေးစတိတ်ဟူ၍ တွင်၏။ ဤဒေသများသည် စီးပွားရေးကောင်းသော ရပ်ကွက်များ မဟုတ် ဘဲ တိုင်းရင်း မလေးလူမျိုး လူဦးရေ ပိုများသည်။ စူလတန် ဘုရင် များသည် လုံးဝ လွတ်လပ်မှု ရှိသည်ဟုဆိုရငြားလည်း ဗြိတိသျှ အရာရှိများသည် သူတို့၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်မှုအတွက် အစိုးရကိစ္စများတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည်။ ကော်ဖတ်စိုက်ပျိုးခြင်း လုပ်ငန်းကို မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်တွင် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကမှစတင် ပြုလုပ်သည်။ ဤသို့ ပြုရခြင်းမှာ စီးပွားရေး အားဖြင့် ကာဖီပင်ကို မစိုက်ပျိုးသာသောကြောင့် ရော်ဘာကို အစား ထိုးခြင်းဖြစ်၏။ ဗြိတိသျှတို့သည်။ အစသော်မလေး လူမျိုးတို့ကို စိုက်ခင်းများတွင် ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း အိန္ဒိယပြည် တောင်ပိုင်းမှ အိန္ဒိယ အမျိုးသား အလုပ်သမားများကို ခေါ်ယူ အသုံးပြုခြင်းက ပို၍ အကျိုးရှိကြောင်း သိလာခဲ့လေသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက [[ဂျပန်]]တို့သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံမှနေ၍ မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်အတွင်း ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်လျက်၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့၏။ ဗြိတိသျှ၊ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလီယန်]]နှင့် အိန္ဒိယတပ်များက ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း အရေးနိမ့်ခဲ့၍၊ ဂျပန်တပ်များသည် လျင်မြန်စွာ ရှေ့သို့တိုး၍ ချီတက်လာခဲ့ရာ၊ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ တွင်မဟာမိတ်တပ်များအားလုံးကို စင်္ကာပူသို့ ဆုတ်ခွာစုရုံးနေခဲ့ ကြရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စင်္ကာပူ၌ လက်နက်ချအညံ့ခံခဲ့ရ၏။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဂျပန်တို့လက်နက်ချခဲ့ပြီးနောက် ဗြိတိသျှတပ်များက မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မလ္လာယုပြည်နယ်များနှင့် ဗြိတိသျှပိုင် ပီနန်နှင့် မလက္ကာတို့ကို စုပေါင်းလျက် ''မလ္လာ ယုပြည်နယ်စု'' ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းရန် စီမံကိန်းတစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့၏။ ထိုစီမံကိန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မလေး လူမျိုးတို့က မလ္လာယုကျွန်းဆွယ် တွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်လျက်ရှိသော အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်လူမျိုးတို့ကို တန်းတူ နိုင်ငံသားအဖြစ် ထားရှိသဖြင့် မိမိတို့ တိုင်းရင်းသားများ သည် လူနည်းစုဖြစ်သွားရသည်ဟု ကန့်ကွက်ခဲ့၍၊ စူလတန်များက လည်း မိမိတို့၏ အခွင့်အာဏာ များစွာ ဆုံးရှုံးသည်ဟု ကန့်ကွက် ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် စီမံကိန်းသစ်တစ်ခု ရေးဆွဲကာ ယခင် ကြံရွယ်ထားသော ပြည်နယ်များနှင့်ပင် ''မလ္လာယု ပြည်ထောင်စု'' ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။ ထိုအစီအမံအရ စူလတန်များသည် အခွင့်အာဏာ ပိုမိုရရှိခဲ့၍၊ ဗြိတိန်ကကာကွယ် ရေးနှင့် ပြည်ပရေးရာတို့ကို ကြိုးကိုင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သော မလ္လာယုပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်ထောင်စုသား ဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် ပိုမိုတင်းကြပ်သော စည်းကမ်းချက်များကို သတ်မှတ် ထားခဲ့၏။ ပြည်ထောင်စုကို ဗြိတိသျှအစိုးရက ခန့်ထားသော မဟာမင်းကြီးသည် ဥပဒေ ပြုကောင်စီနှင့် အမှုဆောင် ကောင်စီများ၏ အကူအညီဖြင့် အုပ် ချုပ်လေသည်။ ပြည်ထောင်စုရှိ တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့သည် အုပ်ချုပ်ရေး အသစ်ကို သဘောမကျမကျေနပ်ကြဘဲ ဆူပူလှုပ်ရှား ခဲ့ကြ၏။ ရဲဖက်က သူတို့အား အရေးယူကာ လိုက်လံ ဖမ်းဆီး သောအခါ တောခိုပြီးလျှင်ဂျပန်တို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်နည်းတူ ဗြိတိသျှနှင့် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လျက်ရှိသော တရုတ်လူမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ကွန်မြူနစ် မဟုတ်သော တရုတ် လူမျိုးတို့အား နိုင်ငံရေးတွင်ရော အလုပ်သမား ရေးရာတွင်ပါ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ရန် အားပေး၏။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့က ငွေရေး ကြေးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာအတွက် အကူအညီအဓမ္မ တောင်းခံခြင်း မပြုနိုင်စေရန် ယင်းတို့ကို လုံခြုံသော ရပ်ကွက်တွင် နေရာချထားပေး၏။ စစ်ဖက်နှင့် ရဲဖက်မှ အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ သောကြောင့် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့သည် ပြောက်ကျားတပ်သား ၃,ဝဝဝ မျှသာရှိသည်အထိလျော့သွားသည်။ ယင်းတို့သည် ယိုးဒယားနယ်စပ်အနီးတွင် ခိုအောင်း၏။ [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား]] စစ်ပွဲအတွင်း က ကော်ဖတ်နှင့် သံဖြူဈေးကောင်းလာ၍ မလ္လာယုသည် စီးပွား ရေး နာလန်ထူလာသဖြင့် သူပုန်တို့ကို နှိမ်နင်းနိုင်လာ၏။ ကွန်မြူနစ်တို့ ဆူပူသောင်းကျန်းမှုကြောင့် ၁ဝ နှစ်ကျော် တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်ဖြစ်ခဲ့ရလင့်ကစား ပြည်ထောင်စုသည် ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးစခန်းသို့ လျင်မြန်စွာ ချီတက်ခဲ့၏။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မလ္လာယုပြည်ထောင်စုသည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယအဖွဲ့ဝင် အချုပ်အချာ အာဏာပိုင်သော နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာလေသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့မှ အစပြု၍၊ မလ္လာယု ပြည်ထောင်စု၊ စင်္ကာပူ၊ ဆရာဝပ်နှင့် ဆားဗား (ယခင်ဗြိတိသျှ မြောက်ဗော်နီယိုနယ်) တို့ကို စုပေါင်း၍ မလေးရှား ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံဟူ၍ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်လိုက်လေသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၉)</ref> == ကိုးကား == <references/> [[Category:ကျွန်းဆွယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ကျွန်းဆွယ်များ]] 7z56rqvzyucygeuz87nehrlh4y78ryj 0 20000 1034684 706833 2026-05-30T11:00:10Z ~2026-32207-51 143496 1034684 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ပွင့်ဖြူမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = Burma |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = [[ပွင့်ဖြူမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = Kyaungtawyar Pagoda.jpg |image_caption = ပွင့်ဖြူမြို့နယ် ရှိ [[စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းတော်ရာဘုရား]] |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{အလံ|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]] |subdivision_type2 = [[ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်|မင်းဘူး]] |subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၂၂)မိနစ် |subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၄၀)မိနစ် |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 20 |latm = 22 |lats = |longEW = E |longd = 94 |longm = 40 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''ပွင့်ဖြူမြို့''' သည် [[မင်းဘူးခရိုင်]]၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်၍ [[မုန်းချောင်း]] လက်ျာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မင်းဘူး - ဆိပ်ဖြူ ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ [[မင်းဘူးမြို့]]၏ မြောက်ဘက် (၂၄)မိုင်ဝေးသည်။ မြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ အရှေ့မှအနောက်သို့ (၄)ဖာလုံ၊ တောင်မှမြောက်သို့ (၃)ဖာလုံခန့်ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ သန်းကောင်စာရင်းအရ ၉၃၁၃၄ ယောက်ဖြစ်၍ အများအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဝါဒီ [[မြန်မာ]]များသာ ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်၍ မုန်းချောင်းမှ ဆည်မြောင်းများ သွယ်ဖောက်ရေသွင်း၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။ လယ်ဧကပေါင်း (၈,၃၀၀)ကျော်တို့ကို ရေပေးသွင်းလျက် ရှိသည်။ ဆည်ရေသောက် လယ်မြေများမှ စပါး အများဆုံးထွက်သည်။ ဆည်ရေမရသောမြေများကို ယာအဖြစ် အသုံးပြု၍ နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ဆေး တို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ဟု ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ဤမြို့နေရာ၌ ဖိုခနောက်ဆိုင် တည်ရှိခဲ့သော ကွေ့ရွာ၊ သရက်ကျင်းနှင့် သနပ်ကုန်းစသော ရွာကြီး သုံးရွာ ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် မြို့ ဖြစ်လာရာတွင် ယင်းဒေသ၌ရှိသော [[လက်ပံပင်]]ကြီးတစ်ပင်သည် အဖြူပွင့်များသာ ဖူးပွင့်သည်ကို စွဲ၍ ခေါ်တွင်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့သည် မုန်းချောင်းမှရေကို အလွယ်တကူ ရရှိနိုင်သည့်အတွက် သစ်ပင်၊ ဝါးပင်တို့ဖြင့် စိုပြည်စိမ်းလန်းနေသည်။ မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ အခြားမြို့များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပွင့်ဖြူမြို့သည် မြို့ကလေးမျှသာ ဖြစ်သော်လည်း ဆန်စပါးအများဆုံးထွက်၍ လူဦးရေများသော မြို့ ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းရောင်ဝယ်ရေးအတွက် မင်းဘူး - ဆိပ်ဖြူ ကားလမ်းကြီးကိုလည်းကောင်း၊ မုန်းချောင်းကိုလည်းကောင်း အားထားရသည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ရွှေဘုံသာ၊ သက်တော်ရှည် နှင့် သက်တော်ရ ဟူ၍ တန်ခိုးကြီးဘုရား သုံးဆူ ရှိသည့်အနက် ရွှေဘုံသာဘုရားသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ မုန်းမြစ်သည် ရွှေဘုံသာဘုရား‌ခြေတော်ရင်းသို့ ဦးတိုက်စီးဆင်းလာပြီးမှ တစ်ဘက်သို့ကွေ့၍ စီးဆင်းသွားသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့၏တောင်ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးတည်ထားခဲ့သော ရွှေပန်းမြိုင်ဘုရား ရှိသည်။ ထိုဘုရားများတွင် ဘုရားပွဲတော်များ နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၇)၊ စာမျက်နှာ (၁၇၄)။</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပွင့်ဖြူမြို့နယ်}} {{မကွေးတိုင်း}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[ကဏ္ဍ:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်]] swlw9lj410ue4zg6xd22zuwysaavnr7 0 20001 1034679 960317 2026-05-30T10:41:32Z ~2026-32207-51 143496 1034679 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = မင်းဘူးမြို့နယ် |native_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = |image_map = Minbu tsp in Minbu district.svg |map_caption = မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းတည်​နေရာ |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = Capital |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |latNS = N |latd = |latm = |lats = |longEW = E |longd = |longm = |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် (၂၅) မြို့နယ်ရှိရာတွင် [[မင်းဘူးမြို့]] နှင့် [[စကုမြို့]] တို့ကို နှစ်မြို့ပေါင်းမှ မြို့နယ်ရုံး တစ်ရုံးသာ သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် မြို့နယ်အမည်ကို ခေါ်ဝေါ်ရာတွင် '''မင်းဘူး(စကု) မြို့နယ်''' ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ တရားဝင်အမည်မှာ '''မင်းဘူးမြို့နယ်'''ဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့ နှင့် စကုမြို့ တို့မှာ အကွာအဝေးအားဖြင့်လည်း (၁၀)မိုင်ခန့်သာ ရှိသည်။ မင်းဘူးမြို့နယ်သည် နှစ်စဉ်[[တပို့တွဲ]]လဆန်း (၅)ရက်နေ့မှ [[သင်္ကြန်|နှစ်စဉ်နှစ်ဆန်း (၁)ရက်နေ့အထိ]] ဘုရားပွဲကျင်းပသည့် [[ရွှေစက်တော်]] တည်ရှိရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။ == ပါဝင်သော မြို့များ == * [[မင်းဘူးမြို့]] * [[စကုမြို့]] == ကိုးကား == {{reflist}} ထင်ရှားသောကျေးရွာများ * ရွာသာယာကျေးရွာ * ရေပုတ်ကျေးရွာ * ကျောက်စစ်ပုံကျေးရွာ * သမထီးကျေးရွာ * ဆင်ခေါင်းကျေးရွာ * ကန်ရေကျေးရွာ * ကုန်းသာ‌ကျေးရွာ * ရွှေချောင်းကျေးရွာ * ကြီးကန်ကျေးရွာ * အိုင်းမကျေးရွာ(ဆည်တော်) * ကိုင်းမကြီးကျေးရွာ * ဥယျာဉ်ကျေးရွာ * လေးပင်ကျေးရွာ * ကျောက်တန်းကျေးရွာ {{မကွေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] [[Category:မင်းဘူးခရိုင်]] {{Myanmar-geo-stub}} q03v8ehz1yobsi0h6i5wvri7a0ukc37 1034680 1034679 2026-05-30T10:43:37Z ~2026-32207-51 143496 /* ကိုးကား */ 1034680 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = မင်းဘူးမြို့နယ် |native_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = |image_map = Minbu tsp in Minbu district.svg |map_caption = မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းတည်​နေရာ |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = Capital |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |latNS = N |latd = |latm = |lats = |longEW = E |longd = |longm = |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]တွင် (၂၅) မြို့နယ်ရှိရာတွင် [[မင်းဘူးမြို့]] နှင့် [[စကုမြို့]] တို့ကို နှစ်မြို့ပေါင်းမှ မြို့နယ်ရုံး တစ်ရုံးသာ သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် မြို့နယ်အမည်ကို ခေါ်ဝေါ်ရာတွင် '''မင်းဘူး(စကု) မြို့နယ်''' ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ တရားဝင်အမည်မှာ '''မင်းဘူးမြို့နယ်'''ဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့ နှင့် စကုမြို့ တို့မှာ အကွာအဝေးအားဖြင့်လည်း (၁၀)မိုင်ခန့်သာ ရှိသည်။ မင်းဘူးမြို့နယ်သည် နှစ်စဉ်[[တပို့တွဲ]]လဆန်း (၅)ရက်နေ့မှ [[သင်္ကြန်|နှစ်စဉ်နှစ်ဆန်း (၁)ရက်နေ့အထိ]] ဘုရားပွဲကျင်းပသည့် [[ရွှေစက်တော်]] တည်ရှိရာ မြို့နယ်လည်းဖြစ်သည်။ == ပါဝင်သော မြို့များ == * [[မင်းဘူးမြို့]] * [[စကုမြို့]] == ကိုးကား == {{reflist}} ထင်ရှားသောကျေးရွာများ * ရွာသာယာကျေးရွာ * ရေပုတ်ကျေးရွာ * ကျောက်စစ်ပုံကျေးရွာ * ပင်လယ်သက်ကျေးရွာ * သမထီးကျေးရွာ * ဆင်ခေါင်းကျေးရွာ * ကန်ရေကျေးရွာ * ကုန်းသာ‌ကျေးရွာ * မောင်းမကန်ကျေးရွာ * ရွှေချောင်းကျေးရွာ * ချင်းကုန်းကျေးရွာ * ကြီးကန်ကျေးရွာ * အိုင်းမကျေးရွာ(ဆည်တော်) * ကိုင်းမကြီးကျေးရွာ * ဥယျာဉ်ကျေးရွာ * လေးပင်ကျေးရွာ * ကျောက်တန်းကျေးရွာ {{မကွေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] [[Category:မင်းဘူးခရိုင်]] {{Myanmar-geo-stub}} hdu4qlp6d42h7ku8wynrwyi1xaus9v9 0 23276 1034551 1019210 2026-05-29T13:30:48Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1034551 wikitext text/x-wiki '''အာရေဗျကျွန်းဆွယ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Arabian Peninsula) သည် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]၏ အနောက်တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး [[ကျွန်းဆွယ်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ မှ ၃၂ ဒီဂရီနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ မှ ၆ဝ ဒီဂရီအတွင်း တည်ရှိသည်။ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် [[အာဖရိက|အာဖရိကတိုက်]]နှင့် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]] အမြောက်အမြား ထွက်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Niz |first=Ellen Sturm |date=2006-04-10 |title=Peninsulas |url=https://archive.org/details/peninsulas0000nize |publisher=Capstone |isbn=9780736861427 |page=[https://archive.org/details/peninsulas0000nize/page/19 19] |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|encyclopedia=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R. W.|entry=Peninsula|date=2014-05-14|publisher=Infobase|isbn=9780816072293|access-date=19 May 2020|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519182851/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Condra |first=Jill |date=2013-04-09 |title=Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World [2 Volumes] |url=https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780313376375 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519183236/https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |archive-date=19 May 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dodge |first=Christine Huda |date=2003-04-01 |title=The Everything Understanding Islam Book: A Complete and Easy to Read Guide to Muslim Beliefs, Practices, Traditions, and Culture |url=https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |publisher=Simon and Schuster |isbn=9781605505459 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031101202/https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |archive-date=31 October 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=15 Largest Peninsulas in the World |url=http://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317051902/https://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |archive-date=17 March 2021 |access-date=2017-10-21 |work=WorldAtlas}}</ref> == ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် နယ်နိမိတ် == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို အောက်ပါ ရေထုများက ဝန်းရံထားသည် - * အနောက်ဘက်: [[ပင်လယ်နီ]] (Red Sea) နှင့် အက္ကဗာပင်လယ်ကွေ့။ * အရှေ့ဘက်: ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ (Persian Gulf) နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့။ * တောင်ဘက်: အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ [[အာရေဗျပင်လယ်]]နှင့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]။ * မြောက်ဘက်: [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံထက် လေးဆခန့် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ပါက ဘွတ်ဖိနပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်။ == မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ရာသီဥတု == ကျွန်းဆွယ်၏ ဒေသအများစုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော [[ကန္တာရ|သဲကန္တာရ]]များ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော သဲကန္တာရများမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေဖတ် (Nafud)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဲသောင်ပြင်ကြီးဖြစ်သည့် ရုဗာအာခါလီ (Rub' al Khali) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းဆွယ်အတွင်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးများ မရှိဘဲ မိုးရွာသွန်းမှသာ ရေစီးဆင်းသည့် ဝါဒီ (Wadi) ခေါ် ချောင်းခြောက်များသာ ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းပြီး အပူချိန်သည် ၅၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၃ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အနောက်တောင်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများ (ဥပမာ-[[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်]]) တွင်မူ မိုးအနည်းငယ်ရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ == စီးပွားရေး == ရှေးယခင်က စွန်ပလွံသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပုလဲဖော်ခြင်းနှင့် [[ကုလားအုတ်|ကုလားအုပ်]]၊ မြင်း မွေးမြူခြင်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ဝ ရာစုအတွင်း ရေနံကို အကြီးအကျယ် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသောဒေသ ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ဆအူးဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ရေနံအများဆုံး ထွက်ရှိရာနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူဦးရေ == [[ဖိုင်:Arabian Peninsula Map.svg|thumb|အာရေေဗျကျွန်းဆွယ်ရှိ နိုင်ငံများ]] အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော နိုင်ငံများမှာ- ၁။ [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] (အကြီးဆုံးနိုင်ငံ) ၂။ [[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်နိုင်ငံ]] ၃။ [[အိုမန်နိုင်ငံ]] ၄။ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]နိုင်ငံ ၅။ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]] ၆။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၇။ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] ဒေသခံအများစုမှာ [[အာရပ်|အာရပ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ သဲကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သူများကို ဗက်ဒူးအင် (Bedouin) လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ [[မက္ကာဟ်မြို့တော်|မက္ကာမြို့]]နှင့် မဒီနားမြို့တို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ အာရပ်တို့သည် ဆေးပညာ၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]နှင့် သင်္ချာပညာ (အထူးသဖြင့် အာရပ်ဂဏန်းများနှင့် ဒသမစနစ်) တို့တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွက် များစွာ အကျိုးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် [[အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်|အာရပ်လိဂ်]] (Arab League) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ကျွန်းဆွယ်များ]] opr7jzk134p6v6du82sltralkyknr7b 1034552 1034551 2026-05-29T13:31:42Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အနောက်အာရှ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034552 wikitext text/x-wiki '''အာရေဗျကျွန်းဆွယ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Arabian Peninsula) သည် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]၏ အနောက်တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး [[ကျွန်းဆွယ်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ မှ ၃၂ ဒီဂရီနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ မှ ၆ဝ ဒီဂရီအတွင်း တည်ရှိသည်။ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် [[အာဖရိက|အာဖရိကတိုက်]]နှင့် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]] အမြောက်အမြား ထွက်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Niz |first=Ellen Sturm |date=2006-04-10 |title=Peninsulas |url=https://archive.org/details/peninsulas0000nize |publisher=Capstone |isbn=9780736861427 |page=[https://archive.org/details/peninsulas0000nize/page/19 19] |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|encyclopedia=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R. W.|entry=Peninsula|date=2014-05-14|publisher=Infobase|isbn=9780816072293|access-date=19 May 2020|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519182851/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Condra |first=Jill |date=2013-04-09 |title=Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World [2 Volumes] |url=https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780313376375 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519183236/https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |archive-date=19 May 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dodge |first=Christine Huda |date=2003-04-01 |title=The Everything Understanding Islam Book: A Complete and Easy to Read Guide to Muslim Beliefs, Practices, Traditions, and Culture |url=https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |publisher=Simon and Schuster |isbn=9781605505459 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031101202/https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |archive-date=31 October 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=15 Largest Peninsulas in the World |url=http://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317051902/https://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |archive-date=17 March 2021 |access-date=2017-10-21 |work=WorldAtlas}}</ref> == ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် နယ်နိမိတ် == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို အောက်ပါ ရေထုများက ဝန်းရံထားသည် - * အနောက်ဘက်: [[ပင်လယ်နီ]] (Red Sea) နှင့် အက္ကဗာပင်လယ်ကွေ့။ * အရှေ့ဘက်: ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ (Persian Gulf) နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့။ * တောင်ဘက်: အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ [[အာရေဗျပင်လယ်]]နှင့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]။ * မြောက်ဘက်: [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံထက် လေးဆခန့် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ပါက ဘွတ်ဖိနပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်။ == မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ရာသီဥတု == ကျွန်းဆွယ်၏ ဒေသအများစုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော [[ကန္တာရ|သဲကန္တာရ]]များ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော သဲကန္တာရများမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေဖတ် (Nafud)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဲသောင်ပြင်ကြီးဖြစ်သည့် ရုဗာအာခါလီ (Rub' al Khali) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းဆွယ်အတွင်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးများ မရှိဘဲ မိုးရွာသွန်းမှသာ ရေစီးဆင်းသည့် ဝါဒီ (Wadi) ခေါ် ချောင်းခြောက်များသာ ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းပြီး အပူချိန်သည် ၅၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၃ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အနောက်တောင်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများ (ဥပမာ-[[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်]]) တွင်မူ မိုးအနည်းငယ်ရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ == စီးပွားရေး == ရှေးယခင်က စွန်ပလွံသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပုလဲဖော်ခြင်းနှင့် [[ကုလားအုတ်|ကုလားအုပ်]]၊ မြင်း မွေးမြူခြင်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ဝ ရာစုအတွင်း ရေနံကို အကြီးအကျယ် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသောဒေသ ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ဆအူးဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ရေနံအများဆုံး ထွက်ရှိရာနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူဦးရေ == [[ဖိုင်:Arabian Peninsula Map.svg|thumb|အာရေေဗျကျွန်းဆွယ်ရှိ နိုင်ငံများ]] အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော နိုင်ငံများမှာ- ၁။ [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] (အကြီးဆုံးနိုင်ငံ) ၂။ [[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်နိုင်ငံ]] ၃။ [[အိုမန်နိုင်ငံ]] ၄။ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]နိုင်ငံ ၅။ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]] ၆။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၇။ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] ဒေသခံအများစုမှာ [[အာရပ်|အာရပ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ သဲကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သူများကို ဗက်ဒူးအင် (Bedouin) လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ [[မက္ကာဟ်မြို့တော်|မက္ကာမြို့]]နှင့် မဒီနားမြို့တို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ အာရပ်တို့သည် ဆေးပညာ၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]နှင့် သင်္ချာပညာ (အထူးသဖြင့် အာရပ်ဂဏန်းများနှင့် ဒသမစနစ်) တို့တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွက် များစွာ အကျိုးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် [[အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်|အာရပ်လိဂ်]] (Arab League) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ကျွန်းဆွယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ]] iq6gkgx42dq2ssoeacafgaggz7z42qg 1034553 1034552 2026-05-29T13:32:19Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရေဗျကျွန်းဆွယ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034553 wikitext text/x-wiki '''အာရေဗျကျွန်းဆွယ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Arabian Peninsula) သည် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]၏ အနောက်တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး [[ကျွန်းဆွယ်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ မှ ၃၂ ဒီဂရီနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ မှ ၆ဝ ဒီဂရီအတွင်း တည်ရှိသည်။ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် [[အာဖရိက|အာဖရိကတိုက်]]နှင့် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]] အမြောက်အမြား ထွက်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Niz |first=Ellen Sturm |date=2006-04-10 |title=Peninsulas |url=https://archive.org/details/peninsulas0000nize |publisher=Capstone |isbn=9780736861427 |page=[https://archive.org/details/peninsulas0000nize/page/19 19] |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|encyclopedia=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R. W.|entry=Peninsula|date=2014-05-14|publisher=Infobase|isbn=9780816072293|access-date=19 May 2020|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519182851/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Condra |first=Jill |date=2013-04-09 |title=Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World [2 Volumes] |url=https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780313376375 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519183236/https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |archive-date=19 May 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dodge |first=Christine Huda |date=2003-04-01 |title=The Everything Understanding Islam Book: A Complete and Easy to Read Guide to Muslim Beliefs, Practices, Traditions, and Culture |url=https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |publisher=Simon and Schuster |isbn=9781605505459 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031101202/https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |archive-date=31 October 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=15 Largest Peninsulas in the World |url=http://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317051902/https://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |archive-date=17 March 2021 |access-date=2017-10-21 |work=WorldAtlas}}</ref> == ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် နယ်နိမိတ် == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို အောက်ပါ ရေထုများက ဝန်းရံထားသည် - * အနောက်ဘက်: [[ပင်လယ်နီ]] (Red Sea) နှင့် အက္ကဗာပင်လယ်ကွေ့။ * အရှေ့ဘက်: ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ (Persian Gulf) နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့။ * တောင်ဘက်: အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ [[အာရေဗျပင်လယ်]]နှင့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]။ * မြောက်ဘက်: [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံထက် လေးဆခန့် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ပါက ဘွတ်ဖိနပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်။ == မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ရာသီဥတု == ကျွန်းဆွယ်၏ ဒေသအများစုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော [[ကန္တာရ|သဲကန္တာရ]]များ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော သဲကန္တာရများမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေဖတ် (Nafud)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဲသောင်ပြင်ကြီးဖြစ်သည့် ရုဗာအာခါလီ (Rub' al Khali) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းဆွယ်အတွင်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးများ မရှိဘဲ မိုးရွာသွန်းမှသာ ရေစီးဆင်းသည့် ဝါဒီ (Wadi) ခေါ် ချောင်းခြောက်များသာ ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းပြီး အပူချိန်သည် ၅၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၃ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အနောက်တောင်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများ (ဥပမာ-[[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်]]) တွင်မူ မိုးအနည်းငယ်ရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ == စီးပွားရေး == ရှေးယခင်က စွန်ပလွံသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပုလဲဖော်ခြင်းနှင့် [[ကုလားအုတ်|ကုလားအုပ်]]၊ မြင်း မွေးမြူခြင်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ဝ ရာစုအတွင်း ရေနံကို အကြီးအကျယ် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသောဒေသ ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ဆအူးဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ရေနံအများဆုံး ထွက်ရှိရာနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူဦးရေ == [[ဖိုင်:Arabian Peninsula Map.svg|thumb|အာရေေဗျကျွန်းဆွယ်ရှိ နိုင်ငံများ]] အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော နိုင်ငံများမှာ- ၁။ [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] (အကြီးဆုံးနိုင်ငံ) ၂။ [[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်နိုင်ငံ]] ၃။ [[အိုမန်နိုင်ငံ]] ၄။ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]နိုင်ငံ ၅။ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]] ၆။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၇။ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] ဒေသခံအများစုမှာ [[အာရပ်|အာရပ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ သဲကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သူများကို ဗက်ဒူးအင် (Bedouin) လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ [[မက္ကာဟ်မြို့တော်|မက္ကာမြို့]]နှင့် မဒီနားမြို့တို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ အာရပ်တို့သည် ဆေးပညာ၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]နှင့် သင်္ချာပညာ (အထူးသဖြင့် အာရပ်ဂဏန်းများနှင့် ဒသမစနစ်) တို့တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွက် များစွာ အကျိုးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် [[အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်|အာရပ်လိဂ်]] (Arab League) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ကျွန်းဆွယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ]] [[ကဏ္ဍ:အာရေဗျကျွန်းဆွယ်]] s72h1pxhu8fzu6l8h9y2n51w2yk6hva 1034554 1034553 2026-05-29T13:32:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အနောက်အာရှ၏ ပထဝီဝင်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034554 wikitext text/x-wiki '''အာရေဗျကျွန်းဆွယ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Arabian Peninsula) သည် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]၏ အနောက်တောင်ဘက်အစွန်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး [[ကျွန်းဆွယ်]]ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ မှ ၃၂ ဒီဂရီနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ မှ ၆ဝ ဒီဂရီအတွင်း တည်ရှိသည်။ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် [[အာဖရိက|အာဖရိကတိုက်]]နှင့် [[အာရှ|အာရှတိုက်]]ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အချက်အချာကျသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]] အမြောက်အမြား ထွက်ရှိရာ ဒေသလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite book |last=Niz |first=Ellen Sturm |date=2006-04-10 |title=Peninsulas |url=https://archive.org/details/peninsulas0000nize |publisher=Capstone |isbn=9780736861427 |page=[https://archive.org/details/peninsulas0000nize/page/19 19] |url-access=registration}}</ref><ref>{{Cite encyclopedia|url=https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|encyclopedia=Encyclopedia of World Geography|last=McColl|first=R. W.|entry=Peninsula|date=2014-05-14|publisher=Infobase|isbn=9780816072293|access-date=19 May 2020|archive-date=19 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210519182851/https://books.google.com/books?id=DJgnebGbAB8C&pg=PA710|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Condra |first=Jill |date=2013-04-09 |title=Encyclopedia of National Dress: Traditional Clothing Around the World [2 Volumes] |url=https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |publisher=ABC-CLIO |isbn=9780313376375 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210519183236/https://books.google.com/books?id=lazWAQAAQBAJ&pg=PA62 |archive-date=19 May 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite book |last=Dodge |first=Christine Huda |date=2003-04-01 |title=The Everything Understanding Islam Book: A Complete and Easy to Read Guide to Muslim Beliefs, Practices, Traditions, and Culture |url=https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |publisher=Simon and Schuster |isbn=9781605505459 |access-date=19 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211031101202/https://books.google.com/books?id=j47rDQAAQBAJ&pg=PT62 |archive-date=31 October 2021 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news |title=15 Largest Peninsulas in the World |url=http://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210317051902/https://www.worldatlas.com/articles/15-largest-peninsulas-in-the-world.html |archive-date=17 March 2021 |access-date=2017-10-21 |work=WorldAtlas}}</ref> == ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် နယ်နိမိတ် == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်ကို အောက်ပါ ရေထုများက ဝန်းရံထားသည် - * အနောက်ဘက်: [[ပင်လယ်နီ]] (Red Sea) နှင့် အက္ကဗာပင်လယ်ကွေ့။ * အရှေ့ဘက်: ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ (Persian Gulf) နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့။ * တောင်ဘက်: အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၊ [[အာရေဗျပင်လယ်]]နှင့် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]။ * မြောက်ဘက်: [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ]]နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ]]တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံထက် လေးဆခန့် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။ မြေပုံပေါ်တွင် ကြည့်ပါက ဘွတ်ဖိနပ်ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူသည်။ == မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ရာသီဥတု == ကျွန်းဆွယ်၏ ဒေသအများစုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော [[ကန္တာရ|သဲကန္တာရ]]များ ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော သဲကန္တာရများမှာ မြောက်ဘက်တွင် နေဖတ် (Nafud)၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဲသောင်ပြင်ကြီးဖြစ်သည့် ရုဗာအာခါလီ (Rub' al Khali) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းဆွယ်အတွင်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်းသော မြစ်ကြီးများ မရှိဘဲ မိုးရွာသွန်းမှသာ ရေစီးဆင်းသည့် ဝါဒီ (Wadi) ခေါ် ချောင်းခြောက်များသာ ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အလွန်အမင်း ပူပြင်းပြီး အပူချိန်သည် ၅၄ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၃ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်) အထိ မြင့်တက်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အနောက်တောင်ဘက် တောင်ကုန်းဒေသများ (ဥပမာ-[[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်]]) တွင်မူ မိုးအနည်းငယ်ရရှိပြီး စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ == စီးပွားရေး == ရှေးယခင်က စွန်ပလွံသီးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ပုလဲဖော်ခြင်းနှင့် [[ကုလားအုတ်|ကုလားအုပ်]]၊ မြင်း မွေးမြူခြင်းတို့မှာ အဓိကလုပ်ငန်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂ဝ ရာစုအတွင်း ရေနံကို အကြီးအကျယ် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးတွင် အရေးပါသောဒေသ ဖြစ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ဆအူးဒီအာရေဗျ၊ ကူဝိတ်နှင့် အာရပ်စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ရေနံအများဆုံး ထွက်ရှိရာနိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ == နိုင်ငံရေးနှင့် လူဦးရေ == [[ဖိုင်:Arabian Peninsula Map.svg|thumb|အာရေေဗျကျွန်းဆွယ်ရှိ နိုင်ငံများ]] အာရေဗျကျွန်းဆွယ်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော နိုင်ငံများမှာ- ၁။ [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] (အကြီးဆုံးနိုင်ငံ) ၂။ [[ယီမင်နိုင်ငံ|ယေမင်နိုင်ငံ]] ၃။ [[အိုမန်နိုင်ငံ]] ၄။ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]နိုင်ငံ ၅။ [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]] ၆။ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ၇။ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]] ဒေသခံအများစုမှာ [[အာရပ်|အာရပ်လူမျိုး]]များ ဖြစ်ကြပြီး [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ သဲကန္တာရအတွင်း လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သူများကို ဗက်ဒူးအင် (Bedouin) လူမျိုးများဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု == အာရေဗျကျွန်းဆွယ်သည် အစ္စလာမ်ဘာသာ စတင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တို့၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ [[မက္ကာဟ်မြို့တော်|မက္ကာမြို့]]နှင့် မဒီနားမြို့တို့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ အာရပ်တို့သည် ဆေးပညာ၊ [[နက္ခတ္တဗေဒ]]နှင့် သင်္ချာပညာ (အထူးသဖြင့် အာရပ်ဂဏန်းများနှင့် ဒသမစနစ်) တို့တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွက် များစွာ အကျိုးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအတွက် [[အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်|အာရပ်လိဂ်]] (Arab League) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== <references/> [[Category:ကျွန်းဆွယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ]] [[ကဏ္ဍ:အာရေဗျကျွန်းဆွယ်]] [[ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ၏ ပထဝီဝင်]] a8u89kj4xqb6zh5a8pc5r0r85w70ut9 0 30078 1034665 1033654 2026-05-30T09:14:22Z ~2026-32193-41 143494 ဝနိကြီးနာမည်များ ဖြည့်စွက် 1034665 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = ပြန်ကြား​ရေးဝန်ကြီးဌာန |nativename = |abbreviation = M O I |seal = Seal of MOI.png |formed = {{Start date and age|df=yes|1946|9|26}} |preceding1 = |jurisdiction = {{MYA}} |employees = |picture = Ministry of Information Myanmar.jpg |picture_caption = ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး |budget = |headquarters = ရုံးအမှတ် (၇)၊[[နေပြည်တော်]] |minister1_name = [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] |deputyminister1_name = ဦးရဲတင့်၊ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] <ref>https://www.moi.gov.mm/node/2800</ref> |child1_agency = [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]] |child2_agency = [[ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန]] |child3_agency = [[ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန]] |child4_agency = [[သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း]] |child5_agency = [[မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန]] |child6_agency = |website = {{url|www.moi.gov.mm}} |footnotes = }} မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် ပြည်သူ့ပြန်ကြား​ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ '''ပြန်ကြား​ရေးဝန်ကြီးဌာန'''ထားရှိသည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ​ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း​ကြောင်း == ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ရေတွက်လျှင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန သက်တမ်းသည် (၇၁)နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပင်မ တာဝန်မှာ ပြည်သူလူထုအား ခေတ်မီလူထုဆက်သွယ်ရေး နည်းလမ်းများအသုံးပြု၍ သုတ၊ ရသ သက်ရောက်သော ပြန်ကြားပေးခြင်း၊ ပညာပေးခြင်း၊ ဖြေဖျော်ပေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ်(၉၇)အရ အတွင်းဝန်များရုံးအား ဖျက်သိမ်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဦးစီးဌာန(၁)ခု၊ ကော်ပိုရေးရှင်း (၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် အသံလွှင့်ဌာနခွဲကိုပေါင်း၍ ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ဗဟိုပုံနှိပ်တိုက်၊ ပြည်သူပိုင်ပုံနှိပ်တိုက်များကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့၊ စာပေဗိမာန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်တို့ကိုပေါင်း၍ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ The Working People’s Daily၊ [[ကြေးမုံ သတင်းစာ|ကြေးမုံသတင်းစာ]]၊ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာ၊ The Guardian Daily၊ [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ|မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ]]နှင့် ဟံသာဝတီသတင်းစာတို့ကိုပေါင်း၍ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်း၊ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့၊ ဗဟိုရုပ်ရှင်ဌာနခွဲ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကားတင်သွင်းရေးအေဂျင်စီတို့ကိုပေါင်း၍ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်း ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးစီးဌာနနှင့်လုပ်ငန်းများအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးကို အောက်ပါအတိုင်း ဌာနခွဲ(၆)ခွဲနှင့် ဦးစီးရုံး(၁)ရုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်- # အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်လူ့အရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနခွဲ။ # မူဝါဒနှင့်ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းစိစစ်ရေးနှင့် လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ။ # စီမံကိန်းနှင့်စာရင်းအင်းဌာနခွဲ။ # ဝန်ကြီးဌာနတွင်း စာရင်းစစ်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ။ # ပြည်တွင်း/ ပြည်ပဆက်ဆံရေးနှင့် သတင်းပြန်ကြားရေးဌာနခွဲ။ # e-Government ဌာနခွဲ။ # ဦးစီးရုံး။ === မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား === {{Main|မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား}} ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ဗမာ့အသံ ၊ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အသံ၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရောင်စုံ ရုပ်မြင် သံကြား အစီအစဉ်ကို စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ၂၄-၁-၁၉၉၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ မြန်မာ့ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ၂၂-၁၁-၁၉၉၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားဟု အမည်ပြောင်းလဲသည်။ === ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန === {{Main|ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန}} ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိသည့် ပြန်ကြားရေးဌာန ခွဲကို ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ၂၄-၁-၁၉၉၁ ရက်နေ့ တွင် ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ==== စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ==== အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ- * ဌာနခွဲများလုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်များနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးကိစ္စများဆောင်ရွက်ရန်။ ==== ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ ==== အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ- * တိုင်းရုံး၊ ခရိုင်ရုံးနှင့် မြို့နယ်ရုံးများကိုကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လိုအပ်သည့် လမ်းညွန်မှုများပေးခြင်း၊ * ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ==== ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲ ==== အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ * ဒို့ကျေးရွာဂျာနယ် အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေရန်၊ * ဌာနနှင့် နိုင်ငံတော်အတွက်လိုအပ်သော စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း၊ ==== သုတေသနနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲ ==== နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအစိုးရအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၀၈)အရ သုတေသနနှင့်သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ * အင်တာနက်နှင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာကိုအခြေခံ၍ သတင်းနှင့်သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ * ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနဝက်ဘ်ဆိုဒ်၊ ဖေ့ဘုတ်နှင့် ဘလော့၊ X(Twitter)၊ Viber တို့တွင် သတင်းများ၊ ဆောင်းပါးများနှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များလွှင့်တင်ခြင်း၊ * သုတေသနဆိုင်ရာစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း။ ==== မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ ==== အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်(၄/၂၀၁၃)အရပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းလက်အောက်ရှိ စာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်ရေးဌာနခွဲကို မူပိုင်ခွင့်နှင့်မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးလက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ- * ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင်များနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ * သတင်းအေဂျင်စီများကို မှတ်ပုံတင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။ ==== ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲ ==== ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့၊ ဗဟိုရုပ်ရှင်ဌာနခွဲ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကားတင်သွင်းရေး အေဂျင်စီတို့ကိုပေါင်း၍ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်းဟုလည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်းကို မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁-၄-၂၀၁၄ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၁၅-၁-၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)၏ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနအောက်တွင် ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲအဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ === ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန === {{Main|ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန}} ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်းကို ၁-၄-၁၉၈၉ရက်နေ့တွင် ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ၁၃-၁-၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ်(၂/၂၀၁၆)၏ သဘောတူညီချက်အရ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးမှ ၂၂-၁-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊၁-၂(၃/၂၀၁၆)/၀၁၃၅ ဖြင့် အမိန့် ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ==== လက်အောက်ခံ ဌာနခွဲများ ==== # စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ၊ # စာပေဗိမာန် ၊ # ပုံနှိပ်ရေးဌာနခွဲ ၊ # ထုတ်ဝေရေးဌာနခွဲ ၊ # ငွေစာရင်းဌာနခွဲ ၊ # ပုံနှိပ်စက်ရုံ (၇)ရုံ - ## ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## အောင်ဆန်းပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## ဖိုတိုလစ်သိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## ဂျီတီစီပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## အထက်မြန်မာပြည်အစိုးရပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## နေပြည်တော်ပုံနှိပ်စက်ရုံ။ === သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း === {{Main|သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း}} [[File:News and Periodicals Enterprise Yangon.jpg|thumb|သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း၊ သိမ်ဖြူလမ်း]] သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်းကို ၁-၄-၁၉၉၈ရက်နေ့တွင် သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်းဟု အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန === {{Main|မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန}} ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၈/၂၀၂၂) သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။မီဒီယာလောက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရာတွင် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာ၏အခန်းကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရန်ပုံငွေဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း နည်းပညာ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာများ၏ အခန်းကဏ္ဍကျဆင်းလာမှုကို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်ရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာကဏ္ဍ ရှင်သန်တိုးတက်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ပီသစွာ အထောက်အကူပေးနိုင်ရေးကို ရည်ရွယ်သည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |တာဝန်ကာလ ! rowspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း |- !မှ !ထိ |- |၁ |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ျော်ဆန်း | | | |- |၂ |ဦးအောင်ကြည် | | | |- |၃ |ဦးရဲထွဋ် | | | |- |၄ |ဦးဖေမြင့ | | | |- |၅ |ဦးချစ်နိုင် | | | |- |၆ |ဦးမောင်မောင်အုန်း | | | |- |၇ |ဦးထိန်လင်း | | | |} === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !တာဝန်ကာလ !တာဝန်သက်တမ်း |- |၁။ |ဦးဝင်းကျော်အောင်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/56360|title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး အတည်ပြုခန့်ထားခြင်း|accessdate=2025-7-24|publisher=MOI}}</ref> |၂၁ မေ ၂၀၂၄ - ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2024|5|21}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/about-moi/moi.html ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝက်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120715052730/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/about-moi/moi.html |date=15 July 2012 }} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန| ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 4tx9bp73zvdg0rbtmm9i38vvgnjbmq7 1034666 1034665 2026-05-30T09:16:07Z ~2026-32193-41 143494 1034666 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = ပြန်ကြား​ရေးဝန်ကြီးဌာန |nativename = |abbreviation = M O I |seal = Seal of MOI.png |formed = {{Start date and age|df=yes|1946|9|26}} |preceding1 = |jurisdiction = {{MYA}} |employees = |picture = Ministry of Information Myanmar.jpg |picture_caption = ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး |budget = |headquarters = ရုံးအမှတ် (၇)၊[[နေပြည်တော်]] |minister1_name = [[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ဦးထိန်လင်း]] |deputyminister1_name = ဦးရဲတင့်၊ ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] <ref>https://www.moi.gov.mm/node/2800</ref> |child1_agency = [[မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား]] |child2_agency = [[ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန]] |child3_agency = [[ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန]] |child4_agency = [[သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း]] |child5_agency = [[မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန]] |child6_agency = |website = {{url|www.moi.gov.mm}} |footnotes = }} မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ဝန်ကြီးဌာနများ]]တွင် ပြည်သူ့ပြန်ကြား​ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ '''ပြန်ကြား​ရေးဝန်ကြီးဌာန'''ထားရှိသည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ​ဦး[[ထိန်လင်း (ဗိုလ်မှူးကြီး)|ထိန်လင်း]]ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း​ကြောင်း == ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ရေတွက်လျှင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန သက်တမ်းသည် (၇၁)နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပင်မ တာဝန်မှာ ပြည်သူလူထုအား ခေတ်မီလူထုဆက်သွယ်ရေး နည်းလမ်းများအသုံးပြု၍ သုတ၊ ရသ သက်ရောက်သော ပြန်ကြားပေးခြင်း၊ ပညာပေးခြင်း၊ ဖြေဖျော်ပေးခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ|မြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ်(၉၇)အရ အတွင်းဝန်များရုံးအား ဖျက်သိမ်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဦးစီးဌာန(၁)ခု၊ ကော်ပိုရေးရှင်း (၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် အသံလွှင့်ဌာနခွဲကိုပေါင်း၍ ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ဗဟိုပုံနှိပ်တိုက်၊ ပြည်သူပိုင်ပုံနှိပ်တိုက်များကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအဖွဲ့၊ စာပေဗိမာန်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်တို့ကိုပေါင်း၍ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ The Working People’s Daily၊ [[ကြေးမုံ သတင်းစာ|ကြေးမုံသတင်းစာ]]၊ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာ၊ The Guardian Daily၊ [[မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ|မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ]]နှင့် ဟံသာဝတီသတင်းစာတို့ကိုပေါင်း၍ သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်း၊ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့၊ ဗဟိုရုပ်ရှင်ဌာနခွဲ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကားတင်သွင်းရေးအေဂျင်စီတို့ကိုပေါင်း၍ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်း ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးစီးဌာနနှင့်လုပ်ငန်းများအဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးကို အောက်ပါအတိုင်း ဌာနခွဲ(၆)ခွဲနှင့် ဦးစီးရုံး(၁)ရုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပါသည်- # အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်လူ့အရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနခွဲ။ # မူဝါဒနှင့်ဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းစိစစ်ရေးနှင့် လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးဌာနခွဲ။ # စီမံကိန်းနှင့်စာရင်းအင်းဌာနခွဲ။ # ဝန်ကြီးဌာနတွင်း စာရင်းစစ်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးဌာနခွဲ။ # ပြည်တွင်း/ ပြည်ပဆက်ဆံရေးနှင့် သတင်းပြန်ကြားရေးဌာနခွဲ။ # e-Government ဌာနခွဲ။ # ဦးစီးရုံး။ === မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား === {{Main|မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား}} ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ဗမာ့အသံ ၊ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အသံ၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရောင်စုံ ရုပ်မြင် သံကြား အစီအစဉ်ကို စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ၂၄-၁-၁၉၉၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ မြန်မာ့ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန၊ ၂၂-၁၁-၁၉၉၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားဟု အမည်ပြောင်းလဲသည်။ === ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန === {{Main|ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန}} ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိသည့် ပြန်ကြားရေးဌာန ခွဲကို ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ၂၄-၁-၁၉၉၁ ရက်နေ့ တွင် ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ==== စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ==== အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ- * ဌာနခွဲများလုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်များနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးကိစ္စများဆောင်ရွက်ရန်။ ==== ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာနခွဲ ==== အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ- * တိုင်းရုံး၊ ခရိုင်ရုံးနှင့် မြို့နယ်ရုံးများကိုကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် လိုအပ်သည့် လမ်းညွန်မှုများပေးခြင်း၊ * ပြည်တွင်း/ပြည်ပအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းပြီး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ==== ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲ ==== အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ * ဒို့ကျေးရွာဂျာနယ် အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေရန်၊ * ဌာနနှင့် နိုင်ငံတော်အတွက်လိုအပ်သော စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း၊ ==== သုတေသနနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲ ==== နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအစိုးရအစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်အမှတ် (၃၃/၂၀၀၈)အရ သုတေသနနှင့်သတင်းအချက်အလက်ဌာနခွဲကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ * အင်တာနက်နှင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာကိုအခြေခံ၍ သတင်းနှင့်သတင်းအချက်အလက်များ စုဆောင်းခြင်း၊ * ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနဝက်ဘ်ဆိုဒ်၊ ဖေ့ဘုတ်နှင့် ဘလော့၊ X(Twitter)၊ Viber တို့တွင် သတင်းများ၊ ဆောင်းပါးများနှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များလွှင့်တင်ခြင်း၊ * သုတေသနဆိုင်ရာစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခြင်း။ ==== မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲ ==== အစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးဆုံးဖြတ်ချက်(၄/၂၀၁၃)အရပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းလက်အောက်ရှိ စာပေစိစစ်ရေးနှင့် မှတ်ပုံတင်ရေးဌာနခွဲကို မူပိုင်ခွင့်နှင့်မှတ်ပုံတင်ဌာနခွဲအဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးလက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါဌာနခွဲ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ- * ထုတ်ဝေခွင့်လိုင်စင်များနှင့် သက်တမ်းတိုးခြင်းများဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ * သတင်းအေဂျင်စီများကို မှတ်ပုံတင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။ ==== ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲ ==== ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာဘုတ်အဖွဲ့၊ ဗဟိုရုပ်ရှင်ဌာနခွဲ၊ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်ကားတင်သွင်းရေး အေဂျင်စီတို့ကိုပေါင်း၍ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်းဟုလည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်းကို မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းဟုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁-၄-၂၀၁၄ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ၁၅-၁-၂၀၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၂/၂၀၁၅)၏ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြန်ကြားရေးနှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာနအောက်တွင် ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေးဌာနခွဲအဖြစ် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ === ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန === {{Main|ပုံနှိပ်ရေးနှင့် ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာန}} ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်းကို ၁-၄-၁၉၈၉ရက်နေ့တွင် ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ၁၃-၁-၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ်(၂/၂၀၁၆)၏ သဘောတူညီချက်အရ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်ထုတ်ဝေရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးမှ ၂၂-၁-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊၁-၂(၃/၂၀၁၆)/၀၁၃၅ ဖြင့် အမိန့် ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ==== လက်အောက်ခံ ဌာနခွဲများ ==== # စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနခွဲ ၊ # စာပေဗိမာန် ၊ # ပုံနှိပ်ရေးဌာနခွဲ ၊ # ထုတ်ဝေရေးဌာနခွဲ ၊ # ငွေစာရင်းဌာနခွဲ ၊ # ပုံနှိပ်စက်ရုံ (၇)ရုံ - ## ဗဟိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## အောင်ဆန်းပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## ဖိုတိုလစ်သိုပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## ဂျီတီစီပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## အထက်မြန်မာပြည်အစိုးရပုံနှိပ်စက်ရုံ ၊ ## နေပြည်တော်ပုံနှိပ်စက်ရုံ။ === သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း === {{Main|သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း}} [[File:News and Periodicals Enterprise Yangon.jpg|thumb|သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း၊ သိမ်ဖြူလမ်း]] သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်းကို ၁-၄-၁၉၉၈ရက်နေ့တွင် သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်းဟု အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ === မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန === {{Main|မီဒီယာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန}} ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၈/၂၀၂၂) သဘောတူခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။မီဒီယာလောက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရာတွင် နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာ၏အခန်းကဏ္ဍမှာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ရန်ပုံငွေဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း နည်းပညာ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာများ၏ အခန်းကဏ္ဍကျဆင်းလာမှုကို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်ရန်နှင့် ပုဂ္ဂလိကမီဒီယာကဏ္ဍ ရှင်သန်တိုးတက်ပြီး နိုင်ငံတော်၏ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များတွင် စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်ပီသစွာ အထောက်အကူပေးနိုင်ရေးကို ရည်ရွယ်သည်။ == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးများ === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="2" |တာဝန်ကာလ ! rowspan="2" |တာဝန်သက်တမ်း |- !မှ !ထိ |- |၁ |ဗိုလ်မှူးချုပ် ‌ကျော်ဆန်း | | | |- |၂ |ဦးအောင်ကြည် | | | |- |၃ |ဦးရဲထွဋ် | | | |- |၄ |ဦးဖေမြင့် | | | |- |၅ |ဦးချစ်နိုင် | | | |- |၆ |ဦးမောင်မောင်အုန်း | | | |- |၇ |ဦးထိန်လင်း | | | |} === ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ === {{Incomplete list}} {| class="wikitable" !စဉ် !အမည် !တာဝန်ကာလ !တာဝန်သက်တမ်း |- |၁။ |ဦးဝင်းကျော်အောင်<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/56360|title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး အတည်ပြုခန့်ထားခြင်း|accessdate=2025-7-24|publisher=MOI}}</ref> |၂၁ မေ ၂၀၂၄ - ယနေ့အထိ |{{Age in years and days|2024|5|21}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/about-moi/moi.html ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝက်ဆိုက်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120715052730/http://www.ministryofinformation.gov.mm/index.php/about-moi/moi.html |date=15 July 2012 }} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန| ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ]] 2nuifhua5bnc7b4ht145dl6mdu0wf30 0 46732 1034644 1029113 2026-05-30T05:56:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034644 wikitext text/x-wiki မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံပေါင်း ၁၂၆ နိုင်ငံနှင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ထားရှိသည်။လက်ရှိတွင် မြန်မာသံရုံး ၃၇ ရုံး၊ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ရုံး ၃ ရုံးနှင့် မြန်မာကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး ၁၁ ရုံး စုစုပေါင်း ၅၁ ရုံး ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ ၄၆ နိုင်ငံမှ သံရုံး၊ အဖွဲ့ရုံးနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး ၅၀ ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ခံဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/article/68394|title=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၇၈) နှစ် သမိုင်းမှတ်တိုင်မော်ကွန်း|work=MOI Myanmar|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၅ }}</ref> [[File:Diplomatic missions of Myanmar.PNG|thumbnail|right|500px|မြန်မာနိုင်ငံသံတမန်မစ်ရှင်ရှိ နိုင်ငံများ {{legend|#ed1c24|မြန်မာ}} {{legend|#3f48cc|သံရုံး နှင့် ကောင်စစ်ဝန်}} {{legend|#417e8d|သံရုံး}} {{legend|#9cc916|ကောင်စစ်ဝန်}} {{legend|#ab58ac|ကုန်သွယ်ရေးရုံး}} {{legend|#c8bfe7|ဂုဏ်ထူးဆောင်ကောင်စစ်ဝန်}}]] == သံတမန်ထူထောင်သည့်နိုင်ငံများ == {| class="wikitable sortable" sortable ! စဉ် !! နိုင်ငံ !! သံဆက်သွယ်မှု စတင်သောနေ့ !လက်ရှိ မြန်မာသံအမတ်ကြီး !တာဝန်စတင်ခြင်း |- | ၁|| {{flagicon|United Kingdom}} [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]||၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ | | |- | ၂||{{flagicon|Pakistan}} [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၇ |ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]] |{{Start date and age|2020|5|30}} |- | ၃||{{flagicon|United States}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]||၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၄၇ | | |- | ၄ ||{{flagicon|Netherlands}} [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ|နယ်သာလန်]]||၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ | | |- | ၅ ||{{flagicon|India}} [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]||၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၈ |ဦး[[ဇော်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|ဇော်ဦး]] |{{Start date and age|2024|9|14}} |- | ၆||{{flagicon|Russia}} [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]||၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈ |ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] |{{Start date and age|2023|12|17}} |- | ၇||{{flagicon|France}} [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]||၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၈ | | |- | ၈||{{flagicon|Thailand}} [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]||၂၄ ဩဂုတ် ၁၉၄၈ |ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]] |{{Start date and age|2025|3|25}} |- | ၉||{{flagicon|Sri Lanka}} [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သီရိလင်္ကာ]]||၇ ဇွန် ၁၉၄၉ |ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]] |{{Start date and age|2024|5|7}} |- | ၁၀||{{flagicon|Indonesia}} [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]||၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၉ | | |- | ၁၁||{{flagicon|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်(ပီအာစီ)]]||၈ ဇွန် ၁၉၅၀ |ဦး[[တင်မောင်ဆွေ]] |{{Start date and age|2022|11|11}} |- | ၁၂||{{flagicon|Italy}} [[အီတလီ]]||၂၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၀ | | |- | ၁၃||{{flagicon|Serbia}} [[ဆားဘီးယားနိုင်ငံ|ဆာဘီးယား]]||၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၀ | | |- | ၁၄||{{flagicon|Austria}} [[ဩစတြီးယား]]||၉ ဇူလိုင် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၅||{{flagicon|Israel}} [[အစ္စရေး]]||၁၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၆||{{flagicon|Australia}} [[ဩစတြေးလျ]]||၁ ဩဂုတ် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၇||{{flagicon|Egypt}} [[အီဂျစ်]]||၈ ဩဂုတ် ၁၉၅၃ | | |- | ၁၈||{{flagicon|Belgium}} [[ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ|ဘယ်လ်ဂျီယံ]]||၁၉၅၃ | | |- | ၁၉||{{flagicon|Germany}} [[ဂျာမနီ]]||၉ ဧပြီ ၁၉၅၄ | | |- | ၂၀||{{flagicon|Finland}} [[ဖင်လန်]]||၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၄ | | |- | ၂၁||{{flagicon|Japan}} [[ဂျပန်]]||၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၄ | | |- | ၂၂||{{flagicon|Denmark}} [[ဒိန်းမတ်]]||၂၂ ဧပြီ ၁၉၅၅ | | |- | ၂၃||{{flagicon|Cambodia}} [[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ|က​မ္ဘောဒီးယား]]||၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၅ |ဦး[[ကျော်စိုးမင်း]] |{{Start date and age|2024|1|13}} |- | ၂၄||{{flagicon|Laos}} [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို ဒီပီအာ]]||၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ |ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]] |{{Start date and age|2024|1|18}} |- | ၂၅||{{flagicon|Poland}} [[ပိုလန်]]||၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၅ | | |- | ၂၆||{{flagicon|Bulgaria}} [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ|ဘူ​ဂေးရီးယား]]||၁၆ မေ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၇||{{flagicon|Czech Republic}} [[ချက်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၈||{{flagicon|Slovakia}} [[ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ|စလိုဗက်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၆ | | |- | ၂၉||{{flagicon|Hungary}} [[ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ|ဟန်ဂရီ]]||၅ မတ် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၀||{{flagicon|Romania}} [[ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ|ရိုမေနီးယား]]||၁၅ မတ် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၁||{{flagicon|Norway}} [[နော်ဝေနိုင်ငံ|နော်ဝေး]]||၁၈ မေ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၂||{{flagicon|Iraq}} [[အီရတ်]]||၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၃||{{flagicon|Philippines}} [[ဖိလစ်ပိုင်]]||၃၀ ဇူလိုင် ၁၉၅၆ | | |- | ၃၄||{{flagicon|Mongolia}} [[မွန်ဂိုလီးယား]]||၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၅||{{flagicon|Afghanistan}} [[အာဖဂန်နစ္စတန်]]||၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၆ | | |- | ၃၆||{{flagicon|Sweden}} [[ဆွီဒင်]]||၁၉၅၆ | | |- | ၃၇||{{flagicon|Switzerland}} [[ဆွစ်ဇာလန်]]||၁၉၅၇ | | |- | ၃၈||{{flagicon|Malaysia}} [[မလေးရှား]]||၁ မတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၃၉||{{flagicon|Greece}} [[ဂရိ]]||၂၀ မတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၄၀||{{flagicon|Canada}} [[ကနေဒါ]]||၉ ဩဂုတ် ၁၉၅၈ | | |- | ၄၁||{{flagicon|Turkey}} [[တူရကီ]]||၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၈ | | |- | ၄၂||{{flagicon|New Zealand}} [[နယူးဇီလန်]]||၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၈ | | |- | ၄၃||{{flagicon|Nepal}} [[နီပေါ]]||၃ မတ် ၁၉၆၀ |[[မျိုးမြင့်မောင်|ဦးမျိုးမြင့်အောင်]] |{{Start date and age|2024|7|24}} |- | ၄၄||{{flagicon|Singapore}} [[စင်ကာပူ]]||၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ | | |- | ၄၅||{{flagicon|Spain}} [[စပိန်]]||၁၁ မတ် ၁၉၆၇ | | |- | ၄၆||{{flagicon|Iran}} [[အီရန်]]||၈ ဩဂုတ် ၁၉၆၈ |ဦး[[ဇော်ဦး (သံအမတ်ကြီး)|ဇော်ဦး]] |{{Start date and age|2025|2|19}} |- | ၄၇||{{flagicon|Algeria}} [[အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|အယ်ဂျီရီးယား]]||၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၈ |ဦးကျော်တင်ရှိန် | |- | ၄၈||{{flagicon|Maldives}} [[မော်လဒိုက်နိုင်ငံ|မော်ဒိုက်]]||၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၀ | | |- | ၄၉||{{flagicon|Nigeria}} [[နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ|နိုင်ဂျီးရီးယား]]||၂၄ ဇန်ဝါရီ ၁၉၇၀ | | |- | ၅၀||{{flagicon|Bangladesh}} [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]||၂၁ မတ် ၁၉၇၂ |ဦး[[ကျော်စိုးမိုး]] |{{Start date and age|2024|5|7}} |- | ၅၁||{{flagicon|Syria}} [[ဆီးရီးယားနိုင်ငံ|ဆီရီးယား]]||၁၅ ဇွန် ၁၉၇၂ | | |- | ၅၂||{{flagicon|Argentina}} [[အာဂျင်တီးနား]]||၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၃||{{flagicon|South Korea}} [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား၊ အာအိုကေ]]||၁၉ မေ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၄||{{flagicon|Vietnam}} [[ဗီယက်နမ်]]||၂၈ မေ ၁၉၇၅ | | |- | ၅၅||{{flagicon|Mexico}} [[မက္ကဆီကို]]||၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၆||{{flagicon|Mauritania}} [[မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ|မော်ရီးတေးနီးယား]]||၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၇||{{flagicon|Cuba}} [[ကျူးဘား]]||၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၈||{{flagicon|Portugal}} [[ပေါ်တူဂီ]]||၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၅၉||{{flagicon|Albania}} [[အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ|အယ်ဘေးနီးယား]]||၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၆ | | |- | ၆၀||{{flagicon|Costa Rica}} [[ကော်စတာရီကာ]]||၈ မတ် ၁၉၇၇ | | |- | ၆၁||{{flagicon|Morocco}} [[မော်ရိုကိုနိုင်ငံ|မော်ရိုကို]]||၃၁ ဇူလိုင် ၁၉၇၈ |ဦးကျော်တင်ရှိန် | |- | ၆၂||{{flagicon|Mauritius}} [[မောရစ်ရှနိုင်ငံ|မော်ရီတီးယပ်]]||၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၈ | | |- | ၆၃||{{flagicon|Chile}} [[ချီလီ]]||၂၂ ဧပြီ ၁၉၈၂ | | |- | ၆၄||{{flagicon|Panama}} [[ပနားမား]]||၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၂ | | |- | ၆၅||{{flagicon|Brazil}} [[ဘရာဇီး]]||၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၂ |ဦးအောင်ကျော်ဇံ |<ref>{{Cite web |title=ဦးအောင်ကျော်ဇံအား ဘရာဇီးလ်ဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/uuaeaangkeaajnaaa-bhraajiilphkdrysmmttniungngnchiungraa-mnmaasnamttkiiaphc-khnap |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> |- | ၆၆||{{flagicon|Cyprus}} [[ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ|ဆိုက်ပရပ်]]||၁၅ ဇူလိုင် ၁၉၈၅ | | |- | ၆၇||{{flagicon|Vanuatu}} [[ဗနွားတူနိုင်ငံ|ဗာနူအာတူ]]||၂၈ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၇ | | |- | ၆၈||{{flagicon|Colombia}} [[ကိုလံဘီယာ]]||၂၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၈ | | |- | ၆၉||{{flagicon|Peru}} [[ပီရူး]]||၂၈ ဩဂုတ် ၁၉၈၉ | | |- | ၇၀||{{flagicon|Venezuela}} [[ဗင်နီဇွဲလား]]||၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၀ | | |- | ၇၁||{{flagicon|Papua New Guinea}} [[ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ|ပါပူအာ နယူးဂီနိ]]||၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၉၁ | | |- | ၇၂||{{flagicon|Brunei}} [[ဘရူနိုင်း]]||၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၃ | | |- | ၇၃||{{flagicon|Ghana}} [[ဂါနာ]]||၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၅ | | |- | ၇၄||{{flagicon|South Africa}} [[တောင်အာဖရိက]]||၂၀ ဧပြီ ၁၉၉၅ | | |- | ၇၅||{{flagicon|Kenya}} [[ကင်ညာ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၇ | | |- | ၇၆||{{flagicon|Kuwait}} [[ကူဝိတ်]]||၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၈ |ဦးချမ်းအေး |{{Start date and age|2023|10|24}} |- | ၇၇||{{flagicon|Ukraine}} [[ယူကရိန်း]]||၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉ | | |- | ၇၈||{{flagicon|Azerbaijan}} [[အဇာဘိုင်ဂျန်]]||၃ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၇၉||{{flagicon|Georgia}} ​[[ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ|ဂျော်ဂျီယာ]]||၁၆ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၈၀||{{flagicon|Turkmenistan}} [[တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံ|တာခ်မင့်နစ္စတန်]]||၂၆ ဩဂုတ် ၁၉၉၉ | | |- | ၈၁||{{flagicon|Croatia}} [[ခရိုအေးရှား]]||၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၂||{{flagicon|Belarus}} [[ဘီလာရုဇ်နိုင်ငံ|ဘီလာရုစ်]]||၂၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၃||{{flagicon|Kazakhstan}} ​[[ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ|ကာဇတ်စတန်]]||၂၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ |ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] |{{Start date and age|2025|2|22}} |- | ၈၄||{{flagicon|Tajikistan}} [[တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|တာဂျစ်ကစ္စတန်]]||၂၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၅||{{flagicon|Jamaica}} [[ဂျမေကာနိုင်ငံ|ဂျမေကား]]||၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၉ | | |- | ၈၆||{{flagicon|Kyrgyzstan}} [[ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ|ကာဂျစ်စတန်]]||၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀ | | |- | ၈၇||{{flagicon|Uzbekistan}} [[ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ|ဥဇဘက်ကစ္စတန်]]||၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | | |- | ၈၈||{{flagicon|Uruguay}} [[ဥရုဂွေးနိုင်ငံ|ဥရုဂွေး]]||၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | | |- | ၈၉||{{flagicon|North Macedonia}} [[မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ]]||၉ ဇူလိုင် ၂၀၀၃ | | |- | ၉၀||{{flagicon|Ireland}} [[အိုင်ယာလန်]]||၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄ | | |- | ၉၁||{{flagicon|Sudan}} [[ဆူဒန်]]||၂၀ မေ ၂၀၀၄ | | |- | ၉၂||{{flagicon|Saudi Arabia}} [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ|ဆော်ဒီ အာရေးဗီးယား]]||၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၄ |ဦးတင်ယု | |- | ၉၃||{{flagicon|Qatar}} [[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၅ | | |- | ၉၄||{{flagicon|East Timor}} [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|အရှေ့ တီမော]]||၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၀၆ | | |- | ၉၅||{{flagicon|Montenegro}} [[မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ|မွန်တီနီဂရိုး]]||၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆ | | |- | ၉၆||{{flagicon|Slovenia}} [[ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ|ဆလိုဗေးနီးယား]]||၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၆ | | |- | ၉၇||{{flagicon|North Korea}} [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|ကိုရီးယား၊ ဒီပီအာကေ]]||၂၆ ဧပြီ ၂၀၀၇ |ဦးတင်မောင်ဆွေ |{{Start date and age|2023|9|11}} |- | ၉၈||{{flagicon|Andorra}} [[အင်ဒိုရာ]]||၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၉ | | |- | ၉၉||{{flagicon|Zimbabwe}} [[ဇင်ဘာဘွေ]]||၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၀၉ | | |- | ၁၀၀||{{flagicon|Bahrain}} [[ဘာရိန်း]]||၁၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ |ဦးတင်ယု |{{Start date and age|2023|7|26}} |- | ၁၀၁||{{flagicon|Fiji}} [[ဖီဂျီနိုင်ငံ|ဖီဂျီ]]||၁၀ မေ ၂၀၁၀ | | |- | ၁၀၂||{{flagicon|Oman}} [[အိုမန်နိုင်ငံ]]||၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀ |ဦးတင်ယု |{{Start date and age|2023|12|19}} |- | ၁၀၃||{{flagicon|Gambia}} [[ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ]]||၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁ | | |- | ၁၀၄||{{flagicon|Bosnia and Herzegovina}} [[ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံ|ဘော့စ်နီးယား]]နှင့် ဟာဇီးဂိုးဗီးနားနိုင်ငံ||၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၁ | | |- | ၁၀၅||{{flagicon|Malawi}} [[မာလဝီနိုင်ငံ|မာလာဝီနိုင်ငံ]]||၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၆||{{flagicon|Bhutan}} [[ဘူတန်နိုင်ငံ]]||၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၇||{{flagicon|Luxembourg}} [[လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ]]||၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၈||{{flagicon|Latvia}} [[လတ်ဗီယာနိုင်ငံ|လတ်ဗီးယားသမ္မတနိုင်ငံ]]||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၀၉||{{flagicon|Estonia}} [[အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ|အက်စတိုးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၁၀||{{flagicon|Iceland}} [[အိုက်စလန်နိုင်ငံ|အိုက်စလန်သ]]မ္မတနိုင်ငံ||၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၂ | | |- | ၁၁၁||{{flagicon|Armenia}} [[အာမေးနီးယားနိုင်ငံ|အာမေးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၂||{{flagicon|Angola}} [[အင်ဂိုလာနိုင်ငံ|အင်ဂိုလာ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၃||{{flagicon|Lithuania}} [[လစ်သူယေးနီးယားနိုင်ငံ|လစ်သူယေးနီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၃ | | |- | ၁၁၄||{{flagicon|Ethiopia}} [[အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ|အီသီယိုပီးယား]] ဖက်ဒရယ် ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ||၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၅ | | |- | ၁၁၅||{{flagicon|Malta}} [[မော်လတာနိုင်ငံ|မော်လ်တာ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၅ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၆||{{flagicon|Ecuador}} [[အီကွေဒေါနိုင်ငံ|အီကွေဒေါ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၇||{{flagicon|Marshall Islands}} မာရှယ်ကျွန်းစုသမ္မတနိုင်ငံ||၂၁ ဧပြီ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၈||{{flagicon|Vatican City}} [[ဟောလီစီ]]([[ဗာတီကန်စီးတီး|ဗာတီကန်န]]န်းတော်)||၄ မေ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၁၉||{{flagicon|Liberia}} [[လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ|လိုက်ဘေးရီးယား]]သမ္မတနိုင်ငံ||၅ မေ ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၀||{{flagicon|Guinea}} [[ဂီနီနိုင်ငံ|ဂီနီ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဇွန် ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၁||{{flagicon|Seychelles}} ဆေးရှဲလ်သမ္မတနိုင်ငံ||၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၇ | | |- | ၁၂၂||{{flagicon|Benin}} [[ဘီနင်နိုင်ငံ|ဘီနင်သမ္မတနိုင်ငံ]]||၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | | |- | ၁၂၃||{{flagicon|Togo}} [[တိုဂိုနိုင်ငံ|တိုဂို]]သမ္မတနိုင်ငံ||၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | | |- | ၁၂၄||{{flagicon|Nicaragua}} [[နီကာရာဂွါနိုင်ငံ|နီကာရာဂွါ]]သမ္မတနိုင်ငံ||၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၀ | | |- | ၁၂၅||{{flagicon|United Arab Emirates}} [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]||၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ <ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/423212 |title=ယူအေအီး-မြန်မာ သံတမန်ဆက်ဆံရေးထူထောင်မှုဆိုင်ရာ သဘောတူလက်မှတ်ထိုး|work=DVB|access-date=၁၃မေ ၂၀၂၃ |date=၁၀နိုဝင်ဘာ၂၀၂၀  }}</ref> | | |- | ၁၂၆||{{flagicon|Guinea-Bissau}} [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]||၆ မတ် ၂၀၂၃<ref>{{cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/deplomatic-relations-with-myanmar/ |title=Diplomatic Relations with Myanmar|work=Ministry of Foreign Affairs Republic of The Union of Myanmar|access-date=13May2023 }}</ref><nowiki> </nowiki><ref>{{cite web |url= http://www.mofa.gov.mm/foreignpolicy/Lists%20of%20Countries%20Having%20Diplomatic%20Relations.html |title= List of Countries having Diplomatic Relations with the Union of Myanmar (As of 31 May 2010) |accessdate= 02 |accessdaymonth= Oct |accessyear= 2012 |archivedate= 23 July 2013 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20130723062200/http://www.mofa.gov.mm/foreignpolicy/Lists%20of%20Countries%20Having%20Diplomatic%20Relations.html }}</ref> | | |- |၁၂၇ |{{flagicon|Somalia}} [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]] |၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-01-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%81%8F-%E1%81%81%E1%81%82%E1%81%87-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84/ |access-date=2026-03-18 |website=Popular |language=en-US}}</ref> | | |} == သံရုံးနှင့် ကော်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံးများ == {| class="wikitable" ! ! colspan="6" |အာဖရိကတိုက် |- ! !နိုင်ငံ !မြို့ !သံတမန် !သံအမတ်ကြီး !ပူးတွဲတာဝန်ယူမှုသည့်နိုင်ငံများ !မှတ်ချက် |- |၁ |{{Flag|Egypt}} |[[ကိုင်ရိုမြို့]] |သံရုံး |ဦးကျော်တင်ရှိန်, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Algeria}}|{{Flag|Iraq}}|{{Flag|Morocco}}|{{Flag|Sudan}}|{{Flag|Turkey}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions">{{cite web |title=Myanmar Missions Abroad|url=https://www.mofa.gov.mm/mofa-3/myanmar-missions/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|access-date=29 July 2025}}</ref><ref name="Me.Emb-Cairo">{{cite web |url=https://mecairo.org/en/|title=Home|website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Cairo, The Arab Republic of Egypt|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=U Kyaw Tin Shein Presents Credentials to President of the Arab Republic of Egypt (26-3-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-kyaw-tin-shein-presents-credentials-to-president-of-the-arab-republic-of-egypt-26-3-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=26 March 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၂ |{{Flag|Ethiopia}} |[[အာဒစ် အာဘာဘာမြို့|အာဒစ်အာဘာဘာမြို့]] |သံရုံး |ဦးအောင်မင်းဦး, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Somalia}}|||||titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=true}} |<ref>{{cite news |title=U Aung Min Oo Presents Credentials to President of the Federal Democratic Republic of Ethiopia (4-6-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-aung-min-oo-presents-credentials-to-president-of-the-federal-democratic-republic-of-ethiopia-4-6-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=11 June 2025|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.ifa.gov.et/2025/08/08/h-e-dr-abdi-zenebe-deputy-executive-director-of-the-institute-of-foreign-affairs-ifa_ethiopia-warmly-welcomed-h-e-mr-u-aung-min-oo-myanmars-first-resident-ambassador-to-ethiopia/|title=H.E. Dr. Abdi Zenebe, Deputy Executive Director of the Institute of Foreign Affairs (ifa_ethiopia), warmly welcomed H.E. Mr. U Aung Min Oo, Myanmar's first resident ambassador to Ethiopia.|website=Institute of Foreign Affairs of Ethiopia|date=8 August 2025|access-date=15 January 2026}}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> |- |၃ |{{Flag|South Africa}} |[[:en:Pretoria|Pretoria]] |သံရုံး |''လစ်လပ်'' |{{Collapsible list|{{Flag|Ghana}}|{{Flag|Kenya}}|{{Flag|Malawi}}|{{Flag|Mauritius}}|{{Flag|Nigeria}}|{{Flag|Zimbabwe}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Pretoria">{{cite web|title=Home|url=https://www.myanmarembassypretoria.com/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Pretoria|access-date=12 March 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref name="DIRCO-RepsinRSA-M">{{cite web |title=Foreign Representation in South Africa|url=https://dirco.gov.za/foreign-representation-in-south-africa-m/|website=[[Department of International Relations and Cooperation|Department of International Relations and Cooperation of South Africa]]|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="MFDAKen-DD">{{cite web|url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/articles/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20READY%20FOR%20PUBLICATION%202024-%202025%20(1).pdf|title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025|publisher=[[Ministry of Foreign and Diaspora Affairs (Kenya)]]|year=2025|access-date=28 July 2025}}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> |- ! ! colspan="6" |အမေရိကတိုက် |- ! !နိုင်ငံ !မြို့ !သံတမန် !သံအမတ်ကြီး !ပူးတွဲတာဝန်ယူမှုသည့်နိုင်ငံများ !မှတ်ချက် |- |၄ |{{Flag|Brazil}} |[[:en:Brasília|Brasília]] |သံရုံး |ဦးအောင်ကျော်ဇံ, ''သံအမတ်ကြီး'' |{{Collapsible list|{{Flag|Argentina}}|{{Flag|Chile}}|{{Flag|Peru}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Brasília">{{cite web |url=https://myanmarbsb.org/_site/|title=Home|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar in Brazil|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="Br.Gov-CD24">{{cite web |url=https://www.gov.br/mre/pt-br/assuntos/cerimonial/lista-do-corpo-diplomatico-e-datas-nacionais|title=Lista do Corpo Diplomático e Datas Nacionais|trans-title=List of the Diplomatic Corps and National Dates|language=pt|website=Government Portal of Brazil|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၅ |{{Flag|Canada}} |[[အော့တဝမြို့]] |သံရုံး |ဦးဇော်ထွန်းဦး<ref>{{Cite web |title=ကနေဒါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံရုံးယာယီတာဝန်ခံ/ သံအမတ်ကြီးက ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ အထက်လွှတ်တော်အမတ် H.E. Yuen Pau Woo အား ဂါရဝပြုတွေ့ဆုံနှုတ်ဆက် – Ministry of Foreign Affairs |url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%92%E1%80%AB%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC-%E1%80%99%E1%80%BC-16/ |access-date=2026-03-13 |website=www.mofa.gov.mm}}</ref>, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | - |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Ottawa">{{cite web |title=Home|url=https://meottawa.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Ottawa (Canada)|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၆ |{{Flag|Cuba}} |[[ဟာဗားနားမြို့]] |သံရုံး |ဦးဇော်နိုင်ဝင်း, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | - |<ref name="Cu.MINREX-CD">{{cite web |url=https://cubaminrex.cu/en/list-diplomatic-corps-accredited-cuba|title=List of the Diplomatic Corps accredited in Cuba|lang=en, es|website=Ministry of Foreign Affairs of Cuba|access-date=28 July 2025}}</ref> |- | rowspan="2" |၇ | rowspan="2" |{{Flag|United States}} |[[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့]] |သံရုံး |ဦးသက်ဝင်း, ''ယာယီတာဝန်ခံ'' | rowspan="2" | - |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-DC">{{cite web |title=Home|url=https://mewashingtondc.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Washington, D.C., USA|access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-charge-d-affaires-met-with-the-director-of-the-u-s-asean-center-1-3-2025/|title=Myanmar Chargé d' Affaires met with the Director of the U.S.-ASEAN Center (1-3-2025)|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=3 March 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |[[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |ဒေါ်ဝင်းလဲ့ဖြူ ''ယာယီတာဝန်ခံ'' |<ref name="Me.CG-LA">{{cite web |title=Home|url=https://www.myanmarcgla.org/|website=Consulate-General of the Republic of Union of Myanmar, Los Angeles|access-date=28 July 2025}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Asia |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- |၈ |{{Flag|Bangladesh}} |[[ဒါကာမြို့]] |သံရုံး |Kyaw Soe Moe, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |title=ASEAN Embassies in Canberra jointly host the ASEAN Day Reception (23-7-2025)|url=https://www.mofa.gov.mm/en/asean-embassies-in-canberra-jointly-host-the-asean-day-reception-23-7-2025/|website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|date=24 July 2025|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၉ |{{Flag|Brunei}} |[[:en:Bandar_Seri_Begawan|Bandar Seri Begawan]] |သံရုံး |Khin Sandar, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.Emb-BSB">{{cite web |title=Welcome to the Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan|url=https://www.mebandarseribegawan.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bandar Seri Begawan|access-date=28 July 2025}}</ref> |- |၁၀ |{{Flag|Cambodia}} |[[ဖနွမ်းပင်မြို့]] |သံရုံး |Kyaw Soe Min, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-PP">{{cite web |title=Home|url=https://mephnompenh.org/|website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Phnom Penh|access-date=28 July 2025}}</ref><ref name="MFAICKh-ResInKh">{{cite web |url=https://www.mfaic.gov.kh/EmbassyResidentMissions|title=Resident Missions|website=Ministry of Foreign Affairs & International Cooperation of Cambodia|access-date=28 July 2025}}</ref> |- | | rowspan="5" |{{Flag|China}} |[[:en:Beijing|Beijing]] |သံရုံး |Tin Maung Swe, ''Ambassador'' | rowspan="5" |{{Collapsible list|{{Flag|Mongolia}}|{{Flag|North Korea}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Beijing">{{cite web |title=Home|url=http://www.myanmarembassy.com/index.html|website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Beijing, China|access-date=29 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Wunna Kyawhtin U Tin Maung Swe presents Credentials to President of Mongolia|url=https://www.gnlm.com.mm/wunna-kyawhtin-u-tin-maung-swe-presents-credentials-to-president-of-mongolia/|website=Global New Light of Myanmar|date=19 November 2023|access-date=29 July 2025}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Appoints New Ambassador to North Korea|url=https://www.irrawaddy.com/news/myanmars-crisis-the-world/myanmar-junta-appoints-new-ambassador-to-north-korea.html|website=The Irrawaddy|date=13 September 2023|access-date=30 July 2025}}</ref> |- | |[[:en:Chongqing|Chongqing]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Thwin Htet Lin, ''Consul-General'' |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |author=Yan Deng |date=19 November 2023 |title=Consul General of Myanmar in Chongqing Visits the FAO |url=https://www.ichongqing.info/2023/11/19/consul-general-of-myanmar-in-chongqing-visits-the-fao/ |access-date=30 July 2025 |website=iChongqing}}</ref> |- | |[[:en:Hong_Kong|Hong Kong]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Han Win Naing, ''Consul-General'' |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |date=17 March 2025 |title=Consul General of the Republic of the Union of Myanmar in Hong Kong Special Administrative Region, received Principal Assistant Secretary (Culture) of the Culture, Sports and Tourism of the Government of the Hong Kong Special Administrative Region (12-3-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/consul-general-of-the-republic-of-the-union-of-myanmar-in-hong-kong-special-administrative-region-received-principal-assistant-secretary-culture-of-the-culture-sports-and-tourism-of-the-government/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |[[:en:Kunming|Kunming]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /> |- | |[[:en:Nanning|Nanning]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /> |- | | rowspan="2" |{{Flag|India}} |[[:en:New_Delhi|New Delhi]] |Embassy |Zaw Oo, ''Ambassador'' | rowspan="2" |{{Collapsible list|{{Flag|Bhutan}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-NewDelhi">{{cite web |title=Home |url=https://www.myanmedelhi.com/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / New Delhi, Republic of India}}</ref><ref>{{cite web |title=Bhutan-Myanmar Relations |url=https://www.mfa.gov.bt/rbebangkok/bhutan-myanmar-relations/ |access-date=29 July 2025 |website=Royal Bhutanese Embassy, Bangkok, Thailand}}</ref> |- | |[[:en:Kolkata|Kolkata]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Aung Aung Myo Thein, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-Kolkata">{{cite web |title=Home |url=https://www.mcgkolkata.org/ |access-date=29 July 2022 |website=Consulate General of the Republic of the Union of Myanmar, Kolkata}}</ref> |- | |{{Flag|Indonesia}} |[[:en:Jakarta|Jakarta]] |Embassy |Mang Hau Thang, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref>{{cite news |date=19 December 2024 |title=Charge' d' Affaires of the Embassy of Myanmar to the Republic of Indonesia Minister U Mang Hau Thang, attended the dispatching ceremory of 2.716 millions doses of oral Polio Vaccine for humanitarian assistance from Jakarta to Yangon (19-12-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/charge-d-affaires-of-the-embassy-of-myanmar-to-the-republic-of-indonesia-minister-u-mang-hau-thang-attended-the-dispatching-ceremory-of-2-716-millions-doses-of-oral-polio-vaccine-fo/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Israel}} |[[:en:Tel_Aviv|Tel Aviv]] |Embassy |Maung Maung Lynn, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Cyprus}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-TA">{{cite web |title=Home |url=https://metelaviv.org/ |access-date=28 July 2025 |website=The Embassy of The Republic of The Union of Myanmar, Tel Aviv}}</ref><ref name="Cy.MFA-DL">{{Cite web |date=May 2025 |title=Diplomatic List |url=https://www.gov.cy/app/uploads/sites/19/2025/05/Diplomatic-List-May-2025.pdf |access-date=29 July 2025 |website=Government of Cyprus |publisher=Protocol Department, Ministry of Foreign Affairs of Cyprus |archive-date=18 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250618131454/https://www.gov.cy/app/uploads/sites/19/2025/05/Diplomatic-List-May-2025.pdf |url-status=dead }}</ref> |- | |{{Flag|Japan}} |[[:en:Tokyo|Tokyo]] |Embassy |Soe Han, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Tokyo">{{cite web |title=Home |url=https://myanmarembassytokyo.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Tokyo}}</ref><ref>{{cite news |date=20 June 2025 |title=H.E. U Soe Han, Myanmar Ambassador to Japan and Council Director of Myanmar to the ASEAN-Japan Centre attended the First 45th Annual Meeting of the Council of the ASEAN-Japan Centre (18-6-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/h-e-u-soe-han-myanmar-ambassador-to-japan-and-council-director-of-myanmar-to-the-asean-japan-centre-attended-the-first-45th-annual-meeting-of-the-council-of-the-asean-japan-centre-18-6-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Kuwait}} |[[:en:Kuwait_City|Kuwait City]] |Embassy |Chan Aye, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Kuwait">{{cite web |title=Home |url=https://mekuwait.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Kuwait}}</ref><ref>{{cite news |date=6 February 2025 |title=Myanmar's Ambassador to Kuwait joins ASEAN Committee Ambassadorial-Level Meeting (5-2-2025) |url=http://mofa.gov.mm/en/myanmars-ambassador-to-kuwait-joins-asean-committee-ambassadorial-level-meeting-5-2-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Laos}} |[[:en:Vientiane|Vientiane]] |Embassy |Aung Ko, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Vientiane">{{cite web |title=Home |url=https://www.myanmarembassy-vte.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Vientiane}}</ref><ref>{{cite news |author=Namfon Chanthavong |date=6 February 2024 |title=President Welcomes Four New Ambassadors to Laos |url=https://laotiantimes.com/2024/02/06/president-welcomes-four-new-ambassadors-to-laos/ |access-date=28 July 2025 |work=The Laotian Times}}</ref> |- | |{{Flag|Malaysia}} |[[:en:Kuala_Lumpur|Kuala Lumpur]] |Embassy |Aung Soe Win, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-KL">{{cite web |title=Home |url=https://myanmarembassykl.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Kuala Lumpur, Malaysia}}</ref><ref>{{cite news |date=18 November 2024 |title=Myanmar Ambassador to Malaysia H.E. U Aung Soe Win attends the Opening Ceremony of the ASEAN Festival 2024(18-11-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-ambassador-to-malaysia-h-e-u-aung-soe-win-attends-the-opening-ceremony-of-the-asean-festival-202418-11-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Nepal}} |[[:en:Kathmandu|Kathmandu]] |Embassy |Myo Myint Maung, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><!--The previously cited embassy website URL was incorrect (pointed to Vientiane/Laos embassy). Correct Kathmandu embassy URL needed.--> |- | |{{Flag|Pakistan}} |[[:en:Islamabad|Islamabad]] |Embassy |Wunna Han, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Islamabad">{{cite web |title=Home |url=https://www.me-islamabad.org/index.php |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Islamabad |archive-date=19 May 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250519155054/https://www.me-islamabad.org/index.php |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=10 August 2024 |title=Ambassador of Myanmar to Pakistan and Embassy staff participate in the 57th ASEAN Day Celebration(9-8-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-of-myanmar-to-pakistan-and-embassy-staff-participate-in-the-57th-asean-day-celebration9-8-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Philippines}} |[[:en:Manila|Manila]] |Embassy |Soe Ko Ko, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Manila">{{cite web |title=Home |url=https://memanila.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Manila (Philippines)}}</ref><ref name="DFAPh-DC25">{{cite web |date=14 July 2025 |title=Diplomatic and Consular List |url=https://dfa.gov.ph/resources/office-of-protocol/diplomatic-and-consular-list |access-date=28 July 2025 |website=[[Department of Foreign Affairs (Philippines)]] }}{{Dead link|date=March 2026 }}</ref> |- | |{{Flag|Saudi Arabia}} |[[:en:Riyadh|Riyadh]] |Embassy |Tin Yu, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Bahrain}}|{{Flag|Oman}}|{{Flag|Qatar}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Riyadh">{{cite web |title=Home |url=https://meriyadh.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar (Riyadh)}}</ref><ref name="Om.FM-DLMap">{{cite web |title=Foreign embassies and consulates in Oman |url=https://fm.gov.om/ministry/embassies/foreign-embassies-and-consulates-in-oman/ |access-date=28 July 2025 |website=Foreign Ministry of Oman}}</ref><ref>{{cite news |date=15 August 2024 |title=U Tin Yu Presents Credentials to King of Bahrain(15-8-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/u-tin-yu-presents-credentials-to-king-of-bahrain15-8-2024/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref><ref>{{cite web |title=Diplomatic Missions of the State of Qatar / Myanmar |url=https://mofa.gov.qa/en/qatar-and-the-world?country=mm |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Qatar}}</ref> |- | |{{Flag|Singapore}} |[[:en:Singapore|Singapore]] |Embassy |Zaw Minn Aung, ''Chargé d'affaires'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Singapore">{{cite web |title=Home |url=http://www.myanmarembassy.sg/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Singapore}}</ref><ref>{{cite news |date=7 May 2025 |title=Myanmar Chargé d'Affaires/Minister paid a courtesy call on Director General of Southeast Asia II Directorate of the Ministry of Foreign Affairs of Singapore (30-4-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-charge-daffaires-minister-paid-a-courtesy-call-on-director-general-of-southeast-asia-ii-directorate-of-the-ministry-of-foreign-affairs-of-singapore-30-4-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|South Korea}} |[[:en:Seoul|Seoul]] |Embassy |Thant Sin, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Seoul">{{cite web |title=Home |url=https://meseoul.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Seoul}}</ref><ref>{{cite news |date=17 February 2025 |title=Ambassador of Myanmar to the Republic of Korea attends the 17th Annual Meeting of the Council of the ASEAN-Korea Centre (AKC) and Gala Dinner (14-2-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-of-myanmar-to-the-republic-of-korea-attends-the-17th-annual-meeting-of-the-council-of-the-asean-korea-centre-akc-and-gala-dinner-14-2-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Sri Lanka}} |[[:en:Colombo|Colombo]] |Embassy |Marlar Than Htaik, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Maldives}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Lk.MFA-DC">{{cite web |title=Diplomatic Corps |url=https://mfa.gov.lk/en/diplomatic-corps/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Sri Lanka }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref name="Mv.MOFA-E&C">{{cite web |title=Embassies and Consulates |url=https://foreign.gov.mv/index.php/en/ministry/embassies-and-consulates |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Maldives |archive-date=19 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251119141518/https://foreign.gov.mv/index.php/en/ministry/embassies-and-consulates |url-status=dead }}</ref> |- | | rowspan="2" |{{Flag|Thailand}} |[[:en:Bangkok|Bangkok]] |Embassy |Zaw Zaw Soe, ''Ambassador'' | rowspan="2" | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Bangkok">{{cite web |title=Home |url=https://www.mebangkok.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Bangkok}}</ref><ref name="MFATh-DL25">{{cite web |date=June 2025 |title=Diplomatic and Consular List / June 2025 |url=https://image.mfa.go.th/mfa/0/mkKfL2iULZ/Diplomatic_and_Consular_List_as_of_June_2025/June_2025.pdf |access-date=28 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Thailand}}</ref> |- | |[[:en:Chiang_Mai|Chiang Mai]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Ming Kyaw Linn, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-ChiangMai">{{cite web |title=Home |url=https://mcgchiangmai.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Consulate-General of the Republic of Union of Myanmar / Chiang Mai, Kingdom of Thailand}}</ref><ref name="MFATh-DL25" /> |- | | rowspan="2" |{{Flag|United Arab Emirates}} |[[:en:Abu_Dhabi|Abu Dhabi]] |Embassy |Kyaw Kyaw Min, ''Ambassador'' | rowspan="2" | |<ref>[https://www.wam.ae/en/article/bl5qbhp-mofa-receives-credentials-copy-from-new-ambassador MoFA receives credentials copy from new Ambassador of Myanmar to UAE]</ref> |- | |[[:en:Dubai|Dubai]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Kyaw Thu Nyein, ''Consul-General'' |<ref name="Me.CG-Dubai">{{cite web |title=Home |url=https://mcgdubai.org/ |access-date=28 July 2025 |website=Consulate General of the Republic of Union of Myanmar in Dubai, United Arab Emirates}}</ref><ref name="DubaiProt-DC">{{cite web |title=Diplomatic & Consular Corps in UAE |url=https://www.protocol.dubai.ae/en/diplomatic-directory/diplomatic-directory-categories/diplomatic-consular-corps-in-uae/ |access-date=28 July 2025 |publisher=Protocol Department of Dubai}}</ref> |- | |{{Flag|Vietnam}} |[[:en:Hanoi|Hanoi]] |Embassy |Kyaw Soe Win, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Hanoi">{{cite web |title=Home |url=https://www.me-hanoi.org/index.php/en/contact-us |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar / Hanoi, Socialist Republic of Vietnam}}</ref><ref>{{cite news |date=10 August 2024 |title=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar |url=https://stateprotocol.mofa.gov.vn/Lists/BaiViet/Attachments/131/20201117%20updated%20list%20of%20Embassy%20(soft%20copy).pdf |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Vietnam}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Europe |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- | |{{Flag|Austria}} |[[:en:Vienna|Vienna]] |Embassy |Min Thein, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Vatican City}}|{{Flag|Lithuania}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|{{Flag|United Nations}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="BMEIA-DC">{{cite web |date=22 July 2025 |title=Directory of the Diplomatic Corps and other representations in Austria |url=https://www.bmeia.gv.at/fileadmin/user_upload/oracle/gesamtliste_en.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Austria)]] |lang=de, en}}</ref><ref name="SDS-CD25">{{cite web |date=August 2025 |title=List du Corps Diplomatique près le Saint-Siège |trans-title=List of the Diplomatic Corps to the Holy See |url=https://www.sdsofficium.va/cd/corpsdiplomatique.html |access-date=8 August 2025 |website=[[Secretariat of State (Holy See)]] |lang=fr}}</ref><ref name="URMLt-ForReps">{{cite web |title=Find Us Abroad / Foreign representations and honorary consuls |url=https://www.urm.lt/en/about-us/organisation/find-us-abroad/941/c2# |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Lithuania}}</ref><ref>{{cite news |date=18 December 2020 |title=Permanent Representative of Myanmar presents credentials |url=https://unis.unvienna.org/unis/en/pressrels/2020/unisbio1292.html |access-date=29 July 2025 |website=Information Service Vienna, United Nations}}</ref> |- | |{{Flag|Belarus}} |[[:en:Minsk|Minsk]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Moe Kyaw Thu, ''Consul-General'' | |<ref name="By.Emb-Hanoi-Myanmar">{{cite web |title=Political Cooperation |url=https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Belarus in Socialist Republic of Vietnam |archive-date=8 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211208041302/https://vietnam.mfa.gov.by/en/bilateral_relations/blrM/mpolit/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |date=27 May 2024 |title=Myanmar Consul-General attends the 25th International Exhibition in Gomel (24-5-2024) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-consul-general-attends-the-25th-international-exhibition-in-gomel-24-5-2024/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Belgium}} |[[:en:Brussels|Brussels]] |Embassy |Soe Lynn Han, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Croatia}}|{{Flag|Luxembourg}}|{{Flag|Netherlands}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|{{Flag|European Union}}|[[Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons]]|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Brussels">{{cite web |title=Home |url=https://www.embassyofmyanmar.be/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / Brussels}}</ref><ref name="MVEPHr-DL">{{Cite web |title=Diplomatska Lista / Diplomatic List |url=https://mvep.gov.hr/UserDocsImages//2025/datoteke//DIPLOMATSKA%20LISTA%20(2025),%2007.07.2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs and European Affairs of Croatia |lang=Serbo-Croatian, en}}</ref><ref>{{Cite web |title=HE U Soe Lynn Han, Ambassador of the Republic of the Union of Myanmar to the Kingdom of Belgium, the Kingdom of the Netherlands, the Grand Duchy of Luxembourg, the Republic of Croatia and the European Union (Myanmar) |url=https://www.icj-cij.org/index.php/node/204726 |access-date=29 July 2025 |website=International Court of Justice}}</ref><ref>{{cite web |title=Republic of the Union of Myanmar |url=https://www.opcw.org/about-us/member-states/myanmar |access-date=29 July 2025 |website=[[Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons]]}}</ref> |- | |{{Flag|Czech Republic}} |[[:en:Prague|Prague]] |Embassy |Htuann Naung, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Georgia}}|{{Flag|Hungary}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.Emb-Prague">{{cite web |title=Home |url=https://www.meprague.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar - Prague}}</ref><ref name="Ge.MFA-DL">{{cite web |date=April 2025 |title=Diplomatic List |url=https://mfa.gov.ge/pfiles/files/DIPLOMATIC%20LIST_%20April%202025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Georgia}}</ref><ref name="HunMFA-DC">{{cite web |title=Diplomatic Corps |url=http://www.kulugyminiszterium.hu/dtwebe/Irodak.aspx |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade of Hungary}}</ref> |- | |{{Flag|France}} |[[:en:Paris|Paris]] |Embassy |Kyaw Zeya, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Andorra}}|{{Flag|Spain}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Paris">{{cite web |title=Home |url=https://meparis.org/index.php/en/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Paris}}</ref><ref>{{cite news |date=22 March 2019 |title=H.E. U Kyaw Zeya Presents Credentials to Co-Prince of Andorra |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/announcements/-/asset_publisher/idasset291/content/h-e-u-kyaw-zeya-presents-credentials-to-co-prince-of-andorra |access-date=28 July 2025 |website=Myanmar National Portal}}</ref><ref name="MAEUEC-CD25">{{cite web |date=15 July 2025 |title=Lista del Cuerpo Diplomático |trans-title=List of the Diplomatic Corps |url=https://www.exteriores.gob.es/es/Ministerio/Protocolo/Documents/2ALISTA.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Spain)]] |lang=es}}</ref> |- | |{{Flag|Germany}} |[[:en:Berlin|Berlin]] |Embassy |Han Thein Kyaw, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Estonia}}|{{Flag|Finland}}|{{Flag|Poland}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Berlin">{{cite web |title=Home |url=https://www.meberlin.com/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Berlin}}</ref><ref>{{cite web |title=Myanmar / Embassy of the Republic of the Union of Myanmar |url=https://vm.ee/en/country-page/EGY |access-date=29 July 2025 |website=Ministry for Foreign Affairs of Estonia}}</ref><ref name="Fi.UM-RepsInFin">{{cite web |title=Representation of foreign states in Finland or in the nearest country to Finland |url=https://um.fi/representation-of-foreign-states-in-finland-or-in-the-nearest-country-to-finland |access-date=29 July 2025 |website=Ministry for Foreign Affairs of Finland}}</ref><ref name="Pl.Gov-DP">{{cite web |title=Diplomatic Protocol |url=https://www.gov.pl/web/diplomacy/diplomatic-protocol |access-date=29 July 2025 |website=Government of Poland}}</ref><ref>{{cite news |date=4 July 2025 |title=Myanmar participates in the 46th Asia-Europe Foundation (ASEF) Board of Governors' Meeting in Krakow, Poland (3-7-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-participates-in-the-46th-asia-europe-foundation-asef-board-of-governors-meeting-in-krakow-poland-3-7-2025/ |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Italy}} |[[:en:Rome|Rome]] |Embassy |Hmway Hmway Khyne, ''Ambassador'' |{{Collapsible list|{{Flag|Greece}}|{{Flag|Portugal}}|{{Flag|Romania}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}}{{Collapsible list|[[File:FAO logo.svg|25px]] [[Food and Agriculture Organization]]|[[File:IFAD logo.svg|25px]] [[International Fund for Agricultural Development]]|[[World Food Programme]]|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''International Organizations''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Rome">{{cite web |title=Home |url=https://merome.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Rome}}</ref><ref name="CDLisboa25">{{cite web |date=April 2025 |title=Corpo Diplomático Acreditado em Lisboa |trans-title=Diplomatic Corps Accredited in Lisbon |url=https://portaldiplomatico.mne.gov.pt/images/Livro_Corpo_Diplom%C3%A1tico/Livro_Corpo_Diplomatico_-_Abril_2025_v2.pdf |access-date=8 May 2025 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Portugal)]] |language=pt}}</ref> |- | |{{Flag|Norway}} |[[:en:Oslo|Oslo]] |Embassy |Moe Kyaw Aung, ''Ambassador'' | |<ref name="Me.Emb-Oslo">{{cite web |title=Home |url=https://meoslo.org/index.php/en/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Oslo}}</ref><ref name="OsloDL">{{cite web |date=April 2025 |title=The Oslo Diplomatic List |url=https://www.regjeringen.no/contentassets/3818fa2f0ec449689f40fd6fbeb99df2/the-oslo-diplomatic-list-april-2025.pdf |access-date=29 July 2025 |website=Government of Norway}}</ref><ref>{{cite news |date=9 May 2025 |title=Myanmar Ambassador attended the 47th Meeting of ASEAN Committee in Oslo (7-5-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/myanmar-ambassador-attended-the-47th-meeting-of-asean-committee-in-oslo-7-5-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |- | |{{Flag|Serbia}} |[[:en:Belgrade|Belgrade]] |[[:en:Embassy_of_Myanmar,_Belgrade|Embassy]] |Than Htwe, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Bulgaria}}|{{Flag|Slovakia}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Belgrade">{{cite web |title=Home |url=https://mebelgrade.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar, Belgrade}}</ref><ref name="Bg.MFA-DL">{{cite web |title=Diplomatic Corps List |url=https://www.mfa.bg/en/topical-information/protocol-guide/diplomatic-corps-list |access-date=29 July 2025 |website=[[Ministry of Foreign Affairs (Bulgaria)]]}}</ref><ref name="Sk.MVZ-DL">{{cite web |date=1 May 2025 |title=Diplomatická Listina |trans-title=Diplomatic List |url=https://www.mzv.sk/documents/10182/13139588/diplomaticka-listina.pdf/6d4b0603-d139-408c-8abb-b38bab8523da?t=1680284631883 |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign Affairs of Slovakia |lang=sk}}</ref><ref>{{cite news |date=3 March 2026 |title=Ambassador/ Charge d’ Affaires of Myanmar Embassy to Serbia pays Courtesy Call on Head of Asia, Australia and Pacific Department of the Ministry of Foreign Affairs of Serbia |access-date=10 March 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar|urlhttps://www.mofa.gov.mm/en/ambassador-charge-d-affaires-of-myanmar-embassy-to-serbia-pays-courtesy-call-on-head-of-asia-australia-and-pacific-department-of-the-ministry-of-foreign-affairs-of-serbia/}}</ref> |- | | rowspan="3" |{{Flag|Russia}} |[[:en:Moscow|Moscow]] |Embassy |Thit Linn Ohn, ''Ambassador'' | rowspan="3" |{{Collapsible list|{{Flag|Azerbaijan}}|{{Flag|Belarus}}|{{Flag|Kazakhstan}}|{{Flag|Latvia}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Moscow">{{cite web |title=Home |url=https://memoscow.org/ |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Moscow (Russia)}}</ref><ref name="By.Emb-Hanoi-Myanmar" /><ref name="Az.MFA-DL25">{{cite web |date=February 2025 |title=Diplomatic List |url=https://mfa.gov.az/files/file/MXM_MFA_Diplomatic_List_Feb_2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=State Protocol Department, Ministry of Foreign Affairs of Azerbaijan}}</ref><ref name="Lv.MFA-DL">{{cite web |date=18 July 2025 |title=Diplomatic missions in Latvia |url=https://www.mfa.gov.lv/en/diplomatic-missions-latvia |access-date=29 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of Latvia}}</ref><ref>{{cite news |date=17 April 2024 |title=President Tokayev receives letters of credence from foreign ambassadors |url=https://qazinform.com/news/president-tokayev-receives-letters-of-credence-from-foreign-ambassadors-822728 |access-date=29 July 2025 |website=Kazinform}}</ref> |- | |[[:en:Novosibirsk|Novosibirsk]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Pyae Phyo Wai, ''Consul-General'' |<ref>{{cite news |date=4 March 2024 |title=State Public Scientific and Technical Library of Russia to open Myanmar Book Corner |url=https://www.gnlm.com.mm/state-public-scientific-and-technical-library-of-russia-to-open-myanmar-book-corner/ |access-date=29 July 2025 |website=Global New Light of Myanmar}}</ref><ref name="GNLM-020325">{{cite news |date=2 March 2025 |title=Myanmar Consulate-General inaugurated in Saint Petersburg |url=https://www.gnlm.com.mm/myanmar-consulate-general-inaugurated-in-saint-petersburg/ |access-date=29 July 2025 |website=Global New Light of Myanmar}}</ref> |- | |[[:en:Saint_Petersburg|Saint Petersburg]] |ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်ရုံး |Aung Pe Thet, ''Consul-General'' |<ref name="GNLM-020325" /> |- | |{{Flag|United Kingdom}} |[[:en:London|London]] |[[:en:Embassy_of_Myanmar,_London|Embassy]] |Win Zeyar Tun, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|Denmark}}|{{Flag|Ireland}}|{{Flag|Sweden}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-London">{{cite web |title=Home |url=https://londonmyanmarembassy.com/index.php |access-date=29 July 2025 |website=Embassy of the Republic of the Union of Myanmar / London}}</ref><ref name="Dk.UM-DL">{{cite web |title=The Protocol Department |url=https://um.dk/en/about-us/the-protocol-department |access-date=29 July 2025 |work=Government of Denmark |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Denmark)]]}}</ref><ref name="Ie.DFA-DL25">{{cite web |date=July 2025 |title=Diplomatic List |url=https://assets.ireland.ie/documents/Updated_Diplomatic_List_July_2025.pdf |access-date=29 July 2025 |publisher=Ministry of Foreign and European Affairs of Ireland }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref name="Se.Gov-DL25">{{cite web |date=22 July 2025 |title=Stockholm Diplomatic List |url=https://www.government.se/contentassets/fbe729b57a7b4cd8a6cc2ebb882fff02/stockholm-diplomatic-list-22-july-2025.pdf |access-date=2 July 2025 |publisher=[[Ministry for Foreign Affairs (Sweden)]]}}</ref> |- ! ! colspan="6" |Oceania |- ! !Host country !Host city !Mission !Head of mission !Concurrent accreditation !References |- | |{{Flag|Australia}} |[[:en:Canberra|Canberra]] |Embassy |Myat Thuzar Than, ''Chargé d'affaires'' |{{Collapsible list|{{Flag|New Zealand}}|titlestyle=background-color:transparent; text-align:left; font-weight:normal|title='''Countries''':|expand=}} |<ref name="Me.MOFA-Missions" /><ref name="Me.Emb-Canberra">{{cite web |title=Home |url=https://www.mecanberra.org/index.php/en/ |access-date=28 July 2025 |website=Embassy of the Republic of Union of Myanmar, Canberra}}</ref><ref name="Au.DFAT-EmbsInAu">{{cite web |title=Foreign Embassies in Australia |url=https://protocol.dfat.gov.au/Public/MissionsInAustralia |access-date=28 July 2025 |website=Department of Foreign Affairs and Trade of Australia}}</ref><ref name="NZ.MFAT-Embs">{{cite web |title=Embassies |url=https://www.mfat.govt.nz/en/embassies |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs and Trade of New Zealand}}</ref><ref>{{cite news |date=24 July 2025 |title=ASEAN Embassies in Canberra jointly host the ASEAN Day Reception (23-7-2025) |url=https://www.mofa.gov.mm/en/asean-embassies-in-canberra-jointly-host-the-asean-day-reception-23-7-2025/ |access-date=28 July 2025 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of the Union of Myanmar}}</ref> |} == အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်ရုံးများ == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ !ကိုယ်စားလှယ်ရုံး !အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ် !တာဝန်စတင်ခြင်း |- |၁ |{{အလံ|United Nations}} |[[နယူးယောက်မြို့]] |ဦး[[မြင့်သူ|မြင့်သူ]] |{{Start date and age|2020|10|20}} |- |၂ |{{အလံ|United Nations}} |[[ဂျနီဗာမြို့|ဂျီနီဗာမြို့]] |ဦး[[ကျော်မိုးထွန်း]] |{{Start date and age|2020|10|20}} |- |၃ |{{အလံ|United Nations}} |[[ဗီယင်နာမြို့]] |[[မင်းသိမ်း|ဦးမင်းသိမ်း]] |{{Start date and age|2020|10|15}} |- |၄ |{{အလံ|ASEAN}} |[[ဂျကာတာမြို့|ဂျာကာတာမြို့]] |ဦး[[အောင်မျိုးမြင့်|အောင်မျိုးမြင့်]] |{{Start date and age|2020|3|20}} |} == နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်မှု == {| class="wikitable" |+ !စဉ် !အဖွဲ့အစည်းအမည် !ပါဝင်မှု !ရက်စွဲ |- |၁။ |[[ကုလသမဂ္ဂ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1948|4|19}} |- |၂။ |[[မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1992|4}} |- |၃။ |[[ဘင်းမ်စတက်]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1997|6|6}} |- |၄။ |[[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]] |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|1997|7|23}} |- |၅။ |ဧရာဝတီ - ကျောက်ဖယား - မဲခေါင်စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု မဟာဗျူဟာ (အက်မက်စ်) |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2003|4|30}} |- |၆။ |ကမ္ဘောဒီးယား-လာအို-မြန်မာ-ဗီယက်နမ် (၄) နိုင်ငံစီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု(CLMV) |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2003}} |- |၇။ |[[မြန်မာ့မိတ်ဆွေများအဖွဲ့]]<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-representatives-joined-to-meeting-of-members-of-myanmar-friends-in-ny-/1758360.html|title=မြန်မာ့မိတ်ဆွေနိုင်ငံများအဖွဲ့ အစည်းအဝေး မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ တက်ရောက်|work=VOA|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ }}</ref> |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2007|12|19}} |- |၈။ |အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ)<ref>{{cite web|url=https://me-hanoi.org/index.php/en/announcement/395-2024-06-27-04-46-04|title=အီရန်နိုင်ငံ၊ တီဟီရန်မြို့၌ကျင်းပသည့် (၁၉) ကြိမ်မြောက် အာရှပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲအဖွဲ့ (အေစီဒီ) ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးသို့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ ပါဝင်တက်ရောက်|work=Embassy of The Republic of The Union of Myanmar Hanoi, Socialist Republic of Vietnam|access-date=၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၆|date=၂၄ ဇွန် ၂၀၂၄ }}</ref> |အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ |{{Start date and age|2002|6}} |- |၉။ | [[ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအဖွဲ့]] |ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံ (dialogue partner) |{{Start date and age|2023|5|5}} |} == အဓိကဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၁၄ === * [[၁ စက်တင်ဘာ]] - ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်းဒါရုဆလမ်နိုင်ငံ]]တို့သည် နှစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံရေးနှင့် ချစ်ကြည်ရေးတိုးမြှင့်စေရန် ဆန္ဒရှိကြသည်ဖြစ်၍လည်းကောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံပြည်သူများ အကြား အပြန်အလှန်ခရီးသွားရာတွင် လွယ်ကူစေရန်လည်းကောင်း နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား သာမန်နိုင်ငံကူး လက်မှတ်ကိုင်ဆောင်သူများအား (၁၄) ရက် ပြည်ဝင်ဗီဇာ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုရေး ဆိုင်ရာ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို သံတမန်လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် လဲလှယ်ပြီးခဲ့ပြီး ၎င်းနားလည်မှု စာချွန်လွှာသည် (၁-၉-၂၀၁၄) ရက်နေ့တွင် အတည်ပြု အသက်ဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/press-release-2/|title=Press Release for the Mutual Exemption of Visa for Ordinary Passports Holders between Myanmar and Brunei Darussalam|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၂ === * [[၁၁ နိုဝင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးတင်မောင်ဆွေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/32183|title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> === ၂၀၂၃ === * [[၅ မေ]] - ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (Shianghai Cooperation Organisation, SCO) သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ဆွေးနွေးဖက်နိုင်ငံအဖြစ် ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး၊ နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးမိုးကျော်အောင်နှင့် ရှန်ဟိုင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအဖွဲ့ (SCO) ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် Mr. Zhang Ming တို့မှ ၅-၅-၂၀၂၃ ရက်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%af%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%80%e1%80%ba%e1%81%85-%e1%81%85-%e1%81%82%e1%81%80/|title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက်(၅-၅-၂၀၂၃ ရက်)|accessdate=2025-7-5|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၇ ဇွန်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မြတ်သက်ဦး]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a/|title=ဦးမြတ်သက်ဦးအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၇-၆-၂၀၂၃ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၆ ဇူလိုင်]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးဦးတင်ယု အား ၎င်း၏လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော  ပြည်ထောင်စုသမ္မတ  မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။  <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/42002|title=သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယု အား ဘာရိန်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၂၅ ဩဂုတ်]] - [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]သည် [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ|တီမောလက်စ်တေ]] သံရုံးယာယီတာဝန်ခံအား ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်မတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် သံတမန်စာဖြင့် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ တီမောလက်စ်တေအစိုးရသည် မြန်မာအစိုးရ၏ သတိပေးပြောကြားမှုများကြားမှပင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|NUG]] နှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံခဲ့ရာ၊ ဤလုပ်ရပ်သည် နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်ရေးကို ထိခိုက်စေပြီး အကြမ်းဖက်လုပ်ဆောင်မှုများကို အားပေးရာရောက်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြင်းထန်စွာ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%90%e1%80%ae%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%b6%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%be-%e1%80%9e%e1%80%b6/|title=တီမောလက်စ်တေသံရုံးမှ သံရုံးယာယီတာဝန်ခံအား မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် အကြောင်းကြားခဲ့ခြင်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၁ စက်တင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးဦးတင်မောင်ဆွေအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%86%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%ae%e1%80%b8/|title=ဦးတင်မောင်ဆွေအား ကိုရီးယားဒီမိုကရက်တစ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၄ အောက်တိုဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ဦးချမ်းအေးအား [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%80%e1%80%b0%e1%80%9d%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af/|title=ဦးချမ်းအေးအား ကူဝိတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၁၇ ဒီဇင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ကမ္ဘာဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦး[[သစ်လင်းအုန်း]] အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9b%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%ac/|title=ဦးသစ်လင်းအုန်း အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> * [[၁၉ ဒီဇင်ဘာ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယုအား ၎င်း၏လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အိုမန်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9a%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ad/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးတင်ယုအား အိုမန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၄ === * [[၁၃ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ကျော်စိုးမင်း]]အား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ဦးကျော်စိုးမင်းအား ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|url=https://www.moi.gov.mm/news/50456|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOI}}</ref> * [[၁၈ ဇန်နဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန]]မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[အောင်ကို (သံအမတ်ကြီး)|အောင်ကို]]အား [[လာအိုနိုင်ငံ|လာအို]]ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%a1%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba/|title=ဦးအောင်ကိုအား လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၁၈-၁-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၇ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်စိုးမိုးအား [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b9/|title=ဦးကျော်စိုးမိုးအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> ** နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေးဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဒေါ်[[မာလာသန်းထိုက်]]အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%92%e1%80%b1%e1%80%ab%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%9c%e1%80%ac%e1%80%9e%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%9e%e1%80%ae/|title=ဒေါ်မာလာသန်းထိုက်အား သီရိလင်္ကာဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ် (၇-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=MOFA}}</ref> * [[၃၀ မေ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦး[[ဝဏ္ဏဟန်]]အား [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်]]အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%89%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9d%e1%80%8f%e1%80%b9%e1%80%8f%e1%80%9f%e1%80%94%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%95%e1%80%ab%e1%80%80%e1%80%85%e1%80%b9%e1%80%85%e1%80%90%e1%80%94%e1%80%ba/|title=ဦးဝဏ္ဏဟန်အား ပါကစ္စတန်အစ္စလာမစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်(၃၀-၅-၂၀၂၄ ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=MOFA}}</ref> * ၂၄ ဇူလိုင် - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[မျိုးမြင့်မောင်]]အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား-နီ/|title=ဦးမျိုးမြင့်မောင်အား နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်|accessdate=2025-7-4|publisher=MOFA}}</ref> === ၂၀၂၅ === * [[၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဦး၊ ဦး|ဇော်ဦး]]ကို ၎င်း၏ လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ် ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%A1/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးဇော်ဦးအား အီရန်အစ္စလာမ်မစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်}}</ref> * [[၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ၎င်း၏ လက်ရှိတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%af-2/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးသစ်လင်းအုန်းအား ကာဇက်စတန်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၂-၂-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * မြန်မာနိုင်ငံသည် [[ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံ|ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် [[သံတမန်]]အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၆) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်သည့် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC-5/|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခြင်း (၈-၃-၂၀၂၃ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=2025-7-3}}</ref> <ref>{{Cite web|url=https://pct.com.mm/2023/03/08/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%84%e1%80%b6%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b7-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%94%e1%80%ae/|title=မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဂီနီဘစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်လိုက်ကြပြီ|accessdate=2025-7-3|publisher=Pyi Thit Thar}}</ref> * [[၂၅ ဧပြီ]] - နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[စိန်ဦး]] အား [[ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ|ဘရူနိုင်း ဒါရူဆလမ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%a6%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%b0%e1%80%94%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%92%e1%80%ab/|title=ဦးစိန်ဦး အား ဘရူနိုင်းဒါရူဆလမ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်(၂၅-၄-၂၀၂၅ရက်)|accessdate=၂၀၂၅-၇-၃|publisher=နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန}}</ref> * [[၂၅ မတ်]] - [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]သည် [[နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]မှ သံအမတ်ကြီး ဦး[[ဇော်ဇော်စိုး]]အား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%87%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%84%e1%80%ba/|title=ဦးဇော်ဇော်စိုးအား ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ် (၂၅-၃-၂၀၂၅ ရက်)|accessdate=2025-7-3|publisher=MOFA}}</ref> * [[၂၈ ဩဂုတ်]] - နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် အီဂျစ်အာရပ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား ၎င်း၏လက်ရှိ တာဝန်ဝတ္တရားများအပြင် မော်ရိုကိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း<ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b-4/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား မော်ရိုကိုနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၈-၈-၂၀၂၅ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=28 August 2025}}</ref>၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.mofa.gov.mm/%e1%80%9e%e1%80%b6%e1%80%a1%e1%80%99%e1%80%90%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8-%e1%80%a6%e1%80%b8%e1%80%80%e1%80%bb%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%9b-5/|title=သံအမတ်ကြီး ဦးကျော်တင်ရှိန်အား အယ်လ်ဂျီးရီးယားပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲခန့်အပ် (၂၈-၈-၂၀၂၅ ရက်)|publisher=MOFA|accessdate=27 August 2025}}</ref> === ၂၀၂၆ === * == အခြားကြည့်ရန် == *[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် ဆက်ဆံရေး]] *[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံခြား သံရုံးများ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး|သံတမန် အဆက်အသွယ်ရှိသော နိုင်ငံများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး}} m2p3a78qxbbuxy2bn0m0jm5piijrrsw 0 51595 1034564 959587 2026-05-29T15:22:01Z ~2026-32152-83 143452 /* */ နွားကျောင်းသာလေshwehmonesoeLin 1034564 wikitext text/x-wiki လက်ရှိပြေးဆွဲပျံသန်းနေသော နိူင်ငံတစ်ကာဂြိုဟ်တုကုမဏီပှိင်ရှငိစိုလင်ကဆန/နိူငိ/191284/လဆန်အဂါသာ/5-9-1353/အိုသွေး/1991'''[[မြန်မာနိုင်ငံ]]အခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ''' စာရင်းဖြစ်သည်။ {| border=0 cellpadding=2 cellspacing=3 class="wikitable sortable" |- valign="middle" ! လေကြောင်းလိုင်း (မြန်မာအမည်) ! အင်္ဂလိပ်အမည် ! ပုံ ! [[အိုင်စီအေအို]] ! [[အိုင်အေတီအေ]] ! CALLSIGN ! စတင်သည့်နှစ် |- | [[အဲကေဘီဇက်]] || Air KBZ ||[[File:ATR 72-600 Air KBZ (KBZ) F-WWEV - MSN 1085 - Will be XY-AJJ (9739868889).jpg|100px]]|| KBZ || K7 || JADE AIR || ၂၀၁၀ |- | [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]] || Myanmar National Airlines ||[[File:Myanma Airways Fokker F28 MRD.jpg|100px]]|| UBA || UB || UNIONAIR || ၁၉၄၈ |- | [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း]] ||Myanmar Airways International ||[[File:Myanmar Airways International Airbus A320 Spijkers.jpg|100px]]|| MMA || 8M || MYANMAR || ၁၉၉၈ |- | [[သံလွင် လေကြောင်းလိုင်း]] || Air Thanlwin || [[File:Air Thanlwin ATR-72 XY-AJN at Mawlamyine Airport.jpg|100px]] || RTL || ST || ROYAL BIRD || align=center| ၂၀၁၉ |- |[[မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း]] || Mann Yatanarpon Airlines|| [[File:Mann Yadanarpon Airlines ATR ATR-72-600 (ATR-72-212A).jpg|100px]]|| MYP || 7Y || MANN ROYAL ||၂၀၁၄ |- | [[ယူနီယံ အိတ်စပရက် စင်းလုံးငှား လေကြောင်းလိုင်း]] ||Union Express Charter Airline || ||-|| - || -||၂၀၁၄ |} == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == == [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ shwehmonea ေလသယ်ဘဝဟာဝညsoeLinယူပို့ဆောင်ရေး]] == * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ| ]] 0ekphi1iqtod7j8zctu7gzyl8b0u8jx 1034570 1034564 2026-05-29T15:49:55Z Salai Rungtoi 22844 [[Special:Contributions/~2026-32152-83|~2026-32152-83]] ([[User talk:~2026-32152-83|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1034564|1034564]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1034570 wikitext text/x-wiki လက်ရှိပြေးဆွဲပျံသန်းနေသော '''[[မြန်မာနိုင်ငံ]]အခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ''' စာရင်းဖြစ်သည်။ {| border=0 cellpadding=2 cellspacing=3 class="wikitable sortable" |- valign="middle" ! လေကြောင်းလိုင်း (မြန်မာအမည်) ! အင်္ဂလိပ်အမည် ! ပုံ ! [[အိုင်စီအေအို]] ! [[အိုင်အေတီအေ]] ! CALLSIGN ! စတင်သည့်နှစ် |- | [[အဲကေဘီဇက်]] || Air KBZ ||[[File:ATR 72-600 Air KBZ (KBZ) F-WWEV - MSN 1085 - Will be XY-AJJ (9739868889).jpg|100px]]|| KBZ || K7 || JADE AIR || ၂၀၁၀ |- | [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]] || Myanmar National Airlines ||[[File:Myanma Airways Fokker F28 MRD.jpg|100px]]|| UBA || UB || UNIONAIR || ၁၉၄၈ |- | [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း]] ||Myanmar Airways International ||[[File:Myanmar Airways International Airbus A320 Spijkers.jpg|100px]]|| MMA || 8M || MYANMAR || ၁၉၉၈ |- | [[သံလွင် လေကြောင်းလိုင်း]] || Air Thanlwin || [[File:Air Thanlwin ATR-72 XY-AJN at Mawlamyine Airport.jpg|100px]] || RTL || ST || ROYAL BIRD || align=center| ၂၀၁၉ |- |[[မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း]] || Mann Yatanarpon Airlines|| [[File:Mann Yadanarpon Airlines ATR ATR-72-600 (ATR-72-212A).jpg|100px]]|| MYP || 7Y || MANN ROYAL ||၂၀၁၄ |- | [[ယူနီယံ အိတ်စပရက် စင်းလုံးငှား လေကြောင်းလိုင်း]] ||Union Express Charter Airline || ||-|| - || -||၂၀၁၄ |} == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == == [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး|မြန်မာနိုင်ငံ၏ shwehmonea ေလသယ်ဘဝဟာဝညsoeLinယူပို့ဆောင်ရေး]] == * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ| ]] t5dyrl77owi8yzpd5dwfh4b2avrgvei 1034571 1034570 2026-05-29T15:52:43Z Salai Rungtoi 22844 1034571 wikitext text/x-wiki လက်ရှိပြေးဆွဲပျံသန်းနေသော မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ စာရင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" border="0" cellpadding="2" cellspacing="3" |- valign="middle" ! လေကြောင်းလိုင်း (မြန်မာအမည်) ! အင်္ဂလိပ်အမည် ! ပုံ ! [[အိုင်စီအေအို]] ! [[အိုင်အေတီအေ]] ! CALLSIGN ! စတင်သည့်နှစ် |- | [[မင်္ဂလာ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း|မင်္ဂလာလေကြောင်း]] || Mingalar ||[[File:ATR 72-600 Air KBZ (KBZ) F-WWEV - MSN 1085 - Will be XY-AJJ (9739868889).jpg|100px]]|| KBZ || K7 || JADE AIR || ၂၀၁၀ |- | [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]] || Myanmar National Airlines ||[[File:Myanma Airways Fokker F28 MRD.jpg|100px]]|| UBA || UB || UNIONAIR || ၁၉၄၈ |- | [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း]] ||Myanmar Airways International ||[[File:Myanmar Airways International Airbus A320 Spijkers.jpg|100px]]|| MMA || 8M || MYANMAR || ၁၉၉၈ |- | [[သံလွင် လေကြောင်းလိုင်း]] || Air Thanlwin || [[File:Air Thanlwin ATR-72 XY-AJN at Mawlamyine Airport.jpg|100px]] || RTL || ST || ROYAL BIRD || align="center" | ၂၀၁၉ |- |[[မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း]] || Mann Yatanarpon Airlines|| [[File:Mann Yadanarpon Airlines ATR ATR-72-600 (ATR-72-212A).jpg|100px]]|| MYP || 7Y || MANN ROYAL ||၂၀၁၄ |- | [[ယူနီယံ အိတ်စပရက် စင်းလုံးငှား လေကြောင်းလိုင်း]] ||Union Express Charter Airline || ||-|| - || -||၂၀၁၄ |} == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ| ]] ow3l2cmng4uok45mrhsj6mnb47y5ntf 1034572 1034571 2026-05-29T15:53:29Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာရင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034572 wikitext text/x-wiki လက်ရှိပြေးဆွဲပျံသန်းနေသော မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ စာရင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" border="0" cellpadding="2" cellspacing="3" |- valign="middle" ! လေကြောင်းလိုင်း (မြန်မာအမည်) ! အင်္ဂလိပ်အမည် ! ပုံ ! [[အိုင်စီအေအို]] ! [[အိုင်အေတီအေ]] ! CALLSIGN ! စတင်သည့်နှစ် |- | [[မင်္ဂလာ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း|မင်္ဂလာလေကြောင်း]] || Mingalar ||[[File:ATR 72-600 Air KBZ (KBZ) F-WWEV - MSN 1085 - Will be XY-AJJ (9739868889).jpg|100px]]|| KBZ || K7 || JADE AIR || ၂၀၁၀ |- | [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]] || Myanmar National Airlines ||[[File:Myanma Airways Fokker F28 MRD.jpg|100px]]|| UBA || UB || UNIONAIR || ၁၉၄၈ |- | [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း]] ||Myanmar Airways International ||[[File:Myanmar Airways International Airbus A320 Spijkers.jpg|100px]]|| MMA || 8M || MYANMAR || ၁၉၉၈ |- | [[သံလွင် လေကြောင်းလိုင်း]] || Air Thanlwin || [[File:Air Thanlwin ATR-72 XY-AJN at Mawlamyine Airport.jpg|100px]] || RTL || ST || ROYAL BIRD || align="center" | ၂၀၁၉ |- |[[မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း]] || Mann Yatanarpon Airlines|| [[File:Mann Yadanarpon Airlines ATR ATR-72-600 (ATR-72-212A).jpg|100px]]|| MYP || 7Y || MANN ROYAL ||၂၀၁၄ |- | [[ယူနီယံ အိတ်စပရက် စင်းလုံးငှား လေကြောင်းလိုင်း]] ||Union Express Charter Airline || ||-|| - || -||၂၀၁၄ |} == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ| ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာရင်းဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ]] enw6dv3ovwsqvzrdu0aoguechpbs2uv 0 52043 1034681 494869 2026-05-30T10:45:28Z ~2026-32207-51 143496 1034681 wikitext text/x-wiki '''နဂါးပွက်တောင်'''သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးမြို့]]တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဘူမိပညာရှင်များအလိုအရ [[ရွှံ့မီးတောင်]]များ ဖြစ်ကြသည်။ နဂါးပွက်တောင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ပင်မရွှံ့မီးတောင်ကြီးမှာ အမြင့်ပေ ၃၀ ခန့်၊ ထိပ်ဝ ၈ ပေခန့်ရှိသည်။ ထိပ်ဝမှာ ချိုင့်နေပြီး ၂ ပေခန့်ရှိသော ရွှံ့ရေဗွက်များက အသံမြည်ကာ ပွက်ဆူလျက်ရှိပြီး ဆင်ခြေလျှောအတိုင်း ပေ ၇၀ ခန့်အထိ စီးဆင်းကျလျက်ရှိသည်။<ref>{{cite book |author=တင်နိုင်တိုး|date= စက်တင်ဘာ ၂၀၁၃ |title= မြန်မာပြည်တစ်ခွင် လမ်းညွှန်|publisher= မဇ္ဈိမစာပေ|page= ၁၂၂}}</ref> သမိုင်းမတင်မီခေတ်က မီးတောင်အတွင်းမှ သတ္တဝါတစ်ကောင်ကောင်ကြောင့် ရွှံ့ရည်ပွက်သည်၊ ရွှံ့ရည်ပူထဲ နေနိုင်သောသတ္တဝါမှာ နဂါးဖြစ်ရမည် ဟု ယူဆကြပြီး နဂါးပွက်တောင် ဟု အမည်တွင်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မင်းဘူးခရိုင်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] gyn9t7hn84mu2e7n3j5p4cfm5mn6aza 14 52418 1034540 695975 2026-05-29T13:21:30Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှအစိုးရများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034540 wikitext text/x-wiki {{Commons category|Government of Myanmar}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ|အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အာရှအစိုးရများ]] mda4j911s7y9h5dpiu9j2lwf6yx734e 0 52480 1034650 1034504 2026-05-30T07:11:51Z Mkant00 135890 1034650 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ ဖန်တာများနှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများအဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက ချက် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Čech cohomology) ရှိ စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များအတွက် (universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ === နဂိုမှန်အဆိုများ === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_{*} \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ {|style="margin:1em auto;" | [[Image:Commutative diagram.png|center|167px|class=skin-invert]] |} တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === အီကွေးလိုက်ဇာ (Equalizers) === အီကွေးလိုက်ဇာ (equalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ ပုံကြမ်း (parallel pair diagram) <math>f,g:A \rightrightarrows B</math> တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤစုံတွဲအထက်ရှိ ကတော့ပုံကို <math>fa = ga</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>a:C\rightarrow A</math> တစ်ခုတည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အီကွေးလိုက်ဇာသည် ဤဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝဠာ မြား (universal arrow) <math>h:E\rightarrow A</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုများတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\phi</math> နှင့် <math>\psi</math> တို့၏ အီကွေးလိုက်ဇာသည် <math>\phi(g) = \psi(g)</math> ဖြစ်စေမည့် အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုသည် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) ဖြစ်နေပါက အီကွေးလိုက်ဇာသည် အခြား ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်၏ ကာနယ် (kernel) ပင်ဖြစ်သည်။ === ပူးလ်ဘက် (Pullbacks) === ပူးလ်ဘက် (pullback) သည် ကိုစပန် ပုံကြမ်း (cospan diagram) တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ကိုစပန် ပုံကြမ်းဆိုသည်မှာ ဘုံတူညီသော ပစ်မှတ်တစ်ခုရှိသည့် ထပ်တူရမဟုတ်သော မော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခု ပါဝင်သော ပုံကြမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>B \rightarrow A \leftarrow C</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိပ်ဖျား <math>D</math> ရှိသော ကိုစပန် ပုံကြမ်း <math>B \xrightarrow{f} A \xleftarrow{g} C</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပူးလ်ဘက် <math>P</math> ကို ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>B \times_A C</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\mathbb{Z} \xrightarrow{n} \mathbb{Z} \xleftarrow{m} \mathbb{Z}</math> ၏ ပူးလ်ဘက်တွင် <math>nx=my</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့်အတွဲ <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤပူးလ်ဘက်သည် <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ ထိုကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး <math>ma=nb</math> သည် <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း (least common multiple) ဖြစ်သည်။ ==== တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) ==== ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ကိုစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Inverse Limits) === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (inverse limit) သည် <math>\omega^{op}</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\dots \rightarrow F_3 \rightarrow F_2 \rightarrow F_1 \rightarrow F_0</math> ဟူသော အရာဝတ္ထုများ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤအချက်အလက်များကို ထိပ်ဖျား <math>c</math> မှနေ၍ ကတော့ပုံတစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\lim F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် အဆိုပါကိန်းစဉ်အထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံ (terminal cone) ပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုအနေဖြင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) <math>\mathbb{Z}_p</math> ကို လေ့လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ကွင်းများဖြစ်သော <math>\mathbb{Z}/p^n</math> ကြားရှိ စားလဒ် ပုံဖော်မှု (quotient map) များ ကိန်းစဉ်၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ === တိကျသော ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ပုံသဏ္ဍာန်များ (Specific Colimit Shapes) === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (colimits) သည် အထက်တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများ၏ ဒွန်တွဲ (dual) ဖြစ်သည်။ ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (coproduct) <math>\coprod_{j \in J} A_j</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ပေါင်းလဒ် အင်ဂျက်ရှင်းများ (coproduct injections) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့ကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\iota_{j'}: A_{j'} \rightarrow \coprod_{j \in J} A_j</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ==== ကိုအီကွေးလိုက်ဇာ (Coequalizer) ==== ကိုအီကွေးလိုက်ဇာ (coequalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ (parallel pair) ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သော <math>f,g: A \rightrightarrows B</math> တို့အတွက် ကိုအီကွေးလိုက်ဇာသည် <math>hf=hg</math> ဖြစ်စေမည့် စကြဝဠာ ပုံဖော်မှု (universal map) <math>h:B\rightarrow C</math> ဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံကို ခက်ရင်းခွ (fork) ဟု ပုံမှန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: G \rightarrow H</math> တစ်ခု၏ ကိုကာနယ် (cokernel) သည် <math>\phi</math> နှင့် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) <math>e: G \rightarrow H</math> တို့၏ ကိုအီကွေးလိုက်ဇာ ဖြစ်သည်။ ==== ပွတ်ရှ်အောက် (Pushout) ==== ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) သည် စပန် ပုံကြမ်း (span diagram) တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေးထားသော ပုံဖော်မှုများအောက်ရှိ စကြဝဠာ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (universal commutative square) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဍာန် ရပ်ဝန်း (figure eight space) သည် အခြေခံအမှတ်မပါသော ရပ်ဝန်း ပုံကြမ်း (unbased space diagram) <math>S^1 \leftarrow * \rightarrow S^1</math> ၏ ပွတ်ရှ်အောက် ဖြစ်သည်။ ဤရပ်ဝန်းသည် စက်ဝိုင်းနှစ်ခုကို ပူးပေါင်းထားသော <math>S^1 \vee S^1</math> ပုံစံဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မုန့်လက်ကောက် (torus) <math>T \cong S^1 \times S^1</math> ကို ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် (boundary) တစ်လျှောက်တွင် အပိတ်ပြား (disk) <math>D^2</math> ကို ကပ်ခြင်းပါဝင်သည့် ပွတ်ရှ်အောက်မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ==== ကိန်းစဉ်တန်း ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (Sequential Colimit or Direct Limit) ==== ကိန်းစဉ်တန်း ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (sequential colimit) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (direct limit) သည် အော်ဒီနယ် (ordinal) <math>\omega</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>F_0 \rightarrow F_1 \rightarrow F_2 \rightarrow \dots</math> ကဲ့သို့သော ပုံကြမ်းမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{colim} F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အစုများနှင့် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်းများ (inclusion maps) <math>X_0 \hookrightarrow X_1 \hookrightarrow \dots</math> ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု (union) <math>\bigcup_{n \ge 0} X_n</math> ဖြစ်သည်။ CW ကွန်ပလက်စ် (CW complex) တစ်ခုသည် ၎င်း၏ <math>n</math>-အရိုးစုများ (<math>n</math>-skeleta) ၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများတွင် အဓိကကျသော အမျိုးအစားတစ်ခုမှာ "မေ့လျော့" ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U</math> သည် ညာတွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး "လွတ်လပ်သော" တည်ဆောက်ပုံ ဖန်တာ (free functor) <math>F</math> သည် ဘယ်တွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ '''အစုများ (Sets):''' အခြေခံအမှတ်ပါသော အစုများ ကတ်တဂိုရီမှ ရိုးရိုးအစုများ ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\text{Set}_* \to \text{Set}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ <math>X_+ := X \sqcup \{*\}</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံအမှတ်ပါသောအစု (pointed set) ဖြစ်သည်။ '''မိုနွိုက်များ (Monoids):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် မိုနွိုက် (free monoid) ဆိုသည်မှာ <math>X</math> မှ အစုဝင်များကို အသုံးပြု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဆုံးရှိ စာရင်းများ သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ '''ကွင်းများ (Rings):''' အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) <math>A</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ဆိုသည်မှာ တန်ဆာ အက္ခရာသင်္ချာ (tensor algebra) <math>\oplus_{n>0}A^{\otimes n}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အုပ်စု <math>G</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်းဆိုသည်မှာ အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>\mathbb{Z}[G]</math> ဖြစ်သည်။ '''မော်ဂျူးများနှင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Modules/Abelian Groups):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) ဆိုသည်မှာ အဆုံးရှိ ပုံစံတကျပေါင်းလဒ်များ (finite formal sums) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Z}[X]</math> ဖြစ်သည်။ အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူး (free <math>R</math>-module) ဆိုသည်မှာ <math>R[X]</math> ဖြစ်သည်။ '''အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (Group completion):''' ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) များ ကတ်တဂိုရီသို့ အဘီလီယန်အုပ်စုများ ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း <math>\text{Ab} \hookrightarrow \text{CMonoid}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) သို့မဟုတ် အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (group completion) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခုမှနေ၍ အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ '''စကေလာများ (Scalars):''' ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: R \to S</math> တစ်ခုသည် စကေလာများ ကန့်သတ်ခြင်း ဖန်တာ (restriction of scalars functor) <math>\phi^*: \text{Mod}_S \to \text{Mod}_R</math> ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ စကေလာများ တိုးချဲ့ခြင်း (extension of scalars) <math>(\otimes_R -)</math> ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 6xej3c5x05at8gckl6po7bfgsib72qa 1034652 1034650 2026-05-30T07:18:00Z Mkant00 135890 1034652 wikitext text/x-wiki [[File:Trasformazione_naturale_kf.png|right|thumb|250px|အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုအတွက် ဖန်တာ <math>F</math> မှ <math>G</math> သို့သွားသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation)''' <math>\alpha</math> ၏ သဘာဝကျမှု အခြေအနေကို ဖော်ပြထားသော '''ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram)''']] '''ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ''' (category theory) သည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခြုံငုံလေ့လာသည့် ယေဘုယျ သင်္ချာသီအိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရီသည် သင်္ချာဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများစွာကို မြားပုံကြမ်းများ (diagrams of arrows) အမျိုးမျိုး အသုံးပြု၍ ဖော်ပြနိုင်သည်ဟူသော အယူအဆအပေါ် အခြေခံသည်။ ဤသို့ အလွန်ယေဘုယျကျသော အခြေအနေတွင် လေ့လာခြင်းကြောင့် သင်္ချာပညာရပ်ရှိ ဘုံတူသော တည်ဆောက်ပုံများနှင့် ပုံစံများကို ပိုမိုနားလည်သဘောပေါက်စေသည်။ သို့ကြောင့် ကွဲပြားခြားနားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများအကြားရှိ ဆင်တူသော သဘောတရားများကို စုစည်းလေ့လာနိုင်စေသည်။ အစောပိုင်း ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology)၊ လီအက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Lie algebra cohomology) နှင့် ဖက်စပ်ရ အက္ခရာသင်္ချာ ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (associative algebra cohomology) တို့အား သင့်လျော်သော [[မော်ဂျူး]] ကတ်တဂိုရီ (suitable module category) တစ်ခုတွင် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (derived functors) အဖြစ် ပြန်လည်ပုံဖော်ခဲ့နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Cartan|Eilenberg|1956}} [[File:Saunders MacLane.jpg|right|thumb|250px|'''ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း''' (Saunders Mac Lane) သည် အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့်အတူ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) ကို ပူးတွဲတည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှေ့နောက်ညီညွတ်မှု သီအိုရမ်များ (coherence theorems) နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် အထူးထင်ရှားသည်။]] [[File:Samuel Eilenberg MFO.jpeg|right|thumb|250px|'''ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ်''' (Samuel Eilenberg) သည် ပိုလန်ဖွား အမေရိကန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ အဓိကလုပ်ဆောင်ချက်များသည် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (algebraic topology) နယ်ပယ်တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည် နော်မန် စတင်းရော့ဒ် (Norman Steenrod) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီ သီအိုရီ (homology theory) အား နဂိုမှန်အဆိုများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို လည်းကောင်း ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) နှင့်အတူ ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) ကို လည်းကောင်း ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။]] ကတ်တဂိုရီများ၊ ဖန်တာများနှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ ဟူသော သုံးခုတွဲကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဆင်မြူရယ် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် (Samuel Eilenberg) နှင့် ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း (Saunders Mac Lane) တို့က စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စာတမ်းတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများအဖြစ် ပုံစံတကျ ထပ်မံဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> ၎င်းတို့၏ ကနဦး အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ အက္ခရာသင်္ချာအသစ်တစ်ခု တီထွင်ရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ထိုခေတ်အခါက ချက် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Čech cohomology) ရှိ စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်များအတွက် (universal coefficient theorems) လိုအပ်သော စုဆုံမှတ်များကို လေ့လာရန်နှင့်၊ အထူးသဖြင့် အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ စာတမ်းများစွာတွင် အလွတ်သဘော အသုံးပြုနေကြသော '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (natural transformation) ဟူသည့် သဘောတရားကို ပုံစံတကျ သတ်မှတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဤအခြေခံကျသော စာတမ်းများတွင် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ဖွယ်ရှိသည်။ မက်လိန်း၏ အက္ခရာသင်္ချာဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုတစ်ခုဖြစ်သော <math>Ext(\mathbb{Z}[\frac{1}{p}]/\mathbb{Z},\mathbb{Z})\cong\mathbb{Z}_{p}</math> သည် တိကျသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုက်ညီနေကြောင်းကို အိုင်လန်ဘာ့ဂ်က သတိပြုမိရာမှ ဤသီအိုရီ စတင်မွေးဖွားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[ဆင်းသက်ဖန်တာ]] (derived functor) <math>\text{Ext}</math> သည် ပုံစံတကျ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခံရသော အစောဆုံး ဖန်တာများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရပ်ဝန်းမှာ <math>p</math>-အခြေခံကိန်း ဆော်လီနွိုက်၏ 3-စက်လုံးမျက်နှာပြင် ဖြည့်စွက်စု ဖြစ်သည်။ ဤဆက်စပ်မှုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာလေ့လာခြင်းသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခု၏ ဟိုမိုလော်ဂျီ နှင့် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ အုပ်စုများကို ဆက်စပ်ပေးသော စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိစေခဲ့သည်။ တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များမှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်ထားသော ရပ်ဝန်းများဆီသို့ ဤသီအိုရမ်ကို ယေဘုယျပြုချဲ့ထွင်ရန်အတွက် အိုင်လန်ဘာ့ဂ် နှင့် မက်လိန်း တို့သည် စကြဝဠာ မြှောက်ဖော်ကိန်း သီအိုရမ်၏ တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များမှာ သဘာဝကျကြောင်း သက်သေပြရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က သဘာဝကျခြင်း ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်မှုများ မပါဝင်ဘဲ သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများကို ခေါ်ဆိုသည့် အရပ်သုံးစကားတစ်ရပ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗက်တာရပ်ဝန်း နှင့် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် တို့ကြားရှိ ပုံမှန်အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရလဒ်များကို ခိုင်လုံစွာ သက်သေပြနိုင်ရန်အတွက် ဤပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ပုံစံတကျ ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကိုဩဒိနိတ် ကင်းစင်သော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို ဦးစွာ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့ကို သတ်မှတ်ဖော်ပြနိုင်ရန် ဖန်တာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖန်တာများ အလုပ်လုပ်ဆောင်မည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီများကို နောက်ဆုံးတွင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဤသီအိုရီသည် သူ့သဘောသူဆောင်၍ တစတစ ကျယ်ပြန့်လာရာ ယခုအခါတွင် မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာနှင့် [[သဘောတရားရေးရာ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]တို့တွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာပြီး၊ ၎င်းကို သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒတွင်လည်း အသုံးပြုလာကြသည်။ သိပ္ပံဘာသာရပ် အသီးသီးရှိ တည်ဆောက်ပုံအမျိုးမျိုး၏ ဘုံတူညီမှုများကို ဖော်ပြသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၎င်း ဘုံတည်ဆောက်မှုများကို ပုံစံတကျ (formal) ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုလာကြသည်။{{sfn|Spivak|2013}} '''ပိုမိုမြင့်မားသော ကတ်တဂိုရီများ (Higher categories)''' ၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည့် '''2-ကတ်တဂိုရီ (2-category)''' အကြောင်းကို [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ (2-ကတ်တဂိုရီ)|2-ကတ်တဂိုရီ]] တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဒဿနဆိုင်ရာ မှတ်စုများ (Historical and Philosophical Notes) <ref>{{Citation |last=MacLane |first=Saunders |title=Categories for the Working Mathematician |chapter=§I.8 |date=1997 |orig-year=1971 |edition=2nd |series=Graduate Texts in Mathematics |volume=5 |publisher=Springer |doi=10.1007/978-1-4757-4721-8 |url=https://link.springer.com/book/10.1007/978-1-4757-4721-8}}</ref> == ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အလိုအလျောက် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မဟုတ်ပေ။ ယင်းသည် ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းရှိ အက္ခရာသင်္ချာသုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ တိကျသော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းနှင့် သဘောတရားရေးရာ လိုအပ်ချက်များကြောင့် တွန်းအားပေး ပေါ်ထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြားသင်္ကေတ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု (The Evolution of the Arrow) === ဖန်ရှင်တစ်ခုကို တိကျသော မြားသင်္ကေတ <math>f: X \rightarrow Y</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည့် အခြေခံအယူအဆသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဤတီထွင်မှုသည် နှိုင်းရ ဟိုမိုတိုပီ အုပ်စုများ (relative homotopy groups) နှင့် ပတ်သက်သော ဟူးရီဗစ်ဇ် (Hurewicz) ၏ ဟောပြောပို့ချချက်များနှင့် စာတမ်းများမှ အဓိက ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤပြေပြစ်သော သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် ဖောက်စ် (Fox) နှင့် စတင်းရော့ဒ် (Steenrod) ကဲ့သို့သော သင်္ချာပညာရှင်များ၏ အာရုံစိုက်မှုကို လျင်မြန်စွာ ရရှိခဲ့သည်။ မြားသင်္ကေတသည် ရှေးကျ၍ အဓိပ္ပာယ်မကွဲပြားသော <math>f(X) \subset Y</math> သင်္ကေတနေရာတွင် အလျင်အမြန် အစားထိုးဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုရှေးကျသော သင်္ကေတသည် ဖန်ရှင် <math>f</math> အောက်ရှိ <math>X</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>Y</math> ၏ အစုပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကြောင်းကိုသာ ရိုးရှင်းစွာ ညွှန်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြားသင်္ကေတသည် တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်သော သတ်မှတ်ထားသည့် အရင်းအမြစ်မှ သတ်မှတ်ထားသည့် ပစ်မှတ်ဆီသို့သွားသော အဆက်မပြတ် ပုံဖော်မှုကို တိကျစွာ ဖမ်းဆုပ်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် ထူးခြားစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရိုးရှင်းသော သင်္ကေတပြောင်းလဲမှုတစ်ခုက နက်နဲသော သင်္ချာသဘောတရားသစ် (ကတ်တဂိုရီ) တစ်ခုကို ပုံစံတကျဖြစ်စေရန် မည်သို့ တိုက်ရိုက် လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် အဓိက သမိုင်းဝင် ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဟူးရီဗစ်ဇ်သည် ဤမြားပုံဖော်မှုများကို အမြင်အာရုံဖြင့် ခြေရာခံနိုင်ရန်အတွက် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သူအဖြစ်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ === ဒဿနဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ (Philosophical Terminology)=== ဤနယ်ပယ်၏ ဝေါဟာရများသည် ယုတ္တိဗေဒ ဒဿနိကဗေဒမှ အများအပြား ရယူထားပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ သရုပ်မဲ့ပြုလုပ်ထားခြင်းကို ထင်ဟပ်နေသည်။ ကတ်တဂိုရီ (Category) ဟူသော ဝေါဟာရကို အရစ္စတိုတယ် (Aristotle) နှင့် ကန့်တ် (Kant) တို့၏ ဒဿနဆိုင်ရာ ခွဲခြားသတ်မှတ်မှုများမှ ရယူသုံးစွဲခဲ့သည်။ ဖန်တာ (Functor) ဟူသော ဝေါဟာရကို ရူးဒေါ့ဖ် ကာနပ် (Rudolf Carnap) ၏ Logische Syntax der Sprache စာအုပ်မှ ယူငင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို ထိုခေတ်အခါက အလွတ်သဘော သုံးနှုန်းနေကြသော သင်္ချာဝေါဟာရမှနေ၍ တိကျခိုင်မာသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ === အမ်မီ နိုသာ၏ အမွေအနှစ် (The Legacy of Emmy Noether) === ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များသည်ဘာလဲ ဟူသော မေးခွန်းကို မဖြစ်မနေ မေးမြန်းရန် တောင်းဆိုထားသည်။ ၎င်းသီအိုရီက သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ပုံဖော်မှုများကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း သတ်မှတ်၍ လေ့လာရန် အခိုင်အမာ တိုက်တွန်းထားသည်။ အစုဝင်များထက် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် ဤသို့ နက်နက်နဲနဲ အလေးပေးမှုသည် အမ်မီ နိုသာ (Emmy Noether) ၏ အမွေအနှစ် တစ်စိတ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် အုပ်စုများနှင့် ကွင်းများကို လေ့လာရာတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ဖွဲ့စည်းပုံအရ အသုံးပြုခြင်းအား ရှေ့ဆောင်လမ်းပြခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ ပညာရှင်အများစုသည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ အရာဝတ္ထုများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbf{Set}</math> နှင့် <math>\mathbf{Cat}</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြားများအပေါ် အလေးပေးမှုသည် အလွန်အရေးပါလှသောကြောင့် အချို့သော ပညာရှင်အုပ်စုများသည် ကတ်တဂိုရီများကို ၎င်းတို့၏ မြားများဖြင့်သာ အမည်ပေးကြသည်။ အထူးသဖြင့် ချားလ်စ် အဲရက်စမန်း (Charles Ehresmann) ၏ ကျောင်းသည် ထင်ရှားပြီး ၎င်းတို့က <math>\mathbf{Cat}</math> ကို ဖန်တာများ၏ ကတ်တဂိုရီအဖြစ် တင်းကျပ်စွာ ရည်ညွှန်းကြသည်။ [[File:Emmy Noether.jpg|right|thumb|250px| အာမာလီယာ အမ်မီ နိုသာ (Amalie Emmy Noether) သည် ဘာဗေးရီးယန်း လူမျိုး ဂျာမန် သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ဘာဗေးရီးယား ဘုရင်နိုင်ငံ၊ အာလန်ဂန် (Erlangen) မြို့တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဘရင်မော (Bryn Mawr) မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမသည် ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) နှင့် သဘောတရားရေးရာ ရူပဗေဒ (theoretical physics) တို့အတွက် အခြေခံကျသော ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သူမသည် ကွင်းများ (rings)၊ ဖီးလ်ဒ်များ (fields) နှင့် အက္ခရာသင်္ချာများ (algebras) ဆိုင်ရာ သီအိုရီကို တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ ဖော်ထုတ်ခဲ့သော နိုသာ သီအိုရမ် (Noether's theorem) သည် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သဘာဝနိယာမများ၏ အချိုးညီမှုများ (symmetries) ကို ၎င်းတို့နှင့် ဆက်စပ်နေသော တည်မြဲပမာဏများ (conservation quantities) တည်ရှိမှုနှင့် ပေါင်းစပ်ဖော်ပြထားသည်။]] ==အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်== '''ကတ်တဂိုရီ (category)''' တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ * '''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>X, Y, Z, \dots</math> စသည့် အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုတစ်ခု။ * '''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>f, g, h, \dots</math> စသည့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုတစ်ခု။ မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''အရင်းအမြစ် (domain)''' နှင့် '''ပစ်မှတ် (codomain)''' အရာဝတ္ထုများ သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပါရှိသည်။ သင်္ကေတအရ <math>f:X\rightarrow Y</math> တွင် <math>f</math> သည် အရင်းအမြစ် <math>X</math> နှင့် ပစ်မှတ် <math>Y</math> တို့၏ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်စားပြုသည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းတွင် '''ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) '''<math>1_{X}:X\rightarrow X</math> တစ်ခုစီ အသီးသီး သတ်သတ်မှတ်မှတ်ရှိသည်။ <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် <math>g</math> ၏ အရင်းအမြစ်တို့ ထပ်တူညီပြီး ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f</math> နှင့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>gf</math> ဟုခေါ်သော '''ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (composite morphism)''' တစ်ခု ရှိသည်။ ထို <math>gf</math> ၏ အရင်းအမြစ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီပြီး ၎င်း၏ ပစ်မှတ်သည် <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်နှင့် တူညီသည်။ (မှတ်ချက်။ ဤတွင် "domain" နှင့် "codomain" တို့ကို ဘာသာပြန်ဆိုရာ၌ "အရင်းအမြစ်စု" နှင့် "ပစ်မှတ်စု" အစား "စု" (set) နောက်ဆက်တွဲကို ချန်၍ "အရင်းအမြစ်" နှင့် "ပစ်မှတ်" ဟုသာ အသုံးပြုထားသည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီရှိ အရာဝတ္ထု (object) များသည် အစုများသာ ဖြစ်ရန်မလိုအပ်ဘဲ အခြားသော သင်္ချာတည်ဆောက်ပုံများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ "စု" ဟု ထည့်သွင်းခေါ်ဆိုခြင်းသည် အစုသီအိုရီ (set theory) ဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို သွယ်ဝိုက်သက်ရောက်စေနိုင်သောကြောင့် ဤသို့ ချန်လှပ်အသုံးပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။) === နဂိုမှန်အဆိုများ (Axioms) === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * မည်သည့် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက်မဆို ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>1_{Y}f</math> နှင့် <math>f1_{X}</math> တို့ နှစ်ခုလုံးသည် <math>f</math> နှင့် ညီမျှသည်။ * ပေါင်းစပ်၍ရသော မော်ဖစ်ဇင်သုံးခု <math>f, g, h</math> တိုင်းအတွက် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သည့် <math>h(gf)</math> နှင့် <math>(hg)f</math> တို့သည် တူညီပြီး ၎င်းတို့ကို <math>hgf</math> ဟု တူတူသတ်မှတ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းနိယာမသည် '''ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associativity)''' နှင့် '''ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ (unital)''' တို့နှင့် ပြည့်စုံသည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ကွီဗာ''' (quiver) ခေါ် လားရာပြဂရပ် (directed graph) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းကြသည် ။ ၎င်းတွင် မျဉ်းပြိုင်မြားများ (parallel arrows) နှင့် ကွင်းပိတ်များ (loops) ပါဝင်နိုင်သည် ။ == ကတ်တဂိုရီ ဥပမာများ == *'''Quiver''': ကွီဗာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော ကွီဗာ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (quiver homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ * '''Set''': အစုများ (sets) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် သတ်မှတ်ထားသော ဖန်ရှင်များ (functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Top''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Man''': ချောမွေ့သော မန်နီဖိုးများကို (smooth manifolds) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချောမွေ့သော ပုံဖော်မှုများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Meas''': အတိုင်းအတာ ရပ်ဝန်းများကို (measurable spaces) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အတိုင်းအတာ ဖန်ရှင်များကို (measurable functions) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''Poset''': တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကို (partially-ordered sets) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>\textbf{hTop}</math>''': [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများ(topological spaces) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး မော်ဖစ်ဇင်များ (morphisms) သည် ဟွမ်း-အစုများ (Hom sets) အဖြစ် <math>\text{Hom}(X, Y) = [X, Y]</math> သတ်မှတ်သည်။ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစား (homotopy class) များအားလုံး ပါဝင်သည့် မိသားစုကို <math>[X, Y]</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ *'''<math>Set_{*}</math> နှင့် <math>Top_{*}</math>''': အခြေခံအမှတ် (basepoint) သတ်မှတ်ထားသော အစုများ သို့မဟုတ် [[တိုပေါ်လော်ဂျီ]] ရပ်ဝန်းများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ကို မပြောင်းလဲစေသော (အဆက်မပြတ်) ဖန်ရှင်များ (basepoint-preserving (continuous) functions) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Group''': အုပ်စုများ (groups) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (group homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ *'''Ring''': ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိတို့ ပြည့်စုံသော ကွင်းများ (associative and unital rings) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (ring homomorphisms) ကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''Field''': ဖီးလ်ဒ်များ (fields) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို (field homomorphisms) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mod_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် ဘယ် <math>R</math>-[[မော်ဂျူး]]များကို (left R-modules) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ <math>R</math>-မော်ဂျူး ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Ch_{R}</math>''': <math>R</math>-မော်ဂျူးများ၏ ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (chain complexes) ကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ချိတ်တန်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''<math>Mat_{R}</math>''': ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>R</math> တစ်ခုအတွက် <math>Mat_{R}</math> သည် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီဖြစ်သည်။ <math>n</math> မှ <math>m</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>R</math> မှ တန်ဖိုးများပါရှိသော <math>m \times n</math> ကိန်းအုံ (matrix) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး ထပ်တူရကိန်းအုံများသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ *'''BG''' (ကတ်တဂိုရီဖြစ် အုပ်စု): အုပ်စု <math>G</math> သို့မဟုတ် ယေဘုယျအားဖြင့် [[မိုနွိုက်]] (monoid) တစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ '''BG''' အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ၏ အစုဝင်များသည် ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> ၏ မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြပြီး ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစုဝင်များ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ *'''Graph''': ရိုးရှင်းသော ဂရပ်များကို (simple graphs) အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ဂရပ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ *'''တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီ''' (Discrete category): အစုတစ်ခုကို ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ၎င်းတွင် အစုဝင်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သည် ။ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်နေသော ကတ်တဂိုရီကို တစ်ပိုင်းတစ်စ ကတ်တဂိုရီဟု ခေါ်သည် ။ === ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ နှင့် သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (Concrete and Abstract Categories) === အထက်ပါ ဥပမာအများစုသည်''' ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories)''' ဖြစ်ကြသည် ။ ၎င်းကတ်တဂိုရီများရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိကြသည် ။ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် အဆိုပါ အခြေခံအစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်များ ဖြစ်ကြသည် ။ သို့သော် ကတ်တဂိုရီတိုင်းသည် ဤကဲ့သို့ ဖန်ရှင်များကိုသာ အခြေခံထားခြင်း မဟုတ်ပေ ။ မော်ဖစ်ဇင်များသည် ဖန်ရှင်များ မဟုတ်သော '''သရုပ်မဲ့ ကတ်တဂိုရီများ (abstract categories)''' လည်း များစွာတည်ရှိသည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>Mat_{R}</math> ကတ်တဂိုရီတွင် အပေါင်းကိန်းပြည့်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကိန်းအုံများကို (matrices) မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည် ။ ထို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ထိုအုပ်စု၏ အစုဝင်များသည် မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်လာကြသည် ။ ဤသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်ဆိုသည်မှာ ဖန်ရှင်များသာ ဖြစ်ရမည်ဟူသော ကန့်သတ်ချက်မရှိကြောင်း ပြသနေသည် ။ == မော်ဖစ်ဇင် အမျိုးအစားများ (Types of Morphisms) == *'''မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ (parallel morphisms) <math>h,k: w\rightrightarrows x</math> အတွက်မဆို <math>fh=fk</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x\rightarrow y</math> တစ်ခုအတွက် မည်သည့် မျဉ်းပြိုင် မော်ဖစ်ဇင်များ <math>h,k: y\rightrightarrows z</math> အတွက်မဆို <math>hf=kf</math> ဖြစ်လျှင် <math>h=k</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ပါက ထို <math>f</math> ကို အပီမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism):''' ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:X\rightarrow Y</math> အတွက် <math>gf=1_X</math> နှင့် <math>fg=1_Y</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>g: Y\rightarrow X</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>f</math> ကို အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>X</math> နှင့် <math>Y</math> တို့ကြားတွင် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ရှိပါက ၎င်းတို့ကို '''အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုများ (isomorphic objects)''' ဟု သတ်မှတ်ပြီး သင်္ကေတအားဖြင့် <math>X \cong Y</math> ဟု ရေးသားသည်။ *'''အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (Endomorphism):''' အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တူညီသော မော်ဖစ်ဇင်ကို အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် (Automorphism):''' အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်လည်းဖြစ်သော အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်ဟု ခေါ်သည်။ *'''အပိုင်း နှင့် ရုပ်သိမ်းခြင်း (Section and Retraction):''' <math> x\overset{s}{\longrightarrow} y \overset{r}{\longrightarrow} x</math> တို့သည် မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပြီး <math>rs=1_{x}</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>s</math> ကို '''အပိုင်း (section)''' သို့မဟုတ် <math>r</math> ၏ ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဟုခေါ်ပြီး <math>r</math> ကို '''ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction)''' သို့မဟုတ် <math>s</math> ၏ ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) ဟု ခေါ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် <math>s</math> သည် အမြဲတမ်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>r</math> သည် အမြဲတမ်း အပီမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤ တစ်ဖက်သတ် ပြောင်းပြန်များ (one-sided inverses) ရှိနေခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် <math>s</math> ကို ခွဲထွက် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (split monomorphism) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>r</math> ကို ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (injective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့အတူပင် Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် '''ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်များ''' (surjective functions) နှင့် ထပ်တူညီသည် ။ ထို့ကြောင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များ နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များကို အင်ဂျက်တစ်နှင့် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင် သဘောတရားများ၏ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်ချက်များအဖြစ် ရှုမြင်သင့်သည်။ လက်တွေ့တွင် <math>C</math> သည် အရာဝတ္ထုများ၌ အခြေခံအစုများ (underlying sets) ပါရှိသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ပါက ၎င်းတို့ကြားရှိ အင်ဂျက်တစ် သို့မဟုတ် ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် သို့မဟုတ် အပီမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့သော ကတ်တဂိုရီများ၌ပင်လျှင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် သဘောတရားများသည် ပိုမို၍ ယေဘုယျကျနိုင်သည်။ အခြေခံဖန်ရှင်သည် အင်ဂျက်တစ် မဖြစ်သော မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ (concrete categories) ရှိသည်။ ထို့အတူ ၎င်း၏ အခြေခံဖန်ရှင်သည် ဆာဂျက်တစ် မဖြစ်သော အပီမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ပါဝင်သည့် ခိုင်မာသော ကတ်တဂိုရီများ လည်း ရှိသည်။ '''ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆို''' (axiom of choice) ကို ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ''Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် အပီမော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် ခွဲထွက် အပီမော်ဖစ်ဇင် (split epimorphism) ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ === မော်ဖစ်ဇင်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိများ နှင့် ဒွန်တွဲမှု (Properties and Duality) === *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်လျှင်နှင့်မှသာလျှင်(if and only if) ၎င်းသည် ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ <math>C^{op}</math> တွင် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (by duality) <math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် အပီမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf:x\rightarrow z</math> သည်လည်း အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်သည်။ *<math>f:x\rightarrow y</math> နှင့် <math>g:y\rightarrow z</math> တို့သည် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>gf</math> အား မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်စေသော မော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်ပါက <math>f</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် monic) ဖြစ်သည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>gf</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် ဖြစ်ပါက <math>g</math> သည် အပီမော်ဖစ်ဇင် (သို့မဟုတ် epic) ဖြစ်သည်။ *မည်သည့်ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် <math>C</math> အတွင်းရှိ အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည် <math>C^{op}</math> အတွင်းရှိ မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်များနှင့် တိုက်ရိုက် သက်ဆိုင်သောကြောင့် အပီမော်ဖစ်ဇင်များသည်လည်း ကတ်တဂိုရီပိုင်း တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ *ဖီးလ်ဒ် (Field) ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်မဆိုသည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည်။ *ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများ (unital rings) ၏ ကတ်တဂိုရီဖြစ်သော Ring တွင် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{Q}</math> သည် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင်ရော အပီမော်ဖစ်ဇင်ပါ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) မဟုတ်ပေ။ === အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ထပ်တူညီမှုများ (Isomorphism Equivalences) === အောက်ဖော်ပြပါ အဆိုများသည် အချင်းချင်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) *(i) <math>f:x\rightarrow y</math> သည် <math>C</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ *(ii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (postcomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>f_{*}:C(c,x)\rightarrow C(c,y)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ *(iii) မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c\in C</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် (precomposition) ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>f^{*}:C(y,c)\rightarrow C(x,c)</math> တစ်ခုကို ရသည်။ ဤအခြေအနေတွင် "ဘိုင်ဂျက်ရှင်း" နှင့် "အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်" ဟူသော ဝေါဟာရများသည် သင်္ချာသဘောတရားအရ အဓိပ္ပာယ်တူညီကြသည်။ Set ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများပင် ဖြစ်သည်။ <math>C(c,x)</math> နှင့် <math>C(c,y)</math> တို့သည် ဟွမ်း-အစုများ (hom-sets) ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် သတ်မှတ်ထားသော အရာဝတ္ထုနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်သည့် အစုများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် ပုံဖော်မှု <math>f_{*}</math> သည် အစုတစ်ခုမှ အခြားအစုတစ်ခုသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == အခြေခံ ကတ်တဂိုရီ တည်ဆောက်ပုံများ (Basic Category Constructions) == === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Small Category) နှင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (Locally Small Category) === ကတ်တဂိုရီတစ်ခုရှိ မော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစု (set) တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>x, y</math> တိုင်းအတွက်မဆို ၎င်းတို့ကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ပါက ၎င်းကို '''ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category)''' ဟု ခေါ်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> မှ <math>Y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>C(X, Y)</math> သို့မဟုတ် <math>\text{Hom}(X, Y)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည် ။ ဤစုစည်းမှုကို '''ဟွမ်း-အစု''' (hom-set) ဟု ခေါ်ဆိုသည် ။ ဤသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းသည် အလွန်အသုံးဝင်သောကြောင့် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မသေးငယ်သည်ဖြစ်စေ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအတွက်မဆို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုကြသည် ။ ကတ်တဂိုရီများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အစု (set) ဟူသော စကားလုံးအစား စုစည်းမှု (collection) ဟူသော စကားလုံးကို သတိပြု၍ အသုံးပြုထားသည် ။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ အစုများအားလုံး ပါဝင်သော အစုဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ ။ ထို့ကြောင့် ဥပမာအားဖြင့် အစုများအားလုံးပါဝင်သော Set ကတ်တဂိုရီ၏ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ ။ ဤကဲ့သို့ အစုသီအိုရီဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ကတ်တဂိုရီများ၏ အရွယ်အစားကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည် ။ === ဂရုပွိုက် (Groupoid) === '''ဂရုပွိုက် (groupoid)''' ဆိုသည်မှာ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism) ဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု (group) သည် အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ဂရုပွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ရပ်ဝန်း <math>X</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''အခြေခံ ဂရုပွိုက် (fundamental groupoid)''' <math> \Pi_{1}X</math> သည် <math>X</math> ၏ အမှတ်များကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မော်ဖစ်ဇင်များသည် '''အစွန်းမှတ်များကို မပြောင်းလဲစေသော လမ်းကြောင်းများ၏ [[ဟိုမိုတိုပီ]] အတန်းအစားများ (endpoint-preserving homotopy classes of paths)''' ဖြစ်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက် (maximal groupoid)''' တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများအားလုံး ပါဝင်ပြီး အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ဖြစ်သည့် မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများ (finite sets) နှင့် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin_{iso}</math> သည် အဆုံးရှိအစုများနှင့် ဖန်ရှင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>Fin</math> ၏ '''အကြီးဆုံး ဂရုပွိုက်ပိုင်း (maximal subgroupoid)''' ဖြစ်သည်။ ဤဂရုပွိုက်ကို သဘာဝကိန်းများ၏ '''ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း (categorification)''' တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကတ်တဂိုရီပိုင်း (Subcategory) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory)''' <math>D</math> တစ်ခုကို <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ စုစည်းမှုအစိတ်အပိုင်း (subcollection of morphisms) တို့ကို ကန့်သတ်ယူဆောင်၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ အချက်အလက်များကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု၏ ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ * <math>D</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ၏ ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် မဆိုသည် <math>D</math> တွင် ပါဝင်ရမည်။ === ကတ်တဂိုရီ မြှောက်လဒ် (Product Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ '''မြှောက်လဒ် ကတ်တဂိုရီ (product category)''' <math>C \times D</math> တစ်ခု ရှိသည်။ *၎င်း၏ အရာဝတ္ထုများသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(c, d)</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>c</math> သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ကာ <math>d</math> သည် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *မော်ဖစ်ဇင်များသည် အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(f, g): (c, d) \rightarrow (c^{\prime}, d^{\prime})</math> များဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် <math>f: c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> နှင့် <math>g: d \rightarrow d^{\prime} \in D</math> တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ထပ်တူရမော်ဖစ်ဇင်များကို ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းများအလိုက် (componentwise) အသီးသီး သတ်မှတ်သည်။ === ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (Opposite Category) === မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\text{C}</math> အတွက်မဆို ၎င်း၏ '''ပြောင်းပြန် ကတ်တဂိုရီ (opposite category)''' <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *'''အရာဝတ္ထုများ (Objects):''' <math>\text{C}</math> တွင်ရှိသော အရာဝတ္ထုများအတိုင်း တူညီစွာ ပါဝင်သည်။ *'''မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms):''' <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^{\text{op}}</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ <math>f^{\text{op}}</math> ၏ အရင်းအမြစ် သည် <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>f^{\text{op}}</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y \in \text{C}^{\text{op}} \Leftrightarrow f: Y \rightarrow X \in \text{C}</math> <math>\text{C}^{\text{op}}</math> ၏ ကျန်ရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံများကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်- *<math>\text{C}^{\text{op}}</math> တွင် အရာဝတ္ထု <math>X</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>1_{X}^{\text{op}}</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>1_{X}^{\text{op}}:X\rightarrow X</math> ဖြစ်သည်။ *'''ပေါင်းစပ်ခြင်း (composition)''' ကို သတ်မှတ်ရာတွင် <math>\text{C}</math> အတွင်းရှိ <math>g, f</math> တွဲ ပေါင်းစပ်နိုင်မှသာ <math>\text{C}^{\text{op}}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f^{\text{op}}, g^{\text{op}}</math> ကို ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>g</math> ၏ ပစ်မှတ်သည် <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် တူညီမှသာ ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို <math>g^{\text{op}} f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}</math> အဖြစ် ရေးသည်။ <math>f^{\text{op}}: X \rightarrow Y, g^{\text{op}}: Y \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}} \quad \rightsquigarrow \quad g^{\text{op}}f^{\text{op}} := (fg)^{\text{op}}: X \rightarrow Z \in \text{C}^{\text{op}}</math> <math>\qquad \qquad \qquad \Updownarrow \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \qquad \Updownarrow</math> <math>g: Z \rightarrow Y, f: Y \rightarrow X \in \text{C} \qquad \quad \rightsquigarrow \qquad \quad fg: Z \rightarrow X \in \text{C}</math> ဆောင်းဒါးစ် မက်လိန်း ရေးသားခဲ့ဖူးသည်မှာ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွက် မည်သည့် နဂိုမှန်အဆို၏ ဒွန်တွဲမှု (duality) မဆိုသည်လည်း နဂိုမှန်အဆိုတစ်ခု ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုနှင့်ပတ်သက်သော မည်သည့်အဆိုကိုမဆို ၎င်းကတ်တဂိုရီ၏ နဂိုမှန်အဆိုများမှ ကောက်ချက်ချနိုင်ပါက ၎င်း၏ ဒွန်တွဲအဆိုကိုလည်း ကောက်ချက်ချနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (Slice Categories) === အလွှာလိုက် ကတ်တဂိုရီများ (slice categories) ကို <math>c/C</math> နှင့် <math>C/c</math> အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>c/C</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow x</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: c \rightarrow x</math> မှ <math>g: c \rightarrow y</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>g = hf</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C/c</math> တွင် အရာဝတ္ထုတစ်ခုသည် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow c</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး <math>f: x \rightarrow c</math> မှ <math>g: y \rightarrow c</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် <math>f = gh</math> ဖြစ်စေမည့် <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: x \rightarrow y</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>c/C</math> သည် ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှနေ၍ <math>C/c := (c/(C^{op}))^{op}</math> ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>C/c</math> သည်လည်း ကတ်တဂိုရီတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ == ဖန်တာ (Functor) == ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> ကြားရှိ ဖန်တာ (functor) <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc \rightarrow Fc^{\prime} \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ် နှင့် ပစ်မှတ် တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ အရင်းအမြစ် သို့မဟုတ် ပစ်မှတ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ === နဂိုမှန်အဆိုများ === အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို (functoriality axioms) နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Fg \cdot Ff = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ မှတ်ချက်။ ဤသတ်မှတ်ချက်ပါ ဖန်တာသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ လားရာကို မပြောင်းလဲစေသောကြောင့် ၎င်းကို '''လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor)''' ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ *'''ဖန်တာများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များကို ထိန်းသိမ်းထားသည်''' (Functors preserve isomorphisms)။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သည် ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>g</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> မဆိုအတွက် ၎င်း၏ပုံရိပ် <math>Ff</math> သည် ကတ်တဂိုရီ <math>D</math> အတွင်း၌ ပြောင်းပြန်မော်ဖစ်ဇင် <math>Fg</math> ရှိသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖန်တာအားလုံး၏ အလွန်အရေးပါသော အခြေခံဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ အမျိုးအစားများ === *'''သစ္စာရှိဖန်တာ (Faithful functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[အင်ဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| အင်ဂျက်တစ်]] (injective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို သစ္စာရှိဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ပြည့်ဝဖန်တာ (Full functor):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထုတွဲ <math>x, y \in \mathsf{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ပုံဖော်မှု <math>f \mapsto Ff \colon \mathsf{C}(x,y) \to \mathsf{D}(Fx, Fy)</math> သည် [[ဆာဂျက်တစ် ဖန်ရှင်| ဆာဂျက်တစ်]] (surjective) ဖြစ်ပါက ထိုဖန်တာကို ပြည့်ဝဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (Essentially surjective functor on objects):''' ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{D}</math> တစ်ခုအတွက် <math>\mathsf{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathsf{D}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>d</math> နှင့် <math>Fc</math> တို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်စေမည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathsf{C}</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထိုဖန်တာကို အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာဟု ခေါ်သည်။ *'''ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော သစ္စာရှိဖန်တာတစ်ခုကို ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းသည် အရင်းအမြစ် ကတ်တဂိုရီအား ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီ၏ ကတ်တဂိုရီပိုင်း (subcategory) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *'''အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း (Full embedding):''' အရာဝတ္ထုများအပေါ် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) ကို အပြည့်အဝ ထည့်သွင်းခြင်း ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်း၏အရင်းအမြစ်သည် ပစ်မှတ်၏ ပြည့်ဝသော ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) တစ်ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (Contravariant Functor) === <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F</math> ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F: C^{\text{op}} \rightarrow D</math> သာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အောက်ပါ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>Fc \in D</math> *<math>C</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f:c \rightarrow c^{\prime} \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>Ff:Fc^{\prime} \rightarrow Fc \in D</math> ဤတွင် <math>Ff</math> ၏ အရင်းအမြစ်နှင့် ပစ်မှတ်တို့သည် <math>F</math> ကို <math>f</math> ၏ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် အရင်းအမြစ်အပေါ် အသီးသီး သက်ရောက်ထားခြင်းနှင့် ညီမျှသည်။ ==== နဂိုမှန်အဆိုများ ==== အထက်ပါအချက်အလက်များသည် အောက်ဖော်ပြပါ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု နဂိုမှန်အဆို နှစ်ခုကို မဖြစ်မနေ လိုက်နာရမည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ ပေါင်းစပ်၍ရသော မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f, g</math> အတွက်မဆို <math>Ff \cdot Fg = F(g \cdot f)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>F(1_{c}) = 1_{Fc}</math> ဖြစ်သည်။ === ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်ပါက မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို <math>c</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုထားသော ဖန်တာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ အတွဲကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်နိုင်သည်- <math>C(c, -): C \rightarrow Set</math> <math>C(-, c): C^{op} \rightarrow Set</math> *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(c, x)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် <math>x \in C</math> ကို အစု <math>C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ဖန်တာ <math>C(c, -)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: x \rightarrow y</math> ကို နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (postcomposition function) <math>f_{*}: C(c, x) \rightarrow C(c, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ဖန်တာ <math>C(-, c)</math> သည် မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း ဖန်ရှင် (precomposition function) <math>f^{*}: C(y, c) \rightarrow C(x, c)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ === နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (Two-sided Represented Functor) === <math>C</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီဖြစ်ပါက '''နှစ်ဖက်ပါ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (two-sided represented functor)''' <math>C(-, -): C^{op} \times C \rightarrow Set</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *အရာဝတ္ထုစုံတွဲ <math>(x, y)</math> ကို ဟွမ်း-အစု (hom-set) <math>C(x, y)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *မော်ဖစ်ဇင်စုံတွဲ <math>f: w \rightarrow x</math> နှင့် <math>h: y \rightarrow z</math> တို့ကို အောက်ပါ ဖန်ရှင်သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်- <math>C(x, y) \xrightarrow{h \cdot - \cdot f} C(w, z)</math> <math>g \mapsto hgf</math> ၎င်းသည် <math>g: x \rightarrow y</math> ကို ယူ၍ <math>f</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် <math>h</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်ကာ <math>hgf: w \rightarrow z</math> ကို ရရှိစေသည်။ ဤသတ်မှတ်ပေးမှုသည် ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ နှင့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိ တို့ပြည့်စုံ၍ '''နှစ်ထပ်ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (bifunctorial)''' ဖြစ်သည်။ === ဖန်တာ ဥပမာများ === *'''အခြေခံအုပ်စု (Fundamental Group):''' အခြေခံအုပ်စုကို ဖန်တာ <math>\pi_{1}: Top_{*} \rightarrow Group</math> တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အခြေခံအမှတ်ပါသော ရပ်ဝန်းများကြားရှိ အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် <math>f:(X,x)\rightarrow(Y,y)</math> တစ်ခုသည် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{*}:\pi_{1}(X,x)\rightarrow \pi_{1}(Y,y)</math> တစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည် ။ ဖန်တာ <math>X: BG \rightarrow C</math> တစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>X</math> အပေါ် <math>G</math> ၏ ဘယ်သက်ရောက်ချက် (left action) ကို တိကျစွာ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြသည် ။ ထို့အတူ ညာသက်ရောက်ချက် (right action) ကို ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>X: BG^{op} \rightarrow C</math> အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ ဂုဏ်သတ္တိများအရ ဤသက်ရောက်ချက်များရှိ အုပ်စုဝင်များသည် အရာဝတ္ထု <math>X</math>၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) အဖြစ် မဖြစ်မနေ သက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည် ။ ဥပမာအားဖြင့် <math>C = Set</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-အစု (<math>G</math>-set) ဟုခေါ်ပြီး <math>C = Vect_{\mathbb{K}}</math> ဖြစ်လျှင် ၎င်းကို <math>G</math>-ကိုယ်စားပြုဖော်ပြမှု (<math>G</math>-representation) ဟုခေါ်သည် ။ *'''ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ (Chain Complexes):''' ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ်များ၏ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ <math>f_{\bullet}:C_{\bullet}\rightarrow C_{\bullet}^{\prime}</math> တွင် မည်သည့် <math>n\in\mathbb{Z}</math> အတွက်မဆို <math>df_{n}=f_{n-1}d</math> ဖြစ်စေမည့် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f_{n}:C_{n}\rightarrow C_{n}^{\prime}</math> များ စုစည်းပါဝင်သည်။ ယင်းအပေါ်အခြေခံ၍ အောက်ပါ ဖန်တာများကို ထပ်မံသတ်မှတ်နိုင်သည်- ** '''စက်ဝိုင်းပုံများ (Cycles, <math>Z_n</math>):''' ဖန်တာ <math>Z_{n}</math> သည် <math>Z_{n}C_{\bullet}=\ker(d:C_{n}\rightarrow C_{n-1})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-စက်ဝိုင်းပုံ (n-cycle) များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''နယ်နိမိတ်များ (Boundaries, <math>B_n</math>):''' ဖန်တာ <math>B_{n}</math> သည် <math>B_{n}C_{\bullet}=\text{im}(d:C_{n+1}\rightarrow C_{n})</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော n-နယ်နိမိတ် (n-boundary) ကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ** '''ဟိုမိုလော်ဂျီ (Homology, <math>H_n</math>):''' ဖန်တာ <math>H_{n}</math> သည် n ကြိမ်မြောက် ဟိုမိုလော်ဂျီ (nth homology) ကို <math>H_{n}C_{\bullet}:=Z_{n}C_{\bullet}/B_{n}C_{\bullet}</math> အဖြစ် တွက်ချက်ပေးသည်။ *'''ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း (Dual Vector Space):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>(-)^{*}:Vect_{\mathbb{K}}^{\text{op}}\rightarrow Vect_{\mathbb{K}}</math> သည် ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^{*}=\text{Hom}(V,\mathbb{K})</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''Spec (ရောင်စဉ်):''' ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>\text{Spec}: CRing^{\text{op}}\rightarrow Top</math> သည် ဖလှယ်ရ ကွင်း (commutative ring) <math>R</math> ကို ဇာရစ်စကီး တိုပေါ်လော်ဂျီ (Zariski topology) တပ်ဆင်ထားသော ၎င်း၏ သုဒ္ဓကိန်း အိုင်ဒီးလ်များ (prime ideals) အစု <math>\text{Spec}(R)</math> သို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *'''ပါဝင်မှု နှင့် မေ့လျော့ ဖန်တာများ (Inclusion and Forgetful Functors):''' ဖွဲ့စည်းပုံများကို ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် ချန်လှပ်ခြင်း ပြုလုပ်သော အောက်ပါ အခြေခံ ဖန်တာများလည်း ရှိသည်- ** <math>I: Ab \rightarrow Group</math> (ပါဝင်မှု ဖန်တာ - inclusion functor) ** <math>U: Ring \rightarrow Ab</math> (မြှောက်ခြင်းကို ချန်လှပ်ထားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ - forgetful functor) ** <math>(-)^{\times}: Ring \rightarrow Group</math> (ယူနစ်များ၏ အုပ်စုထုတ်ယူသော ဖန်တာ) ** <math>I: Ring \rightarrow Rng</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) ** <math>I: Field \rightarrow Ring</math> (ထည့်သွင်းမှု ဖန်တာ) *'''ကဲကုလပ်စ်မှ ဆင်းသက်ချက် (Derivative):''' ကိန်းရှင်တစ်ခုထက်ပိုသော ကဲကုလပ်စ် (multivariable calculus) မှ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်း (chain rule) သည် ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ သရုပ်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် ။ <math>D: Euclid_{*} \rightarrow Mat_{\mathbb{R}}</math> ဟူသော ဖန်တာတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ ။ ဤဖန်တာသည် ယူကလစ်ဒ် ရပ်ဝန်း (Euclidean space) တစ်ခုကို ၎င်း၏ အတိုင်းအတာ (dimension) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးပြီး ဆင်းသက်ချက်ရှာ၍ရသော ဖန်ရှင်တစ်ခုကို ၎င်း၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံ (Jacobian matrix) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည် ။ ချိတ်ဆက်စည်းမျဉ်းအရ ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံသည် မူလဖန်ရှင်များ၏ ဂျေးကိုဘီယန် ကိန်းအုံများကို မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်းသည် ဖန်တာ၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းဂုဏ်သတ္တိကို တိုက်ရိုက် ကိုယ်စားပြုနေခြင်း ဖြစ်သည် ။ *'''အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း ဖန်တာ (Clustering functor):''' တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် (topological data analysis) အစုအဖွဲ့ခွဲခြားခြင်း အယ်လ်ဂိုရီသမ် (clustering algorithm) များကို ဖန်တာများအဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သည် ။ အကွာအဝေး ရပ်ဝန်းများ (metric spaces) မှ အစုအဖွဲ့ ကတ်တဂိုရီ (cluster category) သို့သွားသော သင့်လျော်သည့် ဖန်တာများကို ရှာဖွေခြင်းဖြင့် ဒေတာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်ရန် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီက ကူညီပေးသည် ။ === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု၏ အသုံးချမှုများ (Applications of Functoriality) === ဖန်တာဖြစ်တည်မှု သဘောတရားသည် တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းရခက်ခဲသော ပြဿနာများကို ရိုးရှင်းသော အက္ခရာသင်္ချာ ပြဿနာများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုမှာ '''ဘရောင်းဝါး အထိုင်မှတ် သီအိုရမ်''' (Brouwer Fixed Point Theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုင်းအတာနှစ်ခုရှိသော အပိတ်ပြား (2-dimensional disk) <math>D^2</math> ၏ မည်သည့် အဆက်မပြတ် [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]မဆိုတွင် အထိုင်မှတ်တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါရှိရမည်ဟု အဆိုပါသီအိုရမ်က ဆိုသည်။ အခြေခံအုပ်စု (<math>\pi_1</math>) ဖန်တာကို အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ရုပ်သိမ်းခြင်း (retraction) မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို ချေပသက်သေပြခြင်းအားဖြင့် ဖန်တာများ မည်မျှစွမ်းအားကြီးကြောင်းကို ဤသီအိုရမ်က မီးမောင်းထိုးပြသည်။ == ဖန်တာကို အသုံးပြုသော တည်ဆောက်ပုံများ (Functor-based Constructions) == === ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ (Comma category) === ဖန်တာ <math>F \colon \mathsf{D} \to \mathsf{C}</math> နှင့် <math>G \colon \mathsf{E} \to \mathsf{C}</math> တို့ ပေးထားသော '''ကော်မာ ကတ်တဂိုရီ''' <math>F \downarrow G</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>(d \in \mathsf{D}, e \in \mathsf{E}, f \colon Fd \to Ge \in \mathsf{C})</math> ဟူသော သုံးခုတွဲ (triples) များ။ *<math>(d, e, f)</math> မှ <math>(d', e', f')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေမည့် <math>f' \cdot Fh = Gk \cdot f</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်တွဲများ <math>(h \colon d \to d', k \colon e \to e')</math> === အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements) === လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) <math>F \colon \mathsf{C} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x) = x'</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ (forgetful functor) <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိသည်။ ဤမေ့လျော့ဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\int F</math> မှ အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> ကို ကတ်တဂိုရီ <math>\mathsf{C}</math> ရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> ကို မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း တိုက်ရိုက် ပုံဖော်ပေးသည်။ === ဆန့်ကျင်ဘက်ဖန်တာ၏ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ (Category of elements of a contravariant functor) === ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) <math>F \colon \mathsf{C}^{\mathrm{op}} \to \mathsf{Set}</math> ၏ '''အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီ''' <math>\int F</math> တွင် အောက်ပါ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *အရာဝတ္ထုများအနေဖြင့် <math>F</math> ၏ အစုဝင်များ <math>c \in \mathsf{C}</math> နှင့် <math>x \in Fc</math> ဖြစ်သော <math>(c, x)</math> တွဲများ *<math>(c, x)</math> မှ <math>(c', x')</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များအနေဖြင့် <math>Ff(x') = x</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathsf{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်များ <math>f \colon c \to c'</math> အဆိုပါ အစုဝင်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင်လည်း ထင်ရှားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\Pi \colon \int F \to \mathsf{C}</math> တစ်ခု ရှိပြီး ၎င်းသည် အရာဝတ္ထု <math>(c, x)</math> အား <math>c</math> သို့ လည်းကောင်း မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အား <math>f</math> သို့ လည်းကောင်း ပုံဖော်ပေးသည်။ === ပုံကြမ်း (Diagram) === ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တစ်ခုရှိ ပုံကြမ်း (diagram) ဆိုသည်မှာ ဖန်တာ <math>F:J\rightarrow C</math> တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အရင်းအမြစ် (domain) ကို ပုံကြမ်း၏ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (indexing category of the diagram) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပုံကြမ်းတစ်ခုသည် ဖန်တာတစ်ခုသာ ဖြစ်သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် ပစ်မှတ် ကတ်တဂိုရီထက် ပိုမိုသေးငယ်သောအခါ ထိုဖန်တာကို ပုံကြမ်းအဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီသည် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) ဖြစ်ပါက ထိုပုံကြမ်းကို သေးငယ်သော ပုံကြမ်းဟု သတ်မှတ်သည်။ === ကိန်းသေ ဖန်တာ (Constant Functor) === <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (small category) <math>\mathcal{J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor)''' <math>\Delta_c: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(i) = c</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>f</math> အားလုံးအတွက် <math>\Delta_c(f) = \operatorname{id}_c</math> ဖြစ်သည်။ === ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (Cone Over a Diagram) === ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံ (cone over a diagram)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''ထိပ်ဖျား (summit or apex)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ဤသဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတွင် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစုဖြစ်သော <math>\lambda_i: c \to F(i)</math> များ ပါဝင်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်များကို '''ခြေတံများ (legs)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>F(f) \circ \lambda_i = \lambda_j</math> === ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ သို့မဟုတ် ကိုကတော့ပုံ (Cone Under a Diagram / Cocone) === ဒွန်တွဲစွာဖြင့် ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> တစ်ခုအတွက် '''ပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံ''' သို့မဟုတ် '''ကိုကတော့ပုံ (cone under a diagram / cocone)''' တွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_c</math> တစ်ခုတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို '''အောက်ခြေ (nadir)''' ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တိကျစွာဆိုရသော် ၎င်းတွင် ခြေတံများဖြစ်သည့် <math>\mu_i: F(i) \to c</math> များ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>f: i \to j</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ တြိဂံကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *<math>\mu_j \circ F(f) = \mu_i</math> === <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ (The Category of Cones Over <math>F</math>) === <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ အရာဝတ္ထုများ (Objects): အရာဝတ္ထုများမှာ <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ <math>c</math> နှင့် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\lambda: \Delta_c \Rightarrow F</math> တို့ပါဝင်သော အစီအစဉ်ကျအတွဲ <math>(c, \lambda)</math> များ ဖြစ်ကြသည်။ မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms): ကတော့ပုံ <math>(c, \lambda)</math> မှ ကတော့ပုံ <math>(d, \eta)</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c \to d</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>i \in \mathcal{J}</math> တိုင်းအတွက်မဆို ခြေတံ <math>\lambda_i</math> ကို <math>h</math> မှတစ်ဆင့် ခြေတံ <math>\eta_i</math> သို့ ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားစေရမည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်၊ *<math>\eta_i \circ h = \lambda_i</math> ပေါင်းစပ်ခြင်း (Composition): ကတော့ပုံများအကြား မော်ဖစ်ဇင်များ ပေါင်းစပ်ခြင်းဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ သက်ဆိုင်ရာ မော်ဖစ်ဇင်များကို ပုံမှန်ပေါင်းစပ်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပေါင်းစပ်ခြင်းသည် ဆင့်ကဲဖြတ်သန်းသွားသော ဂုဏ်သတ္တိကို သဘာဝအလျောက် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ == သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (Natural Transformation) == သဘာဝကျမှု (naturality) ကို ထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခုဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သည်။ အတိုင်းအတာအကန့်အသတ်ရှိသော ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုသည် ၎င်း၏ ဒွန်တွဲ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V^*</math> နှင့် လည်းကောင်း ဒွန်တွဲနှစ်ထပ် <math>V^{**}</math> နှင့် လည်းကောင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ သို့သော် <math>V \cong V^*</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်အတွက် အခြေအစု (basis) တစ်ခုကို အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ရန် လိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းသည် သဘာဝမကျပေ။ ယင်းနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် <math>V \cong V^{**}</math> ဟူသော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် အခြေအစုကိုမျှ ရွေးချယ်ရန် မလိုအပ်သောကြောင့် ၎င်းကို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားရှိ မျဉ်းပြိုင် ဖန်တာများ (parallel functors) <math>F,G: C \rightrightarrows D</math> တို့အတွက် '''သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း''' <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> တွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်- *<math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် <math>D</math> အတွင်းရှိ မြား (arrow) <math>\alpha_c: Fc \rightarrow Gc</math> တစ်ခုစီ ရှိသည်။ ထိုမြားများ စုစည်းမှုသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ '''အစိတ်အပိုင်းများ (components)''' ဖြစ်သည်။ *<math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow c'</math> အတွက်မဆို <math>D</math> အတွင်းတွင် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ စတုရန်းကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည် (commutes)။ {|style="margin:1em auto;" | [[Image:Commutative diagram.png|center|167px|class=skin-invert]] |} တစ်နည်းအားဖြင့် <math>D</math> အတွင်းတွင် <math>\alpha_{c'} \cdot Ff = Gf \cdot \alpha_c: Fc \rightarrow Gc'</math> ဟူသော ဘုံတူညီသည့် ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် (common composite) တစ်ခု ရှိသည်။ === သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Natural Isomorphism) === '''သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်''' ဆိုသည်မှာ အစိတ်အပိုင်း <math>\alpha_c</math> တိုင်းသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုစီဖြစ်နေသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha: F \Rightarrow G</math> ကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်ကို <math>\alpha: F \cong G</math> အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ === သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း ဥပမာများ === *'''အုပ်စုသက်ရောက်ချက်များ''' (Group actions): အုပ်စု <math>G</math> ၏ အုပ်စုသက်ရောက်ချက်နှစ်ခုကို ဖန်တာများဖြစ်သည့် <math>X, Y: BG \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ဆိုပါစို့။ ထိုဖန်တာနှစ်ခုကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုသည် <math>G</math>-အချိုးညီ ပုံဖော်မှု (<math>G</math>-equivariant map) တစ်ခု တိကျစွာဖြစ်သည်။ *'''ဂဏန်းသင်္ချာအား ကတ်တဂိုရီအသွင်ပြောင်းခြင်း''' (Categorification of arithmetic): သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် အခြေခံ ဂဏန်းသင်္ချာကို ရှင်းပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>a^{b+c} = a^b \times a^c</math> ကဲ့သို့သော ရင်းနှီးပြီးသား ဂဏန်းသင်္ချာ နိယာမများသည် အမှန်တကယ်အားဖြင့် အစုများကြားရှိ <math>A^{B+C} \cong A^B \times A^C</math> ကဲ့သို့သော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီသည် အခြေခံသင်္ချာအတွက် မည်သို့ အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ကြောင်း ပြသသည့် ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ *'''ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟို''' (Center of a category): မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> တွင်မဆို ၎င်း၏ ထပ်တူရဖန်တာမှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော သဘာဝအန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များအားလုံး (<math>1_C \Rightarrow 1_C</math>) ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) တစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၎င်းကို ကတ်တဂိုရီ၏ ဗဟိုဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းသည် အုပ်စု သို့မဟုတ် ကွင်းများ၏ ဗဟို (center of a group or ring) ဟူသော အက္ခရာသင်္ချာ အယူအဆကို ယေဘုယျပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ <math>D</math> သို့သွားသော ဖန်တာများအားလုံး ပါဝင်သည့် စုစည်းမှုကို '''ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီ''' (functor category) အဖြစ် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>D^C</math> သို့မဟုတ် <math>[C, D]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဤကတ်တဂိုရီတွင် ဖန်တာများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (Isomorphism of Categories) === သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများကို အရာဝတ္ထုများအဖြစ်နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{Cat}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော်လည်း သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်ပေ။ ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီများ (large categories) နှင့် ၎င်းတို့ကြားရှိ ဖန်တာများကို မော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ကတ်တဂိုရီကို <math>\text{CAT}</math> ဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ရပ်ဆဲလ်၏ ဝိရောဓိ (Russell's paradox) အရ <math>\text{CAT}</math> သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်နေလောက်အောင် ကြီးမားနေခြင်းမျိုး မဖြစ်သင့်သဖြင့် <math>\text{CAT}</math> ရှိ အရာဝတ္ထုများသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများဖြစ်ရန် လိုအပ်သည်။ <math>\text{CAT}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ဤနည်းအားဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင် ပါဝင်မှုမှ ချန်လှပ်ထားခံရသည်။ ပါဝင်မှု ဖန်တာ <math>\text{Cat} \hookrightarrow \text{CAT}</math> တစ်ခု တစ်ဖက်တွင် ရှိသော်လည်း အခြားတစ်ဖက်သို့ ပြန်သွားသည့် ဖန်တာ မရှိပါ။ <math>\text{Cat}</math> သို့မဟုတ် <math>\text{CAT}</math> တွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (isomorphism of categories)''' သဘောတရားကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပြောင်းပြန် ဖန်တာ (inverse functors) အတွဲ <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ပြီး ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်းများဖြစ်သော <math>GF</math> နှင့် <math>FG</math> တို့သည် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> အပေါ်ရှိ ထပ်တူရဖန်တာများ နှင့် အသီးသီး ညီမျှရမည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် <math>C</math> ၏ အရာဝတ္ထုများနှင့် <math>D</math> ၏ အရာဝတ္ထုများကြား ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၎င်းတို့၏ မော်ဖစ်ဇင်များကြားတွင် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ === ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု (Equivalence of Categories) === လက်တွေ့တွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခု အတိအကျ တူညီသည် (အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်သည်) ဟု ဆိုရန်မှာ အလွန်ခက်ခဲတင်းကျပ်လွန်းသော သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီတွင် '''ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှု''' (equivalence of categories) ဟူသော သဘောတရားကို ပိုမိုအသုံးပြုကြသည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကြားတွင် ထပ်တူညီမှု ရှိသည်ဆိုသည်မှာ ဖန်တာများဖြစ်သော <math>F: C \rightarrow D</math> နှင့် <math>G: D \rightarrow C</math> တို့အပြင် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\eta: 1_C \cong GF</math> နှင့် <math>\epsilon: FG \cong 1_D</math> တို့ တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် ကဲ့သို့ <math>GF = 1_C</math> ဟု တိကျစွာ ညီမျှရန် မလိုအပ်ဘဲ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များအဖြစ် ညီမျှနေခြင်းက လုံလောက်ပါသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ထပ်တူညီမှု (equivalence) တစ်ခုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို ထပ်တူညီသော ကတ်တဂိုရီများ (equivalent categories) ဟု သတ်မှတ်ကာ <math>C \simeq D</math> ဟု ရေးသားသည်။ ဖန်တာတစ်ခုသည် ကတ်တဂိုရီများကို ထပ်တူညီစေခြင်း ရှိ မရှိကို အောက်ပါ သီအိုရမ်ဖြင့် အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow D</math> တစ်ခုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (fully faithful functor) လည်းဖြစ်၍ အရာဝတ္ထုများအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ်ဖြစ်ဖန်တာ (essentially surjective functor on objects) လည်းဖြစ်ပါက ၎င်းဖန်တာသည် ကတ်တဂိုရီများ၏ ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလားတူပင် ထပ်တူညီမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသော မည်သည့် ဖန်တာမဆိုသည် ပြည့်ဝသစ္စာရှိပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဆာဂျက်တစ် ဖြစ်ရမည်။ ရွေးချယ်ခြင်း နဂိုမှန်အဆိုအရ ဤအချက်နှစ်ခုသည် အပြန်အလှန် မှန်ကန်သည်။ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများသည် အချင်းချင်း အိုင်ဆိုမောဖစ် မဖြစ်ပါက ထိုအရာဝတ္ထုများသာ ပါဝင်သော ပြည့်ဝသည့် ကတ်တဂိုရီပိုင်း (full subcategory) ကို မူလကတ်တဂိုရီ၏ '''အရိုးစု''' (skeleton) ဟု ခေါ်သည်။ အရိုးစု ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထုနှစ်ခု အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်နေပါက ၎င်းတို့သည် အတိအကျ တူညီသော အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ရမည်။ အရေးပါသော သီအိုရမ်တစ်ခုမှာ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီမဆိုသည် ၎င်း၏ အရိုးစုနှင့် အမြဲတမ်း ထပ်တူညီသည် (equivalent) ဟူသောအချက် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဆုံးရှိအစုများအားလုံး ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>FinSet</math> သည် ၎င်း၏ အရိုးစုဖြစ်သော <math>\{1, 2, \dots, n\}</math> ပုံစံရှိ အစုများသာ ပါဝင်သည့် ကတ်တဂိုရီနှင့် ထပ်တူညီသည်။ == ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (Categorical Product) == <math>J</math> သည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင်များသာ ပါဝင်သော '''တစ်ပိုင်းတစ်စ အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ (discrete indexing category)''' တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> ၏ '''ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် (categorical product)''' ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရာဝတ္ထုတွင် <math>k \in J</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်ရှင်း (projection) ဟုခေါ်သော မော်ဖစ်ဇင်များ <math>\pi_k: P \to X_k</math> အသီးသီး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းမြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) နှင့် ပြည့်စုံသည်။ *မည်သည့် <math>j \in J</math> အားလုံးအတွက်မဆို မော်ဖစ်ဇင် <math>f_j: A \to X_j</math> များ ပါရှိသော အရာဝတ္ထု <math>A \in C</math> တိုင်းအတွက် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: A \to P</math> သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းမော်ဖစ်ဇင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို ပြည့်စုံစေရမည်။ === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (Product Topology) === အလိုရှိသလောက် များပြားနိုင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစု <math>(X_j)_{j \in J}</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုမြှောက်လဒ်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> ပင်ဖြစ်သည်။ <math>P</math> အပေါ်ရှိ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ (product topology) ကို အကြမ်းဆုံး တိုပေါ်လော်ဂျီ (coarsest topology) အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် အဖွင့်စု အနည်းဆုံးသာ ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှု <math>\pi_k: P \to X_k</math> တိုင်းသည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ (continuous functions) အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီအတွက် အခြေအစုပိုင်း (subbasis) တွင် <math>\pi_k^{-1}(U)</math> ပုံစံရှိသော အစုများ ပါဝင်သည်။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု (open set) တစ်ခုဖြစ်သည်။ အခြေအစု (basis) တစ်ခုကိုမူ ဤအခြေအစုပိုင်းများ၏ အဆုံးရှိ ထပ်တူပိုင်းအစုများ (finite intersections) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီရှိ အခြေခံ အဖွင့်စု (basic open set) တစ်ခုသည် အဆုံးရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များကိုသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ ကျန်ရှိနေသော အနန္တဖြစ်နိုင်သည့် ကိုဩဒိနိတ်များကိုမူ မည်သည့် ကန့်သတ်ချက်မျှမထားဘဲ လွတ်လပ်စွာ ချန်လှပ်ထားသည်။ === Top ကတ်တဂိုရီရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် === မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် <math>\prod_{j \in J} X_j</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ မြှောက်လဒ် ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': <math>(X_j)_{j \in J}</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထို့ပြင် <math>P = \prod_{j \in J} X_j</math> တွင် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ နှင့် ပရိုဂျက်ရှင်း ပုံဖော်မှုများ <math>\pi_j: P \to X_j</math> တပ်ဆင်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>A</math> သည် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>(f_j: A \to X_j)_{j \in J}</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်များ မိသားစုတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>Set</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မြှောက်လဒ်၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>h(a) = (f_j(a))_{j \in J}</math> ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင် <math>h: A \to P</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>j \in J</math> အတွက်မဆို <math>\pi_j \circ h = f_j</math> ဟူသော အခြေအနေကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် ပြည့်စုံစေသည်။ <math>h</math> သည် <math>Top</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြရမည်။ ၎င်းအတွက် <math>P</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) မဆိုသည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။ <math>S = \pi_k^{-1}(U)</math> သည် <math>P</math> အတွင်းရှိ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>U</math> သည် <math>X_k</math> အတွင်းရှိ အဖွင့်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖန်ရှင် <math>h</math> အောက်ရှိ <math>S</math> ၏ မူလပုံရိပ်ကို အောက်ပါအတိုင်း စဉ်းစားကြည့်ပါ။ <math>h^{-1}(S) = h^{-1}(\pi_k^{-1}(U)) = (\pi_k \circ h)^{-1}(U)</math> ကျွန်ုပ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံအရ <math>\pi_k \circ h = f_k</math> ဖြစ်သောကြောင့် ယင်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ အောက်ပါအတိုင်း ရရှိသည်။ <math>h^{-1}(S) = f_k^{-1}(U)</math> <math>f_k</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပေးထားချက်အရ မူလပုံရိပ် <math>f_k^{-1}(U)</math> သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သည်။ <math>P</math> ၏ အခြေအစုပိုင်း အစုဝင်တိုင်း၏ မူလပုံရိပ်သည် <math>A</math> တွင် အဖွင့်စုဖြစ်သောကြောင့် <math>h</math> သည် အဆက်မပြတ်ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မြှောက်လဒ် တိုပေါ်လော်ဂျီ တပ်ဆင်ထားသော <math>P</math> သည် တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်းများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) ၏ စုဆုံမှတ် (limit) အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာများ (Representable Functors) == သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ၎င်းပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အခြားအရာဝတ္ထုများနှင့် ဆက်သွယ်မှုများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး နားလည်နိုင်သည်။ ဤသို့သော ဆက်သွယ်မှုများကို ဖန်တာများ အသုံးပြု၍ ပုံစံတကျ ဖော်ပြနိုင်သည်။ === အစနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (Universal properties of Initial and Terminal objects) === အစ အရာဝတ္ထုနှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုတို့၏ သဘောတရားကို ဟွမ်း ဖန်တာများ (hom functors) အသုံးပြု၍ ပိုမိုတိကျစွာ သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *ကတ်တဂိုရီ <math>C</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အစ အရာဝတ္ထု''' (initial object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) မှာ လားရာတူ ဖန်တာ <math>C(c,-): C \rightarrow Set</math> သည် ကိန်းသေ ဖန်တာ (constant functor) နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် (naturally isomorphic) ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤကိန်းသေ ဖန်တာသည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု''' (terminal object) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ <math>C(-,c): C^{op} \rightarrow Set</math> သည် အရာဝတ္ထုတိုင်းကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ကိန်းသေ ဖန်တာနှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် === <math>F</math> သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>Set</math> သို့သွားသော လားရာတူ သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်တာ <math>F</math> အတွက် '''ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်''' (representation) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> နှင့် သတ်မှတ်ထားသော သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ပါဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ <math>F</math> သည် လားရာတူ ဖန်တာဖြစ်ပါက ကိုယ်စားပြုဖော်ပြချက်သည် <math>c \in C</math> နှင့် သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(c,-) \cong F</math> ဖြစ်ပြီး <math>F</math> သည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာဖြစ်ပါက သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\alpha: C(-,c) \cong F</math> ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် အရာဝတ္ထု <math>c</math> သည် ဖန်တာ <math>F</math> ကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုပြီး ဖန်တာ <math>F</math> ကို '''ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ''' (representable functor) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လားရာတူ ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် <math>c</math> မှနေ၍ အခြားအရာဝတ္ထုများဆီသို့ သွားသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အပြင်သို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping out universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာကို ကိုယ်စားပြုခြင်းသည် အခြားအရာဝတ္ထုများမှနေ၍ <math>c</math> ဆီသို့ လာသော မြားများကို သတ်မှတ်ပေးသည့်အတွက် ယင်းကို အတွင်းသို့ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ ပုံဖော်ခြင်း (mapping in universal property) ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ === ကိုယ်စားပြုနိုင်သော ဖန်တာ ဥပမာများ (Examples of Representable Functors) === *'''သဘာဝကိန်းများ၏ စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ''' (Universal property of the natural numbers) တွင်အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင် (endomorphism) <math>f: X \rightarrow X</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>x_0</math> တစ်ခု ပါဝင်သည့် အစု <math>X</math> ကို '''တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ်''' (discrete dynamical system) ဟု ခေါ်သည်။ သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) <math>\mathbb{N}</math>၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖန်ရှင် (successor function) <math>s: \mathbb{N} \rightarrow \mathbb{N}</math> နှင့် အစုဝင် <math>0 \in \mathbb{N}</math> တို့သည် စကြဝဠာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဒိုင်းနမစ်စနစ် အဖြစ် တည်ရှိကြသည်။ ၎င်းအချက်မှာ <math>r(0) = x_0</math> နှင့် ပေါင်းစပ်ဖန်ရှင်များဖြစ်သော <math>r \circ s = f \circ r</math> ဟူသည့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသော ဆက်သွယ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေမည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဖန်ရှင် <math>r: \mathbb{N} \rightarrow X</math> တစ်ခု အမြဲတမ်း တည်ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ *'''ထပ်တူရ ဖန်တာ''' (Identity functor) တွင် <math>I_{Set}: Set \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အစု <math>X</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\text{Set}(*, X) \cong X</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ယင်းက အစုဝင် <math>x \in X</math> များနှင့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုမှ အစုဝင်ကို <math>x</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသော ဖန်ရှင် <math>x: * \rightarrow X</math> များကြားရှိ ဘိုင်ဂျက်တစ် ကိုက်ညီမှု (bijective correspondence) ကို သတ်မှတ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' (Forgetful functor) တွင် <math>U: Group \rightarrow Set</math> ကို အုပ်စု <math>\mathbb{Z}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ မည်သည့်အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Group(\mathbb{Z},G) \cong UG</math> တစ်ခု ရှိသည် ။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် အစုဝင် <math>g \in UG</math> တိုင်းအတွက် ကိန်းပြည့် <math>1</math> ကို <math>g</math> ဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (group homomorphism) <math>g: \mathbb{Z} \rightarrow G</math> ကို ဆက်စပ်ပေးသည် ။ *'''မေ့လျော့ ဖန်တာ''' <math>U: Ring \rightarrow Set</math> ကို ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း (unital ring) <math>\mathbb{Z}[x]</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ၎င်းကွင်းသည် ကိန်းရှင်တစ်ခုနှင့် ကိန်းပြည့် မြှောက်ဖော်ကိန်း (integer coefficient) များ ပါဝင်သော ပိုလီနိုမီရယ် ကွင်း (polynomial ring) ဖြစ်သည် ။ ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (unital ring homomorphism) <math>\phi: \mathbb{Z}[x] \rightarrow R</math> တစ်ခုကို <math>x</math> ၏ ပုံရိပ်အားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်အောင် သတ်မှတ်နိုင်သည် ။ *'''ဆန့်ကျင်ဘက် ပါဝါအစု ဖန်တာ''' (Contravariant power set functor) တွင် <math>P: Set^{op} \rightarrow Set</math> ကို အစုဝင်နှစ်ခုပါဝင်သော အစု <math>\Omega = \{\top, \bot\}</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>Set(A,\Omega) \cong PA</math> သည် အစုပိုင်း (subset) <math>A^{\prime} \subset A</math> တစ်ခုကို ၎င်း၏ ခွဲခြားခြင်း ဖန်ရှင် (classifying function) <math>\chi_{A^{\prime}}: A \rightarrow \Omega</math> ဖြင့် သတ်မှတ်ပေးသည် ။ ဤဖန်ရှင်သည် <math>A^{\prime}</math> ၏ အစုဝင်များကိုသာ <math>\top</math> ဆီသို့ တိကျစွာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ *ရပ်ဝန်းတစ်ခုကို ၎င်း၏ အဖွင့်စုများ (open subsets) ပါဝင်သော အစုဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးသည့် ဖန်တာ <math>O: Top^{op} \rightarrow Set</math> ကို ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း (Sierpinski space) <math>S</math> ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည် ။ ချဲ့ပင်းစကီး ရပ်ဝန်း ဆိုသည်မှာ အပိတ်မှတ်တစ်ခုနှင့် အဖွင့်မှတ်တစ်ခု ပါဝင်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ ရပ်ဝန်း (topological space) ဖြစ်သည် ။ သဘာဝ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (natural bijection) <math>Top(X,S) \cong O(X)</math> သည် အဆက်မပြတ် ဖန်ရှင် (continuous function) <math>f: X \rightarrow S</math> တစ်ခုကို အဖွင့်မှတ်၏ မူလပုံရိပ် (preimage) နှင့် ဆက်စပ်ပေးသည် ။ == ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (The Yoneda Lemma) == ကိုယ်စားပြု ဖန်တာ (represented functor) <math>C(c,-)</math> မှနေ၍ အခြား ဖန်တာ <math>F</math> ဆီသို့ သွားသော သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) တစ်ခုကို သတ်မှတ်ရန် မည်သည့် အချက်အလက်များ လိုအပ်မည်မေးခွန်းကို ဖြေဆိုရာတွင် ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ၏ အခြေခံအကျဆုံး သီအိုရမ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (Yoneda lemma) သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီ (locally small category) <math>C</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော မည်သည့် ဖန်တာ <math>F: C \rightarrow \text{Set}</math> နှင့်မဆို <math>C</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>c \in C</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>ev_{1_c}: \text{Hom}(C(c, -), F) \cong Fc</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\alpha</math> ကို အစုဝင် <math>\alpha_c(1_c)</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသည်။ ဤကိုက်ညီမှုသည် <math>c</math> နှင့် <math>F</math> နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိသည်။ မှတ်ချက်။ <math>C</math> သည် ကြီးမားသော ကတ်တဂိုရီတစ်ခု ဖြစ်နေနိုင်သော်လည်း သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ စုစည်းမှုဖြစ်သော <math>\text{Hom}(C(c, -), F)</math> သည် အစု (set) တစ်ခုသာ ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ '''ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြချက် (Proof of the Bijection)''': *အစုဝင် <math>x \in Fc</math> တစ်ခုမှနေ၍ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးမည့် ပြောင်းပြန် ဖန်ရှင် (inverse function) <math>\Psi: Fc \rightarrow \text{Hom}(C(c, -), F)</math> ကို ဦးစွာ သတ်မှတ်မည်။ *<math>1_c \in C(c,c)</math> မှ <math>Fd</math> သို့ မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်လျှောက် ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျမှုဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ပြည့်စုံစေရန်အတွက် ၎င်း၏ အစိတ်အပိုင်းများကို <math>\Psi(x)_d(f) := Ff(x)</math> အဖြစ် မဖြစ်မနေ သတ်မှတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative square) ၏ လိုအပ်ချက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ *ယေဘုယျ မော်ဖစ်ဇင် <math>g: d \rightarrow e</math> တစ်ခုအတွက် <math>\Psi(x)</math> သည် သဘာဝကျကြောင်းကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။ <math>F</math> ၏ ဖန်တာဖြစ်တည်မှု (functoriality) ဂုဏ်သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် <math>F(gf)(x) = Fg(Ff(x))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *၎င်းကို တန်ဖိုးရှာ တွက်ချက်ကြည့်ပါက <math>ev_{1_c}(\Psi(x)) = \Psi(x)_c(1_c) = F(1_c)(x) = 1_{Fc}(x) = x</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ညာဘက်ပြောင်းပြန် (right inverse) ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်သည်။ *အခြားတစ်ဖက်တွင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည့် ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဤအချက်က <math>\Psi(ev_{1_c}(\alpha))_d = \alpha_d</math> ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပေးသဖြင့် <math>\Psi</math> သည် ဘယ်ဘက်ပြောင်းပြန် (left inverse) လည်း ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြပြီးဖြစ်သည်။ *ဘယ်နှင့် ညာ ပြောင်းပြန် နှစ်ခုလုံးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> '''သဘာဝကျမှု သက်သေပြချက် (Proof of Naturality)''': *'''ဖန်တာအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Functor):''' သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>\beta: F \Rightarrow G</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_c</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>\beta</math> သက်ရောက်ခြင်းနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ <math>ev_{1_c}^G(\beta \cdot \alpha) = (\beta \cdot \alpha)_c(1_c) = \beta_c(\alpha_c(1_c)) = \beta_c(ev_{1_c}^F(\alpha))</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>\text{Hom}(C(c,-), F)</math> မှ <math>Gc</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ရာတွင် သဘာဝကျကြောင်း ပြသခြင်းဖြစ်သည်။ *'''အရာဝတ္ထုအတွင်း သဘာဝကျခြင်း (Naturality in the Object):''' မော်ဖစ်ဇင် <math>f: c \rightarrow d</math> တစ်ခု ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤတွင် <math>1_d</math> နေရာ၌ တန်ဖိုးရှာခြင်းသည် <math>f^{*}</math> ဖြင့် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) အပြင် <math>Ff</math> မှတစ်ဆင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့နှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း ပြသမည်ဖြစ်သည်။ *သက်သေပြချက်မှာ အထက်တွင် သက်သေပြခဲ့သည့် <math>\alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ကို အသုံးပြု၍ <math>(\alpha \cdot f^{*})_d(1_d) = \alpha_d(f) = Ff(\alpha_c(1_c))</math> ဖြစ်ကြောင်း ရရှိသည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (The Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်၏ အလွန်အရေးပါသော အကျိုးဆက်တစ်ခုမှာ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း (Yoneda embedding) ပင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို ၎င်း၏ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများဖြစ်သော <math>C(c,-)</math> သို့မဟုတ် <math>C(-,c)</math> ဆီသို့ အသီးသီး ပုံဖော်ပေးခြင်းသည် မူလကတ်တဂိုရီ <math>C</math> မှ ဖန်တာ ကတ်တဂိုရီများ (functor categories) ဖြစ်သော <math>Set^{C^{op}}</math> သို့မဟုတ် <math>Set^C</math> ဆီသို့ သွားသည့် ပြည့်ဝသစ္စာရှိဖန်တာ (full and faithful functor) တစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤအချက်၏ အလွန်စွမ်းအားကြီးမားသော သက်ရောက်မှုမှာ ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများကြားရှိ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများသည် ၎င်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသော အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင် (morphism) များနှင့် အတိအကျ ကိုက်ညီနေခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ကိုယ်စားပြု ဖန်တာများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မူလ အရာဝတ္ထုများ၏ ဆက်သွယ်ချက်များကို အပြည့်အဝ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။ === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုများ (Applications of the Yoneda Embedding) === ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်း၏ အသုံးချမှုတစ်ခုမှာ ကေးလီ၏ သီအိုရမ် (Cayley's theorem) ကို သက်သေပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသီအိုရမ်အရ မည်သည့် သရုပ်မဲ့ အုပ်စု (abstract group) မဆိုသည် ပါမြူတေးရှင်း အုပ်စု (permutation group) တစ်ခု၏ အုပ်စုပိုင်း (subgroup) တစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ အုပ်စု <math>G</math> ကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီ <math>BG</math> အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထိုအခါ လားရာတူ ယိုးနေဒါ ထည့်သွင်းခြင်းက ၎င်းကို ညာ <math>G</math>-အစု (right G-set) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသည်။ ယိုးနေဒါ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ်အရ ဤအစု၏ <math>G</math>-အချိုးညီ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ (G-equivariant endomorphisms) အားလုံးသည် ဘယ်ဘက်မှ မြှောက်ခြင်းဖြင့်သာ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (automorphisms) သာ ဖြစ်ကြသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် အုပ်စု <math>G</math> သည် အစု <math>G</math> ၏ အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စုပိုင်းတစ်ခုနှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ == စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits) == === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ (Initial and Terminal Objects) === ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object)''' <math>T</math> ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>X \to T</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ '''အစ အရာဝတ္ထု (initial object) <math>I</math>''' ဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် အရာဝတ္ထု <math>X \in \mathcal{C}</math> တိုင်းအတွက်မဆို <math>I \to X</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိနေသည့် အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိများ (universal properties)''' ကို အသုံးပြု၍ ကတ်တဂိုရီများအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မည်သည့်အရာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသနည်းဟု မေးမည့်အစား အခြားအရာဝတ္ထုများအားလုံးနှင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်ပြုမူသနည်းဟု ကျွန်ုပ်တို့ မေးခွန်းထုတ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အတွင်းပိုင်း အစုသီအိုရီအရ တည်ဆောက်ပုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ အစ အရာဝတ္ထုများသည် အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုအထိ တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique up to unique isomorphism) ဂုဏ်သတ္တိရှိကြသည်။ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများအတွက် သက်သေပြချက်သည်လည်း ဒွန်တွဲစွာဖြင့် အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>I</math> နှင့် <math>I'</math> နှစ်ခုလုံးသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>f: I \to I'</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *<math>I'</math> သည်လည်း အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင် <math>g: I' \to I</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်။ *ပေါင်းစပ်မော်ဖစ်ဇင် <math>g \circ f</math> သည် <math>I</math> မှ <math>I</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>I</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>I</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသာ ရှိနိုင်သည်။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီတွင်မဆို ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် <math>\text{id}_I: I \to I</math> သည် မဖြစ်မနေ တည်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် <math>g \circ f = \text{id}_I</math> ဖြစ်ကြောင်း ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ *အလားတူပင် <math>f \circ g</math> သည် <math>I'</math> မှ <math>I'</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>I'</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>f \circ g = \text{id}_{I'}</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>f</math> နှင့် <math>g</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မည်သည့် အစ အရာဝတ္ထု နှစ်ခုမဆိုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် အိုင်ဆိုမောဖစ် ဖြစ်ကြသည်။ === အစ နှင့် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများဆိုင်ရာ ဥပမာများ === အစုများ၊ အုပ်စုများ၊ ကွင်းများ နှင့် ဖီးလ်ဒ်များ ကဲ့သို့သော ကတ်တဂိုရီများကို လေ့လာကြည့်လျှင် ၎င်းတို့၌ အစ အရာဝတ္ထုများ တည်ရှိပါက များသောအားဖြင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သိပ်မကောင်းလှပေ။ ထိုသို့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် မကောင်းသော်လည်း ၎င်းတို့သည် အခြေခံအုတ်မြစ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ==== Set ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစု (empty set) <math>\emptyset</math> သည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>f: \emptyset \to X</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း သက်သေပြရမည်။ *ဖန်ရှင်တစ်ခုကို အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(a, b)</math> များပါဝင်သော အစုတစ်ခုအဖြစ် ပုံစံတကျ သတ်မှတ်သည်။ *ဤတွင် အရင်းအမြစ်ရှိ မည်သည့် <math>a</math> မဆိုသည် ပစ်မှတ်ရှိ <math>b</math> တစ်ခုတည်းဆီသို့သာ တိကျစွာ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော <math>\emptyset</math> တွင် မည်သည့် အစုဝင်မျှ မပါဝင်သောကြောင့် ၎င်းဖန်ရှင်ကို သတ်မှတ်ပေးမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲများအစုသည် ဗလာအစုသာ ဖြစ်ရမည်။ *ဤ "ဗလာအစု ဖန်ရှင်" (empty function) သည် အလိုအလျောက် ပုံစံတကျ ဖြစ်တည်နေပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့်လည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(\emptyset, X)| = 1</math> ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton set) <math>\{*\}</math> မဆိုသည် <math>\mathsf{Set}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် အစု <math>X</math> အတွက်မဆို <math>g: X \to \{*\}</math> သို့သွားသော ဖန်ရှင်တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိကြောင်း ပြသရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် အစုဝင် <math>*</math> တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>X</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>x</math> တိုင်းအတွက် ရောက်ရှိနိုင်သော နေရာတစ်ခုသာ ရှိသည်။ *ထို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သမျှသော တစ်ခုတည်းသော ဖန်ရှင်မှာ <math>X</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>x</math> အတွက်မဆို <math>g(x) = *</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ကိန်းသေ ဖန်ရှင် (constant function) သာဖြစ်သည်။ *ဤဖန်ရှင်သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သောကြောင့် <math>|\text{Hom}_{\mathsf{Set}}(X, \{*\})| = 1</math> ဖြစ်သည်။ ==== အုပ်စုများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဗလာအစုသည် အုပ်စုတစ်ခု မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အုပ်စုတစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခု အနည်းဆုံး ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသေးအဖွဲ အုပ်စု (trivial group) <math>\{e\}</math> သည် <math>\mathsf{Grp}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \{e\} \to G</math> သည် အရင်းအမြစ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ပစ်မှတ်၏ ထပ်တူရအစုဝင်ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\phi(e) = e_G</math> ဖြစ်သည်။ *<math>e</math> သည် အရင်းအမြစ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ဤဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်နိုင်ပြီး တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း''': *မည်သည့် အုပ်စု <math>G</math> အတွက်မဆို အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: G \to \{e\}</math> သည် <math>G</math> အတွင်းရှိ အစုဝင် <math>g</math> တိုင်းကို ပစ်မှတ်ရှိ အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *ပစ်မှတ်တွင် <math>e</math> သာ ပါဝင်သောကြောင့် <math>G</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် <math>g</math> အတွက်မဆို <math>\psi(g) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ *ဤကိန်းသေ ပုံဖော်မှုသည် အုပ်စု တွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း အလွယ်တကူ စစ်ဆေးနိုင်သည်။ *ဆိုလိုသည်မှာ <math>\psi(g_1 g_2) = e = e \cdot e = \psi(g_1)\psi(g_2)</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ *<math>\{e\}</math> သည် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို သုည အရာဝတ္ထု (zero object) အဖြစ် ပုံမှန်အားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ==== ကွင်းများ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့ တိကျရန် လိုအပ်သည်။ ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာတွင် <math>\mathsf{Ring}</math> ကတ်တဂိုရီသည် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်းများကို (unital rings) ကိုယ်စားပြုလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင် <math>1_R</math> ပါရှိသော ကွင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းကတ်တဂိုရီရှိ ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များသည် ဤထပ်တူရအစုဝင်ကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ထိန်းသိမ်းထားရမည် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ <math>\phi(1_R) = 1_S</math> ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကိန်းပြည့်များ၏ ကွင်း <math>\mathbb{Z}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *မည်သည့် ယူနစ်ရှိဂုဏ်သတ္တိရှိ ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: \mathbb{Z} \to R</math> သည် အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိနှစ်ခုနှင့် ပြည့်စုံရမည်။ #အပေါင်းတွက်ချက်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(a + b) = \phi(a) + \phi(b)</math> ဖြစ်သည်။ #မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ထိန်းသိမ်းထားခြင်း။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>\phi(1) = 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\mathbb{Z}</math> ကို အပေါင်းနည်းဖြင့် <math>1</math> မှတစ်ဆင့် ထုတ်လုပ်ထားသောကြောင့် ဤစည်းမျဉ်းနှစ်ခုသည် ပုံဖော်မှုကို အပြည့်အဝ သတ်မှတ်ပေးသည်။ *မည်သည့် အပေါင်းကိန်းပြည့် <math>n</math> အတွက်မဆို <math>\phi(n) = \phi(1 + 1 + \dots + 1) = 1_R + 1_R + \dots + 1_R = n \cdot 1_R</math> ဖြစ်သည်။ *ထို့ပြင် <math>\phi(-n) = -\phi(n) = -n \cdot 1_R</math> နှင့် <math>\phi(0) = 0_R</math> တို့ဖြစ်သည်။ *ဤတည်ဆောက်ပုံသည် ပုံဖော်မှုတစ်ခုကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်ပေးပြီး ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>\mathbb{Z}</math> မှ <math>R</math> သို့သွားသော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ သုည ကွင်း (zero ring) <math>\{0\}</math> သည် <math>\mathsf{Ring}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *သုည ကွင်းတွင် <math>0</math> ဟူသော အစုဝင်တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည်။ *မည်သည့် ကွင်း <math>R</math> အတွက်မဆို ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\psi: R \to \{0\}</math> သည် <math>R</math> အတွင်းရှိ <math>r</math> တိုင်းကို <math>0</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးရမည်။ *သုည ကွင်းတွင် <math>1=0</math> ဖြစ်သောကြောင့် <math>\psi(1_R) = 1_{\{0\}}</math> ဖြစ်ရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် <math>\psi(1_R) = 0</math> အဖြစ် ဘေးကင်းစွာ ကူးပြောင်းသွားပြီး ၎င်းသည် မှန်ကန်သည်။ *ဤအသေးအဖွဲ ပုံဖော်မှုသည် မှန်ကန်သော ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ *၎င်းသည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစုဆီသို့ သွားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော ပုံဖော်မှုဖြစ်သောကြောင့် သုည ကွင်းသည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ ==== ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီ ==== ဤနေရာတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် အခြေအနေတစ်ခု ရှိလာသည်။ ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဆိုသည်မှာ <math>1 \neq 0</math> ဖြစ်ပြီး သုညမဟုတ်သော အစုဝင်တိုင်းတွင် မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြောင်းပြန် ပါရှိသည့် ဖလှယ်ရ ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖီးလ်ဒ်များ၏ ကတ်တဂိုရီတွင် အစ အရာဝတ္ထုရော အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုပါ မရှိပေ။ '''သက်သေပြချက်''': '''အစ အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> တစ်ခု တည်ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ထိုသို့ဆိုလျှင် <math>K</math> မှ မည်သည့် ဖီးလ်ဒ်ဆီသို့မဆို ဥပမာအားဖြင့် ရာရှင်နယ်ကိန်းများ <math>\mathbb{Q}</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် သုဒ္ဓကိန်း <math>p</math> အခြေခံ အဆုံးရှိ ဖီးလ်ဒ် <math>\mathbb{F}_p</math> ဆီသို့ ဖြစ်စေ ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိရမည်။ *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် ဖီးလ်ဒ်၏ ဝိသေသတန်ဖိုး (characteristic) ကို ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ *သို့သော် <math>\mathbb{Q}</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>0</math> ဖြစ်ပြီး <math>\mathbb{F}_p</math> ၏ ဝိသေသတန်ဖိုးမှာ <math>p</math> ဖြစ်သည်။ *ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ကိုယ်တိုင်တွင် ပုံသေ ဝိသေသတန်ဖိုးတစ်ခုသာ ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ကွဲပြားသော ဝိသေသတန်ဖိုးများရှိသည့် ဖီးလ်ဒ်များဆီသို့ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပုံဖော်၍ မရနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် ၎င်း အစ ဖီးလ်ဒ် <math>K</math> ဟူ၍ မရှိနိုင်ပေ။ '''အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု မရှိခြင်း''': *ဖီးလ်ဒ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုသည် မဖြစ်မနေ အင်ဂျက်တစ် (injective) ဖြစ်ရမည်။ *အကယ်၍ အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် <math>T</math> သာ တည်ရှိခဲ့ပါက ဖြစ်နိုင်သမျှသော ဖီးလ်ဒ်တိုင်းမှ <math>T</math> ဆီသို့ သွားမည့် အင်ဂျက်တစ် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ *ဤသည်မှာ ဖီးလ်ဒ်တိုင်း၏ အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သော မိတ္တူတစ်ခုစီကို ငုံထားနိုင်လောက်အောင် <math>T</math> သည် လုံလောက်စွာ ကြီးမားရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ *သို့သော် ကန်တာ၏ သီအိုရမ်နှင့် အစုသီအိုရီ၏ ဝိရောဓိများအရ ဖီးလ်ဒ်များအားလုံး စုစည်းမှုသည် အစုတစ်ခု မဟုတ်ဘဲ အတန်းအစားအစစ် (proper class) တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ *မည်သည့် အစု <math>T</math> တစ်ခုတည်းကမျှ ဖီးလ်ဒ်အားလုံး၏ မိတ္တူများကို မငုံထားနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် အဆုံးသတ် ဖီးလ်ဒ် ဟူ၍ မတည်ရှိနိုင်ပေ။ === ကတော့ပုံများမှတစ်ဆင့် စုဆုံမှတ်များ နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Limits and Colimits via Cones) === <math>F: \mathcal{I} \to \mathcal{C}</math> သည် ပုံကြမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ <math>F</math> ၏ '''စုဆုံမှတ် (limit)''' ကို <math>\lim F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(-, F)</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>L \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal limit cone) <math>\lambda: \Delta_L \Rightarrow F</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ <math>F</math> ၏ '''ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit)''' ကို <math>\operatorname{colim} F</math> ဟု သင်္ကေတပြုပြီး ၎င်းကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီ <math>\int \operatorname{Cone}(F, -)</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းတွင် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် အရာဝတ္ထု <math>C \in \mathcal{C}</math> နှင့် စကြဝဠာ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ (universal colimit cone) <math>\mu: F \Rightarrow \Delta_C</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === စုဆုံမှတ်များ၏ အခြေခံအားဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်မှု (Essential Uniqueness of Limits) === ဘုံတူညီသော ပုံကြမ်း <math>F: \mathcal{J} \to \mathcal{C}</math> အထက်ရှိ စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ နှစ်ခုဖြစ်သော <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> တို့ ပေးထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: L \to L'</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ထိုအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံများ၏ ခြေတံများနှင့် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေသည်။ '''သက်သေပြချက်''': အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ <math>(L, \lambda)</math> နှင့် <math>(L', \lambda')</math> နှစ်ခုလုံးသည် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုများ ဖြစ်ကြသည်။ <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် ကတော့ပုံများ၏ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: (L', \lambda') \to (L, \lambda)</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ဤသည်မှာ <math>\mathcal{J}</math> အတွင်းရှိ <math>i</math> အားလုံးအတွက် <math>\lambda_i \circ u = \lambda'_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မော်ဖစ်ဇင် <math>u: L' \to L</math> တစ်ခုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် <math>(L', \lambda')</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>\lambda'_i \circ v = \lambda_i</math> ဖြစ်စေမည့် <math>v: L \to L'</math> နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသော မော်ဖစ်ဇင် <math>v: (L, \lambda) \to (L', \lambda')</math> တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>u \circ v</math> သည် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း <math>(L, \lambda)</math> သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်သောကြောင့် <math>(L, \lambda)</math> မှ ၎င်းကိုယ်တိုင်သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်ဟူ၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့်သာ တည်ရှိရမည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူရ မော်ဖစ်ဇင် (identity morphism) <math>\operatorname{id}_L</math> သာလျှင် ဖြစ်ရမည်။ ထို့ကြောင့် <math>u \circ v = \operatorname{id}_L</math> ဖြစ်သည်။ တူညီသော အကြောင်းပြချက်အရ <math>v \circ u = \operatorname{id}_{L'}</math> ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>v</math> သည် <math>L</math> နှင့် <math>L'</math> ကြားရှိ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို ကတော့ပုံ တည်ဆောက်ပုံများက တစ်ခုတည်းသီးသန့်အဖြစ် ပုံဖော်သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ <math>\blacksquare</math> === ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ် နှင့် ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (Limit and Colimit of the Empty Diagram) === ထူးခြားသော အခြေအနေတစ်ခုမှာ ဗလာ ကတ်တဂိုရီ (empty category) <math>\mathcal{J} = \emptyset</math> ဖြစ်သည်။ ဗလာ ကတ်တဂိုရီမှ မြစ်ဖျားခံသော ဖန်တာတစ်ခုတွင် အရာဝတ္ထု သတ်မှတ်ပေးမှုများ နှင့် မော်ဖစ်ဇင် သတ်မှတ်ပေးမှုများ မပါဝင်ပေ။ မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> အတွက်မဆို ဗလာပုံကြမ်း၏ စုဆုံမှတ်သည် အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် အစ အရာဝတ္ထုဖြစ်သည်။ '''သက်သေပြချက်''': *<math>F: \emptyset \to \mathcal{C}</math> ကို ဗလာ ပုံကြမ်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> နှင့် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>j \in \emptyset</math> များဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော မော်ဖစ်ဇင်များ မိသားစု <math>\lambda_j: c \to F(j)</math> တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ *၎င်းတို့သည် <math>\emptyset</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f: j \to k</math> အတွက်မဆို သက်ဆိုင်ရာ တြိဂံများကို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ *အညွှန်းတပ် ကတ်တဂိုရီ <math>\emptyset</math> တွင် အရာဝတ္ထုများနှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ မပါဝင်သောကြောင့် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများအတွက် အညွှန်းတပ်ထားသော အစုသည် ဗလာဖြစ်ပြီး လိုအပ်သော ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိဆိုင်ရာ အခြေအနေများသည်လည်း မရှိနိုင်ပေ။ *ထို့ကြောင့် <math>F</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံကို သတ်မှတ်ပေးသော အချက်အလက်များတွင် အခြား မည်သည့် တည်ဆောက်ပုံမျှ မပါဝင်ဘဲ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထု <math>c \in \mathcal{C}</math> တစ်ခုတည်းသာ သီးသန့် ပါဝင်သည်။ *ထိုကဲ့သို့သော ကတော့ပုံနှစ်ခုကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ ၎င်းတို့၏ ထိပ်ဖျား အရာဝတ္ထုများကြားရှိ မော်ဖစ်ဇင်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်းအထက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> ကိုယ်တိုင်နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု (terminal object) တစ်ခုဖြစ်သည်။ *ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီသည် <math>\mathcal{C}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းစုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အဆုံးသတ် အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ *ဒွန်တွဲမှု (duality) နိယာမအရ ဗလာပုံကြမ်းအောက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် အောက်ခြေ အရာဝတ္ထု <math>d \in \mathcal{C}</math> သာလျှင် အပြည့်အဝ ပါဝင်သည်။ *ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (colimit) ကို <math>F</math> အောက်ရှိ ကတော့ပုံများ၏ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု (initial object) တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ဗလာပုံကြမ်း၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အစ အရာဝတ္ထု အတိအကျပင် ဖြစ်သည်။ <math>\blacksquare</math> === အီကွေးလိုက်ဇာ (Equalizers) === အီကွေးလိုက်ဇာ (equalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ ပုံကြမ်း (parallel pair diagram) <math>f,g:A \rightrightarrows B</math> တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤစုံတွဲအထက်ရှိ ကတော့ပုံကို <math>fa = ga</math> ဖြစ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>a:C\rightarrow A</math> တစ်ခုတည်းဖြင့် ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြနိုင်သည်။ အီကွေးလိုက်ဇာသည် ဤဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသော စကြဝဠာ မြား (universal arrow) <math>h:E\rightarrow A</math> ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုများတွင် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\phi</math> နှင့် <math>\psi</math> တို့၏ အီကွေးလိုက်ဇာသည် <math>\phi(g) = \psi(g)</math> ဖြစ်စေမည့် အုပ်စုပိုင်း (subgroup) ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတို့ထဲမှ တစ်ခုသည် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) ဖြစ်နေပါက အီကွေးလိုက်ဇာသည် အခြား ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်၏ ကာနယ် (kernel) ပင်ဖြစ်သည်။ === ပူးလ်ဘက် (Pullbacks) === ပူးလ်ဘက် (pullback) သည် ကိုစပန် ပုံကြမ်း (cospan diagram) တစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ကိုစပန် ပုံကြမ်းဆိုသည်မှာ ဘုံတူညီသော ပစ်မှတ်တစ်ခုရှိသည့် ထပ်တူရမဟုတ်သော မော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခု ပါဝင်သော ပုံကြမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>B \rightarrow A \leftarrow C</math> ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိပ်ဖျား <math>D</math> ရှိသော ကိုစပန် ပုံကြမ်း <math>B \xrightarrow{f} A \xleftarrow{g} C</math> အထက်ရှိ ကတော့ပုံတစ်ခုတွင် ဖလှယ်ရ စတုရန်း (commutative square) ကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် မော်ဖစ်ဇင်များ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤပူးလ်ဘက် <math>P</math> ကို ဖိုက်ဘာ မြှောက်လဒ် (fiber product) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုပြီး ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>B \times_A C</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များဖြစ်သော <math>\mathbb{Z} \xrightarrow{n} \mathbb{Z} \xleftarrow{m} \mathbb{Z}</math> ၏ ပူးလ်ဘက်တွင် <math>nx=my</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့်အတွဲ <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်သည်။ ဤပူးလ်ဘက်သည် <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ ထိုကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ကိန်းပြည့်များဖြစ်သော <math>a</math> နှင့် <math>b</math> တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး <math>ma=nb</math> သည် <math>m</math> နှင့် <math>n</math> တို့၏ အငယ်ဆုံး ဘုံဆတိုးကိန်း (least common multiple) ဖြစ်သည်။ ==== တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ပူးလ်ဘက် နှင့် ဖိုက်ဘာများ (The Topological Pullback and Fibers) ==== ဤဥပမာသည် ရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု (singleton) ပါဝင်နေသော <math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ပူးလ်ဘက် ပုံကြမ်း (pullback diagram) တစ်ခုကို စဉ်းစားထားသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ပူးလ်ဘက်သည် အမှတ်တစ်ခု၏ တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ ဖိုက်ဘာ (fiber) သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (preimage) ကို ပြန်လည်ရရှိစေသည်။ <math>\rho: \mathbb{R} \to S^1</math> သည် ကိန်းစစ်မျဉ်း (real line) မှ စက်ဝိုင်းမျဉ်း (circle line) သို့သွားသော စံ ဖုံးအုပ် ပုံဖော်မှု (standard covering map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ၎င်းကို ထပ်ကိန်းတင် ဖန်ရှင် (exponential function) ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။ <math>i: \{*\} \to S^1</math> သည် အစုဝင်တစ်ခုတည်းပါဝင်သောအစု ကို တိကျသော အမှတ် <math>1 \in S^1</math> ဆီသို့ ပုံဖော်ပေးသော ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်း (inclusion map) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ '''ပုံစံတကျ တည်ဆောက်ပုံ နှင့် သက်သေပြချက် (Formal Construction and Proof)''': *<math>\mathbf{Top}</math> အတွင်းရှိ ကိုစပန် (cospan) <math>X \xrightarrow{f} Z \xleftarrow{g} Y</math> တစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်ကို ကာတီးရှန်း မြှောက်လဒ် (cartesian product) ရပ်ဝန်း <math>X \times Y</math> ၏ ရပ်ဝန်းပိုင်း (subspace) ကို ယူ၍ တည်ဆောက်သည်။ *၎င်းရပ်ဝန်းပိုင်းတွင် <math>f(x) = g(y)</math> ဖြစ်စေမည့် အစီအစဉ်ကျအတွဲ (ordered pairs) <math>(x,y)</math> များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းကို ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ (subspace topology) တပ်ဆင်ထားသည်။ *ကျွန်ုပ်တို့၏ တိကျသော ပုံကြမ်း <math>\mathbb{R} \xrightarrow{\rho} S^1 \xleftarrow{i} \{*\}</math> အတွက် ပူးလ်ဘက်ရပ်ဝန်း <math>P</math> ကို အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်သည်။ *<math>P = \{(t, *) \in \mathbb{R} \times \{*\} \mid \rho(t) = i(*)\}</math> *<math>P = \{t \in \mathbb{R} \mid e^{2\pi i t} = 1\}</math> *အွိုင်လာ ပုံသေနည်း (Euler's formula) အရ <math>e^{2\pi i t} = \cos(2\pi t) + i\sin(2\pi t)</math> ဖြစ်သည်။ *ဤသည် <math>1</math> နှင့် ညီမျှရန်အတွက် <math>\cos(2\pi t) = 1</math> နှင့် <math>\sin(2\pi t) = 0</math> ဖြစ်ရမည်။ *၎င်းသည် <math>t</math> သည် ကိန်းပြည့် (integer) ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေ (if and only if) ပင်ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် ပူးလ်ဘက်၏ အခြေခံအစု (underlying set) သည် ကိန်းပြည့်များ <math>\mathbb{Z}</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သည်။ *<math>P</math> အပေါ်ရှိ တိုပေါ်လော်ဂျီသည် စံ တိုပေါ်လော်ဂျီပါရှိသော <math>\mathbb{R} \times \{*\} \cong \mathbb{R}</math> မှ ဆင်းသက်လာသည့် ရပ်ဝန်းပိုင်း တိုပေါ်လော်ဂျီ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိန်းပြည့်များသည် ကိန်းစစ်မျဉ်း အတွင်းရှိ သီးခြားဖြစ်နေသောအမှတ်များ ဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း <math>P</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ထားသော ရပ်ဝန်း <math>\mathbb{Z}</math> ပင်ဖြစ်သည်။ *အမှတ်တစ်ခု ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း တစ်လျှောက်ရှိ ပုံဖော်မှုတစ်ခု၏ ပူးလ်ဘက်သည် ထိုအမှတ်၏ ဖိုက်ဘာ (fiber) ကို ရရှိစေသည်ဟူသော လေ့လာတွေ့ရှိချက်ကို ဤအချက်က ပုံစံတကျ (formal) သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (Inverse Limits) === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (inverse limit) သည် <math>\omega^{op}</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မော်ဖစ်ဇင်များ၏ အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ကိန်းစဉ် (sequence) တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြု ဖော်ပြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\dots \rightarrow F_3 \rightarrow F_2 \rightarrow F_1 \rightarrow F_0</math> ဟူသော အရာဝတ္ထုများ၏ ကိန်းစဉ်တစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဤအချက်အလက်များကို ထိပ်ဖျား <math>c</math> မှနေ၍ ကတော့ပုံတစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့နိုင်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\lim F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိပြီး ၎င်းသည် အဆိုပါကိန်းစဉ်အထက်ရှိ အဆုံးသတ် ကတော့ပုံ (terminal cone) ပင်ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် ဥပမာတစ်ခုအနေဖြင့် p-အခြေခံကိန်းပြည့်များ (p-adic integers) <math>\mathbb{Z}_p</math> ကို လေ့လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ကွင်းများဖြစ်သော <math>\mathbb{Z}/p^n</math> ကြားရှိ စားလဒ် ပုံဖော်မှု (quotient map) များ ကိန်းစဉ်၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ထားသည်။ === တိကျသော ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ပုံသဏ္ဍာန်များ (Specific Colimit Shapes) === ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်များ (colimits) သည် အထက်တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော စုဆုံမှတ်ဆိုင်ရာ သဘောတရားများ၏ ဒွန်တွဲ (dual) ဖြစ်သည်။ ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (Coproduct) ==== ကတ်တဂိုရီဆိုင်ရာ ပေါင်းလဒ် (coproduct) <math>\coprod_{j \in J} A_j</math> သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ပုံကြမ်း (discrete diagram) တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံ၏ ခြေတံများကို ပေါင်းလဒ် အင်ဂျက်ရှင်းများ (coproduct injections) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းတို့ကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\iota_{j'}: A_{j'} \rightarrow \coprod_{j \in J} A_j</math> အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ==== ကိုအီကွေးလိုက်ဇာ (Coequalizer) ==== ကိုအီကွေးလိုက်ဇာ (coequalizer) သည် မျဉ်းပြိုင်စုံတွဲ (parallel pair) ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ပုံဖော်မှုများဖြစ်သော <math>f,g: A \rightrightarrows B</math> တို့အတွက် ကိုအီကွေးလိုက်ဇာသည် <math>hf=hg</math> ဖြစ်စေမည့် စကြဝဠာ ပုံဖော်မှု (universal map) <math>h:B\rightarrow C</math> ဖြစ်သည်။ ဤပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ကတော့ပုံကို ခက်ရင်းခွ (fork) ဟု ပုံမှန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အုပ်စု ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: G \rightarrow H</math> တစ်ခု၏ ကိုကာနယ် (cokernel) သည် <math>\phi</math> နှင့် အသေးအဖွဲ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (trivial homomorphism) <math>e: G \rightarrow H</math> တို့၏ ကိုအီကွေးလိုက်ဇာ ဖြစ်သည်။ ==== ပွတ်ရှ်အောက် (Pushout) ==== ပွတ်ရှ်အောက် (pushout) သည် စပန် ပုံကြမ်း (span diagram) တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေးထားသော ပုံဖော်မှုများအောက်ရှိ စကြဝဠာ ဖလှယ်ရ စတုရန်း (universal commutative square) ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အဋ္ဌဂံပုံသဏ္ဍာန် ရပ်ဝန်း (figure eight space) သည် အခြေခံအမှတ်မပါသော ရပ်ဝန်း ပုံကြမ်း (unbased space diagram) <math>S^1 \leftarrow * \rightarrow S^1</math> ၏ ပွတ်ရှ်အောက် ဖြစ်သည်။ ဤရပ်ဝန်းသည် စက်ဝိုင်းနှစ်ခုကို ပူးပေါင်းထားသော <math>S^1 \vee S^1</math> ပုံစံဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မုန့်လက်ကောက် (torus) <math>T \cong S^1 \times S^1</math> ကို ၎င်း၏ နယ်နိမိတ် (boundary) တစ်လျှောက်တွင် အပိတ်ပြား (disk) <math>D^2</math> ကို ကပ်ခြင်းပါဝင်သည့် ပွတ်ရှ်အောက်မှတစ်ဆင့် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ==== ကိန်းစဉ်တန်း ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (Sequential Colimit or Direct Limit) ==== ကိန်းစဉ်တန်း ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် (sequential colimit) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက် စုဆုံမှတ် (direct limit) သည် အော်ဒီနယ် (ordinal) <math>\omega</math> ဖြင့် အညွှန်းတပ်ထားသော ပုံကြမ်းတစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>F_0 \rightarrow F_1 \rightarrow F_2 \rightarrow \dots</math> ကဲ့သို့သော ပုံကြမ်းမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\text{colim} F_n</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအနေဖြင့် အစုများနှင့် ပါဝင်မှု ပုံဖော်ခြင်းများ (inclusion maps) <math>X_0 \hookrightarrow X_1 \hookrightarrow \dots</math> ပါဝင်သော ကိန်းစဉ်တစ်ခု၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ်သည် ၎င်းတို့၏ ပေါင်းစပ်စု (union) <math>\bigcup_{n \ge 0} X_n</math> ဖြစ်သည်။ CW ကွန်ပလက်စ် (CW complex) တစ်ခုသည် ၎င်း၏ <math>n</math>-အရိုးစုများ (<math>n</math>-skeleta) ၏ ပြောင်းပြန် စုဆုံမှတ် ဖြစ်သည်။ == တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (Adjunction) == === ဟွမ်း-အစု တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (The Hom-Set Adjunction) === <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့သည် ဒေသအလိုက် သေးငယ်သော ကတ်တဂိုရီများ (locally small categories) ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုပါစို့။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း (adjunction) တစ်ခုတွင် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာအတွဲ (opposing pair of functors) ဖြစ်ကြသော <math>F: \mathcal{C} \to \mathcal{D}</math> နှင့် <math>G: \mathcal{D} \to \mathcal{C}</math> တို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများ မိသားစု (family of bijections) လည်း အတူတကွ ပါဝင်သည်။ *<math>\Phi_{c,d} : \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d) \xrightarrow{\sim} \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းကို <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> တစ်ခုစီတိုင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသည်။ ဤအိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်သည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု (natural) ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်သောအခါ <math>F</math> ကို <math>G</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး <math>G</math> ကို <math>F</math> ၏ ညာတွဲဖက် (right adjoint) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>F \dashv G</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သင်္ကေတအသုံးအနှုန်းအနေဖြင့် မော်ဖစ်ဇင် <math>f^\sharp \in \text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), d)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက ဘိုင်ဂျက်ရှင်း <math>\Phi_{c,d}</math> အောက်ရှိ ၎င်း၏ပုံရိပ်ကို <math>f^\flat \in \text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(d))</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ရေးသားသည်။ ဤမော်ဖစ်ဇင်နှစ်ခုကို အချင်းချင်း၏ တွဲဖက်များ (adjuncts) သိုမဟုတ် ထရန်စပို့စ်များ (transposes) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျရမည်ဟူသော လိုအပ်ချက်သည် တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ယင်းက ဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကတ်တဂိုရီ <math>\mathcal{C}</math> နှင့် <math>\mathcal{D}</math> တို့၏ အတွင်းပိုင်း ဖွဲ့စည်းပုံများဖြစ်သော မော်ဖစ်ဇင်များကို မည်သို့ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရမည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဤအချက်ကို အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာမည်။ ==== <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{D}</math>) ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>c</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် <math>\mathcal{D}</math> မှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော လားရာတူ ဖန်တာ (covariant functor) နှစ်ခုကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(c), -)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(c, G(-))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{D}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\Phi_{c,-}</math> သည် ဤအစုတန်ဖိုးရှိ ဖန်တာများအကြား သဘာဝ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (natural isomorphism) တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ တိကျစွာဆိုရသော် <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>k: d \to d'</math> အတွက်မဆို ဤသဘာဝကျမှုသည် ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေရမည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>G(k)_* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c,d'} \circ k_*</math> ဤနေရာတွင် <math>k_*</math> သည် <math>k</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (postcomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့အတူ <math>G(k)_*</math> သည် <math>G(k)</math> ဖြင့် နောက်ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ဤဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိကို အစုဝင်များ၏ ညီမျှခြင်းတစ်ခုအဖြစ် ဘာသာပြန်ဆိုပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(k \circ f^\sharp)^\flat = G(k) \circ f^\flat</math> ==== <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှု (Naturality in <math>\mathcal{C}</math>) ==== ဒွန်တွဲစွာဖြင့် (dually) <math>\mathcal{D}</math> အတွင်းရှိ အရာဝတ္ထု <math>d</math> ကို အထိုင်ထားလိုက်ပါက <math>\mathcal{C}</math> မှ <math>\text{Set}</math> သို့သွားသော ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှစ်ခုကို ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ <math>\text{Hom}_{\mathcal{D}}(F(-), d)</math> နှင့် <math>\text{Hom}_{\mathcal{C}}(-, G(d))</math> တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်း သဘာဝကျမှုဆိုသည်မှာ <math>\mathcal{C}</math> အတွင်းရှိ မည်သည့် မော်ဖစ်ဇင် <math>h: c' \to c</math> အတွက်မဆို ဖလှယ်ရ ဂုဏ်သတ္တိပြည့်စုံစေကြောင်း အတည်ပြုပြောဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ညီမျှခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ <math>h^* \circ \Phi_{c,d} = \Phi_{c',d} \circ F(h)^*</math> ဤနေရာတွင် <math>F(h)^*</math> နှင့် <math>h^*</math> တို့သည် ရှေ့ဆက်တွဲ ပေါင်းစပ်ခြင်း (precomposition) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုဝင်များအရ စဉ်းစားပါက မည်သည့် <math>f^\sharp: F(c) \to d</math> အတွက်မဆို အောက်ပါအတိုင်း ရရှိမည်။ <math>(f^\sharp \circ F(h))^\flat = f^\flat \circ h</math> === မေ့လျော့ ဖန်တာ နှင့် လွတ်လပ်သော ဖန်တာ (The Forgetful and Free Functors) === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများကို လေ့လာရာတွင် ရင်းနှီးပြီးသားဖြစ်သော ဗက်တာရပ်ဝန်းများ၏ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံများမှစတင်လေ့ရှိသည်။ <math>\mathbb{k}</math> သည် ဖီးလ်ဒ်တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဤနေရာတွင် ကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကို စဉ်းစားမည်။ ပထမတစ်ခုမှာ <math>\mathbb{k}</math> အပေါ်အခြေခံသည့် ဗက်တာရပ်ဝန်းများနှင့် မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပါဝင်သော <math>\text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတစ်ခုမှာ အစုများနှင့် ဖန်ရှင်များ ပါဝင်သော <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီ ဖြစ်သည်။ ဤကတ်တဂိုရီနှစ်ခုကြားရှိ ဆက်သွယ်ချက်ကို အခြေခံတွက်ချက်မှု နှစ်ခုဖြင့် ကြားခံချိတ်ဆက်ပေးထားသည်။ ==== မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U</math>==== ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုမှ ၎င်း၏ အခြေခံ အစုဝင်များဆီသို့ ကူးပြောင်းခြင်းကို မေ့လျော့ ဖန်တာ <math>U: \text{Vect}_{\mathbb{k}} \to \text{Set}</math> က ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(V)</math> သည် အခြေခံ ဗက်တာများအစု ဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဗက်တာပေါင်းခြင်းနှင့် စကေလာမြှောက်ခြင်း တွက်ချက်မှုများကို ထိရောက်စွာ မေ့လျော့ပစ်လိုက်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း (linear transformation) <math>L: V \to W</math> တစ်ခုအတွက် <math>U(L)</math> သည် မူလပုံဖော်မှုအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းကို အစုများကြားရှိ ဖန်ရှင်တစ်ခုအနေဖြင့်သာ သတ်မှတ်စဉ်းစားသည်။ ==== လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F</math>==== ပြောင်းပြန်အားဖြင့် အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အစု <math>S</math> တစ်ခုမှနေ၍ လွတ်လပ်သော ဖန်တာ <math>F: \text{Set} \to \text{Vect}_{\mathbb{k}}</math> ကို အသုံးပြုကာ ဗက်တာရပ်ဝန်းတစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုများအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ <math>F(S)</math> သည် <math>S</math> မှ ထုတ်လုပ်ပေးသော လွတ်လပ်သည့် ဗက်တာရပ်ဝန်း (free vector space) ဖြစ်သည်။ ယင်းကို <math>\mathbb{k}[S]</math> ဟု ရေးသားလေ့ရှိသည်။ <math>S</math> ၏ အစုဝင်များသည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ ဗက်တာများသည် <math>\sum_{i=1}^n c_i s_i</math> ပုံစံရှိသော အဆုံးရှိ ပုံစံတကျ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (finite formal linear combinations) ဖြစ်ကြသည်။ ဤနေရာတွင် <math>c_i \in \mathbb{k}</math> ဖြစ်ပြီး <math>s_i \in S</math> ဖြစ်သည်။ မော်ဖစ်ဇင်များအပေါ် သက်ရောက်မှုအရ ဖန်ရှင် <math>g: S \to T</math> တစ်ခုအတွက် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှု <math>F(g): F(S) \to F(T)</math> ကို တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို အခြေအစု အစုဝင်များတစ်လျှောက် <math>g</math> အား မျဉ်းဖြောင့်သဘောတရားအရ တိုးချဲ့ခြင်းဖြင့် ရရှိသည်။ ညီမျှခြင်းအားဖြင့် <math>F(g)(\sum_{i=1}^n c_i s_i) = \sum_{i=1}^n c_i g(s_i)</math> ဖြစ်သည်။ === အခြေခံ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် (The Foundational Isomorphism) === မျဉ်းဖြောင့် အက္ခရာသင်္ချာ၏ အခြေခံကျသော ရလဒ်တစ်ခုအရ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> မှ အခြား ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>W</math> သို့သွားသော မည်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုမဆိုကို ၎င်းက <math>V</math> ၏ အခြေအစုအပေါ် သက်ရောက်မှုဖြင့် တစ်ခုတည်းသီးသန့် သတ်မှတ်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ဤသဘောတရားကို ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီအရ ဖော်ပြပါက မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းများနှင့် အစုသီအိုရီအခြေခံ ဖန်ရှင်များကြားရှိ ပုံမှန် ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (canonical bijection) တစ်ခုကို ရရှိစေသည်။ မည်သည့် အစု <math>S</math> နှင့် မည်သည့် <math>\mathbb{k}</math>-ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> အတွက်မဆို အောက်ပါ ဘိုင်ဂျက်ရှင်း တစ်ခု တည်ရှိသည်။ <math>\text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \cong \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဤဘိုင်ဂျက်ရှင်းသည် ကိန်းရှင်နှစ်ခုလုံးအတွက် သဘာဝကျမှု ရှိသည်။ '''သက်သေပြချက်''': *ကျွန်ုပ်တို့သည် ပုံဖော်မှုနှစ်ခုဖြစ်သော <math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့ကို တည်ဆောက်မည်ဖြစ်သည်။ *ထို့နောက် ၎င်းတို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သော ဘိုင်ဂျက်ရှင်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြမည်။ *<math>\Phi: \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V) \to \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> သည် ကန့်သတ်ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်း <math>L: F(S) \to V</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Phi(L)</math> ကို ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *ထိုဖန်ရှင်သည် မည်သည့် <math>s \in S</math> အတွက်မဆို <math>f(s) = L(s)</math> ဖြစ်သည်။ *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွင်းသို့ ၎င်း၏ အခြေအစုအဖြစ် သဘာဝအလျောက် ထည့်သွင်းတည်ရှိနေသည်။ *ထို့ကြောင့် ဤပုံဖော်မှုသည် <math>L</math> ၏ အရင်းအမြစ်ကို အခြေအစု အစုဝင်များဆီသို့ ရိုးရှင်းစွာ ကန့်သတ်ပေးလိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ *<math>\Psi: \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V)) \to \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> သည် မျဉ်းဖြောင့် တိုးချဲ့ပုံဖော်မှု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *ဖန်ရှင် <math>f: S \to U(V)</math> တစ်ခု ပေးထားပါက <math>\Psi(f)</math> ကို အောက်ပါ ညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသော ပုံဖော်မှု <math>L: F(S) \to V</math> အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ *<math>L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i f(s_i)</math> *<math>S</math> သည် <math>F(S)</math> အတွက် အခြေအစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *ထို့ကြောင့် <math>F(S)</math> အတွင်းရှိ အစုဝင်တိုင်းကို <math>S</math> ၏ အစုဝင်များဖြင့် အဆုံးရှိ မျဉ်းဖြောင့်ပေါင်းစပ်ခြင်းအဖြစ် တစ်ခုတည်းသီးသန့် ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ *ဤအချက်က <math>L</math> ကို ခိုင်မာတိကျသော မျဉ်းဖြောင့် အသွင်ပြောင်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်စေရန် သေချာစေသည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် ပြောင်းပြန်များဖြစ်ကြောင်း ပြသရန်အတွက် ၎င်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ကြည့်မည်။ <math>\Phi \circ \Psi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>f \in \text{Hom}_{\text{Set}}(S, U(V))</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Phi(\Psi(f))(s) = \Psi(f)(s) = f(s)</math> *သို့ဖြစ်၍ <math>\Phi(\Psi(f)) = f</math> ဖြစ်သည်။ <math>\Psi \circ \Phi = \text{id}</math> ဖြစ်ခြင်း *<math>L \in \text{Hom}_{\text{Vect}_{\mathbb{k}}}(F(S), V)</math> ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>\Psi(\Phi(L))\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right) = \sum_{i=1}^n c_i \Phi(L)(s_i) = \sum_{i=1}^n c_i L(s_i)</math> *<math>L</math> ၏ မျဉ်းဖြောင့်ဖြစ်မှု ဂုဏ်သတ္တိအရ <math>\sum_{i=1}^n c_i L(s_i) = L\left(\sum_{i=1}^n c_i s_i\right)</math> ဖြစ်သည်။ *သို့ဖြစ်၍ <math>\Psi(\Phi(L)) = L</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\Phi</math> နှင့် <math>\Psi</math> တို့သည် အပြန်အလှန် ပြောင်းပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဘိုင်ဂျက်ရှင်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ *အခြေအစု <math>S</math> မှ ဗက်တာရပ်ဝန်း <math>V</math> သို့ ပုံဖော်ခြင်းသည် <math>F(S)</math> မှ <math>V</math> သို့သွားသော တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သည့် မျဉ်းဖြောင့် ပုံဖော်မှုတစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်စွာ တိုးချဲ့သွားနိုင်သည်ဟူသော ပင်ကိုယ်သိစိတ်ကို ဤသက်သေပြချက်က ပုံစံတကျ လွှမ်းခြုံပြသလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ === တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း ဥပမာများ (Examples of Adjunctions) === '''တိုပေါ်လော်ဂျီဆိုင်ရာ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများ (Topological adjunctions):''' <math>\text{Top}</math> ကတ်တဂိုရီမှ <math>\text{Set}</math> ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U: \text{Top} \to \text{Set}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက် (left adjoint) နှင့် ညာတွဲဖက် (right adjoint) နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စ တိုပေါ်လော်ဂျီ (discrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>D(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်သည် အစု <math>S</math> တစ်ခုကို တစ်ပိုင်းတစ်စမဟုတ်သော တိုပေါ်လော်ဂျီ (indiscrete topology) တပ်ဆင်ပေးပြီး ၎င်းကို <math>I(S)</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ '''ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက်များ (Galois connections):''' ကြိုတင်အစဉ်ကျသောအစုများ (preorders) ကြားရှိ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းကို အစဉ်လိုက် ဂယ်လ်ဝါ ဆက်သွယ်ချက် (monotone Galois connection) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဖန်တာ <math>F</math> နှင့် <math>G</math> တို့သည် အစီအစဉ်ကို မပြောင်းလဲစေသော ဖန်ရှင်များ (order-preserving functions) ဖြစ်ကြသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်း <math>F \dashv G</math> သည် <math>F(a) \le b</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>a \le G(b)</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ဤတွင် <math>F</math> ကို အောက်တွဲဖက် (lower adjoint) ဟု ခေါ်ပြီး <math>G</math> ကို အထက်တွဲဖက် (upper adjoint) ဟု ခေါ်သည်။ '''ကိန်းပြည့်နှင့် ကိန်းစစ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများ (Integer/Real posets):''' ကိန်းပြည့်များမှ ကိန်းစစ်များဆီသို့ သွားသော ပါဝင်မှု ဖန်တာ (inclusion functor) <math>i: \mathbb{Z} \hookrightarrow \mathbb{R}</math> တွင် ဘယ်တွဲဖက်နှင့် ညာတွဲဖက် နှစ်ခုလုံး ရှိသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ အထက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (ceiling function) <math>\lceil - \rceil</math> ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ညာတွဲဖက်မှာ အောက်ဆုံးကိန်းပြည့်တန်ဖိုး ဖန်ရှင် (floor function) <math>\lfloor - \rfloor</math> ဖြစ်သည်။ '''အစုပိုင်းများ နှင့် ပုံရိပ်များ (Subsets and images):''' ဖန်ရှင် <math>f: A \to B</math> တစ်ခုအတွက် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် (direct image) <math>f_*</math> နှင့် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် သို့မဟုတ် မူလပုံရိပ် (inverse image) <math>f^{-1}</math> တို့သည် ပါဝါအစုများဖြစ်သော <math>P(A)</math> နှင့် <math>P(B)</math> တို့မှ ဖွဲ့စည်းထားသည့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း အစဉ်ကျသောအစုများကြားရှိ ဖန်တာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤတွင် ပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာသည် တိုက်ရိုက်ပုံရိပ် ဖန်တာ၏ ညာတွဲဖက် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>f(A') \subseteq B'</math> ဖြစ်ရန် လိုအပ်လုံလောက်သောအခြေအနေမှာ <math>A' \subseteq f^{-1}(B')</math> ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤပြောင်းပြန်ပုံရိပ် ဖန်တာတွင် <math>f_!</math> ဟုခေါ်သော နောက်ထပ် ညာတွဲဖက်တစ်ခု ထပ်မံရှိသေးသည်။ တွဲဖက်ပေါင်းစပ်ခြင်းများတွင် အဓိကကျသော အမျိုးအစားတစ်ခုမှာ "မေ့လျော့" ဖန်တာ (forgetful functor) <math>U</math> သည် ညာတွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်ပြီး "လွတ်လပ်သော" တည်ဆောက်ပုံ ဖန်တာ (free functor) <math>F</math> သည် ဘယ်တွဲဖက်အဖြစ် ပါဝင်သော အခြေအနေဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၎င်း၏ ထင်ရှားသော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ '''အစုများ (Sets):''' အခြေခံအမှတ်ပါသော အစုများ ကတ်တဂိုရီမှ ရိုးရိုးအစုများ ကတ်တဂိုရီသို့သွားသော မေ့လျော့ဖန်တာ <math>\text{Set}_* \to \text{Set}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ <math>X_+ := X \sqcup \{*\}</math> အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော အခြေခံအမှတ်ပါသောအစု (pointed set) ဖြစ်သည်။ '''မိုနွိုက်များ (Monoids):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် မိုနွိုက် (free monoid) ဆိုသည်မှာ <math>X</math> မှ အစုဝင်များကို အသုံးပြု၍ ဖွဲ့စည်းထားသော အဆုံးရှိ စာရင်းများ သို့မဟုတ် စကားလုံးများ ပါဝင်သည့် အစုဖြစ်သည်။ '''ကွင်းများ (Rings):''' အဘီလီယန်အုပ်စု (abelian group) <math>A</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်း (free ring) ဆိုသည်မှာ တန်ဆာ အက္ခရာသင်္ချာ (tensor algebra) <math>\oplus_{n>0}A^{\otimes n}</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ အုပ်စု <math>G</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် ကွင်းဆိုသည်မှာ အုပ်စု ကွင်း (group ring) <math>\mathbb{Z}[G]</math> ဖြစ်သည်။ '''မော်ဂျူးများနှင့် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Modules/Abelian Groups):''' အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် အဘီလီယန်အုပ်စု (free abelian group) ဆိုသည်မှာ အဆုံးရှိ ပုံစံတကျပေါင်းလဒ်များ (finite formal sums) ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော <math>\mathbb{Z}[X]</math> ဖြစ်သည်။ အစု <math>X</math> အပေါ်အခြေခံသော လွတ်လပ်သည့် <math>R</math>-မော်ဂျူး (free <math>R</math>-module) ဆိုသည်မှာ <math>R[X]</math> ဖြစ်သည်။ '''အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (Group completion):''' ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) များ ကတ်တဂိုရီသို့ အဘီလီယန်အုပ်စုများ ပါဝင်မှုပုံဖော်ခြင်း <math>\text{Ab} \hookrightarrow \text{CMonoid}</math> ၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ ဂရိုသန်ဒိခ် အုပ်စု (Grothendieck group) သို့မဟုတ် အုပ်စု ပြည့်စုံစေခြင်း (group completion) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခုမှနေ၍ အဘီလီယန်အုပ်စုတစ်ခုကို တည်ဆောက်ပေးသည်။ '''စကေလာများ (Scalars):''' ကွင်း ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>\phi: R \to S</math> တစ်ခုသည် စကေလာများ ကန့်သတ်ခြင်း ဖန်တာ (restriction of scalars functor) <math>\phi^*: \text{Mod}_S \to \text{Mod}_R</math> ကို သက်ရောက်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်း၏ ဘယ်တွဲဖက်မှာ စကေလာများ တိုးချဲ့ခြင်း (extension of scalars) <math>(\otimes_R -)</math> ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} ==ကိုးကား== *{{citation |last = Riehl |first = Emily |title = Category Theory in Context |date = 2016 |publisher = Dover |url = https://books.google.com/books?id=6B9MDgAAQBAJ |isbn = 9780486809038 }} * {{citation | last1 = Eilenberg | first1 = S. | last2 = Mac Lane | first2 = S. | title = General theory of natural equivalences | journal = Transactions of the American Mathematical Society | volume = 58 | pages = 231–294 | year = 1945 }} * {{citation | last1 = Cartan | first1 = H. | last2 = Eilenberg | first2 = S. | title = Homological Algebra | publisher = Princeton University Press | place = Princeton | year = 1956 }} * {{Citation | last = Spivak | first = David | title = 18.S996 Category Theory for Scientists, Spring 2013 | date = 2013 | work = MIT OpenCourseWare | access-date = February 2, 2015 | url = http://ocw.mit.edu/courses/mathematics/18-s996-category-theory-for-scientists-spring-2013/# }} {{refend}} [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 0lav19k9g0fouhohpxstj59jip0a4dw 14 52508 1034558 634669 2026-05-29T14:15:24Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034558 wikitext text/x-wiki {{cat main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}} {{Commons category|Geography of Myanmar}} [[Category:အရှေ့တောင်အာရှ၏ ပထဝီဝင်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ|ပထဝီဝင်]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်]] d1ujhnvk10u23kesajerbnj6x1lsfas 1034559 1034558 2026-05-29T14:15:36Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034559 wikitext text/x-wiki {{cat main|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်}} {{Commons category|Geography of Myanmar}} [[Category:အရှေ့တောင်အာရှ၏ ပထဝီဝင်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ|ပထဝီဝင်]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]] awm3hzvgqrawjt30z6oosjeh3woj59y 14 55829 1034557 237859 2026-05-29T14:11:19Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်၏ ပထဝီဝင်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034557 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]] [[Category:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအလိုက် ပထဝီဝင်]] q5etfpvwtq1l3ycovnyxh1mh8r37aib 0 59257 1034638 836746 2026-05-30T05:42:16Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1034638 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = သပိတ်ကျင်းမြို့နယ် |pushpin_map = Myanmar |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်]] |image_skyline =File:A Sign Board.jpg |image_map = File:Thabeikkyin tsp in Thabeikkyin district.svg |map_caption = သပိတ်ကျင်းခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|Burma}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]] |subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_name3 = [[သပိတ်ကျင်းမြို့]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_total = ၁၂၇,၈၃၂<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၈|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 22 |latm = 53 |lats = |longEW = E |longd = 95 |longm = 59 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သပိတ်ကျင်းခရိုင်]]တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်အကျဆုံးမြို့နယ် ဖြစ်သည်။<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[သပိတ်ကျင်းမြို့]]ဖြစ်သည်။ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် [[ဆန်စပါး]]စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်၍ တောင်ယာစနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ပြားလေသည်၊ အင်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်အတွင်း အဖိုးတန်သစ်တောများ မရှိချေ။ ဝါးပင် နှင့်ထနောင်းပင်များကိုသာ များသောအားဖြင့် တွေ့ရလေသည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ်နှင့်နီးစပ်သော်လည်း အဖိုးတန်ကျောက် မျက်ရတနာများ ပြောပလောက်အောင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အတွင်းမှ မထွက်ရှိသေးချေ။ သပိတ်ကျင်း မြို့နယ်၏ ဧရိယာ သည် ၉၉၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၁၃)</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== သာသနာသက္ကရာဇ် ၄၃၂ခုနှစ်တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့ကို ဦးသိန်းမောင်ဆိုသူမှ တည်ထောင်သည်ဟု သိကြရသည်။ သရေခေတ္တရာပြည် တိုးတက်လာချိန် သက္ကရာဇ် ၄၃၂တွင် နန်းတက်သော သီရိရာဇာမင်းလက်ထက်၌ အမတ်ကြီးတစ်ဦး၏သားဖြစ်သူ ကိုသိန်းမောင်သည် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် လှေကြီးလှေငယ် နောက်ပါအခြံအရံများဖြင့် အထက်အညာသို့ ဧရာဝတီမြစ်အတိုင်း ဆန်တက်လာရာ သပိတ်ကျင်းမြို့တောင်ဘက် ၂မိုင်အကွာတွင် ရွာကြီးတစ်ရွာကို တွေ့ခဲ့သည်။ ထိုရွာသည် တွင်းထွက်ကျောက်သံပတ္တမြား လဲလှယ်ရောင်းချရာတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ အထုးသဖြင့် မိုးကုတ်ကျောက်မျက်ရတနာများနင့် အောက်ပြည်အောက်ရွာမှ အဝတ်အထည်၊စားသောက်ကုန်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ခြင်းပြုကြသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။ဦးသိန်းမောင်သည် ထိုရွာမှ ကျောက်သံပတ္တမြားနှင့် မိမိထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို လဲလှယ်ခြင်းပြုပြီး နောက်ပါလက်ရွေးစင်၁၀ဦးကိုထားခဲ့၍ နေပြည်တော်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဟင်္သာမော်၊ကြာညှပ်၊စမ္ပါယ်နဂိရ်၊တကောင်း စသောနေရာများတွင် ရွာများတည်ပြီး လူနေထိုင်၍ ထင်ရှားနေပြီဖြစ်သည်။ ကိုသိန်းမောင်သည် တိုက်လှေ၁၀စင်း၊ လှေသား၄၀၀တို့ဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းများ၊စားနပ်ရိက္ခါအပြည့်တင်၍ ဒုတိယအကြိမ် ဆန်တက်လာပြန်သည်။ အညာသီဟတောဘုရားအနီးသို့ရောက်လျှင် မူလကစည်ကားသောရွာကြီးသည် သူပုန်များဖျက်စီးခံထားရသည်ကိုမြင်လျှင် ကိုသိန်းမောင်သည် တိုက်လှေ၁၀စင်းကိုနှင်၍ ရန်သူကို ချေမှုန်းစေခဲ့သည်။ ထိုစည်ကားသောရွာကြီးမှာ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရသဖြင့် ထိုရွာကို ရွာဆိုးဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုရွာသားများသည် မိုးကုတ်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုကောင်းသောနေရာသို့ ပြောင်းလာကာရွာသစ်တည်၍ ထိုရွာကို ရွာမဟုခေါ်တွင်သည်။ ထို့နောက် ဆိပ်ကမ်းနေရာကောင်းနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသောနေရာကို ထပ်မံရှာဖွေရာ တောင်ကုန်းများဝန်းရံပြီး အလယ်တွင်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခုသာရှိသောနေရာကို တွေ့၍ ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ သပိတ်ပုံရှိ၍ ''သပိတ်ကုန်း''ဟုခေါ်ရာမှဧရာဝတီမြစ်ကျဉ်းအနီးရှိ၍ သပိတ်ကျင်းဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရွာဆိုးနှင့်ရွာမမှ မြို့၏ရပ်ကွက်များဖြစ်လာသည်။<ref name="tpk">{{cite web|url=http://www.mdyregion.gov.mm/images/pdf/thapaitkyin.pdf|title=သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=}}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ==ပထဝီဝင်အနေအထား== မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂°၅၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၈မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၁၂မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၂၄မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၇၅မိုင်ရှိပြီး ၉၉၀.၈၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=tpk/> ===နယ်နိမိတ်=== သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မဘိမ်းမြို့နယ်နင့် မိုးမတ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ထီးချိုင်းမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ပေ၅၀၀အထက်တွင်တည်ရှိသည်။ သောင်းပွက်တောင်တန်းသည် တောင်မှမြောက်သို့ သွယ်တန်းနေသည်။ မြို့နယ်၏အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်းနေသည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် တောင်ကျချောင်း၆၀ခန့်ရှိသည်။ ==လူဦးရေ== သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကချင်၊ရှမ်း၊ချင်း၊ကရင်၊မွန်၊ကယားနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။<ref name=tpk/> ==စီးပွားရေး== သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှေးကွေးသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ရွှေတူးဖော်ခြင်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ပဲမျိုးစုံနှင့် ကြံသီးနှံဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့သို့ အဓိကရောင်းချသည်။ မန္တလေးမြို့မှ လူသုံးကုန်၊ စားသောက်ကုန်များ တင်သွင်းသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၁၃ခုရှိသည်။ ===ဈေးများ=== ====သပိတ်ကျင်း==== *မြို့မဈေး *ရွှေရတနာဈေး *သီရိမင်္ဂလာဈေး ====တကောင်းမြို့==== *မြို့မဈေး *စည်ပင်ဈေး ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== သပိတ်ကျင်းမြို့မှ မန္တလေး၊ရွှေဘို၊တကောင်းမြို့မှ မန္တလေးမြို့များသို့ ကားဖြင့်သွားလာနိုင်သည်။ ==ပညာရေး== ===အခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။ *အထက သပိတ်ကျင်း *အထက ဝါးဖြူတောင် *အထက ဇရပ်ကွင်း *အထက တွင်းငယ် *အထက စမ္ပါယ်နဂိုရ် *အထက ကြာညှပ် *အထက တကောင်း ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ချောင်းကြီး *အလက (ထ(ခွဲ)) ကံသာရွာ (လေးမိုင်) *အလက (ထ(ခွဲ)) ပေါက်တပင် *အလက (ထ(ခွဲ)) ဆယ်ဇင်းကုန်း *အလက (ထ(ခွဲ)) ရေလည်ကျွန်း *အလက ကျောက်ကြီး *အလက လိပ်ကျ *အလက အုန်းပိုင် *အလက ရေထွက် *အလက ကွင်း *အလက ကျောက်ဖျာ *အလက ဒေါင်းပုန်း *အလက ကျောက်ဖြူ *အလက တောင်လည် *အလက ရွှေစကာ *အလက လက်ပံကုန်း *အလက ဖုန်ကုန်း *အလက ကုက္ကိုကုန်း *အလက ကျွန်းကြီး ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၈၂ကျောင်းရှိသည်။ ==ကျန်းမာရေး== *မြို့နယ်ဆေးရုံ *တကောင်းတိုက်နယ်ဆေးရုံ *ကြာညှပ်တိုက်နယ်ဆေးရုံ *တွင်းငယ်တိုက်နယ်ဆေးရုံ *အမှတ်၂၀တပ်မတော်ဆေးရုံ ==ထင်ရှားသောနေရာများ== ===သပိတ်ကျင်း=== *ကမ္ဘာအေးစေတီ *အောင်စကြာ်စေတီ *မြို့ဦးတောင်စေတီ *ကျောက်ဖားစေတီ *လိပ်ကျရေတံခွန် ===တကောင်း=== *လေးမျက်နှာဘုရား *ဇိနအောင်ချာဘုရား *ပေါက်ကျိုင်းဘုရား == ဖတ်ရှုရန် == * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်}} [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ]] e3urbi17o3jsj8ko550czaylbzp7xhz 0 66585 1034636 873395 2026-05-30T05:40:50Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1034636 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မြောက်ဦးမြို့နယ် |official_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = |image_map = MraukU tsp in MraukU district.svg |map_caption = ​​​မြောက်ဦးခရိုင်အတွင်းတည်​နေရာ |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြောက်ဦးမြို့နယ် တည်နေရာ |seat = [[မြောက်ဦးမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောက်ဦးခရိုင်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = ၁၈၉,၆၃၀<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၀|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_density_km2 = auto |latNS = N |latd = 20.6000 |latm = |lats = |longEW = E |longd = 93.2000 |longm = |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''မြောက်ဦးမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မြောက်ဦးမြို့]] ဖြစ်သည်။ == ဖတ်ရှုရန် == * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရခိုင်ပြည်နယ်}} [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] {{Rakhine-geo-stub}} 0ei67orf2duntd7f4o9c8ky1evn7net 0 66739 1034619 779852 2026-05-30T02:46:45Z CommonsDelinker 115 Replacing "Declaration_by_the_United_Nations"_-_NARA_-_514106.jpg with [[File:"Declaration_by_the_United_Nations"_-_DPLA_-_2eb656b0bb2c1b4263dfd432f6b5be44_(page_2).jpg]] (by [[:c:User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] because: [[:c:COM:FR|File renamed]]: 1034619 wikitext text/x-wiki {{Infobox Chinese | title = '''ကုလသမဂ္ဂကြေညာစာတမ်း''' | float = <!-- left|right|none (Default float position is right) --> | collapse = <!-- yes|no --> | pic = UN Fight for Freedom Leslie Ragan 1943 poster.jpg | piccap = "ကုလသမဂ္ဂသည် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်သည်။" — အမေရိကန်စစ်သတင်းပြန်ကြားရေးရုံး၏ ပိုစတာ (၁၉၄၃) | picsize = | lang1_content = Declaration by United Nations | lang1 = အင်္ဂလိပ် | name1 = | t = 聯合國共同宣言 | s = 联合国家宣言 | p = Liánhéguó gòngtóng xuānyán | rus = Декларация Объединённых Наций | rusr = Deklaratsiya Ob"yedinonnykh Natsiy }} '''ကုလသမဂ္ဂကြေညာစာတမ်း'''သည် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဟာမိတ်နိုင်ငံများ|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ မဟာမိတ်များ]]ကို တရားဝင်ဖြစ်စေခဲ့သော အဓိကသဘောတူစာချုပ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်များအတွင်း နိုင်ငံပေါင်း ၄၇ နိုင်ငံမှ အစိုးရများက လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပလျက်ရှိခဲ့သော [[အာကေးဒီးယားညီလာခံ]]အတွင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]၊ [[အမေရိကန်နိုင်ငံ|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]]နှင့် [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၁၂–၁၉၄၉)|တရုတ်နိုင်ငံ]]တို့ပါဝင်သည့် "[[ကြီးလေးကြီး]]"တို့သည် ကုလသမဂ္ဂကြေညာစာတမ်းဟု လူသိများလာမည့် စာတမ်းအတိုတစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် အခြားနိုင်ငံ ၂၂ နိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားလှယ်များကလည်း လက်မှတ်များ ပါဝင်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.un.org/en/about-us/history-of-the-un/preparatory-years#deco|title=1942: The Declaration by United Nations |publisher=United Nations|access-date=12 July 2021}}</ref><ref>{{cite book|last=Ma|first=Xiaohua|title=The Sino-American alliance during World War II and the lifting of the Chinese exclusion acts|journal=American Studies International|jstor=41279769|date=2003|volume=38|issue=2|publisher=Routledge|location=New York|isbn=0-415-94028-1|pages=203–204}}</ref><ref name="UN_security">{{cite book|title=Yearbook of the United Nations 1946-1947|date=1947|publisher=United Nations|location=Lake Success, NY|oclc=243471225|page=3|url=http://www.unmultimedia.org/searchers/yearbook/page.jsp?volume=1946-47&page=38|access-date=25 April 2015|chapter=The Moscow Declaration on general security}}</ref> ==စာသား== [[File:"Declaration by the United Nations" - DPLA - 2eb656b0bb2c1b4263dfd432f6b5be44 (page 2).jpg|thumb|upright=1.2|ကုလသမဂ္ဂကြေညာစာတမ်း]] {{quote|<small>အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ မဟာဗြိတိန်နှင့်မြောက်အိုင်ယာလန် ပြည်ထောင်စုဘုရင့်နိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံများပြည်ထောင်စု၊ တရုတ်၊ ဩစတြေးလျ၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ကနေဒါ၊ ကော့စတာရီကာ၊ ကျူးဘား၊ ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား၊ ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အယ်ဆာဗေဒို၊ ဂရိ၊ ဂွါတီမာလာ၊ ဟေတီ၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်၊ အိန္ဒိယ၊ လူဇင်ဘတ်၊ နယ်သာလန်၊ နယူးဇီလန်၊ နီကာရာဂွာ၊ နော်ဝေ၊ ပနားမား၊ ပိုလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ယူဂိုဆလာဗီယားနိုင်ငံတို့၏ ပူးတွဲကြေညာချက်</small> အောက်‌ဖော်ပြပါအချက်များအတွက် ဤအစိုးရများကလက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ရက်စွဲတွင် ကြေညာခဲ့သော အတ္တလန္တိတ်စာချုပ်ဟူ၍လည်း အမည်ရသည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသမ္မတနှင့် မဟာဗြိတိန်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်တို့၏ ပူးတွဲကြေညာစာတမ်းတွင်ပါရှိသည့် ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် အခြေခံမူများပါရှိသည့် ဘုံအစီအစဉ်တစ်ခုတွင် လာရောက်ပါဝင်ခြင်း၊ မိမိတို့၏အသက်၊ လွတ်လပ်ခွင့်၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်တို့ကို ခုခံကာကွယ်ရန်နှင့် မိမိတို့နိုင်ငံအပြင် အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း လူ့အခွင့်အရေးနှင့် တရားမျှတမှုကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်တို့အတွက် မိမိတို့၏ရန်သူများကို အပြည့်အဝတိုက်ခိုက်ရန် လိုအပ်ကြောင်းသိရှိရခြင်း၊ ယခုအခါတွင်လည်း ကမ္ဘာကြီးကိုချေမှုန်းရန် ကြိုးပမ်းနေကြသော ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သည့် အင်အားစုများကို ဆန့်ကျင်နေကြသော ဘုံတိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်နေကြခြင်း ကြေညာအပ်ပါသည်: (၁) အစိုးရတိုင်းသည် [[သုံးပွင့်ဆိုင်စစ်စာချုပ်]]၏ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အဆိုပါအစိုးရနှင့် စစ်ဖြစ်နေသော ထိုစာချုပ်နှင့်ဆက်စပ်နေသူတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့်ရန်အတွက် မိမိ၏စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များကို အပြည့်အဝအသုံးချရန် ကတိပြုပါကြောင်း၊ (၂) အစိုးရတိုင်းသည် ဤနေရာ၌လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော အစိုးရအဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ရန်သူများနှင့် သီးခြားအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေငြိမ်းချမ်းရေးမပြုလုပ်ရန် ကတိပြုပါကြောင်း၊ [[နာဇီဝါဒ|ဟစ်တလာဝါဒ]]ကို အောင်နိုင်ရန်အတွက် ကြိုးပမ်းမှုတွင် ထောက်ပံ့ကူညီပံ့ပိုးမှုများ ဆောင်ရွက်ပေးနေသည့် သို့တည်းမဟုတ်လျှင် ဆောင်ရွက်ကောင်းဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မည့် အခြားနိုင်ငံများအနေဖြင့်လည်း အထက်ဖော်ပြပါကြေညာချက်ကို လိုက်နာကြနိုင်သည်။<ref>[http://avalon.law.yale.edu/wwii/washc014.asp "ဝါရှင်တန်ကွန်ဖရင့် ၁၉၄၁–၁၉၄၂"]မှစာသား</ref>}} ==လက်မှတ်ထိုးသူများ== [[File:United Nations Fight for Freedom poster.jpg|thumb|upright=0.8|right|အမေရိကန်စစ်သတင်းပြန်ကြားရေးရုံး၏ ကုလသမဂ္ဂပိုစတာ]] [[File:Original United Nations.jpg|thumb|upright=0.8|right|၁၉၄၂ ခုနှစ် အမေရိကန်စစ်သတင်းပြန်ကြားရေးရုံးမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော စစ်တွင်းမဟာမိတ် ၂၆ နိုင်ငံပြပိုစတာ]] {| class=wikitable !colspan=2 |မူလလက်မှတ်ထိုးသူများ<ref name="UN">{{cite book|title=Yearbook of the United Nations 1946-1947|date=1947|publisher=United Nations|location=Lake Success, NY|oclc=243471225|pages=1–2|url=http://www.unmultimedia.org/searchers/yearbook/page.jsp?volume=1946-47&page=36|access-date=20 April 2015|chapter=The Declaration by United Nations}}</ref> |- |ကြီးလေးကြီး<ref name="UN_security"/><ref>{{cite book|last1=Ma|first1=Xiaohua|title=The Sino-American alliance during World War II and the lifting of the Chinese exclusion acts|journal=American Studies International|jstor=41279769|date=2003|volume=38|issue=2|publisher=Routledge|location=New York|isbn=0-415-94028-1|pages=203–204}}</ref> |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|United States|1912}} [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] |{{flagdeco|United Kingdom}} [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] |{{flagdeco|Soviet Union|1936}} [[ဆိုဗီယက်ယူနီယံ]] |{{flagdeco|Republic of China (1912–1949)}} [[အမျိုးသားရေးအစိုးရ|တရုတ်]]}} |- |ဗြိတိသျှဓနသဟာယ၏ ဒိုမီနီယံများ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|Australia}} [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]] |{{flagdeco|Canada|1921}} [[ကနေဒါ]] |{{flagdeco|New Zealand}} [[နယူးဇီလန် ဒိုမီနီယံ]] |{{flagdeco|South Africa|1928}} [[တောင်အာဖရိကပြည်ထောင်စု]]}} |- |style="max-width:10em"|အမေရိကတိုက်ရှိ လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|Costa Rica|1906}} [[ပထမ ကော်စတာရီကန်သမ္မတနိုင်ငံ]] |{{flagdeco|Cuba|1902}} [[ကျူးဘားသမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၀၂–၁၉၅၉)၊|ကျူးဘား]] |{{flagdeco|Dominican Republic}} [[တတိယ ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ]] |{{flagdeco|El Salvador}} [[အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံ|အယ်ဆာဗေဒို]] |{{flagdeco|Guatemala}} [[ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ|ဂွါတီမာလာ]] |{{flagdeco|Haiti|1859}} [[ဟေတီသမ္မတနိုင်ငံ (၁၈၅၉–၁၉၅၇)|ဟေတီ]] |{{flagdeco|Honduras|1898}} [[ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ|ဟွန်ဒူးရပ်စ်]] |{{flagdeco|Nicaragua|1908}} [[နီကာရာဂွါနိုင်ငံ|နီကာရာဂွါ]] |{{flagdeco|Panama}} [[ပနားမား]]}} |- |ဥရောပ စစ်ပြေးအစိုးရများ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|Belgium}} [[ဘယ်လ်ဂျီယံ အဝေးရောက်အစိုးရ|ဘယ်လ်ဂျီယံ]] |{{flagdeco|Czechoslovakia}} [[ချက်ကိုစလိုဗက် အဝေးရောက်အစိုးရ|ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား]] |{{flagdeco|Kingdom of Greece}} [[ဂရိ အဝေးရောက်အစိုးရ|ဂရိ]] |{{flagdeco|Luxembourg}} [[လူဇင်ဘတ် အဝေးရောက်အစိုးရ|လူဇင်ဘတ်]] |{{flagdeco|Netherlands}} [[ဒတ်ချ် အဝေးရောက်အစိုးရ|နယ်သာလန်]] |{{flagdeco|Norway}} [[နျူဂိုသျှဗိုးအစိုးရ|နော်ဝေ]] |{{flagdeco|Poland|1928}} [[ပိုလန် အဝေးရောက်အစိုးရ|ပိုလန်]] |{{flagdeco|Kingdom of Yugoslavia}} [[ယူဂိုဆလပ်ဗ် အဝေးရောက်အစိုးရ|ယူဂိုဆလားဗီးယား]]}} |- |ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ မလွတ်လပ်သောနယ်မြေများ |{{flagdeco|British India}} [[ဗြိတိသျှရာဇ်|အိန္ဒိယ]] |- !colspan="2" |နောက်မှလက်မှတ်ထိုးသူများ<ref name="UN" /> |- |၁၉၄၂ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|Ethiopian Empire}} [[အီသီယိုးပီးယန်း အင်ပါယာ|အီသီယိုးပီးယား]] |{{flagdeco|Mexico|1934}} [[မက္ကဆီကို]] |{{flagdeco|Philippines|1936}} [[ဖိလစ်ပိုင်ဓနသဟာယ၏ အဝေးရောက်အစိုးရ|ဖိလစ်ပိုင်]]}} (၁၉၃၄–၁၉၄၆ အတွင်း အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ဓနသဟာယနယ်မြေ) |- |၁၉၄၃ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|Bolivia}} [[ဘိုလီးဗီးယား]] |{{flagdeco|Brazil|1889}} [[ဗာဂါစ်ခေတ်|ဘရာဇီး]] |{{flagdeco|Colombia|1861}} [[ကိုလံဘီယာ]] |{{flagdeco|Persia|1933}} [[ပါလှဝီမင်းဆက်|အီရန်]] |{{flagdeco|Kingdom of Iraq}} [[အီရတ်ဘုရင့်နိုင်ငံ|အီရတ်]]}} |- |၁၉၄၄ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|France|1830}} [[ပြင်သစ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးကော်မတီ|ပြင်သစ်]] |{{flagdeco|Liberia}} [[လိုက်ဘေးရီးယား]]}} |- |၁၉၄၅ |{{unbulleted list|item_style=margin:0 |{{flagdeco|Chile}} [[ချီလီ]] |{{flagdeco|Ecuador|1900}} [[အီကွေဒေါ]] |{{flagdeco|Egypt|1922}} [[အီဂျစ်ဘုရင့်နိုင်ငံ|အီဂျစ်]] |{{flagdeco|Lebanon}} [[မဟာလက်ဘနွန်နိုင်ငံ|လက်ဘနွန်]] (၁၉၃၀–၁၉၄၆ အတွင်း ပြင်သစ်ပိုင် [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး မန်ဒိတ်|မန်ဒိတ်နယ်မြေ]]) |{{flagdeco|Paraguay}} [[ပါရာဂွေး]] |{{flagdeco|Peru|1825}} [[ပီရူး]] |{{flagdeco|Saudi Arabia|1938}} [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား]] |{{flagdeco|Syria|1932}} [[ဆီးရီးယားမန်ဒိတ်သမ္မတနိုင်ငံ|ဆီးရီးယား]] (၁၉၃၀–၁၉၄၆ အတွင်း ပြင်သစ်ပိုင် [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး မန်ဒိတ်|မန်ဒိတ်နယ်မြေ]]) |{{flagdeco|Turkey}} [[တူရကီ]] |{{flagdeco|Uruguay}} [[ဥရုဂွေး]] |{{flagdeco|Venezuela|1930}} [[ဗင်နီဇွဲလားပြည်ထောင်စု|ဗင်နီဇွဲလား]]}} |- |} ==ဆက်စပ်== {{wikisource|ကုလသမဂ္ဂ ကြေညာစာတမ်း}} *[[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း စစ်ကြေညာမှုများ]] *[[ကုလသမဂ္ဂ၏ သမိုင်း]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:ကမ္ဘာ့သမိုင်း]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ]] [[Category:၁၉၄၂ စာရွက်စာတမ်းများ]] [[Category:ကုလသမဂ္ဂ၏ စာရွက်စာတမ်းများ]] 2xhndzv2gegmbz56hp7jc5pcz8c5xlf 0 69170 1034637 1034514 2026-05-30T05:41:27Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖတ်ရှုရန် */ 1034637 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မင်းကင်းမြို့နယ် |native_name = |settlement_type=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = Mingin tsp in Kale district.svg |imagesize = |image_caption = က​လေးခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ | image_map = Mingin Township.svg | mapsize = | map_caption =စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တည်နေရာ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ |seat = [[မင်းကင်းမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ကလေးခရိုင်]] |area_total_km2 = |population = ၁၀၄,၃၆၃ |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၃|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 22 |latm = 55 |lats = 30 |longEW = E |longd = 94 |longm = 37 |longs = 0 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''မင်းကင်းမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကလေးခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[မင်းကင်းမြို့]] ဖြစ်သည်။ == ဖတ်ရှုရန် == * [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] {{Myanmar-geo-stub}} 3x57qwslkjalv8x7iqspa5ifb9djmzb 0 69233 1034584 925377 2026-05-29T16:18:03Z Salai Rungtoi 22844 /* အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ */ 1034584 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ခင်ဦးမြို့နယ် |native_name = |settlement_type=[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |image_skyline = KhinU tsp in Shwebo district.svg |imagesize = |image_caption = ​ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း တည်နေရာ | image_map = Khin-U Township.svg | mapsize = | map_caption =စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း တည်နေရာ |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ |seat = [[ခင်ဦးမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ရွှေဘိုခရိုင်]] |area_total_km2 = |population = ၁၄၆,၄၅၇ |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၂|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 22 |latm = 46 |lats = |longEW = E |longd = 95 |longm = 37 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''ခင်ဦးမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ခင်ဦးမြို့]] ဖြစ်သည်။ မူးမြစ် အရှေ့ဘက် တွင် ဖြစ်သည်။ == အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များ == * ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်၊ တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]သည် ခင်ဦးမြို့နယ်၊ [[သာဝတ္တိရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|သာဝတ္ထိရွာ]]တွင် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်များ]] {{Myanmar-geo-stub}}{{ခင်ဦးမြို့နယ်}}{{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} 0ncsm0p19939brpbxxbyh7vtm2fiouz 14 88087 1034543 398431 2026-05-29T13:22:37Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှအစိုးရများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034543 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Government of Iran}} [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အာရှအစိုးရများ]] 9h9z0scqh1fx5h44yh2qf3v2spypvvt 0 90700 1034683 638123 2026-05-30T10:58:17Z ~2026-32207-51 143496 /* ရွာကြီး ကိုးရွာ */ 1034683 wikitext text/x-wiki {{merge|မလွန်ရွာ၊ မင်းလှမြို့နယ်}} '''မလွန်မြို့'''သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သရက်ခရိုင်]]၊ [[မင်းလှမြို့၊ သရက်ခရိုင်|အထက်မင်းလှ]]၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ၁၆၄-ပေတွင် တည်ရှိသည်။ မလွန်မြို့ဟောင်းသည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်နှင့် သက်ဆိုင်သော စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ "' မကွေးမှာ မြသလွန်၊ မလွန်မှာ မြသပိတ်ပါ"' ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်းခံရသော မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ မလွန်မြို့တွင် ထူးခြားသော အချက်များစွာ ရှိသည်။ မလွန်မြို့ဟောင်း၏ ထူးခြားချက်များမှာ- # ဂူ ကိုးဂူ၊ # ကျောင်း ကိုးကျောင်း၊ # သိမ် ကိုးသိမ်၊ # တောင်ကုန်း ကိုးကုန်း၊ # မလွန်မြို့ဟောင်းအား ဝိုင်းရံထားသောရွာ ကိုးရွာ၊ # မလွန်တွင် အထင်အရှား အုပ်ချုပ်ခဲ့သော [[သူကြီး]] ကိုးဦးရှိကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ ==ဂူ ကိုးဂူ== ထို့ပြင် မလွန်မြို့၏ မြသပိတ်စေတီတော်ကြီးနှင့်တကွ စေတီပေါင်း (၅၄)ဆူလည်း တည်ရှိသည်။ မလွန်မြို့သည် ရှေးယခင်က တောတောင်များဖြင့် ဆီးကာပိတ်ဖုံးခဲ့သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းဂူကြီး ကိုးဂူမှာ - # လယစ-၂ အမျိုးသမီးဆောင် နောက်ကြောဘက်တောင်ကုန်းပေါ်မှ ဂူ၊ # လယစ-၂ အစက်ရုံအရာရှိရိပ်သာလိုင်း နောက်ကြော တောင်ကုန်းပေါ်မှ ဂူ၊ # လယစ-၂ စက်ရုံအဝင် လက်ယာဘက်တောင်ကြောမှ ဂူ၊ # ရွှေမြင်တင် စေတီတော် အောက်ခြေရှိ ( ဓမ္မသုခဂူ) # မြသပိတ်စေတီတော် အနောက်ဘက် ဘောလုံးကွင်းနှင့် အမျိုးသမီးအဆောင်ရှေ့ (ယခင် မြို့ရိုးဟောင်း) တောင်ကြောမှ ဂူ၊ # မောင်းတံဂိတ်ဟောင်းအနီး တောင်ကြောမှ ဂူ (မင်းပုန်းဂူ) ယခု ဓမ္မဓရလိုဏ်ဂူ၊ # ရွှေလဝင်း စေတီတော်မှ ဂူ၊ # လယစ-၂ စက်ရုံဆေးခန်းတောင်ဘက် တောင်ကုန်းမှ ဂူ၊ # စာဗူးတဲ (ခေါ်) လိုင်းခန်းများ အနောက်တောင်ကုန်းမှ ဂူတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ==ကျောင်း ကိုးကျောင်း== ရှေးဟောင်းကျောင်း ကိုးကျောင်းမှာ - # ပုဗ္ဗာရုံကျောင်း၊ # နဂါးရုံကျောင်း၊ # စာကြောကျောင်း၊ # တောင်ပေါ်ကျောင်း၊ # သာဦးကျောင်း၊ # မင်္ဂလာကျောင်း၊ # သရက်တောကျောင်း၊ # သမန္တလင်းကျောင်း၊ # ရွှေဘုန်းသာကျောင်းတို့ဖြစ်သည်။<ref>မန္တလေးနေ့စဉ်သတင်းစာ၊ (၈.၁၂.၂၀၁၇) စာ-၁၆</ref> == သိမ် ကိုးသိမ်၊== သိမ်ကြီး ကိုးသိမ်မှာ - # နဂါးရုံသိမ်၊ # ရွှေဘုန်းသာသိမ်၊ # ရာဟုသိမ်၊ # ဝက်ဘိုးသိမ်၊ # ပွင့်လင်းသိမ်၊ # ကျောင်းကြီးကွက်သိမ်၊ # ရှင်ပင်ချမ်းသာကြီးသိမ်၊ # ပဒုမ္မာသိမ်၊ # မင်္ဂလာသိမ်တို့ ဖြစ်သည်။ ==တောင်ကုန်း ကိုးကုန်း== မလွန်ရှိ တောင်ကုန်း ကိုးကုန်းမှာ- # စေတီလှတောင်ကုန်း # ရှင်ပင်သက်တွဲတောင်ကုန်း # မြသပိတ်တောင်ကုန်း # ရွှေစည်းခုံတောင်ကုန်း # ပုဗ္ဗာရုံတောင်ကုန်း # ရွှေမြင်တင်တောင်ကုန်း # ရွှေမြင်မိတောင်ကုန်း # ရှင်ပင်မုနိတောင်ကုန်း # ဘုရားနီတောင်ကုန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ==ရွာကြီး ကိုးရွာ== မလွန်မြို့အား ဝိုင်းရံထားသော ရွာကြီး ကိုးရွာမှာ # ဥယျာဉ်ကျေးရွာ # ပန်းတော်ပြင်ကျေးရွာ # မယ်ဇလီတောကျေးရွာ # ကုန်းကြီးကျေးရွာ # ဂျင်ရဲမြောင်ကျေးရွာ # ညောင်ပင်ကျင်းကျေးရွာ # သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာ # ရေခါးကျေးရွာ # ကတကျေးရွာတို့ ဖြစ်သည်။ မလွန်မြို့သည် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲတွင် မြန်မာတို့၏ စစ်လှေများ အခြေစိုက်ရာ စခန်းနှင့် တောင်ဘက်မြို့ရိုး သစ်လုံးခံတပ်တို့ဖြင့် နယ်ချဲ့တို့ကို ကြံ့ကြံ့ခံ တွန်းလှန်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပေသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မကွေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[Category:သရက်ခရိုင်]] hxy11eyw80t1vgmn2e1niyn65hr9ay0 14 98793 1034541 877943 2026-05-29T13:22:00Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှအစိုးရများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034541 wikitext text/x-wiki [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှအစိုးရများ]] 2nayc725y1fcpkge7goottkycmexavp 0 128354 1034620 1020876 2026-05-30T03:18:11Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034620 wikitext text/x-wiki {{Virusbox | image = File:Novel Coronavirus SARS-CoV-2.jpg | image_alt = Electron micrograph of SARS-CoV-2 virions with visible coronae | image_caption = Colourised [[transmission electron micrograph]] of SARS-CoV-2 [[virion]]s with visible [[coronavirus#Etymology|coronae]] | image2 = File:Coronavirus. SARS-CoV-2.png | image2_alt = Illustration of a SARS-CoV-2 virion | image2_caption = Atomic model of the external structure of the SARS-CoV-2 virion. Each "ball" is an [[atom]].<ref>{{cite web |surname1=Solodovnikov |given1=Alexey |surname2=Arkhipova| given2=Valeria |title = Достоверно красиво: как мы сделали 3D-модель SARS-CoV-2 |trans-title=Truly beautiful: how we made the SARS-CoV-2 3D model |url = https://nplus1.ru/blog/2021/07/29/sars-cov-2-model |archive-url = https://web.archive.org/web/20210730143142/https://nplus1.ru/blog/2021/07/29/sars-cov-2-model |publisher= [[w:ru:N+1|N+1]] |archive-date=30 July 2021 |date =29 July 2021 |access-date=30 July 2021 |language =ru}}</ref><table cellpadding="0" style="margin:0 auto;" ><tr><td>{{colorbull|1=#005db7|2=round|size=150}} Blue:</td><td>[[Viral envelope|envelope]]</td></tr ><tr><td>{{colorbull|1=#02e6ff|2=round|size=150}} Turquoise: &nbsp;</td><td>[[Coronavirus spike protein|spike glycoprotein]] (S)</td></tr ><tr><td>{{colorbull|1=#ff0c78|2=round|size=150}} Red:</td><td>[[coronavirus envelope protein|envelope proteins]] (E)</td></tr ><tr><td>{{colorbull|1=#9bff57|2=round|size=150}} Green:</td><td>[[coronavirus membrane protein|membrane proteins]] (M)</td></tr ><tr><td>{{colorbull|1=#fe8354|2=round|size=150}} Orange:</td><td>[[glycan]]</td></tr></table> | parent = Sarbecovirus<!--Incertae sedis/Betacoronavirus--> | species = Severe acute respiratory syndrome–related coronavirus | virus = Severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 | synonyms = * 2019-nCoV<!--Please see [[Synonym (taxonomy)]] before adding unofficial names here.--> | subdivision_ranks = [[Variants of SARS-CoV-2|Notable variants]] | subdivision = <!-- Only include notable variants or strains here--> * [[SARS-CoV-2 Alpha variant|Alpha (B.1.1.7)]] * [[SARS-CoV-2 Beta variant|Beta (B.1.351)]] * [[SARS-CoV-2 Gamma variant|Gamma (P.1)]] * [[SARS-CoV-2 Delta variant|Delta (B.1.617.2)]] * [[SARS-CoV-2 Omicron variant|Omicron (B.1.1.529)]] * [[Variants of SARS-CoV-2|Full list]] }} '''ပြင်းထန် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာ ကိုဖြစ်စေသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂''' ('''SARS-CoV-2''')<ref name="CoronavirusStudyGroup" /><ref name=":2">{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |title=Coronavirus disease named Covid-19 |date=11 February 2020 |work=[[BBC News Online]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20200215204154/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51466362 |archive-date=15 February 2020 |url-status=live |access-date=15 February 2020 }}</ref>(ယခင်အမည် '''2019-nCoV''')<ref name=WHO21Jan2020>{{cite report |vauthors=((World Health Organization)) |year=2020 |title=Surveillance case definitions for human infection with novel coronavirus (nCoV): interim guidance v1, January 2020 |author-link=World Health Organization |publisher=World Health Organization |hdl=10665/330376 |id=WHO/2019-nCoV/Surveillance/v2020.1 |hdl-access=free }}</ref><ref>{{cite web |title=Healthcare Professionals: Frequently Asked Questions and Answers |website=United States [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |date=11 February 2020 |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/faq.html |access-date=15 February 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200214023335/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/hcp/faq.html |archive-date=14 February 2020 |url-status=unfit }}</ref><ref>{{cite web |title=About Novel Coronavirus (2019-nCoV) |website=United States [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC) |date=11 February 2020 |url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20200211105920/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/index.html |archive-date=11 February 2020 |url-status=unfit |access-date=25 February 2020}}</ref>သည် ''positive-sense single-stranded RNA virus'' အမျိုးအစားဖြစ်သည်။<ref name=":xinhuanet9Jan2020">{{cite news |url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/09/c_138690570.htm |title=New-type coronavirus causes pneumonia in Wuhan: expert |accessdate=9 January 2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20200109084208/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/09/c_138690570.htm |archive-date=9 January 2020 |agency=[[Xinhua]] |archivedate=9 January 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200109084208/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/09/c_138690570.htm }}</ref><ref name=":gisaid">{{cite web |url=https://platform.gisaid.org/epi3/start/CoV2020 |title=CoV2020 |website=GISAID EpifluDB |url-status=live |accessdate=12 January 2020 |url-access=registration|archive-url=https://web.archive.org/web/20200112130540/https://platform.gisaid.org/epi3/start/CoV2020 |archive-date=12 January 2020}}</ref> [[ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉]](COVID-19) ကို ဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးလည်းဖြစ်၏ ။ ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် လူအချင်းချင်း ကူးစက်တတ်သည်။ ၎င်းသည် [[၂၀၁၉-၂၀_ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်_ဖြစ်ပွားမှု]]၏ အကြောင်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ပေသည်။<ref name=dph2020>{{Cite web|url=http://www.dph.illinois.gov/topics-services/diseases-and-conditions/diseases-a-z-list/coronavirus/faq|title=2019 Novel Coronavirus (2019 nCoV): Frequently Asked Questions {{!}} IDPH|website=www.dph.illinois.gov|access-date=27 January 2020|accessdate=30 January 2020|archivedate=1 February 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200201103419/http://dph.illinois.gov/topics-services/diseases-and-conditions/diseases-a-z-list/coronavirus/faq}}</ref> ယခုဗိုင်းရပ်စ်('''SARS-CoV-2''') သည် လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ နီးကပ်စွာတူညီသဖြင့် လင်းနို့သယ်ဆောင်သော ဗိုင်းရပ်စ်မှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်ဟု ညွှန်းဆိုပြောကြားကြသည်။ <ref name="NatureZhou" /><ref name="LancetNowcasting">{{cite journal | vauthors = Perlman S | title = Another Decade, Another Coronavirus | journal = [[The New England Journal of Medicine]] | volume = 382 | issue = 8 | pages = 760–762 | date = February 2020 | pmid = 31978944 | doi = 10.1056/NEJMe2001126 }}</ref><ref name=":4" /> သင်းခွေချပ်ကဲ့သို့သော ရောဂါသိုမှီးရာကြားတိရစ္ဆာန်က လူသို့စတင်ရောက်ရှိစေသော ပတ်သက်မှုရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ထင်မြင်ကြသည်။ <ref name=":0">{{cite report | vauthors=((World Health Organization)) | year=2020 | title=Novel Coronavirus (2019-nCoV): situation report, 22 | publisher=[[World Health Organization]] | hdl=10665/330991 | hdl-access=free }}</ref><ref name=":1">{{cite news|url=https://www.dw.com/en/coronavirus-from-bats-to-pangolins-how-do-viruses-reach-us/a-52291570|title=Coronavirus: From bats to pangolins, how do viruses reach us?|vauthors=Shield C|date=7 February 2020|publisher=[[Deutsche Welle]]|access-date=13 March 2020}}</ref> မျိုးရိုးဗီဇခွဲခြားခြင်းပညာရပ်(taxonomy) ရှုထောင့်မှ SARS-CoV-2 ကို ပြင်းထန် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာနှင့်ဆက်နွယ်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်(SARSr-CoV) မျိုးစိတ်မှ တစ်မျိုးဟု ခွဲခြားဖော်ပြကြ၏ ။ <ref name="CoronavirusStudyGroup" /> လူ့ကိုယ်ခန္ဓာပြင်ပတွင် ဗိုင်းရပ်စ်၏ အလွတ်သဘောပုံစံ viron (free form of the virus) ကို ဆပ်ပြာက သေစေနိုင်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://covid19.govt.nz/|title=Unite against COVID-19|last=|first=|date=|website=New Zealand Government - Unite against COVID-19|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326000717/https://covid19.govt.nz/|archive-date=26 March 2020|access-date=}}</ref> ဤဗိုင်းရပ်စ်ကို [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ဟူပေ့ခရိုင် [[ဝူဟန်မြို့]]၌ ပထမဆုံးစတင်ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့၍ "ဝူဟန် ဗိုင်းရပ်စ်" သို့ "ဝူဟန်ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်" ဟူ၍ ရံခါ၌ ရည်ညွှန်းခဲ့သည်များလည်းရှိသည်။ <ref name="HuangNPR">{{Cite web|url=https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/01/22/798277557/how-does-wuhan-coronavirus-compare-to-mers-sars-and-the-common-cold|title=How Does Wuhan Coronavirus Compare with MERS, SARS and the Common Cold?|vauthors=Huang P|date=22 January 2020|website=[[NPR]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200202094021/https://www.npr.org/sections/goatsandsoda/2020/01/22/798277557/how-does-wuhan-coronavirus-compare-to-mers-sars-and-the-common-cold|archive-date=2 February 2020|access-date=3 February 2020}}</ref><ref name="Fox2020">{{cite journal|vauthors=Fox D|date=24 January 2020|title=What you need to know about the Wuhan coronavirus|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|doi=10.1038/d41586-020-00209-y|issn=0028-0836}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/news/asian-america/cdc-chief-spurns-term-chinese-coronavirus-used-gop-lawmakers-n1156656|title=GOP lawmakers continue to use 'Wuhan virus' or 'Chinese coronavirus'|vauthors=Yam K|publisher=[[NBC News]]|url-status=live|date=12 March 2020|access-date=19 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200314185524/https://www.nbcnews.com/news/asian-america/cdc-chief-spurns-term-chinese-coronavirus-used-gop-lawmakers-n1156656|archive-date=14 March 2020}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.foxnews.com/politics/kevin-mccarthy-pelosi-omar-chinese-coronavirus-racist|title=McCarthy knocks Dems after they claim saying 'Chinese coronavirus' is racist|vauthors=Dorman S|publisher=[[Fox News]]|url-status=live|access-date=12 March 2020|date=11 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312000933/https://www.foxnews.com/politics/kevin-mccarthy-pelosi-omar-chinese-coronavirus-racist|archive-date=12 March 2020}}</ref> ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က နေရာဒေသများအပေါ်အခြေခံသော အမည်များကို သုံးစွဲခြင်းကို တားဆီး၍ <ref name=":0" /><ref name="BBCname">{{cite news|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51371770|title=How the new coronavirus will finally get a proper name |last1=Taylor-Coleman |first1=Jasmine | name-list-format = vanc |publisher=BBC |date=5 February 2020|accessdate=6 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200205190745/https://www.bbc.com/news/world-asia-china-51371770|archive-date=5 February 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite report | vauthors = ((World Health Organization)) | year = 2015 | title = World Health Organization best practices for the naming of new human infectious diseases | author-link = World Health Organization | publisher = World Health Organization | hdl = 10665/163636 | id = WHO/HSE/FOS/15.1 | hdl-access = free }}</ref> ဆားစ် (SARS) ရောဂါနှင့် လွဲမှားမှုမရှိစေရန်<ref>{{Cite news|url=https://qz.com/1820422/coronavirus-why-wont-who-use-the-name-sars-cov-2/|title=Why won’t the WHO call the coronavirus by its name, SARS-CoV-2?|vauthors=Hui M|work=[[Quartz (publication)|Quartz]]|date=18 March 2020|access-date=26 March 2020|archive-date=25 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200325235531/https://qz.com/1820422/coronavirus-why-wont-who-use-the-name-sars-cov-2/|url-status=dead}}</ref> ယခုဗိုင်းရပ်စ်ကို "COVID-19" သို့ "the COVID-19 virus" ဟု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးရာ ချိတ်ဆက်ဆက်သွယ်မှုများတွင် ရည်ညွှန်းသုံးစွဲကြသည်။ <ref name="COVIDname">{{cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|title=Naming the coronavirus disease (COVID-2019) and the virus that causes it|publisher=World Health Organization|accessdate=24 February 2020|quote=From a risk communications perspective, using the name SARS can have unintended consequences in terms of creating unnecessary fear for some populations.... For that reason and others, WHO has begun referring to the virus as "the virus responsible for COVID-19" or "the COVID-19 virus" when communicating with the public. Neither of these designations are [sic] intended as replacements for the official name of the virus as agreed by the ICTV.|archive-url=https://web.archive.org/web/20200228035651/https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/technical-guidance/naming-the-coronavirus-disease-(covid-2019)-and-the-virus-that-causes-it|archive-date=28 February 2020|url-status=live}}</ref> သမားရိုးကျပြည်သူလူထုက ဤ ဗိုင်းရပ်စ် နှင့် ရောဂါ ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (coronavirus) ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြ၏ ။ သိပ္ပံပညာရှင်များ နှင့် သတင်းသမားများက ပို၍တိကျသော ဝေါဟာရများဖြင့် သုံးစွဲကြသည်။ <ref name="NYT6">{{cite news | website = [[The New York Times]] | url = https://www.nytimes.com/2020/03/04/us/coronavirus-recovery.html | vauthors = Harmon A | title = We Spoke to Six Americans with Coronavirus | date = 4 March 2020 | access-date = 16 March 2020 | archive-url = https://web.archive.org/web/20200313191200/https://www.nytimes.com/2020/03/04/us/coronavirus-recovery.html | archive-date = 13 March 2020 | url-status = live }}</ref> ==ကူးစက်ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းနှင့် ကုသခြင်း== ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ပထမဆုံးလူ၌ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ မျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုပုံစံ(Molecular clock)နည်းစနစ်ဖြင့်လေ့လာချဉ်းကပ်မှုများက အဆိုပါစတင်ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်ကာလ(date of origin)ထက် အနည်းငယ်စောနိုင် (သို့) ထိုအချိန်ဝန်းကျင်လည်းဖြစ်နိုင်ဟု ညွှန်းဆိုသည်။<ref name=early>{{cite web |last1=Cohen|first1=Jon |title=Wuhan seafood market may not be source of novel virus spreading globally |url=https://www.sciencemag.org/news/2020/01/wuhan-seafood-market-may-not-be-source-novel-virus-spreading-globally |website=Science {{!}} AAAS |language=en |date=26 January 2020}}</ref> ၂၀၁၉ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်(2019-nCoV )စတင်ဖြစ်ပွားမှုကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလလယ်ပိုင်း၌ တရုတ်နိုင်ငံ [[ဝူဟန်မြို့]]တွင် စတင်ထောက်လှမ်းသိရှိနိုင်ခဲ့သည်။ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[ပြင်သစ်]]၊ [[ဩစတေးလျနိုင်ငံ|ဩစတေးလျ]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]၊ [[ထိုင်ဝမ်]]၊ [[ဂျပန်]]၊ [[ထိုင်း]]အပါအဝင် တစ်ခြားသောနိုင်ငံများနှင့် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ အခြားခရိုင်များသို့လည်း နောက်ပိုင်း၌ ယင်းဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url= https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047310/china-coronavirus-hong-kong-widens-criteria |title=China coronavirus: Hong Kong widens criteria for suspected cases after second patient confirmed, as MTR cancels Wuhan train ticket sales |date=23 January 2020 |publisher=[[South China Morning Post]] |location=[[Hong Kong]] |accessdate=23 January 2020}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ecdc.europa.eu/en/news-events/novel-coronavirus-three-cases-reported-france|title=Novel coronavirus: three cases reported in France|date=25 January 2020|website=European Centre for Disease Prevention and Control}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.theguardian.com/science/2020/jan/25/coronavirus-five-people-in-nsw-being-tested-for-deadly-disease|title=Coronavirus: three cases in NSW and one in Victoria as infection reaches Australia|last=Doherty|first=Ben|date=25 January 2020|work=The Guardian|access-date=26 January 2020|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် (04:15 UTC) မှစ၍ အတည်ပြုထားသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှု (၃၁,၅၀၇)ခုရှိပြီး (၃၁,၁၆၂)မှာ တရုတ်ပြည်မကြီးတွင်ဖြစ်ပေသည်။<ref name="GI2020Update">{{cite web|url=https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|title=Operations Dashboard for ArcGIS|last=|first=|date=2020-01-29|website=gisanddata.maps.arcgis.com|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20200129000238/https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html%23/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6|archive-date=29 January 2020|accessdate=2020-01-28}}</ref> ယနေ့ထိ အနီးစပ်ဆုံးအားဖြင့် ရောဂါစစ်တမ်းထုတ်ထားသော ဖြစ်ပွားမှု ငါးပုံတစ်ပုံသည် အလွန်ဆိုးရွားသောအခြေအနေ၌ ရှိကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019/situation-reports|title=Novel Coronavirus (2019-nCoV) situation reports no.8|last=|first=|date=|website=www.who.int|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-02-01}}</ref> ယနေ့ထိ တရုတ်ပြည်ပြင်ပတွင်ဖြစ်ပွားမှုများမှာ ဝူဟန်မြို့မှ ခရီးသွားခဲ့သူများ (သို့) ထိုဒေသမှ ခရီးသွားသူတစ်ဦးဦးနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ဆက်ဆံသောသူများပင်ဖြစ်ကြသည်။<ref name=WHO25thUpdate>{{cite web |title=Novel Coronavirus (2019-nCoV) SITUATION REPORT - 5 25 JANUARY 2020 |url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200125-sitrep-5-2019-ncov.pdf |accessdate=26 January 2020}}</ref> သေဆုံးသောအရေအတွက်မှာ ယခုထိ (၁၀၇၁၃၉၉)ဦးရှိသည်။ အရေအတွက်မှာ အချိန်နှင့်အမျှ တိုးတက်ပြောင်းလဲနေပါသည်။<ref name=GI2020Update/> လူ-မှ-လူ သို့ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုအား ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀တွင် တရုတ်ပြည် ကွမ်းတုံး(Guangdong)၌ ပထမဆုံးအတည်ပြုနိုင်ခဲ့၏ ။<ref name="auto">{{Cite news |url= https://www.cbc.ca/news/health/coronavirus-human-to-human-1.5433187 |title=China confirms human-to-human transmission of new coronavirus |date=20 January 2020 |publisher=Canadian Broadcasting Corporation |accessdate=21 January 2020 |url-status=live}}</ref> ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၀တွင် ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ် (2019-nCoV)ကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး(WHO)က ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်ကြေညာခဲ့၏ ။<ref name="WHODeclaration">{{cite web |url=https://www.bbc.com/news/world-51318246 |title=Coronavirus declared global health emergency |author=<!--Not stated--> |date=30 January 2020 |publisher=BBC News Online |access-date=30 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200130201004/https://www.bbc.com/news/world-51318246 |archive-date=30 January 2020 |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news | title=W.H.O. Declares Global Emergency as Wuhan Coronavirus Spreads | first1=Sui-Lee | last1=Wee | first2=Donald G. | last2=McNeil Jr. | first3=Javier C. | last3=Hernández | website=The New York Times | date=30 January 2020 | url=https://www.nytimes.com/2020/01/30/health/coronavirus-world-health-organization.html | access-date=30 January 2020}}</ref><ref>{{cite web | title=Statement on the second meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the outbreak of novel coronavirus (2019-nCoV) | website=[[World Health Organization]] (WHO) | date=30 January 2020 | url=https://www.who.int/news-room/detail/30-01-2020-statement-on-the-second-meeting-of-the-international-health-regulations-(2005)-emergency-committee-regarding-the-outbreak-of-novel-coronavirus-(2019-ncov) | access-date=30 January 2020}}</ref> ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး(WHO)က ဤဗိုင်းရပ်စ်ကဖြစ်စေသော ရောဂါကို "2019-nCoV acute respiratory disease" (၂၀၁၉-nCoV အထူးစိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါ)ဟူသော ကြားဖြတ်ဝေါဟာရကိုတီထွင်သုံးဆွဲခေါ်ဝေါ်သည်။<ref>{{cite report | title = Novel Coronavirus (2019-nCoV): Situation Report - 10 (30 January 2020) | date = 30 January 2020 | url = https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200130-sitrep-10-ncov.pdf?sfvrsn=d0b2e480_2 | publisher = World Health Organization (WHO) | archive-url=https://web.archive.org/web/20200131005409/https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/situation-reports/20200130-sitrep-10-ncov.pdf | archive-date=31 January 2020 | access-date = 30 January 2020 | lay-url = https://reliefweb.int/report/china/novel-coronavirus-2019-ncov-situation-report-10-30-january-2020 }}</ref> ==ကုသခြင်း== ယခုအချိန်ထိ တိကျသောကုသမှုမျိုး မရနိုင်သေးပါ။ ထို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာအပေါ် ထိန်းချုပ်သက်သာစေခြင်းကိုသာ အဓိကအလေးထား၍ ကုသလျက် ရှိသည်။<ref name="thomreut_antivirals" /> ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဖျားခြင်း(fever)၊ အလွန်အမင်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း(fatigue)၊ ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်းများ(dry cough)နှင့် အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း(shortness of breath)(သို့) အဆုတ်ရောင်ရမ်းခြင်း(pneumonia)နှင့် ဆိုးဝါးသောအခြေအနေများ၌ ကျောက်ကပ်ပျက်ဆီးခြင်း(kidney failure)များပါဝင်၏ ။<ref name="wmhc2020-01-112">{{cite web|url=http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2020011109036|title=Experts explain the latest bulletin of unknown cause of viral pneumonia|date=11 January 2020|website=Wuhan Municipal Health Commission|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200111031745/http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2020011109036|archive-date=11 January 2020|access-date=11 January 2020|accessdate=30 January 2020|archivedate=11 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200111031745/http://wjw.wuhan.gov.cn/front/web/showDetail/2020011109036}}</ref><ref name="Hui14Jan2020">{{vcite journal|authors=Hui DS, I Azhar E, Madani TA, Ntoumi F, Kock R, Dar O, Ippolito G, Mchugh TD, Memish ZA, Drosten C, Zumla A, Petersen E|title=The continuing 2019-nCoV epidemic threat of novel coronaviruses to global health – The latest 2019 novel coronavirus outbreak in Wuhan, China|journal=Int J Infect Dis|year=2020 Jan 14|volume=91|issue=|pages=264–266|pmid=31953166|doi=10.1016/j.ijid.2020.01.009}}{{open access}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/news-room/q-a-detail/q-a-coronaviruses|title=Q&A on coronaviruses|website=www.who.int|language=en|access-date=2020-01-27}}</ref> တရုတ်နိုင်ငံ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးဌာန (Chinese Center for Disease Control and Prevention - (CCDC))မှ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့်ဆက်စပ် အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ကုသရာတွင်ထိထိရောက်ရောက်ဖြစ်စေရန် လက်ရှိကျင့်သုံးနေသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ(pneumonia)ကုသမှုများကို စစ်ဆေးစမ်းသပ်လျက် ရှိသည်။<ref name="auto1">{{Cite web|url=http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138734908.htm|title=China CDC developing novel coronavirus vaccine|date=2020-01-26|website=Xinhua|accessdate=30 January 2020|archivedate=26 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126201658/http://www.xinhuanet.com/english/2020-01/26/c_138734908.htm}}</ref> လက်ရှိရှိနေသော ဗိုင်းရပ်စ်(ဆန့်ကျင်)ဆေးဝါးများ(antiviral drug)ကို လည်းလေ့လာနေကြ၏ ။<ref name="thomreut_antivirals">{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-china-health-pneumonia-who-idUSKBN1ZD16J|title=WHO says new China coronavirus could spread, warns hospitals worldwide|date=14 January 2020|agency=Reuters|access-date=21 January 2020}}</ref> ထိုဗိုင်းရပ်စ်ဆေးဝါးများမှာ indinavir, saquinavir, remdesivir, lopinavir/ritonavir နှင့် interferon beta ကဲ့သို့သော protease inhibitors ဆေးဝါးများဖြစ်ကြ၏ ။<ref>{{Cite journal|url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.01.27.921627v1|title=Nelfinavir was predicted to be a potential inhibitor of 2019 nCov main protease by an integrative approach combining homology modelling, molecular docking and binding free energy calculation|first1=Zhijian|last1=Xu|first2=Cheng|last2=Peng|first3=Yulong|last3=Shi|first4=Zhengdan|last4=Zhu|first5=Kaijie|last5=Mu|first6=Xiaoyu|last6=Wang|first7=Weiliang|last7=Zhu|date=28 January 2020|journal=bioRxiv|pages=2020.01.27.921627|via=www.biorxiv.org|doi=10.1101/2020.01.27.921627}}</ref><ref name=Pau2020>{{cite journal |last1=Paules |first1=Catharine I. |last2=Marston |first2=Hilary D. |last3=Fauci |first3=Anthony S. |title=Coronavirus Infections—More Than Just the Common Cold |journal=JAMA |date=23 January 2020 |doi=10.1001/jama.2020.0757|pmid=31971553 }}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/article/gilead-coronavirus-idUSL4N29S45D|title=Gilead assessing Ebola drug as possible coronavirus treatment|date=2020-01-23|work=Reuters|access-date=2020-01-26}}</ref> ယခင်အမျိုးအစားခွဲခြားဖော်ပြထားသော monoclonal antibodies (mAbs) ပဋိပစ္စည်းကိုလည်း စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်နေကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.pharmaceutical-technology.com/news/coronavirus-vir-biotechnology-novavax-vaccine/|title=Coronavirus: Vir Biotechnology and Novavax announce vaccine plans-GB|access-date=2020-01-26}}</ref> ==ရောဂါပိုးမွှားဗေဒ== ===ရောဂါကူးစက်ခြင်း=== လူ မှ လူသို့ SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခြင်းကို အတည်ပြုပြီးဖြစ်၏။<ref name="auto"/> ရောဂါကူးစက်မှုများသည် (၂)မီတာ (၆ပေ ၇လက်မ) အကွာအဝေးအတွင်း နှာချေခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းမှ ထွက်ရှိလာသော အရည်စက်ကလေးများမှတစ်ဆင့် အဓိကအားဖြင့် ကူးစက်ပါသည်။ <ref>{{cite news|url=https://www.nbcnews.com/health/health-news/how-does-new-coronavirus-spread-n1121856|title=How does coronavirus spread?|vauthors=Edwards E|date=25 January 2020|publisher=[[NBC News]]|access-date=13 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128081650/https://www.nbcnews.com/health/health-news/how-does-new-coronavirus-spread-n1121856|archive-date=28 January 2020|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html|title=How COVID-19 Spreads |date=27 January 2020|website=U.S. [[Centers for Disease Control and Prevention]] (CDC)|access-date=29 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200128152653/https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/about/transmission.html|archive-date=28 January 2020|url-status=live}}</ref> သွယ်ဝိုက်၍ (ပိုးရှိသည့်)ညစ်ညမ်းသောမျက်နှာပြင်များကို ထိတွေ့ခြင်းသည် ရောဂါကူးစက်ခြင်း၏ နောက်ထပ်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းတရားတစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf|title=Getting your workplace ready for COVID-19|date=27 February 2020|website=World Health Organization|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20200302092018/https://www.who.int/docs/default-source/coronaviruse/getting-workplace-ready-for-covid-19.pdf|archive-date=2 March 2020|access-date=3 March 2020}}</ref> အစောပိုင်းသုတေသနများက ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ပလပ်စတစ်နှင့် သံမဏိ (စတီးလ်) များ၌ သုံးရက်အထိ ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ပြီး ကတ်ထူပြား၌ တစ်ရက်ထက်မပို၊ ကြေးနီ၌ လေးနာရီထက်မပိုဟု ညွှန်ပြကြသည်။<ref>{{cite journal|title=Correspondence: Aerosol and Surface Stability of SARS-CoV-2 as Compared with SARS-CoV-1|year=2020|vauthors=van Doremalen N, Bushmaker T, Morris DH, Holbrook MG, Gamble A, Williamson BN, Tamin A, Harcourt JL, Thornburg NJ, Gerber SI, Lloyd-Smith JO, de Wit E, Munster VJ|display-authors = 6|journal=[[The New England Journal of Medicine]]| doi=10.1056/NEJMc2004973| pmid=32182409|date=17 March 2020}}</ref> ဆပ်ပြာက ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို လှုပ်ရှားတက်ကြွမှု မဲ့စေသည်( inactivate) တစ်နည်း ဆပ်ပြာက ၎င်း၏ အကာကွယ်အလွှာပါး (lipid bilayer)ကို အခြေအနေယိုယွင်း(destablize) သွားစေသည်။ <ref>{{Cite web |url= https://www.theatlantic.com/science/archive/2020/03/biography-new-coronavirus/608338/ |title=Why the Coronavirus Has Been So Successful |last=Yong |first=Ed | name-list-format = vanc |date=20 March 2020|website=The Atlantic |language=en-US |access-date=20 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200320161836/https://www.theatlantic.com/science/archive/2020/03/biography-new-coronavirus/608338/ |archive-date=20 March 2020 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://covid19.govt.nz/|title=Unite against COVID-19|last=|first=|date=|website=New Zealand Government - Unite against COVID-19|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326000717/https://covid19.govt.nz/|archive-date=26 March 2020|access-date=}}</ref> ဗိုင်းရပ်စ် RNA ကို ရောဂါကူးစက်ခံထားရသော လူနာများ၏ မစင်နမူနာများတွင်လည်း တွေ့ရှိရ၏ ။ <ref>{{cite journal | vauthors = Holshue ML, DeBolt C, Lindquist S, Lofy KH, Wiesman J, Bruce H, Spitters C, Ericson K, Wilkerson S, Tural A, Diaz G, Cohn A, Fox L, Patel A, Gerber SI, Kim L, Tong S, Lu X, Lindstrom S, Pallansch MA, Weldon WC, Biggs HM, Uyeki TM, Pillai SK | display-authors = 6 | title = First Case of 2019 Novel Coronavirus in the United States | journal = [[The New England Journal of Medicine]] | volume = 382 | issue = 10 | pages = 929–936 | date = March 2020 | pmid = 32004427 | doi = 10.1056/NEJMoa2001191 }}</ref> ရောဂါပျိုးချိန် (incubation period) အတွင်း ဗိုင်းရပ်စ်သည် ကူးစက်/ မကူးစက်နှင့် ပတ်သက်၍ အသေချာမသိနိုင်သေးပါ။ <ref>{{cite journal |title=Study claiming new coronavirus can be transmitted by people without symptoms was flawed |journal=Science |vauthors=Kupferschmidt K|date=February 2020 | doi=10.1126/science.abb1524}}</ref> ၂၀၂၀-ဖေဖော်ဝါရီ-၁ တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ရောဂါလက္ခဏမပြသေးသောရောဂါဖြစ်ပွားမှုများမှ(asymptomatic cases) ကူးစက်ခြင်းသည် ''ရောဂါကူးစက်ခြင်း၏ အဓိကတွန်းအားပေးသောအချက်/အကြောင်းအရင်း'' မဖြစ်နိုင်ပါဟု ပြောကြားသည်။ <ref>{{cite report | vauthors=((World Health Organization)) | year=2020 | title=Novel Coronavirus (2019-nCoV): situation report, 12 | publisher=[[World Health Organization]] | hdl=10665/330777 | hdl-access=free }}</ref> သို့ရာတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းဖြစ်ပွားမှု၏ ရောဂါပြန့်နှံ့ခြင်းဆိုင်ရာ ပုံစံများ၌ ကြိုတင်ရောဂါလက္ခဏာမပြသခြင်းသည် အတည်ပြုမှတ်တမ်းတင်ထားသော ကူးစက်မှုများအကြား အဖြစ်များသည်၊ ဤရောဂါပါဟု အတည်တကျသတ်မှတ်မရသော ကူးစက်မှုများသည် ရောဂါကူးစက်မှု၏ အဓိကရင်းမြစ်ဖြစ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite journal |vauthors=Li R, Pei S, Chen B, Song Y, Zhang T, Yang W, Shaman J |title=Substantial undocumented infection facilitates the rapid dissemination of novel coronavirus (SARS-CoV2) |journal=Science |pages=eabb3221 |date=16 March 2020 |access-date=17 March 2020 |display-authors = 6 |doi=10.1126/science.abb3221 |pmid=32179701 |url=https://science.sciencemag.org/content/early/2020/03/13/science.abb3221 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200317000008/https://science.sciencemag.org/content/early/2020/03/13/science.abb3221 |archive-date=17 March 2020 |url-status=live }}</ref> ===ရောဂါပိုးသိုမှီးရာ=== [[File:Rhinolophus rouxii.jpg|thumb|upright|right|alt=Horseshoe bats are among the most likely [[natural reservoir]]s of SARS-CoV-2| ဤ SARS-CoV-2 ရောဂါပိုး၏ သဘာဝအားဖြင့် ရောဂါသိုမှီးရာဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံးထဲမှ (နှာခေါင်းနေရာ)မြင်းခွာပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော လင်းနို့(Horseshoe bat)]] အစားအစာအတွက်ရောင်းချသော တိရစ္ဆာန်များသည် ဤရောဂါ၏ မူလသိုမှီးရာနေရာ (သို့) ကြားခံဖြစ်စေသောအရာဟူ၍ သံသယရှိကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပထမဆုံးခွဲခြားဖော်ပြနိုင်သော ရောဂါသယ်ဆောင်သူလူနာများမှာ ဝူဟန် ဟွမ်းနန် ပင်လယ်စာဈေးကြီးမှ အလုပ်သမားများဖြစ်ကြ၏ ။ ဤဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသည် အဆိုပါဈေးမှ စတင်နိုင်ခြေရှိခဲ့ကြောင်း ရည်ညွှန်းမှုများရှိခဲ့၏ ။<ref name="Proximal" /><ref name="nature feb2020" /> သို့သော် အခြားသုတေသနများက ခရီးသည်များက ထိုဈေးသို့ ဗိုင်းရပ်စတင်မိတ်ဆက်ပေးနိုင်ခြေရှိကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ ရောဂါကူးစက်ပြန့်နှံ့မှုကို ပို၍ ဖြစ်စေခဲ့သည် ဟု ပြသကြသည်။ <ref name="early" /><ref>{{cite document|url=http://www.chinaxiv.org/abs/202002.00033|title=Decoding evolution and transmissions of novel pneumonia coronavirus using the whole genomic data|date=21 February 2020|vauthors=Yu WB, Tang GD, Zhang L, Corlett RT|doi=10.12074/202002.00033|doi-broken-date=2020-02-26|journal=|access-date=25 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200223200715/http://www.chinaxiv.org/abs/202002.00033|archive-date=23 February 2020|url-status=live}}</ref> ၂၀၀၂-၀၄ ဆားစ်ရောဂါ(SARS epidemic)ဟုအသိများသော ပြင်းထန်သည့်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ (Severe acute respiratory syndrome) ကိုဖြစ်စေသော ရောဂါပိုးသဘာဝသိုမှီးရာကို လေ့လာသုတေသနများက ဆားစ်ရောပိုးနှင့်တူသော လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များ (SARS-like bat coronaviruses)ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး ပိုးအများစုမှာ horseshoe bats ၏ မျိုးစုဖြစ်သော ''Rhinolophus'' မှစတင်ခဲ့ကာ ''[[:en:Chinese rufous horseshoe bat|Rhinolophus sinicus]]'' မှယူထားသော နမူနာများတွင်တွေ့ရသည့် nucleic acid sequence နှစ်ခုသည် SARS-CoV-2 နှင့် (၈၀%) တူညီကြသည်။ <ref name=":4">{{cite journal | vauthors = Benvenuto D, Giovanetti M, Ciccozzi A, Spoto S, Angeletti S, Ciccozzi M | title = The 2019-new coronavirus epidemic: Evidence for virus evolution | journal = [[Journal of Medical Virology]] | volume = 92 | issue = 4 | pages = 455–459 | date = April 2020 | pmid = 31994738 | doi = 10.1002/jmv.25688 }}</ref><ref>{{cite document | title=Bat SARS-like coronavirus isolate bat-SL-CoVZC45, complete genome | publisher=[[National Center for Biotechnology Information]] (NCBI) | date=15 February 2020 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nuccore/MG772933 | access-date=15 February 2020}}</ref><ref>{{cite document | title=Bat SARS-like coronavirus isolate bat-SL-CoVZXC21, complete genome | publisher=[[National Center for Biotechnology Information]] (NCBI) | date=15 February 2020 | url=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/nuccore/MG772934 | access-date=15 February 2020}}</ref> RaTG13ဟုခေါ်သော ယူနန်ခရိုင်မှ စုဆောင်းယူထားသော ''[[:en:Intermediate horseshoe bat|Rhinolophus affinis]]'' မှ တတိယ nucleic acid sequence သည် SARS-CoV-2 နှင့် (၉၆%) တူညီကြသည်။ WHO မှ SARS-CoV-2 ရောဂါပိုး၏ သိုမှီးရာ ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံးမှာ လင်းနို့ ဟုယူဆသည်။ လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နှင့် SARS-CoV-2 ကြားကကွဲပြားခြားနားမှုများက လူဆီသို့ ကြားကောင် တစ်ကောင်ကောင်မှ ရောက်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ၂၀၁၉ တွင်ထုတ်ဝေသော မျိုးရိုးဗီဇလေ့လာမှုတစ်ခုက ဆားစ်ရောဂါကို ဖြစ်စေသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမျိုး SARS-CoV သည် သင်းခွေချပ်တစ်မျိုး [[:en: Sunda pangolin|Sunda pangolin]] နမူနာများကြားအများဆုံးဖြန့်ဝေသော ရောဂါပိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍ ထုတ်ဖော်ထား၏ ။ <ref>{{cite journal | vauthors = Liu P, Chen W, Chen JP | title = Viral Metagenomics Revealed Sendai Virus and Coronavirus Infection of Malayan Pangolins (Manis javanica) | journal = [[Viruses (journal)|Viruses]] | volume = 11 | issue = 11 | pages = 979 | date = October 2019 | pmid = 31652964 | pmc = 6893680 | doi = 10.3390/v11110979 }}</ref> ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ တွင် ကွမ်ကျိုး သုတေသနပညာရှင်များက SARS-CoV-2နှင့် viral nucleic acid sequence (၉၉%)အထိတူညီသော သင်းခွေချပ်နမူနာတစ်မျိုးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေသောအခါ အသစ်တွေ့ထားသော သင်းခွေချပ် Pangolin-CoV သည် 2019-nCoVနှင့် S protein ၏ receptor-binding domain တွင် တူညီ၍ အမိုင်နိုအက်ဆစ်ကွဲပြားမှု တစ်ခုရှိသည်။ <ref>{{cite journal|vauthors=Xiao K, Zhai J, Feng Y|title=Isolation and Characterization of 2019-nCoV-like Coronavirus from Malayan Pangolins|date=February 2020 |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.02.17.951335}}</ref> တက္ကဆက်ရှိ အနုဇီဝပညာရှင်များ နှင့် မျိုးရိုးဗီဇပညာရှင်များသည် SARS-CoV-2၏ ဇစ်မြစ်၌ သင်းခွေချပ်ပါဝင်မှုကို ညွှန်းဆိုနိုင်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ မျိုးရီုးဗီဇပြန်လည်စီစဉ်ဖြစ်ပေါ်မှု (reassortment)၏ သက်သေများကို တသီးတခြားတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref name="WongRecombination">{{Cite journal|vauthors=Wong MC, Cregeen SJ, Ajami NJ, Petrosino JF|title=Evidence of recombination in coronaviruses implicating pangolin origins of nCoV-2019 |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.02.07.939207 |date=February 2020}}</ref> သို့သော် ယခုထိတွေ့ရှိခဲ့ကြသော pangolin coronaviruses များသည် SARS-CoV-2 နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအလုံးစုံအားဖြင့် (၉၂%)သာ တူညီမှုရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် RaTG13 ထက်စာလျှင် တူညီမှုလျော့နည်း၏ ။<ref>{{cite journal|vauthors=Zhang T, Wu Q, Zhang Z|title=Probable Pangolin Origin of SARS-CoV-2 Associated with the COVID-19 Outbreak|journal=[[Current Biology]]| volume=30| pages=1–6|date=19 March 2020|doi=10.1016/j.cub.2020.03.022|pmid=32197085}}</ref> ၂၀၀၂-၀၄ ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအတွက် တရားခံဖြစ်သော SARS virus သည် တောကြောင်(civet) ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ (၉၉.၈% ) ထိတူညီကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုကိစ္စတွင် သင်းခွေချပ်အား ကြားပွဲစားဖြန့်ဝေကောင်ဟု သက်သေပြရန် မလုံလောက်ပါ။<ref name="nature feb2020">{{cite journal |title= Mystery deepens over animal source of coronavirus|journal=[[Nature (journal)|Nature]]|volume=579|pages= 18–19 |date=26 February 2020|doi= 10.1038/d41586-020-00548-w|pmid= 32127703|vauthors=Cyranoski D|issue= 7797|bibcode= 2020Natur.579...18C }}</ref> ===ဆင့်ကဲတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း=== {{Infobox genome | image = File:SARS-CoV-2 genome.svg | caption = [[Genome]] organisation (click to enlarge) | type = nucleotide | taxId = MN908947 | size = 29,903 bases | year = 2020 }} SARS-CoV-2 သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များ(coronaviruses)ဟု သိကြသော ကျယ်ပြန့်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်မိသားစု၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် positive-sense single-stranded RNA (+ssRNA) ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဖြစ်၏ ။ အခြားသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် အအေးမိရောဂါ (common cold) မှသည် ပို၍ပြင်းထန်ဆိုးရွားသော မားစ် (''Middle East respiratory syndrome -MERS'') ရောဂါ၊ ဆားစ် (''severe acute respiratory syndrome - SARS'')ရောဂါစသော ရောဂါများကိုဖြစ်စေတတ်သည်။ ''229E'' ၊ ''NL63'' ၊ ''OC43'' ၊ ''HKU1'' ၊ ''MERS-CoV'' နှင့် မူလ ''SARS-CoV'' စသောရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်များပြီးနောက် သတ္တမမြောက် သိရှိလာသော ဗိုင်းရပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။<ref name="NEJM">{{cite journal |last1=Zhu |first1=Na |last2=Zhang |first2=Dingyu |last3=Wang |first3=Wenling |last4=Li |first4=Xinwang |last5=Yang |first5=Bo |last6=Song |first6=Jingdong |last7=Zhao |first7=Xiang |last8=Huang |first8=Baoying |last9=Shi |first9=Weifeng |last10=Lu |first10=Roujian |last11=Niu |first11=Peihua |last12=Zhan |first12=Faxian |last13=Ma |first13=Xuejun |last14=Wang |first14=Dayan |last15=Xu |first15=Wenbo |last16=Wu |first16=Guizhen |last17=Gao |first17=George F. |last18=Tan |first18=Wenjie |title=A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019 |journal=[[New England Journal of Medicine]] |location=United States |date=24 January 2020 |volume=0 |doi=10.1056/NEJMoa2001017 |issn=0028-4793}}<!--Location refers to where the publisher is from.--></ref> လူသားများကိုကူးစက်တတ်သော တစ်ခြား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် ကွာဝေးသော်လည်း မျိုးစုနှင့် မျိုးစိတ်ကြားရှိ subgenus တစ်ခုဖြစ်သော Sarbecovirus (Beta-CoV lineage B)၏ အဖွဲ့ဝင် SARS-CoV ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://nextstrain.org/groups/blab/sars-like-cov |title=Phylogeny of SARS-like betacoronaviruses |website=nextstrain |accessdate=18 January 2020}}</ref><ref name="Hui14Jan2020" /><ref name="Wong2019">{{vcite journal |authors=Antonio C. P. Wong, Xin Li, Susanna K. P. Lau, Patrick C. Y. Woo |pmc=6409556 |title=Global Epidemiology of Bat Coronaviruses |journal=Viruses |year=2019 Feb |volume=11 |issue=2 |pages=174 |doi=10.3390/v11020174}}</ref> ၎င်း၏ RNA sequence သည် အရှည်အားဖြင့် အနီးစပ်ဆုံး 30 kb (Base pair)ဖြစ်၏ ။<ref name=":gisaid"/> သိရှိပြီးဖြစ်သော ဘီတာကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (betacoronaviruses) များကြား SARS-CoV-2 သည် အြခားဗိုင်းရပ်စ်များနှင့်မတူ ရောဂါဖြစ်စေသည့်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ရောဂါပျံ့နှံ့စေသည်အစွမ်းသတ္တိ၌ ထူးခြားကွဲပြားသည်။ <ref name="Proximal" /><ref>{{cite journal|vauthors=Walls AC, Park YJ, Tortorici MA, Wall A, McGuire AT, Veesler D|title=Structure, function and antigenicity of the SARS-CoV-2 spike glycoprotein|display-authors = 6|date=9 March 2020 |journal=[[Cell (journal)|Cell]] |doi=10.1016/j.cell.2020.02.058 |pmid=32155444}}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Coutard B, Valle C, de Lamballerie X, Canard B, Seidah NG, Decroly E | title = The spike glycoprotein of the new coronavirus 2019-nCoV contains a furin-like cleavage site absent in CoV of the same clade | journal = [[Antiviral Research]] | volume = 176 | pages = 104742 | date = February 2020 | pmid = 32057769 | doi = 10.1016/j.antiviral.2020.104742|display-authors = 6 }}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၂လောက်တွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရက်စ်ဆန်း၏ မျိုးရိုးဗီဇ ငါးခု(five genomes) ကို ဝူဟန်မှ သီးသန့်ဖယ်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး (isolated) တရုတ်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးဌာနနှင့် တစ်ခြားအဖွဲ့အစည်းများက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":gisaid"/><ref>{{cite web |url= http://virological.org/t/initial-genome-release-of-novel-coronavirus/319 |title=Initial genome release of novel coronavirus |date=11 January 2020 |website=Virological |accessdate=12 January 2020}}</ref><ref>{{Cite journal |date=17 January 2020 |title=Wuhan seafood market pneumonia virus isolate Wuhan-Hu-1, complete genome |url= http://www.ncbi.nlm.nih.gov/nuccore/MN908947.3 |journal=[[National Center for Biotechnology Information]] |publisher=National Institutes of Health |location=United States}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၂၆တွင် မျိုးရိုးဗီဇအရေအတွက် ၂၈ခုထိတိုးလာခဲ့သည်။ အစောဆုံး ဒေတာအချက်အလက်သိုမှီးရာနေရာ GenBank genomeမှလွဲပြီး genomeများမှာ GISAIDအစီစဉ်တွင် ပိတ်ပင်ထားသည်။ နမူနာများအတွက် မျိုးရိုးဗီဇပိုင်းဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုနှင့် ၎င်းတို့အချင်းချင်းကြားပတ်သက်ဆက်နွှယ်သော လေ့လာစိစစ်ချက်များကို Nextstrainမှတဆင့်ရရှိနိုင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://nextstrain.org/ncov|title=Genomic epidemiology of novel coronavirus (nCoV) using data generated by Fudan University, China CDC, Chinese Academy of Medical Sciences, Chinese Academy of Sciences, Zhejiang Provincial Center for Disease Control and Prevention and the Thai National Institute of Health shared via GISAID|last1=Bedford|first1=Trevor|last2=Neher|first2=Richard|date=|website=nextstrain.org|url-status=live|archive-url=|archive-date=|accessdate=26 January 2020}}</ref> ===Structural biology=== [[File:Coronavirus virion structure.svg|alt=Structure of a SARSr-CoV virion|thumb|right| SARSr-CoV ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ အလွတ်ပုံစံ (viron)]] SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ အလွတ်ပုံစံ(viron)သည် အချင်းအားဖြင့် ၅၀-၂၀၀ နာနိုမီတာ အနီးစပ်ဆုံးရှိသည်။<ref>{{cite journal |vauthors=Chen N, Zhou M, Dong X, Qu J, Gong F, Han Y, Qiu Y, Wang J, Liu Y, Wei Y, Sia J, You T, Zhang X, Zhang L |title=Epidemiological and clinical characteristics of 99 cases of 2019 novel coronavirus pneumonia in Wuhan, China: a descriptive study |url=https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30211-7/fulltext |journal=[[The Lancet]] |volume=395 |issue=10223 |pages=507–513 |display-authors = 6 |doi=10.1016/S0140-6736(20)30211-7 |pmid=32007143 |date=15 February 2020 |access-date=9 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200131002254/https://www.thelancet.com/journals/lancet/article/PIIS0140-6736(20)30211-7/fulltext |archive-date=31 January 2020 |url-status=live }}</ref> အခြား ကိုရိုနုဗိုင်းရပ်စ်များကဲ့သို့ ယခု SARS-CoV-2 သည်လည်း တည်ဆောက်ထားသော ပရိုတိန်း (၄)ခုရှိ၏ ။ S ( spike - ဆူး) ၊ E ( envelope - ) ၊ M (membrane) ၊ N (nucleocapsid) စသည့် ''proteins'' များဖြစ်သည်။ N ပရိုတိန်းတွင် RNA genome ကိုအတွင်း၌ရှိစေ၍ S ၊ E ၊ M ပရိုတိန်းများက အတူတကွပေါင်း၍ ဗိုင်းရပ်၏ အပေါ်အလွှာပါး (viral envelope) ကိုဖွဲ့စည်းထား၏ ။<ref name="WuStructure">{{cite journal|vauthors=Wu C, Liu Y, Yang Y, Zhang P, Zhong W, Wang Y, Wang Q, Xu Y, Li M, Li X, Zheng M, Chen L, Li H|display-authors = 6|title=Analysis of therapeutic targets for SARS-CoV-2 and discovery of potential drugs by computational methods |journal=Acta Pharmaceutica Sinica B| date=February 2020| doi=10.1016/j.apsb.2020.02.008}}</ref> cryogenic electron microscopy အနုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်ထားသော ဆူးတောင် (spike) ပရိုတိန်း<ref name="SCI-20200219" /><ref name="GZM-20200220">{{cite web |vauthors=Mandelbaum RF |title=Scientists Create Atomic-Level Image of the New Coronavirus's Potential Achilles Heel |url=https://gizmodo.com/scientists-create-atomic-level-image-of-the-new-coronav-1841795715 |date=19 February 2020 |website=[[Gizmodo]] |access-date=13 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200308070019/https://gizmodo.com/scientists-create-atomic-level-image-of-the-new-coronav-1841795715 |archive-date=8 March 2020 |url-status=live }}</ref> သည် လက်ခံဆဲလ်၏ အလွှာပါးကို ဗိုင်းရပ်စ်အား ကပ်ငြိတွယ်စေရန် တာဝန်ယူသော ပရိုတိန်း ဖြစ်၏ ။<ref name="WuStructure" /> [[File:6VSB spike protein SARS-CoV-2 monomer in homotrimer.png|thumb|upright|left|alt=SARS-CoV-2 spike homotrimer with one protein subunit highlighted; ACE2 binding domain highlighted|SARS-CoV-2 spike [[:en:homotrimer]] with one [[:en:protein subunit]] highlighted; ACE2 binding domain in magenta]] အဆိုပါဗိုင်းရပ်စ်၏ spike အပေါ်တွင်ပြုလုပ်ထားသော ပရိုတိန်းမောဒယ်တည်ဆောက်ပုံ စမ်းသပ်မှုများက မကြာသေးမီက ပြောဆိုသည်မှာ SARS-CoV-2 သည် လူ့ဆဲလ်၏ receptor [[:en:angiotensin converting enzyme 2|angiotensin converting enzyme 2]] (ACE2) နှင့် လုံလောက်စွာ တူညီပေါင်းစပ်နိုင်မှုရှိကာ ၎င်းတို့ကို ဆဲလ်ဝင်ပေါက်၏ ယန္တယားအဖြစ်အသုံးချကြသည်။<ref>{{cite journal | vauthors = Xu X, Chen P, Wang J, Feng J, Zhou H, Li X, Zhong W, Hao P | display-authors = 6 | title = Evolution of the novel coronavirus from the ongoing Wuhan outbreak and modeling of its spike protein for risk of human transmission | journal = [[Science China Life Sciences]] | volume = 63 | issue = 3 | pages = 457–460 | date = March 2020 | pmid = 32009228 | doi = 10.1007/s11427-020-1637-5 | pmc = 7089049 }}</ref> ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၂ တွင် ဗိုင်းရပ်၏ မျိုးရိုးဗီဇစဉ်တစ်ခုလုံးကို လေ့လာလုပ်ကိုင်နေသော တရုတ်နိုင်ငံက အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် reverse genetics နည်းလမ်းများသုံးစွဲလုပ်ကိုင်သော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အဖွဲ့တို့သည် လူ့ဆဲလ်၏ အပိုင်း ACE2 သည် SARS-CoV-2 အတွက် ကြိုဆိုလက်ခံရာဝင်ပေါက်အဖြစ် (receptor) ဆောင်ရွက်မှုရှိကြောင်း သရုပ်ပြသခဲ့ကြသည်။<ref name="NatureZhou" /><ref name="Letco22Jan2020">{{cite journal|vauthors=Letko M, Munster V|title=Functional assessment of cell entry and receptor usage for lineage B β-coronaviruses, including 2019-nCoV|date=January 2020 |journal=[[bioRxiv]] |type=preprint |doi=10.1101/2020.01.22.915660 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Letko M, Marzi A, Munster V | title = Functional assessment of cell entry and receptor usage for SARS-CoV-2 and other lineage B betacoronaviruses | journal = [[Nature Microbiology]] | date = February 2020 | volume = 5 | issue = 4 | pages = 562–569 | pmid = 32094589 | doi = 10.1038/s41564-020-0688-y }}</ref><ref>{{cite journal |vauthors=((El Sahly HM))|title=Genomic Characterization of the 2019&nbsp;Novel Coronavirus |url=https://www.jwatch.org/na50823/2020/02/06/genomic-characterization-2019-novel-coronavirus |journal=[[The New England Journal of Medicine]] |access-date=9 February 2020}}</ref><ref name="Gralinski2020">{{cite journal | vauthors = Gralinski LE, Menachery VD | title = Return of the Coronavirus: 2019-nCoV | journal = [[Viruses (journal)|Viruses]] | volume = 12 | issue = 2 | pages = 135 | date = January 2020 | pmid = 31991541 | doi = 10.3390/v12020135 | pmc = 7077245 }}</ref><ref>{{cite journal | vauthors = Lu R, Zhao X, Li J, Niu P, Yang B, Wu H, Wang W, Song H, Huang B, Zhu N, Bi Y, Ma X, Zhan F, Wang L, Hu T, Zhou H, Hu Z, Zhou W, Zhao L, Chen J, Meng Y, Wang J, Lin Y, Yuan J, Xie Z, Ma J, Liu WJ, Wang D, Xu W, Holmes EC, Gao GF, Wu G, Chen W, Shi W, Tan W | display-authors = 6 | title = Genomic characterisation and epidemiology of 2019 novel coronavirus: implications for virus origins and receptor binding | journal = [[The Lancet]] | volume = 395 | issue = 10224 | pages = 565–574 | date = February 2020 | pmid = 32007145 | doi = 10.1016/S0140-6736(20)30251-8 }}</ref> လေ့လာမှုများက ပြသသည်မှာ မူလဆားဗိုင်းရပ်စ်မျိုးထက် SARS-CoV-2 သည် လူ၏ ACE2 နှင့် ပို၍ မြင့်မားစွာပေါင်းစည်းနိုင်စွမ်းရှိသည်။<ref name="SCI-20200219">{{cite journal | vauthors = Wrapp D, Wang N, Corbett KS, Goldsmith JA, Hsieh CL, Abiona O, Graham BS, McLellan JS | display-authors = 6 | title = Cryo-EM structure of the 2019-nCoV spike in the prefusion conformation | journal = [[Science (journal)|Science]] | volume = 367 | issue = 6483 | pages = 1260–1263 | date = February 2020 | pmid = 32075877 | doi = 10.1126/science.abb2507 | bibcode = 2020Sci...367.1260W }}</ref> SARS-CoV-2 သည် ဆဲလ်အထဲသို့ ဝင်ခွင့်ရရန် basigin ကို သုံးကောင်းသုံးနိုင်သည်။<ref>{{cite journal | vauthors= Wang K, Chen W, Zhou YS, Lian JQ, Zhang Z, Du P, Gong L, Zhang Y, Cui HY, Geng JJ, Wang B, Sun XX, Wang CF, Yang X, Lin P, Deng YQ, Wei D, Yang XM, Zhu YM, Zhang K, Zheng ZH, Miao JL, Guo T, Shi Y, Zhang J, Fu L, Wang QY, Bian H, Zhu P, Chen ZN | display-authors = 6 | title = SARS-CoV-2 invades host cells via a novel route: CD147-spike protein | journal = [[bioRxiv]]| type=preprint | doi = 10.1101/2020.03.14.988345 | date=14 March 2020 }}</ref> {{Multiple image | align = right | direction = horizontal | total_width = 400 | image1 = SARS-CoV-2 49531042877.jpg | alt1 = SARS-CoV-2 emerging from a human cell | image2 = SARS-CoV_scanning_electron_microscope_image.jpg | alt2 = SARS-CoV-2 emerging from a human cell | footer_align = center | footer = ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် မွေးမြူထားသော လူ့ဆဲလ်များမှ ပေါ်ထွက်လာသော SARS-CoV-2(အဝါရောင်) ၏ electron မိုက်ခရိုစကုပ်ပုံ၊ နည်းပညာဖြင့် အရောင်သွင်းထားခြင်း။}} == ကာကွယ်ဆေး သုသေသန == ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီတွင် ဖော်ပြထားသော မျိုးရိုးဗီဇပေါ်အခြေခံ၍ 2019 n-CoVအတွက် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို အဖွဲ့အစည်းတချို့စတင် လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။<ref name="ThomReut_NIH_Moderna_3months" /><ref name="CBC_Saskatch_6_8_weeks_nonhuman" /> တရုတ်ပြည်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ရောဂါထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် တားဆီးခြင်းဌာနသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဆန်းကာကွယ်ဆေး လေ့လာပြုစုနေသည်။<ref name="auto1"/><ref>{{Cite web|url=https://www.scmp.com/news/china/society/article/3047676/number-coronavirus-cases-china-doubles-spread-rate-accelerates|title=Chinese scientists race to develop vaccine as coronavirus death toll jumps|date=2020-01-26|website=SCMP}}</ref> ယခင် ၂၀၀၃ ဆားစ်ရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမွှား ပြန့်ပွားမှုတွင် ပါဝင်လုပ်ကိုင်ဖူးသော ဟောင်ကောင်တက္ကသိုလ် Yuen Kwok-yung၏ အဖွဲ့မှ ကာကွယ်ဆေးကို ယခုစမ်းသပ်ထုတ်လုပ်နေသော်လည်း တိရစ္ဆာန်များနှင့် စမ်းသပ်ခြင်းရှေ့ဆက်မလုပ်ဆောင်ရသေးပေ။<ref>{{cite news |last1=Cheung |first1=Elizabeth |title=Hong Kong researchers have developed coronavirus vaccine, expert reveals |url=https://www.scmp.com/news/hong-kong/health-environment/article/3047956/china-coronavirus-hong-kong-researchers-have |work=South China Morning Post |date=28 January 2020 |language=en}}</ref> တစ်ခြားသောနေရာများ၌ ကာကွယ်ဆေးသုံးမျိုးလုပ်ငန်းကို Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI)အဖွဲ့မှ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ Moderna နှင့် Inovio Pharmaceuticals မှ လုပ်ကိုင်၍ နောက်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို University of Queenslandမှ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ <ref name="Guardian_CEPI_16weeks" /> အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ်(National Institutes of Health)သည် Modernaနှင့်ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နေ၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျက်နှာပြင်ရှိဆူးချွန်(spike of the coronavirus surface)နှင့် ကိုက်ညီသော RNAကာကွယ်ဆေးကို ၂၀၂၀ မေလတွင်ထုတ်ရန်ကြိုးစားနေကြသည်။<ref name="ThomReut_NIH_Moderna_3months" /> ဩစတေးလျ၌ ကွင်းစလန်တက္ကသိုလ်မှ ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကို နှိုးဆွရန်နှင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကိုအတုခိုးစေရန်အတွက် viral proteinsများအားမျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်တိုးတက်စေမည့် molecular clamp vaccineတစ်ခု၏ အလားအလာရှိမှုကို စစ်ဆေးစမ်းသပ်နေကြသည်။<ref name="Guardian_CEPI_16weeks" /> လွတ်လပ်၍ အမှီခိုကင်းလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီက University of Saskatchewan ၌ နိုင်ငံတကာကာကွယ်ဆေးဌာန(International Vaccine Centre - VIDO-InterVac )ကို ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးစတင်ဖော်စပ်ရန် ခွင့်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web|url=https://ca.news.yahoo.com/saskatchewan-lab-joins-global-effort-090415232.html|title=Saskatchewan lab joins global effort to develop coronavirus vaccine|website=ca.news.yahoo.com|accessdate=30 January 2020|archivedate=26 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200126134853/https://ca.news.yahoo.com/saskatchewan-lab-joins-global-effort-090415232.html}}</ref> VIDO-InterVacက ထုတ်လုပ်မှုများ စတင်နေပြီး ၂၀၂၀ မတ်လတွင် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများစတင်၍ ၂၀၂၁တွင် လူသားစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟုရည်ရွယ်ထားသည်။<ref name="CBC_Saskatch_6_8_weeks_nonhuman" /> [[လန်ဒန်မြို့|လန်ဒန်]]တော်ဝင်ကောလိပ်(Imperial College London)ရှိ ဆေးပညာဌာနမှ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခုထုတ်လုပ်ရန်နှင့် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်ရန်ငွေစိုက်ထုတ်ထားပြီးဖြစ်၏ ။ ထိုစမ်းသပ်မှုအဆင့်သည် ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်၌ ပြီးဆီးနိုင်မည်ဟုလည်းမျှော်လင့်ကြသည်။ သို့သော် လူများ၌လေ့လာစမ်းသပ်မှုဆက်လက်လုပ်ကိုင်ရန် ပိုမိုသောငွေစိုက်ထုတ်မှုလိုအပ်လျက် ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/KayBurley/status/1221711134606155776|title="To get the vaccine into human studies would be about £1,500,000...to move it beyond that depends on how big the epidemic is." Imperial College's Prof Robin Shattock discusses the rush to develop a vaccine for coronavirus. JM #KayBurleypic.twitter.com/Pj1YABMufZ|last=Burley|first=Kay|date=2020-01-27|website=@KayBurley|language=en|access-date=2020-01-30}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist|refs= <ref name="Guardian_CEPI_16weeks">{{cite news | last1= Devlin | first1= Hannah | title= Lessons from Sars outbreak help in race for coronavirus vaccine | date= 24 January 2020 |newspaper= [[The Guardian]] | url= https://www.theguardian.com/science/2020/jan/24/lessons-from-sars-outbreak-help-in-race-for-coronavirus-vaccine |accessdate=25 January 2020 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20200125203322/https://www.theguardian.com/science/2020/jan/24/lessons-from-sars-outbreak-help-in-race-for-coronavirus-vaccine |archivedate= 25 January 2020 |url-status=live <!-- live|dead|unfit|usurped --> |url-access = <!-- (subscription/registration/limited) default=free -->}}</ref> <ref name="ThomReut_NIH_Moderna_3months">{{cite news | last1= Steenhuysen | first1= Julie | last2= Kelland | first2= Kate | title= With Wuhan virus genetic code in hand, scientists begin work on a vaccine | date= 24 January 2020 | agency= [[Thomson Reuters]] | url= https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8 |accessdate=25 January 2020 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20200125203723/https://www.reuters.com/article/us-china-health-vaccines-idUSKBN1ZN2J8 |archivedate= 25 January 2020 |url-status=live <!-- live|dead|unfit|usurped --> |url-access = <!-- (subscription/registration/limited) default=free -->}}</ref> <ref name="CBC_Saskatch_6_8_weeks_nonhuman">{{cite news | title= Saskatchewan lab joins global effort to develop coronavirus vaccine | date= 24 January 2020 | newspaper= [[Canadian Broadcasting Corporation]] | url= https://www.cbc.ca/news/canada/saskatchewan/vido-intervac-working-on-coronavirus-vaccine-1.5439118 | accessdate= 25 January 2020 | archiveurl= https://archive.today/20200125205347/https://www.cbc.ca/news/canada/saskatchewan/vido-intervac-working-on-coronavirus-vaccine-1.5439118 | archivedate= 25 January 2020 | url-status= live <!-- live|dead|unfit|usurped --> | url-access= <!-- (subscription/registration/limited) default=free --> }}</ref> <ref name="CoronavirusStudyGroup">{{Cite web |last=Gorbalenya |first=Alexander E. |date=February 2020 |title=Severe acute respiratory syndrome-related coronavirus – The species and its viruses, a statement of the Coronavirus Study Group |doi=10.1101/2020.02.07.937862 |name-list-format=vanc |url=https://www.biorxiv.org/content/10.1101/2020.02.07.937862v1}}</ref> }} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|SARS-CoV-2|ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂}} {{Wiktionary|Wuhan pneumonia}} * [https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6 Realtime interactive global map of Wuhan novel coronavirus (2019-nCOV) spread] by [[Johns Hopkins University]] * [https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html Centers for Disease Control (CDC)] * [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/genbank/2019-ncov-seqs/ National Center for Biotechnology Information (NCBI)] - list of all public 2019-nCoV sequences * [https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019 World Health Organization (WHO)] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါ]] [[ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး]] [[ကဏ္ဍ:ရောဂါပိုး]] au7obaow80dceayb2dx2bucu6c4k0vo 0 204640 1034627 876839 2026-05-30T05:03:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1034627 wikitext text/x-wiki [[File:Shah Mohammad Reza Pahlavi, 1973.jpg|thumb|210px|မိုဟာမက် ရေဇာ ပိုလာဗီ]] '''မိုဟာမက် ရေဇာ ပိုလာဗီ''' ({{Lang-fa|محمد رضا شاه پهلوی}} {{Lang-en|Mohammed Reza Pahlavi}}) (၂၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၁၉ – ၂၇ ဇူလိုင်လ ၁၉၈၀)<ref>{{cite web|title=Historic Personalities of Iran: Mohammad Reza Shah Pahlavi|url=http://www.iranchamber.com/history/mohammad_rezashah/mohammad_rezashah.php|website=www.iranchamber.com|access-date=19 February 2017|archive-date=6 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170206231102/http://www.iranchamber.com/history/mohammad_rezashah/mohammad_rezashah.php|url-status=dead}}</ref>သည် အီရန်နိုင်ငံ၏ ​နောက်ဆုံးဘုရင်ဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံကို ၁၉၄၁ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ခုနှစ်အထိ စိုးစံခဲ့သည်။၁၉၈၀ပြည့်နှစ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့၌ နတ်ရွာစံခဲ့ပြီး အီဂျစ်အစိုးရက နိုင်ငံ​တော်ဈာပနအဖြစ် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} {{bio-stub}} {{Lifetime|၁၉၁၉|၁၉၈၀|}} ss27bykwu0tgpxn3kdi20nb2bgt7tog 2 225350 1034645 893811 2026-05-30T06:00:32Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1034645 wikitext text/x-wiki <div class="center"> <small>အသုံးပြုသူစာမျက်နှာမှ</small><br>'''ကြိုဆိုပါတယ်'''</div> <br> [[Image:Crystal_Clear_app_korganizer.png|40px|link=Wikipedia:User page design guide/About you]]&nbsp; ကျနော်ကတော့ စာရေးတာထက် ပိုဖတ်ဖြစ်သူတစ်ယောက်ပါ။ အမှားအယွင်းတွေဖြစ်အောင်လိုက်လုပ်နေသူမဟုတ်ပေမယ့် အပြင်လောကမှာ အမှားနဲ့မကင်းသူတွေထဲက တစ်ယောက်အပါအဝင်ဆိုပါတော့။ ဒီနောက်ပိုင်းမှာ အမှားကနေ သင်္ခန်းစာယူတဲ့အခါ မိမိအမှားတင်မကပဲ တပါးသူတွေရဲ့ အမှားကနေပါ အတွေ့အကြုံယူနိုင်ဖို့ ကြိုးစားဖြစ်တယ်။ ဟော...... ပြောရင်းနဲ့ ဒီက အသုံးပြုသူစာမျက်နှာကို ဖန်တီးနေရင်းနဲ့ နေရာအထားအသိုမမှန်တဲ့ အမှားအယွင်းဖြစ်နေပြီထင်တယ်။ မိမိအမှားကိုပြင်ဖို့ နည်းလမ်းအရင်ရှာလိုက်ပါပြီ။<br><br> [[Image:Noia 64 apps galeon.png|40px|link=Wikipedia:User page design guide/Navigation aids]]&nbsp; ကျနော်စောင့်ကြည့်တဲ့ စာမျက်နှာတချို့ကို အလွယ်ဝင်ကြည့်ဖို့ ဒီမှာမှတ်ထားပါတယ်။<br> [[ခွန်ပေါရန်း]]<br> [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်]]<br> [[Image:Crystal binary.png|40px|link=Wikipedia:User page design guide/Metadata]] <!-- [[Image:Documents-2.0.svg|40px|link=Wikipedia:User page design guide/Menus and subpages]]&nbsp; [[Wikipedia:User page design guide/Menus and subpages|Menus & subpages]] [[Image:Crystal_Clear_app_kpaint.png|40px|link=Wikipedia:User page design guide/Decor]]&nbsp; [[Wikipedia:User page design guide/Decor|Art, Decor, etc.]] [[Image:Cscr-featured.svg|33px|link=Wikipedia:User page design guide/User page Hall of Fame]]&nbsp; [[Wikipedia:User page design guide/User page Hall of Fame|User page Hall of Fame]] [[Image:Neuschwanstein Castle.svg|150px|link=Wikipedia:User page design guide/Introduction]]<br /><center><small><small>''A user's home (page) <br>is their castle.''</small></small></center> --> <br><br> ကျနော်ကူးရေးပေးထား၊ ရှာဖွေပေးထားတဲ့ အခြေခံပညာအဆင့် ဒွါဒဿမတန်း (Grade 12) သင်္ချာဘာသာကို ဒီဝက်ဘ်ဆိုက်ကနေ ဝင်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။<br> https://fantastic-kitten-c1e9e0.netlify.app/ <br><br> ကျနော် portfolio website ပါ https://arckarer.netlify.app/aboutme [[ဘီရက်မြို့]] [[ဂျီရိုကက်စတာမြို့]] [[အမောက်စလင်]] [[သစ်တော်သီး]] [[လေးအိမ်တန်း ညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ၊ အိမ်မဲမြို့နယ်]] jpk8dappjk5ecbc14rb43jcgoymq96c 0 229894 1034560 753980 2026-05-29T14:20:42Z Salai Rungtoi 22844 1034560 wikitext text/x-wiki {{Infobox dependency | name = ခရစ္စမတ်ကျွန်း | official_name = ခရစ္စမတ်ကျွန်း နယ်မြေ<br />{{nobold|{{lang|zh-hans|圣诞岛领地}} / {{native name|zh-hant|聖誕島領地}}<br />{{native name|ms|Wilayah Pulau Krismas}}}} | settlement_type = ဩစတေးလျ၏ ပြင်ပနယ်မြေ | image_skyline = Flying Fish Cove at Christmas Island.jpg | image_caption = [[Flying Fish Cove]], the territory's capital | image_flag = Flag of Christmas Island.svg | flag_size = 130px | flag_link = Flag of Christmas Island | image_seal = | seal_size = | seal_type = | seal_link = | motto = | anthem = | song_type = | song = | image_map = Australia on the globe (Christmas Island special) (Southeast Asia centered).svg | map_alt = Location of Christmas Island (red circle) and the location of Australia mainland (continent in red) | map_caption = ခရစ္စမတ်ကျွန်း၏တည်နေရာ (အနီရောင်စက်ဝိုင်း) နှင့်ဩစတြေးလျပြည်မကြီး၏တည်နေရာ (အနီရောင်ရှိတိုက်ကြီး) | mapsize = 290px | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|Australia}} | established_title = ဗြိတိသျှမှ သိမ်းပိုက်ခံရခြင်း | established_date = ၆ ဇွန် ၁၈၈၈ | established_title2 = စင်္ကာပူမှ ဩစတြေးလျသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ခြင်း | established_date2 = ၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၅၈ | official_languages = မရှိ | languages_type = ပြောဆိုသောဘာသာစကားများ | languages = {{unbulleted list|[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]|[[ပသျှူးဘာသာစကား|ပသျှူး]]|[[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]|[[ကန်တိုနိစ်ဘာသာစကား|တ​ရုန် (ကန်တိုနိစ်)]]|[[ဟော့ကီယန်ဘာသာစကား|ဟော့ကီယန်]]}} | capital = [[ဖလိုင်းယင်း ဖစ်ရှ် ကုဗ်]]<br />("အခြေချနေရာ") | coordinates = {{Coord|10|25|18|S|105|40|41|E|type:city}} | largest_city = capital | ethnic_groups = {{plainlist| * ၂၁.၂% [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] * ၁၈.၀% [[မလေးလူမျိုး|ပသျှူး (မလေး)]] * ၁၂.၇% [[ဩစတြေးလျလူမျိုး|ဩစတြေးလျ]] * ၈% [[အင်္ဂလိပ်လူမျိုး|အင်္ဂလိပ်]] * ၂.၅% [[အိုင်းရစ်ရှ်လူမျိုး|အိုင်းရစ်ရှ်]] * ၄၀.၈% အခြား }} }} '''ခရစ္စမတ်ကျွန်း နယ်မြေ'''ဟု တရားဝင် လူသိများသော ကျွန်းသည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ]] ပြင်ပနယ်မြေ တစ်ခုဖြစ်သည် ၎င်းသည်[[ဂျားဗားကျွန်း|ဂျာဗာကျွန်း]] နှင့် [[ဆူမတြာကျွန်း]] ၏တောင်ဘက် {{convert|350|km|mi}} ဝန်းကျင် [[အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ]]တွင် တည်ရှိပြီး ဩစတြေးလျပြည်မကြီးရှိ အနီးကပ်ဆုံးနေရာ၏ အနောက်မြောက်ဘက် {{Convert|1550|km|mi}} ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည်။ [[ပါ့သ်မြို့]] ၏ အနောက်မြောက်ဘက် {{convert|2600|km|mi}} နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် {{convert|1327|km|mi}} အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာသည် {{convert|135|km2|sqmi}} ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျရှိ ကျွန်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကျွန်းများ]] thqkzxs2qggvcr28qtiihtls85keo6u 0 239933 1034642 1030958 2026-05-30T05:51:18Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြစ်စဥ် ၃ ခု ထည့်သွင်းခြင်း 1034642 wikitext text/x-wiki {{Expand list|date=ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃}} အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ရပ်များဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-10-11 |title=အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ၂၂ ခု စစ်ကောင်စီကျူးလွန်ဟု NLD ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/43310/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ခေတ်အလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများစာရင်း == === ကိုလိုနီခေတ် နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ || [[ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်း|၁၉၃၀ ရန်ကုန် အရေးအခင်း]]|| ၁၉၃၀ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၂၀–၂၀၀+ || ဗမာအဓိကရုဏ်းပြုသူများ || အိန္ဒိယဆိပ်ကမ်းလုပ်သားများ |- | ၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၁၉၄၂ || ရခိုင်ပြည်နယ် || ၆၀,၀၀၀ ခန့်<ref>{{cite web|url=http://www.burmalibrary.org/docs14/ARAKAN-Racism_to_Rohingya-red.pdf|title=Racism to Rohingya in Burma|access-date=18 October 2017}}</ref>|| ရခိုင်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များနှင့် ရိုဟင်ဂျာများ || အပြန်အလှန် သတ်ဖြတ်ကြခြင်း |- | ၃ || ကုလားကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု || ၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၅ || ကုလားကုန်းရွာ || ၆၀၀–၁,၀၀၀ || ဂျပန်အင်ပါယာတပ် || ကုလားကုန်းရွာသားများ |} === စစ်အစိုးရခေတ်များ (၁၉၈၈–၂၀၁၀) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၄ || [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]]<ref name="fer3132">Ferrara (2003), pp. 313</ref>|| ၈–၉ ဩဂုတ် ၁၉၈၈ || မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်း || ၃,၀၀၀–၁၀,၀၀၀<ref name="win2">Wintle (2007)</ref><ref name="fog2">Fogarty, Phillipa (7 August 2008). [http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm Was Burma's 1988 uprising worth it?] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20090112023805/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/7543347.stm|date=12 January 2009}}. [[BBC_News]].</ref>|| {{military|Myanmar}} || ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ || စက်တင်ဘာ အာဏာသိမ်းမှု || ၁၈–၁၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈ || ရန်ကုန်မြို့ || အတည်မပြုနိုင် || {{military|Myanmar}} || ပြည်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများ |- | ၆ || [[ဒီပဲယင်းအရေးအခင်း]]|| ၃၀ မေ ၂၀၀၃ || ဒီပဲယင်းမြို့ || ၇၀ ခန့် || ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် စစ်အစိုးရထောက်ခံသူများ || NLD ပါတီဝင်များ |- | ၇ || [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]]|| စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ || ရန်ကုန်မြို့ || ၁၃–၃၁ || [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|နအဖ စစ်အစိုးရ]]|| သံဃာတော်များနှင့် ပြည်သူများ |} === ၂၀၁၇ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခအတွင်း ဖြစ်စဉ်များ === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၈ || ခမောင်းဆိပ် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="AmnestyInt2">{{cite web|title=Myanmar: New evidence reveals Rohingya armed group massacred scores in Rakhine State|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2018/05/myanmar-new-evidence-reveals-rohingya-armed-group-massacred-scores-in-rakhine-state/|website=www.amnesty.org|language=en}}</ref>|| ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ခမောင်းဆိပ် || ၉၉ || ARSA || ဟိန္ဒူရွာသားများ |- | ၉ || [[ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချွတ်ပြင် သတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="Cochrane2">{{cite news |last1=Cochrane|first1=Liam|title=Women, children feared among scores dead in Myanmar village 'massacre'|url=http://www.abc.net.au/news/2017-09-01/reports-of-women-and-children-among-dead-in-myanmar-massacre/8862164|access-date=19 July 2018|work=ABC News|date=1 September 2017|language=en-AU}}</ref>|| ၂၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ချွတ်ပြင်ရွာ || ၁၃၀–၃၅၈<ref name="Emont2">{{cite news|last1=Emont|first1=Jon|last2=Mandhana|first2=Niharika|title=‘We’ll Turn Your Village Into Soil’: Survivors Recount One of Myanmar’s Biggest Massacres|url=https://www.wsj.com/articles/burn-the-houses-rohingya-survivors-recount-the-day-soldiers-killed-hundreds-1526048545|access-date=11 May 2018|work=Wall Street Journal|date=11 May 2018}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၀ || [[မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မောင်နူသတ်ဖြတ်မှု]]<ref name="CBSMNu2">{{cite news|title=Rohingyas describe bloody massacre at hands of Myanmar troops|url=https://www.cbsnews.com/news/rohingya-myanmar-troops-alleged-massacre-executions-villagers-maung-nu/|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မောင်နုရွာ || ၈၂+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၁ || ဂူဒါပြင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="NaingSterling2">{{cite news |last1=Naing|first1=Shoon Lei Win|last2=Sterling|first2=Toby|title=Suu Kyi tells U.N.'s top court charge of Rohingya genocide is 'misleading'|url=https://www.reuters.com/article/us-myanmar-rohingya-world-court/suu-kyi-tell-u-n-s-top-court-charge-of-rohingya-genocide-is-misleading-idUSKBN1YF06P|access-date=13 December 2019|work=Reuters|date=11 December 2019|language=en}}</ref>|| ၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || ဂူဒါပြင်ရွာ || ၁၀–၄၀၀+<ref name="Blumberg2">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|access-date=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="APgraves2">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|access-date=2 February 2018|work=AP News}}</ref>|| တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၂ || တူလာတူတီ သတ်ဖြတ်မှု<ref>{{cite news|title=There is no Rohingya left in Tulatoli|url=http://www.dhakatribune.com/bangladesh/2017/09/09/no-rohingya-left-tulatoli/|access-date=23 September 2017|work=[[Dhaka Tribune]]|date=9 September 2017}}</ref>|| ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ || မင်းကြီးရွာ || ၅၀၀+ || မြန်မာ့တပ်မတော် || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |- | ၁၃ || အင်းဒင် သတ်ဖြတ်မှု<ref name="Reuters922">{{cite news|last1=Lone|first1=Wa|last2=Oo|first2=Kyaw Soe|last3=Lewis|first3=Simon|last4=Slodkowski|first4=Antoni|title=Massacre in Myanmar: One grave for 10 Rohingya men|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events/|access-date=10 February 2018|work=Reuters|language=en}}</ref>|| ၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ || အင်းဒင်ရွာ || ၁၀ || တပ်မတော်နှင့် ရခိုင်ရွာသားများ || ရိုဟင်ဂျာရွာသားများ |} === ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ဖြစ်စဉ်များ (၂၀၂၁–၂၀၂၆) === {| class="sortable wikitable" style="width:100%; font-size:95%;" ! စဉ် !! အမည် !! နေ့ရက် !! နေရာ !! သေဆုံးသူ !! ကျူးလွန်သူများ !! ပြုမူခံရသူများ |- | ၁ | [[လှိုင်သာယာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၄ မတ် ၂၀၂၁ | [[လှိုင်သာယာမြို့နယ်]] | ၆၅+<ref>{{Cite web |date=2021-12-02|title=Myanmar: Protesters Targeted in March Massacre|url=https://www.hrw.org/news/2021/12/02/myanmar-protesters-targeted-march-massacre|access-date=2023-02-21|website=Human Rights Watch|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၂ | [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] | ၂၈ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကလေးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{military|Myanmar}} | PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၃ | [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတား သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃၁ မတ် ၂၀၂၁ | [[ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်|ကနဲလေးကျေးရွာအနီး]] | ၂၅ | [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Defence Organisation.svg|border|22x22px]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|KNDO]] | လမ်းလုပ်သားများ |- | ၄ | [[ပဲခူး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ ဧပြီ ၂၀၂၁ | [[ပဲခူးမြို့]] | ၈၂+<ref>{{Cite news|last=Hancocks|first=Paula|date=16 April 2021|title=Witnesses to Bago killings describe relentless military onslaught against Myanmar civilian population|work=[[CNN]]|url=https://edition.cnn.com/2021/04/16/asia/bago-mass-killing-myanmar-civilians-intl-hnk/index.html|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ဆန္ဒပြသူများ |- | ၅ | [[ဒီပဲယင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်းရွာများ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၁ | ဒီပဲယင်းမြို့နယ် | မသိရှိရ | {{military|Myanmar}} |PDFများ နှင့် ရွာသားများ |- | ၆ | [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ]]<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=CARE International condemns Christmas Eve Massacre in Myanmar|work=[[Care International]]|url=https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar|access-date=27 December 2021|accessdate=15 February 2023|archivedate=30 March 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220330215456/https://www.care-international.org/news/press-releases/care-international-condemns-christmas-eve-massacre-in-myanmar}}</ref> | ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁ | [[မိုဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်|မိုဆိုရွာ]] | ၃၈+<ref>{{Cite news|date=26 December 2021|title=Women and children among dozens reported killed in Myanmar Christmas Eve massacre|work=[[ABC Television (Australian TV network)|ABC Australia]]|url=https://www.abc.net.au/news/2021-12-26/report-women-children-among-dozens-killed-in-myanmar/100725862|access-date=27 December 2021}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၇ | [[မုန်တိုင်ပင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀-၁၂ မေ ၂၀၂၂ | [[မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်|မုန်တိုင်ပင်ရွာ]] | ၃၇<ref>{{Cite web |title=Survivors haunted by Myanmar army massacre in Sagaing|url=https://myanmar-now.org/en/news/survivors-haunted-by-myanmar-army-massacre-in-sagaing|access-date=2023-03-14|website=Myanmar NOW|language=en}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၈ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ ပစ်ခတ်မှု]] | ၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ | [[လက်ယက်ကုန်းရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်|လက်ယက်ကုန်းရွာ]] | ၁၃ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၉ | [[ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ဖားကန့် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၂ | [[ဖားကန့်မြို့နယ်]] | ၈၀+<ref name="nyt2">{{cite news|last=Paddock|first=Richard|date=2022-10-25|work=New York Times|title=Airstrike Kills at Least 80 During Outdoor Concert in Myanmar|url=https://www.nytimes.com/2022/10/25/world/asia/myanmar-coup-concert-killed.html}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကချင်ဒေသခံများ၊ ဂီတပညာရှင်များ၊ [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကေအိုင်အေ]] အရာရှိများ |- | ၁၀ | [[တာတိုင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|တာတိုင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂ မတ် ၂၀၂၃ | [[တာတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|တာတိုင်ရွာ]] | ၁၇ | {{military|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၁ | [[ပင်လောင်း အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပင်လောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မတ် ၂၀၂၃ | [[နန်းနိမ့်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်|နန်းနိမ့်ရွာ]] | ၃၀ | {{military|Myanmar}}/[[ဖိုင်:Flag_of_the_Pa-O_National_Organisation.svg|border|22x22px]] [[ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်|ပအိုဝ်းတပ်]] | ရွာသူရွာသားများနှင့် ဘုန်းကြီး ၃ ပါး |- | ၁၂ | [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ဝေဘူလမြို့]] | ၉ဦး | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား/သူများ နှင့် အရပ်သားများ |- | ၁၃ | [[ပဇီကြီး အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|ပဇီကြီး သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{cite news |title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://apnews.com/article/airstrikes-military-myanmar-village-918fd636bb81153928ab7481e06423e5|work=AP NEWS|date=11 April 2023|language=en}}</ref> | ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၃ | [[ပဇီကြီးရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်|ပဇီကြီးရွာ]] | ၁၀၀+<ref>{{cite web |last1=PECK|first1=GRANT|title=Airstrikes on Myanmar village feared to have killed 100|url=https://www.timesunion.com/news/politics/article/airstrikes-on-myanmar-village-feared-to-have-17890632.php|website=Times Union|access-date=11 April 2023|date=11 April 2023}}</ref> | [[တပ်မတော် (လေ)]] | ရွာသူရွာသားများ<ref>{{cite web |title=War Crime in Pazigyi (Kantbalu, Sagaing Region)|url=https://www.mizzima.com/livefeed/live-update-war-crime-pazigyi-kantbalu-sagaing-region|website=Mizzima|access-date=11 April 2023}}</ref> |- | ၁၄ | [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ | [[ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|ခြေရာတော်ရွာ]] | ၂၆ | {{military|Myanmar}} |PDF |- | ၁၅ | [[လိုင်ဇာ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု|လိုင်ဇာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ | မုန်လိုင်ခက်ရွာ၊ [[လိုင်ဇာမြို့]] | ၂၉ | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |title=Women, children among 29 killed as artillery hits Myanmar refugee camp - sources, media|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/many-killed-artillery-strike-northern-myanmar-media-local-sources-2023-10-10/|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Reuters|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=More Than Two-Dozen People Killed in Attack on Refugee Camp in Northern Myanmar|url=https://www.voanews.com/a/more-than-two-dozen-people-killed-in-attack-on-refugee-camp-in-northern-myanmar/7304174.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=VOA|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=en}}</ref> | စစ်ဘေးဒုက္ခသည်<ref>{{cite news |title=လိုင်ဇာအနီး ဒုက္ခသည်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ကလေးသူငယ်တွေအပါအဝင် သုံးဆယ်နီးပါး သေဆုံး|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/airstrike-laiza-10092023225113.html|access-date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|work=Radio Free Asia|date=၁၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|language=my}}</ref> |- | ၁၆ | [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူးရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ | ဝေလူးရွာ | ၁၁ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၁၇ | [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ | [[ကနန်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်|ကနန်ရွာ]] | ၁၇<ref>{{cite web |title=Myanmar: Military air strikes that killed 17 civilians ‘must be investigated as war crimes’|url=https://www.amnesty.org/en/latest/news/2024/02/myanmar-military-air-strikes-that-killed-17-civilians-must-be-investigated-as-war-crimes/|website=Amnesty International|access-date=17 February 2024|language=en|date=8 February 2024}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{cite news |title=An air attack in Myanmar kills 17, including children, but the military has denied responsibility|url=https://apnews.com/article/myanmar-conflict-sagaing-chin-airstrike-school-religion-711fcd7dcfdd2b899ba311c57e909bd2|access-date=17 February 2024|work=AP News|date=7 January 2024|language=en}}</ref> |- | ၁၈ | [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ မတ် ၂၀၂၄ | [[မင်းပြားမြို့နယ်]] | ၂၂+ | {{Air force|Myanmar}} | ရွာသူရွာသားများ |- | ၁၉ | [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | [[အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်|အကြည်ပန်းပလွန်းရွာ]]<ref>{{cite news |last1=Now|first1=Myanmar|title=At least 15 killed in junta airstrike on Magway Region monastery|url=https://myanmar-now.org/en/news/at-least-15-killed-in-junta-airstrike-magway-region-monastery/|access-date=11 May 2024|work=Myanmar Now|date=10 May 2024}}</ref> | ၁၅+ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၂၀ | [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ မေ ၂၀၂၄ | ဆုံရွာ | ၃၂+ | [[File:Flag of PDF Myanmar.svg|22px]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၁ | [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၁ မေ ၂၀၂၄ | [[လက်ထုတ္တောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်|လက်ထုတ္တောရွာ]] | ၃၂<ref name="dvb2">{{cite news |title=Jailed anti-coup protest leader given another 20 years; Military kills 30 in raid against People's Defense Force|url=https://english.dvb.no/jailed-anti-coup-protest-leader-given-another-20-years-military-kills-30-in-raid-against-peoples-defense-force/|access-date=14 May 2024|work=DVB|date=13 May 2024}}</ref><ref>{{cite news |last1=Blazevic|first1=Igor|title=Who carries responsibility for the atrocities in Myanmar?|url=https://eng.mizzima.com/2024/05/13/9844|access-date=14 May 2024|publisher=Mizzima|date=13 May 2024}}</ref> | {{military|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{cite news |last1=Zan|first1=Hein Htoo|title=Myanmar NUG Condemns Junta Forces' Massacre of 32 Civilians in Sagaing|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-nug-condemns-junta-forces-massacre-of-32-civilians-in-sagaing.html|access-date=14 May 2024|publisher=The Irrawaddy|date=13 May 2024}}</ref> |- | ၂၂ | [[ဗျိုင်းဖြူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉-၃၁ မေ ၂၀၂၄ | ဗျိုင်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ဖြူမြို့နယ် | ၇၆ | {{military|Myanmar}}/{{flagicon image|Rohingya flag.svg}} [[ရိုဟင်ဂျာ]]ပြည်သူ့စစ်များ/{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ALP]]<ref name="June62">{{cite news |title=Updated Death toll of 76 dead in Byine Phyu Village massacre in Sittwe Township|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/06/10583|work=Mizzima|date=6 June 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=ALP Denies Involvement in Byine Phyu Massacre in Sittwe Township, Rakhine State|url=https://eng.mizzima.com/2024/06/05/10559|work=Mizzima|date=5 June 2024}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၃ | [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတောရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၃ ဇွန် ၂၀၂၄ | [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောရွာ]]၊မင်းကင်း | ၂၉ ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၄ | [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | ရှင်ရွာကျေးရွာ၊[[ပေါက်တောမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်း(၇)နှင့်အရပ်သား(၁၀)ဦး |- | ၂၅ | [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)စခန်းဟောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ | နခခ(၂)စခန်းဟောင်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်]] | ၅၀+ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၂၆ | [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရွာမ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | တန်းလွဲရွာမမြို့ | ၁၃ဦး | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၂၇ | [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | [[ကျောက်နီမော်ရွာ]] | ၄၀ဦး | {{military|Myanmar}}<ref>{{cite news |agency=Associated Press|title=Airstrike on village in western Myanmar kills at least 40 people, groups say|url=https://edition.cnn.com/2025/01/09/asia/myanmar-village-army-airstrike-intl-hnk/index.html|access-date=10 January 2025|work=CNN|date=10 January 2025|language=en}}</ref> | ရွာသူရွာသားများ |- | ၂၈ | [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | ရမ်းချောင်း၊မြောက်ဦးမြို့နယ် | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ နှင့် မိသားစုဝင်များ |- | ၂၉ | [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း သတ်ဖြတ်မှု]]<ref>{{Cite web |date=2024-11-04 |title=ဒီပဲယင်းမြို့နယ် – Tabayin Township – Geographical Society of Myanmar |url=https://myanmargeographicalsociety.org/tabayin-township/ |access-date=2026-05-04 |language=en-US}}</ref> | ၁၂ မေ ၂၀၂၅ | အိုးထိမ်းတွင်းရွာ၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] | ၂၂ | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ဆရာမများ<ref>{{cite news | AP |last1=Peck |first1=Grant|title=An airstrike in central Myanmar kills up to 22 people at a bombed school, reports say|url=https://www.washingtonpost.com/world/2025/05/12/myanmar-airstrike-school-saigaing-resistance-military/6388bcfc-2f2f-11f0-8498-1f8214bba2d2_story.html|access-date=12 May 2025|work=The Washington Post|date=12 May 2025}}</ref> |- | ၃၀ | [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ | [[လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်|လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ]] | ၁၁ ဦး | {{military|Myanmar}}/{{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ |- | ၃၁ | [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီးဒေသ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]] | ၃၂<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c07pxm4gymzt?fbclid=IwY2xjawMPqs9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETFlbnprSkh1RHpmcmxuWVp2AR5Wjdss1hfBdUayV8scGE1Hiv01Wr8jtSyB6aa_T287zM5PQmGMqJ3QsZLshg_aem_BJ8VmkEd1Lg-dTclX3dIHg&post=asset%3Ae48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf#asset:e48ec2d0-67a7-4e97-acf5-84ab1d54fbcf|title=မော်ချီးဒေသကို စစ်တပ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးသူ ၂၄ ဦးအထိ မြင့်တက်|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c0l6jpgj93yt|title=မော်ချီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၃၀ ကျော်အထိမြင့်တက်လာ,|publisher=BBC Burmese|accessdate=17 August 2025}}</ref> |- | ၃၂ | [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၁၄ | {{Air force|Myanmar}} | ပြည်သူများ |- | ၃၃ | [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင် သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[သရက်တပင်ရွာ၊ ကျောက်တော်မြို့နယ်|သရက်တပင်ရွာ]] | ၁၈<ref>{{cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68c38f4c268ac2ee044cb2f1|title=ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ သရက်တပင်ရွာမှ ပညာပန်းခင်းကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းကို အကြမ်းဖက်မြန်မာစစ်တပ်ကဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်၍ ၁၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၀ ကျော်ဒဏ်ရာရဟု AA ထုတ်ပြန်|work=narinjara|access-date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> | {{Air force|Myanmar}} | ကျောင်းသား၊ ပြည်သူများ |- | ၃၄ | [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ | [[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] | ၂၀+ | {{Air force|Myanmar}} | တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သားများနှင့်ဒေသခံများ |- | ၃၅ | [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ | [[မြောက်ဦးမြို့]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | ဆေးရုံတက်လူနာများ |- | ၃၆ | [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ကျောက်တော်မြို့နယ်]] | ၃၃ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများနှင့်မိသားစုဝင်များ |- | ၃၇ | [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ | [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] | ၁၇ | {{Air force|Myanmar}} | ဈေးရောင်း၊ ဈေးဝယ်များ |- | ၃၈ | [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ သတ်ဖြတ်မှု]] | ၁ မတ် ၂၀၂၆ | [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]<ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/748482|access-date=2026-03-02|website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန…|language=en}}</ref> | ၂၅ | {{Air force|Myanmar}} | အရပ်သားများ<ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော်|date=2026-03-02|title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/|access-date=2026-03-02|website=Myanmar Now|language=en-US}}</ref> |- | ၃၉ | [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၅-၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[ညောင်လေးပင်မြို့နယ်]] | ၂၈ | {{Air force|Myanmar}}/[[File:Shoulder sleeve insignia of No.