ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 1634 1035694 1034975 2026-06-03T06:37:09Z Chenzeyan29 141880 1035694 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံခေတ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ [[ဗမာ|မြန်မာ]]တိုင်းရင်းသားများ ရောက်လာပြီးနောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ချိန်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံနီးပါးမျှ ကျယ်ဝန်းသည့် ပိုင်နက်ကိုလည်း သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျူတို့နောက်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်ကို မြန်မာအစိုးရက ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ပုဂံခေတ်ကာလကို သက္ကရာဇ် ၄၀၆-ခုမှ [[ပင်းယမြို့]]တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုအထိ သတ်မှတ်သည်။<ref>မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀၀၃။</ref> {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်ပိုင်နက်ပြမြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, M. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[:en:Old Burmese|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် (ငွေ) | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ်ခန့် ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်''' [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) ၂၁၁-ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ <ref>ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၅</ref> == သမိုင်းကြောင်း == အစဦးတွင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် [[ကျောက်ဆည်ခရိုင်]] ဒေသများတွင် အခြေချပြီး တစ်နယ်တစ်မင်း ထူထောင်ကာ စုစည်းနေထိုင်ကြရာမှ အေဒီ ၁၀ ရာစုသို့ရောက်သည့်အခါ ပုဂံမင်းသည် အင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရကာ မင်းကြီး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များအကြောင်းမှာ ဒဏ္ဍာရီလာသာဖြစ်ပြီး တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကိုမူ ရှာဖွေမတွေ့ရချေ။ စတင်တည်ထောင်သူ သမုဒ္ဓရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်‌ စောမွန်နစ်မင်းအထိ ပုဂံမင်းဆက် ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> တိကျသော ကျောက်စာအထောက်အထားများကို အစောဆုံး စတင်ကာတွေ့ရသည့် [[အနော်ရထာ]] မင်းလက်ထက်အရောက်တွင် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာကြပြီး နိုင်ငံရေး ဩဇာအရလည်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ပုဂံပြည်နှင့် ခမာအင်ပါယာတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ခေတ်ပြိုင်အင်အားကြီး အင်ပါယာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/> သို့သော် ၎င်းအလွန်တွင် နန်းတက်သည့် [[စောလူး]]မင်း၏ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်ပြိုကွဲလုနီးနီး အန္တရာယ်ကျရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းလည်း ရန်သူ့လက်ချက်ဖြင့် အနိစ္စရောက်ရသည်။ ၎င်းအလွန်တွင် နန်းစံကြသည့် [[ကျန်စစ်သား]] နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] မင်းများလက်ထက်တွင် တစ်ဖန်အင်အားဩဇာ ပြည့်ဝကြသော်လည်း ထိုမင်းများလွန်လျှင် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ တစ်ဖန်ကျဆင်းသွားရပြန်သည်။ နောက်ဆုံး အေဒီ ၁၂၈၇ [[နရသီဟပတေ့]]ခေါ် မင်းခွေးချေးခေါ် တရုတ်ပြေးမင်း လက်ထက်တွင် [[မွန်ဂို]]တို့၏ စစ်ရန်ကြောင့် ပုဂံမှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> မွန်ဂိုတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ တပ်ပြန်ရုပ်သိမ်းအပြီး နန်းတက်ကြသည့် [[ကျစွာ]]၊ [[စောနစ်]]၊ [[စောမွန်နစ်]]တို့မှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး လက်အောက်ခံပုဂံမင်းဟုသာ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အမှန်တကယ်တွင် ဩဇာရှိကြသည်မှာ [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]]ဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သမိုင်းဆရာတို့က ထိုကာလကို မြင်စိုင်းခေတ် (သို့မဟုတ်) ပထမရှမ်းခေတ် အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>ထင်အောင်၊ ဒေါက်တာ (၂၀၀၄)။ ''မြန်မာ့သမိုင်း (A History of Burma)''။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။</ref> ပုဂံခေတ်ပျက်သုဉ်းရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ မင်းများညံ့ဖျင်းခြင်း၊ မွန်ဂိုတို့၏ ရန်စစ်ကိုခံရခြင်းအပြင် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တစ်လွှားတို့မှ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်ဒေသများအတွင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်နေရာယူလာခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်တချို့က သုံးသပ်ကြသည်။ == မင်းဆက်များ == ပါးစပ်ရာဇဝင်များအရ ပုဂံမင်းဆက်သည် ပျဉ်ပြားမင်းကစခဲ့သည်၊ ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ခိုင်မာသည်ဟုယူဆရသော ကာလမှစကာ နန်းတက်သည့် ပုဂံမင်းဆက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> # [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၆၄) # [[ကျဉ်စိုး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၈၆) # [[စုက္ကတေး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၉၂) # [[အနော်ရထာမင်း]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၄၄ - ၁၀有效၇) # [[စောလူး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၇၇ - ၁၀၈၄) # [[ကျန်စစ်သား]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၈၄ - ၁၁၁၃) # [[အလောင်းစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၁၃ - ၁၁၆၇) # [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၆၇ - ၁၁၇၁) # [[နရသိင်္ခ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၁ - ၁၁၇၄) # [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၄ - ၁၂၁၁) # [[ထီးလိုမင်းလို]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၁၁ - ၁၂၃၅) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၃၅ - ၁၂၅၁) # [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၁ - ၁၂၅၄) # [[နရသီဟပတေ့]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၄ - ၁၂၈၇) (တရုတ်ပြေးမင်း) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၈၇ - ၁၂၉၇) # [[စောနစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၉၇ - ၁၃၂၅) # [[စောမွန်နစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၃၂၅ - ၁၃၆၈) == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 8m487t97gvxvnt0uz4qyjo27ifp19ts 1035695 1035694 2026-06-03T06:37:40Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035695 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံခေတ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ [[ဗမာ|မြန်မာ]]တိုင်းရင်းသားများ ရောက်လာပြီးနောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ချိန်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံနီးပါးမျှ ကျယ်ဝန်းသည့် ပိုင်နက်ကိုလည်း သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျူတို့နောက်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်ကို မြန်မာအစိုးရက ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ပုဂံခေတ်ကာလကို သက္ကရာဇ် ၄၀၆-ခုမှ [[ပင်းယမြို့]]တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုအထိ သတ်မှတ်သည်။<ref>မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀၀၃။</ref> {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်ပိုင်နက်ပြမြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, M. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[:en:Old Burmese|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် (ငွေ) | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ်ခန့် ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်''' [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) ၂၁၁-ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ <ref>ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၅</ref> == သမိုင်းကြောင်း == အစဦးတွင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ယူနန် ဒေသများတွင် အခြေချပြီး တစ်နယ်တစ်မင်း ထူထောင်ကာ စုစည်းနေထိုင်ကြရာမှ အေဒီ ၁၀ ရာစုသို့ရောက်သည့်အခါ ပုဂံမင်းသည် အင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရကာ မင်းကြီး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များအကြောင်းမှာ ဒဏ္ဍာရီလာသာဖြစ်ပြီး တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကိုမူ ရှာဖွေမတွေ့ရချေ။ စတင်တည်ထောင်သူ သမုဒ္ဓရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်‌ စောမွန်နစ်မင်းအထိ ပုဂံမင်းဆက် ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> တိကျသော ကျောက်စာအထောက်အထားများကို အစောဆုံး စတင်ကာတွေ့ရသည့် [[အနော်ရထာ]] မင်းလက်ထက်အရောက်တွင် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာကြပြီး နိုင်ငံရေး ဩဇာအရလည်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ပုဂံပြည်နှင့် ခမာအင်ပါယာတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ခေတ်ပြိုင်အင်အားကြီး အင်ပါယာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/> သို့သော် ၎င်းအလွန်တွင် နန်းတက်သည့် [[စောလူး]]မင်း၏ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်ပြိုကွဲလုနီးနီး အန္တရာယ်ကျရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းလည်း ရန်သူ့လက်ချက်ဖြင့် အနိစ္စရောက်ရသည်။ ၎င်းအလွန်တွင် နန်းစံကြသည့် [[ကျန်စစ်သား]] နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] မင်းများလက်ထက်တွင် တစ်ဖန်အင်အားဩဇာ ပြည့်ဝကြသော်လည်း ထိုမင်းများလွန်လျှင် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ တစ်ဖန်ကျဆင်းသွားရပြန်သည်။ နောက်ဆုံး အေဒီ ၁၂၈၇ [[နရသီဟပတေ့]]ခေါ် မင်းခွေးချေးခေါ် တရုတ်ပြေးမင်း လက်ထက်တွင် [[မွန်ဂို]]တို့၏ စစ်ရန်ကြောင့် ပုဂံမှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> မွန်ဂိုတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ တပ်ပြန်ရုပ်သိမ်းအပြီး နန်းတက်ကြသည့် [[ကျစွာ]]၊ [[စောနစ်]]၊ [[စောမွန်နစ်]]တို့မှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး လက်အောက်ခံပုဂံမင်းဟုသာ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အမှန်တကယ်တွင် ဩဇာရှိကြသည်မှာ [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]]ဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သမိုင်းဆရာတို့က ထိုကာလကို မြင်စိုင်းခေတ် (သို့မဟုတ်) ပထမရှမ်းခေတ် အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>ထင်အောင်၊ ဒေါက်တာ (၂၀၀၄)။ ''မြန်မာ့သမိုင်း (A History of Burma)''။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။</ref> ပုဂံခေတ်ပျက်သုဉ်းရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ မင်းများညံ့ဖျင်းခြင်း၊ မွန်ဂိုတို့၏ ရန်စစ်ကိုခံရခြင်းအပြင် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တစ်လွှားတို့မှ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်ဒေသများအတွင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်နေရာယူလာခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်တချို့က သုံးသပ်ကြသည်။ == မင်းဆက်များ == ပါးစပ်ရာဇဝင်များအရ ပုဂံမင်းဆက်သည် ပျဉ်ပြားမင်းကစခဲ့သည်၊ ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ခိုင်မာသည်ဟုယူဆရသော ကာလမှစကာ နန်းတက်သည့် ပုဂံမင်းဆက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> # [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၆၄) # [[ကျဉ်စိုး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၈၆) # [[စုက္ကတေး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၉၂) # [[အနော်ရထာမင်း]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၄၄ - ၁၀有效၇) # [[စောလူး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၇၇ - ၁၀၈၄) # [[ကျန်စစ်သား]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၈၄ - ၁၁၁၃) # [[အလောင်းစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၁၃ - ၁၁၆၇) # [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၆၇ - ၁၁၇၁) # [[နရသိင်္ခ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၁ - ၁၁၇၄) # [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၄ - ၁၂၁၁) # [[ထီးလိုမင်းလို]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၁၁ - ၁၂၃၅) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၃၅ - ၁၂၅၁) # [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၁ - ၁၂၅၄) # [[နရသီဟပတေ့]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၄ - ၁၂၈၇) (တရုတ်ပြေးမင်း) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၈၇ - ၁၂၉၇) # [[စောနစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၉၇ - ၁၃၂၅) # [[စောမွန်နစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၃၂၅ - ၁၃၆၈) == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] e51pifjlf90l61hisov84x43pkjge4v 1035696 1035695 2026-06-03T06:38:05Z Chenzeyan29 141880 /* မင်းဆက်များ */ 1035696 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံခေတ်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ [[ဗမာ|မြန်မာ]]တိုင်းရင်းသားများ ရောက်လာပြီးနောက်တွင် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အင်အားအကြီးဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ချိန်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံနီးပါးမျှ ကျယ်ဝန်းသည့် ပိုင်နက်ကိုလည်း သိမ်းပိုက်အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ပျူတို့နောက်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာဘုရင့်နိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်ကို မြန်မာအစိုးရက ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ပုဂံခေတ်ကာလကို သက္ကရာဇ် ၄၀၆-ခုမှ [[ပင်းယမြို့]]တည်သည့် သက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုအထိ သတ်မှတ်သည်။<ref>မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀၀၃။</ref> {{Infobox settlement | name = ပုဂံအင်ပါယာ | official_name = ပုဂံဧကရာဇ်နိုင်ငံ (Pagan Kingdom) | native_name = ပုဂံပြည် | settlement_type = သမိုင်းဝင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် | image_skyline = Pagan Empire -- Sithu II.PNG | image_caption = ခရစ်နှစ် ၁၂၁၀ ဝန်းကျင် ဒုတိယနရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် ပုဂံပြည်ပိုင်နက်ပြမြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အရှေ့တောင်အာရှ) | established_title = အင်ပါယာအစ (အနော်ရထာ နန်းတက်) | established_date = ၁၁ ဩဂုတ် ၁၀၄၄ <ref name="AungThwin">Aung-Thwin, M. (1985). ''Pagan: The Origins of Modern Burma''. University of Hawaii Press.