(77) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg|25px]] [[အမှတ်(၇၇)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ(၇၇)]] | ရွာသားများ<ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း -|url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/|website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ|date=2026-03-09|access-date=2026-03-10|language=en-US|first=လွတ်လပ်သော|last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ}}</ref> |- | ၄၀ | [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | [[အမ်းမြို့နယ်]] | ၁၁၆ | {{Air force|Myanmar}} | စစ်သုံ့ပန်းများ |- | ၄၁ | [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေး သတ်ဖြတ်မှု]] | ၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ | [[ကျင်ဒွေးမြို့]] | ၁၁+ | {{Air force|Myanmar}} | တံတားလုပ်သားများ |- | ၄၂ | [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း သတ်ဖြတ်မှု]] | ၆ မေ ၂၀၂၆ | [[ဖူနွမ်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|ဖူနွမ်းရွာ]] | ၉ဦး | {{military|{{military|Myanmar}} | PDF Zoland |} == လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ စစ်ကောင်စီကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများနှင့် ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော နယ်မြေများတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အချင်းချင်းကြား၌ နယ်မြေစိုးမိုးရေး၊ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများနှင့် အမိန့်ပေးစနစ် ကွဲလွဲမှုများကြောင့် အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အင်အားစုအချို့ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ထင်ရှားသည့် ဖြစ်စဉ်များကို အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-02 |title=လူမျိုးစု လက်နက်ကိုင်တပ်အချင်းချင်း ပြဿနာတွေလျှော့ချပြီး ဘုံရန်သူမမေ့ဖို့ ရှမ်းတောင်တပ် SSNDF နိုင်ငံရေးမှူးတိုက်တွန်း |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/02/149969/ |access-date=2026-05-03 |website=LuduNwayOo |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-21 |title=ချင်း လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တွေအကြား အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်မှုတွေရှိနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4nnqnr7135o |access-date=2026-05-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> - {| class="wikitable sortable" style="width:100%; font-size:95%; line-height:1.6em;" |+ '''လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်တမ်းများ''' |- style="background: #ececec; text-align: center;" ! စဉ် !! ဖြစ်စဉ်အမည် !! ခုနှစ် !! လ/ရက် !! တည်နေရာ !! ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ !! သေဆုံး/ကျဆုံး !! ဖြစ်စဉ်အကျဉ်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ |- | ၁ || [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၂ || နိုဝင်ဘာ ၂၃ || [[မူဆယ်မြို့]] || ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (PSDA) အချင်းချင်း || ၆ ဦး || PSDA တပ်ဖွဲ့အတွင်း အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားပြီး တပ်ဖွဲ့ဝင် ၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ရပြီး ကျူးလွန်သူများကို ထောင်ဒဏ်နှစ်ရှည်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ |- | ၂ || [[ချင်းလက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄-၂၀၂၅)]]|| ၂၀၂၄ || ဇွန် ၂၁ || [[မတူပီမြို့]]/[[ထန်တလန်မြို့နယ်|ထန်တလန်]]/[[ဖလမ်းမြို့နယ်|ဖလမ်း]]|| [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်|CNA]] ဦးဆောင်သော ချင်းပြည်ကောင်စီ နှင့် [[ချင်းညီနောင်]] || နှစ်ဖက် ထိခိုက်သေဆုံးမှုရှိ || [[မတူပီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]အတွင်း အချင်းချင်းကြား ပစ်ခတ်မှုများဖြစ်ပွားကာ နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကြောင့် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအကြား တင်းမာမှုမြင့်တက်ခဲ့ကြသည်။ |- | ၃ || [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့ တိုက်ပွဲ]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၁၆ || [[ကွတ်ခိုင်မြို့]] || [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] || မသိရှိရ || ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ဖြစ်ပွားသည့် အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ TNLA ထိန်းချုပ်ထားသော ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |- | ၄ || [[၂၀၂၆ ယောဒေသ တော်လှန်ရေးအင်အားစု အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || မတ် ၂၂ || [[ဂန့်ဂေါမြို့နယ်]]၊ ညောင်လယ်ရွာ || [[ယောကာကွယ်ရေးတပ်]] (YDF - ဗဟို) နှင့် YDF စစ်ဒေသရုံး (ခွဲထွက်) || ၁ ဦး || YDF ဗဟိုနှင့် ခွဲထွက်အဖွဲ့တို့အကြား အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်စဉ်အတွင်း YDF စစ်ဒေသမှူးဟောင်း ကိုကောင်းကောင်း သေဆုံးခဲ့သည်။ |- | ၅ || [[၂၀၂၆ မိုးဗြဲတော်လှန်ရေးအင်အားစုအချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု]]|| ၂၀၂၆ || ဧပြီ ၂၄ || [[မိုးဗြဲ|မိုးဗြဲမြို့]]အနောက်ခြမ်း || မိုးဗြဲ Local PDF နှင့် အမှတ် (၁) အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသ (မိုးဗြဲနယ်) || ၉ ဦး || မိုးဗြဲ Local PDF ခေါင်းဆောင် ကိုအောင်မင်း အပါအဝင် ရဲဘော် ၉ ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး အယ်လ်ဖာစစ်ဒေသဘက်မှ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့အချင်းချင်းကြား အသေအပျောက် အများဆုံးဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကရင်နီပူးတွဲစစ်ဦးစီးကော်မတီက စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[Category:နိုင်ငံအလိုက် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဖြစ်ရပ်များ|အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ|*]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] or4mpcd0arig75sh7na2b5vs9zt2h03 10 245356 1034643 1031296 2026-05-30T05:55:48Z Zawzawaungthwin 100038 ဖြစ်စဥ် ၃ ခု ထည့်သွင်းခြင်း 1034643 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ (၂၀၁၆-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> aum22402q4eoq4p8oudc6vdqzb8cd1i 1034656 1034643 2026-05-30T07:53:57Z Zawzawaungthwin 100038 [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] 1034656 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ထိုးစစ် (၂၀၂၃-လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> 0w5xl16jydufrz9w2gelwwu8gypmmbu 0 262025 1034581 951987 2026-05-29T16:14:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034581 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader|honorific prefix=[[သီရိပျံချီဘွဲ့ |သီရိပျံချီ ]]၊ [[ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်]]|name=ချားလ်စ်မောင်ဘို|archdiocese=[[ရိုမန်ကတ်သလစ် ခရစ်ယာန်အသင်းတော် ဂိုဏ်းအုပ်ကျောင်း ရန်ကုန်| ရန်ကုန်]]|image=Maung Bo.jpg|church=[[ကက်သလစ် အသင်းတော်| ကက်သလစ်အသင်းတော်]]|caption=ဖာသာရ်ချားလ်စ်မောင်ဘို|birth_place=[[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|birth_date={{Birth date and age|1948|10|29|df=yes}}|birth_name=မောင်ဘို|ordination=၉ ဧပြီ ၁၉၇၆|consecration=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၀|consecrated_by=ဖာသာရ် Alphonse ဦးသန်အောင်|residence=[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|nationality=မြန်မာနိုင်ငံသား|parents=ဂျွန်ဘို <br> ဂျူယာနာအေးတင်|motto={{lang|la|Omnia possum in eo}}<br>('I can do all things in Him', {{Bibleverse|Philippians|4:13}})|honorific suffix=S.D.B|coat_of_arms=Coat of arms of Charles Maung Bo.svg|created_cardinal_by=[[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]|cardinal=၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅}} ကာဒီနယ်အမတ် '''ချားလ်စ်မောင်ဘို''' (အင်္ဂလိပ်: Charles Maung Bo) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ ရဟန်းအမတ် (cardinal) တစ်ပါး ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ကတည်းက ရန်ကုန်မြို့ မက်ထရိုပိုလီတန်သာသာနယ် ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ကာဒီနယ် ခေါ် ရဟန်အမတ်တစ်ပါးအဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ == ဇာတိ == ဖာသာရ်ချားလ်စ်ဘိုကို ၁၉၄၈ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘတို့မှာ ဦးဂျွန်နှင့် ဒေါ်အေးတင်တို့ဖြစ်သည်။ မူလတန်းပညာကို မုံလှရွာ မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ အနီးစခန်းရှိ နာဇရက်ဆလေးရှင်း ရဟန်းဖြစ်သင်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ဧပြီ ၉ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့၌ ရဟန်းသိက္ခာခံယူခဲ့သည်။  <ref>မန္တလေးကက်သလစ်သာသနာနှင့် ဘရင်ဂျီရွာကြီးများ။ ဆရာအောင်ညွန့် - မန္တလေး။ ၂၀၀၄ ဧပြီ။</ref> == ဘဝသမိုင်း == သူအား ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်တွင် ဒွန်ဘိုစကိုအသင်း (Salesians of Don Bosco)၏ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးအဖြစ် သိက္ခာတင်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးသာသနာနယ်၏ သာသနာ့ဦးစီးမှူး (Prefect) အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် လားရှိုးဂိုဏ်းအုပ် (Bishop of Lashio) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုသိက္ခာတင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်သာသနာနယ် (Diocese of Pathein) သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။   ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါ်လ်]]က ၎င်းအား ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ကောင်စီ (Pontifical Council for Interreligious Dialogue) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါ်လ်]]က ၎င်းအား ရန်ကုန်မြို့၏ ဂိုဏ်းချုပ် သာသနာရှင် (Archbishop of Yangon) အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘန်နဒစ်]] ၁၆ (Pope Benedict XVI) က ၎င်းအား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကောင်စီ (Pontifical Council for Culture) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]] (Pope Francis) က ၎င်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်တစ်ပါး (Cardinal) အဖြစ် ခန့်အပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားတွင် ၎င်းအား "ချန် ၂၀၁၅ ခေရပ်ကွက်ရှိဧဆန်တီုေ်ရဟန်​ းစိန့်​အီရေနီဦး)" (မင်းကြီး ဖရန်စစ် က ၎င်းအား သာသနာ့အသက်တာဆိုင်ရာ ဘာသာရကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး့းများ ကွန်ဂရီဂေးရှင်း (Congregation for Institutes of Consecrated Life) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊​ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ကောင်စီတို့၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အတွင်းရုံး (Secretariat for Communications) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထပ်မံခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူငယ်များ၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ ဂိုဏ်းအုပ်များ သဘောတူညီပွဲ (Synod of Bishops on Youth, Faith, and Vocational Discernment) တွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်က ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရှကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများဖယ်ဒရှယ်ရှင်းအဖွဲ့ချုပ်(Federation of Asian Bishops’ Conferences - FABC) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သုံးနှစ်သက်တမ်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=8 August 2025}}</ref> ==အကိုးအကား== [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Reflist}}{{Myanmar-bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] dl5mu7kw9p8mhc2h9269wqwvjfchbg1 1034582 1034581 2026-05-29T16:15:16Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ခရစ်ယာန် ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034582 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader|honorific prefix=[[သီရိပျံချီဘွဲ့ |သီရိပျံချီ ]]၊ [[ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်]]|name=ချားလ်စ်မောင်ဘို|archdiocese=[[ရိုမန်ကတ်သလစ် ခရစ်ယာန်အသင်းတော် ဂိုဏ်းအုပ်ကျောင်း ရန်ကုန်| ရန်ကုန်]]|image=Maung Bo.jpg|church=[[ကက်သလစ် အသင်းတော်| ကက်သလစ်အသင်းတော်]]|caption=ဖာသာရ်ချားလ်စ်မောင်ဘို|birth_place=[[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|birth_date={{Birth date and age|1948|10|29|df=yes}}|birth_name=မောင်ဘို|ordination=၉ ဧပြီ ၁၉၇၆|consecration=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၀|consecrated_by=ဖာသာရ် Alphonse ဦးသန်အောင်|residence=[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|nationality=မြန်မာနိုင်ငံသား|parents=ဂျွန်ဘို <br> ဂျူယာနာအေးတင်|motto={{lang|la|Omnia possum in eo}}<br>('I can do all things in Him', {{Bibleverse|Philippians|4:13}})|honorific suffix=S.D.B|coat_of_arms=Coat of arms of Charles Maung Bo.svg|created_cardinal_by=[[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]|cardinal=၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅}} ကာဒီနယ်အမတ် '''ချားလ်စ်မောင်ဘို''' (အင်္ဂလိပ်: Charles Maung Bo) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ ရဟန်းအမတ် (cardinal) တစ်ပါး ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ကတည်းက ရန်ကုန်မြို့ မက်ထရိုပိုလီတန်သာသာနယ် ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ကာဒီနယ် ခေါ် ရဟန်အမတ်တစ်ပါးအဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ == ဇာတိ == ဖာသာရ်ချားလ်စ်ဘိုကို ၁၉၄၈ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘတို့မှာ ဦးဂျွန်နှင့် ဒေါ်အေးတင်တို့ဖြစ်သည်။ မူလတန်းပညာကို မုံလှရွာ မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ အနီးစခန်းရှိ နာဇရက်ဆလေးရှင်း ရဟန်းဖြစ်သင်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ဧပြီ ၉ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့၌ ရဟန်းသိက္ခာခံယူခဲ့သည်။  <ref>မန္တလေးကက်သလစ်သာသနာနှင့် ဘရင်ဂျီရွာကြီးများ။ ဆရာအောင်ညွန့် - မန္တလေး။ ၂၀၀၄ ဧပြီ။</ref> == ဘဝသမိုင်း == သူအား ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်တွင် ဒွန်ဘိုစကိုအသင်း (Salesians of Don Bosco)၏ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးအဖြစ် သိက္ခာတင်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးသာသနာနယ်၏ သာသနာ့ဦးစီးမှူး (Prefect) အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် လားရှိုးဂိုဏ်းအုပ် (Bishop of Lashio) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုသိက္ခာတင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်သာသနာနယ် (Diocese of Pathein) သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။   ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါ်လ်]]က ၎င်းအား ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ကောင်စီ (Pontifical Council for Interreligious Dialogue) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါ်လ်]]က ၎င်းအား ရန်ကုန်မြို့၏ ဂိုဏ်းချုပ် သာသနာရှင် (Archbishop of Yangon) အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘန်နဒစ်]] ၁၆ (Pope Benedict XVI) က ၎င်းအား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကောင်စီ (Pontifical Council for Culture) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]] (Pope Francis) က ၎င်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်တစ်ပါး (Cardinal) အဖြစ် ခန့်အပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားတွင် ၎င်းအား "ချန် ၂၀၁၅ ခေရပ်ကွက်ရှိဧဆန်တီုေ်ရဟန်​ းစိန့်​အီရေနီဦး)" (မင်းကြီး ဖရန်စစ် က ၎င်းအား သာသနာ့အသက်တာဆိုင်ရာ ဘာသာရကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး့းများ ကွန်ဂရီဂေးရှင်း (Congregation for Institutes of Consecrated Life) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊​ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ကောင်စီတို့၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အတွင်းရုံး (Secretariat for Communications) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထပ်မံခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူငယ်များ၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ ဂိုဏ်းအုပ်များ သဘောတူညီပွဲ (Synod of Bishops on Youth, Faith, and Vocational Discernment) တွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်က ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရှကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများဖယ်ဒရှယ်ရှင်းအဖွဲ့ချုပ်(Federation of Asian Bishops’ Conferences - FABC) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သုံးနှစ်သက်တမ်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=8 August 2025}}</ref> ==အကိုးအကား== [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Reflist}}{{Myanmar-bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန် ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ]] jzu3hx3o3a0dii56m0mqihzbmzgzlc1 1034583 1034582 2026-05-29T16:17:15Z Salai Rungtoi 22844 1034583 wikitext text/x-wiki {{Infobox Christian leader|honorific prefix=[[သီရိပျံချီဘွဲ့ |သီရိပျံချီ ]]၊ [[ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်]]|name=ချားလ်စ်မောင်ဘို|archdiocese=[[ရိုမန်ကတ်သလစ် ခရစ်ယာန်အသင်းတော် ဂိုဏ်းအုပ်ကျောင်း ရန်ကုန်| ရန်ကုန်]]|image=Maung Bo.jpg|church=[[ကက်သလစ် အသင်းတော်| ကက်သလစ်အသင်းတော်]]|caption=ဖာသာရ်ချားလ်စ်မောင်ဘို|birth_place=[[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|birth_date={{Birth date and age|1948|10|29|df=yes}}|birth_name=မောင်ဘို|ordination=၉ ဧပြီ ၁၉၇၆|consecration=၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၀|consecrated_by=ဖာသာရ် Alphonse ဦးသန်အောင်|residence=[[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]]|nationality=မြန်မာနိုင်ငံသား|parents=ဂျွန်ဘို <br> ဂျူယာနာအေးတင်|motto={{lang|la|Omnia possum in eo}}<br>('I can do all things in Him', {{Bibleverse|Philippians|4:13}})|honorific suffix=S.D.B|coat_of_arms=Coat of arms of Charles Maung Bo.svg|created_cardinal_by=[[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]]|cardinal=၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅}} ကာဒီနယ်အမတ် '''ချားလ်စ်မောင်ဘို''' (အင်္ဂလိပ်: Charles Maung Bo) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်အသင်းတော်၏ [[ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်|ရဟန်းအမတ်]] (cardinal) တစ်ပါး ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ကတည်းက ရန်ကုန်မြို့ မက်ထရိုပိုလီတန်သာသာနယ် ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ့ကို ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ကာဒီနယ် ခေါ် ရဟန်အမတ်တစ်ပါးအဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရာထူးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ == ဇာတိ == ဖာသာရ်ချားလ်စ်ဘိုကို ၁၉၄၈ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ရွှေဘိုခရိုင်]]၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|မုံလှရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘတို့မှာ ဦးဂျွန်နှင့် ဒေါ်အေးတင်တို့ဖြစ်သည်။ မူလတန်းပညာကို မုံလှရွာ မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ မှ ၁၉၇၆ အထိ အနီးစခန်းရှိ နာဇရက်ဆလေးရှင်း ရဟန်းဖြစ်သင်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ဧပြီ ၉ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့၌ ရဟန်းသိက္ခာခံယူခဲ့သည်။  <ref>မန္တလေးကက်သလစ်သာသနာနှင့် ဘရင်ဂျီရွာကြီးများ။ ဆရာအောင်ညွန့် - မန္တလေး။ ၂၀၀၄ ဧပြီ။</ref> == ဘဝသမိုင်း == သူအား ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်တွင် ဒွန်ဘိုစကိုအသင်း (Salesians of Don Bosco)၏ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးအဖြစ် သိက္ခာတင်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် လားရှိုးသာသနာနယ်၏ သာသနာ့ဦးစီးမှူး (Prefect) အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီး၊ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် လားရှိုးဂိုဏ်းအုပ် (Bishop of Lashio) အဖြစ် ဂုဏ်ပြုသိက္ခာတင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်သာသနာနယ် (Diocese of Pathein) သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။   ၂၀၀၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါ်လ်]]က ၎င်းအား ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ကောင်စီ (Pontifical Council for Interreligious Dialogue) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မေလ ၂၄ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါလ်|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယမြောက်ဂျွန်ပေါ်လ်]]က ၎င်းအား ရန်ကုန်မြို့၏ ဂိုဏ်းချုပ် သာသနာရှင် (Archbishop of Yangon) အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘက်နဒစ် ၁၆|ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဘန်နဒစ်]] ၁၆ (Pope Benedict XVI) က ၎င်းအား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ကောင်စီ (Pontifical Council for Culture) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် [[ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်]] (Pope Francis) က ၎င်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်တွင် ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ်တစ်ပါး (Cardinal) အဖြစ် ခန့်အပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအခမ်းအနားတွင် ၎င်းအား "ချန် ၂၀၁၅ ခေရပ်ကွက်ရှိဧဆန်တီုေ်ရဟန်​ းစိန့်​အီရေနီဦး)" (မင်းကြီး ဖရန်စစ် က ၎င်းအား သာသနာ့အသက်တာဆိုင်ရာ ဘာသာရကျောင်းထိုင်ဘုန်းတော်ကြီး့းများ ကွန်ဂရီဂေးရှင်း (Congregation for Institutes of Consecrated Life) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊​ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ကောင်စီတို့၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အတွင်းရုံး (Secretariat for Communications) ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ထပ်မံခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လူငယ်များ၊ ယုံကြည်ခြင်းနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ ဂိုဏ်းအုပ်များ သဘောတူညီပွဲ (Synod of Bishops on Youth, Faith, and Vocational Discernment) တွင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဖရန်စစ်က ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အာရှကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများဖယ်ဒရှယ်ရှင်းအဖွဲ့ချုပ်(Federation of Asian Bishops’ Conferences - FABC) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သုံးနှစ်သက်တမ်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ  ၁၇  ရက်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင်က စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သော [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myawady.net.mm/content/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA-%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%B6%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE-%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%81%81%E1%81%83%E1%81%83-%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%81|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ်၊ ၁၃၃ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၂ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ‌မေလ ၂၂ ရက်) ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|publisher=Myawaddy Webportal|accessdate=8 August 2025}}</ref> ==အကိုးအကား== [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၈ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Reflist}}{{Myanmar-bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန် ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များ]] gxvd4sts30kfbvf4y2qoexee9kxv4qh 14 262488 1034547 848365 2026-05-29T13:29:09Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034547 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစိုးရနှင့် ဆက်နွယ်သော အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှ]] l65fydkuy8uedac77oxqpfdo4j6sa1i 1034548 1034547 2026-05-29T13:29:17Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1034548 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစိုးရနှင့် ဆက်နွယ်သော အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အဖွဲ့အစည်းများ]] gl866zw2h06fo0eqt6r4dxoxbwkvk44 0 268212 1034659 1033506 2026-05-30T07:58:43Z Zawzawaungthwin 100038 [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] 1034659 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မောင်တောတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | image = File:Battle of Maungdaw (May - December 2024).svg | caption = | date = ၂၁ မေ ၂၀၂၄ – ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ | place = [[မောင်တောမြို့နယ်]]၊ မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = | territory = မောင်တောကို အာရက္ခတပ်တော် သိမ်းပိုက်သည် *[[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ်]]တလျှောက် ထိန်းချုပ်မှုရရှိ | result = အာရက္ခတပ်တော် အနိုင်ရ | combatant1 = {{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br><ref>{{Cite web |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html |title=Archived copy |access-date=March 28, 2025 |archive-date=March 21, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250321180215/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html |url-status=live }}</ref><ref>https://en.prothomalo.com/international/south-asia/glda6oorl2</ref> | combatant2 = {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] | commander1 = {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[သူရိန်ထွန်း]] (အဖမ်းခံရ) | commander2 = {{plainlist| * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]] }} | units1 = {{armed forces|Myanmar}} * {{army|Myanmar}} ** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]] | units2 = {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] | strength1 = | strength2 = | casualties1 = ၅၀၀ မှ ၆၀၀ ခန့် သေဆုံး<ref>a three-day battle from August 24 to 26, 2024, resulted in more than 100 junta soldiers and affiliates being killed, according to the AA. Similarly, in December, 450 junta soldiers were killed in an attack on the 5th Border Guard Police Battalion (NaKhaKha-5), resulting in 500 approx.</ref><br>အဖမ်းခံသူ ၃၀၀ ကျော် | casualties2 = {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]]<br/> *မသိရ | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ၂၀၂၄ မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) သည် [[မောင်တောမြို့နယ်]]အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရေး ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ခန့်မှန်းခြေအရ ခြောက်လကြာမြင့်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ဤတိုက်ပွဲ အနိုင်ရရှိမှုကြောင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှင့် မြန်မာ နယ်စပ် အလျား ၂၇၁ ကီလိုမီတာတစ်ခုလုံးကို အာရက္ခတပ်တော်က ထိန်းချုပ်မှု အပြည့်အဝ ရရှိခဲ့သည်<ref>{{Cite web|last=Irrawaddy|first=The|date=2024-12-09|title=AA Takes Complete Control of Myanmar-Bangladesh Border After Seizing Maungdaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/aa-takes-complete-control-of-myanmar-bangladesh-border-after-seizing-maungdaw.html|access-date=2025-03-25|website=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref><ref name=":0">{{Cite web|title=AA details capture of last junta stronghold in Maungdaw|url=https://www.dmediag.com/news/55dayaka.html|access-date=2025-03-25|website=Development Media Group|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-11 |title=မောင်တောကို AA သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ခေါင်းဆောင်ကို တပ်ထောက်ခံသူတွေ ဝေဖန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/army-supporters-criticized-minaunghlaing-12112024053030.html |access-date=2026-05-24 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ==နောက်ခံ== [[မောင်တောမြို့နယ်]]သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော အဓိကမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ကာ [[ရိုဟင်ဂျာ]]အသိုက်အဝန်းများ အများစုနေထိုင်သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီက မြန်မာ့တပ်မတော်သည် မောင်တောတွင် [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]များမှ တဆင့် စခန်းငယ်များစွာကို ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သည်။ ==အချိန်မှတ်တမ်း== တိုက်ပွဲသည် အာရက္ခတပ်တော် မှ [[မောင်တောမြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ရန် အကြီးစား ထိုးစစ်တစ်ရပ် စတင်ခဲ့သည့် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar rebels say victory is near after battle near Bangladesh border |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/rakhine-maungdaw-arakan-army-08272024080032.html |website=Radio Free Asia}}</ref><ref>{{Cite web |last=Mathieson |first=David Scott |date=2024-08-21 |title='Rashomon effect' obscures Rakhine war atrocities in Myanmar |url=https://asiatimes.com/2024/08/rashomon-effect-obscures-rakhine-war-atrocities-in-myanmar/ |access-date=2025-03-28 |website=Asia Times |language=en-US |archive-date=September 18, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240918192833/https://asiatimes.com/2024/08/rashomon-effect-obscures-rakhine-war-atrocities-in-myanmar/ |url-status=live }}</ref> မောင်တောမြို့၏ နယ်နိမိတ်အနားရှိ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်းနှစ်ခုဖြစ်သော လေးမိုင်ရွာရှိ တပ်ရင်း ၄ နှင့် မြို့သူကြီးရပ်ရှိ တပ်ရင်း ၅ တို့ကို တိုက်ပွဲများ ဦးတည်ခဲ့သည်။ AA တပ်သည် မောင်တောမြို့ကို အဖက်ဖက်မှ ဝန်းရံထိုးစစ်ဆင်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များကို ကြိတ်အနယ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2017-09-05 |title=Rakhine Violence: On the Ground in Maungdaw |url=https://www.irrawaddy.com/video/rakhine-violence-ground-maungdaw.html |access-date=2025-03-28 |website=The Irrawaddy |language=en-US |archive-date=December 5, 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241205093543/https://www.irrawaddy.com/video/rakhine-violence-ground-maungdaw.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2024-05-22 |title=Arakan Army Launches Battle For Control of Myanmar’s Border With Bangladesh |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-launches-battle-for-control-of-myanmars-border-with-bangladesh.html |access-date=2025-03-28 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ပထမနေ့တွင် အစိုးရ စစ်တပ်က မိုးမလင်းမီ ရွှေဗဟိုနှင် ဗောဓိကုန်းရွာများအပါအဝင် မောင်တော၏ အနီးနားရှိကျေးရွာများကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး AA တပ်၏ လှုပ်ရှားမှုများကို တားဆီးရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ပြည်သူများသို့ထိခိုက်မှုရှိသော်လည်း အေအေတပ်၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ရပ်တန့်စေနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။<ref>{{Cite web |last=Irrawaddy |first=The |date=2024-05-22 |title=Arakan Army Launches Battle For Control of Myanmar’s Border With Bangladesh |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-launches-battle-for-control-of-myanmars-border-with-bangladesh.html |access-date=2025-03-28 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref> ဇွန်လတွင် AA သည် တိုက်ပွဲများကို ပိုမိုအရှိန်မြင့်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ မောင်တောရှိ ကျန်ရစ်သော ပြည်သူ ၂၀,၀၀၀ ကို ဇွန် ၁၆ ရက်နေ့ ည ၉ နာရီနောက်ဆုံးထားကာ ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်များသည် လမ်းမများ၊ အိမ်များတွင် အတားအဆီးများ၊ ကတုတ်ကျင်းများ ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ထားခဲ့သည်။ ဇွန်လနှောင်းပိုင်းတွင် မြို့ပတ်လည်ရှိ စခန်းများအားလုံးကို အေအေက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့အား သီးခြားဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA captures 4 more military bases in Maungdaw, 200 junta soldiers killed |url=https://www.narinjara.com/news/detail/666dad3d03e2bf6bfe8ebd95 |access-date=2025-03-28 |website=Narinjara News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA warns Maungdaw residents that it is about to launch offensive – ENG.MIZZIMA.COM |url=https://eng.mizzima.com/2024/06/19/10968 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240919173133/https://eng.mizzima.com/2024/06/19/10968 |archive-date=September 19, 2024 |access-date=2025-03-28 |website=eng.mizzima.com |language=en-US |url-status=live }}</ref> ဩဂုတ်တွင် တိုက်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့ပြီး ဩဂုတ် ၂၄ မှ ဩဂုတ် ၂၆ အထိ သုံးရက်ကြာ တိုက်ပွဲ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆိုပါကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ကျော်သေဆုံးကာ ဒါဇင်ခန့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=Arakan Army claims over 100 junta soldiers killed in Maungdaw battle as fighting intensifies across Rakhine State – ENG.MIZZIMA.COM |url=https://eng.mizzima.com/2024/08/29/13373 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917143225/https://eng.mizzima.com/2024/08/29/13373 |archive-date=September 17, 2024 |access-date=2025-03-28 |website=eng.mizzima.com |language=en-US |url-status=live }}</ref> ဖမ်းဆီးရမိသော လက်နက်များအသုံးပြုကာ လက်ကျန် စစ်စခန်းများကို အေအေက ဆက်လက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar rebels say victory is near after battle near Bangladesh border |url=https://www.rfa.org/english/news/myanmar/rakhine-maungdaw-arakan-army-08272024080032.html |website=Radio Free Asia}}</ref> ၅၅ ရက်ကြာ တိုက်တွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် အပြင်ဖက် ခံစစ်စခန်းများကို အေအေက ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA details capture of last junta stronghold in Maungdaw |url=https://www.dmediag.com/news/55dayaka.html |access-date=2025-03-28 |website=Development Media Group |language=en-US}}</ref> နောက်တစ်ရက်ဖြစ်သော ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အမှတ် ၅ နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်းကို သိမ်းပိုက်ကာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး[[သူရိန်ထွန်း]]အား ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ လက်နက်ချသော စစ်ကောင်စီတပ်သားများမှာ ဒဏ်ရာရနေကြပြီး အဝတ်ဖြူများဝှေ့ရမ်းလျက်ရှိသည်ကို ဗီဒီယိုတစ်ခုတွင် မြင်တွေ့ရသည်။ အမှတ်၅ နယ်ခြားစောင့်စခန်း ကျဆုံးခြင်းနှင့်အတူ အေအေသည် ၂၇၁ ကီလိုမီတာအရှည်ရှိသော [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ်]]နှင့် မောင်တောမြို့ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=bdnews24.com |title=Arakan Army takes full control of Myanmar's western border with Bangladesh after seizing key town |url=https://bdnews24.com/world/feda1a0940bc |access-date=2025-03-28 |website=Arakan Army takes full control of Myanmar's border with Banglades |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ethnic Armed Group Claims Full Control of Myanmar’s Border With Bangladesh |url=https://thediplomat.com/2024/12/ethnic-armed-group-claims-full-control-of-myanmars-border-with-bangladesh/ |access-date=2025-03-28 |website=thediplomat.com |language=en-US |archive-date=March 16, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250316150202/https://thediplomat.com/2024/12/ethnic-armed-group-claims-full-control-of-myanmars-border-with-bangladesh/ |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-12-09 |title=Ethnic armed group claims capture of a strategic Myanmar town and control of border with Bangladesh |url=https://apnews.com/article/myanmar-arakan-army-border-maungdaw-680c84094241949fe3fa36c4c49e67de |access-date=2025-03-28 |website=AP News |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာ နယ်စပ်]] l5yw6mqpalal403zx8opxeyvez4ort3 0 268716 1034544 877726 2026-05-29T13:23:01Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှအစိုးရများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1034544 wikitext text/x-wiki {{Infobox executive government|government_name=ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ|nativename=รัฐบาลไทย|leader_title=ဝန်ကြီးချုပ် ([[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]])|main_organ=[[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့]]|address=ထိုင်းအစိုးရအိမ်တော် <br> အမှတ်(၁)၊ ဗိဿနိုးလောကလမ်း၊ ဘန်ကောက်မြို့။|country={{flag|Thailand}}ဘုရင့်နိုင်ငံ|image=Emblem of Thailand.svg|state=|border=central|image_size=180px|background_color=#a51931|date_established={{Start date and age|1932|06|24|df=y}}|ministries=ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဌာနနှင့်အတူ ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၁၉ ခုရှိ။|caption=ထိုင်းနိုင်ငံတော်တံဆိပ်|appointed=ထိုင်းဘုရင် ([[ဝဇိရာလင်္ကရဏ]])|budget=[[ထိုင်းဘတ်ငွေ|฿]]3.75 trillion (FY2025<ref>{{cite web |title=ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่าย ปีงบประมาณ 2568 |url=https://www.prachachat.net/politics/news-1584436 |language=th-TH |access-date=23 June 2024 |date=12 June 2024}}</ref>)}}{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး}} '''ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ''' (သို့မဟုတ်) '''ထိုင်းဘုရင့်အစိုးရ''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] - Royal Thai Government, [[ထိုင်းအက္ခရာ|ထိုင်း]]: รัฐบาลไทย, [[လက်တင်ဘာသာစကား|ရောမ]]: Ratthaban Thai, [[ပါဠိ]]: ရဋ္ဌပါလ.ထိုင်း) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]က ဦးဆောင်သည်။ ထိုင်းအစိုးရ [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] သို့မဟုတ် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ကြီးမားသောစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ တိုင်းပြည်သည် [[စကြီမင်းဆက်]] စတင်အပြီး မင်းနေပြည်တော် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်းမှ ခေတ်သစ်တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိလာသည်။​ [[အကြွင်းမဲ့ဘုရင်စနစ်]]ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် ဖြိုးဖျက်ခဲ့ပြီး [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]]ဖြင့် အစားထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နှင့် ဒီမိုကရေစီကြားကာလ အနည်းငယ်တွင် [[ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်|စစ်တပ်မှ]] ခေါင်းဆောင်များ ဆက်တိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (စစ်တပ်က ခန့်အပ်ထားသော ကောင်စီက ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်) ကို စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်နေသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းသူများမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အခုအချိန်အထိ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မပေါင်း နှစ်ဆယ် ရှိနေပါပြီ။ တလျှောက်လုံးမှာ အစိုးရရဲ့ အခြေခံဖွဲ့စည်းပုံက အတူတူပါပဲ။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရသည် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ဟူ၍ မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရစနစ်သည် [[ဝက်စ်မင်စတာစနစ်|Westminster စနစ်]] ၏ ပုံစံအတိုင်းဖြစ်သည်။ အစိုးရ၏ ဌာနခွဲအားလုံးသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ [[ဘန်ကောက်မြို့|မြို့တော်ဘန်ကောက်]]တွင် စုစည်းထားသည်။ == ဘုရင်စနစ် == {{Main article|စကြီမင်းဆက်}} ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မင်းမြတ် [[မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ]] (ရာမ ၁၀) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်တွင် ခမည်းတော် [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] (ရာမ ၉ ဘုရင်) နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ တာဝန်များကို ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဗြဲတိုက်ကောင်စီမှ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသည်။ [[ဖိုင်:King_Rama_X_official_(crop).png|left|thumb|207x207px| ရာမ ၁၀ ဘုရင်သည်၂၀၁၆ခုနှစ်ကတည်းက နန်းတက်ခဲ့သည်။]] ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာသည် ပြည်သူ့လက်ထဲတွင်ရှိသော်လည်း ဘုရင်မှ ထိုင်းအစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်းသုံးရပ်မှတစ်ဆင့် ထိုအာဏာများကို ကျင့်သုံးမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်အား အာဏာအလွန်နည်းပါးစွာ ပေးထားသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထိမ်းအမှတ်နှင့် သဏ္ဌာန်ဆောင်သူအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအနေဖြင့် သူ့တွင် အာဏာအချို့ရှိပြီး အစိုးရလုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် အခန်းကဏ္ဍတစ်ရပ်ရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်သည် [[ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်|ထိုင်းတပ်မတော်]]၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်ရမည့်အပြင် နိုင်ငံတွင်းရှိ ဘာသာတရားအားလုံး၏ ကာကွယ်သူလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင်တွင် အိမ်ရှေ့စံခန့်အပ်ခြင်း၊ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်းနှင့် ဘုရင်ခံသဘောတူညီချက်စသည့် ရိုးရာအာဏာအချို့ကိုလည်း ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ လက်ရှိဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ရာမ ၁]] ဘုရင်မှ တည်ထောင်ခဲ့သော ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်စိုးသည့် မင်းဆက် [[စကြီမင်းဆက်|စကြီ]]မင်းသားမျိုးနွယ်၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ဘူမိဗလအတုလျတေဇလက်ထက်တွင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်နှင့် တော်ဝင်မိသားစု၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အရေးပါသော လေးစားမှုကို ဆက်လက်ရရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရာမ ၉ ဘုရင်မှာ လူကြိုက်များပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဩဇာအာဏာရှိသူဖြစ်ကာ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းများကို ဖြေရှင်းရန် အချိန်အခါအားလျော်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘုရင်၏ တရားဝင်နေထိုင်ရာနေရာမှာ [[တော်ဝင်နန်းတော် (ဘန်ကောက်)|တော်ဝင်နန်းတော်]]ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိဘုရင်မှာ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဒူဆစ်နန်းတော်ဝင်ရှိ အမ္ဗရဌာနနန်းတော်ဆောင်တွင် အဓိကနေထိုင်သည်။ ဘုရင်၏ အိမ်ထောင်စုကို တော်ဝင်အိမ်ထောင်စုဗျူရိုမှ စီမံခန့်ခွဲပြီး ဘဏ္ဍာရေးကို တော်ဝင်ပိုင်ဆိုင်မှုဗျူရိုမှ စီမံခန့်ခွဲသော်လည်း ဤရုံးများကို ဘုရင်မင်းမြတ်၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် လုပ်ဆောင်နေသည်။ ထီးနန်းအမွေဆက်ခံမည့်သူမှာ မင်းသား[[ဒီပင်္ကရ ရံသိဇောတိ|ဒီပင်္ကရရံသိဇောတ]] ဖြစ်သော်လည်း မင်းသားအား အနာဂတ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် ခန့်အပ်မည်လားဆိုသည်မှာ ဘုရင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ်တွင်သာ မူတည်သည်။ ထီးနန်းဆက်ခံမှုကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် နန်းတွင်းဆက်ခံရေး ဥပဒေအရ ဘုရင်[[ဝဇိရာဝုဓ|ဝဇီရာဝုဓ]]မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ နန်းတွင်းဥပဒေသည် အမျိုးသားများသာ အမွေဆက်ခံခွင့်ရှိပြီး အဖမှ သားသို့သာ အမွေဆက်ခံခွင့်ရှိသည့် အမျိုးသားမျဉ်းဆက်စံနစ်ကို လိုက်နာသည်။ သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ မင်းသမီးတစ်ဦးအား ထီးနန်းဆက်ခံခွင့်ပြုထားသည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == [[ဖိုင်:Government_House_of_Thailand.JPG|right|thumb|290x290px| ထိုင်းအစိုးရအိမ်တော် ၊ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ရုံးများ]] === ဝန်ကြီးချုပ် === {{Main article|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်}} 1932 ခုနှစ်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ [[အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ|အစိုးရ အကြီးအကဲ သည်]] အများအားဖြင့် အကြီးဆုံး ပါတီ သို့မဟုတ် ပါလီမန် အောက်လွှတ်တော် တွင် အကြီးဆုံး ညွန့်ပေါင်း ပါတီ ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေနှင့်အညီ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည် ( BE2560 ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ လာမည့် ၅ နှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်ကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်)၊ ထို့နောက် ဘုရင်က တရားဝင် ခန့်အပ်သည်။ === အစိုးရအဖွဲ့ === {{Main article|ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့}} ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကက်ဘိနက် သို့မဟုတ် ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးများကောင်စီသည် နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီး ၃၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကောင်စီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ ပင်မကဏ္ဍကို တွက်ချက်ထားသော အစိုးရဝန်ကြီးဌာန 20 ရှိပါသည်။ အစိုးရအဖွဲ့သည် အစိုးရ၏ မူဝါဒများ ချမှတ်ခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ ကက်ဘိနက်အဖွဲ့ဝင်များသည် အခြားနိုင်ငံများတွင်ကဲ့သို့ အောက်လွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ရန် မလိုအပ်ဘဲ အများစုမှာ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ရုံးများသည် ထိုင်းအစိုးရအိမ်တော်အား သိမ်းပိုက်ထားသည်။ == ဥပဒေပြုရေး == [[ဖိုင်:Sappaya-Sapasathan_Pano_(II).jpg|right|thumb|270x270px| [[ထိုင်းလွှတ်တော်ရုံး|Sappaya-Sapasathan]] သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးနေရာဖြစ်သည်။]]{{See also|ထိုင်းလွှတ်တော်}} === အမျိုးသားလွှတ်တော် (National Assembly) === ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် ထိုင်းအစိုးရ၏ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး "ယာယီ" ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အာနန္ဒသမာဂမ်ပလ္လင်ခန်းမ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် အထက်လွှတ်တော် (วุฒิสภา) နှင့် အောက်လွှတ်တော် (สภาผู้แทนราษฎร) ဟူ၍ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော နှစ်ဖက်လွှတ်တော်စနစ် ဖြစ်သည်။ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံမှာ နောက်ဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများနှင့်အညီ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးကို [[ထိုင်းလွှတ်တော်ရုံး|သပ္ပါယသဘာဌာန]] အဆောက်အဦတွင် ကျင်းပသည်။ === အထက်လွှတ်တော် === {{See also|ထိုင်းအထက်လွှတ်တော်}} အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အထက်လွှတ်တော်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ စစ်တပ်နှင့် အထက်တန်းလွှာတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိအထက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀ ရှိသည်။ * '''ရွေးကောက်ခံအဖွဲ့ဝင်:''' ခရိုင် ၇၆ ခု နှင့် ဘန်ကောက်မြို့တော်တို့မှ ပြည်နယ်/မြို့တော် တစ်ခုလျှင် တစ်ဦးနှုန်းဖြင့် ၇၇ ဦးကို မဲဆန္ဒရှင်များက တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ * '''ရွေးချယ်ခံအဖွဲ့ဝင်:''' ကျန် ၇၃ ဦးကို အထက်လွှတ်တော် ရွေးချယ်ရေးကော်မရှင်မှ ရွေးချယ်သည်။ ဤကော်မရှင်ကို ရွေးကောက်ခံနှင့် ခန့်အပ်ခံ အရာရှိများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === အောက်လွှတ်တော် === {{See also|ထိုင်းအောက်လွှတ်တော်}} အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အောက်လွှတ်တော်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကတည်းက ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ရှိခဲ့ပြီး ထိုင်းအစိုးရ၏ အဓိက ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအောက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ဦးရေ ၅၀၀ ပါဝင်သည်။ * '''မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် ကိုယ်စားလှယ်:''' အဖွဲ့ဝင် ၄၀၀ ကို တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မဲဆန္ဒနယ်များမှ မဲအများဆုံးရရှိသူစနစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ * '''အချိုးကျ ကိုယ်စားလှယ်:''' ကျန်အဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကို ပါတီစာရင်း (party-list) စနစ်ဖြင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှုအရ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ ဤအဖွဲ့ဝင်များကို မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် ရရှိသော မဲများ၏ စုစုပေါင်း အရေအတွက်အပေါ် မူတည်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ရရှိသည်။ မဲဆန္ဒရှင်များသည် မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအတွက် တစ်မဲနှင့် ၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်ရှိ ပါတီတစ်ခုအတွက် တစ်မဲ စုစုပေါင်း မဲနှစ်မဲ ပေးရသောစနစ်ဖြစ်သည်။ == တရားစီရင်ရေး == ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် စစ်ခုံရုံး (၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်မှ စတင်၍ အာဏာတိုးချဲ့ခဲ့သည့်)၊ တရားစီရင်ရေးစနစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးစနစ်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ပါဝင်သည်။ === တရားရုံးများ === တရားရုံးများသည် ထိုင်းတရားစီရင်ရေးစနစ်၏ အကြီးဆုံးဌာနခွဲဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် တရားရုံးများကို ပထမတန်းတရားရုံး၊ အယူခံတရားရုံးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတရားလွှတ်တော်ချုပ်ဟူ၍ အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးများ === အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတရားရုံးစနစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတရားရုံးများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးချုပ်ဟူ၍ အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တရားရုံးစနစ်ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးသည် ပုဂ္ဂလိက နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံတော် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အင်္ဂါများကြားတွင် အဓိကအားဖြင့် ကြားနာသည်။ === ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံး === ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေနှင့် ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းရန် အထက်တရားရုံးအဖြစ် တစ်ခုတည်းကိုသာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်းသည် ကြီးမားသောအာဏာနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို စုဆောင်းခဲ့ပြီး လမ်းတစ်လျှောက်တွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းများ အတွင်း နိုင်ငံရေး ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် လူမှုရေး မငြိမ်သက်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံး၏ အာဏာကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။ == တရားရေးစနစ် == ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်သည် ထိုင်းရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် အနောက်တိုင်းဥပဒေများကို ရောနှောထားသည်။ အနောက်တိုင်းမှ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော ဥပဒေများကို မကြာခဏ အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး ဖောက်ပြန်နေပါသည်။ ရိုးရာ "ထိုင်း" ဥပဒေများသည် ခမာအင်ပါယာ မှ အသုံးပြုသည့် ဟိန္ဒူ-ပုဏ္ဏားဥပဒေများ၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းတရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု မရှိပါ။ ဆဲဆိုခြင်းနှင့် အသရေဖျက်ခြင်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ နှိပ်စက်မှုများမဟုတ်ဘဲ ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်သည် မူးယစ်ဆေးဝါးလက်ဝယ်ထားရှိမှု သို့မဟုတ် မှောင်ခိုရောင်းချမှုကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုများကြောင့် ထောင်ဒဏ်တစ်သက် သို့မဟုတ် သေဒဏ်အထိ ပြစ်ဒဏ်များချမှတ်ခံရလေ့ရှိပြီး အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်မှုကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုများကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် သက်ညှာသောပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခံရလေ့ရှိသည်။ မွတ်ဆလင်အများစုနေထိုင်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနယ်စပ်ပြည်နယ်များတွင် ခရိုင်အစ္စလာမ်မစ်ကော်မတီများသည် တရားစီရင်မှု၊ မိသားစု၊ အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ကွာရှင်းမှုကိစ္စများတွင် ကန့်သတ်စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ == ဒေသန္တရအစိုးရ == {{Main article|ဒေသပါလ}} ထိုင်းနိုင်ငံကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ခရိုင် ၇၆ ခု]] ( ''ကျန်ဝတ်'' ) ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားသည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ခရိုင်အားလုံးအတွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ခန့်အပ်သည်။ ပိုကြီးသော ဘန်ကောက်မြို့ကြီးသည် ခရိုင်တစ်ခုနှင့် တူညီသောအဆင့်တွင် အထူးအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဖြစ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို လူကြိုက်များပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|title=Bangkok's New Governor is Sending Shockwaves Through Thailand's Political Landscape|url=https://thediplomat.com/2022/08/bangkoks-new-governor-is-sending-shockwaves-through-thailands-political-landscape/|language=en-US|accessdate=23 May 2025}}</ref> == အခြား ဖတ်ရှုရန် == * [[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့]] * [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] * [[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့|ဘန်ကောက်မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]] (BMA) * ထိုင်းအစိုးရ၏ လွတ်လပ်သော အေဂျင်စီများ * ထိုင်းအစိုးရအေဂျင်စီများ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] <references /> [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] a9ziaiirhp0y7iq1omuiufaw9g1g1dh 1034545 1034544 2026-05-29T13:25:26Z Salai Rungtoi 22844 added more information 1034545 wikitext text/x-wiki {{Infobox executive government|government_name=ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ|nativename=รัฐบาลไทย|leader_title=ဝန်ကြီးချုပ် ([[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း|အနုထင် ချန်ဝီရာကွန်]])|main_organ=[[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့]]|address=ထိုင်းအစိုးရအိမ်တော် <br> အမှတ်(၁)၊ ဗိဿနိုးလောကလမ်း၊ ဘန်ကောက်မြို့။|country={{flag|Thailand}}ဘုရင့်နိုင်ငံ|image=Emblem of Thailand.svg|state=|border=central|image_size=180px|background_color=#a51931|date_established={{Start date and age|1932|06|24|df=y}}|ministries=ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးဌာနနှင့်အတူ ဝန်ကြီးဌာနပေါင်း ၁၉ ခုရှိ။|caption=ထိုင်းနိုင်ငံတော်တံဆိပ်|appointed=ထိုင်းဘုရင် ([[ဝဇိရာလင်္ကရဏ]])|budget=[[ထိုင်းဘတ်ငွေ|฿]]3.75 trillion (FY2025<ref>{{cite web |title=ครม. เห็นชอบร่าง พ.ร.บ.งบประมาณรายจ่าย ปีงบประมาณ 2568 |url=https://www.prachachat.net/politics/news-1584436 |language=th-TH |access-date=23 June 2024 |date=12 June 2024}}</ref>)}}{{ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး}} '''ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ''' (သို့မဟုတ်) '''ထိုင်းဘုရင့်အစိုးရ''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] - Royal Thai Government, [[ထိုင်းအက္ခရာ|ထိုင်း]]: รัฐบาลไทย, [[လက်တင်ဘာသာစကား|ရောမ]]: Ratthaban Thai, [[ပါဠိ]]: ရဋ္ဌပါလ.ထိုင်း) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်ပြီး [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]]က ဦးဆောင်သည်။ ထိုင်းအစိုးရ [[တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ]] သို့မဟုတ် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု ကြီးမားသောစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည်။ တိုင်းပြည်သည် [[စကြီမင်းဆက်]] စတင်အပြီး မင်းနေပြည်တော် [[ဘန်ကောက်မြို့]]ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ပြီးနောက်ပိုင်းမှ ခေတ်သစ်တိုင်းပြည်တစ်ခု အဖြစ် တည်ရှိလာသည်။​ [[အကြွင်းမဲ့ဘုရင်စနစ်]]ကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် ဖြိုးဖျက်ခဲ့ပြီး [[စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]]ဖြင့် အစားထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နှင့် ဒီမိုကရေစီကြားကာလ အနည်းငယ်တွင် [[ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်|စစ်တပ်မှ]] ခေါင်းဆောင်များ ဆက်တိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (စစ်တပ်က ခန့်အပ်ထားသော ကောင်စီက ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်) ကို စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်နေသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းသူများမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှာ အခုအချိန်အထိ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မပေါင်း နှစ်ဆယ် ရှိနေပါပြီ။ တလျှောက်လုံးမှာ အစိုးရရဲ့ အခြေခံဖွဲ့စည်းပုံက အတူတူပါပဲ။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရသည် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးမဏ္ဍိုင်ဟူ၍ မဏ္ဍိုင်သုံးရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရစနစ်သည် [[ဝက်စ်မင်စတာစနစ်|Westminster စနစ်]] ၏ ပုံစံအတိုင်းဖြစ်သည်။ အစိုးရ၏ ဌာနခွဲအားလုံးသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ [[ဘန်ကောက်မြို့|မြို့တော်ဘန်ကောက်]]တွင် စုစည်းထားသည်။ == ဘုရင်စနစ် == {{Main article|စကြီမင်းဆက်}} ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘုရင်မင်းမြတ် [[မဟာဝဇိရာလင်္ကရဏ]] (ရာမ ၁၀) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၃ ရက်တွင် ခမည်းတော် [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] (ရာမ ၉ ဘုရင်) နတ်ရွာစံပြီးနောက် ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ တာဝန်များကို ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဗြဲတိုက်ကောင်စီမှ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသည်။ [[ဖိုင်:King_Rama_X_official_(crop).png|left|thumb|207x207px| ရာမ ၁၀ ဘုရင်သည်၂၀၁၆ခုနှစ်ကတည်းက နန်းတက်ခဲ့သည်။]] ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာသည် ပြည်သူ့လက်ထဲတွင်ရှိသော်လည်း ဘုရင်မှ ထိုင်းအစိုးရ၏ အစိတ်အပိုင်းသုံးရပ်မှတစ်ဆင့် ထိုအာဏာများကို ကျင့်သုံးမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်အား အာဏာအလွန်နည်းပါးစွာ ပေးထားသော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အထိမ်းအမှတ်နှင့် သဏ္ဌာန်ဆောင်သူအဖြစ် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအနေဖြင့် သူ့တွင် အာဏာအချို့ရှိပြီး အစိုးရလုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် အခန်းကဏ္ဍတစ်ရပ်ရှိသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်သည် [[ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်|ထိုင်းတပ်မတော်]]၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်ရမည့်အပြင် နိုင်ငံတွင်းရှိ ဘာသာတရားအားလုံး၏ ကာကွယ်သူလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဘုရင်တွင် အိမ်ရှေ့စံခန့်အပ်ခြင်း၊ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်းနှင့် ဘုရင်ခံသဘောတူညီချက်စသည့် ရိုးရာအာဏာအချို့ကိုလည်း ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။ လက်ရှိဘုရင်မင်းမြတ်သည် ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ရာမ ၁]] ဘုရင်မှ တည်ထောင်ခဲ့သော ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်စိုးသည့် မင်းဆက် [[စကြီမင်းဆက်|စကြီ]]မင်းသားမျိုးနွယ်၏ ခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ဘူမိဗလအတုလျတေဇလက်ထက်တွင် မင်းမျိုးမင်းနွယ်နှင့် တော်ဝင်မိသားစု၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အရေးပါသော လေးစားမှုကို ဆက်လက်ရရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရာမ ၉ ဘုရင်မှာ လူကြိုက်များပြီး ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဩဇာအာဏာရှိသူဖြစ်ကာ နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်းများကို ဖြေရှင်းရန် အချိန်အခါအားလျော်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘုရင်၏ တရားဝင်နေထိုင်ရာနေရာမှာ [[တော်ဝင်နန်းတော် (ဘန်ကောက်)|တော်ဝင်နန်းတော်]]ဖြစ်သော်လည်း လက်ရှိဘုရင်မှာ ဘန်ကောက်မြို့ရှိ ဒူဆစ်နန်းတော်ဝင်ရှိ အမ္ဗရဌာနနန်းတော်ဆောင်တွင် အဓိကနေထိုင်သည်။ ဘုရင်၏ အိမ်ထောင်စုကို တော်ဝင်အိမ်ထောင်စုဗျူရိုမှ စီမံခန့်ခွဲပြီး ဘဏ္ဍာရေးကို တော်ဝင်ပိုင်ဆိုင်မှုဗျူရိုမှ စီမံခန့်ခွဲသော်လည်း ဤရုံးများကို ဘုရင်မင်းမြတ်၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် လုပ်ဆောင်နေသည်။ ထီးနန်းအမွေဆက်ခံမည့်သူမှာ မင်းသား[[ဒီပင်္ကရ ရံသိဇောတိ|ဒီပင်္ကရရံသိဇောတ]] ဖြစ်သော်လည်း မင်းသားအား အနာဂတ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် ခန့်အပ်မည်လားဆိုသည်မှာ ဘုရင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အပေါ်တွင်သာ မူတည်သည်။ ထီးနန်းဆက်ခံမှုကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် နန်းတွင်းဆက်ခံရေး ဥပဒေအရ ဘုရင်[[ဝဇိရာဝုဓ|ဝဇီရာဝုဓ]]မှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ နန်းတွင်းဥပဒေသည် အမျိုးသားများသာ အမွေဆက်ခံခွင့်ရှိပြီး အဖမှ သားသို့သာ အမွေဆက်ခံခွင့်ရှိသည့် အမျိုးသားမျဉ်းဆက်စံနစ်ကို လိုက်နာသည်။ သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ထိုင်းဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်အရ မင်းသမီးတစ်ဦးအား ထီးနန်းဆက်ခံခွင့်ပြုထားသည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == [[ဖိုင်:Government_House_of_Thailand.JPG|right|thumb|290x290px| ထိုင်းအစိုးရအိမ်တော် ၊ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးနှင့် ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ရုံးများ]] === ဝန်ကြီးချုပ် === {{Main article|ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်}} 1932 ခုနှစ်မှစ၍ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ [[အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ|အစိုးရ အကြီးအကဲ သည်]] အများအားဖြင့် အကြီးဆုံး ပါတီ သို့မဟုတ် ပါလီမန် အောက်လွှတ်တော် တွင် အကြီးဆုံး ညွန့်ပေါင်း ပါတီ ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေနှင့်အညီ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ရွေးကောက်ပွဲဖြင့် ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည် ( BE2560 ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ လာမည့် ၅ နှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်ကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်စလုံးမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်)၊ ထို့နောက် ဘုရင်က တရားဝင် ခန့်အပ်သည်။ === အစိုးရအဖွဲ့ === {{Main article|ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့}} ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ကက်ဘိနက် သို့မဟုတ် ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးများကောင်စီသည် နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီး ၃၅ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ကောင်စီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ ပင်မကဏ္ဍကို တွက်ချက်ထားသော အစိုးရဝန်ကြီးဌာန 20 ရှိပါသည်။ အစိုးရအဖွဲ့သည် အစိုးရ၏ မူဝါဒများ ချမှတ်ခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ ကက်ဘိနက်အဖွဲ့ဝင်များသည် အခြားနိုင်ငံများတွင်ကဲ့သို့ အောက်လွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ရန် မလိုအပ်ဘဲ အများစုမှာ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ရုံးများသည် ထိုင်းအစိုးရအိမ်တော်အား သိမ်းပိုက်ထားသည်။ == ဥပဒေပြုရေး == [[ဖိုင်:Sappaya-Sapasathan_Pano_(II).jpg|right|thumb|270x270px| [[ထိုင်းလွှတ်တော်ရုံး|Sappaya-Sapasathan]] သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးနေရာဖြစ်သည်။]]{{See also|ထိုင်းလွှတ်တော်}} === အမျိုးသားလွှတ်တော် (National Assembly) === ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် ထိုင်းအစိုးရ၏ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး "ယာယီ" ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အာနန္ဒသမာဂမ်ပလ္လင်ခန်းမ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် စတင်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် အထက်လွှတ်တော် (วุฒิสภา) နှင့် အောက်လွှတ်တော် (สภาผู้แทนราษฎร) ဟူ၍ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော နှစ်ဖက်လွှတ်တော်စနစ် ဖြစ်သည်။ ဥပဒေပြုရေးမဏ္ဍိုင်၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံမှာ နောက်ဆုံးပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများနှင့်အညီ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးကို [[ထိုင်းလွှတ်တော်ရုံး|သပ္ပါယသဘာဌာန]] အဆောက်အဦတွင် ကျင်းပသည်။ === အထက်လွှတ်တော် === {{See also|ထိုင်းအထက်လွှတ်တော်}} အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အထက်လွှတ်တော်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ စစ်တပ်နှင့် အထက်တန်းလွှာတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိအထက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀ ရှိသည်။ * '''ရွေးကောက်ခံအဖွဲ့ဝင်:''' ခရိုင် ၇၆ ခု နှင့် ဘန်ကောက်မြို့တော်တို့မှ ပြည်နယ်/မြို့တော် တစ်ခုလျှင် တစ်ဦးနှုန်းဖြင့် ၇၇ ဦးကို မဲဆန္ဒရှင်များက တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ * '''ရွေးချယ်ခံအဖွဲ့ဝင်:''' ကျန် ၇၃ ဦးကို အထက်လွှတ်တော် ရွေးချယ်ရေးကော်မရှင်မှ ရွေးချယ်သည်။ ဤကော်မရှင်ကို ရွေးကောက်ခံနှင့် ခန့်အပ်ခံ အရာရှိများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === အောက်လွှတ်တော် === {{See also|ထိုင်းအောက်လွှတ်တော်}} အမျိုးသားလွှတ်တော်၏ အောက်လွှတ်တော်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်ကတည်းက ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ရှိခဲ့ပြီး ထိုင်းအစိုးရ၏ အဓိက ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအောက်လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ဦးရေ ၅၀၀ ပါဝင်သည်။ * '''မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် ကိုယ်စားလှယ်:''' အဖွဲ့ဝင် ၄၀၀ ကို တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မဲဆန္ဒနယ်များမှ မဲအများဆုံးရရှိသူစနစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ * '''အချိုးကျ ကိုယ်စားလှယ်:''' ကျန်အဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ကို ပါတီစာရင်း (party-list) စနစ်ဖြင့် အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှုအရ ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ ဤအဖွဲ့ဝင်များကို မဲဆန္ဒနယ်အလိုက် ရရှိသော မဲများ၏ စုစုပေါင်း အရေအတွက်အပေါ် မူတည်၍ နိုင်ငံရေးပါတီများမှ ရရှိသည်။ မဲဆန္ဒရှင်များသည် မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအတွက် တစ်မဲနှင့် ၎င်းတို့၏ မဲဆန္ဒနယ်ရှိ ပါတီတစ်ခုအတွက် တစ်မဲ စုစုပေါင်း မဲနှစ်မဲ ပေးရသောစနစ်ဖြစ်သည်။ == တရားစီရင်ရေး == ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် စစ်ခုံရုံး (၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်မှ စတင်၍ အာဏာတိုးချဲ့ခဲ့သည့်)၊ တရားစီရင်ရေးစနစ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးစနစ်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့ ပါဝင်သည်။ === တရားရုံးများ === တရားရုံးများသည် ထိုင်းတရားစီရင်ရေးစနစ်၏ အကြီးဆုံးဌာနခွဲဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် တရားရုံးများကို ပထမတန်းတရားရုံး၊ အယူခံတရားရုံးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတရားလွှတ်တော်ချုပ်ဟူ၍ အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ === အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးများ === အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတရားရုံးစနစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာတရားရုံးများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးချုပ်ဟူ၍ အဆင့်နှစ်ဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တရားရုံးစနစ်ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတရားရုံးသည် ပုဂ္ဂလိက နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံတော် သို့မဟုတ် ၎င်း၏ အင်္ဂါများကြားတွင် အဓိကအားဖြင့် ကြားနာသည်။ === ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံး === ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေနှင့် ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များကို ဖြေရှင်းရန် အထက်တရားရုံးအဖြစ် တစ်ခုတည်းကိုသာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၎င်းသည် ကြီးမားသောအာဏာနှင့် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို စုဆောင်းခဲ့ပြီး လမ်းတစ်လျှောက်တွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံရေး အကျပ်အတည်းများ အတွင်း နိုင်ငံရေး ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် လူမှုရေး မငြိမ်သက်မှုများကို ဖြေရှင်းပေးသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံး၏ အာဏာကို မီးမောင်းထိုးပြခဲ့သည်။ == တရားရေးစနစ် == ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်သည် ထိုင်းရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် အနောက်တိုင်းဥပဒေများကို ရောနှောထားသည်။ အနောက်တိုင်းမှ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော ဥပဒေများကို မကြာခဏ အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး ဖောက်ပြန်နေပါသည်။ ရိုးရာ "ထိုင်း" ဥပဒေများသည် ခမာအင်ပါယာ မှ အသုံးပြုသည့် ဟိန္ဒူ-ပုဏ္ဏားဥပဒေများ၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းတရားစီရင်ရေးစနစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု မရှိပါ။ ဆဲဆိုခြင်းနှင့် အသရေဖျက်ခြင်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အရပ်ဘက်ဆိုင်ရာ နှိပ်စက်မှုများမဟုတ်ဘဲ ရာဇဝတ်မှုဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်သည် မူးယစ်ဆေးဝါးလက်ဝယ်ထားရှိမှု သို့မဟုတ် မှောင်ခိုရောင်းချမှုကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုများကြောင့် ထောင်ဒဏ်တစ်သက် သို့မဟုတ် သေဒဏ်အထိ ပြစ်ဒဏ်များချမှတ်ခံရလေ့ရှိပြီး အကြမ်းဖက်မှုနှင့် အိမ်ထောင်ရေးဖောက်ပြန်မှုကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုများကဲ့သို့သော ရာဇဝတ်မှုများအတွက် သက်ညှာသောပြစ်ဒဏ်များ ချမှတ်ခံရလေ့ရှိသည်။ မွတ်ဆလင်အများစုနေထိုင်သည့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနယ်စပ်ပြည်နယ်များတွင် ခရိုင်အစ္စလာမ်မစ်ကော်မတီများသည် တရားစီရင်မှု၊ မိသားစု၊ အိမ်ထောင်ရေးနှင့် ကွာရှင်းမှုကိစ္စများတွင် ကန့်သတ်စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ == ဒေသန္တရအစိုးရ == {{Main article|ဒေသပါလ}} ထိုင်းနိုင်ငံကို [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ|ခရိုင် ၇၆ ခု]] ( ''ကျန်ဝတ်'' ) ဟူ၍ ပိုင်းခြားထားသည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ခရိုင်အားလုံးအတွက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများကို ခန့်အပ်သည်။ ပိုကြီးသော ဘန်ကောက်မြို့ကြီးသည် ခရိုင်တစ်ခုနှင့် တူညီသောအဆင့်တွင် အထူးအုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဖြစ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးကို လူကြိုက်များပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည်။ <ref>{{Cite web|title=Bangkok's New Governor is Sending Shockwaves Through Thailand's Political Landscape|url=https://thediplomat.com/2022/08/bangkoks-new-governor-is-sending-shockwaves-through-thailands-political-landscape/|language=en-US|accessdate=23 May 2025}}</ref> == အခြား ဖတ်ရှုရန် == * [[ထိုင်းအစိုးရအဖွဲ့]] * [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] * [[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့|ဘန်ကောက်မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]] (BMA) * ထိုင်းအစိုးရ၏ လွတ်လပ်သော အေဂျင်စီများ * ထိုင်းအစိုးရအေဂျင်စီများ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ]] <references /> [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] tfhfthqyjyr76k3umblqzlhu2hgv12e 0 268803 1034585 867886 2026-05-29T16:20:10Z Salai Rungtoi 22844 1034585 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=မြန်မာနိုင်ငံကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများအဖွဲ့ချုပ်}} '''ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများအဖွဲ့ချုပ်''' (''[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]'': Catholic Bishops' Conference of Myanmar, CBM) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ကက်သလစ်သာသနာ ဂိုဏ်းချုပ်၊ ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်များ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ရုံးချုပ်သည် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ပြည်လမ်း၊​ အမှတ်(၂၉၂-က) တွင် တည်ရှိသည်။ == ဖွဲ့စည်းမှု == အဖွဲ့ချုပ်တွင် ကော်မရှင်များ၊ အေဂျင်စီများ၊ ကောင်စီများနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများ ပါဝင်သည်။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့မှ ကြီးကြပ်ပါသည်။ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဂိုဏ်းအုပ် ၁၆ ပါနှင့် လက်ထောက်ဂိုဏ်းအုပ်များ ပါဝင်သည်။ လက်ရှိ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ် [[ချားလ်စ်မောင်ဘို]] ဖြစ်သည်။​ == ယခင်ဥက္ကဋ္ဌများ == {| class="wikitable" ! စဉ် ! ဥက္ကဋ္ဌ ! တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ | ဂိုဏ်းချုပ် Victor Bazin ၊ MEP | ၁၉၆၇ - ၁၉၆၉ |- | ၂ | ဂိုဏ်းချုပ် Gabriel Thohey Mahn-Gaby | ၁၉၆၉ - ၁၉၇၆ |- | ၃ | ဂိုဏ်းချုပ် အယ်လ်ဖွန်စ် ဦးသန်းအောင် | ၁၉၇၆ - ၁၉၈၂ |- | ၄ | ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော် Paul Zingtung Grawng (နောင်ဂိုဏ်းချုပ်) | ၁၉၈၂ - ၁၉၉၂ |- | ၅ | ဂိုဏ်းချုပ် Alphonse ဦးသန်းအောင် | ၁၉၉၂ - ၁၉၉၄ |- | ၆ | ဂိုဏ်းချုပ် မဿိဦးရွှေ | ၁၉၉၄ - ၂၀၀၀ |- | ၇ | ဂိုဏ်းချုပ် ချားလ်မောင်ဘို ၊ SDB (၆၀) | ၂၀၀၀ - ၂၀၀၆ |- | ၈ | ဂိုဏ်းချုပ် Paul Zingtung Grawng | ၂၀၀၆ - ၂၀၁၂ |- | ၉ | ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော် John Hsane Hgyi | ၂၀၁၂ - ၂၀၁၄.၀၇ |- | ၁၀ | ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော် Felix Lian Khen Thang | ၂၀၁၄.၀၇ - ၂၀၂၀ |- |၁၁ |ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ် [[ချားလ်စ်မောင်ဘို]] |၂၀၂၀ - လက်ရှိ |} == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုမန်ကက်သလစ် ခရစ်ယာန်ဘာသာ|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာ]] == ကိုးကား == {{Reflist}}{{Christianity in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] r5p44gmre7kv327d2mzg0tl51m8y167 1034586 1034585 2026-05-29T16:22:46Z Salai Rungtoi 22844 1034586 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=မြန်မာနိုင်ငံကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများအဖွဲ့ချုပ်|headquarters=ပြည်လမ်း၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့|leader_title=ဆရာတော်ဥက္ကဋ္ဌ|leader_name=[[ချားလ်စ်မောင်ဘို]]}} '''ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ကက်သလစ်ဆရာတော်ကြီးများအဖွဲ့ချုပ်''' (''[[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]'': Catholic Bishops' Conference of Myanmar, CBM) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ကက်သလစ်သာသနာ ဂိုဏ်းချုပ်၊ ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်များ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ရုံးချုပ်သည် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ပြည်လမ်း၊​ အမှတ်(၂၉၂-က) တွင် တည်ရှိသည်။ == ဖွဲ့စည်းမှု == အဖွဲ့ချုပ်တွင် ကော်မရှင်များ၊ အေဂျင်စီများ၊ ကောင်စီများနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများ ပါဝင်သည်။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့မှ ကြီးကြပ်ပါသည်။ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဂိုဏ်းအုပ် ၁၆ ပါနှင့် လက်ထောက်ဂိုဏ်းအုပ်များ ပါဝင်သည်။ လက်ရှိ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ် [[ချားလ်စ်မောင်ဘို]] ဖြစ်သည်။​ == ယခင်ဥက္ကဋ္ဌများ == {| class="wikitable" ! စဉ် ! ဥက္ကဋ္ဌ ! တာဝန်သက်တမ်း |- | ၁ | ဂိုဏ်းချုပ် Victor Bazin ၊ MEP | ၁၉၆၇ - ၁၉၆၉ |- | ၂ | ဂိုဏ်းချုပ် Gabriel Thohey Mahn-Gaby | ၁၉၆၉ - ၁၉၇၆ |- | ၃ | ဂိုဏ်းချုပ် အယ်လ်ဖွန်စ် ဦးသန်းအောင် | ၁၉၇၆ - ၁၉၈၂ |- | ၄ | ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော် Paul Zingtung Grawng (နောင်ဂိုဏ်းချုပ်) | ၁၉၈၂ - ၁၉၉၂ |- | ၅ | ဂိုဏ်းချုပ် Alphonse ဦးသန်းအောင် | ၁၉၉၂ - ၁၉၉၄ |- | ၆ | ဂိုဏ်းချုပ် မဿိဦးရွှေ | ၁၉၉၄ - ၂၀၀၀ |- | ၇ | ဂိုဏ်းချုပ် ချားလ်မောင်ဘို ၊ SDB (၆၀) | ၂၀၀၀ - ၂၀၀၆ |- | ၈ | ဂိုဏ်းချုပ် Paul Zingtung Grawng | ၂၀၀၆ - ၂၀၁၂ |- | ၉ | ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော် John Hsane Hgyi | ၂၀၁၂ - ၂၀၁၄.၀၇ |- | ၁၀ | ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော် Felix Lian Khen Thang | ၂၀၁၄.၀၇ - ၂၀၂၀ |- |၁၁ |ကာဒီနယ်ရဟန်းအမတ် [[ချားလ်စ်မောင်ဘို]] |၂၀၂၀ - လက်ရှိ |} == ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုမန်ကက်သလစ် ခရစ်ယာန်ဘာသာ|မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရိုမန်ကက်သလစ်ဘာသာ]] == ကိုးကား == {{Reflist}}{{Christianity in Myanmar}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] 4dyp94sn0x59ai0l48gm7ufw5yrdaxv 0 269853 1034575 1034530 2026-05-29T15:59:25Z Zawzawaungthwin 100038 [[Special:Contributions/Vepleqa|Vepleqa]] ([[User talk:Vepleqa|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1034530|1034530]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1034575 wikitext text/x-wiki [[File:Wiki-mam-intcs.png|thumb|[[:en:Seedfeeder|Seedfeeder]] ပုံဖော်ရေးဆွဲထားသော လဲလျောင်းနေသည့် အမျိုးသမီးနှင့် [[သုက်လွှတ်ခြင်း|သုက်ပန်းနေသော]] အမျိုးသား]] '''ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း''' ({{lang|en|Mammary intercourse}}) သည် [[လိင်မဆက်ဆံမီ နမ်းရှုပ်သုံးသပ်ခြင်း]] သို့မဟုတ် [[မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း|ထိုးသွင်းခြင်းမရှိသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]အဖြစ် ပြုလုပ်သော [[လူသားတို့၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူ|လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီး၏ [[ရင်သား]]ဖြင့် အမျိုးသား၏ [[ယောက်ျား အင်္ဂါတံ|လိင်တံ]]ကို လှုံ့ဆော်ခြင်းနှင့် အပြန်အလှန်အားဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။သူတို့သည် ရင်သားအလှကို အလေးထားသည်။<ref name="Alex Comfort 1972 p. 67-9">Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (1972) p. 67-9</ref> ၎င်းတွင် အမျိုးသမီး၏ ရင်သားနှစ်လုံးကြားတွင် လိင်တံကို ထားကာ [[လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးဖောက်မှု|လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]ကို တုပရန်နှင့် [[လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သာယာမှု]]ကို ဖန်တီးရန်အတွက် လိင်တံကို အပေါ်အောက် ရွှေ့ခြင်း ပါဝင်သည်။ ==အလေ့အကျင့်== [[File:Thomas Rowlandson - The Larking Cull (cropped).jpg|thumb|ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း ပန်းချီကား (၁၈၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်)]] ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းတွင် အမျိုးသားတစ်ဦးသည် အမျိုးသမီး၏ ဝမ်းဗိုက် သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ဒူးထောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုင်ခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ [[လိင်တံ ထောင်မတ်ခြင်း|ထောင်မတ်နေသော လိင်တံ]]ကို သူမ၏ ရင်သားကြားတွင် ထားခြင်း၊ ရင်သားများကို အမျိုးသမီး သို့မဟုတ် အမျိုးသားမှ လိင်တံပတ်လည်တွင် ညှစ်ထားစဉ် ပွတ်ခြင်း သို့မဟုတ် တွန်းခြင်းတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[တစ်ကိုယ်ရေ အာသာဖြေခြင်း]]နှင့် ဆင်တူသော တင်းကျပ်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး<ref name="Alex Comfort 1972 p. 67-9"/> [[လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးဖောက်မှု|ထိုးသွင်းသည့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]ကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ ရင်သားကြား သို့မဟုတ် လိင်တံပေါ်တွင် ချောဆီ သို့မဟုတ် [[တံတွေး]]ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ အခြားနည်းအားဖြင့် အမျိုးသမီးသည် လိင်တံပတ်လည်တွင် ရင်သားများကို တင်းကျပ်စေပြီး နောက်ပြန်ရှေ့တိုး ရွှေ့နိုင်သည်။ အခြားသော [[လိင်ဆက်ဆံသည့် ကိုယ်နေဟန်ထားများ|ကိုယ်နေဟန်ထားများ]]တွင် အမျိုးသမီး ဒူးထောက်နေစဉ် အမျိုးသား ရပ်နေခြင်း သို့မဟုတ် အမျိုးသမီး အပေါ်တွင်ရှိနေစဉ် အမျိုးသား လှဲနေခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အချို့ကိစ္စများတွင် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို [[ပါးစပ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]နှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်သည်။ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို မျက်နှာချင်းဆိုင် သို့မဟုတ် ခေါင်းနှင့်အမြီး အနေအထားဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် သဘာဝအားဖြင့် ရင်သားကြီးသော အမျိုးသမီးများအတွက် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်ပြီး ရင်သားသေးငယ်သော အမျိုးသမီးများအား အပေါ်တွင်ရှိနေရန် အကြံပြုထားသည်။<ref>Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (1972) p. 69</ref> သို့သော် ရင်သားသေးငယ်သော အမျိုးသမီးများသည် ရင်သားကြီးသော အမျိုးသမီးများထက် ပိုမို အာရုံခံစားမှု ရှိတတ်သည်။<ref name=levin>{{cite journal|last=Levin|first=Roy J.|title=The breast/nipple/areola complex and human sexuality|doi=10.1080/14681990600674674|journal=Sexual & Relationship Therapy|volume=21|issue=2|date=May 2006|pages=237–249|s2cid=219696836 }}</ref> အမျိုးသမီးသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိုးသွင်းခြင်းမရှိဘဲ ၎င်း၏ [[လိင်ဆက်ဆံဖော်|လက်တွဲဖော်]]ကို [[လိင်ဆန္ဒ ပြီးမြောက်ခြင်း]]သို့ ရောက်ရှိစေခြင်း၏ လိင်စိတ်လှုံ့ဆော်မှုမှလွဲ၍ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံစဉ် တိုက်ရိုက် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်မှုကို ပုံမှန်အားဖြင့် မခံစားရပါ။ သို့သော် အဲလက်စ် ကွန်ဖော့တ်က ရင်သားအာရုံခံစားမှုရှိသော အမျိုးသမီးများတွင် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် လိင်ဆန္ဒ ပြီးမြောက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည် (မာဂေါ့ အာနန်က ''ရင်သား၏ ဒေသဆိုင်ရာ လိင်ဆန္ဒ ပြီးမြောက်ခြင်း''ဟု ခေါ်ဆိုသည်) ဟုဆိုခဲ့ပြီး၊ ၁၉၀၃ ခုနှစ်၏ ''Paradis Charnels'' တွင် အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည့် ထိုးသွင်းသည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ကိုးခုသော အစားထိုးလေ့ကျင့်ခန်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>Alex Comfort, ''The Joy of Sex'' (1972) pp. 69, 175 and 176</ref><ref>Margo Ananad, ''The Art of Sexual Ecstasy'' (1990) p. 309</ref> အမျိုးသားသည် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံစဉ် အမျိုးသမီးအား [[လက်ဖြင့် ပွတ်သပ်ခြင်း|လက်ဖြင့် လိင်အင်္ဂါကို ထိတွေ့ခြင်း]] ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် ထိုးသွင်းခြင်းမရှိသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်သောကြောင့် ချွဲအမြှေးပါးများနှင့် သုက်လွှတ်ခြင်းမပြုမီအရည် သို့မဟုတ် [[သုက်ရည်]]တို့ တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ရန် လိုအပ်သော [[လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ]] (STI) ကူးစက်နိုင်ခြေသည် အလွန်နည်းပါးသည်။ HIV သည် ထိုသို့သော တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှု လိုအပ်သော ကူးစက်ရောဂါများထဲတွင် ပါဝင်သောကြောင့် ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှ ကူးစက်နိုင်ခြေ အလွန်နည်းပါးသည်။<ref>{{cite journal|last=Kelly|first=Jeffrey A.|title = Advances in HIV/AIDS education and prevention|url=https://archive.org/details/sim_family-relations_1995-10_44_4/page/344|journal=Family Relations|volume=44|issue=4|pages=345–352|date=October 1995|issn=0197-6664|jstor=584989|doi=10.2307/584989}}</ref> နယူးဇီလန်မှ လိင်လုပ်သားများ၏ [[ကွန်ဒုံး]]အသုံးပြုမှု အလေ့အထဆိုင်ရာ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ ၎င်းတို့သည် ကွန်ဒုံးအသုံးပြုရန် ငြင်းဆန်သော သုံးစွဲသူများအတွက် မိန်းမကိုယ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းအစား [[စိတ်ချရသော လိင်ဆက်ဆံမှု|ဘေးကင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]]ဆိုင်ရာ အခြားနည်းလမ်းများကို ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ လိင်လုပ်သားတစ်ဦးက ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် အသုံးပြုသော အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ရင်သားကြီးသော အမျိုးသမီးမှ ပြုလုပ်သော ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် သုံးစွဲသူအတွက် ထိုးသွင်းသည့် မိန်းမကိုယ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့ ခံစားရသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="davis">Woods, 1996, in Davis, pages 125-127</ref> ကြော်ငြာများတွင် ဤအလေ့အကျင့်ကို အနည်းဆုံး ပုံဖော်ခြင်းများသည် ညစ်ညမ်း သို့မဟုတ် လိင်စိတ်ကြွစေသည်ဟု ဖော်ပြခံရသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Citation O'Barr | first1 = W. M. | year = 2011 | title = Sex and Advertising | journal = Advertising & Society Review | volume = 12 | issue = 2| page = 2 | doi=10.1353/asr.2011.0019| s2cid = 154834026 | doi-access = free }}</ref> ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို တစ်ခါတစ်ရံ [[ဖောက်ပြန်ခြင်း|ဖောက်ပြန်မှု]]တစ်ခုဟု သတ်မှတ်ခံရသည်။၎င်းသည် အချို့သော [[အမျိုးသားများနှင့် လိင်တူဆက်ဆံသော အမျိုးသားများ၊ လိင်တူဆက်ဆံသော စုံတွဲများ]] တွင် တွေ့ရသည့် အလေ့အထတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>Clifford Allen, ''A Textbook of Psychosexual Disorders'' (1969) p. 200</ref> ==ဗန်းစကားများ== ရင်သားဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းအတွက် သုံးနှုန်းသော ဗန်းစကားများမှာ- *အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် '''Titty-fuck''',<ref>{{cite book |last=Millar |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=LhJIEAAAQBAJ&pg=PT298 |title=The Germans and Europe: A Personal Frontline History |date=2020 |publisher=Hachette |isbn=9781911350446 |page=298}}</ref> '''titjob''' သို့မဟုတ် '''titfuck''' *ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် '''Tit wank''' သို့မဟုတ် '''French fuck''' <ref name=french>Godson, page 96.</ref><ref>M. S. Morton, ''The Lover's Tongue'' (2003) p. 187</ref> ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== * [[ရင်သားအား စွဲလမ်းတပ်မက်ခြင်း]] * ''[[ကာမသျှတ္တရ]]'' * [[မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]] * [[ပုလဲလည်ဆွဲ (လိင်အပြုအမူ)]] ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{Commons category-inline|Mammary intercourse}} *[https://sexinfo101.com/guides/inter-mammary Inter-Mammary Intercourse] [[ကဏ္ဍ:လိင်ဆက်ဆံမှုပုံစံများ]] [[ကဏ္ဍ:ရင်သား]] [[ကဏ္ဍ:လိင်အပြုအမူများ]] [[ကဏ္ဍ:မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း]] 6ftisu76devxo4x9mrqi2xflhz1x61s 14 270193 1034546 873786 2026-05-29T13:28:32Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တိုက်ကြီးများအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034546 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအသီးသီး၏ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များ (အစိုးရအဖွဲ့များ၊ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ စသည်) နှင့် သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို စုစည်းထားသည်။ အာရှနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံများအကြောင်း လေ့လာရန် ဤကဏ္ဍကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]] lzly1vhpgf81tr3k76af9u700u4x0d6 1034549 1034546 2026-05-29T13:29:28Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1034549 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအသီးသီး၏ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များ (အစိုးရအဖွဲ့များ၊ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ စသည်) နှင့် သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို စုစည်းထားသည်။ အာရှနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံများအကြောင်း လေ့လာရန် ဤကဏ္ဍကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]] piku5qy5lsom0wuqv5o07zxqxbi1l8f 1034550 1034549 2026-05-29T13:30:03Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အာရှတိုက်၏ နိုင်ငံရေး]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အာရှတိုက်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1034550 wikitext text/x-wiki ဤကဏ္ဍတွင် အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံအသီးသီး၏ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များ (အစိုးရအဖွဲ့များ၊ ဝန်ကြီးဌာနများ၊ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ စသည်) နှင့် သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို စုစည်းထားသည်။ အာရှနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဖွဲ့စည်းပုံများအကြောင်း လေ့လာရန် ဤကဏ္ဍကို အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။ [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်]] [[ကဏ္ဍ:တိုက်ကြီးများအလိုက် အုပ်ချုပ်ရေး]] l8gaz3uqxpti3plpgdnanixa0yxq05e 0 280044 1034539 1034516 2026-05-29T13:02:27Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1034539 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဇွန် === *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] 3uua589ssjkan89rdzdpbkhndegojhr 1034641 1034539 2026-05-30T05:50:17Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1034641 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> === ဇွန် === *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] s4m4uo3tab71kmabjkbrcsct5vuwee6 0 282366 1034538 1032710 2026-05-29T12:27:01Z Salai Rungtoi 22844 updated information 1034538 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ | partof = [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] အကျပ်အတည်း (၂၀၂၃–လက်ရှိ) နှင့် ၂၀၂၆ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]–[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] အကျပ်အတည်း | date = ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | place = အနောက်အာရှ <br>(အဓိကအားဖြင့် [[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ပြည်များ|ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ]]) | status = လက်ရှိဖြစ်ပွားနေဆဲ | image = 2026 Iran war collage.jpg | image_size = 300px | caption = ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ | combatant1 = {{flag|United States}}<br />{{flag|Israel}} <br> {{flag|Saudi Arabia}} <Br> {{flag|United Arab Emirates}} <br> {{flag|Kuwait}} | combatant1a = '''တိုက်ခိုက်မှုမပါ ကာကွယ်ရေးကူညီမှုပေးသည့် နိုင်ငံများ:'''<br> {{tree list}} * {{flag|Bahrain}} * {{flag|France}} * {{flag|Germany}} * {{flag|Iraq}} ** '''Kurdistan Region'''<br>{{small|(ပက်ရှ်မာဂါ တပ်ဖွဲ့)}} * {{flag|Jordan}} * {{flag|Kuwait}} * {{flag|Oman}} * {{flag|Qatar}} * {{flag|Saudi Arabia}} * {{flag|Syria}} * {{flag|Ukraine}} * {{flag|United Arab Emirates}} * {{flag|United Kingdom}} ** '''Akrotiri and Dhekelia''' <br>{{small|(ဗြိတိန်စစ်အခြေစိုက် ပြည်ပနယ်မြေ)}} {{tree list/end}} | combatant2 = {{tree list}} *{{flag|Iran}} *{{flag|ဟစ်ဇ်ဘိုလာ}} {{tree list/end}} | commander1 = {{flagicon|United States}} [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]<br>{{small|(အမေရိကန်သမ္မတ)}}<br> {{flagicon|Israel}} [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]]<br>{{small|(အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်)}} | commander2 = {{flagicon|Iran}} [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]]<br>{{small|(နိုင်ငံဥသျှောင်)}}<br> {{flagicon|Iran}} [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]]<br>{{small|(အီရန်သမ္မတ)}} | units1 = {{tree list}} * {{flag|United States}} * {{flagicon image|Flag of the U.S. Central Intelligence Agency.svg}} [[စီအိုင်အေ]] <ref>{{Cite news |first1=Julian E. |last1=Barnes |first2=Ronen |last2=Bergman |first3=Eric |last3=Schmitt |first4=Tyler |last4=Pager |date=1 March 2026 |title=The C.I.A. Helped Pinpoint a Gathering of Iranian Leaders. Then Israel Struck. |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/us/politics/cia-israel-ayatollah-compound.html |access-date=1 March 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> {{tree list/end}} * {{flag|Israel}}<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-calls-up-20000-reservists-in-addition-to-the-50000-reservists-currently-on-duty/|title=Israel calls up 20,000 reservists, in addition to the 50,000 reservists currently on duty|first=Emanuel|last=Fabian|date=28 February 2026|via=www.timesofisrael.com}}</ref> * {{flagicon image|Flag of IDF Military Intelligence Directorate.svg}}<br>{{small|အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး}} * {{flagicon image|Flag of IDF Home Front Command.svg}}<br>{{small|(အစ္စရေးပြည်တွင်းစစ်ဌာန)}} {{tree list/end}} | units2 = {{tree list}} * {{flagicon|Iran}} [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|အီရန်အစိုးရ]] ** [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အီရန်စစ်တပ်]] * {{small|(အီရန်မဟာမိတ်များ)}} {{tree list/end}} | casualties1 = {{flagdeco|USA}} စစ်သည် ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၅ ဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန်<br> {{flagdeco|Israel}} အရပ်သား ၁၂ ဦး သေဆုံး၊ ၄၅၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ | casualties2 = * ပြစ်မှတ် ၁,၀၀၀ ကျော် တိုက်ခိုက်ခဲ့<br> * ခေါင်းဆောင် ၄၈ ဦး သေဆုံး<br> * စစ်သင်္ဘော ၉ စင်း ဖျက်ဆီး<br>{{small|အမေရိကန် ထုတ်ပြန်ချက်}}<hr> * အရပ်သား ၂၀၁ ဦး သေဆုံး <br> ၇၄၇ ဦး ဒဏ်ရာရ <br>{{small|အီရန် ထုတ်ပြန်ချက်}} | casualties3 = '''ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအား အီရန်တိုက်ခိုက်မှု'''<br> {{flagdeco|UAE}}<br>{{small|[[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ယူအေအီး]]}} ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၅၈ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Kuwait}}<br>{{small|[[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]}} ၁ ဦး သေဆုံး၊ ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Qatar}}<br>{{small|[[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]]}} ၁၆ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Jordan}}<br>{{small|[[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]]}} ၅ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Bahrain}}<br>{{small|[[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]]}} ၁ ဦး သေဆုံး၊ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Oman}}<br>{{small|[[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]]}} ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ }} '''၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]တို့က [[အီရန်နိုင်ငံ]]တစ်ဝှမ်းရှိ မြို့ကြီးများနှင့် အရေးပါသော နေရာအတော်များများကို အလစ်အငိုက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာမှ စစ်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီခါမေနီ]] (Ali Khamenei) နှင့် အဆင့်မြင့်အရာရှိ အများအပြား သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်အပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်ဘက်မှလည်း အစ္စရေးနိုင်ငံ၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]ရှိ အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် အမေရိကန်၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါသည်။ အစ္စရေးနှင့် အီရန်၏ မဟာမိတ်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် တိုက်ရိုက်ထိပ်တိုက်တွေ့မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် "၁၂-ရက်ကြာစစ်ပွဲ" အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများကို ဖျက်ဆီးရန် ရည်ရွယ်သော တိုက်ခိုက်မှုများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ပွားမီ တစ်လခွဲခန့်အလိုတွင် အီရန်နိုင်ငံ၌ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး]]နောက်ပိုင်း ယနေ့ခေတ် အီရန်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည့် [[၂၀၂၅-၂၀၂၆ အီရန် ဆန္ဒပြပွဲ|အကြီးမားဆုံးဆန္ဒပြမှု]]အတွင်း အရပ်သားထောင်နှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်လ်နယ်ထရမ့်]]က “အကူအညီရောက်လာမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|၂၀၀၃ ခုနှစ် အီရတ်ကျူးကျော်မှု]]နောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး စစ်အင်အားတိုးချဲ့ချထားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=26 February 2026 |title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/ |access-date=26 February 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref> ဤပဋိပက္ခကြောင့် [[ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]ဈေးနှုန်းများ ရုတ်ခြုံ့မြင့်တက်လာခြင်း၊ လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများ ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တိုက်ခိုက်ခံရမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း|ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ပြီး]] စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်သည် ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြပြီး<ref>{{cite news |last1=Elliott |first1=Rebecca F. |date=28 February 2026 |title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html |work=[[The New York Times]] |last2=Eavis |first2=Peter}}</ref><ref name="uf">{{Cite web |last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=18 March 2026 |website=[[Just Security]] |language=en-US}}</ref> ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့မှုများကိုလည်း ပြတ်တောက်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |access-date=19 March 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> အီရန်၊ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့သည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့မှစတင်၍ သီတင်းပတ်နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == တိုက်ခိုက်မှုများ == အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေး ပူးပေါင်းလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမနေ့ကို မြို့တော် [[တီဟီရန်မြို့]] ၊ ကွမ်မြို့၊ ကာရာ့မြို နှင့် ကာမန်ရှားမြို့များတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အီရန်အစိုးရ၏ ထိပ်တန်းတာဝန်ရှိသူအချို့ သေဆုံးခဲ့ပြီး [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။၎င်း၏ နေအိမ်နှင့် ရုံးစခန်းလည်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ပေါက်ကွဲမှုများကို တွေ့မြင်ရပြီးနောက် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး သည် အစ္စရေးစစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကြောင်း အစောဆုံး အတည်ပြုခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ကလည်း Truth Social တွင် တင်ထားသော ဗီဒီယိုမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်ကို ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး၊နောက်ပိုင်းတွင် အယာ တိုလာ အလီ ခါမေနီ သေဆုံးပြီဟု အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ကိုယ်တိုင် ကြေညာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံက [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သေဆုံးသတင်းကို ကြေညာပြီး ဝမ်းနည်းကာလ ရက်(၄၀) သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်နိုင်ငံသည် [[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ပြည်များ|ပါရှန့် ပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတစ်လျှောက်]]တွင် ဒရုန်းများနှင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ ဒါဇင်နှင့်ချီ ပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး အစ္စရေး နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့၏ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဂျော်ဒန်၊ကူဝိတ်၊ ဘာရိန်း၊ ကာတာ၊ အီရတ်၊ ဆူဒန်၊ဆော်ဒီ နှင့် ယူအေအီး တို့ရှိ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများသို့ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အီရန်သည် ကူဝိတ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် နှင့် ဒူဘိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် အပါအဝင် အရပ်ဘက်လေကြောင်းသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများကိုပါ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ယီမင်နိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သည့် ယီမင်ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပါဝင်နေသော အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံရေး–စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည့် ဟူသီသူပုန်အဖွဲ့ကလည်း [[ပင်လယ်နီ|ပင်လယ်နီ ဒေသ]]တွင် ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြန်လည်စတင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်နိုင်ငံသည် [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပိတ်ဆို့လိုက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်မှုများ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ == တုံ့ပြန်ချက်များ == အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] က စစ်ဆင်ရေး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အီရန် ၏ ဒုံးကျည်နှင့် စစ်ရေးစွမ်းရည်များကို ဖျက်ဆီးရန်၊ အီရန်နိုင်ငံ နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို တားဆီးရန်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် အစိုးရပြောင်းလဲရေးကို ရည်မှန်းထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် ထရမ့်က ယင်းစစ်ဆင်ရေးသည် ရည်မှန်းချက်များ ပြီးမြောက်ရန် တစ်လ သို့မဟုတ် ယင်းထက်နည်းသော အချိန်ယူမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ ရည်မှန်းချက်များသည် ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]] နှင့် စစ်ပွဲတွင် မပါဝင်သည့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] အပါအဝင် နိုင်ငံအချို့က [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]] တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ကနဦးတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ အချို့နိုင်ငံများကလည်း အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန်မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းအပေါ် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ အဆိုပါလုပ်ရပ်ကို အနောက်အုပ်စု၏ ဖိအားပေးမှုများကို လက်မခံသည့် အစိုးရတစ်ရပ်အား ဖြုတ်ချရန် ကြိုတင် ကြံစည်ထားသည့် အကြောင်းမဲ့ ကျူးကျော်မှုအဖြစ် ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချသည်။ စစ်ဆင်ရေးကို ဝေဖန်သူများက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် အမေရိကန်ပြည်တွင်းဥပဒေအရ တရားမဝင်ကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးက ထိုစွပ်စွဲချက်များကို [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သေဆုံးမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အီရန်လူမျိုးများသည် အောင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်စုရုံးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ဆန္ဒပြမှုများလည်း ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] ထောက်ခံသူများ၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတို့သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည်။ အီရန်သမ္မတ [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] က ထိုရာဇဝတ်မှုအတွက် ကျူးလွန်သူများကို ပြင်းထန်စွာ တုံ့ပြန်လက်စားချေသွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး၊စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှုအား လက်တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် အမေရိကန်အခြေစိုက် စခန်းများအား လက်ခံထားရာ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ အပါအဝင် အစ္စရေးနှင့် တခြားနိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံကို ၂ ရက်အတွင်း ဒုံးကျည်အစင်း ၄၀၀၊ ဒရုန်းအစင်း ၈၀၀ ကျော် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း အီရန်အစိုးရက ပြောဆိုခဲ့သည်။ အီရန် အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ သတ်ဖြတ်ခံရမှုအတွက် လက်စားချေသည့် အနေဖြင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးဆီ ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများ ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လက်စားချေကြသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အီရန်အစိုးရ၏ အဓိကမဟာမိတ်ထဲမှ တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် လက်ဘနွန် ရှီးအိုက် မွတ်စလင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ စစ်သွေးကြွများ၏ လက်စားချေမှုအား အစ္စရေးက စစ်ရေးဖြင့် ပြန်လည် လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစ္စရေး နှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာကြား တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်လာပြီး လက်ဘနွန်ကိုလည်း စစ်မီးကူးစက်လာခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်ဝန်ကြီးချုပ် နဝပ်ဖ် ဆလမ် က နိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ညီညွတ်မှုကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် "စွန့်စားမှုများအတွင်းသို့ မည်သူကမျှ တိုင်းပြည်ကို ဆွဲသွင်းခြင်းကို လက်ခံမည်မဟုတ်" ဟု ပြောကြားလိုက်ပြီး၊ အီရန်ကို ထောက်ခံသောအားဖြင့် စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမပြုရန် ဟစ်ဇဘိုလာ (Hezbollah) အဖွဲ့ အား သွယ်ဝိုက်၍ သတိပေးလိုက်ခဲ့သည်။ [[ဘေရွတ်မြို့|ဘေရွတ်]]မြို့နှင့် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ|လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း]]ကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ရာ လူ ၃၁ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်ဟု လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့သည်။ အစ္စရေးဘက်ကလည်း လက်ဘနွန်မှ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ == ထိခိုက်မှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့ တီဟီရန်စံတော်ချိန် ၉ နာရီ ၃၀ မိနစ် တွင် မြို့တော်တွင်း ပေါက်ကွဲမှုများ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ညလယ်မတိုင်မီတွင် အမည်မဖော်ပြထားသည့် အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သေဆုံးခဲ့ကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ ရုပ်အလောင်းကို ထောက်လှမ်းရေးရင်းမြစ်များမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိ၍ အတည်ပြုပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]] ကလည်း ခါမေနီ သေဆုံးနိုင်ခြေရှိကြောင်း အချက်အလက်များ ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန က ထိုပြောဆိုချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။ အစ္စရေးအရာရှိများက ခါမေနီ၏ ရုပ်အလောင်းကို အပျက်အစီးအကြားတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် အီရန်ဘက်မှ ရင်းမြစ်များကမူ ၎င်းသည် “တိုက်ပွဲကွင်းပြင်ကို ဦးဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံနှင့် အီရန်သတင်းမီဒီယာအချို့က အစ္စရေးအစိုးရရင်းမြစ်များကို ကိုးကား၍ ခါမေနီ သေဆုံးပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ နှင့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် တို့လည်း အီရန်ဘက်မှ တရားဝင် အတည်ပြုမပြုမီ ခါမေနီ သည် သေဆုံးပြီးဆိုသည်ကို ယုံကြည်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ အီရန်အရာရှိများကမူ စတင်ကာလတွင် ထိုအချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်သမ္မတ က Truth Social တွင် “သမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံးလူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သော ခါမေနီ သေဆုံးပြီ… ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် အဆင့်မြင့် လိုက်လံရှာဖွေစနစ်များမှ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ {{Multiple image | perrow = 2 | header = အီရန်စစ်ပွဲ(၂၀၂၆)အတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အီရန်ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များ | image1 = Ali_Khamenei_2026.02.12_(cropped).jpg | image2 = Aziz Nasirzadeh in 2024 (1).jpg | image3 = Sardar Mohammad Pakpour-by Tasnimnews.com 02).jpg | image4 = Ali Shamkhani by Tasnim 01 (cropped).jpg | image5 = The new head of the Basij Organization 29 (portrait crop).jpg | image6 = Abdolrahim Mousavi 2019.jpg | image7 = Sayyed Hosein Majid Mousavi Eftekhari.jpg | image8 = Mahmoud Ahmadinejad 2019 02.jpg | footer = * [[:en:Ali Khamenei|အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] — အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်။ * [[:en:Aziz Nasirzadeh|အဇစ် နာဆာဇာဒေ]] — အီရန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး။ * [[:en:Mohammad Pakpour|မိုဟာမက် ပက်ကပူ]] — အီရန်အစောင့်တပ် ဦးစီးချုပ်။ * [[:en:Ali Shamkhani|အလီ ရှမ်ခါနီ]] — အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ။ * [[:en:Basij|ဘဆီဂျ် အဖွဲ့]] — အီရန်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့။ * [[:en:Abdolrahim Mousavi|အဘ်ဒိုလ်ရဟင် မူဆာဗီ]] — အီရန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အထွေထွေတပ်ဦးစီးချုပ်။ * [[:en:Sayyed Hosein Majid Mousavi Eftekhari|ဆေယက် ဟိုစိန် မာဂျစ် မူဆာဗီ အက်ဖ်တေခါရီ]] — အီရန်စစ်ဘက်အရာရှိ။ * [[:en:Mahmoud Ahmadinejad|မဟ်မူးဒ် အဟ်မဒီနီဂျက်]] — အီရန်သမ္မတဟောင်း။ }} အမေရိကန်ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ [[စီအိုင်အေ]]၏ သုံးသပ်ချက်များအရ [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အစ္စလာမ့်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့]] မှ တင်းမာသဘောထားရှိသူတစ်ဦးက ခါမေနီ၏ နေရာကို အစားထိုးနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက် နံနက်အစောပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် သတင်းမီဒီယာများက ခါမေနီ သေဆုံးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ Fars News Agency (အစ္စလာမစ် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်နှင့် ဆက်နွယ်သော သတင်းဌာန) ကလည်း ခါမေနီ၏ သမီး၊ သားမက်၊ မြေးနှင့် သားမယားတို့လည်း တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် အီရန်အစိုးရက နိုင်ငံတစ်ဝန်း ၄၀ ရက်ကြာ ဝမ်းနည်းခြင်းကာလ ကြေညာခဲ့သည်။ [[ရိုက်တာ|ရိုက်တာသတင်းဌာန]]၏ ဖော်ပြချက်အရ [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ]] ၏ တပ်မှူးအချို့ သေဆုံးနိုင်ကြောင်း သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်တပ်နှင့် ဒေသတွင်းရင်းမြစ်များကို ကိုးကား၍ အီရန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး [[:en:Aziz Nasirzadeh|အဇစ် နာဆာဇာဒေ]] နှင့် အီရန်အစောင့်တပ် မြေပြင်တပ်ဖွဲ့မှူး [[:en:Mohammad Pakpour|မိုဟာမက် ပက်ကပူ]] တို့သည် အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် သေဆုံးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဆေးယိဒ် အဘက်စ် အာရာဂ်ချီ က အဆိုပါ ဆုံးရှုံးမှုများကို အသိအမှတ်ပြုပြောကြားခဲ့သော်လည်း “အလွန်ကြီးမားသည့် ပြဿနာမဟုတ်” ဟု လျှော့ချပြောဆိုခဲ့သည်။ '''Iran International''' သတင်းဌာနက အီရန်ကာကွယ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သေဆုံးခဲ့ကြောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးဌာန၏ ထိပ်တန်းအရာရှိလေးဦးလည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်တပ် က အီရန်လုံခြုံရေးခေါင်းဆောင် ခုနစ်ဦး သေဆုံးမှုကို အတည်ပြုနိုင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက စစ်တပ် ဦးစီးချုပ် '''Abdolrahim Mousavi''' နှင့် သမ္မတဟောင်း '''Mahmoud Ahmadinejad''' တို့လည်း တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/6997e68d-552b-5f1b-91f3-c25f930671e3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == မဟာမိတ်အချင်းချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်ခြင်း == [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၏ ‘မဟာမိတ်အချင်းချင်း မှားယွင်းပစ်ခတ်မှု’ကြောင့် အမေရိကန် '''F-15E ‘Strike Eagle’''' တိုက်လေယာဉ် သုံးစီးသည် ကူဝိတ်လေပိုင်နက်တွင် သီးခြားစီ ပစ်ချခံခဲ့ရသည်။ အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးကို ကွပ်ကဲနေသည့် အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ် (CENTCOM) က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ် ၂ရက် ညနေပိုင်းတွင် ကူဝိတ်၏ မှားယွင်းပစ်ချမှုကို အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လေယာဉ်တစီးလျှင် နှစ်ဦးနှုန်းဖြင့် လေယာဉ်မှူး ခြောက်ဦးစလုံးမှာ လေယာဉ်ပေါ်မှ အချိန်မီ ခုန်ထွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘေးကင်းခဲ့သည်။ == ဒေသတွင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၂ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံသည် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား]]ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအသစ်ထပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ရေနံချက်စက်ရုံ တစ်ရုံ မီးလောင်ခဲ့ရသည်။ ဆက်၍ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ရှိ LNG ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံကြီးတစ်ခုကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ စစ်မီးတောက်လာချိန်တွင် ကမ္ဘာတလွှားရှိ စတော့ဈေးကွက်များ ဈေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားသည်။ ရွှေဈေး နှင့် ရေနံဈေးများ ထိုးတက်လာခဲ့သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံ === စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် စက်သုံးဆီတင်သွင်းသည့် ရေလမ်းကြောင်းများတွင် အဟန့်အတားများဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ စက်သုံးဆီခြိုးခြံချွေတာရန်နှင့် ဖူလုံမှုရှိစေရန်အတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပုဂ္ဂလိကယာဉ်များ၊ လုပ်ငန်းသုံးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များအားလုံး သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းချက်များအတိုင်း မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။ အဆိုပါ စည်းကမ်းချက်များအရ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ယာဉ်များသည် လစဉ် "စုံ" ရက်များတွင် စုံနံပါတ်အက္ခရာပါသောယာဉ်များ (ဥပမာ- 2A/----) နှင့် "မ" ရက်များတွင် မနံပါတ်အက္ခရာပါသောယာဉ်များ (ဥပမာ- 1A/----) သာ မောင်းနှင်ခွင့်ရှိမည်ဖြစ်သော်လည်း လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ် (EV) နှင့် EV မော်တော်ဆိုင်ကယ်များမှာမူ ယင်းကန့်သတ်ချက်တွင် မပါဝင်ဘဲ နေ့စဉ်ပုံမှန်အတိုင်း မောင်းနှင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80530|access-date=2026-03-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများရှိ လေပိုင်နက်များ ပိတ်ထားရပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ထောင်နှင့်ချီ ဖျက်သိမ်းထားရသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်မည့်သူများမှာလည်း ခရီးစဉ်များ ရက်ရွှေ့ဆိုင်းနေရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်ပွဲကြောင့် အလုပ်သွားလုပ်ကြမည့် မြန်မာများအခက်ကြုံ |url=https://burmese.dvb.no/post/748836 |access-date=2026-03-04 |website=အစ္စရေး-အမေရိကန်နဲ့ အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတွေက လေပိုင်နက်တွေ ပိတ်ထားပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ထောင်နဲ့ချီကို ဖျက်သိမ်းထားတဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံကနေ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိ… |language=en}}</ref> == နိုင်ငံတကာ၏ သဘောထား မှတ်ချက်များ == * {{Flag|Argentina}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပက်ဘလို ကွီရို (Pablo Quirno) က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ စစ်ရေးစစ်ဆင်မှုများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref name="argentina26">{{cite news |title=El Gobierno "celebró" la muerte de Jamenei y Quirno recordó a las víctimas de la AMIA |url=https://www.perfil.com/noticias/politica/pablo-quirno-confirmo-la-muerte-del-lider-supremo-de-iran-y-recordo-a-las-victimas-de-la-amia.phtml |access-date=2 March 2026 |work=[[Perfil]] |date=1 March 2026 |language=es}}</ref> * {{Flag|Australia}}: ဝန်ကြီးချုပ် [[အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တို့နှင့်အတူ ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ထောက်ခံကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျသည် "ဖိနှိပ်မှုဆန့်ကျင်ရေးတွင် ရဲရင့်သော အီရန်ပြည်သူများနှင့်အတူ ရပ်တည်ခဲ့သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။.<ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Press conference - Sydney {{!}} Prime Minister of Australia |url=https://www.pm.gov.au/media/press-conference-sydney-28 |access-date=2 March 2026 |website=www.pm.gov.au |language=en}}</ref> * {{Flag|Brazil}}: အစိုးရက တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေကို လိုက်နာရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/americas/brazilian-government-condemns-strikes-iran-2026-02-28/ |access-date=1 March 2026 |title=Brazilian government condemns strikes on Iran |date=28 February 2026 |first=Luciana|last=Magalhaes |publisher=Reuters}}</ref> * {{Flag|Canada}}: ဝန်ကြီးချုပ် [[မာ့ခ်ကာနီ]] သည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကို ထောက်ခံ ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Canada backs United States actions in Iran |url=https://www.politico.com/news/2026/02/28/mark-carney-canada-iran-strikes-00805631 |work=Politico |date=28 February 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Wang Yi က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်အပေါ် ရန်လိုမှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားလိုက်နာရမည်ဟုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။.<ref>{{cite news |title=China condemns attacks on Iran, urges ceasefire and talks |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-urges-immediate-ceasefire-after-us-israel-strike-iran-2026-03-01/ |work=Reuters |date=1 March 2026}}</ref> အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်အပေါ် ရန်လိုမှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားရမည်ဟုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Foreign Ministry Spokesperson's Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |access-date=28 February 2026 |website=FMPRC}}</ref> <ref>{{cite news |title=China urges citizens to evacuate from Iran 'as soon as possible' |url=https://www.thehindu.com/news/international/china-urges-citizens-to-evacuate-from-iran-as-soon-as-possible/article70686882.ece |access-date=1 March 2026 |work=The Hindu |date=28 February 2026 |language=en-IN}}</ref> <ref>{{cite web |title=Foreign Ministry Spokesperson's Remarks on the Killing of Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei |url=https://www.mfa.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202603/t20260301_11866722.html |access-date=1 March 2026 |website=[[Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China]] |date=1 March 2026}}</ref> <ref name="Jett-2026">{{cite news |last1=Jett |first1=Jennifer |last2=Tan |first2=Erin |title=Live updates: Iran war spreads as U.S. jets crash and Israel trades fire with Hezbollah |url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/live-blog/live-updates-iran-war-israel-us-hezbollah-lebanon-khamenei-trump-rcna261259 |work=NBC News |date=2 March 2026 |language=en}}</ref> * {{Flag|Denmark}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် အီရန်၏ အတိတ်က အပြုအမူကို လုံးဝလက်မခံနိုင်ကြောင်း ရှုမြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Gkritsi |first1=Eliza |title=How every EU country responded to the strikes on Iran |url=https://www.politico.eu/article/eu-react-iran-us-israel-crisis/ |work=Politico |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|France}}: သမ္မတ [[အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်]] သည် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန် သည် ယူကေဝန်ကြီးချုပ် [[ကီယာစတားမာ]] နှင့် ဂျာမန်အဓိပတိ တို့နှင့်အတူ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအပေါ် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Germany, France and UK tell Iran to stop attacks in region |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/germany-france-and-uk-tell-iran-to-stop-attacks-in-region |work=The Straits Times |date=28 February 2026}}</ref> * {{Flag|Germany}}: ဂျာမနီအဓိပတိ က တိုက်ခိုက်မှုများကို ကြိုတင်သတင်းရရှိထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဂျာမနီအစိုးရသည် ပြင်သစ် နှင့် ယူကေ တို့နှင့် ပူးတွဲ၍ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Merz accepts a harder world on Iran |url=https://www.euractiv.com/news/merz-accepts-a-harder-world-on-iran/ |work=Euractiv |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Hungary}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ထိုစစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် စွမ်းအင်လမ်းကြောင်းများ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုကို ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Breaking: The 'geopolitical Commission' |url=https://www.euractiv.com/news/rapporteur-breaking-the-geopolitical-commission/ |work=Euractiv |date=2 March 2026}}</ref> * {{Flag|India}}: ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးသည် တင်းမာမှုကို ထိန်းသိမ်းပြီး အခြေအနေ လျှော့ချရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Exercise restraint, prioritise civilians: India urges de-escalation in Middle East |url=https://www.indiatoday.in/india/story/exercise-restraint-prioritise-civilians-india-urges-de-escalation-in-middle-east-2875974-2026-02-28 |url-access=subscription |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] က [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]] နှင့် စကားပြောခဲ့ကြောင်း ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို အမြန်ဆုံး အဆုံးသတ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီ တစ်ပတ်ခန့်အလိုတွင် မိုဒီသည် အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ကာကွယ်ရေးနှင့် နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဝေဖန်မှုများလည်း ခံခဲ့ရသည်။မိုဒီအစိုးရလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနှင့် အစ္စရေးသည် ပိုမိုနီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးရှိလာပြီး အိန္ဒိယသည် အစ္စရေးထံမှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူမှုတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title='Remain near shelters, avoid non-essential travel': India warns citizens in Israel after Tehran attack |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |access-date=28 February 2026 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |access-date=28 February 2026 |website=The Tribune |language=en}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Boxerman |first1=Aaron |last2=Fassihi |first2=Farnaz |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Kanno-Youngs |first4=Zolan |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Zhuang |first6=Yan |title=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |work=The New York Times |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Indonesia}}: အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကို “စိတ်မကောင်းဖြစ်ကြောင်း” ဖော်ပြခဲ့ပြီး [[ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တို]]က အီရန်နိုင်ငံ [[တီဟီရန်မြို့|တီဟီရန်]] သို့ သွားရောက်၍ ပဋိပက္ခကို ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Indonesia's Prabowo 'Ready' to Fly to Tehran as Mediator |url=https://jakartaglobe.id/news/indonesias-prabowo-ready-to-fly-to-tehran-as-mediator |access-date=2 March 2026 |website=Jakarta Globe}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Perang Iran Israel: Presiden Prabowo tawarkan jadi juru runding konflik AS-Israel dengan Iran – 'Sangat tidak realistis' |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c07j5xp4n10o |access-date=2 March 2026 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2 March 2026|title=Segudang Alasan Indonesia Harus Keluar dari Board of Peace |url=https://www.tempo.co/politik/segudang-alasan-indonesia-harus-keluar-dari-board-of-peace-2118804 |access-date=2 March 2026 |website=Tempo |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Catatan Komisi I DPR soal Posisi RI di Antara Iran & Board of Peace |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260301221637-32-1333159/catatan-komisi-i-dpr-soal-posisi-ri-di-antara-iran-board-of-peace |access-date=2 March 2026 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=JPNN |url=https://www.jpnn.com/news/politikus-pdip-meragukan-kemampuan-prabowo-jadi-fasilitator-konflik-iran-vs-as-israel |access-date=2 March 2026 |website=www.jpnn.com |language=id}}</ref> * {{Flag|Italy}}: အီရန်ကို ရှင်းလင်းသည့် သင်္ကေတများ ပေးထားပြီး ဖြစ်သော်လည်း အီရန်ဘက်က လိုက်နာမှုမရှိခဲ့ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Qual è la posizione dell'Italia sull'attacco all'Iran |url=https://tg.la7.it/politica/posizione-italia-attacco-iran-28-02-2026-253402 |access-date=1 March 2026 |website=TGLA7 |language=it|trans-title=What is Italy's position on the attack on Iran?}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Roma avvisata dopo l'attacco, solidarietà di Meloni a leader del Golfo |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/politica/2026/02/28/roma-avvisata-dopo-lattacco-solidarieta-di-meloni-a-leader-del-golfo_7b943abe-daba-429e-b3ab-779dbdf80c27.html |access-date=1 March 2026 |website=Agenzia ANSA |language=it|trans-title=Rome warned after the attack, Meloni expresses solidarity with Gulf leaders}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attacco Usa e Israele a Iran, oltre 58mila italiani bloccati nel Golfo |url=https://tg24.sky.it/mondo/2026/02/28/attacco-usa-alliran-oltre-58mila-italiani-bloccati-nel-golfo |access-date=1 March 2026 |website=tg24.sky.it |language=it|trans-title=US and Israeli attack on Iran leaves over 58,000 Italians stranded in the Gulf}}</ref> * {{Flag|Japan}}: ဂျပန်အစိုးရသည် အဆိုပါအခြေအနေထဲမှ ပေါ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်သွားရန် သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံသားများကို ကာကွယ်ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ဘေးလွတ်အောင်ကြိုးစားမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite tweet |number=2027673676833862125 |user=takaichi_sanae |title=日本政府として、あらゆるリスクに備え、万全の対応を行なってまいります。 |first=Sanae |last=Takaichi |date=2026-02-28 |access-date=2026-03-02 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=高市首相「あらゆるリスクに対応」 邦人保護の徹底指示―経済・安保に影響懸念・イラン攻撃 |url=https://www.jiji.com/jc/article?k=2026022800565&g=pol |access-date=2026-03-02 |website=時事ドットコム |language=ja}}</ref> [[ဆနအဲ တခအိချိ]]သည် အောက်လွှတ်တော် ဘတ်ဂျက်ကော်မတီအစည်းအဝေးတွင် အီရန်နိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားလက်နက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို လုံးဝသည်းခံနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း နှင့် ဂျပန်၏ မူဝါဒမှာ အမြဲတမ်းတည်ရှိနေသည ဟု အလေးထားပြောကြားခဲ့သည်။သို့သော် ဂျပန်သည် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့်မှတ်ချက်ကိုမျှ ပြောကြားခဲ့ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Takaichi chides Iran; expats fear for their families in Middle East |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/16390455 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Asahi Shimbun]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=小泉防衛相「自衛隊による邦人輸送を準備」 中東情勢緊迫受け |url=https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA282WF0Y6A220C2000000/ |access-date=2026-03-02 |website=[[Nihon Keizai Shimbun]] |language=ja}}</ref> * {{Flag|Kazakhstan}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသနိုင်ငံများနှင့် သွေးစည်းညီညွတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများကိုလည်း ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Satubaldina |first=Assel |date=28 February 2026 |title=Kazakh President Orders Emergency Planning as Iran Tensions Escalate |url=https://astanatimes.com/2026/02/kazakh-president-orders-emergency-planning-as-iran-tensions-escalate/#:~:text=Kazakh%20President%20Orders%20Emergency%20Planning,reported%20strikes%20on%20Iranian%20targets. |access-date=1 March 2026 |website=The Astana Times}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=1 March 2026 |title=US-Israel attacks Iran LIVE updates: Iran President, 2 officials to lead transition after Ayatollah Khamenei's death |url=https://www.thehindu.com/news/international/iran-us-tensions-iran-israel-war-nuclear-tensions-tehran-tel-aviv-march-1-live-updates/article70690476.ece |access-date=1 March 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> * {{Flag|Kuwait}}: ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်း အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို “နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ခြင်း” ဟု ပြောဆိုကာ ရှုတ်ချခဲ့သည်။ * {{Flag|Lebanon}}: လက်ဘနွန်နိုင်ငံကို ပို၍ကျယ်ပြန့်သည့် ဒေသတွင်းစစ်ပွဲထဲ ဆွဲယူခြင်းကို မလက်ခံနိုင်ကြောင်း တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့ပြီး၊ လီဘနွန်၏ လုံခြုံရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ဦးစားပေးရမည် ဟု အလေးထားပြောကြားခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုင်ငံအား နိုင်ငံတကာစစ်ပွဲကြီးထဲ ဝင်ပတ်မပါဝင်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Lebanon PM says Beirut won't let anyone drag country into war |url=https://en.apa.az/asia/lebanon-pm-says-beirut-wont-let-anyone-drag-country-into-war-493708 |access-date=28 February 2026 |website=Apa.az|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=PM Nawaf Salam calls for unity, warns against escalation |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/907872/lbci-lebanon-articles/en |access-date=28 February 2026 |website=LBCIV7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Lebanese PM calls Hezbollah rocket attack on Israel 'irresponsible' |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/2/us-israel-attack-iran-live?update=4353682 |access-date=2 March 2026 |website=Al Jazeera English|language=en}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Boxerman |first1=Aaron |last2=Fassihi |first2=Farnaz |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Kanno-Youngs |first4=Zolan |last5=Pager |first5=Tyler |title=Here's the latest. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump/heres-the-latest |work=The New York Times |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|North Korea}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို “တရားမဝင်သော ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု၏ အလွန်ရက်စက်ပြီး အချုပ်အခြာအာဏာ ချိုးဖောက်မှု၏ အယုတ်မာဆုံးပုံစံ” ဟု ရှုတ်ချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ “ရှက်ဖွယ်ကောင်းပြီး ဂိုဏ်းဖွဲ့လူဆိုးဆန်သော လုပ်ရပ်” ကို ပြသနေကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Kim |first=Heejin |title=North Korea says Israeli attacks and US military operation against Iran are 'illegal aggression' |work=Reuters |date=1 March 2026 |accessdate=2 March 2026 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/north-korea-says-israeli-attacks-us-military-operation-against-iran-are-illegal-2026-03-01/}}</ref><ref>{{cite news |title=N. Korea condemns US-Israel attack on Iran as 'gangster-like conduct' |work=The Korea Times |date=1 March 2026 |accessdate=2 March 2026 |url=https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/northkorea/20260301/n-korea-condemns-us-israel-attack-on-iran-as-gangster-like-conduct |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302013520/https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/northkorea/20260301/n-korea-condemns-us-israel-attack-on-iran-as-gangster-like-conduct |archive-date=2 March 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=North Korea condemns US-Israel attacks on Iran as 'illegal'|work=Dawn (newspaper) |date=1 March 2026 |accessdate=2 March 2026 |url=https://www.dawn.com/news/1977030}}</ref> * {{Flag|Oman}}: ၂၀၂၆ ခုနှစ် အီရန်–အမေရိကန် နိုင်ငံတကာညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ တိုးတက်နေစဉ် တိုက်ခိုက်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခြင်းအပေါ် “အထူးအံ့အားသင့်စိုးရိမ်မှု” ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ “ဤအရေးမှာ သင်တို့၏ စစ်ပွဲ မဟုတ်ပါ” ဟု ထပ်မံ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Multiple Arab states that host US assets targeted in Iran retaliation |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/multiple-gulf-arab-states-that-host-us-assets-targeted-in-iran-retaliation |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera English |date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oman voices profound concern and condemns escalation following US airstrikes on Iran |url=https://www.fm.gov.om/en/25970/ |access-date=28 February 2026 |website=[[Foreign Ministry (Oman)|Foreign Ministry of the Sultanate of Oman]]}}</ref><ref name="Mohamed-2026">{{cite news |last1=Mohamed |first1=Edna |last2=Marsi |first2=Federica |last3=Siddiqui |first3=Usaid |last4=Adler |first4=Nils |last5=Stepansky |first5=Joseph |last6=Pietromarchi |first6=Virginia |title=US, Israel attack Iran live: Trump announces 'major combat operations' |work=Al Jazeera English{{!}}Al Jazeera |date=28 February 2026 |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026}}</ref> * {{flag|Pakistan}}: အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့ တိုက်ခိုက်မှုများကို “မလိုလားအပ်သော တိုက်ခိုက်မှုများ” ဟု သုံးနှုန်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့ အင်အားသုံးမှုကို ပြင်းထန်စွာရှုတ်ချခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကို ချက်ချင်း ရပ်စဲရန် နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနှင့်ဆွေးနွေးရန် အရေးကြီးကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |url=https://islamabadpost.com.pk/pakistan-condemns-unwarranted-attacks-against-iran-calls-for-halt-to-escalation/ |title=Pakistan condemns unwarranted attacks against Iran, calls for halt to escalation |date=28 February 2026}}</ref> * {{Flag|Palestine}}: ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အာရပ်နိုင်ငံများအပေါ် အီရန် ၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Lehmann |first=Noam |date=28 February 2026 |title=Palestinian Authority condemns Iran, offers support to Arab states |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/palestinian-authority-condemns-iran-offers-support-to-arab-states/ |access-date=2 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> * {{Flag|Qatar}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ကာတာနယ်မြေကို အီရန် က တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းက အီရန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်အား ကာတာ၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား ချိုးဖောက်ခြင်း ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုကို တားဆီးရန်အတွက် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တုံ့ပြန်ခွင့်ရှိကြောင်း ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သည်။ * {{Flag|Russia}}: အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို “အန္တရာယ်များသော လုပ်ရပ်” ဟု ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းကို “စဉ်းစားဆင်ခြင်မှုမရှိသော၊ ကြိုတင်စီစဉ်ထားပြီး အကြောင်းမဲ့ လက်နက်ကိုင် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="Nicholls-2026">{{Cite web |last=Nicholls |first=Catherine |date=28 February 2026 |title=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm6dime800073b6se0guzho3 |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lavrov |first=Sergey |title=Statement by the Russian Foreign Ministry regarding military aggression of the United States and Israel against Iran |url=https://mid.ru/en/foreign_policy/news/2083284/#sel=6:21:qnj,6:27:m1n |website=MFA Russia}}</ref> သမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်|ပူတင်]] က [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] နှင့် ၎င်း၏ မိသားစုကို အသက်ဆုံးခြင်းကို “နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ထားသော အမှု” ဟု ရှုတ်ချခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=World reacts to Khamenei's death in Tehran as Israel, US, and Iran continue to trade strikes |url=https://www.yahoo.com/news/articles/world-reacts-khameneis-death-tehran-141425230.html |work=Yahoo News |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Saudi Arabia}}: ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများအပေါ် အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှုများအား ရှုတ်ချခဲ့သည်။ ဘာရိန်း၊ ကာတာ၊ ကူဝိတ်နှင့် ဂျော်ဒန်တို့နှင့်အတူ အီရန်အား ကြေညာချက်ဖြင့် ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Saudi condemns 'Iranian aggression' against UAE, Bahrain, Qatar, Kuwait, Jordan |url=https://www.brecorder.com/news/40409437 |access-date=28 February 2026 |website=[[Business Recorder]] |language=en}}</ref> * {{flag|South Africa}}: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]ရှိ သက်ဆိုင်သူများ၏ အမည်ကို တိုက်ရိုက်မဖော်ပြဘဲ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် ထိန်းသိမ်းမှု နှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေ လိုက်နာမှုအတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို “နှစ်ဆတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရန်” တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြောဆိုရာတွင် သမ္မတသည် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ အပိုဒ် ၅၁ ကို ကိုးကားပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Post Reporter |title=Cyril Ramaphosa calls for dialogue in the Middle East amid escalating tensions |url=https://iol.co.za/thepost/news/2026-03-01-cyril-ramaphosa-calls-for-dialogue-in-the-middle-east-amid-escalating-tensions/ |access-date=1 March 2026 |work=IOL |date=1 March 2026 |language=en}}</ref> * {{Flag|Spain}}: စပိန်ဝန်ကြီးချုပ်သည် ၎င်း၏အစိုးရအနေဖြင့် အမေရိကန် နှင့် အစ္စရေး တို့၏ တစ်ဖက်သတ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို “ငြင်းပယ်ကြောင်း” ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ရပ်များသည် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုကို မြင့်တက်စေပြီး နိုင်ငံတကာစနစ်ကို ပို၍ မတည်ငြိမ်ပြီး ရန်လိုသော အခြေအနေသို့ ဦးတည်စေကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် အီရန် အစိုးရနှင့် [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ]] ၏ လုပ်ရပ်များကိုလည်း ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ချက်ချင်း တင်းမာမှုလျှော့ချရန်နှင့် “ရေရှည် နိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်” ရရှိရန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=de la Baume |first1=Maïa |last2=Tadeo |first2=Maria |title=Spain slams US and Israeli strikes on Iran, reflecting shift in foreign policy |work=Euronews |date=28 February 2026 |accessdate=1 March 2026 |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/02/28/spain-slams-us-and-israeli-strikes-on-iran-reflecting-shift-in-foreign-policy |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228155207/https://www.euronews.com/my-europe/2026/02/28/spain-slams-us-and-israeli-strikes-on-iran-reflecting-shift-in-foreign-policy |archive-date=28 February 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Sánchez |first=Pedro |title=Rechazamos la acción militar unilateral de EE.UU. e Israel, que supone una escalada y contribuye a un orden internacional más incierto y hostil |website=Twitter |date=28 February 2026 |accessdate=1 March 2026 |url=https://x.com/sanchezcastejon/status/2027707726738923754 |lang=es}}</ref> * {{Flag|Syria}}: ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဘာရိန်း၊ ကာတာ၊ ကူဝိတ်နှင့် ဂျော်ဒန်တို့ကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာရှုတ်ချကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |publisher=Syrian Arab News Agency |title=Syria condemns Iranian strikes on several Arab countries |url=https://sana.sy/en/syria/2299324/ |access-date=28 February 2026 |language=en-US}}</ref> * {{Flag|Taiwan}}: [[လိုင့်ချင်းဒေ|သမ္မတ လိုင့်ချင်းဒေ]] သည် အခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံသားများ၏ ဘေးကင်းရေးအတွက် ကမ္ဘာ့မဟာမိတ်များနှင့် နီးကပ်စွာ အဆက်အသွယ်ထားရှိကာ ဒေသတွင်းရှိ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံသားများ ဘေးကင်းစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Shuwei |title=美以空襲伊朗 賴總統: 密切關注局勢與友盟保持聯繫 |trans-title=U.S. and Israeli airstrikes on Iran: President Lai: Closely monitoring the situation and maintaining contact with allied countries |url=https://money.udn.com/money/story/7307/9350264 |access-date=28 February 2026 |website=Economic Daily |language=zh-Hant-TW|date=28 February 2026|first=Wu}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Wu Shu-wei |last2=Shih Hsiu-chuan |date=28 February 2026 |title=Taiwan closely monitoring situation after U.S., Israel strike Iran: Lai - Focus Taiwan |url=https://focustaiwan.tw/politics/202602280015 |access-date=2 March 2026 |website=Focus Taiwan - CNA English News |language=en-US}}</ref> * {{Flag|Thailand}}: ဝန်ကြီးချုပ် [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း]] သည် ဒေသခံများကို ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းကြရန် တိုက်တွန်းသည်။ <ref>{{cite web |title=Thai PM says preparing to evacuate citizens in Middle East |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/03/02/thai-pm-says-preparing-to-evacuate-citizens-in-middle-east |website=The Star |access-date=2 March 2026 |language=en |date=2 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=29 Thais in Iran ask to return home as Foreign Ministry sets up "war room" |url=https://www.nationthailand.com/news/world/40063175 |website=nationthailand |access-date=2 March 2026 |date=2 March 2026}}</ref> * {{Flag|Turkey}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒေသတွင်း အကြမ်းဖက်မှုများ အဆုံးသတ်ရန် သက်ဆိုင်သူ အားလုံးကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တူရကီသမ္မတ က အစ္စရေး၏ ရန်လိုမှုများကို ကန့်ကွက်သည့်အပြင်၊ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများကို အီရန်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအတွက်လည်း ရှုတ်ချခဲ့သည်။ * {{Flag|Ukraine}}: [[ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး|သမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး]] သည် အစ္စရေး–အမေရိကန် တိုက်ခိုက်မှုများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ ပြတ်သားသော လုပ်ဆောင်မှုသည် အရေးကြီးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ ပြတ်သားသော သန္နိဋ္ဌာန်ရှိသမျှ ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်ပြုသူများ အားနည်းလာကြောင်းနှင့် ယင်းအခြေအနေကို ရုရှား ကိုလည်း နားလည်စေရန် လိုအပ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် နောက်ဆုံးတွင် ပိုမိုလုံခြုံတည်ငြိမ်လာမည်ဟု ဆိုသည်။တစ်ချိန်တည်းတွင် ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကလည်း လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော အခြေအနေများ၏ အကြောင်းရင်းမှာ အီရန်အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်မခံရခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မကြာသေးမီလများအတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသော ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူများအပေါ် ဖိနှိပ်သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{Flag|United Arab Emirates}}: ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ၎င်း၏နယ်မြေအတွင်းသို့ အီရန် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို အပြင်းထန်ဆုံးစကားလုံးများဖြင့် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများသည် “အန္တရာယ်ရှိသော တင်းမာမှုမြင့်တက်မှုနှင့် အရပ်သားများ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ဘေးကင်းရေးကို ခြိမ်းခြောက်သည့် သူရဲဘောကြောင်သော လုပ်ရပ်” ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရန် “အပြည့်အဝ အခွင့်အရေး” ရှိကြောင်းလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{Flag|United Kingdom}}: အစောပိုင်းတွင် ဗြိတိန် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အား တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ၎င်း၏ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို အသုံးပြုခွင့် မပေးခဲ့သာ်လည်း နောက်တွင် ဗြိတိန်၏ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို ကာကွယ်ရေးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အသုံးပြုခွင့်ပေးရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်သည် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် နောက်တွင် ကိုက်ညီကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးချုပ် [[ကီယာစတားမာ]] ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?post=asset%3A2896a987-90c2-4bfc-84ef-1c37ebd0e5e1#post|title='We do not want to see wider regional conflict' – UK government|last=Beale|first=Jonathan|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026|website=[[BBC News]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Christian |date=28 February 2026 |title=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm6g761z00003b6uxoibiu86 |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |last= |title=Iran latest: supreme leader Ayatollah Ali Khamenei confirmed dead |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/us-attacks-iran-strikes-trump-latest-news-q39l3fsrd |work=[[The Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301020839/https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/us-attacks-iran-strikes-trump-latest-news-q39l3fsrd |archive-date=1 March 2026 |access-date=1 March 2026 |language=en}}</ref> .<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cj98egkl7l1o |title=UK has not given US permission to use RAF bases for Iran strikes |last1=Beale |first1=Jonathan |last2=Pike |first2=Joe |work=BBC News |date=19 February 2026 |access-date=1 March 2026}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Boxerman |first1=Aaron |last2=Fassihi |first2=Farnaz |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Kanno-Youngs |first4=Zolan |last5=Pager |first5=Tyler |title=Iran Live Updates: U.S. Reports American Casualties as Trump Says He's 'Willing to Talk' to Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump#heres-the-latest |work=The New York Times|date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Venezuela}}: အီရန်နိုင်ငံအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးမှုများကြားတွင် အန္တရာယ်ရှိပြီး မကြုံစဖူး တိုးမြင့်လာမှုဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ထို့အပြင် အိမ်နီးချင်းများအပေါ် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းတွင် ဆွေးနွေးမှုကင်းမဲ့မှု၏ ဖြစ်ရပ်များအတွက် အကြောင်းရင်းအဖြစ် အပြစ်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Condena de Venezuela y Cuba por ofensiva militar de EE.UU. e Israel contra Irán |trans-title= |url=https://www.baenegocios.com/mundo/condena-de-venezuela-y-cuba-por-ofensiva-militar-de-ee-uu-e-israel-contra-iran/ |access-date=28 February 2026 |work=BAE Negocios |date=28 February 2026 |language=es}}</ref>အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်ကို အီရန်ခေါင်းဆောင် သေဆုံးမှု အတည်ပြုချက် ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ဗင်နီဇွဲလားသည် လူမှုမီဒီယာပေါ်မှ ထုတ်ပြန်ထားချက် အားလုံးကို ဖျက်ထုတ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Pitazo |first=Redacción El |date=1 March 2026 |title=Canciller de Venezuela elimina comunicado en el que condenaba ataque de EE. UU. contra Irán |url=https://elpitazo.net/politica/canciller-de-venezuela-elimina-comunicado-en-el-que-condenaba-ataque-de-ee-uu-contra-iran/ |access-date=1 March 2026 |website=El Pitazo |language=es |quote=El canciller venezolano, Yván Gil, borró de sus redes sociales y de la de la Cancillería de Venezuela el comunicado en el que condenaba el ataque de Estados Unidos e Israel contra Irán, cuando apenas se confirmó la muerte del líder supremo iraní, Alí Jameneí. [...] El comunicado ya no puede encontrarse en ninguna red social relacionada a la Casa Amarilla. |trans-quote=The minister, Yvan Gil, erased from his social media and those of Venezuelan ministry the message condemning the United States and Isreal attack against Iran, just after the confirmation of the death of Iranian supreme leader Ali Khamenei. [...] The statement can no longer be found in any social media related to the Yellow House.|trans-title=Venezuelan Foreign Minister deletes statement condemning US attack on Iran}}</ref> * {{Flag|Myanmar}}:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ပဋိပက္ခများအပေါ် မြန်မာနိုင်ငံက စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ထားပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူကြီး (၅) ရပ်ကို အခြေခံသည့် သံတမန်ရေးဆွေးနွေးမှုများမှတစ်ဆင့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် နိုင်ငံများအနေဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို အပြန်အလှန် လေးစားကာ ပဋိပက္ခများကို လျှော့ချရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80643|title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|work=MOI Myanmar|access-date=၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ====အဖွဲ့အစည်းများ==== * {{Flag|United Nations}}: အတွင်းရေးမှူးချုပ် [[အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်]] သည် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချပြီး “အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ပေါ် အသုံးပြုထားသော စစ်အင်အား၊ နှင့် အနောက်ဒေသတစ်လွှား အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှုများသည် နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးကို ချိုးဖောက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်<ref>{{Cite news |last=Alsharif |first=Mirna |date=28 February 2026 |title=U.N. secretary-general condemns military escalation in Iran |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/israel-iran-live-updates-rcna261099/rcrd102084?canonicalCard=true |access-date=28 February 2026 |work=[[NBC News]] |language=en}}</ref> * {{Flag|European Union}}:အဆိုပါ ပဋိပက္ခကို “အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ” ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန် ထိန်းသိမ်းသတိထားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Von der Leyen llama abiertamente a una "transición creíble" de poder en Irán |trans-title= |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-von-der-leyen-llama-abiertamente-transicion-creible-poder-iran-20260301163251.html |access-date=1 March 2026 |website=www.europapress.es}}</ref> * {{Flag|NATO}}: ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက Stars and Stripes သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်ခြေရှိပါက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေး သတိရှိမှုကို မြှင့်တင်ထားကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Counterstrikes continue at US Navy base in Bahrain; residential buildings off base attacked |url=https://www.stripes.com/theaters/middle_east/2026-02-28/strikes-on-bahrain-iran-israel-20902624.html |website=[[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]] <!-- American military newspaper --> |first1=Lara |last1=Korte |first2=Shannon |last2=Renfroe |access-date=28 February 2026 |language=en|date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bayer |first=Lily |title=NATO closely following developments in Iran, spokesperson says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/nato-closely-following-developments-iran-region-spokesperson-says-2026-02-28/?link_source=ta_first_comment&taid=69a2e229c51a27000147f948&utm_campaign=trueAnthem:+Trending+Content&utm_medium=trueAnthem&utm_source=facebook&fbclid=IwdGRleAQQELJleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEePbAkicn0PP7HrpQkPPbqTBTBP1wTavkIcS62hS7-9p7fvfcERq9RCfjQvKk_aem_A0C4X16i5zoUuf0qwc9Iog |website=[[Reuters]]|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] gatxfjmlb9isy4p9rbukjb8m53bvcr5 1034577 1034538 2026-05-29T16:02:19Z Zawzawaungthwin 100038 [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] စာမျက်နှာကို [[၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1034538 wikitext text/x-wiki {{current}} {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ | partof = [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]] အကျပ်အတည်း (၂၀၂၃–လက်ရှိ) နှင့် ၂၀၂၆ [[အီရန်နိုင်ငံ|အီရန်]]–[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] အကျပ်အတည်း | date = ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ – လက်ရှိ | place = အနောက်အာရှ <br>(အဓိကအားဖြင့် [[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ပြည်များ|ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ]]) | status = လက်ရှိဖြစ်ပွားနေဆဲ | image = 2026 Iran war collage.jpg | image_size = 300px | caption = ၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ | combatant1 = {{flag|United States}}<br />{{flag|Israel}} <br> {{flag|Saudi Arabia}} <Br> {{flag|United Arab Emirates}} <br> {{flag|Kuwait}} | combatant1a = '''တိုက်ခိုက်မှုမပါ ကာကွယ်ရေးကူညီမှုပေးသည့် နိုင်ငံများ:'''<br> {{tree list}} * {{flag|Bahrain}} * {{flag|France}} * {{flag|Germany}} * {{flag|Iraq}} ** '''Kurdistan Region'''<br>{{small|(ပက်ရှ်မာဂါ တပ်ဖွဲ့)}} * {{flag|Jordan}} * {{flag|Kuwait}} * {{flag|Oman}} * {{flag|Qatar}} * {{flag|Saudi Arabia}} * {{flag|Syria}} * {{flag|Ukraine}} * {{flag|United Arab Emirates}} * {{flag|United Kingdom}} ** '''Akrotiri and Dhekelia''' <br>{{small|(ဗြိတိန်စစ်အခြေစိုက် ပြည်ပနယ်မြေ)}} {{tree list/end}} | combatant2 = {{tree list}} *{{flag|Iran}} *{{flag|ဟစ်ဇ်ဘိုလာ}} {{tree list/end}} | commander1 = {{flagicon|United States}} [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]<br>{{small|(အမေရိကန်သမ္မတ)}}<br> {{flagicon|Israel}} [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]]<br>{{small|(အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ်)}} | commander2 = {{flagicon|Iran}} [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]]<br>{{small|(နိုင်ငံဥသျှောင်)}}<br> {{flagicon|Iran}} [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]]<br>{{small|(အီရန်သမ္မတ)}} | units1 = {{tree list}} * {{flag|United States}} * {{flagicon image|Flag of the U.S. Central Intelligence Agency.svg}} [[စီအိုင်အေ]] <ref>{{Cite news |first1=Julian E. |last1=Barnes |first2=Ronen |last2=Bergman |first3=Eric |last3=Schmitt |first4=Tyler |last4=Pager |date=1 March 2026 |title=The C.I.A. Helped Pinpoint a Gathering of Iranian Leaders. Then Israel Struck. |url=https://www.nytimes.com/2026/03/01/us/politics/cia-israel-ayatollah-compound.html |access-date=1 March 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> {{tree list/end}} * {{flag|Israel}}<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-calls-up-20000-reservists-in-addition-to-the-50000-reservists-currently-on-duty/|title=Israel calls up 20,000 reservists, in addition to the 50,000 reservists currently on duty|first=Emanuel|last=Fabian|date=28 February 2026|via=www.timesofisrael.com}}</ref> * {{flagicon image|Flag of IDF Military Intelligence Directorate.svg}}<br>{{small|အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး}} * {{flagicon image|Flag of IDF Home Front Command.svg}}<br>{{small|(အစ္စရေးပြည်တွင်းစစ်ဌာန)}} {{tree list/end}} | units2 = {{tree list}} * {{flagicon|Iran}} [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်|အီရန်အစိုးရ]] ** [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အီရန်စစ်တပ်]] * {{small|(အီရန်မဟာမိတ်များ)}} {{tree list/end}} | casualties1 = {{flagdeco|USA}} စစ်သည် ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၅ ဦး ဒဏ်ရာပြင်းထန်<br> {{flagdeco|Israel}} အရပ်သား ၁၂ ဦး သေဆုံး၊ ၄၅၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ | casualties2 = * ပြစ်မှတ် ၁,၀၀၀ ကျော် တိုက်ခိုက်ခဲ့<br> * ခေါင်းဆောင် ၄၈ ဦး သေဆုံး<br> * စစ်သင်္ဘော ၉ စင်း ဖျက်ဆီး<br>{{small|အမေရိကန် ထုတ်ပြန်ချက်}}<hr> * အရပ်သား ၂၀၁ ဦး သေဆုံး <br> ၇၄၇ ဦး ဒဏ်ရာရ <br>{{small|အီရန် ထုတ်ပြန်ချက်}} | casualties3 = '''ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအား အီရန်တိုက်ခိုက်မှု'''<br> {{flagdeco|UAE}}<br>{{small|[[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|ယူအေအီး]]}} ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၅၈ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Kuwait}}<br>{{small|[[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]}} ၁ ဦး သေဆုံး၊ ၃၂ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Qatar}}<br>{{small|[[ကာတာနိုင်ငံ|ကာတာ]]}} ၁၆ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Jordan}}<br>{{small|[[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]]}} ၅ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Bahrain}}<br>{{small|[[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း]]}} ၁ ဦး သေဆုံး၊ ၆ ဦး ဒဏ်ရာရ<br> {{flagdeco|Oman}}<br>{{small|[[အိုမန်နိုင်ငံ|အိုမန်]]}} ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ }} '''၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ'''သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]တို့က [[အီရန်နိုင်ငံ]]တစ်ဝှမ်းရှိ မြို့ကြီးများနှင့် အရေးပါသော နေရာအတော်များများကို အလစ်အငိုက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာမှ စစ်ပွဲစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီခါမေနီ]] (Ali Khamenei) နှင့် အဆင့်မြင့်အရာရှိ အများအပြား သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်အပေါ် တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်ဘက်မှလည်း အစ္စရေးနိုင်ငံ၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]ရှိ အမေရိကန် စစ်အခြေစိုက်စခန်းများနှင့် အမေရိကန်၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပါသည်။ အစ္စရေးနှင့် အီရန်၏ မဟာမိတ်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်မှစ၍ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် တိုက်ရိုက်ထိပ်တိုက်တွေ့မှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် "၁၂-ရက်ကြာစစ်ပွဲ" အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ]] ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရန်၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများကို ဖျက်ဆီးရန် ရည်ရွယ်သော တိုက်ခိုက်မှုများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုမဖြစ်ပွားမီ တစ်လခွဲခန့်အလိုတွင် အီရန်နိုင်ငံ၌ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး|အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး]]နောက်ပိုင်း ယနေ့ခေတ် အီရန်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည့် [[၂၀၂၅-၂၀၂၆ အီရန် ဆန္ဒပြပွဲ|အကြီးမားဆုံးဆန္ဒပြမှု]]အတွင်း အရပ်သားထောင်နှင့်ချီ သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်လ်နယ်ထရမ့်]]က “အကူအညီရောက်လာမည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် [[ပင်လယ်ကွေ့ စစ်ပွဲ|၂၀၀၃ ခုနှစ် အီရတ်ကျူးကျော်မှု]]နောက်ပိုင်း အကြီးမားဆုံး စစ်အင်အားတိုးချဲ့ချထားမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |date=26 February 2026 |title=US-Iran talks end with no deal but potential signs of progress |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-nuclear-talks-resume-geneva-against-backdrop-military-threat-2026-02-26/ |access-date=26 February 2026 |work=[[Reuters]]}}</ref> ဤပဋိပက္ခကြောင့် [[ရေနံ]]နှင့် [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]ဈေးနှုန်းများ ရုတ်ခြုံ့မြင့်တက်လာခြင်း၊ လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဈေးကွက်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများ ပိုမိုမြင့်မားလာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများ တိုက်ခိုက်ခံရမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း|ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား (Strait of Hormuz) ကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ပြီး]] စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ရပ်သည် ပင်လယ်ပြင်ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြပြီး<ref>{{cite news |last1=Elliott |first1=Rebecca F. |date=28 February 2026 |title=Oil Shipments in Persian Gulf Already Disrupted by Iran Attack |url=https://www.nytimes.com/2026/02/28/business/energy-environment/oil-gas-iran-attack.html |work=[[The New York Times]] |last2=Eavis |first2=Peter}}</ref><ref name="uf">{{Cite web |last=Nevitt |first=Mark |date=15 March 2026 |title=Legal and Operational Issues in the Strait of Hormuz: Transit Passage Under Fire |url=https://www.justsecurity.org/133996/legal-operational-strait-hormuz-transit-passage/ |access-date=18 March 2026 |website=[[Just Security]] |language=en-US}}</ref> ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တင်ပို့မှုများကိုလည်း ပြတ်တောက်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Qatar says Iran attack caused significant damage at Ras Laffan gas facility |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/3/18/qatar-says-iran-missile-attack-sparks-fire-causes-damage-at-gas-facility |access-date=19 March 2026 |website=Al Jazeera}}</ref> အီရန်၊ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့သည် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့မှစတင်၍ သီတင်းပတ်နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။<ref name="Pager-2026">{{Cite news |last= |date=7 April 2026 |title=U.S., Iran and Israel Agree to Cease-Fire |url=https://www.nytimes.com/live/2026/04/07/world/iran-war-trump-news/f1657559-8135-50c9-ad7f-63636e6a5106?smid=url-share |access-date=7 April 2026 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == တိုက်ခိုက်မှုများ == အီရန်အပေါ် အမေရိကန်နဲ့ အစ္စရေး ပူးပေါင်းလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပထမနေ့ကို မြို့တော် [[တီဟီရန်မြို့]] ၊ ကွမ်မြို့၊ ကာရာ့မြို နှင့် ကာမန်ရှားမြို့များတွင် စတင်ခဲ့သည်။ အီရန်အစိုးရ၏ ထိပ်တန်းတာဝန်ရှိသူအချို့ သေဆုံးခဲ့ပြီး [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။၎င်း၏ နေအိမ်နှင့် ရုံးစခန်းလည်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ပေါက်ကွဲမှုများကို တွေ့မြင်ရပြီးနောက် အစ္စရေးကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး သည် အစ္စရေးစစ်တပ် ၏ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ကြောင်း အစောဆုံး အတည်ပြုခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ကလည်း Truth Social တွင် တင်ထားသော ဗီဒီယိုမှတစ်ဆင့် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့သည် အီရန်ကို ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး၊နောက်ပိုင်းတွင် အယာ တိုလာ အလီ ခါမေနီ သေဆုံးပြီဟု အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့် ကိုယ်တိုင် ကြေညာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံက [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သေဆုံးသတင်းကို ကြေညာပြီး ဝမ်းနည်းကာလ ရက်(၄၀) သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်နိုင်ငံသည် [[ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ အာရပ်ပြည်များ|ပါရှန့် ပင်လယ်ကွေ့ ဒေသတစ်လျှောက်]]တွင် ဒရုန်းများနှင့် ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်များ ဒါဇင်နှင့်ချီ ပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး အစ္စရေး နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့၏ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကိုလည်း ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဂျော်ဒန်၊ကူဝိတ်၊ ဘာရိန်း၊ ကာတာ၊ အီရတ်၊ ဆူဒန်၊ဆော်ဒီ နှင့် ယူအေအီး တို့ရှိ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများသို့ သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အီရန်သည် ကူဝိတ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် နှင့် ဒူဘိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် အပါအဝင် အရပ်ဘက်လေကြောင်းသုံး အခြေခံအဆောက်အအုံများကိုပါ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ [[ယီမင်နိုင်ငံ]]မြောက်ပိုင်းတွင် အခြေစိုက်သည့် ယီမင်ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပါဝင်နေသော အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံရေး–စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည့် ဟူသီသူပုန်အဖွဲ့ကလည်း [[ပင်လယ်နီ|ပင်လယ်နီ ဒေသ]]တွင် ၎င်းတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြန်လည်စတင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အီရန်နိုင်ငံသည် [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပိတ်ဆို့လိုက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ သယ်ယူပို့ဆောင်မှုများ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ == တုံ့ပြန်ချက်များ == အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] က စစ်ဆင်ရေး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အီရန် ၏ ဒုံးကျည်နှင့် စစ်ရေးစွမ်းရည်များကို ဖျက်ဆီးရန်၊ အီရန်နိုင်ငံ နျူကလီးယားလက်နက် ပိုင်ဆိုင်မှုကို တားဆီးရန်နှင့် နောက်ဆုံးတွင် အစိုးရပြောင်းလဲရေးကို ရည်မှန်းထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် ထရမ့်က ယင်းစစ်ဆင်ရေးသည် ရည်မှန်းချက်များ ပြီးမြောက်ရန် တစ်လ သို့မဟုတ် ယင်းထက်နည်းသော အချိန်ယူမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ ရည်မှန်းချက်များသည် ပြောင်းလဲနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ]] နှင့် စစ်ပွဲတွင် မပါဝင်သည့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]] နှင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] အပါအဝင် နိုင်ငံအချို့က [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]] တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ကနဦးတိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ အချို့နိုင်ငံများကလည်း အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများသည် ဒေသတွင်းရှိ အမေရိကန်မဟာမိတ်နိုင်ငံများကို ပစ်မှတ်ထားခြင်းအပေါ် ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ရုရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနကမူ အဆိုပါလုပ်ရပ်ကို အနောက်အုပ်စု၏ ဖိအားပေးမှုများကို လက်မခံသည့် အစိုးရတစ်ရပ်အား ဖြုတ်ချရန် ကြိုတင် ကြံစည်ထားသည့် အကြောင်းမဲ့ ကျူးကျော်မှုအဖြစ် ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချသည်။ စစ်ဆင်ရေးကို ဝေဖန်သူများက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် အမေရိကန်ပြည်တွင်းဥပဒေအရ တရားမဝင်ကြောင်းနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ အမေရိကန်သံအမတ်ကြီးက ထိုစွပ်စွဲချက်များကို [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|လုံခြုံရေးကောင်စီ]] အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သေဆုံးမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အီရန်လူမျိုးများသည် အောင်ပွဲအထိမ်းအမှတ်စုရုံးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး အီရန်နိုင်ငံအတွင်း ဆန္ဒပြမှုများလည်း ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင်လည်း [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] ထောက်ခံသူများ၏ ဝမ်းနည်းပူဆွေးမှုတို့သည်လည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည်။ အီရန်သမ္မတ [[မာဆော့ ပါဇက်ရှ်ကီရမ်]] က ထိုရာဇဝတ်မှုအတွက် ကျူးလွန်သူများကို ပြင်းထန်စွာ တုံ့ပြန်လက်စားချေသွားမည်ဟု ကတိပြုခဲ့ပြီး၊စစ်ရေးတုံ့ပြန်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အီရန်ကို တိုက်ခိုက်မှုအား လက်တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် အမေရိကန်အခြေစိုက် စခန်းများအား လက်ခံထားရာ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ အပါအဝင် အစ္စရေးနှင့် တခြားနိုင်ငံ ၇ နိုင်ငံကို ၂ ရက်အတွင်း ဒုံးကျည်အစင်း ၄၀၀၊ ဒရုန်းအစင်း ၈၀၀ ကျော် ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း အီရန်အစိုးရက ပြောဆိုခဲ့သည်။ အီရန် အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် အလီခါမေနီ သတ်ဖြတ်ခံရမှုအတွက် လက်စားချေသည့် အနေဖြင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာက အစ္စရေးဆီ ဒုံးကျည်များ၊ ဒရုန်းများ ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လက်စားချေကြသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အီရန်အစိုးရ၏ အဓိကမဟာမိတ်ထဲမှ တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် လက်ဘနွန် ရှီးအိုက် မွတ်စလင် ဟစ်ဇ်ဘိုလာ စစ်သွေးကြွများ၏ လက်စားချေမှုအား အစ္စရေးက စစ်ရေးဖြင့် ပြန်လည် လက်တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစ္စရေး နှင့် ဟစ်ဇ်ဘိုလာကြား တိုက်ခိုက်မှုများ စတင်လာပြီး လက်ဘနွန်ကိုလည်း စစ်မီးကူးစက်လာခဲ့သည်။ လက်ဘနွန်ဝန်ကြီးချုပ် နဝပ်ဖ် ဆလမ် က နိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ညီညွတ်မှုကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သည့် "စွန့်စားမှုများအတွင်းသို့ မည်သူကမျှ တိုင်းပြည်ကို ဆွဲသွင်းခြင်းကို လက်ခံမည်မဟုတ်" ဟု ပြောကြားလိုက်ပြီး၊ အီရန်ကို ထောက်ခံသောအားဖြင့် စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်းမပြုရန် ဟစ်ဇဘိုလာ (Hezbollah) အဖွဲ့ အား သွယ်ဝိုက်၍ သတိပေးလိုက်ခဲ့သည်။ [[ဘေရွတ်မြို့|ဘေရွတ်]]မြို့နှင့် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ|လက်ဘနွန်တောင်ပိုင်း]]ကို အစ္စရေးက တိုက်ခိုက်ရာ လူ ၃၁ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်ဟု လက်ဘနွန်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့သည်။ အစ္စရေးဘက်ကလည်း လက်ဘနွန်မှ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့ကို တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ == ထိခိုက်မှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့ တီဟီရန်စံတော်ချိန် ၉ နာရီ ၃၀ မိနစ် တွင် မြို့တော်တွင်း ပေါက်ကွဲမှုများ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ညလယ်မတိုင်မီတွင် အမည်မဖော်ပြထားသည့် အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] သေဆုံးခဲ့ကြောင်းနှင့် ၎င်း၏ ရုပ်အလောင်းကို ထောက်လှမ်းရေးရင်းမြစ်များမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိ၍ အတည်ပြုပြီးဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]] ကလည်း ခါမေနီ သေဆုံးနိုင်ခြေရှိကြောင်း အချက်အလက်များ ရှိသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန က ထိုပြောဆိုချက်ကို ပယ်ချခဲ့သည်။ အစ္စရေးအရာရှိများက ခါမေနီ၏ ရုပ်အလောင်းကို အပျက်အစီးအကြားတွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ ထို့နောက် အီရန်ဘက်မှ ရင်းမြစ်များကမူ ၎င်းသည် “တိုက်ပွဲကွင်းပြင်ကို ဦးဆောင်နေဆဲဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံနှင့် အီရန်သတင်းမီဒီယာအချို့က အစ္စရေးအစိုးရရင်းမြစ်များကို ကိုးကား၍ ခါမေနီ သေဆုံးပြီးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန်သမ္မတ နှင့် အစ္စရေးဝန်ကြီးချုပ် တို့လည်း အီရန်ဘက်မှ တရားဝင် အတည်ပြုမပြုမီ ခါမေနီ သည် သေဆုံးပြီးဆိုသည်ကို ယုံကြည်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ အီရန်အရာရှိများကမူ စတင်ကာလတွင် ထိုအချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်သမ္မတ က Truth Social တွင် “သမိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံးလူများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သော ခါမေနီ သေဆုံးပြီ… ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ထောက်လှမ်းရေးနှင့် အဆင့်မြင့် လိုက်လံရှာဖွေစနစ်များမှ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့” ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ {{Multiple image | perrow = 2 | header = အီရန်စစ်ပွဲ(၂၀၂၆)အတွင်း သေဆုံးခဲ့သည့် အီရန်ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်များ | image1 = Ali_Khamenei_2026.02.12_(cropped).jpg | image2 = Aziz Nasirzadeh in 2024 (1).jpg | image3 = Sardar Mohammad Pakpour-by Tasnimnews.com 02).jpg | image4 = Ali Shamkhani by Tasnim 01 (cropped).jpg | image5 = The new head of the Basij Organization 29 (portrait crop).jpg | image6 = Abdolrahim Mousavi 2019.jpg | image7 = Sayyed Hosein Majid Mousavi Eftekhari.jpg | image8 = Mahmoud Ahmadinejad 2019 02.jpg | footer = * [[:en:Ali Khamenei|အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] — အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်။ * [[:en:Aziz Nasirzadeh|အဇစ် နာဆာဇာဒေ]] — အီရန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး။ * [[:en:Mohammad Pakpour|မိုဟာမက် ပက်ကပူ]] — အီရန်အစောင့်တပ် ဦးစီးချုပ်။ * [[:en:Ali Shamkhani|အလီ ရှမ်ခါနီ]] — အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ။ * [[:en:Basij|ဘဆီဂျ် အဖွဲ့]] — အီရန်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့။ * [[:en:Abdolrahim Mousavi|အဘ်ဒိုလ်ရဟင် မူဆာဗီ]] — အီရန်လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အထွေထွေတပ်ဦးစီးချုပ်။ * [[:en:Sayyed Hosein Majid Mousavi Eftekhari|ဆေယက် ဟိုစိန် မာဂျစ် မူဆာဗီ အက်ဖ်တေခါရီ]] — အီရန်စစ်ဘက်အရာရှိ။ * [[:en:Mahmoud Ahmadinejad|မဟ်မူးဒ် အဟ်မဒီနီဂျက်]] — အီရန်သမ္မတဟောင်း။ }} အမေရိကန်ဗဟိုထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီ [[စီအိုင်အေ]]၏ သုံးသပ်ချက်များအရ [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အစ္စလာမ့်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့]] မှ တင်းမာသဘောထားရှိသူတစ်ဦးက ခါမေနီ၏ နေရာကို အစားထိုးနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက် နံနက်အစောပိုင်းတွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် သတင်းမီဒီယာများက ခါမေနီ သေဆုံးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ Fars News Agency (အစ္စလာမစ် တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်နှင့် ဆက်နွယ်သော သတင်းဌာန) ကလည်း ခါမေနီ၏ သမီး၊ သားမက်၊ မြေးနှင့် သားမယားတို့လည်း တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် အီရန်အစိုးရက နိုင်ငံတစ်ဝန်း ၄၀ ရက်ကြာ ဝမ်းနည်းခြင်းကာလ ကြေညာခဲ့သည်။ [[ရိုက်တာ|ရိုက်တာသတင်းဌာန]]၏ ဖော်ပြချက်အရ [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ]] ၏ တပ်မှူးအချို့ သေဆုံးနိုင်ကြောင်း သတင်းထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်တပ်နှင့် ဒေသတွင်းရင်းမြစ်များကို ကိုးကား၍ အီရန်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး [[:en:Aziz Nasirzadeh|အဇစ် နာဆာဇာဒေ]] နှင့် အီရန်အစောင့်တပ် မြေပြင်တပ်ဖွဲ့မှူး [[:en:Mohammad Pakpour|မိုဟာမက် ပက်ကပူ]] တို့သည် အစ္စရေးလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် သေဆုံးနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဆေးယိဒ် အဘက်စ် အာရာဂ်ချီ က အဆိုပါ ဆုံးရှုံးမှုများကို အသိအမှတ်ပြုပြောကြားခဲ့သော်လည်း “အလွန်ကြီးမားသည့် ပြဿနာမဟုတ်” ဟု လျှော့ချပြောဆိုခဲ့သည်။ '''Iran International''' သတင်းဌာနက အီရန်ကာကွယ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ သေဆုံးခဲ့ကြောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးဌာန၏ ထိပ်တန်းအရာရှိလေးဦးလည်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးစစ်တပ် က အီရန်လုံခြုံရေးခေါင်းဆောင် ခုနစ်ဦး သေဆုံးမှုကို အတည်ပြုနိုင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် အီရန်နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက စစ်တပ် ဦးစီးချုပ် '''Abdolrahim Mousavi''' နှင့် သမ္မတဟောင်း '''Mahmoud Ahmadinejad''' တို့လည်း တိုက်ခိုက်မှုများအတွင်း သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=Update from Johnatan Reiss |url=https://www.nytimes.com/live/2026/02/28/world/iran-strikes-trump/6997e68d-552b-5f1b-91f3-c25f930671e3?smid=url-share |access-date=28 February 2026 |work=[[The New York Times]] |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> == မဟာမိတ်အချင်းချင်းမှားယွင်းပစ်ခတ်ခြင်း == [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ ၏ ‘မဟာမိတ်အချင်းချင်း မှားယွင်းပစ်ခတ်မှု’ကြောင့် အမေရိကန် '''F-15E ‘Strike Eagle’''' တိုက်လေယာဉ် သုံးစီးသည် ကူဝိတ်လေပိုင်နက်တွင် သီးခြားစီ ပစ်ချခံခဲ့ရသည်။ အီရန်အပေါ် အမေရိကန်-အစ္စရေး ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေးကို ကွပ်ကဲနေသည့် အမေရိကန်ဗဟိုကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ် (CENTCOM) က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊မတ် ၂ရက် ညနေပိုင်းတွင် ကူဝိတ်၏ မှားယွင်းပစ်ချမှုကို အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လေယာဉ်တစီးလျှင် နှစ်ဦးနှုန်းဖြင့် လေယာဉ်မှူး ခြောက်ဦးစလုံးမှာ လေယာဉ်ပေါ်မှ အချိန်မီ ခုန်ထွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဘေးကင်းခဲ့သည်။ == ဒေသတွင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၂ ရက်နေ့တွင် အီရန်နိုင်ငံသည် [[ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ|ဆော်ဒီအာရေးဘီးယား]]ကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအသစ်ထပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ရေနံချက်စက်ရုံ တစ်ရုံ မီးလောင်ခဲ့ရသည်။ ဆက်၍ [[ကာတာနိုင်ငံ]] ရှိ LNG ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံကြီးတစ်ခုကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ စစ်မီးတောက်လာချိန်တွင် ကမ္ဘာတလွှားရှိ စတော့ဈေးကွက်များ ဈေးနှုန်းများ ထိုးကျသွားသည်။ ရွှေဈေး နှင့် ရေနံဈေးများ ထိုးတက်လာခဲ့သည်။ === မြန်မာနိုင်ငံ === စစ်ရေးပဋိပက္ခများကြောင့် စက်သုံးဆီတင်သွင်းသည့် ရေလမ်းကြောင်းများတွင် အဟန့်အတားများဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ စက်သုံးဆီခြိုးခြံချွေတာရန်နှင့် ဖူလုံမှုရှိစေရန်အတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ပုဂ္ဂလိကယာဉ်များ၊ လုပ်ငန်းသုံးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်များအားလုံး သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းချက်များအတိုင်း မောင်းနှင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]]က ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာလိုက်သည်။ အဆိုပါ စည်းကမ်းချက်များအရ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ယာဉ်များသည် လစဉ် "စုံ" ရက်များတွင် စုံနံပါတ်အက္ခရာပါသောယာဉ်များ (ဥပမာ- 2A/----) နှင့် "မ" ရက်များတွင် မနံပါတ်အက္ခရာပါသောယာဉ်များ (ဥပမာ- 1A/----) သာ မောင်းနှင်ခွင့်ရှိမည်ဖြစ်သော်လည်း လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ် (EV) နှင့် EV မော်တော်ဆိုင်ကယ်များမှာမူ ယင်းကန့်သတ်ချက်တွင် မပါဝင်ဘဲ နေ့စဉ်ပုံမှန်အတိုင်း မောင်းနှင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80530|access-date=2026-03-04|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများရှိ လေပိုင်နက်များ ပိတ်ထားရပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ထောင်နှင့်ချီ ဖျက်သိမ်းထားရသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ အရှေ့အလယ်ပိုင်းသို့ သွားရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်မည့်သူများမှာလည်း ခရီးစဉ်များ ရက်ရွှေ့ဆိုင်းနေရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်း စစ်ပွဲကြောင့် အလုပ်သွားလုပ်ကြမည့် မြန်မာများအခက်ကြုံ |url=https://burmese.dvb.no/post/748836 |access-date=2026-03-04 |website=အစ္စရေး-အမေရိကန်နဲ့ အီရန်စစ်ပွဲကြောင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတွေက လေပိုင်နက်တွေ ပိတ်ထားပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ထောင်နဲ့ချီကို ဖျက်သိမ်းထားတဲ့အတွက် မြန်မာနိုင်ငံကနေ အရှေ့အလယ်ပိုင်းကို သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိ… |language=en}}</ref> == နိုင်ငံတကာ၏ သဘောထား မှတ်ချက်များ == * {{Flag|Argentina}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ပက်ဘလို ကွီရို (Pablo Quirno) က အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ စစ်ရေးစစ်ဆင်မှုများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။<ref name="argentina26">{{cite news |title=El Gobierno "celebró" la muerte de Jamenei y Quirno recordó a las víctimas de la AMIA |url=https://www.perfil.com/noticias/politica/pablo-quirno-confirmo-la-muerte-del-lider-supremo-de-iran-y-recordo-a-las-victimas-de-la-amia.phtml |access-date=2 March 2026 |work=[[Perfil]] |date=1 March 2026 |language=es}}</ref> * {{Flag|Australia}}: ဝန်ကြီးချုပ် [[အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီ]]သည် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တို့နှင့်အတူ ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုတွင် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ထောက်ခံကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျသည် "ဖိနှိပ်မှုဆန့်ကျင်ရေးတွင် ရဲရင့်သော အီရန်ပြည်သူများနှင့်အတူ ရပ်တည်ခဲ့သည်" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။.<ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Press conference - Sydney {{!}} Prime Minister of Australia |url=https://www.pm.gov.au/media/press-conference-sydney-28 |access-date=2 March 2026 |website=www.pm.gov.au |language=en}}</ref> * {{Flag|Brazil}}: အစိုးရက တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာဥပဒေကို လိုက်နာရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.reuters.com/world/americas/brazilian-government-condemns-strikes-iran-2026-02-28/ |access-date=1 March 2026 |title=Brazilian government condemns strikes on Iran |date=28 February 2026 |first=Luciana|last=Magalhaes |publisher=Reuters}}</ref> * {{Flag|Canada}}: ဝန်ကြီးချုပ် [[မာ့ခ်ကာနီ]] သည် အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကို ထောက်ခံ ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Canada backs United States actions in Iran |url=https://www.politico.com/news/2026/02/28/mark-carney-canada-iran-strikes-00805631 |work=Politico |date=28 February 2026}}</ref> * {{Flag|China}}: တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Wang Yi က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်အပေါ် ရန်လိုမှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားလိုက်နာရမည်ဟုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။.<ref>{{cite news |title=China condemns attacks on Iran, urges ceasefire and talks |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/china-urges-immediate-ceasefire-after-us-israel-strike-iran-2026-03-01/ |work=Reuters |date=1 March 2026}}</ref> အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ကြောင်း နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ဖော် ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်အပေါ် ရန်လိုမှုများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ ပြန်လည်ပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီရန်၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားရမည်ဟုလည်း အလေးပေးပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Foreign Ministry Spokesperson's Remarks on the Military Strikes Against Iran by the U.S. and Israel_Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China |url=https://www.fmprc.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202602/t20260228_11866531.html |access-date=28 February 2026 |website=FMPRC}}</ref> <ref>{{cite news |title=China urges citizens to evacuate from Iran 'as soon as possible' |url=https://www.thehindu.com/news/international/china-urges-citizens-to-evacuate-from-iran-as-soon-as-possible/article70686882.ece |access-date=1 March 2026 |work=The Hindu |date=28 February 2026 |language=en-IN}}</ref> <ref>{{cite web |title=Foreign Ministry Spokesperson's Remarks on the Killing of Iran's Supreme Leader Ayatollah Ali Khamenei |url=https://www.mfa.gov.cn/eng/xw/fyrbt/202603/t20260301_11866722.html |access-date=1 March 2026 |website=[[Ministry of Foreign Affairs of the People's Republic of China]] |date=1 March 2026}}</ref> <ref name="Jett-2026">{{cite news |last1=Jett |first1=Jennifer |last2=Tan |first2=Erin |title=Live updates: Iran war spreads as U.S. jets crash and Israel trades fire with Hezbollah |url=https://www.nbcnews.com/world/middle-east/live-blog/live-updates-iran-war-israel-us-hezbollah-lebanon-khamenei-trump-rcna261259 |work=NBC News |date=2 March 2026 |language=en}}</ref> * {{Flag|Denmark}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် အီရန်၏ အတိတ်က အပြုအမူကို လုံးဝလက်မခံနိုင်ကြောင်း ရှုမြင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Gkritsi |first1=Eliza |title=How every EU country responded to the strikes on Iran |url=https://www.politico.eu/article/eu-react-iran-us-israel-crisis/ |work=Politico |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|France}}: သမ္မတ [[အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန်]] သည် [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ|ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အရေးပေါ်အစည်းအဝေးပြုလုပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အီမန်နျူရယ် မက်ခရွန် သည် ယူကေဝန်ကြီးချုပ် [[ကီယာစတားမာ]] နှင့် ဂျာမန်အဓိပတိ တို့နှင့်အတူ ဒေသတွင်းနိုင်ငံများအပေါ် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချကြောင်း ပူးတွဲကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Germany, France and UK tell Iran to stop attacks in region |url=https://www.straitstimes.com/world/europe/germany-france-and-uk-tell-iran-to-stop-attacks-in-region |work=The Straits Times |date=28 February 2026}}</ref> * {{Flag|Germany}}: ဂျာမနီအဓိပတိ က တိုက်ခိုက်မှုများကို ကြိုတင်သတင်းရရှိထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး ဂျာမနီအစိုးရသည် ပြင်သစ် နှင့် ယူကေ တို့နှင့် ပူးတွဲ၍ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ လုပ်ဆောင်နေကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Merz accepts a harder world on Iran |url=https://www.euractiv.com/news/merz-accepts-a-harder-world-on-iran/ |work=Euractiv |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Hungary}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ထိုစစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် စွမ်းအင်လမ်းကြောင်းများ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်နိုင်သည့် စိုးရိမ်မှုကို ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Breaking: The 'geopolitical Commission' |url=https://www.euractiv.com/news/rapporteur-breaking-the-geopolitical-commission/ |work=Euractiv |date=2 March 2026}}</ref> * {{Flag|India}}: ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီးသည် တင်းမာမှုကို ထိန်းသိမ်းပြီး အခြေအနေ လျှော့ချရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Exercise restraint, prioritise civilians: India urges de-escalation in Middle East |url=https://www.indiatoday.in/india/story/exercise-restraint-prioritise-civilians-india-urges-de-escalation-in-middle-east-2875974-2026-02-28 |url-access=subscription |access-date=28 February 2026 |website=India Today |language=en}}</ref> အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရိန္ဒြာ ဒါမိုဒါဒါစ် မိုဒီ]] က [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]] နှင့် စကားပြောခဲ့ကြောင်း ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး စစ်ပွဲကို အမြန်ဆုံး အဆုံးသတ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။တိုက်ခိုက်မှုမတိုင်မီ တစ်ပတ်ခန့်အလိုတွင် မိုဒီသည် အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်နိုင်ငံအကြား ကာကွယ်ရေးနှင့် နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်သည် ဝေဖန်မှုများလည်း ခံခဲ့ရသည်။မိုဒီအစိုးရလက်ထက်တွင် အိန္ဒိယနှင့် အစ္စရေးသည် ပိုမိုနီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးရှိလာပြီး အိန္ဒိယသည် အစ္စရေးထံမှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ဝယ်ယူမှုတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title='Remain near shelters, avoid non-essential travel': India warns citizens in Israel after Tehran attack |url=https://indianexpress.com/article/india/israel-iran-conflict-indian-embassy-advisory-10556818/ |access-date=28 February 2026 |website=The Indian Express |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=NORKA sets up helpdesk for Kerala people in Iran, Israel |url=https://www.tribuneindia.com/news/india/norka-sets-up-helpdesk-for-kerala-people-in-iran-israel/ |access-date=28 February 2026 |website=The Tribune |language=en}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Boxerman |first1=Aaron |last2=Fassihi |first2=Farnaz |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Kanno-Youngs |first4=Zolan |last5=Pager |first5=Tyler |last6=Zhuang |first6=Yan |title=Israel Strikes Hezbollah in Lebanon as War With Iran Escalates |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump |work=The New York Times |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Indonesia}}: အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုကို “စိတ်မကောင်းဖြစ်ကြောင်း” ဖော်ပြခဲ့ပြီး [[ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တို]]က အီရန်နိုင်ငံ [[တီဟီရန်မြို့|တီဟီရန်]] သို့ သွားရောက်၍ ပဋိပက္ခကို ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Indonesia's Prabowo 'Ready' to Fly to Tehran as Mediator |url=https://jakartaglobe.id/news/indonesias-prabowo-ready-to-fly-to-tehran-as-mediator |access-date=2 March 2026 |website=Jakarta Globe}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2 March 2026 |title=Perang Iran Israel: Presiden Prabowo tawarkan jadi juru runding konflik AS-Israel dengan Iran – 'Sangat tidak realistis' |url=https://www.bbc.com/indonesia/articles/c07j5xp4n10o |access-date=2 March 2026 |website=BBC News Indonesia |language=id}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2 March 2026|title=Segudang Alasan Indonesia Harus Keluar dari Board of Peace |url=https://www.tempo.co/politik/segudang-alasan-indonesia-harus-keluar-dari-board-of-peace-2118804 |access-date=2 March 2026 |website=Tempo |language=id}}</ref><ref>{{Cite web |title=Catatan Komisi I DPR soal Posisi RI di Antara Iran & Board of Peace |url=https://www.cnnindonesia.com/nasional/20260301221637-32-1333159/catatan-komisi-i-dpr-soal-posisi-ri-di-antara-iran-board-of-peace |access-date=2 March 2026 |website=nasional |language=id-ID}}</ref><ref>{{Cite web |title=JPNN |url=https://www.jpnn.com/news/politikus-pdip-meragukan-kemampuan-prabowo-jadi-fasilitator-konflik-iran-vs-as-israel |access-date=2 March 2026 |website=www.jpnn.com |language=id}}</ref> * {{Flag|Italy}}: အီရန်ကို ရှင်းလင်းသည့် သင်္ကေတများ ပေးထားပြီး ဖြစ်သော်လည်း အီရန်ဘက်က လိုက်နာမှုမရှိခဲ့ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Qual è la posizione dell'Italia sull'attacco all'Iran |url=https://tg.la7.it/politica/posizione-italia-attacco-iran-28-02-2026-253402 |access-date=1 March 2026 |website=TGLA7 |language=it|trans-title=What is Italy's position on the attack on Iran?}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Roma avvisata dopo l'attacco, solidarietà di Meloni a leader del Golfo |url=https://www.ansa.it/sito/notizie/politica/2026/02/28/roma-avvisata-dopo-lattacco-solidarieta-di-meloni-a-leader-del-golfo_7b943abe-daba-429e-b3ab-779dbdf80c27.html |access-date=1 March 2026 |website=Agenzia ANSA |language=it|trans-title=Rome warned after the attack, Meloni expresses solidarity with Gulf leaders}}</ref> <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Attacco Usa e Israele a Iran, oltre 58mila italiani bloccati nel Golfo |url=https://tg24.sky.it/mondo/2026/02/28/attacco-usa-alliran-oltre-58mila-italiani-bloccati-nel-golfo |access-date=1 March 2026 |website=tg24.sky.it |language=it|trans-title=US and Israeli attack on Iran leaves over 58,000 Italians stranded in the Gulf}}</ref> * {{Flag|Japan}}: ဂျပန်အစိုးရသည် အဆိုပါအခြေအနေထဲမှ ပေါ်လာနိုင်သည့် အန္တရာယ်များကို ကြိုတင်ပြင်ဆင်သွားရန် သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံသားများကို ကာကွယ်ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် ဘေးလွတ်အောင်ကြိုးစားမည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite tweet |number=2027673676833862125 |user=takaichi_sanae |title=日本政府として、あらゆるリスクに備え、万全の対応を行なってまいります。 |first=Sanae |last=Takaichi |date=2026-02-28 |access-date=2026-03-02 |language=ja}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-02-28 |title=高市首相「あらゆるリスクに対応」 邦人保護の徹底指示―経済・安保に影響懸念・イラン攻撃 |url=https://www.jiji.com/jc/article?k=2026022800565&g=pol |access-date=2026-03-02 |website=時事ドットコム |language=ja}}</ref> [[ဆနအဲ တခအိချိ]]သည် အောက်လွှတ်တော် ဘတ်ဂျက်ကော်မတီအစည်းအဝေးတွင် အီရန်နိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားလက်နက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို လုံးဝသည်းခံနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း နှင့် ဂျပန်၏ မူဝါဒမှာ အမြဲတမ်းတည်ရှိနေသည ဟု အလေးထားပြောကြားခဲ့သည်။သို့သော် ဂျပန်သည် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့်မှတ်ချက်ကိုမျှ ပြောကြားခဲ့ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite web |date=2026-03-02 |title=Takaichi chides Iran; expats fear for their families in Middle East |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/16390455 |access-date=2026-03-02 |website=[[The Asahi Shimbun]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=2026-03-01 |title=小泉防衛相「自衛隊による邦人輸送を準備」 中東情勢緊迫受け |url=https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUA282WF0Y6A220C2000000/ |access-date=2026-03-02 |website=[[Nihon Keizai Shimbun]] |language=ja}}</ref> * {{Flag|Kazakhstan}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ပင်လယ်ကွေ့ဒေသနိုင်ငံများနှင့် သွေးစည်းညီညွတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများကိုလည်း ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Satubaldina |first=Assel |date=28 February 2026 |title=Kazakh President Orders Emergency Planning as Iran Tensions Escalate |url=https://astanatimes.com/2026/02/kazakh-president-orders-emergency-planning-as-iran-tensions-escalate/#:~:text=Kazakh%20President%20Orders%20Emergency%20Planning,reported%20strikes%20on%20Iranian%20targets. |access-date=1 March 2026 |website=The Astana Times}}</ref><ref>{{Cite news |last= |first= |date=1 March 2026 |title=US-Israel attacks Iran LIVE updates: Iran President, 2 officials to lead transition after Ayatollah Khamenei's death |url=https://www.thehindu.com/news/international/iran-us-tensions-iran-israel-war-nuclear-tensions-tehran-tel-aviv-march-1-live-updates/article70690476.ece |access-date=1 March 2026 |work=The Hindu |language=en-IN |issn=0971-751X}}</ref> * {{Flag|Kuwait}}: ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်း အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို “နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ခြင်း” ဟု ပြောဆိုကာ ရှုတ်ချခဲ့သည်။ * {{Flag|Lebanon}}: လက်ဘနွန်နိုင်ငံကို ပို၍ကျယ်ပြန့်သည့် ဒေသတွင်းစစ်ပွဲထဲ ဆွဲယူခြင်းကို မလက်ခံနိုင်ကြောင်း တိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့ပြီး၊ လီဘနွန်၏ လုံခြုံရေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ဦးစားပေးရမည် ဟု အလေးထားပြောကြားခဲ့သည်။ထို့နောက် နိုင်ငံအား နိုင်ငံတကာစစ်ပွဲကြီးထဲ ဝင်ပတ်မပါဝင်ဖို့ တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Lebanon PM says Beirut won't let anyone drag country into war |url=https://en.apa.az/asia/lebanon-pm-says-beirut-wont-let-anyone-drag-country-into-war-493708 |access-date=28 February 2026 |website=Apa.az|language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=PM Nawaf Salam calls for unity, warns against escalation |url=https://www.lbcgroup.tv/news/lebanon-news/907872/lbci-lebanon-articles/en |access-date=28 February 2026 |website=LBCIV7 |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Lebanese PM calls Hezbollah rocket attack on Israel 'irresponsible' |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/2/us-israel-attack-iran-live?update=4353682 |access-date=2 March 2026 |website=Al Jazeera English|language=en}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Boxerman |first1=Aaron |last2=Fassihi |first2=Farnaz |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Kanno-Youngs |first4=Zolan |last5=Pager |first5=Tyler |title=Here's the latest. |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump/heres-the-latest |work=The New York Times |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|North Korea}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို “တရားမဝင်သော ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု၏ အလွန်ရက်စက်ပြီး အချုပ်အခြာအာဏာ ချိုးဖောက်မှု၏ အယုတ်မာဆုံးပုံစံ” ဟု ရှုတ်ချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ “ရှက်ဖွယ်ကောင်းပြီး ဂိုဏ်းဖွဲ့လူဆိုးဆန်သော လုပ်ရပ်” ကို ပြသနေကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last=Kim |first=Heejin |title=North Korea says Israeli attacks and US military operation against Iran are 'illegal aggression' |work=Reuters |date=1 March 2026 |accessdate=2 March 2026 |url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/north-korea-says-israeli-attacks-us-military-operation-against-iran-are-illegal-2026-03-01/}}</ref><ref>{{cite news |title=N. Korea condemns US-Israel attack on Iran as 'gangster-like conduct' |work=The Korea Times |date=1 March 2026 |accessdate=2 March 2026 |url=https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/northkorea/20260301/n-korea-condemns-us-israel-attack-on-iran-as-gangster-like-conduct |archive-url=https://web.archive.org/web/20260302013520/https://www.koreatimes.co.kr/foreignaffairs/northkorea/20260301/n-korea-condemns-us-israel-attack-on-iran-as-gangster-like-conduct |archive-date=2 March 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=North Korea condemns US-Israel attacks on Iran as 'illegal'|work=Dawn (newspaper) |date=1 March 2026 |accessdate=2 March 2026 |url=https://www.dawn.com/news/1977030}}</ref> * {{Flag|Oman}}: ၂၀၂၆ ခုနှစ် အီရန်–အမေရိကန် နိုင်ငံတကာညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုများ တိုးတက်နေစဉ် တိုက်ခိုက်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခြင်းအပေါ် “အထူးအံ့အားသင့်စိုးရိမ်မှု” ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ “ဤအရေးမှာ သင်တို့၏ စစ်ပွဲ မဟုတ်ပါ” ဟု ထပ်မံ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Multiple Arab states that host US assets targeted in Iran retaliation |url=https://www.aljazeera.com/news/2026/2/28/multiple-gulf-arab-states-that-host-us-assets-targeted-in-iran-retaliation |access-date=28 February 2026 |website=Al Jazeera English |date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Oman voices profound concern and condemns escalation following US airstrikes on Iran |url=https://www.fm.gov.om/en/25970/ |access-date=28 February 2026 |website=[[Foreign Ministry (Oman)|Foreign Ministry of the Sultanate of Oman]]}}</ref><ref name="Mohamed-2026">{{cite news |last1=Mohamed |first1=Edna |last2=Marsi |first2=Federica |last3=Siddiqui |first3=Usaid |last4=Adler |first4=Nils |last5=Stepansky |first5=Joseph |last6=Pietromarchi |first6=Virginia |title=US, Israel attack Iran live: Trump announces 'major combat operations' |work=Al Jazeera English{{!}}Al Jazeera |date=28 February 2026 |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/2/28/live-israel-launches-attacks-on-iran-multiple-explosions-heard-in-tehran |access-date=28 February 2026}}</ref> * {{flag|Pakistan}}: အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့ တိုက်ခိုက်မှုများကို “မလိုလားအပ်သော တိုက်ခိုက်မှုများ” ဟု သုံးနှုန်းခဲ့ပြီး၊ထိုသို့ အင်အားသုံးမှုကို ပြင်းထန်စွာရှုတ်ချခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကို ချက်ချင်း ရပ်စဲရန် နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းနှင့်ဆွေးနွေးရန် အရေးကြီးကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |url=https://islamabadpost.com.pk/pakistan-condemns-unwarranted-attacks-against-iran-calls-for-halt-to-escalation/ |title=Pakistan condemns unwarranted attacks against Iran, calls for halt to escalation |date=28 February 2026}}</ref> * {{Flag|Palestine}}: ပင်လယ်ကွေ့ဒေသ အာရပ်နိုင်ငံများအပေါ် အီရန် ၏ လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Lehmann |first=Noam |date=28 February 2026 |title=Palestinian Authority condemns Iran, offers support to Arab states |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/palestinian-authority-condemns-iran-offers-support-to-arab-states/ |access-date=2 March 2026 |work=The Times of Israel |language=en-US |issn=0040-7909}}</ref> * {{Flag|Qatar}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ကာတာနယ်မြေကို အီရန် က တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအပေါ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ၎င်းက အီရန်၏ လုပ်ဆောင်ချက်အား ကာတာ၏ အချုပ်အခြာအာဏာအား ချိုးဖောက်ခြင်း ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုကို တားဆီးရန်အတွက် နိုင်ငံတကာဥပဒေအရ တုံ့ပြန်ခွင့်ရှိကြောင်း ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့သည်။ * {{Flag|Russia}}: အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို “အန္တရာယ်များသော လုပ်ရပ်” ဟု ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ၎င်းကို “စဉ်းစားဆင်ခြင်မှုမရှိသော၊ ကြိုတင်စီစဉ်ထားပြီး အကြောင်းမဲ့ လက်နက်ကိုင် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်မှု” ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="Nicholls-2026">{{Cite web |last=Nicholls |first=Catherine |date=28 February 2026 |title=Russia condemns "reckless" airstrikes on Iran, as Finland and Ireland express concern |url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm6dime800073b6se0guzho3 |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Lavrov |first=Sergey |title=Statement by the Russian Foreign Ministry regarding military aggression of the United States and Israel against Iran |url=https://mid.ru/en/foreign_policy/news/2083284/#sel=6:21:qnj,6:27:m1n |website=MFA Russia}}</ref> သမ္မတ [[ဗလာဒီမီယာ ပူတင်|ပူတင်]] က [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ]] နှင့် ၎င်း၏ မိသားစုကို အသက်ဆုံးခြင်းကို “နိုင်ငံတကာဥပဒေကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ထားသော အမှု” ဟု ရှုတ်ချခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=World reacts to Khamenei's death in Tehran as Israel, US, and Iran continue to trade strikes |url=https://www.yahoo.com/news/articles/world-reacts-khameneis-death-tehran-141425230.html |work=Yahoo News |date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Saudi Arabia}}: ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများအပေါ် အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှုများအား ရှုတ်ချခဲ့သည်။ ဘာရိန်း၊ ကာတာ၊ ကူဝိတ်နှင့် ဂျော်ဒန်တို့နှင့်အတူ အီရန်အား ကြေညာချက်ဖြင့် ရှုတ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=Saudi condemns 'Iranian aggression' against UAE, Bahrain, Qatar, Kuwait, Jordan |url=https://www.brecorder.com/news/40409437 |access-date=28 February 2026 |website=[[Business Recorder]] |language=en}}</ref> * {{flag|South Africa}}: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]ရှိ သက်ဆိုင်သူများ၏ အမည်ကို တိုက်ရိုက်မဖော်ပြဘဲ နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအနေဖြင့် ထိန်းသိမ်းမှု နှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေ လိုက်နာမှုအတွက် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများကို “နှစ်ဆတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရန်” တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြောဆိုရာတွင် သမ္မတသည် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ အပိုဒ် ၅၁ ကို ကိုးကားပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |author=Post Reporter |title=Cyril Ramaphosa calls for dialogue in the Middle East amid escalating tensions |url=https://iol.co.za/thepost/news/2026-03-01-cyril-ramaphosa-calls-for-dialogue-in-the-middle-east-amid-escalating-tensions/ |access-date=1 March 2026 |work=IOL |date=1 March 2026 |language=en}}</ref> * {{Flag|Spain}}: စပိန်ဝန်ကြီးချုပ်သည် ၎င်း၏အစိုးရအနေဖြင့် အမေရိကန် နှင့် အစ္စရေး တို့၏ တစ်ဖက်သတ် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို “ငြင်းပယ်ကြောင်း” ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထိုလုပ်ရပ်များသည် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုကို မြင့်တက်စေပြီး နိုင်ငံတကာစနစ်ကို ပို၍ မတည်ငြိမ်ပြီး ရန်လိုသော အခြေအနေသို့ ဦးတည်စေကြောင်းလည်း ဆိုသည်။ ထို့ပြင် အီရန် အစိုးရနှင့် [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ]] ၏ လုပ်ရပ်များကိုလည်း ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ချက်ချင်း တင်းမာမှုလျှော့ချရန်နှင့် “ရေရှည် နိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်” ရရှိရန် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=de la Baume |first1=Maïa |last2=Tadeo |first2=Maria |title=Spain slams US and Israeli strikes on Iran, reflecting shift in foreign policy |work=Euronews |date=28 February 2026 |accessdate=1 March 2026 |url=https://www.euronews.com/my-europe/2026/02/28/spain-slams-us-and-israeli-strikes-on-iran-reflecting-shift-in-foreign-policy |archive-url=https://web.archive.org/web/20260228155207/https://www.euronews.com/my-europe/2026/02/28/spain-slams-us-and-israeli-strikes-on-iran-reflecting-shift-in-foreign-policy |archive-date=28 February 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Sánchez |first=Pedro |title=Rechazamos la acción militar unilateral de EE.UU. e Israel, que supone una escalada y contribuye a un orden internacional más incierto y hostil |website=Twitter |date=28 February 2026 |accessdate=1 March 2026 |url=https://x.com/sanchezcastejon/status/2027707726738923754 |lang=es}}</ref> * {{Flag|Syria}}: ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ ဘာရိန်း၊ ကာတာ၊ ကူဝိတ်နှင့် ဂျော်ဒန်တို့ကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာရှုတ်ချကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |publisher=Syrian Arab News Agency |title=Syria condemns Iranian strikes on several Arab countries |url=https://sana.sy/en/syria/2299324/ |access-date=28 February 2026 |language=en-US}}</ref> * {{Flag|Taiwan}}: [[လိုင့်ချင်းဒေ|သမ္မတ လိုင့်ချင်းဒေ]] သည် အခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေပြီး ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံသားများ၏ ဘေးကင်းရေးအတွက် ကမ္ဘာ့မဟာမိတ်များနှင့် နီးကပ်စွာ အဆက်အသွယ်ထားရှိကာ ဒေသတွင်းရှိ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံသားများ ဘေးကင်းစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Shuwei |title=美以空襲伊朗 賴總統: 密切關注局勢與友盟保持聯繫 |trans-title=U.S. and Israeli airstrikes on Iran: President Lai: Closely monitoring the situation and maintaining contact with allied countries |url=https://money.udn.com/money/story/7307/9350264 |access-date=28 February 2026 |website=Economic Daily |language=zh-Hant-TW|date=28 February 2026|first=Wu}}</ref><ref>{{Cite web |last1=Wu Shu-wei |last2=Shih Hsiu-chuan |date=28 February 2026 |title=Taiwan closely monitoring situation after U.S., Israel strike Iran: Lai - Focus Taiwan |url=https://focustaiwan.tw/politics/202602280015 |access-date=2 March 2026 |website=Focus Taiwan - CNA English News |language=en-US}}</ref> * {{Flag|Thailand}}: ဝန်ကြီးချုပ် [[အာနုထင်း ချာန်ဝီရာကွန်း]] သည် ဒေသခံများကို ဘေးလွတ်ရာ ရွှေ့ပြောင်းကြရန် တိုက်တွန်းသည်။ <ref>{{cite web |title=Thai PM says preparing to evacuate citizens in Middle East |url=https://www.thestar.com.my/aseanplus/aseanplus-news/2026/03/02/thai-pm-says-preparing-to-evacuate-citizens-in-middle-east |website=The Star |access-date=2 March 2026 |language=en |date=2 March 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=29 Thais in Iran ask to return home as Foreign Ministry sets up "war room" |url=https://www.nationthailand.com/news/world/40063175 |website=nationthailand |access-date=2 March 2026 |date=2 March 2026}}</ref> * {{Flag|Turkey}}: နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒေသတွင်း အကြမ်းဖက်မှုများ အဆုံးသတ်ရန် သက်ဆိုင်သူ အားလုံးကို တောင်းဆိုခဲ့သည်။ တူရကီသမ္မတ က အစ္စရေး၏ ရန်လိုမှုများကို ကန့်ကွက်သည့်အပြင်၊ ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများကို အီရန်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းအတွက်လည်း ရှုတ်ချခဲ့သည်။ * {{Flag|Ukraine}}: [[ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး|သမ္မတ ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး]] သည် အစ္စရေး–အမေရိကန် တိုက်ခိုက်မှုများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ ပြတ်သားသော လုပ်ဆောင်မှုသည် အရေးကြီးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အမေရိကန်၏ ပြတ်သားသော သန္နိဋ္ဌာန်ရှိသမျှ ကမ္ဘာ့အန္တရာယ်ပြုသူများ အားနည်းလာကြောင်းနှင့် ယင်းအခြေအနေကို ရုရှား ကိုလည်း နားလည်စေရန် လိုအပ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသသည် နောက်ဆုံးတွင် ပိုမိုလုံခြုံတည်ငြိမ်လာမည်ဟု ဆိုသည်။တစ်ချိန်တည်းတွင် ယူကရိန်းနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကလည်း လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော အခြေအနေများ၏ အကြောင်းရင်းမှာ အီရန်အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်မခံရခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး၊ အထူးသဖြင့် မကြာသေးမီလများအတွင်း ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာသော ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြသူများအပေါ် ဖိနှိပ်သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ * {{Flag|United Arab Emirates}}: ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ၎င်း၏နယ်မြေအတွင်းသို့ အီရန် ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို အပြင်းထန်ဆုံးစကားလုံးများဖြင့် ရှုတ်ချခဲ့ပြီး အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများသည် “အန္တရာယ်ရှိသော တင်းမာမှုမြင့်တက်မှုနှင့် အရပ်သားများ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ဘေးကင်းရေးကို ခြိမ်းခြောက်သည့် သူရဲဘောကြောင်သော လုပ်ရပ်” ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရန် “အပြည့်အဝ အခွင့်အရေး” ရှိကြောင်းလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ * {{Flag|United Kingdom}}: အစောပိုင်းတွင် ဗြိတိန် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အား တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ၎င်း၏ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို အသုံးပြုခွင့် မပေးခဲ့သာ်လည်း နောက်တွင် ဗြိတိန်၏ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို ကာကွယ်ရေးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အသုံးပြုခွင့်ပေးရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်သည် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် နောက်တွင် ကိုက်ညီကြောင်းလည်း ဝန်ကြီးချုပ် [[ကီယာစတားမာ]] ပြောဆိုခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t?post=asset%3A2896a987-90c2-4bfc-84ef-1c37ebd0e5e1#post|title='We do not want to see wider regional conflict' – UK government|last=Beale|first=Jonathan|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026|website=[[BBC News]]}}</ref> <ref>{{Cite web |last=Edwards |first=Christian |date=28 February 2026 |title=British planes "in the sky" in Middle East, says Starmer |url=https://edition.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-02-28-26-hnk-intl?post-id=cmm6g761z00003b6uxoibiu86 |access-date=28 February 2026 |website=CNN |language=en}}</ref> <ref>{{Cite news |last= |title=Iran latest: supreme leader Ayatollah Ali Khamenei confirmed dead |url=https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/us-attacks-iran-strikes-trump-latest-news-q39l3fsrd |work=[[The Times]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260301020839/https://www.thetimes.com/world/middle-east/article/us-attacks-iran-strikes-trump-latest-news-q39l3fsrd |archive-date=1 March 2026 |access-date=1 March 2026 |language=en}}</ref> .<ref>{{cite news |url=https://www.bbc.co.uk/news/articles/cj98egkl7l1o |title=UK has not given US permission to use RAF bases for Iran strikes |last1=Beale |first1=Jonathan |last2=Pike |first2=Joe |work=BBC News |date=19 February 2026 |access-date=1 March 2026}}</ref> <ref>{{cite news |last1=Boxerman |first1=Aaron |last2=Fassihi |first2=Farnaz |last3=Cooper |first3=Helene |last4=Kanno-Youngs |first4=Zolan |last5=Pager |first5=Tyler |title=Iran Live Updates: U.S. Reports American Casualties as Trump Says He's 'Willing to Talk' to Iran |url=https://www.nytimes.com/live/2026/03/01/world/iran-attack-khamenei-trump#heres-the-latest |work=The New York Times|date=1 March 2026}}</ref> * {{Flag|Venezuela}}: အီရန်နိုင်ငံအပေါ် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး သံတမန်ရေးရာ ဆွေးနွေးမှုများကြားတွင် အန္တရာယ်ရှိပြီး မကြုံစဖူး တိုးမြင့်လာမှုဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ထို့အပြင် အိမ်နီးချင်းများအပေါ် အီရန်၏တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ပြီး ဒေသတွင်းတွင် ဆွေးနွေးမှုကင်းမဲ့မှု၏ ဖြစ်ရပ်များအတွက် အကြောင်းရင်းအဖြစ် အပြစ်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Condena de Venezuela y Cuba por ofensiva militar de EE.UU. e Israel contra Irán |trans-title= |url=https://www.baenegocios.com/mundo/condena-de-venezuela-y-cuba-por-ofensiva-militar-de-ee-uu-e-israel-contra-iran/ |access-date=28 February 2026 |work=BAE Negocios |date=28 February 2026 |language=es}}</ref>အဆိုပါ ထုတ်ပြန်ချက်ကို အီရန်ခေါင်းဆောင် သေဆုံးမှု အတည်ပြုချက် ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ဗင်နီဇွဲလားသည် လူမှုမီဒီယာပေါ်မှ ထုတ်ပြန်ထားချက် အားလုံးကို ဖျက်ထုတ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |last=Pitazo |first=Redacción El |date=1 March 2026 |title=Canciller de Venezuela elimina comunicado en el que condenaba ataque de EE. UU. contra Irán |url=https://elpitazo.net/politica/canciller-de-venezuela-elimina-comunicado-en-el-que-condenaba-ataque-de-ee-uu-contra-iran/ |access-date=1 March 2026 |website=El Pitazo |language=es |quote=El canciller venezolano, Yván Gil, borró de sus redes sociales y de la de la Cancillería de Venezuela el comunicado en el que condenaba el ataque de Estados Unidos e Israel contra Irán, cuando apenas se confirmó la muerte del líder supremo iraní, Alí Jameneí. [...] El comunicado ya no puede encontrarse en ninguna red social relacionada a la Casa Amarilla. |trans-quote=The minister, Yvan Gil, erased from his social media and those of Venezuelan ministry the message condemning the United States and Isreal attack against Iran, just after the confirmation of the death of Iranian supreme leader Ali Khamenei. [...] The statement can no longer be found in any social media related to the Yellow House.|trans-title=Venezuelan Foreign Minister deletes statement condemning US attack on Iran}}</ref> * {{Flag|Myanmar}}:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ပဋိပက္ခများအပေါ် မြန်မာနိုင်ငံက စိုးရိမ်ပူပန်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ထားပြီး၊ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူကြီး (၅) ရပ်ကို အခြေခံသည့် သံတမန်ရေးဆွေးနွေးမှုများမှတစ်ဆင့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်နှင့် နိုင်ငံများအနေဖြင့် အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေတည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို အပြန်အလှန် လေးစားကာ ပဋိပက္ခများကို လျှော့ချရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80643|title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက်|work=MOI Myanmar|access-date=၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ====အဖွဲ့အစည်းများ==== * {{Flag|United Nations}}: အတွင်းရေးမှူးချုပ် [[အန်တိုနီယို ဂူတာရက်စ်]] သည် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချပြီး “အမေရိကန်နှင့် အစ္စရေးတို့က အီရန်ပေါ် အသုံးပြုထားသော စစ်အင်အား၊ နှင့် အနောက်ဒေသတစ်လွှား အီရန်၏ လက်တုံ့ပြန်မှုများသည် နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးကို ချိုးဖောက်နေခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်<ref>{{Cite news |last=Alsharif |first=Mirna |date=28 February 2026 |title=U.N. secretary-general condemns military escalation in Iran |url=https://www.nbcnews.com/world/iran/live-blog/israel-iran-live-updates-rcna261099/rcrd102084?canonicalCard=true |access-date=28 February 2026 |work=[[NBC News]] |language=en}}</ref> * {{Flag|European Union}}:အဆိုပါ ပဋိပက္ခကို “အလွန်စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ” ဟု ပြောဆိုခဲ့ပြီး တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန် ထိန်းသိမ်းသတိထားရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=1 March 2026 |title=Von der Leyen llama abiertamente a una "transición creíble" de poder en Irán |trans-title= |url=https://www.europapress.es/internacional/noticia-von-der-leyen-llama-abiertamente-transicion-creible-poder-iran-20260301163251.html |access-date=1 March 2026 |website=www.europapress.es}}</ref> * {{Flag|NATO}}: ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူက အခြေအနေကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ အကြီးတန်းအရာရှိတစ်ဦးက Stars and Stripes သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားရာတွင် အီရန်၏ တိုက်ခိုက်မှုများ ကျယ်ပြန့်လာနိုင်ခြေရှိပါက အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ဒုံးကျည်ကာကွယ်ရေး သတိရှိမှုကို မြှင့်တင်ထားကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=Counterstrikes continue at US Navy base in Bahrain; residential buildings off base attacked |url=https://www.stripes.com/theaters/middle_east/2026-02-28/strikes-on-bahrain-iran-israel-20902624.html |website=[[Stars and Stripes (newspaper)|Stars and Stripes]] <!-- American military newspaper --> |first1=Lara |last1=Korte |first2=Shannon |last2=Renfroe |access-date=28 February 2026 |language=en|date=28 February 2026}}</ref><ref>{{Cite web |last=Bayer |first=Lily |title=NATO closely following developments in Iran, spokesperson says |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/nato-closely-following-developments-iran-region-spokesperson-says-2026-02-28/?link_source=ta_first_comment&taid=69a2e229c51a27000147f948&utm_campaign=trueAnthem:+Trending+Content&utm_medium=trueAnthem&utm_source=facebook&fbclid=IwdGRleAQQELJleHRuA2FlbQIxMQBzcnRjBmFwcF9pZAo2NjI4NTY4Mzc5AAEePbAkicn0PP7HrpQkPPbqTBTBP1wTavkIcS62hS7-9p7fvfcERq9RCfjQvKk_aem_A0C4X16i5zoUuf0qwc9Iog |website=[[Reuters]]|date=28 February 2026|access-date=28 February 2026}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] gatxfjmlb9isy4p9rbukjb8m53bvcr5 0 282406 1034660 1033749 2026-05-30T07:59:41Z Zawzawaungthwin 100038 [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] 1034660 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict |conflict=မောင်တောတိုက်ပွဲ |partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]]နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] |image= |caption= |date=၂၀၂၃ - ဖြစ်ပွားဆဲ |place=[[စစ်တွေ]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |coordinates= |territory=ခြေလျင်တပ် ၂၀၀၀<br> ရေတပ်အင်အား ၁၀၀၀<br> စစ်သင်္ဘော ၁၀ စီး |result= |combatant1={{flagdeco|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Rohingya Salvation Army.png}} [[အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag of the Rohingya Solidarity Organisation.png}} ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့<br>{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}} [[ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]]<ref name=":0" /> |combatant2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] |commander1={{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[နိုင်နိုင်ဦး]]<br>{{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[ကျော်စွာဦး]] |commander2={{plainlist| * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ညိုထွန်းအောင်]] }} |units1={{armed forces|Myanmar}} * {{army|Myanmar}} ** {{Flagicon image|Shoulder Sleeve of Myanmar Army.svg}} [[အမှတ်(၁၅)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]<br>{{Flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]]<br>{{Flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]] |units2={{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] |strength1= |strength2= |casualties1=မသိရှိရ |casualties2=မသိရှိရ |casualties3= |notes= |campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} ၂၀၂၃ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် [[ရက္ခိုင့်တပ်မတော်]]သည် မြို့နယ် ၁၇ ခုအနက် ၁၄ ခုကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[စစ်တွေမြို့]]ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စစ်တွေခရိုင်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=What's happening on the Sittwe battlefield? |url=https://www.narinjara.com/news/detail/68c1248f268ac2ee0433f8ab |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Thit |first=Lin |date=2026-03-02 |title=Arakan Army Advances to Edge of Sittwe as Fighting Intensifies |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-advances-to-edge-of-sittwe-as-fighting-intensifies.html |access-date=2026-03-03 |website=The Irrawaddy |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=လေကြောင်းဖြင့် ပစ်ကူပေးရသည်အထိ စစ်တွေတိုက်ပွဲ ပြင်းထန်လာ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/stwhtsacftair.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref> == နောက်ခံ == [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေမြို့နယ်သည်]] ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး SAC အတွက် အဓိကမြို့တစ်မြို့အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ကုန်သွယ်မှုတွင် ဤမြို့သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။<ref name=":1">{{Cite web |title=The Looming Battle for Sittwe |url=https://www.csis.org/blogs/latest-southeast-asia/spotlight-looming-battle-sittwe-march-12-2024 |access-date=2026-03-03 |website=csis.org |language=en}}</ref> ထိုကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့တွင် ဒေသဆိုင်ရာ စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၊ အမြောက်တပ်၊ ခြေလျင်တပ်များနှင့် အခြားတပ်ရင်းများ အပါအဝင် စစ်အစိုးရ၏ တပ်ရင်း ၁၀ ရင်းခန့် တည်ရှိနေပြီး ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုလည်း ပါဝင်နေသည်။<ref name=":0" /> == အချိန်မှတ်တမ်း == ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်သည် ပဋိပက္ခနှင့် တိုက်ပွဲများ မြင့်တက်လာချိန်တွင် စစ်တွေမြို့တွင် ညမထွက်ရအမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Myanmar junta imposes curfew in Sittwe amid surge in rebel-led fighting |work=The Daily Star |url=https://www.thedailystar.net/news/asia/news/myanmar-junta-imposes-curfew-sittwe-amid-surge-rebel-led-fighting-3469351 |access-date=2026-03-03 |language=en}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် AA သည် [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်]] ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဟု ကြေငြာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA Seizes Ponnagyun Township Near Sittwe -Rakhine's Capital |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-ponnagyun-township-near-sittwe-rakhines-capital |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref name=":1" /> ၂၀၂၄ ခုနှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရသည် စစ်တွေမြို့ရှိ ရွာ ၂၀ ခန့်မှ ဒေသခံများအား ၎င်းတို့၏ အခြေစိုက်စခန်းများပတ်လည်တွင် "လူသားဒိုင်း"အဖြစ် အသုံးပြုရန် အတင်းအကျပ် စေခိုင်းခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရက္ခိုင့်တပ်မတော်နှင့် စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များအကြား တိုက်ပွဲများသည် မြို့နယ်အတွင်း အဓိကဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=AA and Junta troops start fighting in Sittwe Township, Arakan(Rakhine) State |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-and-junta-troops-start-fighting-sittwe-township-arakanrakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> AA မှ လက်စားချေတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နေချိန်တွင် စစ်အစိုးရသည် ဒေသနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ မြို့နယ်များကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Intensifies Heavy Shelling Following Battle Near Sittwe City in Rakhine State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-intensifies-heavy-shelling-following-battle-near-sittwe-city-rakhine-state |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် AA သည် ပဒလိတ်နှင့် [[အမြင့်ကျွန်းရွာ]]ရွာများရှိ အစိုးရတပ်စခန်းများကို အမြောက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် စစ်တွေမြို့နယ် ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းအနီးရှိ တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၂၃၂ နှင့် ၃၄၄ တို့ အခြေစိုက်သည့် ရေတပ်စခန်းလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |last= |first= |date=2025-02-09 |title=Arakan Army launches artillery strike on regime outposts in Rakhine State capital Sittwe |url=https://english.dvb.no/arakan-army-launches-artillery-strike-on-regime-outposts-in-rakhine-state-capital-sittwe/ |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် AA သည် ကံ့ကော်ကျွန်းရှိ [[ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ်(စစ်တွေ)]]ရှိ စစ်စခန်းနှစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရေချမ်းပြင်ရွာရှိ စစ်အစိုးရတပ်ဖွဲ့များသည် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရုံးသို့ ဆုတ်ခွာရန် အတင်းအကျပ်ခိုင်းစေခံခဲ့ရသည်။<ref name="bnionline.net">{{Cite web |title=AA seizes key outposts near Sittwe as battle for Rakhine capital intensifies |url=https://www.bnionline.net/en/news/aa-seizes-key-outposts-near-sittwe-battle-rakhine-capital-intensifies |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Armed clashes reported around Sittwe |url=https://www.bnionline.net/en/news/armed-clashes-reported-around-sittwe |access-date=2026-03-03 |website=Burma News International |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AA commandos capture two outposts at Sittwe Regional Command Headquarters |url=https://www.narinjara.com/news/detail/6961e2eca77c5e25b51462fb |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် AA ၏ တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံးခဲ့သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref name=":3">{{Cite web |title=စစ်တွေတိုက်ပွဲတွင် AA တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးထက်မြင့်သိန်း ကျဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/741176 |access-date=2026-03-03 |website=DVB |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၁၃ ရက်အတွင်း စစ်တွေမြို့နယ်ရှိ [[အုန်းတောကြီးရွာ|အုန်းတောကြီး]]စခန်း၊ ၂၇၀ တပ်ရင်းနှင့် ရဲတပ်ရင်း ၃၆ မှ တပ်မတော်သားအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏လက်နက်များကို စွန့်လွှတ်၍ ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏တပ်စခန်းများကို စွန့်ခွာခဲ့ကြပြီး AA မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အများအပြားကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Over 50 soldiers desert army bases in Sittwe within 15 days |url=https://www.narinjara.com/news/detail/696f9a27a77c5e25b578c22f |access-date=2026-03-03 |website=narinjara.com |language=en}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ အစောပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ရွှေမင်းဂံ ရေတပ်စခန်းနှင့် ဇောမဒက်အနီးရှိ စစ်စခန်းအချို့တွင် ပဋိပက္ခများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ ရွှေမင်းဂံရေတပ်ကို AA ထိုးစစ်ဆင်နေ |url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/sgatn.html |access-date=2026-03-03 |website=Development Media Group |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=စစ်တွေ တွင် AA နှင့် စစ်ကော်မရှင်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွား |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/03/83607 |website=Mizzima |language=my}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] qfbw90fxcgp9mw70c3km1btrktovphk 0 285186 1034626 1033062 2026-05-30T05:01:43Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] 1034626 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = ရမ်းချောင်းဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = ရမ်းချောင်းအနီး၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]] | date = ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ | time = ညနေ ၄:၄၅ – ၄:၄၇ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] နှင့် [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | coordinates = {{coord|20.5186|93.1895|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 20.5186 | long = 93.1895 | width = 250 | label = ရမ်းချောင်း | position = right | caption = }} | map_caption = မြောက်ဦးမြို့နယ်အတွင်း ရမ်းချောင်း တည်နေရာ | fatalities = ၂၈ ဦး (ကလေး ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၁ ဦး ပါဝင်) | injuries = ၂၅ ဦး (စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင်များ) | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |ဂျက်ဖိုက်တာ (၁) စီးဖြင့် (၃) ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ |၂၀၂၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အာရက္ခတပ်တော်မှ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည့် နယ်မြေများအတွင်းရှိ စစ်သုံ့ပန်းစခန်းများ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဖြစ်စဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အလားတူဖြစ်စဉ်များမှာ - [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ မတ် ၈)၊ [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀)၊ [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈)၊ [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ (၂) ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) တို့ဖြစ်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မြောက်ဦးမြို့နယ် ရမ်းချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့နယ်]]၊ ရမ်းချောင်းကျေးရွာအနီးတစ်ဝိုက်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စစ်ပွဲအတွင်း [[အာရက္ခတပ်တော်]] ဖမ်းဆီးရမိထားသော စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင်များအား ယာယီထိန်းသိမ်းထားရှိသည့်နေရာ ထိမှန်ခဲ့ပြီး ကလေးငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများအပါအဝင် ၂၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=မြောက်ဦး AA စစ်သုံ့ပန်းစခန်း တိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် ၂၈ ဦး သေဆုံး |url=https://springsprouts.info/updates/28-killed-due-to-attack-on-myauk-u-aa-pow-camp |access-date=2026-05-02 |website=springsprouts.info |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2025-01-19 |title=မြောက်ဦးက AA ရဲ့ အချုပ်စခန်း ဗုံးကြဲခံရလို့ စစ်သုံ့ပန်းနှစ်ဆယ်ကျော် သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-in-mrauku-01192025021058.html |access-date=2026-05-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=Western |date=2025-01-19 |title=မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း ဗုံးကြဲခံရမှု စစ်သုံ့ပန်း ၂၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၂၅ ဦးဒဏ်ရာရရှိ |url=https://western-news.com/battle/8925/ |access-date=2026-05-02 |website=Western News |language=en-US}}</ref> == ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် တပ်မတော်(လေ)၏ ဂျက်တိုက်လေယာဉ် (၁) စီးသည် ရမ်းချောင်းအနီးတစ်ဝိုက်အား တစ်ကြိမ်၊ ၄ နာရီ ၄၆ မိနစ်တွင် တစ်ကြိမ် နှင့် ၄ နာရီ ၄၇ မိနစ်တွင် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း (၃) ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။အဆိုပါ တိုက်ခိုက်ခံရသည့်နေရာမှာ [[အာရက္ခတပ်တော်]]က စစ်ပွဲများအတွင်း လက်ရဖမ်းဆီးထားသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ မိသားစုဝင်များကို မကြာမီကာလတစ်ခုအတွင်း ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်ထားရှိထားသော ယာယီထိန်းသိမ်းထားသည့် နေရာဖြစ်နေသည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်ကောင်စီက မြောက်ဦး ရမ်းချောင်းကို ဗုံးကြဲသတ်ဖြတ်ရာတွင် အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေး ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၁ ဦး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/678d277984b250c59e804843 |access-date=2026-05-02 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == သေဆုံးသူများစာရင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသော စစ်သုံ့ပန်းမိသားစုဝင် ၂၈ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် စုစုပေါင်း ၂၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၅ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူများအနက် အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၈ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၂၁ ဦး ပါဝင်သည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂၅ ဦးတွင်လည်း ၁၅ နှစ်အောက် ကလေးငယ် ၁၂ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁၃ ဦး ပါဝင်ခဲ့ကာ အချို့မှာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သဖြင့် အရေးပေါ်ဆေးကုသမှု ခံယူခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ရမ်းချောင်းထဲက ငိုရှိုက်သံ |url=https://www.bnionline.net/mm/news-108251 |access-date=2026-05-02 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! ကျား/မ !! လူမျိုး/ဘာသာ !! နေရပ်လိပ်စာ |- | ၁ || ဒေါ်မခင်အေး || ၄၃ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဘီလူးကန်ရပ်ကွက် |- | ၂ || ဒေါ်နှင်းနွယ်ဝင်း || ၃၃ || မ || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || ချောက်မြို့၊ အမှတ်(၈)ရပ်ကွက် |- | ၃ || မရွန်းလတ်လတ်ကို || ၂၃ || မ || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || ပဲခူးမြို့၊ မဟာစေတီရပ်ကွက် |- | ၄ || ဒေါ်ခိုင်သန်းကြည် || ၄၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ ကင်းချောင်းကျေးရွာ |- | ၅ || မောင်အောင်ရဲဝင်း || ၁၂ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းကျေးရွာ |- | ၆ || ဒေါ်မစံအေး || ၅၁ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းကျေးရွာ |- | ၇ || ဒေါ်သွယ်သွယ်စိုး || ၃၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ထမ္မရာဇ်ရပ်ကွက် |- | ၈ || မောင်ရန်နိုင်ဝင်း || ၅ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ထမ္မရာဇ်ရပ်ကွက် |- | ၉ || မနန္ဒာမိုး || ၁၅ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ ဘောင်းဒွတ်ကျေးရွာ |- | ၁၀ || ဒေါ်ပါစကွာလီနာ || ၃၈ || မ || ကယော/ခရစ်ယာန် || လွိုင်ကော်၊ ဖရူဆို၊ ဟိုယာကျေးရွာ |- | ၁၁ || မောင်အောင်မျိုးလင်း || ၉ || ကျား || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || လက်ပတန်းမြို့နယ်၊ ဂျိုးပင်ကျေးရွာ |- | ၁၂ || ဒေါ်ဦးစောနု || ၅၆ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ရွှေဂူတောင်ရပ်ကွက် |- | ၁၃ || မောင်အောင်သူရိန်လင်း || ၂ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ရွှေဂူတောင်ရပ်ကွက် |- | ၁၄ || မောင်ရန်ကျော်ဖြိုး || ၁၃ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဆင်ချဆိပ်ရပ်ကွက် |- | ၁၅ || ဒေါ်အဝိုင်း || ၅၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ပြင်ဈေးရပ်ကွက် |- | ၁၆ || ဒေါ်စောယုခိုင် || ၄၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ အလယ်ဈေးရပ်ကွက် |- | ၁၇ || ဒေါ်ဦးစောခင် || ၅၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ တင်းကုန်ကျေးရွာ |- | ၁၈ || မောင်အောင်စစ်မင်း || ၁၀ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ တိမ်ညိုကျေးရွာ |- | ၁၉ || မစုပြည့်နွယ်ကြည် || ၁၄ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ ဘူးပင်ကျေးရွာ |- | ၂၀ || ဒေါ်မဦးကြည် || ၃၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ ဘူးပင်ကျေးရွာ |- | ၂၁ || ဒေါ်ဦးလှသိန်း || ၄၃ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဝသဲရပ်ကွက် |- | ၂၂ || ဒေါ်ခင်မာချို || ၄၇ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ လက်မကျေးရွာ |- | ၂၃ || ဒေါ်မီမီမင်းထွဋ်ဦး || ၃၇ || မ || ဗမာ/ဗုဒ္ဓ || ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဓနုဖြူမြို့ |- | ၂၄ || မောင်အောင်ဆန်းမင်း || ၆ || ကျား || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မြောက်ဦးမြို့၊ ဝသဲရပ်ကွက် |- | ၂၅ || ဒေါ်အောင်စောနု || ၅၆ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မင်းပြားမြို့နယ်၊ လက်မယာကျေးရွာ |- | ၂၆ || ဒေါ်မေလာဘီ || ၄၆ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်လှကျေးရွာ |- | ၂၇ || ဒေါ်သန်းသန်းနု || ၅၉ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || စစ်တွေမြို့နယ်၊ နာရီကန်ကျေးရွာ |- | ၂၈ || ဒေါ်ခင်ဦး || ၄၈ || မ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ လမုမော်ကျေးရွာ |} == တုံ့ပြန်မှုများ == အာရက္ခတပ်တော် ပြန်ကြားရေးအရာရှိ [[ခိုင်သုခ|ဦးခိုင်သုခ]]က ယခုကဲ့သို့ စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် မိသားစုဝင်များကို ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်းသည် ဂျီနီဗာ ကွန်ဗန်းရှင်း (Geneva Conventions) ခေါ် နိုင်ငံတကာ လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2025-01-20 |title=AA ထိန်းချုပ်နယ်မြေတွင် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၆၄ ဦးခန့် သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/60452/ |access-date=2026-05-02 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] (၂၀၂၆ မတ် ၈) * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀) * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၈) * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ (၂) ဖြစ်စဉ်]] (၂၀၂၄ စက်တင်ဘာ ၉) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] nnd184dqmynp33aw4wtw4g0upbq810d 0 285502 1034658 1034165 2026-05-30T07:57:58Z Zawzawaungthwin 100038 [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] 1034658 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]၊[[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] နှင့် [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] | image = | caption = | map_type = Myanmar | latitude = 21.2889 | longitude = 92.8531 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပလက်ဝမြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ပလက်ဝ | date = ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက် – ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက် | place = [[ပလက်ဝမြို့]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | result = အာရက္ခတပ်တော် (AA) က အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည် | status = စစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားသည် | combatant1 = * [[File:Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg|23px|border]] [[အာရက္ခတပ်တော်|အာရက္ခတပ်တော်]] | combatant2 = * [[File:Flag of the Myanmar Army.svg|23px|border]] [[တပ်မတော်]] * [[ခလရ (၂၈၉)|ခလရ ၂၈၉]] * မီးဝဗျူဟာကုန်း * [[File:Flag of the Myanmar Police Force.svg|23px|border]] [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = အများအပြား သေဆုံး၊ သံချပ်ကာကားများနှင့် အတွဲလိုက်ပစ်ဒုံးများ အပါအဝင် လက်နက်ခဲယမ်းများ ဆုံးရှုံး | notes = ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဗျူဟာကုန်း ၃ ခု အပါအဝင် စစ်စခန်း ၂၁ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ }} '''ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[ချင်းပြည်နယ်]] နှင့် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] အစပ် [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော ဤစစ်ဆင်ရေးသည် နှစ်လခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပလက်ဝဒေသတစ်ခုလုံးကို AA က အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော ဒေသတစ်ခုကို AA က ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-12-06 |title=ပလက်ဝကို အေအေ ထိန်းချုပ်ဖို့နီးစပ်နေပြီလား |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn0p4dk64nmo |access-date=2026-05-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း (၂၀၁၉–၂၀၂၀) == ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အစပ်ရှိ ပလက်ဝဒေသသည် [[ကစ္ဆပနဒီ|ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း]] လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကုလားတန်မြစ်ကူးတံတား စီမံကိန်းတို့ကြောင့် စစ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးအရ ဗျူဟာမြောက် အရေးပါသောနေရာဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစတင်၍ ထိုဒေသတွင် တပ်မတော်နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်|အာရက္ခတပ်တော် (AA)]] တို့အကြား နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် စစ်ရေးတင်းမာမှုများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝသို့ ဆန်အိတ်များ ထပ်မံပို့ရန်အတွက် ကားမောင်းမည့်သူ မရှိဖြစ်နေ |url=https://news-eleven.com/article/170220 |access-date=2026-05-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite news |title=ပလက်ဝမှာ ရွာတွေ ပျက်ကုန်ပြီလား |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-50454557 |access-date=2026-05-09 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ချင်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ် (၁၁) မှ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဦးဝှေ့တင်း ဖမ်းဆီးခံရသည့်ဖြစ်စဉ်<ref>{{Cite news |title=စစ်တပ်ရဲ့ လက်ကိုင်တုတ်လို့ စွပ်စွဲခံရတဲ့ ဦးဝှေ့တင်း အခြေအနေ |url=https://www.bbc.com/burmese/50367295 |access-date=2026-05-09 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပလက်ဝ-ဇိုရမ်ပူ ကားလမ်းဖောက်လုပ်နေသည့် C&C ကုမ္ပဏီမှ အိန္ဒိယနိုင်ငံသား ၈ ဦး၊ စကားပြန် ၂ ဦးနှင့် လုပ်သား ၅ ဦးတို့ ဖမ်းဆီးခံရသည့်ဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပလက်ဝမြို့နယ် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးမြင့်မောင် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းနှင့် ဧပြီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်အနီး လက်နက်ကြီးကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဘဏ်ဝန်ထမ်းနှင့် မိသားစုဝင်များ ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2019-12-04 |title=ဓါးစာခံ မလဲမချင်း ဦးဝှေ့တင်းနဲ့ ဖမ်းထားသူတွေကို အေအေက ဆက်ထိန်းသိမ်းထားမယ် အပါအဝင် မနက်ခင်းသတင်းများ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-50654556 |access-date=2026-05-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> စစ်ကောင်စီ (ထိုစဉ်က [[တပ်မတော်]]) ဘက်မှ ပလက်ဝမြို့အား စိုးမိုးထားသည့် ပွိုင့်-၆၀၂၊ ပွိုင့်-၅၆၅ နှင့် ပွိုင့်-၅၄၀ တောင်ကုန်းများတွင် AA က အခိုင်အမာနေရာယူ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို နှောင့်ယှက်နေသည်ဟု ဆိုကာ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၄ ရက်မှစတင်၍ နယ်မြေစိုးမိုးရေးစစ်ဆင်ရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါစိုးမိုးကုန်းများနှင့် ကာကင်းစခန်း ၄ ခုကို အပြီးတိုင်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း တပ်မတော်ဘက်မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပလက်ဝဒေသတွင် နှစ်ဖက်စစ်ရေးအခြေအနေမှာ အနိမ့်အမြင့်ရှိနေခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအဖြစ် တစ်ကျော့ပြန် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပလက်ဝမြို့အနီးရှိ AA အဖွဲ့၏ အခိုင်အမာ ခြေကုပ်စခန်း သုံးခုနှင့် ကာကင်းစခန်းများအား တပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ပြီး သဇင်မြိုင်ရဲကင်းစခန်းအား အင်အား အလုံးအရင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော AA အဖွဲ့နောက်သို့ လိုက်လံပိတ်ဆို့ နှိမ်နင်းနေ |url=https://news-eleven.com/article/176370 |access-date=2026-05-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပလက်ဝမြို့အနီး နေရာယူ၍ နယ်မြေလုံခြုံရေးနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှု လုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည့် AA အကြမ်းဖက် သောင်းကျန်းသူများ၏ အခိုင်အမာ ခြေကုပ်စခန်းသုံးခုနှင့် ကာကင်းစခန်းများအား သိမ်းပိုက်ရရှိ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/plkwmiuanii-neraayuur-nymelunkhunrenng-lmpnchksymu-lunkhunrekiu-khimkheaaklkrisnny-aa-akmphk |access-date=2026-05-09 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် (၂၀၂၃–၂၀၂၄) == အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အရှိန်အဟုန်မြှင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း အဓိကဗျူဟာကုန်း ၃ ခု အပါအဝင် တပ်စခန်းပေါင်း ၂၁ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ပလက်ဝမြို့နယ် ရှိ နှုံးဘူးဗျူဟာကုန်းကို ဒီဇင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့ တွင် လည်းကောင်း၊ ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အကြီးဆုံး အထိုင်ချဗျူဟာကုန်းဖြစ်သည့် ထရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်း ကို ဒီဇင်ဘာလ ၄ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=စံကျော် |date=2023-12-12 |title=ပလက်ဝ နှုံးဘူးဗျူဟာကုန်း AA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/arakan-army-claims-to-take-over-hnonebu-military-base/7394472.html |access-date=2026-05-09 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပလက်ဝမြို့အခြေစိုက် ခလရ (၂၈၉) တပ်ရင်းနှင့် မီးဝဗျူဟာကုန်းတို့ကို အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ မြို့မရဲစခန်းနှင့် ထွေအုပ်ရုံးတို့ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် AA က ပလက်ဝဒေသတစ်ခုလုံးကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာကားများ၊ အတွဲလိုက်ပစ်ဒုံးများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းအမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပလက်ဝမြို့မရဲစခန်းကို အေအေသိမ်းပိုက်၊ စစ်တပ်က လေကြောင်းမှ အပြင်းအထန် တိုက်ခိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/633021 |access-date=2026-05-09 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) သည် ပလက်ဝမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ နေ့စဉ်ရက်ဆက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း အဓိကဗျူဟာကုန်း ၃ ခု အပါအဝင် တပ်စခန်းပေါင်း ၂၁ ခုကို သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပလက်ဝမြို့အခြေစိုက် ခလရ (၂၈၉) တပ်ရင်းနှင့် မီးဝဗျူဟာကုန်းတို့ကို အရှိန်မြှင့် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-01-15 |title=ပလက်ဝကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် သိမ်းပိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cgekvkyl88xo |access-date=2026-05-09 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ မြို့မရဲစခန်းနှင့် ထွေအုပ်ရုံးတို့ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် မြို့ကိုလက်မလွှတ်ရရေးအတွက် ဂျက်လေယာဉ်များ၊ ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် လေကြောင်းပစ်ကူပေးကာ အပြင်းအထန် ခုခံခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော မီးဝဗျူဟာကုန်းတိုက်ပွဲသည် ငါးရက်အကြာ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး AA က ပလက်ဝဒေသတစ်ခုလုံးကို အပြီးသတ်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ပလက်ဝမြို့ပေါ်ရှိ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးရုံး၊ စည်ပင်ရုံး၊ ရဲစခန်းနှင့် မီးသတ်ရုံးများအပါအဝင် အစိုးရအဆောက်အအုံများတွင် အာရက္ခတပ်တော်၏ အလံကို လွှင့်ထူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-14 |title=ပလက်ဝတစ်နယ်လုံးကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-plaetwa-military-01142024133525.html |access-date=2026-05-09 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ အထိအခိုက် အကျအဆုံးများပြားခဲ့သည့်အပြင်၊ AA ဘက်မှ စစ်ကောင်စီ၏ သံချပ်ကာကားများ၊ အတွဲလိုက်ပစ်ဒုံးများ၊ လက်နက်ခဲယမ်းများနှင့် စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] q4ex08o8vacytp88y2h6athlg1d3mau 3 285843 1034609 1031742 2026-05-29T21:22:57Z AccountVanishRequests 123777 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Landonpearson]] မှ [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Renamed user 6a09fa17541ee50edf0c83496db2c88f]] သို့ စာမျက်နှာကို ပြန်ညွှန်းချန်မထားဘဲ AccountVanishRequests က ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Landonpearson|Landonpearson]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Renamed user 6a09fa17541ee50edf0c83496db2c88f|Renamed user 6a09fa17541ee50edf0c83496db2c88f]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1031742 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Landonpearson ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၂၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jp83ce5op6fiklqzuk9d3dqljz8vgol 3 286692 1034649 1034298 2026-05-30T06:50:06Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1034649 wikitext text/x-wiki ထပ်မံဖြည့်စွက် ရေးသားပေးထားချင်တာတွေကို သက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်အောက်မှာ ရေးထားပေးလို့ရပါတယ်ဘုရာ့ လင့် တင်ပေးထားပါတယ်။ ဒီ [[လေးအိမ်တန်း ညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ၊ အိမ်မဲမြို့နယ်| လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ]] ထဲမှာ ဝင်ရေးထားပေးလို့ရပါတယ်။ == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nawye ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၀၆၊ ၂၇ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6ks8x6l4qhnnobaz9m8xk7fifltygil 0 286734 1034611 1034495 2026-05-29T22:15:39Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034611 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] '''တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်''' (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ''ကတ်ပီတယ်'' ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ရေးသားထားသော မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသည့် အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာ့ခ်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ဈေးကွက်များအတွင်း လဲလှယ်မှုများ နှင့် လူတို့ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သည့် ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးများအားနှိုင်းယှဉ်သည့်အခါတွင် ထိုပစ္စည်းများအတွင်းရှိတန်ဖိုး၏ အပြင်တွင်မြင်တွေ့ရ သည့်သဏ္ဌာန်ပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Marx |first=Karl |title=Economic Manuscripts: Capital: Volume One |url=https://marxists.architexturez.net/archive/marx/works/1867-c1/index.htm |access-date=2026-05-29 |website=marxists.architexturez.net}}</ref> {{Communism sidebar}} [[ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] l3cyeesmn4tbwopx0stkzwytee6bjnz 1034612 1034611 2026-05-29T22:19:43Z Underwhelminglywaluigi 143338 1034612 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Karl Marx.png|thumb|ကားလ် မာ့ခ်၊ ကတ်ပီတယ် (Das Kapital) ကိုရေးသားသူ]] '''တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်''' (Value-form) သည် [[ကားလ် မာ့ခ်]]၏ ''ကတ်ပီတယ်'' ([[:en:Das Kapital|Das Kapital]]) ပထမအတွဲတွင် ရေးသားထားသော မာ့ခ်၏ [[နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] ဝေဖန်ချက် ([[:en:Critique of Political Economy|Critique of Political Economy]]) တွင် အရေးပါသည့် အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ မာ့ခ်၏ အဆိုအရ ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သော ပစ္စည်းများအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Use value|Use Value]]) နှင့် လဲလှယ်နိုင်သည့် တန်ဖိုး ([[:en:Exchange value|Exchange Value]]) ရှိသည်။ တန်ဖိုးသဏ္ဌာန်သည် ဈေးကွက်များအတွင်း လဲလှယ်မှုများ နှင့် လူတို့ကုန်သွယ်ရောင်းချနိုင်သည့် ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးများအားနှိုင်းယှဉ်သည့်အခါတွင် ထိုပစ္စည်းများအတွင်းရှိတန်ဖိုး၏ အပြင်တွင်မြင်တွေ့ရ သည့်သဏ္ဌာန်ပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Marx |first=Karl |title=Economic Manuscripts: Capital: Volume One |url=https://marxists.architexturez.net/archive/marx/works/1867-c1/index.htm |access-date=2026-05-29 |website=marxists.architexturez.net}}</ref> {{Communism sidebar}} == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:ကွန်မြူနစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ]] pyw08hs4aw6x8gytaw3f4e6vakwp5sx 100 286770 1034569 1034461 2026-05-29T15:48:56Z Salai Rungtoi 22844 1034569 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=29|content= <!-- All news items below this line --> '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]ရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လုပ်ငန်းခွင်များမှ ထွက်ပြေးလာသော မြန်မာနိုင်ငံသား (၇၅) ဦးတို့ကို [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] လေယာဉ်ဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ [https://www.npnewsmm.com/news/6a194cf4fbc8720cc2513192 (NP)] <!-- All news items above this line -->}} ohubk5nn1qpxzrg84immoi0ne4xeisc 1034634 1034569 2026-05-30T05:39:00Z Salai Rungtoi 22844 1034634 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=29|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU) တပ်မဟာ ၄ နယ်မြေအတွင်း နှစ် ၂၀ ကြာ အခြေချထားရှိသည့် စစ်တပ်၏ ကျောက်လုံးကြီးစခန်းအား သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း KNU မြိတ်-ထားဝယ် ခရိုင်၏ အတွင်းရေးမှူး ပဒိုစောအယ်နားက ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/articles/c4g76mp373eo (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]]ရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်လုပ်ငန်းခွင်များမှ ထွက်ပြေးလာသော မြန်မာနိုင်ငံသား (၇၅) ဦးတို့ကို [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] လေယာဉ်ဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ [https://www.npnewsmm.com/news/6a194cf4fbc8720cc2513192 (NP)] <!-- All news items above this line -->}} q9o9mjpba6y3px4fy2slt8pxlkjdx6g 0 286794 1034532 1034527 2026-05-29T12:14:47Z Mkant00 135890 1034532 wikitext text/x-wiki ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (Homological algebra) ဟုခေါ်သော သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတွင် တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (Exact sequence) ဟူသော သဘောတရားသည် အလွန်အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့အနက်မှ အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ (Short exact sequences) သည် ပို၍ အရေးကြီးသည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (Category) တစ်ခုအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုများ (Objects) နှင့် မော်ဖစ်ဇင်များ (Morphisms) ပါဝင်သော <math>A'\longrightarrow A\longrightarrow A''</math> ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုကို စဉ်းစားကြည့်မည်။ အကယ်၍ <math>\mathrm{im}(A'\to A)=\ker(A\to A'')</math> ဖြစ်ခဲ့လျှင် ယင်းကိန်းစဉ်တန်းသည် <math>A</math> နေရာတွင် တိကျသည် (exact at the position <math>A</math>) ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မြား (Arrow) တစ်ခု၏ ပုံရိပ် (Image) သည် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော နောက်ထပ်မြားတစ်ခု၏ ကာနယ် (Kernel) နှင့် ထပ်တူညီနေရမည်။ ပိုမိုရှည်လျားသော <math>A_1\longrightarrow A_2\longrightarrow A_3\longrightarrow A_4\longrightarrow A_5</math> ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုသည် <math>A_2</math>၊ <math>A_3</math> နှင့် <math>A_4</math> နေရာများတွင် တိကျနေမည်ဆိုပါက ယင်းကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုလုံးကို တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤသဘောတရားကို အခြားသော အတို သို့မဟုတ် အရှည် ကိန်းစဉ်တန်းများအတွက်လည်း အလားတူ မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကာနယ်နှင့် ပုံရိပ်တို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မှသာလျှင် သင့်လျော်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီများ (Abelian categories) အားလုံးသည် ဤအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ ၎င်းအပြင် [[အုပ်စု (သင်္ချာ)|အုပ်စု]]များ (Groups) နှင့် အုပ်စုဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Group homomorphisms) ပါဝင်သည့် <math>Grp</math> ကတ်တဂိုရီကဲ့သို့သော အမျိုးအစားများသည်လည်း ဤအခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီသည်။ == ဥပမာများ (Examples) == <math>f\colon A' \to A</math> သည် အဘီလီယန်အုပ်စုများ (Abelian groups) ကြားရှိ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (Homomorphism) တစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ <math>\operatorname{im}(A' \to A)= \operatorname{im}(f):=\{f(a') |a'\in A'\}</math> ဖြစ်လာမည်။ ထို့အတူ <math>\operatorname{ker}(A'\to A)=\operatorname{ker}(f):=\{a'|a'\in A', f(a')=0 \}</math> ဖြစ်လာမည်။ ထို့ကြောင့် <math>A'\overset{f}{\longrightarrow}A \overset{g}{\longrightarrow}A''</math> ကိန်းစဉ်တန်းသည် <math>\operatorname{im}(f)= \operatorname{ker}(g)</math> ဖြစ်မှသာလျှင် <math>A</math> နေရာတွင် တိကျမည် ဖြစ်သည်။ <math>0\longrightarrow A' \;\overset{f}{\longrightarrow} \; A</math> ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုသည် <math>f \colon A'\to A</math> က မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (Monomorphism) ဖြစ်မှသာလျှင် တိကျမည် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေကို ချိတ်ပါသောမြား (Hooked arrow) အသုံးပြု၍ <math>A' \;\overset{f}{\hookrightarrow}\; A</math> ဟူ၍ အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုဖြင့်လည်း ရေးသားနိုင်သည်။ <math>A\;\overset{g}{\longrightarrow} \; A''\longrightarrow 0</math> ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခုသည် <math>g \colon A\to A''</math> က အပီမော်ဖစ်ဇင် (Epimorphism) ဖြစ်မှသာလျှင် တိကျမည် ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေကို ခေါင်းနှစ်ခုပါသောမြား (Two-headed arrow) အသုံးပြု၍ <math>A \;\overset{g}{\twoheadrightarrow}\; A''</math> ဟူ၍ အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုဖြင့်လည်း ရေးသားနိုင်သည်။ ဗက်တာရပ်ဝန်းများ (Vector spaces)၊ အဘီလီယန်အုပ်စုများ၊ [[မော်ဂျူး]]များ (Modules) အစရှိသည်တို့မှ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် <math>f\colon A\to B</math> တိုင်းအတွက် အောက်ပါအတိုင်း တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။ အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ တစ်ခု၏ မော်ဖစ်ဇင်တိုင်းအတွက်လည်း အလားတူ မှတ်ယူနိုင်သည်။ *<math>0\longrightarrow\ker f\longrightarrow A\longrightarrow B\longrightarrow\mathrm{coker}\,f\longrightarrow0</math> သို့ရာတွင် <math>Grp</math> ကတ်တဂိုရီအတွင်း၌မူ <math>f</math> ၏ ပုံရိပ်သည် <math>B</math> အတွင်းရှိ မူမှန်အုပ်စုပိုင်း (Normal subgroup) ဖြစ်မှသာလျှင် <math>B</math> နေရာတွင် ကိန်းစဉ်တန်း တိကျမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီ (Additive category) များဖြစ်သော်လည်း အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီ မဟုတ်သော အခြေအနေများတွင် တိကျမှု ရှိမည်ဟု အမြဲတမ်း တပ်အပ်မဆိုနိုင်ပါ။ အထက်ပါ ညီမျှခြင်းရှိ <math>\operatorname{coker} f</math> သည် <math>f</math> ၏ ကိုကာနယ် (Cokernel) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အုပ်စု <math>G</math> တစ်ခုအတွက် <math>Z(G)</math> ကို အုပ်စုဗဟို (Center) ဟု သတ်မှတ်မည်။ ထို့အတူ <math>\mathrm{Aut}\,G</math> ကို အော်တိုမော်ဖစ်ဇင် အုပ်စု (Automorphism group) အဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ <math>\mathrm{Inn}\,G</math> ကို အတွင်း အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Inner automorphisms) ၏ အုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး <math>\mathrm{Out}\,G=\mathrm{Aut}\,G/\mathrm{Inn}\,G</math> ကို အပြင် အော်တိုမော်ဖစ်ဇင်များ (Outer automorphisms) ၏ အုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်။ ထိုအခါ အောက်ပါ ကိန်းစဉ်တန်းသည် တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း ဖြစ်လာမည်။ *<math>1\longrightarrow Z(G)\longrightarrow G\longrightarrow\mathrm{Aut}\,G\longrightarrow\mathrm{Out}\,G\longrightarrow1</math> ဤနေရာတွင် အလယ်၌ရှိသော မြားကို အောက်ပါ ဆက်သွယ်ချက်ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ *<math>g\mapsto(h\mapsto ghg^{-1})\in\mathrm{Inn}\,G\subseteq\mathrm{Aut}\,G</math> == အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ (Short Exact Sequences) == === အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) === အောက်ပါ ပုံစံရှိသော တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းကို အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (Short exact sequence) ဟု ခေါ်သည်။ *<math>0\longrightarrow A'\longrightarrow A\longrightarrow A''\longrightarrow0</math> === ခွဲထွက်နေသော အတိုချုံး တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းများ (Split Short Exact Sequences) === အကယ်၍ <math>A\to A''</math> တွင် အပိုင်း (Section) တစ်ခု ရှိနေမည်ဆိုပါက ထိုအတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းသည် ခွဲထွက်သည် (Splits) ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သင်္ချာအခေါ်အဝေါ်အနေဖြင့် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ ခွဲထွက်ခြင်းကို (Split exact sequence) ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။ အပေါင်းအခြေခံ ကတ်တဂိုရီတစ်ခုတွင် ဤအချက်ကြောင့် <math>A'\to A</math> ၌ ရုပ်သိမ်းခြင်း (Retraction) ဂုဏ်သတ္တိ ရှိလာသည်။ ၎င်းအပြင် အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ကိန်းစဉ်တန်းသည်လည်း တိကျမှု ရှိလာမည်။ *<math>0\longleftarrow A'\longleftarrow A\longleftarrow A''\longleftarrow 0</math> ဤကိန်းစဉ်တန်းများသည် အောက်ပါပုံစံများအဖြစ်သို့ အိုင်ဆိုမောဖစ် (Isomorphic) ဖြစ်သွားမည်။ *<math>0\longrightarrow A'\longrightarrow A'\oplus A''\longrightarrow A''\longrightarrow0</math> သို့မဟုတ် *<math>0\longleftarrow A'\longleftarrow A'\oplus A''\longleftarrow A''\longleftarrow 0</math> အုပ်စုများ ကတ်တဂိုရီအတွင်းရှိ အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခု ခွဲထွက်သွားပါက <math>A''</math> မှ <math>A'</math> အပေါ်သို့ သက်ရောက်သည့် တွက်ချက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုတွက်ချက်မှုအပေါ် အခြေခံ၍ <math>A</math> သည် <math>A'</math> နှင့် <math>A''</math> တို့၏ တစ်ပိုင်းတိုက်ရိုက် မြှောက်လဒ် (Semidirect product) ဖြစ်လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>\mathbb{Z}/3\mathbb{Z}</math> ဆိုက်ကလစ်အုပ်စု (Cyclic group) သည် <math>S_3</math> အချိုးညီအုပ်စု (Symmetric group) ၏ အုပ်စုပိုင်း (Subgroup) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအချက်မှနေ၍ အောက်ဖော်ပြပါ အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းကို ရရှိနိုင်သည်။ *<math>0\longrightarrow \mathbb{Z}/3\mathbb{Z}\longrightarrow S_3 \longrightarrow \mathbb{Z}/2\mathbb{Z}\longrightarrow0</math> <math>\mathbb{Z}/2\mathbb{Z}</math> အတွင်းရှိ ထပ်တူရအစုဝင် (Identity element) မဟုတ်သော အရာဝတ္ထုကို <math>S_3</math> အတွင်းရှိ အစီအစဉ်-၂ (Order 2) ရှိသော အစုဝင်တစ်ခုဆီသို့ ပုံဖော်လိုက်ခြင်းဖြင့် ခွဲထွက်မှုတစ်ခုကို ရရှိနိုင်သည်။ === ခွဲထွက်နေသော ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းများ (Split Long Exact Sequences) === ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းတိုင်းကို ကာနယ်များနှင့် ကိုကာနယ်များ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများအဖြစ်သို့ ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ အကယ်၍ အောက်ကိန်းစဉ်တန်းသည် တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ *<math>A_1\longrightarrow A_2\longrightarrow A_3\longrightarrow A_4\longrightarrow A_5</math> ထိုအခါ အောက်ပါညီမျှခြင်းကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ *<math>Z_n:=\ker(A_n\to A_{n+1})=\mathrm{im}(A_{n-1}\to A_n)=\mathrm{coker}(A_{n-2}\to A_{n-1})</math> ဤသတ်မှတ်ချက်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အောက်ပါ အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများကို ရရှိလာမည်။ *<math>0\longrightarrow Z_n\longrightarrow A_n\longrightarrow Z_{n+1}\longrightarrow0</math> အကယ်၍ <math>A_*</math> သည် ချိတ်တန်း ကွန်ပလက်စ် (Chain complex) တစ်ခုဖြစ်ပါက ဤအတိုချုံး ကိန်းစဉ်တန်းများအားလုံး၏ တိကျမှုသည် မူလရှည်လျားသော ကိန်းစဉ်တန်း၏ တိကျမှုနှင့် အတိအကျ ထပ်တူညီနေမည် ဖြစ်သည်။ === တိုးချဲ့ချက်များ (Extensions) === အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0\longrightarrow A'\longrightarrow A\longrightarrow A''\longrightarrow0</math> ကို လေ့လာသည့်အခါ <math>A</math> ကို <math>A'</math> မှတစ်ဆင့် <math>A''</math> သို့ ပြုလုပ်ထားသော တိုးချဲ့ချက် (Extension) တစ်ခုဟုလည်း သုံးနှုန်းနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် <math>N</math> သည် <math>G</math> အုပ်စုအတွင်းရှိ မူမှန်အုပ်စုပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး <math>G/N</math> သည် စားလဒ်အုပ်စု (Quotient group) ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ထိုအခါ အောက်ဖော်ပြပါ အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းကို ရရှိနိုင်သည်။ *<math>0\longrightarrow N\longrightarrow G\longrightarrow G/N\longrightarrow0</math> အထက်ပါ ကိန်းစဉ်တန်းတွင် ဒုတိယမြောက်မြားသည် <math>N</math> ကို <math>G</math> အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်း (Embedding) ကို ပြသသည်။ တတိယမြောက်မြားသည် စားလဒ် ပုံဖော်မှု (Quotient map) ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ကြောင့် <math>G</math> သည် <math>N</math> နှင့် <math>G/N</math> တို့၏ တိုးချဲ့ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤအချက်ကို အခြေခံ၍ <math>N</math> နှင့် <math>G/N</math> တို့၏ ဖြစ်နိုင်သမျှ တိုးချဲ့ချက် အားလုံးကို မည်သို့ ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်မည်နည်း ဟူသော မေးခွန်းကို ဆက်လက် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့သော မေးခွန်းမျိုးများကို ကွင်းများ (Rings) ကတ်တဂိုရီ သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော ကွင်းတစ်ခုအပေါ် အခြေခံသည့် မော်ဂျူးများတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဤလေ့လာမှုများမှတစ်ဆင့် <math>\operatorname{Ext}</math> သို့မဟုတ် အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (Group cohomology) ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် သင်္ချာသဘောတရားများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ == အညွှန်း == * [[Siegfried Bosch]]: ''Lineare Algebra''. Springer Verlag, 2008, ISBN 978-3-540-76437-3, S. 77–79. [[Category:သိပ္ပံ]] [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} jrquiapqax2vaakbzt44l4uj3q9pr30 0 286795 1034531 2026-05-29T12:00:42Z Salai Rungtoi 22844 "{{Infobox military unit | unit_name = အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် | native_name = سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | native_name_lang = fa | image = Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | image_size = 200px | caption = အီရန်တော..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034531 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ် | native_name = سپاه پاسداران انقلاب اسلامی | native_name_lang = fa | image = Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg | image_size = 200px | caption = အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်၏ တံဆိပ် | dates = May 5, 1979 – လက်ရှိ | country = {{flag|Iran}} | allegiance = [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] | branch = Ground Forces, Aerospace Force, Navy, Quds Force, Basij | type = Multidisciplinary military force | role = Protecting the Islamic Republic system; Internal security; Ballistic missile program | size = ~190,000 active personnel<br>~350,000–600,000 [[Basij]] volunteers | garrison = [[တီဟီရန်မြို့]]၊ [[အီရန်နိုင်ငံ]] | nickname = ''Sepah'' or ''Pasdaran'' | motto = (Arabic: وَأَعِدُّوا لَهُمْ مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ قُوَّةٍ)<br>"And prepare against them whatever force you can" | commander-in-chief = [[Mojtaba Khamenei]] (Supreme Leader) | commander = [[Ahmad Vahidi]] (Commander-in-Chief) | battles = [[အီရန်-အီရတ်စစ်ပွဲ]]<br>[[ဆီးရီးယား ပြည်တွင်းစစ်]]<br>[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] }}'''အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်''' (Islamic Revolutionary Guard Corps - IRGC) သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အီရန်အစ္စလာမ်တော်လှန်ရေးအပြီး တည်ထောင်ခဲ့သော စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref name=":1">Luce, M. (2020). Islamic Revolutionary Guard Corps (IRGC). In Zartman, J. (Ed.). ''Conflict in the Modern Middle East: An Encyclopaedia of Civil War, Revolutions, and Regime Change''. Santa Barbara: ABC-CLIO, pp. 141-143.</ref> ဤတပ်ဖွဲ့၏ အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ တော်လှန်ရေး၏ စံနှုန်းများနှင့် အစ္စလာမ့်စနစ်ကို ကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ ပုံမှန်စစ်တပ်နှင့် သီးခြားတည်ရှိပြီး ၎င်းတွင် ကိုယ်ပိုင်ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ်နှင့် ဗျူဟာမြောက် ဒုံးကျည်တပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်သည်။ ဤအဖွဲ့သည် စစ်ရေးလုပ်ဆောင်မှုများအပြင် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍများတွင်ပါ ကြီးမားသော ဩဇာအာဏာရှိသည်။ IRGC သည် [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အီရန်၏ အဓိပတိ]] (Supreme Leader) ကို တိုက်ရိုက်အစီရင်ခံပြီး အီရန်၏ အဓိက နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ <ref name=":0">Keshavarz, A. (2023, ch.3). ''The Iranian Revolutionary Guard Corps: Defining Iran's Military Doctrine''. London: Bloomsbury Academic.</ref>အထူးသဖြင့် ဆီးရီးယား၊ အီရတ်၊ [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ|လက်ဘနွန်]]နှင့် ယီမင်တို့တွင် ၎င်း၏ လက်အောက်ခံ တပ်ဖွဲ့များ (ဥပမာ- ကုဒ့စ်တပ်ဖွဲ့) မှတစ်ဆင့် သြဇာလွှမ်းမိုးမှုများ ပြုလုပ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသိုင်းအဝိုင်းက IRGC အား အဏုမြူလက်နက် ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ဆောင်မှုများ၊ ဒုံးကျည်စမ်းသပ်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များအား ထောက်ပံ့မှုဟု စွပ်စွဲသည့်အတွက် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ချမှတ်ခံထားရသည်။ IRGC ကို အမေရိကန်နှင့် အခြားအနောက်နိုင်ငံများက အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းစာရင်းသွင်းထားသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ တပ်မတော်]] q93qqmgl46dp6ph4phchwwye12rrwtr 10 286796 1034533 2026-05-29T12:14:51Z Salai Rungtoi 22844 "{{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} |alias = ဟစ်ဇ်ဘိုလာ <!--"Flag of Hezbollah.svg" is copyrighted and thus unable to be displayed. Please do not add it to this template.--> |flag alias = Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg |size = {{{size|}}} |name = {{{name|}}} <noinclude> |related1 = Lebanon <..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034533 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} |alias = ဟစ်ဇ်ဘိုလာ <!--"Flag of Hezbollah.svg" is copyrighted and thus unable to be displayed. Please do not add it to this template.--> |flag alias = Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg |size = {{{size|}}} |name = {{{name|}}} <noinclude> |related1 = Lebanon </noinclude> }} d9le4fmmci17byx25wg14wtqmov15io 1034537 1034533 2026-05-29T12:22:45Z Salai Rungtoi 22844 1034537 wikitext text/x-wiki {{ {{{1<noinclude>|country showdata</noinclude>}}} |alias = ဟစ်ဇ်ဘိုလာ | shortname alias = ဟစ်ဇ်ဘိုလာ <!--"Flag of Hezbollah.svg" is copyrighted and thus unable to be displayed. Please do not add it to this template.--> |flag alias = Flag of Hezbollah (thumbnail placeholder).svg |size = {{{size|}}} |name = {{{name|}}} <noinclude> |related1 = Lebanon | redir1 = Hezbollah </noinclude> </noinclude> }} slxvazyo52glqd81ukjipa5iam767ta 3 286797 1034534 2026-05-29T12:21:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034534 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Rudyeeeeeeee ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) nlpkkmlad97zw3k1k4e0zzzjtfoc1fb 3 286798 1034535 2026-05-29T12:21:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034535 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Vepleqa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) pxo1ykkajy1y2s1ypx2bsbrmjzglkio 3 286799 1034536 2026-05-29T12:21:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034536 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် မြတ်မင်းပိုင် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qbw11iya22em6rd97eha2f7y31srmuv 3 286800 1034542 2026-05-29T13:22:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034542 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-29738-13 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၂၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ey1t2syzd91jto0i2l29lmkmqkshl9q 3 286801 1034561 2026-05-29T14:22:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034561 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aswesadsrcsaxz ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) jxuohf70eyxyyfm5tczwzistdcupz0j 3 286802 1034562 2026-05-29T14:22:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034562 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Nay Myo Lwin 12i ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) i9kc577hunlaqydlfydve94j1q031sy 3 286803 1034563 2026-05-29T14:22:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034563 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31762-41 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 00mn4wdzop66lfz5qa8aptapnqfctuy 3 286804 1034565 2026-05-29T15:22:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034565 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32152-83 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၂၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) qla86yo6xux20k7tepje0kk3a3ybpa1 3 286805 1034566 2026-05-29T15:22:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034566 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ပေါက်စီ ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၂၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mopgpzpsqrchva80xu8r49cszfkvx6f 3 286806 1034567 2026-05-29T15:23:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034567 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Akyan2k ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) gfyxx31dqzysg0dphwvjzox2fy6janp 1034568 1034567 2026-05-29T15:28:34Z Akyan2k 143449 /* ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Akyan2k ! */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1034568 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Akyan2k ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] [[အသုံးပြုသူ:Akyan2k|Akyan2k]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Akyan2k|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) sc45ygh7r83g2ggpcwy485t1x2p9qwx 0 286807 1034573 2026-05-29T15:54:48Z Zawzawaungthwin 100038 တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ 1034573 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့၊ [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]] | date = ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | partof = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | coordinates = | fatalities = ၁၃ ဦး (နောက်ဆုံး အတည်ပြုချက်) | injuries = ၆ ဦးထက်မနည်း (ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရသူ အများအပြားရှိ) | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ညဉ့်နက်ပိုင်း အရပ်သားပြည်သူများ အိပ်မောကျနေစဉ် [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ လူနေရပ်ကွက်အတွင်းသို့ ဖျက်အားပြင်းဗုံး ၃ လုံး ကြဲချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူ ၁၃ ဦးတွင် ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ် တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦး ပါဝင်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]၊ [[တန်းလွဲရွာမမြို့]] <ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ် ရွာမကို မြို့အဖြစ် တိုးမြှင့်ရန်စီစဉ် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-62361 |access-date=2026-05-29 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>လူနေရပ်ကွက်အတွင်းသို့ [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဖျက်အားပြင်းဗုံးများ ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ပြည်သူ ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦးထက်မနည်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-10-08 |title=ရခိုင် ၄ မြို့နယ် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၉ ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58234/ |access-date=2026-05-29 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမမြို့ ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦးအပါအဝင် ၁၃ ဦး၏ အလောင်းတွေ့ရှိထား |url=https://www.bnionline.net/mm/news-106782 |access-date=2026-05-29 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == တန်းလွဲရွာမမြို့သည် တောင်ကုတ်မြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၅ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ် တန်းလွဲရွာမမြို့၊ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဖွင့်ပွဲနှင့် အထက ကမ်းဒေးကျောင်း၊ မြတ်ဒါနစာသင်ဆောင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ပွဲ ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် တက်ရောက် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/tteaangkuttmiuny-ttnlairaammiu-miuaupkhupremuurun-phngpainng-athk-kmdekeaang-mttdncaasngcheaang |access-date=2026-05-29 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မြို့မရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီးနောက် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကျော် စခန်းရုပ်သိမ်းထွက်ပြေး |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65533db856f4bf630b72c97c |access-date=2026-05-29 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့ ည ၈ နာရီကလည်း တန်းလွဲရွာမမြို့ လေကြောင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ကိုအောင်သူရ အပါအဝင် အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံးကာ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-09-25 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ ရွာမ ဗုံးကြဲခံရ၊ ၆ နှစ်သားကလေး အပါအဝင် ၂ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/09/184981/ |access-date=2026-05-29 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-09-25 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်မှာ ဗုံးကြဲခံရလို့ နှစ်ဦးသေဆုံး၊ သုံးဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/taungup-military-airstrikes-died-09252024050618.html |access-date=2026-05-29 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> [[နိရဉ္စရာသတင်းဌာန]]၏ ပြုစုချက်အရ တောင်ကုတ်မြို့နယ်အတွင်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းမှ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့အထိ တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၂၄ ဦးခန့် သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိထားခဲ့သည်။ == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ ညဉ့် ၁၁ နာရီ ၁၀ မိနစ်ကျော်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ အရပ်သားပြည်သူများ အိပ်မောကျနေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က တန်းလွဲရွာမမြို့၊ အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ ရွာသစ်ဈေးအနီးရှိ (၁) လမ်းမကြီးနှင့် (၂) လမ်းမကြီးကြား လူနေအိမ်များပေါ်သို့ ဖျက်အားပြင်းဗုံး ၃ လုံး တည့်တည့်ကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံးထိမှန်သည့် ရွာသစ်ဈေးအနီး ဝန်းကျင်တွင် ဆေးရုံ၊ စည်ပင်သာယာအဖွဲ့ရုံး၊ လျှပ်စစ်ရုံးနှင့် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံးများ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမမြို့ကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ၍ လူ ၁၅ ဦးသေဆုံးပြီး ပျောက်ဆုံးဒဏ်ရာရသူများလည်းရှိနေဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67044263b84a00e9dfb533ec |access-date=2026-05-29 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မြေပြင်ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် မြို့ခံများ၏ အတည်ပြုချက်အရ အောက်ပါအရပ်သား ပြည်သူများ သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမမြို့ ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦးအပါအဝင် ၁၃ ဦး၏ အလောင်းတွေ့ရှိထား |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6704cd48f8a4bd7d19b61bcd |access-date=2026-05-29 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> === သေဆုံးသူများ စာရင်း === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; text-align: left;" |- style="background-color: #f2f2f2; text-align: center;" ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်စွမ်းဆက်နိုင် || ၆ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (ကလေးငယ်) |- | ၂ || ဒေါ်ရွှေလာ || ၅၇ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၃ || ဒေါ်မချစ်စု || ၄၆ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးမြင့် || ၄၂ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၅ || ဒေါ်ခင်ဆန်း || ၅၂ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက် nudge၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၆ || ဒေါ်မတင်ရီ || ၆၁ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၇ || ဦးကျော်မြသန့် || ၇၀ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၈ || ဦးမောင်ကြီး || ၄၀ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၉ || ဦးခင်မောင်ဇင် || ၆၁ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၀ || ဦးမောင်မြင့်လွင် || ၅၆ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၁ || ဦးဆန်းဇော်ဌေး || ၃၄ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၂ || ဦးခင်မောင်ရီ || ၄၈ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၃ || ဦးအောင်ကျော်စိန် || ၆၉ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |} === ဒဏ်ရာရရှိသူများ စာရင်း (ကနဦးသတင်းထုတ်ပြန်မှု) === ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရရှိသူ၊ ခြေကျိုးလက်ကျိုးဖြစ်သူ အများအပြားရှိသည့်အနက် ကနဦး အမည်စာရင်း ရရှိထားသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-10-08 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ကို စစ်ကောင်စီက လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲမှုကြောင့် ပြည်သူ ၁၃ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/10/186913/ |access-date=2026-05-29 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> * ဦးသန့်လွင် (၆၃ နှစ်) * ဒေါ်ရွှေခဲ (၅၀ နှစ်) * ဒေါ်ခင်မိုးလွင် (၅၁ နှစ်) * ဦးသောင်းဝေ (၇၃ နှစ်) * ဒေါ်မိုးစိန် (၇၅ နှစ်) * ကိုအောင်မင်း (၂၆ နှစ်) == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] p6lhbg2xkwdum31jwwmncknewnrxg7o 1034574 1034573 2026-05-29T15:57:25Z Zawzawaungthwin 100038 ကိုးကားချက် ထည့်သွင်း 1034574 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့၊ [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]] | date = ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ | partof = [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] | coordinates = | fatalities = ၁၃ ဦး (နောက်ဆုံး အတည်ပြုချက်) | injuries = ၆ ဦးထက်မနည်း (ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရသူ အများအပြားရှိ) | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းမရှိဘဲ ညဉ့်နက်ပိုင်း အရပ်သားပြည်သူများ အိပ်မောကျနေစဉ် [[တပ်မတော် (လေ)]] မှ လူနေရပ်ကွက်အတွင်းသို့ ဖျက်အားပြင်းဗုံး ၃ လုံး ကြဲချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |သေဆုံးသူ ၁၃ ဦးတွင် ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ် တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦး ပါဝင်သည်။ }} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်]]၊ [[တန်းလွဲရွာမမြို့]] <ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ် ရွာမကို မြို့အဖြစ် တိုးမြှင့်ရန်စီစဉ် |url=https://www.bnionline.net/mm/news-62361 |access-date=2026-05-29 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref>လူနေရပ်ကွက်အတွင်းသို့ [[တပ်မတော် (လေ)]] က လေကြောင်းမှ ဖျက်အားပြင်းဗုံးများ ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦး အပါအဝင် အရပ်သား ပြည်သူ ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦးထက်မနည်း ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-10-08 |title=ရခိုင် ၄ မြို့နယ် လေတပ်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၉ ဦးသေ၊ ၁၀ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/58234/ |access-date=2026-05-29 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမမြို့ ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦးအပါအဝင် ၁၃ ဦး၏ အလောင်းတွေ့ရှိထား |url=https://www.bnionline.net/mm/news-106782 |access-date=2026-05-29 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == တန်းလွဲရွာမမြို့သည် တောင်ကုတ်မြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၅ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိပြီး<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ် တန်းလွဲရွာမမြို့၊ မြို့အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး ဖွင့်ပွဲနှင့် အထက ကမ်းဒေးကျောင်း၊ မြတ်ဒါနစာသင်ဆောင် လွှဲပြောင်းပေးအပ်ပွဲ ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် တက်ရောက် |url=http://www.mdn.gov.mm/my/tteaangkuttmiuny-ttnlairaammiu-miuaupkhupremuurun-phngpainng-athk-kmdekeaang-mttdncaasngcheaang |access-date=2026-05-29 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မြို့မရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီးနောက် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမရဲစခန်းမှ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကျော် စခန်းရုပ်သိမ်းထွက်ပြေး |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/65533db856f4bf630b72c97c |access-date=2026-05-29 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့ ည ၈ နာရီကလည်း တန်းလွဲရွာမမြို့ လေကြောင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှုကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ကိုအောင်သူရ အပါအဝင် အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံးကာ ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-09-25 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ ရွာမ ဗုံးကြဲခံရ၊ ၆ နှစ်သားကလေး အပါအဝင် ၂ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/09/184981/ |access-date=2026-05-29 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-09-25 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်မှာ ဗုံးကြဲခံရလို့ နှစ်ဦးသေဆုံး၊ သုံးဦးဒဏ်ရာရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/taungup-military-airstrikes-died-09252024050618.html |access-date=2026-05-29 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> [[နိရဉ္စရာသတင်းဌာန]]၏ ပြုစုချက်အရ တောင်ကုတ်မြို့နယ်အတွင်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းမှ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့အထိ တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အရပ်သား ၂၄ ဦးခန့် သေဆုံးပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိထားခဲ့သည်။ == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ ညဉ့် ၁၁ နာရီ ၁၀ မိနစ်ကျော်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ အရပ်သားပြည်သူများ အိပ်မောကျနေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က တန်းလွဲရွာမမြို့၊ အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ ရွာသစ်ဈေးအနီးရှိ (၁) လမ်းမကြီးနှင့် (၂) လမ်းမကြီးကြား လူနေအိမ်များပေါ်သို့ ဖျက်အားပြင်းဗုံး ၃ လုံး တည့်တည့်ကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံးထိမှန်သည့် ရွာသစ်ဈေးအနီး ဝန်းကျင်တွင် ဆေးရုံ၊ စည်ပင်သာယာအဖွဲ့ရုံး၊ လျှပ်စစ်ရုံးနှင့် မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံးများ တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမမြို့ကို စစ်ကောင်စီ ဗုံးထပ်ကြဲ၍ လူ ၁၅ ဦးသေဆုံးပြီး ပျောက်ဆုံးဒဏ်ရာရသူများလည်းရှိနေဟုဆို |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/67044263b84a00e9dfb533ec |access-date=2026-05-29 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == မြေပြင်ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များနှင့် မြို့ခံများ၏ အတည်ပြုချက်အရ အောက်ပါအရပ်သား ပြည်သူများ သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တောင်ကုတ် တန်းလွဲရွာမမြို့ ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ၆ နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၅ ဦးအပါအဝင် ၁၃ ဦး၏ အလောင်းတွေ့ရှိထား |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6704cd48f8a4bd7d19b61bcd |access-date=2026-05-29 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2024-09-25 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက် |url=https://maun-mm.com/2024/09/25/%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |access-date=2026-05-29 |website=Maun |language=en-US}}</ref> === သေဆုံးသူများ စာရင်း === {| class="wikitable sortable" style="width: 100%; text-align: left;" |- style="background-color: #f2f2f2; text-align: center;" ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်စွမ်းဆက်နိုင် || ၆ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (ကလေးငယ်) |- | ၂ || ဒေါ်ရွှေလာ || ၅၇ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၃ || ဒေါ်မချစ်စု || ၄၆ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၄ || ဒေါ်ခင်ဌေးမြင့် || ၄၂ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၅ || ဒေါ်ခင်ဆန်း || ၅၂ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက် ၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၆ || ဒေါ်မတင်ရီ || ၆၁ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး (အမျိုးသမီး) |- | ၇ || ဦးကျော်မြသန့် || ၇၀ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၈ || ဦးမောင်ကြီး || ၄၀ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၉ || ဦးခင်မောင်ဇင် || ၆၁ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၀ || ဦးမောင်မြင့်လွင် || ၅၆ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၁ || ဦးဆန်းဇော်ဌေး || ၃၄ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၂ || ဦးခင်မောင်ရီ || ၄၈ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |- | ၁၃ || ဦးအောင်ကျော်စိန် || ၆၉ || အမှတ် (၄) ရပ်ကွက်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ || သေဆုံး |} === ဒဏ်ရာရရှိသူများ စာရင်း (ကနဦးသတင်းထုတ်ပြန်မှု) === ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရရှိသူ၊ ခြေကျိုးလက်ကျိုးဖြစ်သူ အများအပြားရှိသည့်အနက် ကနဦး အမည်စာရင်း ရရှိထားသူများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-10-08 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ တန်းလွဲရွာမမြို့ကို စစ်ကောင်စီက လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲမှုကြောင့် ပြည်သူ ၁၃ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2024/10/186913/ |access-date=2026-05-29 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> * ဦးသန့်လွင် (၆၃ နှစ်) * ဒေါ်ရွှေခဲ (၅၀ နှစ်) * ဒေါ်ခင်မိုးလွင် (၅၁ နှစ်) * ဦးသောင်းဝေ (၇၃ နှစ်) * ဒေါ်မိုးစိန် (၇၅ နှစ်) * ကိုအောင်မင်း (၂၆ နှစ်) == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] kxdnmiko50plsf7a1fhb1zje2h0wnsv 0 286808 1034578 2026-05-29T16:02:19Z Zawzawaungthwin 100038 [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] စာမျက်နှာကို [[၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] သို့ Zawzawaungthwinက ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1034578 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]] nerpq6rh4kgrhv8l8ikiyhjbbnnkl76 0 286809 1034579 2026-05-29T16:06:15Z Mkant00 135890 "[[:de:Special:Redirect/revision/248932997|Abgeleiteter Funktor]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1034579 wikitext text/x-wiki သင်္ချာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲများဖြစ်သော ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ (category theory) နှင့် ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) တို့တွင် ဘယ် သို့မဟုတ် ညာ တိကျသော ဖန်တာ (left- or right-exact functor) တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ဖန်တာ (derived functor) သည် ထိုဖန်တာ၏ တိကျမှုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသော အရာဖြစ်ပါသည်။ ဤအမည်ဝေါဟာရမှာ ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ချက် (derivative) သည် ကိန်းသေဖန်ရှင်တစ်ခုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာသည့် သဘောတရားနှင့် ဆင်တူသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ fjqtnb88fntk4e35984vye7nm2ck2xs 1034580 1034579 2026-05-29T16:08:43Z Mkant00 135890 1034580 wikitext text/x-wiki သင်္ချာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲများဖြစ်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) နှင့် ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) တို့တွင် ဘယ် သို့မဟုတ် ညာ [[တိကျသော ဖန်တာ]] (left- or right-exact functor) တစ်ခု၏ ဆင်းသက်[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#ဖန်တာ (Functor)|ဖန်တာ]] (derived functor) သည် ထိုဖန်တာ၏ တိကျမှုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသော အရာဖြစ်သည်။ ဤအမည်ဝေါဟာရမှာ ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ချက် (derivative) သည် ကိန်းသေဖန်ရှင်တစ်ခုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာသည့် သဘောတရားနှင့် ဆင်တူသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ d9bnxz8h39c5pxjuag310sxuojarg10 1034593 1034580 2026-05-29T16:31:23Z Mkant00 135890 1034593 wikitext text/x-wiki သင်္ချာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲများဖြစ်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) နှင့် ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) တို့တွင် ဘယ် သို့မဟုတ် ညာ [[တိကျသော ဖန်တာ]] (left- or right-exact functor) တစ်ခု၏ ဆင်းသက်[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#ဖန်တာ (Functor)|ဖန်တာ]] (derived functor) သည် ထိုဖန်တာ၏ တိကျမှုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသော အရာဖြစ်သည်။ ဤအမည်ဝေါဟာရမှာ ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ချက် (derivative) သည် ကိန်းသေဖန်ရှင်တစ်ခုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာသည့် သဘောတရားနှင့် ဆင်တူသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါး၏ ကျန်ရှိသောအပိုင်းအတွက် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီများ (abelian categories) ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ ထို့ပြင် <math>F\colon C\to D</math> သည် လားရာတူ (covariant) ဖြစ်သည့် ဘယ်တိကျသော ဖန်တာ (left-exact functor) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှင့် ညာတိကျသော ဖန်တာ (right-exact functor) များအတွက်လည်း အလားတူ မှန်ကန်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ရာတွင် လိုအပ်ပါက မြား (arrows) များ၏ လားရာကို ပြောင်းပြန်လှည့်ပေးရမည်။ ထို့ပြင် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (injective objects) အစား ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (projective objects) ဖြင့် အစားထိုးပေးရပါမည်။<ref>[[Peter Hilton]]: ''Lectures in Homological Algebra'', American Mathematical Society (1971), ISBN 0-8218-1657-8, Kap. 3: Properties of derived functors</ref><ref>[[Saunders Mac Lane]]: ''Homology'', Springer [[Grundlehren der mathematischen Wissenschaften]] Band 114 (1967), Kap XII: Derived Functors</ref> == အခြေခံအကြောင်းရင်း (Motivation) == အကယ်၍ <math>0 \to A' \to A \to A'' \to 0</math> သည် [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း]] (exact sequence) ဖြစ်ပါက ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0 \to F(A') \to F(A) \to F(A'')</math> သည်လည်း တိကျသည်။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ဤကိန်းစဉ်တန်းကို <math>\to 0</math> ဖြင့် ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ မရနိုင်ပါ။ ကိုကာနယ် (cokernel) ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤကိန်းစဉ်တန်းကို <math>\to \operatorname{coker}(F(A) \to F(A'')) \to 0</math> အထိ တိကျစွာ ဆက်လက်ရေးသားနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့ဆက်လက်ရေးသားမှုသည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) <math>A\to A''</math> အပေါ်တွင် မှီခိုနေပါလိမ့်မည်။ သို့ဖြစ်၍ ကိန်းစဉ်တန်းကို အရာဝတ္ထုများ (objects) အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေစေလိုပါသည်။ ဤကိန်းစဉ်တန်းတွင် ပါဝင်သော အရာဝတ္ထုများထဲမှ တစ်ခုခုသည် တိကျမှုမှ သွေဖည်သွားခြင်းကို ကြီးမားစွာ ကန့်သတ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>A'</math> သည် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထု တစ်ခုဖြစ်နေသော အခြေအနေကို ကြည့်ပါ။ ထိုအခြေအနေတွင် မူလကိန်းစဉ်တန်းသည် ခွဲထွက်သည် (splits) ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>A</math> သည် <math>A' \oplus A''</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သွားပါမည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိသည် ပုံရိပ် ကိန်းစဉ်တန်း (image sequence) အပေါ်သို့လည်း သက်ရောက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် ၎င်းသည်လည်း အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (short exact sequence) တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ သို့ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0 \to F(A') \to F(A) \to F(A'') \to R^1F(A')</math> ကို ရှာဖွေနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဤသို့ ရှာဖွေရာတွင် သင့်လျော်သော ထပ်ဆောင်း ကန့်သတ်ချက်များတော့ လိုအပ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် အရာဝတ္ထု <math>R^1F(A')</math> သည် <math>A'</math> အပေါ် ဖန်တာသဘောတရားအရ (functorially) မှီခိုနေပါသည်။ ထို့ပြင် <math>R^1F(A')</math> သည် ဖြစ်နိုင်သမျှများထဲတွင် အရှင်းလင်းဆုံး အရာဝတ္ထု ဖြစ်သင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>A'</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်မည်ဆိုပါက <math>R^1F(A')=0</math> ဖြစ်ရပါမည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == <math>n\ge 0</math> အားလုံးအတွက် ဖန်တာများ၏ ကိန်းစဉ် (sequence of functors) <math>G^n\colon C\to D</math> ပါဝင်သော <math>G^*</math> ကို ''<math>\delta</math>-ဖန်တာ'' (<math>\delta</math>-functor) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0\to A'\to A\to A''\to 0</math> တိုင်းအတွက် သဘာဝ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (natural homomorphisms) <math>\delta^n\colon G^n(A'')\to G^{n+1}(A')</math> ရှိရမည်။ ထိုသို့ ရှိခြင်းအားဖြင့် ရှည်လျားသော ကိန်းစဉ်တန်း (long sequence) <math>0\to G^0(A')\to G^0(A)\to G^0(A'')\to G^1(A')\to G^1(A)\to G^1(A'')\to G^2(A')\to\ldots</math> သည် တိကျရမည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရလျှင် <math>\delta^n</math> များကို <math>\delta</math>-ဖန်တာ၏ အချက်အလက်များအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။ ဤသို့စဉ်းစားခြင်းဖြင့် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ ကတ်တဂိုရီ (category of short exact sequences) မှသည် ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းများ ကတ်တဂိုရီ (category of long exact sequences) ဆီသို့ သွားသော ဖန်တာတစ်ခုကို အလုံးစုံ ရရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ <math>R^*F</math> သည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) <math>F \Rightarrow G^0</math> ပါရှိသော <math>\delta</math>-ဖန်တာ <math>G^*</math> များကြားတွင် စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဆိုလိုသည်မှာ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>F \Rightarrow R^0F</math> တစ်ခု ရှိရမည်။ ထို့ပြင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>F \Rightarrow G^0</math> ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော မည်သည့် <math>G^*</math> အတွက်မဆို၊ သက်ဆိုင်ရာ ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းများ ကိုက်ညီမှု (compatible) ရှိစေရန် <math>n</math> အားလုံးအတွက် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (uniquely determined) သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ <math>R^nF \Rightarrow G^n</math> ရှိရမည်။ ထိုသို့ဖြစ်မှသာလျှင် <math>R^nF</math> ကို <math>F</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် '''(ညာ) ဆင်းသက်ဖန်တာ''' ('''(right-)derived functor''') ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} {{refend}} [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} chdyxdkpo92qrbsu1328p0qwmxrd8ms 1034594 1034593 2026-05-29T17:14:01Z Mkant00 135890 1034594 wikitext text/x-wiki သင်္ချာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲများဖြစ်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ]] (category theory) နှင့် ဟိုမိုလော်ဂျီဆိုင်ရာ အက္ခရာသင်္ချာ (homological algebra) တို့တွင် ဘယ် သို့မဟုတ် ညာ [[တိကျသော ဖန်တာ]] (left- or right-exact functor) တစ်ခု၏ ဆင်းသက်[[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ#ဖန်တာ (Functor)|ဖန်တာ]] (derived functor) သည် ထိုဖန်တာ၏ တိကျမှုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာပေးသော အရာဖြစ်သည်။ ဤအမည်ဝေါဟာရမှာ ဖန်ရှင်တစ်ခု၏ ဆင်းသက်ချက် (derivative) သည် ကိန်းသေဖန်ရှင်တစ်ခုမှ မည်မျှသွေဖည်နေကြောင်းကို တိုင်းတာသည့် သဘောတရားနှင့် ဆင်တူသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤဆောင်းပါး၏ ကျန်ရှိသောအပိုင်းအတွက် <math>C</math> နှင့် <math>D</math> တို့ကို အဘီလီယန် ကတ်တဂိုရီများ (abelian categories) ဟု သတ်မှတ်ပါမည်။ ထို့ပြင် <math>F\colon C\to D</math> သည် လားရာတူ (covariant) ဖြစ်သည့် ဘယ်တိကျသော ဖန်တာ (left-exact functor) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖန်တာ (contravariant functor) နှင့် ညာတိကျသော ဖန်တာ (right-exact functor) များအတွက်လည်း အလားတူ မှန်ကန်သည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ရာတွင် လိုအပ်ပါက မြား (arrows) များ၏ လားရာကို ပြောင်းပြန်လှည့်ပေးရမည်။ ထို့ပြင် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (injective objects) အစား ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (projective objects) ဖြင့် အစားထိုးပေးရပါမည်။<ref>[[Peter Hilton]]: ''Lectures in Homological Algebra'', American Mathematical Society (1971), ISBN 0-8218-1657-8, Kap. 3: Properties of derived functors</ref><ref>[[Saunders Mac Lane]]: ''Homology'', Springer [[Grundlehren der mathematischen Wissenschaften]] Band 114 (1967), Kap XII: Derived Functors</ref> == အခြေခံအကြောင်းရင်း (Motivation) == အကယ်၍ <math>0 \to A' \to A \to A'' \to 0</math> သည် [[တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း]] (exact sequence) ဖြစ်ပါက ၎င်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0 \to F(A') \to F(A) \to F(A'')</math> သည်လည်း တိကျသည်။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ဤကိန်းစဉ်တန်းကို <math>\to 0</math> ဖြင့် ဆက်လက်ဖော်ပြ၍ မရနိုင်ပါ။ ကိုကာနယ် (cokernel) ၏ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်အရ ဤကိန်းစဉ်တန်းကို <math>\to \operatorname{coker}(F(A) \to F(A'')) \to 0</math> အထိ တိကျစွာ ဆက်လက်ရေးသားနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုသို့ဆက်လက်ရေးသားမှုသည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (homomorphism) <math>A\to A''</math> အပေါ်တွင် မှီခိုနေပါလိမ့်မည်။ သို့ဖြစ်၍ ကိန်းစဉ်တန်းကို အရာဝတ္ထုများ (objects) အပေါ်တွင်သာ မှီခိုနေစေလိုပါသည်။ ဤကိန်းစဉ်တန်းတွင် ပါဝင်သော အရာဝတ္ထုများထဲမှ တစ်ခုခုသည် တိကျမှုမှ သွေဖည်သွားခြင်းကို ကြီးမားစွာ ကန့်သတ်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>A'</math> သည် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထု တစ်ခုဖြစ်နေသော အခြေအနေကို ကြည့်ပါ။ ထိုအခြေအနေတွင် မူလကိန်းစဉ်တန်းသည် ခွဲထွက်သည် (splits) ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် <math>A</math> သည် <math>A' \oplus A''</math> နှင့် အိုင်ဆိုမောဖစ် (isomorphic) ဖြစ်သွားပါမည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိသည် ပုံရိပ် ကိန်းစဉ်တန်း (image sequence) အပေါ်သို့လည်း သက်ရောက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေတွင် ၎င်းသည်လည်း အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (short exact sequence) တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ သို့ဖြစ်၍ ယေဘုယျအားဖြင့် တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0 \to F(A') \to F(A) \to F(A'') \to R^1F(A')</math> ကို ရှာဖွေနိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဤသို့ ရှာဖွေရာတွင် သင့်လျော်သော ထပ်ဆောင်း ကန့်သတ်ချက်များတော့ လိုအပ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် အရာဝတ္ထု <math>R^1F(A')</math> သည် <math>A'</math> အပေါ် ဖန်တာသဘောတရားအရ (functorially) မှီခိုနေပါသည်။ ထို့ပြင် <math>R^1F(A')</math> သည် ဖြစ်နိုင်သမျှများထဲတွင် အရှင်းလင်းဆုံး အရာဝတ္ထု ဖြစ်သင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် <math>A'</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်မည်ဆိုပါက <math>R^1F(A')=0</math> ဖြစ်ရပါမည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (Definition) == <math>n\ge 0</math> အားလုံးအတွက် ဖန်တာများ၏ ကိန်းစဉ် (sequence of functors) <math>G^n\colon C\to D</math> ပါဝင်သော <math>G^*</math> ကို ''<math>\delta</math>-ဖန်တာ'' (<math>\delta</math>-functor) ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း <math>0\to A'\to A\to A''\to 0</math> တိုင်းအတွက် သဘာဝ ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (natural homomorphisms) <math>\delta^n\colon G^n(A'')\to G^{n+1}(A')</math> ရှိရမည်။ ထိုသို့ ရှိခြင်းအားဖြင့် ရှည်လျားသော ကိန်းစဉ်တန်း (long sequence) <math>0\to G^0(A')\to G^0(A)\to G^0(A'')\to G^1(A')\to G^1(A)\to G^1(A'')\to G^2(A')\to\ldots</math> သည် တိကျရမည်။ ပိုမိုတိကျစွာ ဆိုရလျှင် <math>\delta^n</math> များကို <math>\delta</math>-ဖန်တာ၏ အချက်အလက်များအဖြစ် ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။ ဤသို့စဉ်းစားခြင်းဖြင့် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်းများ ကတ်တဂိုရီ (category of short exact sequences) မှသည် ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းများ ကတ်တဂိုရီ (category of long exact sequences) ဆီသို့ သွားသော ဖန်တာတစ်ခုကို အလုံးစုံ ရရှိလာမည် ဖြစ်သည်။ <math>R^*F</math> သည် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း (natural transformation) <math>F \Rightarrow G^0</math> ပါရှိသော <math>\delta</math>-ဖန်တာ <math>G^*</math> များကြားတွင် စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) ရှိသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ဆိုလိုသည်မှာ သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>F \Rightarrow R^0F</math> တစ်ခု ရှိရမည်။ ထို့ပြင် သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်း <math>F \Rightarrow G^0</math> ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော မည်သည့် <math>G^*</math> အတွက်မဆို၊ သက်ဆိုင်ရာ ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းများ ကိုက်ညီမှု (compatible) ရှိစေရန် <math>n</math> အားလုံးအတွက် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (uniquely determined) သဘာဝအသွင်ပြောင်းခြင်းများ <math>R^nF \Rightarrow G^n</math> ရှိရမည်။ ထိုသို့ဖြစ်မှသာလျှင် <math>R^nF</math> ကို <math>F</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် '''(ညာ) ဆင်းသက်ဖန်တာ''' ('''(right-)derived functor''') ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ == တည်ရှိမှု နှင့် တွက်ချက်ခြင်း (Existence and Calculation) == <math>C</math> တွင် လုံလောက်စွာ များပြားသော အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (enough injective objects) ရှိပါက ဆင်းသက်ဖန်တာများ <math>R^nF</math> သည် တည်ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် လုံလောက်စွာ များပြားသော အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ ရှိသည်ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု <math>A\in \operatorname{Ob}(C)</math> တိုင်းအတွက် အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထု <math>I_A</math> တစ်ခုနှင့် မိုနိုမော်ဖစ်ဇင် (monomorphism) <math>A\to I_A</math> တစ်ခု ရှိနေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ <math>A</math> တိုင်းအတွက် ထိုသို့သော <math>I_A</math> တစ်ခုကို ပုံသေရွေးချယ်ထားသည်ဟု ဆိုပါစို့။ ရှင်းလင်းလွယ်ကူစေရန်အတွက် အကယ်၍ <math>A</math> သည် နဂိုကပင် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်နေပါက <math>I_A=A</math> ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် <math>R^0 := F</math> ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် <math>n>0</math> နှင့် အင်ဂျက်တစ်ဖြစ်သော <math>I</math> များအတွက် <math>R^nF(I) := 0</math> ဟု အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သတ်မှတ်ပါမည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ခြင်းဖြင့် အတိုချုံး တိကျသော ကိန်းစဉ်တန်း (short exact sequence) <math>0\to A \to I_A \to I_A/A \to 0</math> မှနေ၍ အောက်ပါအတိုင်း တည်ဆောက်ရမည့် ရှည်လျား တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်း (long exact sequence) ကို ရရှိမည်။ *<math>0\to F(A)\to F(I_A) \to F(I_A/A) \to R^1F(A) \to 0 \to R^1F(I_A/A) \to R^2F(A) \to 0 \ldots</math> ၎င်းသည် အောက်ပါဆက်သွယ်ချက်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ *<math>R^1F(A):=\operatorname{coker}(F(I_A) \to F(I_A/A))</math> ထို့ပြင် *<math>R^{n+1}F(A):=R^nF(I_A/A)</math> ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ <math>R^nF</math> အားလုံးကို ဖန်တာများအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်ရန် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်များ (homomorphisms) အပေါ် သက်ရောက်မှုကို ထပ်မံစစ်ဆေးရန် လိုအပ်သည်။ ဤသို့စစ်ဆေးရာတွင် <math>R^1F</math> ကိုသာ လေ့လာလျှင် လုံလောက်သည်။ အကယ်၍ <math>f\colon A \to B</math> သည် ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်တစ်ခု ဖြစ်ပါက ၎င်းကို ဆက်လက်တိုးချဲ့နိုင်သည်။ သို့သော် ဤသို့တိုးချဲ့ရာတွင် တစ်ခုတည်းသီးသန့် (uniquely) ဖြစ်မည်တော့ မဟုတ်ပါ။ ထိုသို့တိုးချဲ့ခြင်းအားဖြင့် အောက်ပါ ဖလှယ်ရ ပုံကြမ်း (commutative diagram) ကို ရရှိမည် ဖြစ်ပါသည်။ :<math>\begin{matrix} 0\to & A &\to& I_A &\to& I_A/A &\to& 0\\ &\downarrow&&\downarrow&&\downarrow\\ 0\to & B &\to& I_B &\to& I_B/B &\to& 0 \end{matrix}</math> ယင်းပုံကြမ်းသည် အောက်ပါပုံကြမ်းကို ထပ်မံလှုံ့ဆော် (induce) ပေးသည်။ :<math>\begin{matrix} 0\to & F(A) &\to& F(I_A) &\to& F(I_A/A) &\to& R^1F(A) &\to& 0\\ &\downarrow&&\downarrow&&\downarrow&&\downarrow\\ 0\to & F(B) &\to& F(I_B) &\to& F(I_B/B) &\to& R^1F(B) &\to& 0 \end{matrix}</math> ဤနေရာတွင် ညာဘက်အစွန်ဆုံးရှိ ဒေါင်လိုက်မြားသည် အနည်းဆုံး တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်ကြောင်းကို ပုံကြမ်းတစ်လျှောက် ခြေရာခံခြင်း (diagram chasing) ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ ဤသို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် <math>R^1F</math> သည် တကယ်တမ်းတွင် ဖန်တာတစ်ခုအဖြစ် အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သွားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် <math>f</math> သည် သုည ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင် (zero homomorphism) ဖြစ်ပါက <math>I_A/A\to I_B/B</math> သည် <math>I_B\to I_B/B</math> မှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မူလပုံကြမ်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပျက်စေဘဲ ထောင့်ဖြတ်မြား <math>I_A/A\to I_B</math> ဖြင့် ဖြည့်စွက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယပုံကြမ်းကိုလည်း <math>F(I_A/A)\to F(I_B)</math> ဖြင့် အလားတူ ဖြည့်စွက်နိုင်ပြီး ညာဘက်အစွန်တွင် သုည ဟိုမိုမော်ဖစ်ဇင်ကို ပြန်လည်ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ အခြားနည်းလမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် <math>A</math> ၏ အင်ဂျက်တစ် ချဉ်းကပ်ကိန်းစဉ်တန်း (injective resolution) တစ်ခုကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းမှာ အင်ဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ <math>I^n</math> ပါဝင်သော တိကျသည့် ကိန်းစဉ်တန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ *<math>\ldots\to 0\to A\to I^0\to I^1\to I^2\to\ldots</math> ဥပမာအားဖြင့် <math>I^0 := I_A</math> နှင့် <math>I^1 := I_{I^0/A}</math> စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့နောက် ကွန်ပလက်စ် <math>F(I^*)=(\ldots\to 0\to F(I^0)\to F(I^1)\to F(I^2)\to\ldots)</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (cohomology) အဖြစ် <math>R^nF(A)</math> အားလုံးကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရရှိနိုင်သည်။ ဤကွန်ပလက်စ်တွင် <math>n</math> ကြိမ်မြောက် နေရာ၌ <math>F(I^n)</math> ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် စာပေကျမ်းဂန်များတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အသုံးပြုသော နည်းလမ်းဖြစ်ပါသည်။ မြွေ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (snake lemma) နှင့် မြင်းခွာ အထောက်အကူပြု သီအိုရမ် (horseshoe lemma) တို့ကို အသုံးပြု၍ <math>R^*F</math> သည် တကယ်တမ်းတွင် <math>\delta</math>-ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ပြသနိုင်သည်။ ထပ်မံ၍ ပုံကြမ်းတစ်လျှောက် ခြေရာခံခြင်းများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် <math>R^*F</math> တွင် စကြဝဠာ ဂုဏ်သတ္တိ (universal property) ရှိကြောင်း သက်သေပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရရှိလာသော ရလဒ်သည် ရွေးချယ်လိုက်သော အင်ဂျက်တစ် ချဉ်းကပ်ကိန်းစဉ်တန်းအပေါ် အခြေခံအားဖြင့် မှီခိုနေခြင်း မရှိပါ။ လက်တွေ့ တွက်ချက်မှုများအတွက် အင်ဂျက်တစ် ချဉ်းကပ်ကိန်းစဉ်တန်းအစား <math>F</math>-အေဆိုက်ကလစ် အရာဝတ္ထုများ (<math>F</math>-acyclic objects) <math>M^i</math> ပါဝင်သော ချဉ်းကပ်ကိန်းစဉ်တန်းကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>n=1,2,\ldots</math> အတွက် <math>R^nF(M^i)=0</math> ဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်သိရှိထားပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေတွင် <math>H^i(F(M^*)) \cong R^iF(A)</math> ဟူ၍ မှန်ကန်သည်။ အလားတူပင် လုံလောက်စွာ များပြားသော ပရိုဂျက်တစ် အရာဝတ္ထုများ (projective objects) ရှိသော ကတ်တဂိုရီများအတွက် ညာတိကျသော ဖန်တာများ၏ ဘယ် ဆင်းသက်ဖန်တာများ (left derived functors) ကို ပရိုဂျက်တစ် ချဉ်းကပ်ကိန်းစဉ်တန်းများ (projective resolutions) မှတစ်ဆင့် တွက်ချက်နိုင်သည်။ ထိုကတ်တဂိုရီများတွင် အရာဝတ္ထု <math>A\in \operatorname{Ob}(C)</math> တိုင်းအတွက် ပရိုဂျက်တစ် <math>P</math> နှင့် အပီမော်ဖစ်ဇင် (epimorphism) <math>P\to A</math> တစ်ခု တည်ရှိရမည်။ == ဂုဏ်သတ္တိများ (Properties) == ယေဘုယျအားဖြင့် <math>R^0F</math> နှင့် <math>F</math> တို့သည် သဘာဝကျစွာ ထပ်တူညီသော ဖန်တာများ (naturally equivalent functors) သာ ဖြစ်ကြပါသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ခု တိကျစွာ ညီမျှနေခြင်းမှာ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ပထမဆုံး တည်ဆောက်မှု၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ <math>A</math> သည် အင်ဂျက်တစ် ဖြစ်ပါက <math>n\ge 1</math> အတွက် <math>R^nF(A)=0</math> ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ <math>F</math> သည် တိကျသော ဖန်တာတစ်ခု ဖြစ်ပါက <math>n\ge 1</math> အတွက် <math>R^nF</math> သည် သုည ဖန်တာ (zero functor) ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများ == <math>Ext</math> သည် ဟွမ်း ဖန်တာ (Hom functor) ၏ ညာ ဆင်းသက်ဖန်တာ ဖြစ်သည်။ <math>Tor</math> သည် တန်ဆာ မြှောက်လဒ် (tensor product) ၏ ဘယ် ဆင်းသက်ဖန်တာ ဖြစ်သည်။ အစည်း ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (sheaf cohomology) သည် အလုံးစုံ အပိုင်းများ (global sections) ကို ကိုယ်စားပြုသော ဖန်တာ၏ ညာ ဆင်းသက်ဖန်တာ ဖြစ်သည်။ အုပ်စု ကိုဟိုမိုလော်ဂျီ (group cohomology) သည် မပြောင်းလဲသော ဂုဏ်သတ္တိများ (invariants) ကို ကိုယ်စားပြုသော ဖန်တာ၏ ညာ ဆင်းသက်ဖန်တာ ဖြစ်သည်။ ==အညွှန်း== {{reflist}} {{refend}} [[Category:သင်္ချာ]] {{သင်္ချာ-stub}} 2qevpxhdqlxg2vgasxalc0tqspp3sj9 3 286810 1034587 2026-05-29T16:23:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034587 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Maria Winning ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 26rdjk4c3r2euwrfroi90vwmspjupl3 3 286811 1034588 2026-05-29T16:23:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034588 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-31336-96 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mgobxuj5ujm80gn01v546omlofzauev 3 286812 1034589 2026-05-29T16:23:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034589 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ko phyoe26 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) d47102dnkdr6q6opo6g44m9jkksx99n 3 286813 1034590 2026-05-29T16:23:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034590 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Chit Oo84 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) myatimg4u4iiqtx9rcgnubq9e7sp8cp 3 286814 1034591 2026-05-29T16:23:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034591 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Andy991230 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၃၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ezm3c06fysnrflnyiztmmopr8spvbrk 3 286815 1034592 2026-05-29T16:24:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034592 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mwangma ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၂၄၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) nayj3hfzsesgrl7rrfl78r7gkhkrwwz 0 286816 1034595 2026-05-29T17:16:19Z 321one 143460 /* */ 1034595 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = သာသာနင် ထောင်ချိုင်း | image = Thathanin in Thai traditional costume 2011.jpg | birth_date = {{birth date and age|2006|4|21}} | birth_place = [[ပရာချင်ဘူရီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{ubl|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | alma_mater = [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] }} '''သာသာနင် ဘင်ဂျမင် ထောင်ချိုင်း''' (ထိုင်း: ฐาธณิณณ์ เเบนจามิน ทองฉาย; အင်္ဂလိပ်: Thathanin Thongchay; မွေးဖွား ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == သာသာနင်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ်ကို သင်ယူလျက်ရှိသည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် တရားဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော [[Louis Vuitton]] အမျိုးသားဖက်ရှင်ရှိုးတွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်လည်း ''DAYDREAM STATION'' နှင့် ''Midnight Walk'' အယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေထားသည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများ == {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! ဇာတ်လမ်းအမည် !! ဇာတ်ရုပ် |- | ၂၀၁၈ || ''Love Destiny'' || ကာဘွန်း |- | ၂၀၂၅ || ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' || တန်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖွား]] [[Category:ထိုင်းသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ထိုင်းမော်ဒယ်များ]] [[Category:ထိုင်းအဆိုတော်များ]] qtodmtfa5niyb402rk9m8g1rykwg8yy 1034596 1034595 2026-05-29T17:16:42Z 321one 143460 1034596 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = သာသာနင် ထောင်ချိုင်း | image = Thathanin in Thai traditional costume 2011.jpg | birth_date = {{birth date and age|2006|4|21}} | birth_place = [[ပရာချင်ဘူရီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{ubl|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | alma_mater = [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] }} '''သာသာနင် ဘင်ဂျမင် ထောင်ချိုင်း''' (ထိုင်း: ฐาธณิณณ์ เบนจามิน ทองฉาย; အင်္ဂလိပ်: Thathanin Thongchay; မွေးဖွား ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == သာသာနင်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ်ကို သင်ယူလျက်ရှိသည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် တရားဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော [[Louis Vuitton]] အမျိုးသားဖက်ရှင်ရှိုးတွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်လည်း ''DAYDREAM STATION'' နှင့် ''Midnight Walk'' အယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေထားသည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများ == {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! ဇာတ်လမ်းအမည် !! ဇာတ်ရုပ် |- | ၂၀၁၈ || ''Love Destiny'' || ကာဘွန်း |- | ၂၀၂၅ || ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' || တန်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖွား]] [[Category:ထိုင်းသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ထိုင်းမော်ဒယ်များ]] [[Category:ထိုင်းအဆိုတော်များ]] 86emf2ddpqya2gncwa9jiqyjaixdfqb 1034597 1034596 2026-05-29T17:18:49Z 321one 143460 /* */ 1034597 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox person | name = သာသာနင် ထောင်ချိုင်း | image = Thathanin in Thai traditional costume 2011.jpg | birth_date = {{birth date and age|2006|4|21}} | birth_place = [[ပရာချင်ဘူရီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{ubl|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | alma_mater = [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] }} '''သာသာနင် ဘင်ဂျမင် ထောင်ချိုင်း''' (ထိုင်း: ฐาธณิณณ์ เบนจามิน ทองฉาย; အင်္ဂလိပ်: Thathanin Thongchay; မွေးဖွား ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == သာသာနင်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ်ကို သင်ယူလျက်ရှိသည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် တရားဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော [[Louis Vuitton]] အမျိုးသားဖက်ရှင်ရှိုးတွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်လည်း ''DAYDREAM STATION'' နှင့် ''Midnight Walk'' အယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေထားသည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများ == {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! ဇာတ်လမ်းအမည် !! ဇာတ်ရုပ် |- | ၂၀၁၈ || ''Love Destiny'' || ကာဘွန်း |- | ၂၀၂၅ || ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' || တန်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖွား]] [[Category:ထိုင်းသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ထိုင်းမော်ဒယ်များ]] [[Category:ထိုင်းအဆိုတော်များ]] 083yba4pdy717w8zfxw45700kgrbtz0 1034599 1034597 2026-05-29T17:24:33Z 321one 143460 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1034599 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox person | name = သာသာနင် ထောင်ချိုင်း | image = Thathanin in Thai traditional costume 2011.jpg | birth_date = {{birth date and age|2006|4|21}} | birth_place = [[ပရာချင်ဘူရီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{ubl|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | alma_mater = [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] }} '''သာသာနင် ဘင်ဂျမင် ထောင်ချိုင်း''' (ထိုင်း: ฐาธณิณณ์ เบนจามิน ทองฉาย; အင်္ဂလိပ်: Thathanin Thongchay; မွေးဖွား ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == သာသာနင်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ်ကို သင်ယူလျက်ရှိသည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် တရားဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော [[Louis Vuitton]] အမျိုးသားဖက်ရှင်ရှိုးတွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်လည်း ''DAYDREAM STATION'' နှင့် ''Midnight Walk'' အယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေထားသည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများ == {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! ဇာတ်လမ်းအမည် !! ဇာတ်ရုပ် |- | ၂၀၁၈ || ''Love Destiny'' || ကာဘွန်း |- | ၂၀၂၅ || ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' || တန်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖွား]] [[Category:ထိုင်းသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ထိုင်းမော်ဒယ်များ]] [[Category:ထိုင်းအဆိုတော်များ]] 2f7ojdmzi492g9ui2imi7z0ty00o3i0 1034639 1034599 2026-05-30T05:44:09Z Salai Rungtoi 22844 promotional 1034639 wikitext text/x-wiki {{refimprove}}{{Db}}{{Infobox person | name = သာသာနင် ထောင်ချိုင်း | image = Thathanin in Thai traditional costume 2011.jpg | birth_date = {{birth date and age|2006|4|21}} | birth_place = [[ပရာချင်ဘူရီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{ubl|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | alma_mater = [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] }} '''သာသာနင် ဘင်ဂျမင် ထောင်ချိုင်း''' (ထိုင်း: ฐาธณิณณ์ เบนจามิน ทองฉาย; အင်္ဂလိပ်: Thathanin Thongchay; မွေးဖွား ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == သာသာနင်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ်ကို သင်ယူလျက်ရှိသည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် တရားဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော [[Louis Vuitton]] အမျိုးသားဖက်ရှင်ရှိုးတွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်လည်း ''DAYDREAM STATION'' နှင့် ''Midnight Walk'' အယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေထားသည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများ == {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! ဇာတ်လမ်းအမည် !! ဇာတ်ရုပ် |- | ၂၀၁၈ || ''Love Destiny'' || ကာဘွန်း |- | ၂၀၂၅ || ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' || တန်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖွား]] [[Category:ထိုင်းသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ထိုင်းမော်ဒယ်များ]] [[Category:ထိုင်းအဆိုတော်များ]] 1oegep501rk6kddiei3hbah0sx262x1 1034691 1034639 2026-05-30T11:43:00Z CommonsDelinker 115 Removing [[:c:File:Thathanin_in_Thai_traditional_costume_2011.jpg|Thathanin_in_Thai_traditional_costume_2011.jpg]], it has been deleted from Commons by [[:c:User:Gbawden|Gbawden]] because: [[:c:COM:WEBHOST|Personal file]] by non-contributors ([[:c:COM:CSD 1034691 wikitext text/x-wiki {{refimprove}}{{Db}}{{Infobox person | name = သာသာနင် ထောင်ချိုင်း | image = | birth_date = {{birth date and age|2006|4|21}} | birth_place = [[ပရာချင်ဘူရီ]]၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | occupation = {{ubl|သရုပ်ဆောင်|မော်ဒယ်|အဆိုတော်}} | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | alma_mater = [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] }} '''သာသာနင် ဘင်ဂျမင် ထောင်ချိုင်း''' (ထိုင်း: ฐาธณิณณ์ เบนจามิน ทองฉาย; အင်္ဂလိပ်: Thathanin Thongchay; မွေးဖွား ၂၁ ဧပြီ ၂၀၀၆) သည် ထိုင်းနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်နှင့် အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုယ်ရေးအချက်အလက် == သာသာနင်ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ပရာချင်ဘူရီပြည်နယ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရှိ [[မင်ချွမ်တက္ကသိုလ်]] (Ming Chuan University) တွင် ဆက်သွယ်ရေးအနုပညာဘာသာရပ်ကို သင်ယူလျက်ရှိသည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Love Destiny'' တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှစတင်၍ မော်ဒယ်တစ်ဦးအဖြစ် တရားဝင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီမြို့၌ ကျင်းပသော [[Louis Vuitton]] အမျိုးသားဖက်ရှင်ရှိုးတွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂီတနယ်ပယ်တွင်လည်း ''DAYDREAM STATION'' နှင့် ''Midnight Walk'' အယ်လ်ဘမ်များကို ထုတ်ဝေထားသည်။ == ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများ == {| class="wikitable" ! ခုနှစ် !! ဇာတ်လမ်းအမည် !! ဇာတ်ရုပ် |- | ၂၀၁၈ || ''Love Destiny'' || ကာဘွန်း |- | ၂၀၂၅ || ''Chao Khun Phi Kap E-Nang Kham Duang'' || တန်း |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၂၀၀၆ ခုနှစ်ဖွား]] [[Category:ထိုင်းသရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ထိုင်းမော်ဒယ်များ]] [[Category:ထိုင်းအဆိုတော်များ]] skalc3k611g5n9qnss86zafzbevajky 3 286817 1034598 2026-05-29T17:24:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034598 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 321one ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၂၄၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) kr93iux82i8u2ob8ypf1p5jtsz5r8sx 3 286818 1034600 2026-05-29T18:24:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034600 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AUNG lain oo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၄၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 1nrk13z75tjfy2gtutftib4abjyq9wo 3 286819 1034601 2026-05-29T18:24:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034601 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Likewikiass ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၄၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 292d1xqck3bac4oyf5fnvds7r0lkr64 3 286820 1034602 2026-05-29T18:24:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034602 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Alaric Byron ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၄၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2cg9xu0j7p3oiortr0rwcbazj3fo9az 3 286821 1034603 2026-05-29T18:24:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034603 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Myat Htet Kaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၂၄၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) pt9ldnx9ym2uhpvtj2vrzad09x6csk3 3 286822 1034604 2026-05-29T19:25:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034604 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Cook0120 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 2upwjf6mzi16tdr5j9ylwuowdq33ed3 3 286823 1034605 2026-05-29T19:25:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034605 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HNordeen (WMF) ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) p6yr5xjdz2gg9u3edyc9usp2nqfjmno 3 286824 1034606 2026-05-29T20:25:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034606 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AungThuraZaw1 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 7z8uk8bf363xy4aw1bzkna4dolcpuna 3 286825 1034607 2026-05-29T20:25:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034607 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Amrendra kumar ray ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) cfbqjxw0n1p5y3quwnsbqx2j0hi1lyb 3 286826 1034608 2026-05-29T20:25:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034608 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Htat Naing Htun ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mo01a1ofr2xkq1wkdykjrg5snxwca9p 3 286827 1034610 2026-05-29T21:25:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034610 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် AungThetPaingHein ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၅၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 66ub1270vk4kfnuyi8qtw6o5419v1i1 3 286828 1034614 2026-05-30T00:26:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034614 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32137-41 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၂၆၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) kqjx7x3rwzyrnmeingun05ibmlbw9pg 3 286829 1034615 2026-05-30T00:26:33Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034615 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PyaesoneaungMK ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၂၆၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lagvqhyrkyos5g2dnw2rq9sw2pu1r8m 3 286830 1034617 2026-05-30T01:26:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034617 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PHC201013 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၆၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 253y0u23em456qqhhzqw7rxg5qb5xrw 100 286831 1034618 2026-05-30T02:22:27Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=05|day=30|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034618 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=30|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} n3uklz0e5wvfsoq22mfsbka4w7v8qm8 1034640 1034618 2026-05-30T05:49:36Z Salai Rungtoi 22844 1034640 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=05|day=30|content= <!-- All news items below this line --> '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *[[အိန္ဒိယ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] **သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ [https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee (NP)] <!-- All news items above this line -->}} n7pm5agd9wqfaxeb3jjktyr2h0m7abo 3 286832 1034621 2026-05-30T03:27:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034621 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Northern Pirozhki ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၇၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 23g51k499yevvhajbwgjszbr8ret9sb 3 286833 1034622 2026-05-30T04:27:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034622 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kozwel ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၇၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) lslopi8yunyzgkvsygm54w79m2b2xia 3 286834 1034623 2026-05-30T04:27:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034623 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ArkarPhyo610 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၇၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) itoudnvqba2cm9q7hbvcfx9xpycsnyy 3 286835 1034624 2026-05-30T04:27:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034624 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် 2002ayethu ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၇၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) q3cqpm62dxpc2jdc4981ellknibyn0e 3 286836 1034625 2026-05-30T04:27:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034625 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Babycoeismylife ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၇၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) oesoiu1skbqqc6607kx09153epyv4ip 0 286837 1034628 2026-05-30T05:14:43Z Zawzawaungthwin 100038 '''မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]၊ [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောကျေးရွာ]]တွင် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခု 1034628 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = မတောကျေးရွာ၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]] | date = ၃ ဇွန် ၂၀၂၄ | time = မနက် ၈ နာရီကျော် | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]၊[[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | coordinates = {{coord|22.5312|94.4915|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.5312 | long = 94.4915 | width = 250 | label = မတောရွာ | position = right | caption = }} | map_caption = မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်း မတောကျေးရွာ တည်နေရာ | target = မင်္ဂလာဆောင်ပွဲ တက်ရောက်နေသည့် အရပ်သားပြည်သူများ | type = လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်း | weapons = ပေါင်ချိန်ပြင်းအားမြင့်ဗုံး (၂) လုံး | fatalities = ၂၈ ဦး (ကလေးငယ်များ ပါဝင်) | injuries = ၅၄ ဦးထက်မနည်း | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော် (လေ)]] | notes = {{Bulleted list |တိုက်လေယာဉ် (၁) စီးဖြင့် မင်္ဂလာဆောင်ထမင်းကျွေးပွဲပြုလုပ်နေစဉ် ဗုံး (၂) လုံး ကြဲချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |စစ်ကောင်စီဘက်မှ PDF ခေါင်းဆောင်ပိုင်း မင်္ဂလာပွဲဖြစ်သည်ဟု သတင်းမှားဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ မြေပြင်တွင် ရွှေမျောလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သည့် အရပ်သားပြည်သူများသာ ဖြစ်သည်။ |ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်း မင်းကင်းမြို့တွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၆၀ မမ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ထပ်မံပစ်ခတ်နှောင့်ယှက်ခဲ့သည်။}} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းကင်းမြို့နယ်]]၊ [[မတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်|မတောကျေးရွာ]]တွင် [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ထိုဖြစ်စဥ်သည် မတောကျေးရွာ၌ မင်္ဂလာဆောင် ထမင်းကျွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ် တပ်မတော်(လေ)က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် ဒေသခံ အရပ်သားပြည်သူ ၂၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည့် ဖြစ်စဥ်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-06-03 |title=မင်းကင်းက မင်္ဂလာဆောင် ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၉ ဦးရှိ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c6pp75z1q4vo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-06-12 |title=သေတွင်းကလွတ်သူ သတို့သမီးပြန်ပြောပြတဲ့ မင်းကင်း၊ မတောရွာမင်္ဂလာဆောင်ဗုံးကြဲခံရမှု |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cv2234pqdjdo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2024-06-04 |title=မင်းကင်းမြို့မှ မင်္ဂလာဆောင်ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိတိုးလာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52949/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == မတောကျေးရွာသည် မင်းကင်းမြို့တစ်ဖက်ကမ်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ အဆိုပါ ဖြစ်စဉ်မတိုင်မီ ကာလများတွင် ဒေသခံ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF) ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ၏ စစ်ရေးဖိအားပေးမှုနှင့် ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် မင်းကင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် လက်နက်ကိုင် ပြည်သူ့စစ် (ပျူစောထီး) အားကောင်းသော ကျေးရွာများမှာ ရိက္ခာစုဆောင်းခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ ကျပ်တည်းမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မတောရွာမင်္ဂလာဆောင်ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု စစ်ပွဲဆိုင်ရာရာဇဝတ်မှုမြောက်ဟု NUG ဝန်ကြီးပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/655178 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-03 |title=မင်းကင်းမှာ မင်္ဂလာပွဲ ဗုံးကြဲခံရပြီး လူနှစ်ဆယ်ကျော်သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-mingin-06032024040945.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ နံနက် ၈ နာရီကျော်အချိန်တွင် မတောကျေးရွာ၌ မင်္ဂလာဆောင် ထမင်းကျွေးပွဲ ကျင်းပနေစဉ် စစ်ကောင်စီတပ်၏ တိုက်လေယာဉ်တစ်စီးက ရွာအတွင်းသို့ ပေါင်ချိန်ပြင်းအားမြင့် ဗုံး ၂ လုံး ကြဲချခဲ့သည်။ ဗုံးတစ်လုံးမှာ မင်္ဂလာဆောင်အိမ်နှင့် မင်္ဂလာမဏ္ဍပ်ကြားသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ပြီး နောက်ထပ်တစ်လုံးမှာ မင်္ဂလာဆောင်အိမ်အနီးသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ မြေကြီးမာနေသည့် အခြေအနေကြောင့် ဗုံးအစအနများ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ပိုမိုပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာ လူထိခိုက်သေဆုံးမှု များပြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-06-04 |title=မင်းကင်းမှာ မင်္ဂလာဆောင် ဗုံးကြဲခံရမှု သေဆုံးသူ ၂၈ ဦးအထိရှိလာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/airstrike-mingin-06042024005149.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မင်္ဂလာဆောင်အိမ်နှင့် အနီးနားရှိ နေအိမ်အချို့ ပျက်စီးခဲ့ပြီး ပွဲတက်ရောက်နေသူများနှင့် အရပ်သား ၂၉ ဦး သေဆုံးကာ ၃၀ ထက်မနည်း ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီလိုလားသော တယ်လီဂရမ်ချန်နယ်များတွင် အဆိုပါ မင်္ဂလာဆောင်သည် PDF ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ မင်္ဂလာပွဲဖြစ်ပြီး မင်းကင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဆွေးနွေးနေခြင်းကြောင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ရေးသားခဲ့ကြသော်လည်း၊ မြေပြင်ကူညီရေးအဖွဲ့များနှင့် [[ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော်|ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ် (SRF)]] ခေါင်းဆောင်များ၏ ပြောကြားချက်အရ သတို့သမီးမှာ ရွှေမျောလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ ဒေသခံတစ်ဦးသာဖြစ်ပြီး တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်များ ရောက်ရှိနေသည်ဟူသော သတင်းမှားကြောင့် ဗုံးကြဲခံရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် သတို့သားနှင့် သတို့သမီးမှာ ဘေးလွတ်ရာသို့ တိမ်းရှောင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဟန်သစ် |date=2024-06-05 |title=လူ ၃၀ခန့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် မင်္ဂလာဆောင်ဗုံးကြဲခံရမှု ဖြစ်စဉ် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52976/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး == ထို ဖြစ်စဥ်သည် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၂၈ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် ဒဏ်ရာရသူ ၅၄ ဦးထက်မနည်း ရှိခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတို့ထဲမှ ၁၂ ဦးသည် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာ ရခဲ့သည်။လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဒေသခံများမှာ ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခံရမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ဒဏ်ရာရရှိသူများကို ခေါ်ဆောင်ကာ တောတောင်များအတွင်းသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်ကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့များက ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မင်းကင်းမြို့တွင်းမှ စစ်ကောင်စီတပ်က ၆၀ မမ လက်နက်ကြီးများဖြင့် လှမ်းမျှော်ပစ်ခတ်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ပြည်သူ့စစ် (ပျူစောထီး) ကျေးရွာများဖြစ်သော ပန်းဆက်ရွာနှင့် တောင်ဖြူရွာများဘက်မှ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် လူနာသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကူညီကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများ ဇွန်လ ၃ ရက် ညနှောင်းပိုင်းအထိ ကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။ သေဆုံးသူများ၏ စျာပနကို ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မင်းကင်း၊ မတောရွာ မင်္ဂလာဆောင် ဗုံးကြဲခံရမှု လူ ၃၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ဒဏ်ရာရ ၆၀ ဦးကျော်ကို သုံးနေရာခွဲပြီး ကုသမှုများပေးနေ |url=https://cjplatform.com/56202412/ |access-date=2026-05-30 |website=cjplatform.com |language=en}}</ref> == သေဆုံးခဲ့သည့် အရပ်သားပြည်သူများစာရင်း == စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အတည်ပြု အရပ်သားပြည်သူ ၂၈ ဦး၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2024-06-05 |title=မင်းကင်း၊ မတောကျေးရွာ မင်္ဂလာဆောင်ကို စစ်ကောင်စီက လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲမှု သေဆုံးသူ ကလေးငယ် ၇ ဦး အပါအဝင် ပြည်သူ ၂၈ ဦး၏ အမည်များ ရရှိ |url=https://yktnews.com/2024/06/165958/ |access-date=2026-05-30 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; width:80%;" |- style="background:#efefef;" ! အမှတ် !! အမည် !! အသက် !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || ဖိုးလပြည့် || ၁၂ နှစ် || ယုံသာကျေးရွာ || ကလေးငယ် |- | ၂ || ဦးမောင်ကြီး || ၅၅ နှစ် || ယုံသာကျေးရွာ || |- | ၃ || မစုစံ || ၂၃ နှစ် || ယုံသာကျေးရွာ || |- | ၄ || ဒေါ်ညွန့်ကြည် || ၆၂ နှစ် || ပုထိုးလုံးရွာ || |- | ၅ || ဒေါ်မြတင် || ၇၁ နှစ် || ကျွန်းတော်ကျေးရွာ || |- | ၆ || ကိုတူးနိုင် || ၂၉ နှစ် || ပျဉ်းပင်မှော်ကျေးရွာ || |- | ၇ || မထားထား || ၃၂ နှစ် || ကလေး၀ကျေးရွာ || |- | ၈ || ဦးမင်းမင်း ||ID ၅၇ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၉ || ဦးဆွေဇင်ဦး || ၅၀ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၀ || ဒေါ်ခင်မျိုးကြည် || ၄၇ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၁ || ကိုကျော်ကျော်ဦး || ၂၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၂ || ဒေါ်ရွှေကြည် || ၆၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၃ || ဦးကျော်မင်းထွဋ် || ၃၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၄ || ဦးယမင်းသူ || ၃၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || မဇင်မာသူ/မချမ်းမေ တို့၏ ဖခင် |- | ၁၅ || ဒေါ်ခင်ထွေးကြည် || ၃၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၆ || ဦးယမင်းသူ၏သမီး || ၂ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် (အမည်မသိရ) |- | ၁၇ || ဦးဇင်ကိုဦး || ၃၄ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၈ || ဦးမင်းသူ || ၃၉ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၁၉ || ကိုကျော်သူရ || ၂၀ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၀ || မဇင်မာသူ || ၁၀ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် |- | ၂၁ || မဇင်မာလင်း || ၁၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၂ || ဦးအဲသိန်း ||၄၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၃ || မောင်ဖြိုးဇာနည်သိန်း || ၁၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၄ || မောင်စိုင်းထက်အောင် || ၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် |- | ၂၅ || ဒေါ်မိပန့် || ၅၅ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၆ || ကိုလင်းဇော် || ၃၈ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၇ || ဒေါ်စန်းနွဲ့ || ၅၇ နှစ် || မတောကျေးရွာ || |- | ၂၈ || မချမ်းမေ || ၄ နှစ် || မတောကျေးရွာ || ကလေးငယ် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] mlr4r286p2mztf6n2s67hboz31ku2vm 3 286838 1034629 2026-05-30T05:27:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034629 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Win&#38;cxaw ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၇၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) k0g7hu04pdji4yaeraj724s50zmiu0j 3 286839 1034630 2026-05-30T05:28:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034630 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32033-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 9q14m8uij6ootunbdhtmgnda704m3z6 3 286840 1034631 2026-05-30T05:28:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034631 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် GustavBavarian ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) c1gkizc6nlgs4st1dr5ff3xr9sso8ky 3 286841 1034632 2026-05-30T05:28:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034632 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-14650-69 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mp16xxm96h2l5e2jsv68l552vgugfg5 3 286842 1034633 2026-05-30T05:28:30Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034633 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32279-75 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) a2c5scndp5qvur5seg7w89ftdozbqks 0 286843 1034635 2026-05-30T05:39:39Z Zawzawaungthwin 100038 လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခု 1034635 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | location = လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ၊ [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]] | date = ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | time = နံနက် ၈:၀၀ နာရီ – ၈:၃၀ နာရီ | partof = [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]၊ [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[သပိတ်ကျင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] | coordinates = {{coord|22.8421|96.0154|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 22.8421 | long = 96.0154 | width = 250 | label = လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ | position = right | caption = }} | map_caption = မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ တည်နေရာ | target = နာရေးရက်လည်အခမ်းအနား ပြုလုပ်နေသည့် အရပ်သားပြည်သူများ | type = ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း နှင့် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်း | weapons = အသေခံဒရုန်း ဗုံးသီး၊ ပေါင် ၅၀၀ ဗုံး (၁) လုံး | fatalities = ၁၁ ဦး | injuries = ၄၀ ဦးခန့် | perpetrators = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] (တံတားဦးလေတပ် နှင့် မြေပြင်စစ်ကြောင်း) | notes = {{Bulleted list |နံနက် ၈ နာရီတွင် အသေခံဒရုန်းဖြင့် လူအုပ်အတွင်းသို့ ပထမအကြိမ် ဗုံးသီးချတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ |နံနက် ၈ နာရီခွဲတွင် တံတားဦးလေတပ်မှ ဂျက်ဖိုက်တာတစ်စီးဖြင့် ပေါင် ၅၀၀ ဗုံး ထပ်မံကြဲချခဲ့ရာ နေအိမ် ၆ လုံး ပျက်စီးခဲ့သည်။ |တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့် ခုနစ်မိုင်ကျေးရွာ၏ တောင်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာရှိ အိမ်ခြေ ၂၀၀ ကျော်ရှိသော ရွာဖြစ်ပြီး၊ လူထုကို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။}} }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]၊ [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]]၊ [[လမ်းလယ်ကျစ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်|လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ]]တွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျေးရွာအတွင်း နေအိမ်တစ်အိမ်၌ တော်လှန်ရေးရဲဘော်တစ်ဦး၏ နာရေးရက်လည်အခမ်းအနား ပြုလုပ်နေစဉ် [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်(ကြည်း)]] နှင့် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]တို့က အသေခံဒရုန်းနှင့် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များအသုံးပြု၍ ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အရပ်သားပြည်သူ ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၄၀ ခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=မိုးဦး |date=2025-08-09 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့နယ် နာရေးအိမ်ကို စစ်တပ်က ဒရုန်းဖြင့်တိုက်ခိုက် ၁၁ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66108/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံကြောင်း == ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားသည့် ကာလအတွင်း သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ခုနစ်မိုင်ချမ်းသာ၊ ခြောက်မိုင်စခန်းသာနှင့် လေးမိုင်ကံသာ ကျေးရွာတို့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား နေ့စဉ်နှင့်အမျှ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိပြီး တပ်ဆိုင်ထားသည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။ လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာသည် အိမ်ခြေ ၂၀၀ ကျော်ခန့်ရှိပြီး တိုက်ပွဲများ အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားနေသည့် ခုနစ်မိုင်ကျေးရွာ၏ တောင်ဘက် ၂ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=သပိတ်ကျင်းစစ်ရှောင် ထောင်ချီအတွက် စားနပ်ရိက္ခာနှင့် အခြေခံဆေးဝါး အကူအညီ လိုအပ်နေ |url=https://burmese.dvb.no/post/723886 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့ နံနက် ၈ နာရီခန့်တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ လေးမိုင်ကျေးရွာတိုက်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးခဲ့သော ရွာခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး၏ နာရေးရက်လည်ဆွမ်းကျွေးပွဲကို လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာရှိ နေအိမ်တစ်အိမ်၌ ပြုလုပ်နေခဲ့သည်။ နာရေးဧည့်ခံကျွေးမွေးချိန် လူစည်ကားနေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က အသေခံဒရုန်း (Kamikaze Drone) တစ်စီးဖြင့် လူအုပ်တည့်တည့်အတွင်းသို့ ဗုံးသီးချ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။အဆိုပါ ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးသီးချ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူအုပ်အတွင်း ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့ရာ ဒေသခံ အရပ်သား ၁၀ ဦးမှာ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး နံနက် ၈ နာရီခွဲခန့်တွင် စစ်ကောင်စီ၏ တံတားဦးလေတပ်စခန်းမှ တက်လာသော ဂျက်ဖိုက်တာတိုက်လေယာဉ် တစ်စီးက ပေါင် ၅၀၀ ပြင်းအားရှိ ဗုံးတစ်လုံးဖြင့် ကျေးရွာအတွင်းသို့ ထပ်မံဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အရပ်သားနေအိမ် ၆ လုံး ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-08-10 |title=သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ လမ်းလယ်ကျစ်ကျေးရွာ နာရေးအခမ်းအနားကို စစ်တပ်က အသေခံဒရုန်း၊ ဂျက်ဖိုက်တာတို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှု ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၀ ခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ |url=https://yktnews.com/2025/08/224426/ |access-date=2026-05-30 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲနှင့် ထိခိုက်မှုအခြေအနေ == ဒရုန်းနှင့် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စုစုပေါင်း လူ ၄၀ ခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး၊ ဒဏ်ရာပြင်းထန်သူများထဲမှ တစ်ဦးမှာ နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သော ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံသေဆုံးသွားခဲ့သဖြင့် သေဆုံးသူ စုစုပေါင်း ၁၁ ဦးအထိ ရှိလာကြောင်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (မန္တလေး) ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံ ကိုအော်စမွန်နှင့် မြေပြင်ဒေသခံများက အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးအခြေအနေများကြောင့် သေဆုံးသူများ၏ အမည်၊ အသက်နှင့် ဒဏ်ရာရသူများ၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ချက်ချင်းသိရှိနိုင်ရန် ကြန့်ကြာမှုများ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-08-10 |title=ဩဂုတ် ၁၀ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် - သပိတ်ကျင်းက PDF နာရေးအိမ်ကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲမှု ၁၁ ဦး သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cz71lz0yrp1o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 24yq0k6tpcegeojl6fqwy8hiau3muwm 0 286844 1034646 2026-05-30T06:10:24Z ဗန်ကှိုန် 97816 "{{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနို..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1034646 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = <!--{{Coord|19.985990524292|96.8101501464844|region:MM|format=dms|display=inline,title}}--> |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} gar02xeqn9pxf2np6s5wlboy4pt4h52 1034648 1034646 2026-05-30T06:42:29Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1034648 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာနွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာနွယ်တော်မြတ်== 1ige1y1d8p0dx7f12g0i5333f9hhp9o 1034651 1034648 2026-05-30T07:15:26Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1034651 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာနွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာနွယ်တော်မြတ်== buy05adf4g322l6gsvjcdsrn6k9jdxv 1034662 1034651 2026-05-30T08:43:32Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် */ 1034662 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာနွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်== 3y4n110g248zvdkv4frv41h8jyiy6hr 1034663 1034662 2026-05-30T08:44:21Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1034663 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်== s5hs9134g6xju0fhrgdv8366rkhqgu3 1034667 1034663 2026-05-30T09:24:53Z Nawye 143347 /* အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် */ 1034667 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်== အိမ်မဲမြို့စွယ်တော်မြတ် သမိုင်းမှတ်တမ်းအကြောင်း နိဒါန်း ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို သဒ္ဓါတရား ကြီးမားစွာဖြင့် ကိုးကွယ်ပူဇော်လျက်ရှိကြသည်မှာ ရှေးအဆက်ဆက်မှ ယနေ့တိုင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့သော သာသနာ့အမွေအနှစ်များအနက် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး, အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်အတွင်း ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသော “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” သည်လည်း ဒေသခံရွာသူရွာသားများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ရာ မြတ်စွယ်တော်တစ်ဆူ ဖြစ်ပေသည်။ ပထမပိုင်း သဒ္ဓါတရားမှ ပေါ်ပေါက်လာသော စွယ်တော်မြတ် “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းတရားမှာ စွယ်တော်ပင့်ဆောင်သူ အရှင်တေဇိန္ဒ (ရွှေကျုံမြေ) အရှင်သူမြတ်၏ အလွန်ပြင်းပြသော သဒ္ဓါတရားတော်ပင် ဖြစ်လေသည်။ အရှင်သူမြတ်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်တရားများကို နေ့ညမပြတ် အာရုံပြုကြည်ညိုတော်မူပြီး “အများဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုကာ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေလိုသည်” ဟူသော စိတ်ဆန္ဒမြတ်ဖြစ်လေ၏။ ထိုအချိန်တွင် မိမိ၏ ဇာတိမြေဖြစ်သော ကျုံမငေးမြို့၌ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသည့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်) ကန္ဒီမြို့မှ မြတ်စွယ်တော်အစစ်မှ အလိုလိုပွားတော်မူလာသည့် စွယ်တော်မြတ်အား အမြဲသတိရတော်မူလေသည်။ ထိုစွယ်တော်မြတ်နှင့် ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူခွင့် ရရှိလိုသော စိတ်ဆန္ဒကြောင့် စွယ်တော်မြတ်၏ ပုံတူပွားတော်တစ်ဆူကို ထုဆစ်စေကာ အကြိမ်ကြိမ် အဓိဋ္ဌာန်ဝင်၍ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရာတွင် မိတ်ဆွေရင်းဖြစ်သူ ဦးပညာတိက္ခ (ဦးမျိုးမင်းထွန်း) ၏ စေတနာပြည့်ဝသော အကြံပေးကူညီမှု, ဝါးခယ်မမြို့ စွယ်တော်မြတ် နာယကများ၏ ပံ့ပိုးမှု, ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် နာယကအဖွဲ့ဝင် ကိုစွမ်းထက်၏ ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးမှုတို့ကြောင့် ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဦးပညာဇောတထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရရှိခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ဖြင့် မွန်မြတ်လှသော စွယ်တော်ပွားတော်ကို ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူ ပင့်ဆောင်ခွင့် ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဒုတိယပိုင်း ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်, ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်, တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ညမှ တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီအချိန်အထိ ဝါးခယ်မမြို့ရှိ စွယ်တော်မြတ်, ကျုံမငေးမြို့ရှိ အတုလဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်တို့နှင့်အတူ ဖန်ပေါင်းချောင်းအတွင်း၌ “ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း” ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကာလအတွင်း သာသနာ့တန်ခိုးအရှိန်အဝါများ ပိုမိုထွန်းကားစေရန်, သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်အေးချမ်းသာယာစေရန်နှင့် ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေရန် ရည်သန်၍ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်ပြု ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ တတိယပိုင်း စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပင့်ဆောင်ခြင်း တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီခွဲအချိန်တွင် ကပ္ပိယကာရက ဦးဇော်ထွေးနှင့်အတူ စွယ်တော်မြတ်အား အလွန်ရိုသေလေးမြတ်စွာ ပင့်ဆောင်၍ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ည ၁၀ နာရီအချိန်တွင် စိတ္တသုခကျောင်းတိုက် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးပညာစာရ မထေရ်မြတ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သိမ်မြတ်မဟာအတွင်း၌ အောင်မြင်စွာ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဒေသခံရွာသူရွာသားများသည် စွယ်တော်မြတ်အား အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ကြပြီး, နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း စွယ်တော်မြတ် လှည့်လည်ပူဇော်ပွဲများကိုလည်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပူဇော်လာကြလေသည်။ စတုတ္ထပိုင်း စွယ်တော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်ထူးများ မြတ်စွယ်တော်အား ယုံကြည်သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဖူးမြော်ကြည်ညိုသူအပေါင်းတို့သည် စိတ်နှလုံး အေးချမ်းရွှင်လန်းခြင်း, ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းခြင်းနှင့် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာများ ဖြစ်ထွန်းခြင်းတို့ကို ခံစားရသည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။ ဝိပါကဝဋ်ကြမ္မာမှအပ ကျန်ရှိသော အန္တရာယ်ဆိုးများမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတော်မူသည်ဟုလည်း ဒေသခံများက ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ ပဉ္စမပိုင်း နှစ်စဉ် ဖူးမြော်ပူဇော်ပွဲ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ မြတ်စွယ်တော်အား တစ်နှစ်လျှင် ၉ ရက်တိုင်တိုင်သာ အများပြည်သူ ဖူးမြော်ခွင့် ရရှိလေသည်။ နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီမှ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအထိ ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတိုက်မှ ယာယီစံကျောင်းတော်ပေါ်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ အများပြည်သူတို့အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုခွင့် ပြုထားလေသည်။ မြတ်စွယ်တော် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် မတိုင်မီကာလတွင်လည်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် အလှည့်ကျဖြင့် ညစဉ်ညတိုင်း မြတ်စွယ်တော်အား ပူဇော်ကြလေသည်။ တပေါင်းလပြည့်နေ့ နံနက်အချိန်တွင်လည်း ဆရာတော်ကြီးများကို ပင့်ဖိတ်၍ ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင်မင်္ဂလာများ ကျင်းပကာ မွန်မြတ်လှသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများဖြင့် ခမ်းနားစွာ ပူဇော်ကြလေသည်။ ဤ ၉ ရက်တာ ကာလအတွင်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် မြတ်စွယ်တော်အား ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်, ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ထို ၉ ရက်တာ ကျော်လွန်သွားပါက စွယ်တော်မြတ်အား ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတော်အတွင်း၌သာ လုံခြုံစွာ ပြန်လည်ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူစေပြီး, ပြင်ပသို့ ထပ်မံဖွင့်လှစ်ပူဇော်ခြင်း မပြုရဟု တင်းကျပ်စွာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားကြလေသည်။ နိဂုံး ဤ “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ ကြည်ညိုမှုတို့ ပေါင်းစည်း၍ ဖြစ်တည်လာသော မွန်မြတ်သည့် သာသနာ့အမွေအနှစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုရခြင်းဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသာယာ၍ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားနိုင်ကြပါစေသတည်း။ “ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု” (ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှည်ကြာတည်တံ့ပါစေသတည်း) တင်ပြသူ - ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ) cp3xaau2fjnwqi8a06hxniv5p5t1e7z 1034674 1034667 2026-05-30T09:31:04Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် */ 1034674 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။ ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်== အိမ်မဲမြို့စွယ်တော်မြတ် သမိုင်းမှတ်တမ်းအကြောင်း နိဒါန်း ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို သဒ္ဓါတရား ကြီးမားစွာဖြင့် ကိုးကွယ်ပူဇော်လျက်ရှိကြသည်မှာ ရှေးအဆက်ဆက်မှ ယနေ့တိုင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့သော သာသနာ့အမွေအနှစ်များအနက် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး, အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်အတွင်း ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသော “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” သည်လည်း ဒေသခံရွာသူရွာသားများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ရာ မြတ်စွယ်တော်တစ်ဆူ ဖြစ်ပေသည်။ ===ပထမပိုင်း=== သဒ္ဓါတရားမှ ပေါ်ပေါက်လာသော စွယ်တော်မြတ် “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းတရားမှာ စွယ်တော်ပင့်ဆောင်သူ အရှင်တေဇိန္ဒ (ရွှေကျုံမြေ) အရှင်သူမြတ်၏ အလွန်ပြင်းပြသော သဒ္ဓါတရားတော်ပင် ဖြစ်လေသည်။ အရှင်သူမြတ်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်တရားများကို နေ့ညမပြတ် အာရုံပြုကြည်ညိုတော်မူပြီး “အများဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုကာ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေလိုသည်” ဟူသော စိတ်ဆန္ဒမြတ်ဖြစ်လေ၏။ ထိုအချိန်တွင် မိမိ၏ ဇာတိမြေဖြစ်သော ကျုံမငေးမြို့၌ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသည့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်) ကန္ဒီမြို့မှ မြတ်စွယ်တော်အစစ်မှ အလိုလိုပွားတော်မူလာသည့် စွယ်တော်မြတ်အား အမြဲသတိရတော်မူလေသည်။ ထိုစွယ်တော်မြတ်နှင့် ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူခွင့် ရရှိလိုသော စိတ်ဆန္ဒကြောင့် စွယ်တော်မြတ်၏ ပုံတူပွားတော်တစ်ဆူကို ထုဆစ်စေကာ အကြိမ်ကြိမ် အဓိဋ္ဌာန်ဝင်၍ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရာတွင် မိတ်ဆွေရင်းဖြစ်သူ ဦးပညာတိက္ခ (ဦးမျိုးမင်းထွန်း) ၏ စေတနာပြည့်ဝသော အကြံပေးကူညီမှု, ဝါးခယ်မမြို့ စွယ်တော်မြတ် နာယကများ၏ ပံ့ပိုးမှု, ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် နာယကအဖွဲ့ဝင် ကိုစွမ်းထက်၏ ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးမှုတို့ကြောင့် ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဦးပညာဇောတထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရရှိခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ဖြင့် မွန်မြတ်လှသော စွယ်တော်ပွားတော်ကို ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူ ပင့်ဆောင်ခွင့် ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ===ဒုတိယပိုင်း === ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်, ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်, တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ညမှ တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီအချိန်အထိ ဝါးခယ်မမြို့ရှိ စွယ်တော်မြတ်, ကျုံမငေးမြို့ရှိ အတုလဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်တို့နှင့်အတူ ဖန်ပေါင်းချောင်းအတွင်း၌ “ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း” ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကာလအတွင်း သာသနာ့တန်ခိုးအရှိန်အဝါများ ပိုမိုထွန်းကားစေရန်, သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်အေးချမ်းသာယာစေရန်နှင့် ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေရန် ရည်သန်၍ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်ပြု ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ ===တတိယပိုင်း === စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပင့်ဆောင်ခြင်း တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီခွဲအချိန်တွင် ကပ္ပိယကာရက ဦးဇော်ထွေးနှင့်အတူ စွယ်တော်မြတ်အား အလွန်ရိုသေလေးမြတ်စွာ ပင့်ဆောင်၍ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ည ၁၀ နာရီအချိန်တွင် စိတ္တသုခကျောင်းတိုက် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးပညာစာရ မထေရ်မြတ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သိမ်မြတ်မဟာအတွင်း၌ အောင်မြင်စွာ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဒေသခံရွာသူရွာသားများသည် စွယ်တော်မြတ်အား အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ကြပြီး, နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း စွယ်တော်မြတ် လှည့်လည်ပူဇော်ပွဲများကိုလည်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပူဇော်လာကြလေသည်။ ===စတုတ္ထပိုင်း === စွယ်တော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်ထူးများ မြတ်စွယ်တော်အား ယုံကြည်သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဖူးမြော်ကြည်ညိုသူအပေါင်းတို့သည် စိတ်နှလုံး အေးချမ်းရွှင်လန်းခြင်း, ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းခြင်းနှင့် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာများ ဖြစ်ထွန်းခြင်းတို့ကို ခံစားရသည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။ ဝိပါကဝဋ်ကြမ္မာမှအပ ကျန်ရှိသော အန္တရာယ်ဆိုးများမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတော်မူသည်ဟုလည်း ဒေသခံများက ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ ===ပဉ္စမပိုင်း === နှစ်စဉ် ဖူးမြော်ပူဇော်ပွဲ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ မြတ်စွယ်တော်အား တစ်နှစ်လျှင် ၉ ရက်တိုင်တိုင်သာ အများပြည်သူ ဖူးမြော်ခွင့် ရရှိလေသည်။ နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီမှ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအထိ ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတိုက်မှ ယာယီစံကျောင်းတော်ပေါ်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ အများပြည်သူတို့အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုခွင့် ပြုထားလေသည်။ မြတ်စွယ်တော် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် မတိုင်မီကာလတွင်လည်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် အလှည့်ကျဖြင့် ညစဉ်ညတိုင်း မြတ်စွယ်တော်အား ပူဇော်ကြလေသည်။ တပေါင်းလပြည့်နေ့ နံနက်အချိန်တွင်လည်း ဆရာတော်ကြီးများကို ပင့်ဖိတ်၍ ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင်မင်္ဂလာများ ကျင်းပကာ မွန်မြတ်လှသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများဖြင့် ခမ်းနားစွာ ပူဇော်ကြလေသည်။ ဤ ၉ ရက်တာ ကာလအတွင်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် မြတ်စွယ်တော်အား ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်, ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ထို ၉ ရက်တာ ကျော်လွန်သွားပါက စွယ်တော်မြတ်အား ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတော်အတွင်း၌သာ လုံခြုံစွာ ပြန်လည်ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူစေပြီး, ပြင်ပသို့ ထပ်မံဖွင့်လှစ်ပူဇော်ခြင်း မပြုရဟု တင်းကျပ်စွာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားကြလေသည်။ ===နိဂုံး === ဤ “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ ကြည်ညိုမှုတို့ ပေါင်းစည်း၍ ဖြစ်တည်လာသော မွန်မြတ်သည့် သာသနာ့အမွေအနှစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုရခြင်းဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသာယာ၍ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားနိုင်ကြပါစေသတည်း။ “ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု” (ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှည်ကြာတည်တံ့ပါစေသတည်း) တင်ပြသူ - ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ)<ref>ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ)</ref> fznfpfk472zvxehr2i5g5xyplhfpvyl 1034676 1034674 2026-05-30T09:37:44Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* */ 1034676 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။<ref>အိမ်မဲမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ pdf</ref> ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်== အိမ်မဲမြို့စွယ်တော်မြတ် သမိုင်းမှတ်တမ်းအကြောင်း နိဒါန်း ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို သဒ္ဓါတရား ကြီးမားစွာဖြင့် ကိုးကွယ်ပူဇော်လျက်ရှိကြသည်မှာ ရှေးအဆက်ဆက်မှ ယနေ့တိုင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့သော သာသနာ့အမွေအနှစ်များအနက် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး, အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်အတွင်း ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသော “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” သည်လည်း ဒေသခံရွာသူရွာသားများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ရာ မြတ်စွယ်တော်တစ်ဆူ ဖြစ်ပေသည်။ ===ပထမပိုင်း=== သဒ္ဓါတရားမှ ပေါ်ပေါက်လာသော စွယ်တော်မြတ် “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းတရားမှာ စွယ်တော်ပင့်ဆောင်သူ အရှင်တေဇိန္ဒ (ရွှေကျုံမြေ) အရှင်သူမြတ်၏ အလွန်ပြင်းပြသော သဒ္ဓါတရားတော်ပင် ဖြစ်လေသည်။ အရှင်သူမြတ်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်တရားများကို နေ့ညမပြတ် အာရုံပြုကြည်ညိုတော်မူပြီး “အများဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုကာ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေလိုသည်” ဟူသော စိတ်ဆန္ဒမြတ်ဖြစ်လေ၏။ ထိုအချိန်တွင် မိမိ၏ ဇာတိမြေဖြစ်သော ကျုံမငေးမြို့၌ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသည့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်) ကန္ဒီမြို့မှ မြတ်စွယ်တော်အစစ်မှ အလိုလိုပွားတော်မူလာသည့် စွယ်တော်မြတ်အား အမြဲသတိရတော်မူလေသည်။ ထိုစွယ်တော်မြတ်နှင့် ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူခွင့် ရရှိလိုသော စိတ်ဆန္ဒကြောင့် စွယ်တော်မြတ်၏ ပုံတူပွားတော်တစ်ဆူကို ထုဆစ်စေကာ အကြိမ်ကြိမ် အဓိဋ္ဌာန်ဝင်၍ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရာတွင် မိတ်ဆွေရင်းဖြစ်သူ ဦးပညာတိက္ခ (ဦးမျိုးမင်းထွန်း) ၏ စေတနာပြည့်ဝသော အကြံပေးကူညီမှု, ဝါးခယ်မမြို့ စွယ်တော်မြတ် နာယကများ၏ ပံ့ပိုးမှု, ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် နာယကအဖွဲ့ဝင် ကိုစွမ်းထက်၏ ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးမှုတို့ကြောင့် ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဦးပညာဇောတထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရရှိခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ဖြင့် မွန်မြတ်လှသော စွယ်တော်ပွားတော်ကို ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူ ပင့်ဆောင်ခွင့် ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ===ဒုတိယပိုင်း === ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်, ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်, တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ညမှ တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီအချိန်အထိ ဝါးခယ်မမြို့ရှိ စွယ်တော်မြတ်, ကျုံမငေးမြို့ရှိ အတုလဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်တို့နှင့်အတူ ဖန်ပေါင်းချောင်းအတွင်း၌ “ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း” ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကာလအတွင်း သာသနာ့တန်ခိုးအရှိန်အဝါများ ပိုမိုထွန်းကားစေရန်, သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်အေးချမ်းသာယာစေရန်နှင့် ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေရန် ရည်သန်၍ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်ပြု ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ ===တတိယပိုင်း === စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပင့်ဆောင်ခြင်း တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီခွဲအချိန်တွင် ကပ္ပိယကာရက ဦးဇော်ထွေးနှင့်အတူ စွယ်တော်မြတ်အား အလွန်ရိုသေလေးမြတ်စွာ ပင့်ဆောင်၍ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ည ၁၀ နာရီအချိန်တွင် စိတ္တသုခကျောင်းတိုက် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးပညာစာရ မထေရ်မြတ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သိမ်မြတ်မဟာအတွင်း၌ အောင်မြင်စွာ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဒေသခံရွာသူရွာသားများသည် စွယ်တော်မြတ်အား အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ကြပြီး, နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း စွယ်တော်မြတ် လှည့်လည်ပူဇော်ပွဲများကိုလည်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပူဇော်လာကြလေသည်။ ===စတုတ္ထပိုင်း === စွယ်တော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်ထူးများ မြတ်စွယ်တော်အား ယုံကြည်သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဖူးမြော်ကြည်ညိုသူအပေါင်းတို့သည် စိတ်နှလုံး အေးချမ်းရွှင်လန်းခြင်း, ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းခြင်းနှင့် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာများ ဖြစ်ထွန်းခြင်းတို့ကို ခံစားရသည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။ ဝိပါကဝဋ်ကြမ္မာမှအပ ကျန်ရှိသော အန္တရာယ်ဆိုးများမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတော်မူသည်ဟုလည်း ဒေသခံများက ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ ===ပဉ္စမပိုင်း === နှစ်စဉ် ဖူးမြော်ပူဇော်ပွဲ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ မြတ်စွယ်တော်အား တစ်နှစ်လျှင် ၉ ရက်တိုင်တိုင်သာ အများပြည်သူ ဖူးမြော်ခွင့် ရရှိလေသည်။ နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီမှ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအထိ ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတိုက်မှ ယာယီစံကျောင်းတော်ပေါ်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ အများပြည်သူတို့အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုခွင့် ပြုထားလေသည်။ မြတ်စွယ်တော် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် မတိုင်မီကာလတွင်လည်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် အလှည့်ကျဖြင့် ညစဉ်ညတိုင်း မြတ်စွယ်တော်အား ပူဇော်ကြလေသည်။ တပေါင်းလပြည့်နေ့ နံနက်အချိန်တွင်လည်း ဆရာတော်ကြီးများကို ပင့်ဖိတ်၍ ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင်မင်္ဂလာများ ကျင်းပကာ မွန်မြတ်လှသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများဖြင့် ခမ်းနားစွာ ပူဇော်ကြလေသည်။ ဤ ၉ ရက်တာ ကာလအတွင်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် မြတ်စွယ်တော်အား ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်, ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ထို ၉ ရက်တာ ကျော်လွန်သွားပါက စွယ်တော်မြတ်အား ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတော်အတွင်း၌သာ လုံခြုံစွာ ပြန်လည်ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူစေပြီး, ပြင်ပသို့ ထပ်မံဖွင့်လှစ်ပူဇော်ခြင်း မပြုရဟု တင်းကျပ်စွာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားကြလေသည်။ ===နိဂုံး === ဤ “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ ကြည်ညိုမှုတို့ ပေါင်းစည်း၍ ဖြစ်တည်လာသော မွန်မြတ်သည့် သာသနာ့အမွေအနှစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုရခြင်းဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသာယာ၍ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားနိုင်ကြပါစေသတည်း။ “ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု” (ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှည်ကြာတည်တံ့ပါစေသတည်း) တင်ပြသူ - ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ)<ref>ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ)</ref> jh1txap74pbsba8ajrq0bost06s8cne 1034677 1034676 2026-05-30T09:39:01Z ဗန်ကှိုန် 97816 /* အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် */ 1034677 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = လေးအိမ်တန်း၊ ညောင်ဝိုင်း |official_name = လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာ |other_name = |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြောင်းမြခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[အိမ်မဲမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ပါရမီဒေါင့် |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|16.908171|95.170755|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာသည် [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြောင်းမြခရိုင်]]၊ [[အိမ်မဲမြို့နယ်]]၊ ပါရမီဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော ကျေးရွာဖြစ်သည်။<ref>အိမ်မဲမြို့နယ် ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ pdf</ref> ကျေးရွာနှစ်ရွာကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းက ပိုင်းခြားထားသည်။ ကျောင်းအနောက်မြောက်ဘက်အပိုင်းမှာ လေးအိမ်တန်းရွာဖြစ်ပြီး၊ ကျောင်းအရှေ့တောင်ဘက်အစုမှာ ညောင်ဝိုင်းဖြစ်သည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်နှင့်တွဲလျက် လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာဟု သိရှိထားကြသည်။ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်တွင် အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပါယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ==အတုလမာရ်အောင် ဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်== အိမ်မဲမြို့စွယ်တော်မြတ် သမိုင်းမှတ်တမ်းအကြောင်း နိဒါန်း ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို သဒ္ဓါတရား ကြီးမားစွာဖြင့် ကိုးကွယ်ပူဇော်လျက်ရှိကြသည်မှာ ရှေးအဆက်ဆက်မှ ယနေ့တိုင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့သော သာသနာ့အမွေအနှစ်များအနက် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး, အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်အတွင်း ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသော “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” သည်လည်း ဒေသခံရွာသူရွာသားများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ရာ မြတ်စွယ်တော်တစ်ဆူ ဖြစ်ပေသည်။ ===ပထမပိုင်း=== သဒ္ဓါတရားမှ ပေါ်ပေါက်လာသော စွယ်တော်မြတ် “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းတရားမှာ စွယ်တော်ပင့်ဆောင်သူ အရှင်တေဇိန္ဒ (ရွှေကျုံမြေ) အရှင်သူမြတ်၏ အလွန်ပြင်းပြသော သဒ္ဓါတရားတော်ပင် ဖြစ်လေသည်။ အရှင်သူမြတ်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်တရားများကို နေ့ညမပြတ် အာရုံပြုကြည်ညိုတော်မူပြီး “အများဝေနေယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုကာ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေလိုသည်” ဟူသော စိတ်ဆန္ဒမြတ်ဖြစ်လေ၏။ ထိုအချိန်တွင် မိမိ၏ ဇာတိမြေဖြစ်သော ကျုံမငေးမြို့၌ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနေသည့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ (သီဟိုဠ်) ကန္ဒီမြို့မှ မြတ်စွယ်တော်အစစ်မှ အလိုလိုပွားတော်မူလာသည့် စွယ်တော်မြတ်အား အမြဲသတိရတော်မူလေသည်။ ထိုစွယ်တော်မြတ်နှင့် ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူခွင့် ရရှိလိုသော စိတ်ဆန္ဒကြောင့် စွယ်တော်မြတ်၏ ပုံတူပွားတော်တစ်ဆူကို ထုဆစ်စေကာ အကြိမ်ကြိမ် အဓိဋ္ဌာန်ဝင်၍ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ရာတွင် မိတ်ဆွေရင်းဖြစ်သူ ဦးပညာတိက္ခ (ဦးမျိုးမင်းထွန်း) ၏ စေတနာပြည့်ဝသော အကြံပေးကူညီမှု, ဝါးခယ်မမြို့ စွယ်တော်မြတ် နာယကများ၏ ပံ့ပိုးမှု, ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် နာယကအဖွဲ့ဝင် ကိုစွမ်းထက်၏ ဝိုင်းဝန်းကူညီပေးမှုတို့ကြောင့် ကျုံမငေးမြတ်စွယ်တော် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဦးပညာဇောတထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရရှိခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ဖြင့် မွန်မြတ်လှသော စွယ်တော်ပွားတော်ကို ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူ ပင့်ဆောင်ခွင့် ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ===ဒုတိယပိုင်း === ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း သာသနာတော်နှစ် ၂၅၆၇ ခုနှစ်, ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၈၆ ခုနှစ်, တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ညမှ တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီအချိန်အထိ ဝါးခယ်မမြို့ရှိ စွယ်တော်မြတ်, ကျုံမငေးမြို့ရှိ အတုလဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်တို့နှင့်အတူ ဖန်ပေါင်းချောင်းအတွင်း၌ “ရင်ငွေ့တော်လှုံပွားယူပူဇော်ခြင်း” ကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကာလအတွင်း သာသနာ့တန်ခိုးအရှိန်အဝါများ ပိုမိုထွန်းကားစေရန်, သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်အေးချမ်းသာယာစေရန်နှင့် ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားစေရန် ရည်သန်၍ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် အဓိဋ္ဌာန်ပြု ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ ===တတိယပိုင်း === စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပင့်ဆောင်ခြင်း တပေါင်းလပြည့်နေ့ ည ၇ နာရီခွဲအချိန်တွင် ကပ္ပိယကာရက ဦးဇော်ထွေးနှင့်အတူ စွယ်တော်မြတ်အား အလွန်ရိုသေလေးမြတ်စွာ ပင့်ဆောင်၍ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ စိတ္တသုခကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ည ၁၀ နာရီအချိန်တွင် စိတ္တသုခကျောင်းတိုက် ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးပညာစာရ မထေရ်မြတ်၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သိမ်မြတ်မဟာအတွင်း၌ အောင်မြင်စွာ ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဒေသခံရွာသူရွာသားများသည် စွယ်တော်မြတ်အား အထူးကြည်ညိုကိုးကွယ်ကြပြီး, နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း စွယ်တော်မြတ် လှည့်လည်ပူဇော်ပွဲများကိုလည်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပူဇော်လာကြလေသည်။ ===စတုတ္ထပိုင်း === စွယ်တော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်ထူးများ မြတ်စွယ်တော်အား ယုံကြည်သဒ္ဓါတရားဖြင့် ဖူးမြော်ကြည်ညိုသူအပေါင်းတို့သည် စိတ်နှလုံး အေးချမ်းရွှင်လန်းခြင်း, ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းခြင်းနှင့် ကောင်းကျိုးမင်္ဂလာများ ဖြစ်ထွန်းခြင်းတို့ကို ခံစားရသည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။ ဝိပါကဝဋ်ကြမ္မာမှအပ ကျန်ရှိသော အန္တရာယ်ဆိုးများမှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးတော်မူသည်ဟုလည်း ဒေသခံများက ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ ===ပဉ္စမပိုင်း === နှစ်စဉ် ဖူးမြော်ပူဇော်ပွဲ အိမ်မဲမြို့နယ်, လေးအိမ်တန်းညောင်ဝိုင်းကျေးရွာရှိ မြတ်စွယ်တော်အား တစ်နှစ်လျှင် ၉ ရက်တိုင်တိုင်သာ အများပြည်သူ ဖူးမြော်ခွင့် ရရှိလေသည်။ နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီမှ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁၂ နာရီအထိ ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတိုက်မှ ယာယီစံကျောင်းတော်ပေါ်သို့ ပင့်ဆောင်ကာ အများပြည်သူတို့အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုခွင့် ပြုထားလေသည်။ မြတ်စွယ်တော် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် မတိုင်မီကာလတွင်လည်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် အလှည့်ကျဖြင့် ညစဉ်ညတိုင်း မြတ်စွယ်တော်အား ပူဇော်ကြလေသည်။ တပေါင်းလပြည့်နေ့ နံနက်အချိန်တွင်လည်း ဆရာတော်ကြီးများကို ပင့်ဖိတ်၍ ဗုဒ္ဓါဘိသေက အနေကဇာတင်မင်္ဂလာများ ကျင်းပကာ မွန်မြတ်လှသော လှူဖွယ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများဖြင့် ခမ်းနားစွာ ပူဇော်ကြလေသည်။ ဤ ၉ ရက်တာ ကာလအတွင်း ကျေးရွာအသီးသီးမှ ဝတ်ရွတ်အသင်းတို့သည် မြတ်စွယ်တော်အား ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်, ပဋ္ဌာန်းဒေသနာတော်များဖြင့် ပူဇော်ကြသည်။ ထို ၉ ရက်တာ ကျော်လွန်သွားပါက စွယ်တော်မြတ်အား ဂန္ဓကုဋီရွှေကျောင်းတော်အတွင်း၌သာ လုံခြုံစွာ ပြန်လည်ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူစေပြီး, ပြင်ပသို့ ထပ်မံဖွင့်လှစ်ပူဇော်ခြင်း မပြုရဟု တင်းကျပ်စွာ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားကြလေသည်။ ===နိဂုံး === ဤ “အတုလမာရ်အောင် အောက်လက်ဝဲဗုဒ္ဓမဟာစွယ်တော်မြတ်” ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အပေါင်းတို့၏ ကြည်ညိုမှုတို့ ပေါင်းစည်း၍ ဖြစ်တည်လာသော မွန်မြတ်သည့် သာသနာ့အမွေအနှစ်တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ကြည်ညိုရခြင်းဖြင့် သတ္တဝါအပေါင်းတို့ စိတ်နှလုံး အေးချမ်းသာယာ၍ ကုသိုလ်တရားများ တိုးပွားနိုင်ကြပါစေသတည်း။ “ဗုဒ္ဓသာသနံ စိရံ တိဋ္ဌတု” (ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကြီး နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှည်ကြာတည်တံ့ပါစေသတည်း) တင်ပြသူ - ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ)<ref>ရေဇလာလှိုင်း (ရွှေကျုံမြေ)</ref> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== {{Reflist}} f2k0dg08jogrx63ho7to63unubps1zl 3 286845 1034647 2026-05-30T06:28:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034647 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-16062-80 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ao6rq0au4de9z5yjywcx58aqm70gy8y 3 286846 1034653 2026-05-30T07:28:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034653 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32122-76 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6howg5xsrmhyr5pw596hj4xwkoh6i9g 3 286847 1034654 2026-05-30T07:28:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034654 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zaytuh ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၈၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 40m426u37tl2tu2sej35i8z35na1k2r 0 286848 1034655 2026-05-30T07:53:07Z Zawzawaungthwin 100038 ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) သည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် နှင့် ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း (ပလက်ဝမြို့နယ်) တို့တွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော် တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး 1034655 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = File:Rakhine State, Chin State, and Anyar during the Myanmar Civil War (2025).png | image_size = 280px | alt = ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုပြ မြေပုံ {{legend|#FCE94F|အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} {{legend|#ff9999|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} * '''ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနီရောင်အစက် ၃ ခု'''သည် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ မြို့နယ် ၃ ခု ([[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[မာန်အောင်မြို့|မာန်အောင်]]) ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ | date = ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ – လက်ရှိ | place = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၇ မြို့အနက် ၁၄ မြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ (ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များအားလုံး) ကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထား။ | status = ဖြစ်ပွားဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}}[[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ALP]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * ဒေသခံ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] <br>[[ညိုထွန်းအောင်]] | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|MM Western RMC Flag.svg}} [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နပခ]] * {{flagicon image|Emblem of the Myanmar Navy.svg}} [[ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = * အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား (သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူ ရာချီရှိ) | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အပစ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) တို့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[တပ်မတော်]] တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိထားသည့် ယာယီအပစ်ရပ်စဲရေးသည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် တပ်မတော်၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ရင်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=ရခိုင်မှာ ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c72p6vynev3o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[၂၀၁၅]] ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများသည် [[၂၀၂၀]] ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယာယီရပ်စဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ တပ်မတော်နဲ့ အေအေအကြား ဘာလို့တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46643681 |access-date=2026-05-30 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မတည်ငြိမ်မှုကို အကြောင်းပြု၍ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်စေရန် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရှေးရှု၍ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ပြည်နယ်နေ့နှင့် ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |url=http://www.moi.gov.mm/article/49102 |access-date=2026-05-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် စာချုပ်စာတမ်းမရှိဘဲ အလွတ်သဘော ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် (Gentleman Agreement) မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။မည်သည့်ရက်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ဘဲ နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ၎င်းတို့ အပစ်ရပ်ပြီဖြစ်ကြောင်းသာ နှစ်ဖက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-26 |title=အေအေနဲ့ စစ်ကောင်စီ အပစ်ရပ်မှု - ရခိုင်ပြည်သူတွေကို စဥ်းစားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ခဲ့တယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9rll05196xo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရက္ခိုင်တပ်တော်(AA) နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ကြား အပစ်ရပ်လိုက်ပြီဟု စစ်ကောင်စီပြော |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6381e44b6dd2ad341b3fefba |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲအစဦးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့]]က ကြေညာပြီးနောက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာမြောက် ကင်းစခန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်တာအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း ၄ ခုကို ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်လွှတ်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည့် နယ်ခြားစောင့်ကင်းစခန်းနှင့် ရဲစခန်း ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်မှ ထိုးစစ်ဆင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အဓိကစခန်းများမှာ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ ဒုံးပိုက်နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်းနှင့် ချိန်ခါလိန်ရဲကင်းစခန်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောအခြေစိုက်]] ဒုံးညိုနယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက်]] ခထီးလှစခန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရဲစခန်းအချို့မှာ လက်နက်ချအညံ့ခံခြင်းနှင့် စခန်းစွန့်ခွာ၍ နီးစပ်ရာ စစ်ကောင်စီဗျူဟာကုန်းများသို့ သွားရောက်ပူးပေါင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှလည်း စစ်ဘက်၊ ရဲဘက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်လက်နက်ချရန် သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/aa-captures-junta-bases.html|title=ရခိုင်တိုက်ပွဲ (၁၀) ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄၀ ကျော် AA သိမ်းပိုက်ထားပြီ|work=DMG သတင်းဌာန|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၆|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> တိုက်ပွဲအစဦးကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ဗျူဟာမြောက် “တရွန်အိုင်ဗျူဟာ” နှင့် “နှုးဘူးဗျူဟာ” ကုန်းများကို အာရက္ခတပ်တော်က နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းရိက္ခာများ လာရောက်ချပေးခဲ့ရပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ပစ္စည်းအချို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပေါက်တောမြို့အတွင်း၌လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်းမှ ရရှိသည့်အမြောက်ကြီးနှင့်အောင်ပွဲခံရဲဘော်များပုံ AA ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/657012102687beb19d1f5952 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၈၀ ဦးခန့်အထိ ရှိလာခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်ကစွပ်စွဲချက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကြီးအန္တရာယ်နှင့် စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပေါက်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် မင်းပြားမြို့နယ်တို့မှ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်ဦးရေမှာလည်း တိုက်ပွဲစစချင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ၆ သောင်းနီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-01 |title=ရခိုင်မှာ မိုး၊ လေပြင်းထန်ပြီး စစ်ရှောင်တွေ အရေးပေါ်အကူအညီလို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74330/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှု == ရခိုင်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို အပြည့်အဝ စစ်ရေးအရ စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ အဓိက ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များကို ဦးတည်ပိတ်ဆို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေအပါအဝင် ၃ မြို့နယ်တွင်သာ တပ်စွဲထားနိုင်တော့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်သည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ရေလမ်းဗျူဟာဖြစ်သော ချင်း-ရခိုင်စပ် ပလက်ဝတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကို အစောဆုံး စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက စစ်ဗျူဟာအခြေစိုက်ရာ [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (အပခ) ဝန်းကျင်နှင့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မကွေး-အညာဘက် အမ်းတောင်ကြားလမ်းဝင်ပေါက်မှ စစ်ကောင်စီ စစ်ကူလာနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရခိုင်တောင်ပိုင်း [[ဂွမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ကုန်းလမ်းဖြင့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကူတက်လာမည့် ဂွတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကိုပါ အပြည့်အဝ အပိတ်အဆို့ ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အာရက္ခတပ်တော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ == အာရက္ခတပ်တော်သည် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲစတင်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၂နှစ်ခွဲအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ အမ်းမြို့အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် မြို့နယ် ၁၇ မြို့ အနက် ၁၄ မြို့အထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ စုစုပေါင်း ၈၂.၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-11 |title=သိမ်းထားသည့် မြို့များကို တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လွှဲပေးရန် မရှိဟု AA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:20%;" | သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ !! style="width:20%;" | ရက်စွဲ |- | ၁ || [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]] || || || |- | ၂ || [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]] || || || |- | ၃ || [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြား]] || || || |- | ၄ || [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံ]] || || || |- | ၅ || [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တော]] || || || |- | ၆ || [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]] || || || |- | ၇ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || || || |- | ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] || || || |- | ၉ || [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တော]] || || || |- | ၁၁ || [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲ]] || || || |- | ၁၁ || [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်း]] || || || |- | ၁၂ || [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲ]] || || || |- | ၁၃ || [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်]] || || || |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့နယ်|ဂွ]] || || || |} * ''မှတ်ချက်: ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] ကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည်။'' === စစ်ကောင်စီတပ်များ ကျန်ရှိနေသည့် မြို့နယ်များ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:40%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ |- | ၁ || [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေ]] || ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် ရှိရာမြို့ || ပိတ်ဆို့ခံထားရ |- | ၂ || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် တည်ရှိ || စစ်ရေးတင်းမာဆဲ |- | ၃ || [[မာန်အောင်မြို့နယ်|မာန်အောင်]] || ကျွန်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေဆဲ || အခြေအနေ တည်ငြိမ်လျှက်ရှိ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] 1hecjj80lcmxfsruo5r701dx2qkri8t 1034657 1034655 2026-05-30T07:55:45Z Zawzawaungthwin 100038 အလံပြင်ဆင်ခြင်း နှင့် {{Under construction}} 1034657 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox military conflict | conflict = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = File:Rakhine State, Chin State, and Anyar during the Myanmar Civil War (2025).png | image_size = 280px | alt = ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုပြ မြေပုံ {{legend|#FCE94F|အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} {{legend|#ff9999|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} * '''ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနီရောင်အစက် ၃ ခု'''သည် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ မြို့နယ် ၃ ခု ([[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[မာန်အောင်မြို့|မာန်အောင်]]) ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ | date = ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ – လက်ရှိ | place = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၇ မြို့အနက် ၁၄ မြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ (ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များအားလုံး) ကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထား။ | status = ဖြစ်ပွားဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}}[[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ALP]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * ဒေသခံ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] <br>[[ညိုထွန်းအောင်]] | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|MM Western RMC Flag.svg}} [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နပခ]] * {{flagicon image|Emblem of the Myanmar Navy.svg}} [[ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = * အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား (သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူ ရာချီရှိ) | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အပစ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) တို့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[တပ်မတော်]] တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိထားသည့် ယာယီအပစ်ရပ်စဲရေးသည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် တပ်မတော်၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ရင်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=ရခိုင်မှာ ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c72p6vynev3o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[၂၀၁၅]] ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများသည် [[၂၀၂၀]] ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယာယီရပ်စဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ တပ်မတော်နဲ့ အေအေအကြား ဘာလို့တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46643681 |access-date=2026-05-30 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မတည်ငြိမ်မှုကို အကြောင်းပြု၍ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်စေရန် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရှေးရှု၍ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ပြည်နယ်နေ့နှင့် ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |url=http://www.moi.gov.mm/article/49102 |access-date=2026-05-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် စာချုပ်စာတမ်းမရှိဘဲ အလွတ်သဘော ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် (Gentleman Agreement) မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။မည်သည့်ရက်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ဘဲ နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ၎င်းတို့ အပစ်ရပ်ပြီဖြစ်ကြောင်းသာ နှစ်ဖက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-26 |title=အေအေနဲ့ စစ်ကောင်စီ အပစ်ရပ်မှု - ရခိုင်ပြည်သူတွေကို စဥ်းစားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ခဲ့တယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9rll05196xo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရက္ခိုင်တပ်တော်(AA) နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ကြား အပစ်ရပ်လိုက်ပြီဟု စစ်ကောင်စီပြော |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6381e44b6dd2ad341b3fefba |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲအစဦးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့]]က ကြေညာပြီးနောက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာမြောက် ကင်းစခန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်တာအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း ၄ ခုကို ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်လွှတ်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည့် နယ်ခြားစောင့်ကင်းစခန်းနှင့် ရဲစခန်း ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်မှ ထိုးစစ်ဆင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အဓိကစခန်းများမှာ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ ဒုံးပိုက်နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်းနှင့် ချိန်ခါလိန်ရဲကင်းစခန်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောအခြေစိုက်]] ဒုံးညိုနယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက်]] ခထီးလှစခန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရဲစခန်းအချို့မှာ လက်နက်ချအညံ့ခံခြင်းနှင့် စခန်းစွန့်ခွာ၍ နီးစပ်ရာ စစ်ကောင်စီဗျူဟာကုန်းများသို့ သွားရောက်ပူးပေါင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှလည်း စစ်ဘက်၊ ရဲဘက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်လက်နက်ချရန် သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/aa-captures-junta-bases.html|title=ရခိုင်တိုက်ပွဲ (၁၀) ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄၀ ကျော် AA သိမ်းပိုက်ထားပြီ|work=DMG သတင်းဌာန|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၆|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> တိုက်ပွဲအစဦးကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ဗျူဟာမြောက် “တရွန်အိုင်ဗျူဟာ” နှင့် “နှုးဘူးဗျူဟာ” ကုန်းများကို အာရက္ခတပ်တော်က နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းရိက္ခာများ လာရောက်ချပေးခဲ့ရပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ပစ္စည်းအချို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပေါက်တောမြို့အတွင်း၌လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်းမှ ရရှိသည့်အမြောက်ကြီးနှင့်အောင်ပွဲခံရဲဘော်များပုံ AA ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/657012102687beb19d1f5952 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၈၀ ဦးခန့်အထိ ရှိလာခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်ကစွပ်စွဲချက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကြီးအန္တရာယ်နှင့် စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပေါက်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် မင်းပြားမြို့နယ်တို့မှ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်ဦးရေမှာလည်း တိုက်ပွဲစစချင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ၆ သောင်းနီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-01 |title=ရခိုင်မှာ မိုး၊ လေပြင်းထန်ပြီး စစ်ရှောင်တွေ အရေးပေါ်အကူအညီလို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74330/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှု == ရခိုင်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို အပြည့်အဝ စစ်ရေးအရ စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ အဓိက ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များကို ဦးတည်ပိတ်ဆို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေအပါအဝင် ၃ မြို့နယ်တွင်သာ တပ်စွဲထားနိုင်တော့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်သည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ရေလမ်းဗျူဟာဖြစ်သော ချင်း-ရခိုင်စပ် ပလက်ဝတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကို အစောဆုံး စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက စစ်ဗျူဟာအခြေစိုက်ရာ [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (အပခ) ဝန်းကျင်နှင့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မကွေး-အညာဘက် အမ်းတောင်ကြားလမ်းဝင်ပေါက်မှ စစ်ကောင်စီ စစ်ကူလာနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရခိုင်တောင်ပိုင်း [[ဂွမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ကုန်းလမ်းဖြင့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကူတက်လာမည့် ဂွတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကိုပါ အပြည့်အဝ အပိတ်အဆို့ ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အာရက္ခတပ်တော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ == အာရက္ခတပ်တော်သည် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲစတင်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၂နှစ်ခွဲအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ အမ်းမြို့အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် မြို့နယ် ၁၇ မြို့ အနက် ၁၄ မြို့အထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ စုစုပေါင်း ၈၂.၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-11 |title=သိမ်းထားသည့် မြို့များကို တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လွှဲပေးရန် မရှိဟု AA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:20%;" | သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ !! style="width:20%;" | ရက်စွဲ |- | ၁ || [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]] || || || |- | ၂ || [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]] || || || |- | ၃ || [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြား]] || || || |- | ၄ || [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံ]] || || || |- | ၅ || [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တော]] || || || |- | ၆ || [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]] || || || |- | ၇ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || || || |- | ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] || || || |- | ၉ || [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တော]] || || || |- | ၁၁ || [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲ]] || || || |- | ၁၁ || [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်း]] || || || |- | ၁၂ || [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲ]] || || || |- | ၁၃ || [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်]] || || || |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့နယ်|ဂွ]] || || || |} * ''မှတ်ချက်: ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] ကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထားသည်။'' === စစ်ကောင်စီတပ်များ ကျန်ရှိနေသည့် မြို့နယ်များ === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:40%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ |- | ၁ || [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေ]] || ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် ရှိရာမြို့ || ပိတ်ဆို့ခံထားရ |- | ၂ || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် တည်ရှိ || စစ်ရေးတင်းမာဆဲ |- | ၃ || [[မာန်အောင်မြို့နယ်|မာန်အောင်]] || ကျွန်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေဆဲ || အခြေအနေ တည်ငြိမ်လျှက်ရှိ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] s4e2mkgmqdqp85uhynohiz1ps0ankrm 1034678 1034657 2026-05-30T10:20:57Z Zawzawaungthwin 100038 အချက်အလက်များ ဆက်လက် ထည့်သွင်း 1034678 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = File:Rakhine State, Chin State, and Anyar during the Myanmar Civil War (2025).png | image_size = 280px | alt = ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုပြ မြေပုံ {{legend|#FCE94F|အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} {{legend|#ff9999|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} * '''ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနီရောင်အစက် ၃ ခု'''သည် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ မြို့နယ် ၃ ခု ([[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[မာန်အောင်မြို့|မာန်အောင်]]) ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ | date = ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ – လက်ရှိ | place = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၇ မြို့အနက် ၁၄ မြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ (ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များအားလုံး) ကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထား။ | status = ဖြစ်ပွားဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}}[[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ALP]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * ဒေသခံ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] <br>[[ညိုထွန်းအောင်]] | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|MM Western RMC Flag.svg}} [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နပခ]] * {{flagicon image|Emblem of the Myanmar Navy.svg}} [[ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = * အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား (သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူ ရာချီရှိ) | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အပစ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) တို့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[တပ်မတော်]] တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိထားသည့် ယာယီအပစ်ရပ်စဲရေးသည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် တပ်မတော်၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ရင်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=ရခိုင်မှာ ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c72p6vynev3o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[၂၀၁၅]] ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများသည် [[၂၀၂၀]] ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယာယီရပ်စဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ တပ်မတော်နဲ့ အေအေအကြား ဘာလို့တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46643681 |access-date=2026-05-30 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မတည်ငြိမ်မှုကို အကြောင်းပြု၍ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်စေရန် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရှေးရှု၍ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ပြည်နယ်နေ့နှင့် ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |url=http://www.moi.gov.mm/article/49102 |access-date=2026-05-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် စာချုပ်စာတမ်းမရှိဘဲ အလွတ်သဘော ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် (Gentleman Agreement) မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။မည်သည့်ရက်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ဘဲ နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ၎င်းတို့ အပစ်ရပ်ပြီဖြစ်ကြောင်းသာ နှစ်ဖက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-26 |title=အေအေနဲ့ စစ်ကောင်စီ အပစ်ရပ်မှု - ရခိုင်ပြည်သူတွေကို စဥ်းစားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ခဲ့တယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9rll05196xo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရက္ခိုင်တပ်တော်(AA) နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ကြား အပစ်ရပ်လိုက်ပြီဟု စစ်ကောင်စီပြော |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6381e44b6dd2ad341b3fefba |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲအစဦးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့]]က ကြေညာပြီးနောက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာမြောက် ကင်းစခန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်တာအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း ၄ ခုကို ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်လွှတ်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည့် နယ်ခြားစောင့်ကင်းစခန်းနှင့် ရဲစခန်း ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်မှ ထိုးစစ်ဆင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အဓိကစခန်းများမှာ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ ဒုံးပိုက်နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်းနှင့် ချိန်ခါလိန်ရဲကင်းစခန်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောအခြေစိုက်]] ဒုံးညိုနယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက်]] ခထီးလှစခန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရဲစခန်းအချို့မှာ လက်နက်ချအညံ့ခံခြင်းနှင့် စခန်းစွန့်ခွာ၍ နီးစပ်ရာ စစ်ကောင်စီဗျူဟာကုန်းများသို့ သွားရောက်ပူးပေါင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှလည်း စစ်ဘက်၊ ရဲဘက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်လက်နက်ချရန် သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/aa-captures-junta-bases.html|title=ရခိုင်တိုက်ပွဲ (၁၀) ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄၀ ကျော် AA သိမ်းပိုက်ထားပြီ|work=DMG သတင်းဌာန|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၆|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> တိုက်ပွဲအစဦးကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ဗျူဟာမြောက် “တရွန်အိုင်ဗျူဟာ” နှင့် “နှုးဘူးဗျူဟာ” ကုန်းများကို အာရက္ခတပ်တော်က နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းရိက္ခာများ လာရောက်ချပေးခဲ့ရပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ပစ္စည်းအချို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပေါက်တောမြို့အတွင်း၌လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်းမှ ရရှိသည့်အမြောက်ကြီးနှင့်အောင်ပွဲခံရဲဘော်များပုံ AA ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/657012102687beb19d1f5952 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၈၀ ဦးခန့်အထိ ရှိလာခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်ကစွပ်စွဲချက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကြီးအန္တရာယ်နှင့် စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပေါက်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် မင်းပြားမြို့နယ်တို့မှ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်ဦးရေမှာလည်း တိုက်ပွဲစစချင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ၆ သောင်းနီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-01 |title=ရခိုင်မှာ မိုး၊ လေပြင်းထန်ပြီး စစ်ရှောင်တွေ အရေးပေါ်အကူအညီလို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74330/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှု == ရခိုင်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို အပြည့်အဝ စစ်ရေးအရ စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ အဓိက ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များကို ဦးတည်ပိတ်ဆို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေအပါအဝင် ၃ မြို့နယ်တွင်သာ တပ်စွဲထားနိုင်တော့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်သည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ရေလမ်းဗျူဟာဖြစ်သော ချင်း-ရခိုင်စပ် ပလက်ဝတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကို အစောဆုံး စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက စစ်ဗျူဟာအခြေစိုက်ရာ [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (အပခ) ဝန်းကျင်နှင့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မကွေး-အညာဘက် အမ်းတောင်ကြားလမ်းဝင်ပေါက်မှ စစ်ကောင်စီ စစ်ကူလာနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရခိုင်တောင်ပိုင်း [[ဂွမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ကုန်းလမ်းဖြင့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကူတက်လာမည့် ဂွတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကိုပါ အပြည့်အဝ အပိတ်အဆို့ ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အာရက္ခတပ်တော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ == အာရက္ခတပ်တော်သည် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲစတင်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၂နှစ်ခွဲအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ အမ်းမြို့အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် မြို့နယ် ၁၇ မြို့ အနက် ၁၄ မြို့အထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ စုစုပေါင်း ၈၂.၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-11 |title=သိမ်းထားသည့် မြို့များကို တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လွှဲပေးရန် မရှိဟု AA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:20%;" | သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ !! style="width:20%;" | တိုက်ပွဲများ |- | ၁ || [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]] || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]] || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြား]] || || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံ]] || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=မြေပုံမြို့နယ်က လက်ကျန်ရေတပ်စခန်း ရုပ်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/710276 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တော]] || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]] || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=ရသေ့တောင်မြို့ကို AA အပြီးသတ်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-outpost-seized-rathedaung-03172024224604.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || ၄ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-05 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို AA သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ဒေသခံတွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ponenagyun-aa-03042024234053.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] || ၁၈ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-18 |title=ဘူးသီးတောင်မြို့ကို သိမ်းလိုက်ကြောင်း AA ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/butheedaung-aa-occupie-05182024095332.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တော]] || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲ]] || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-11 |title=ရမ်းဗြဲမြို့ကို သုံးလကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50039/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်း]] || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲ]] || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3DFeD_nfDhPxV_AB6Irg9_pcEYzbVxIi076vr5_d1VMlNlmOnY6fSVcX8_aem_wr8JrhO5Hf27rGBdor24vg |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်]] || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့နယ်|ဂွ]] || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} == စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသည့် စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ == {{main|အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းပိုက်ခံရခြင်း}} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော တစ်ကျော့ပြန် ရခိုင်စစ်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ စစ်သည်နှင့် ရဲအင်အား ၁,၀၀၀ ကျော် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် အဓိက စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ (ဗိုလ်မှူးချုပ် ၄ ဦးနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ၁ ဦး) ၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-27 |title=ရခိုင်က ဗိုလ်မှူးချုပ်လေးဦး ကံကြမ္မာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex1nl9kj2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:95%; width:95%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! style="width:15%;" | အမည် !! style="width:12%;" | စစ်ဘက်အဆင့် !! style="width:23%;" | တာဝန် / အခြေစိုက်စခန်း !! style="width:15%;" | ဖမ်းဆီးရက်စွဲ !! style="width:35%;" | ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း |- | ဇော်မင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၉) စစ်ဆင်မှုကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ် (စကခ-၉) တပ်မှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော်တိုက်ပွဲအပြီး စစ်တွေသို့ စစ်သင်္ဘောဖြင့် ဆုတ်ခွာစဉ် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း၌ သင်္ဘောနစ်မြုပ်ကာ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ (ပထမဆုံး ဖမ်းမိသည့် ဗိုလ်မှူးချုပ်) |- | သူရိန်ထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၁၅) စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (စကခ-၁၅) တပ်မှူး / ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || မောင်တောမြို့ရှိ အရေးပါသော နခခ (၅) စခန်းအား AA က ၅ လကြာ ပိတ်ဆို့ပြီး မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ ထိုးဖောက်သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဖမ်းမိ။ (OTS ဆင်း) |- | ကျော်ကျော်သန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းဦးစီးမှူး / ယာယီကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ်ရှိ အပခ ဌာနချုပ် နောက်ဆုံးခံစစ်ရုံးခန်းအထိ AA က ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်စဉ် ရိက္ခာနှင့် ရေပြတ်တောက်ကာ လက်နက်ချဖမ်းခံရ။ (OTS-၂၁ ဆင်း) |- | သောင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဒုတိယတိုင်းမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ် အပခ ဌာနချုပ် ကျဆုံးသည့် နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲအတွင်း တိုင်းဦးစီးချုပ်နှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရ။ (DSA-၄၁ ဆင်း) |- | ညီညီဝင်း || ဗိုလ်မှူးကြီး || စကခ (၉) လက်အောက်ခံ နည်းဗျူဟာ (၃) စစ်ဗျူဟာမှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း တပ်ဆုတ်တိုက်ပွဲအတွင်း ဒဏ်ရာများနှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ |} == ဆက်စပ်တိုက်ပွဲများ == {{main|ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] ကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်တွင် အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ == စစ်ကောင်စီတပ်များ ကျန်ရှိနေသည့် မြို့နယ်များ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:40%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ |- | ၁ || [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေ]] || ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် ရှိရာမြို့ || ပိတ်ဆို့ခံထားရ |- | ၂ || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် တည်ရှိ || စစ်ရေးတင်းမာဆဲ |- | ၃ || [[မာန်အောင်မြို့နယ်|မာန်အောင်]] || ကျွန်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေဆဲ || အခြေအနေ တည်ငြိမ်လျှက်ရှိ |} == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] 66wsezq8n1qy9o3kyqxbey1uikyn8d8 3 286849 1034661 2026-05-30T08:29:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034661 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ljh2024 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၉၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) rxf8d567h6jwc2s8chlpia0o8yxkjis 3 286850 1034669 2026-05-30T09:29:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034669 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Okutabia ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၉၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) j4pnltq5l4mby0i7ysst3wqd020ga3h 3 286851 1034670 2026-05-30T09:29:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034670 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32193-41 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၉၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) fc0up9s8weursel2gncyyecg9xdrttx 3 286852 1034671 2026-05-30T09:29:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034671 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zinmaungmg09 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၉၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dhwu4htfdwu20cq03h39n4sudbjtveo 0 286853 1034672 2026-05-30T09:30:35Z Koparlay 143382 မင်းညီနောင်၃ပါး 1034672 wikitext text/x-wiki မင်းညီနောင်၃ပါး j8ehd8bjhnh7xvm3n525j34jqaecwm4 1034673 1034672 2026-05-30T09:30:40Z Quinlan83 93319 Requesting deletion 1034673 wikitext text/x-wiki {{delete|Test page}}မင်းညီနောင်၃ပါး 73nrk1n87w7m0lgc1dff4f2tdglxg7f 1034675 1034673 2026-05-30T09:31:30Z Koparlay 143382 စာမျက်နှာကို ဗလာလုပ်လိုက်သည် 1034675 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 3 286854 1034686 2026-05-30T11:29:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034686 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thomasnawmaidum ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၉၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) dx1fwmb303rx0ykhanec0vijkm7apk4 3 286855 1034687 2026-05-30T11:30:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034687 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် JJBALover123 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၀၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) h5943wwndlxxrd8ajs4ei7yiia08xtd 3 286856 1034688 2026-05-30T11:30:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034688 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် DomeMyDome ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၀၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) mgfh9aft6x5k5mwmr657togkc7y7acg 3 286857 1034689 2026-05-30T11:30:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1034689 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32207-51 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၀၊ ၃၀ မေ ၂၀၂၆ (UTC) 6guasxeb0la0l2hpsw1mokfsyilgkdc