</ref> | extirpated_title = အင်ပါယာနိဂုံး (မြင်စိုင်းက သိမ်းပိုက်) | extirpated_date = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[ပုဂံ]] (၈၄၉–၁၂၉၇) | leader_title = ပထမဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name = [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) | leader_title1 = အထွတ်အထိပ်ရောက်ချိန်မင်း | leader_name1 = [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (၁၁၇၄–၁၂၁၁) | leader_title2 = နောက်ဆုံး ဧကရာဇ်ဘုရင် | leader_name2 = [[နရသီဟပတေ့]] (၁၂၅၆–၁၂၈၇) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[:en:Old Burmese|ရှေးမြန်မာစာ]]၊ [[မွန်ဘာသာစကား|မွန်]]၊ [[ပျူဘာသာစကား|ပျူ]] | blank2_name_sec1 = အခြေခံငွေကြေး | blank2_info_sec1 = အလေးချိန်စံနှုန်းပြု အစစ်ခံပတ် (ငွေ) | population_total = ၁,၅၀၀,၀၀၀ – ၂,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် | population_as_of = ၁၂၁၀ ပြည့်နှစ်ခန့် ခန့်မှန်းခြေ <ref name="Lieberman"/> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} '''ကြာအိုးအံ ပုဂံတည်''' [[ဆိုရိုးစကား]]အရ (ကြာ = ၂ ၊ အိုး = ၁ ၊ အံ = ၁) ၂၁၁-ခုနှစ်၌ တည်ထောင်သည်။ <ref>ဂီတစာဆို ယုဝစိုးမြင့် ရေး၊ ကူနီနန်းမှ ပခန်းကျော် နှင့် နတ်သမိုင်းစစ်တမ်းများ၊ ၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ စာ- ၁၅</ref> == သမိုင်းကြောင်း == အစဦးတွင် မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ယူနန် ဒေသများတွင် အခြေချပြီး တစ်နယ်တစ်မင်း ထူထောင်ကာ စုစည်းနေထိုင်ကြရာမှ အေဒီ ၁၀ ရာစုသို့ရောက်သည့်အခါ ပုဂံမင်းသည် အင်အားအကြီးဆုံးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရကာ မင်းကြီး ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် အစောပိုင်း ပုဂံမင်းဆက်များအကြောင်းမှာ ဒဏ္ဍာရီလာသာဖြစ်ပြီး တိကျသည့် သမိုင်းအထောက်အထားများကိုမူ ရှာဖွေမတွေ့ရချေ။ စတင်တည်ထောင်သူ သမုဒ္ဓရာဇ်မင်းမှစ၍ ပုဂံပြည်ပျက်သုဉ်းသည့်‌ စောမွန်နစ်မင်းအထိ ပုဂံမင်းဆက် ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။<ref>Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co.</ref> တိကျသော ကျောက်စာအထောက်အထားများကို အစောဆုံး စတင်ကာတွေ့ရသည့် [[အနော်ရထာ]] မင်းလက်ထက်အရောက်တွင် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို သက်ဝင်ယုံကြည်လာကြပြီး နိုင်ငံရေး ဩဇာအရလည်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ ပုဂံပြည်နှင့် ခမာအင်ပါယာတို့သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ခေတ်ပြိုင်အင်အားကြီး အင်ပါယာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="AungThwin"/> သို့သော် ၎င်းအလွန်တွင် နန်းတက်သည့် [[စောလူး]]မင်း၏ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်ပြိုကွဲလုနီးနီး အန္တရာယ်ကျရောက်ခဲ့ပြီး ၎င်းလည်း ရန်သူ့လက်ချက်ဖြင့် အနိစ္စရောက်ရသည်။ ၎င်းအလွန်တွင် နန်းစံကြသည့် [[ကျန်စစ်သား]] နှင့် [[အလောင်းစည်သူ]] မင်းများလက်ထက်တွင် တစ်ဖန်အင်အားဩဇာ ပြည့်ဝကြသော်လည်း ထိုမင်းများလွန်လျှင် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ တစ်ဖန်ကျဆင်းသွားရပြန်သည်။ နောက်ဆုံး အေဒီ ၁၂၈၇ [[နရသီဟပတေ့]]ခေါ် မင်းခွေးချေးခေါ် တရုတ်ပြေးမင်း လက်ထက်တွင် [[မွန်ဂို]]တို့၏ စစ်ရန်ကြောင့် ပုဂံမှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="Lieberman"/> မွန်ဂိုတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ တပ်ပြန်ရုပ်သိမ်းအပြီး နန်းတက်ကြသည့် [[ကျစွာ]]၊ [[စောနစ်]]၊ [[စောမွန်နစ်]]တို့မှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး လက်အောက်ခံပုဂံမင်းဟုသာ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အမှန်တကယ်တွင် ဩဇာရှိကြသည်မှာ [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]]ဖြစ်သည့် အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ [[တစ်စီးရှင်သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သမိုင်းဆရာတို့က ထိုကာလကို မြင်စိုင်းခေတ် (သို့မဟုတ်) ပထမရှမ်းခေတ် အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>ထင်အောင်၊ ဒေါက်တာ (၂၀၀၄)။ ''မြန်မာ့သမိုင်း (A History of Burma)''။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။</ref> ပုဂံခေတ်ပျက်သုဉ်းရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ မင်းများညံ့ဖျင်းခြင်း၊ မွန်ဂိုတို့၏ ရန်စစ်ကိုခံရခြင်းအပြင် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တစ်လွှားတို့မှ [[ရှမ်းလူမျိုး]]များ အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်ဒေသများအတွင်းသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်နေရာယူလာခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်တချို့က သုံးသပ်ကြသည်။ == မင်းဆက်များ == ပါးစပ်ရာဇဝင်များအရ ပုဂံမင်းဆက်သည် ပျဉ်ပြားမင်းကစခဲ့သည်၊ ၅၅ ဆက်ရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများကို ခိုင်မာသည်ဟုယူဆရသော ကာလမှစကာ နန်းတက်သည့် ပုဂံမင်းဆက်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref name="AungThwin"/><ref name="Lieberman"/> # [[ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၆၄) # [[ကျဉ်စိုး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၈၆) # [[စုက္ကတေး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၉၉၂) # [[အနော်ရထာမင်း]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၄၄ - ၁၀၇၇) # [[စောလူး]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၇၇ - ၁၀၈၄) # [[ကျန်စစ်သား]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၀၈၄ - ၁၁၁၃) # [[အလောင်းစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၁၃ - ၁၁၆၇) # [[နရသူ (ပုဂံ)|နရသူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၆၇ - ၁၁၇၁) # [[နရသိင်္ခ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၁ - ၁၁၇၄) # [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၁၇၄ - ၁၂၁၁) # [[ထီးလိုမင်းလို]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၁၁ - ၁၂၃၅) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျစွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၃၅ - ၁၂၅၁) # [[ဥဇနာ (ပုဂံ)|ဥဇနာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၁ - ၁၂၅၄) # [[နရသီဟပတေ့]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၅၄ - ၁၂၈၇) (တရုတ်ပြေးမင်း) # [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၈၇ - ၁၂၉၇) # [[စောနစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၂၉၇ - ၁၃၂၅) # [[စောမွန်နစ်]] (နန်းတက်နှစ် အေဒီ ၁၃၂၅ - ၁၃၆၈) == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံ}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှရှိ ခေတ်ဟောင်းအင်ပါယာများ]] 4a48rcibfk7z4smcrdzk98wriinytjv 0 1636 1035552 1027691 2026-06-02T13:14:06Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035552 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာ့နောက်ဆုံးမင်းဆက်နှင့် သမိုင်းဝင်ခေတ် (၁၇၅၂–၁၈၈၅)}} '''ကုန်းဘောင်မင်းဆက်'''သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နယ်နမိတ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို နှစ်ပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော မင်းဆက်ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်အင်ပါယာသည် အစောပိုင်းကာလတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ယိုးဒယားနိုင်ငံ]]၊ [[ချင်မင်းဆက်|ချင်အင်ပါယာ (တရုတ်)]] တို့နှင့် ဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲများတွင် အောင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ကိုလိုနီအင်ပါယာများ၏ ရေရှည်ရည်မှန်းချက်နှင့် ဗျူဟာများကို ကောင်းစွာ အကဲမဖြတ်နိုင်ခဲ့မှုကြောင့် [[ဗြိတိသျှ|ဗြိတိန်]]တို့နှင့် စစ်သုံးကြိမ်တိုင် ဖြစ်ပွားကာ နောက်ဆုံးတွင် [[ဗြိတိသျှရာဇ]]၏ ပြည်နယ်အဖြစ် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ တိုင်းပြည်သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။ {{Short description|မြန်မာ့နောက်ဆုံးမင်းဆက်နှင့် သမိုင်းဝင်ခေတ် (၁၇၅၂–၁၈၈၅)}} {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ကုန်းဘောင်ခေတ် | native_name = တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် | official_name = Konbaung Dynasty | image_skyline = Lion throne, Amarapura Palace.jpg | image_caption = အမရပူရနန်းတော်ရှိ ခြင်္သေ့ပလ္လင်တော် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၅) | image_flag = National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg | flag_size = 120px | flag_alt = ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဒေါင်းအလံတော် | flag_type = ခေတ်သုံး တော်ဝင်အလံတော် | image_coat = Coat of arms of the Konbaung dynasty.svg | coat_size = 100px | coat_alt = ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဒေါင်းရုပ်တော်ဝင်တံဆိပ်တံဆိပ်တော် | coat_type = တော်ဝင်တံဆိပ်တော် (မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်) | image_map = Konbaung dynasty.png | map_caption = ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်ရောက်စဉ်က မြေပုံ (၁၈၂၄) | time_period = ခေတ်သစ်ဦးကာလ ([[Early modern period]]) | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၅၂ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၈၅ | event_start = [[အလောင်းမင်းတရား]] မင်းဆက်စတင်ထူထောင်ခြင်း | date_start = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂ | event_end = တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း နန်းကျခြင်း | date_end = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | capital = [[ရွှေဘိုမြို့|ရတနာသိင်္ခ]] (၁၇၅၂–၁၇၆၀)<br />[[စစ်ကိုင်းမြို့]] (၁၇၆၀–၁၇၆၅)<br />[[အင်းဝမြို့]] (၁၇၆၅–၁၇၈၃၊ ၁၈၂၁–၁၈၄၂)<br />[[အမရပူရမြို့]] (၁၇၈၃–၁၈၂၁၊ ၁၈၄၂–၁၈၅၉)<br />[[မန္တလေးမြို့|ရတနာပုံ]] (၁၈၅၉–၁၈၈၅) | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာ]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[အလောင်းမင်းတရား]] (၁၇၅၂–၁၇၆၀) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[မြေဒူးမင်း|ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] (၁၇၆၃–၁၇၇၆) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[မင်းတုန်းမင်း]] (၁၈၅၃–၁၈၇၈) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[သီပေါမင်း]] (၁၈၇၈–၁၈၈၅) | legislative = ဘုရင့်နန်းတော်ရှိ [[လွှတ်တော်]] | currency = [[မြန်မာကျပ်ငွေ|ကျပ်]] (၁၈၅၂ မှ စတင်ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်သုံးစွဲ) | population_blank1_title = တပ်မတော် | population_blank1 = ကုန်းဘောင်ခေတ် တော်ဝင်တပ်မတော် | population_blank2_title = ယခင်ခေတ် | population_blank2 = [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] (ဒုတိယအင်းဝ) | population_blank3_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank3 = [[ဗြိတိသျှဘားမား|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မင်းဆက်များ == {{main|ကုန်းဘောင်မင်းဆက်}} [[File:Flag of Burma (Alaungpaya Dynasty).svg|180px|thumb|မြန်မာနိုင်ငံအလံ]] '''ကုန်းဘောင်ခေတ်'''တွင် အုပ်ချုပ် မင်းပြုခဲ့သော မင်းဆက် (၁၁) ဆက်ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ − * [[အလောင်းမင်းတရား]] (သို့) ဦးအောင်ဇေယျ (၁၇၅၂ – ၁၇၆၀) * [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] (သို့) ဒီပဲယင်းမင်း (၁၇၆ဝ– ၁၇၆၃) * [[မြေဒူးမင်း]] (သို့) ဆင်ဖြူရှင်‌မင်း (၁၇၆၃ – ၁၇၇၆) * [[စဉ့်ကူးမင်း]] (၁၇၇၆ – ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂) * [[ဖောင်းကားစား မောင်မောင်]] (၅ – ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂) * [[ဘိုးတော်ဘုရား]] (သို့) ဗဒုံမင်း (၁၇၈၂ – ၁၈၁၉) * [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)]]‌ (၁၈၁၉ – ၁၈၃၇) * [[သာယာဝတီမင်း]] (၁၈၃၇ – ၁၈၄၆) * [[ပုဂံမင်း]] (၁၈၄၆ – ၁၈၅၃) * [[မင်းတုန်းမင်း]] (၁၈၅၃ – ၁၈၇၈) * [[သီပေါမင်း]] (၁၈၇၈ – ၁၈၈၅) အတိုကောက်အားဖြင့် "လောင်း၊ နောင်၊ ဆင်၊ စဉ့်၊ မောင်၊ ဘိုး၊ ဘ၊ သာ၊ ပု၊ မင်း၊ သီ" ဟူ၍ မှတ်သားကြသည်။ ကဗျာအားဖြင့် "လောင်း၊ နောင်၊ ဆင်၊ စ၊ မင်းမောင်လှ၊ ဘိုး၊ ဘ၊ သာယာဝတီ၊ ပုဂံ၊ မင်းတုန်း၊ သီပေါဆုံး ပေါင်းရုံးဆယ့်တစ်လီ" ဟူ၍ဖြစ်သည်။ == '''ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တေးထပ်''' == '''ဦးအောင်ဇေယျ'''^၁ အမှူးမြောက် ထူးတစ်ယောက် တင်မှု '''(ဦးလောက်)'''^၂ ပ ဘုရင်တစ်ဆူ '''ဆင်ဖြူရှင်'''^၃ စခန်း '''စဉ့်ကူးမင်း'''^၄ ကောင်းစားမီ '''ဖောင်းကားညီ'''^၅ လုတဲ့ ရွှေနန်း '''ဦးဝိုင်း'''^၆ ပ၊ ပထမခေါင်ပျော် '''မြနောင်တော်'''^၇ ရေဖျန်း အမရဆောင်ပေါ် ဗွေကြငှန်းမှာ လ ရွှေစာတမ်း ဖွဲ့ပြန် '''ကုန်းဘောင်ပျော်'''^၈ နေလိုဝင်း ရွှေဘိုမင်းသား '''မြတ်ပုဂံ^၉''' ချမ်းအေးဖို့ ပန်းမွှေးပန် မန္တလေးစံ တောင်လက်ရုံးရယ်နှင့် '''မင်းတုန်းမင်း^၁၀''' '''သီပေါအရှင်^၁၁''' ထီးနှင့်ပလ္လင် ဆယ့်တစ်ဆက် အုပ်စိုးတင် မုဆိုးဘုရင် စခန်းမို့လေး။ == အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများ == [[File:Lion throne, Amarapura Palace.jpg|thumb|[[အမရပူရနန်းတော်]] (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၅)|241x241px]] နိုင်ငံ၏ပိုင်နက် ကျယ်ဝန်းလာနှင့်အတူ အုပ်ချုပ်မှုချောမွေ့စေရန် ဌာနများ ဖွဲ့စည်းထားရှိရာ လွှတ်ရုံးငါးရပ်ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။<ref>ဒေါက်တာ တိုးလှ, "အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ ကုန်းဘောင်ရွှေပြည်", ၁၉၉၃</ref> ၎င်းတို့မှာ − * လွှတ်တော် * ဗြဲတိုက် * အရှေ့ရုံး * အနောက်ရုံး * တရားရုံး ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းကျသည်အထိ ဤလွှတ်ရုံးငါးရပ်ဖြင့် နိုင်ငံကို စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ === လွှတ်တော် === ဥပုသ်နေ့မှအပ ကျန်နေ့များတွင် တနေ့နှစ်ကြိမ် လွှတ်တော်ဝင်ရသည်။ တက်ရောက်ရသည့် အရာရှိကြီးများမှာ − * ဝန်ကြီး * ဝန်ထောက် * စာရေးတော်ကြီး * မြင်းစုဝန်ကြီး * မြင်းစာရေးကြီး * အသည်ဝန် * အသည်စာရေး * မြေတိုင် အမတ် * နားခံတော် * အမိန့်တော်ရ * အမိန့်တော်ရေး * အမှာတော်ရေး * အသုံးစာရေး * အဝေးရောက် * မြန်မာသံခံ * ရှမ်းသံခံ * ယွန်းသံခံ * ကသည်းစာပြန် * တရုတ်စာပြန် * သစ္စာတော်ရေး * ပြော့နေရာချ သွေးသောက်ကြီး * လွှတ်စောင့် သွေးသောက်ကြီး * လက်နက်တိုက်ဝန် * လက်နက်တိုက်စိုး * ကသောင်းမြောင်တိုက်စိုး * ကသောင်းမြောင်တိုက်စာရေး * လက်ဆောင်ယူတိုက်စိုး * လက်ဆောင်ယူတိုက်စာရေး တို့ ဖြစ်ကြသည်။[[File:Burmese Court Officials 1795.jpg|thumb|237x237px|အတွင်းဝန် နှင့် အတွင်းဝန်ကတော် (ခရစ်နှစ် ၁၇၉၂)]] === ဗြဲတိုက် === လွှတ်တော်မှ ပြန်ကြားသည့်စာတို့ကို သက်ဆိုင်ရာသို့ ဆက်သွင်းရန် တာဝန်ရှိသည်။ လွှတ်တော်နှင့် ရုံးတက်ချိန် အတူပင် ဖြစ်သည်။ ဗြဲတိုက်ဝင်ရသည့် အရာရှိများမှာ − * အတွင်းဝန် * သံတော်ဆင့် * ဗြဲတိုက်သံဆင့် * စာရေးတော် * သံတိုက်စိုး * သံတိုက်စာရေး တို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[File:Minister of State in Konbaung uniform.jpg|thumb|350x350px|ဘုရင့်သစ္စာခံဗိုလ်ချုပ်]] === ရှေ့ရုံး === မြို့ဝန်က ရုံးထိုင်ကာ ရာဇဝတ်မှုများကို စစ်ဆေးသည်။ ရုံးထိုင်သည့် အရာရှိများမှာ − * မြို့ဝန် * ထောင်မှူး * ရွှေပြည်စိုး * ထောင်စချီ * တံခါးဗိုလ် * အပြင် မြို့ကြီးတံခါးဗိုလ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === နောက်ရုံး === မောင်းမမိဿံများနှင့်ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များကို စီမံအုပ်ချုပ်သည့်ရုံး ဖြစ်သည်။ ပါဝင်ရသည့် အရာရှိများမှာ − * အနောက်ဝန် * အနောက်ဝန်စာရေး * ကတော်စာရေး * နောက်ရုံးစာရေးတော် တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>ဦးတင်, "မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း၊ စတုတ္ထပိုင်း"</ref> === တရားရုံး === တရားမမှုများကို မျက်နှာစုံညီ ခေါ်ယူဖြေရှင်းသည့်ရုံး ဖြစ်သည်။ ပါဝင်ရသည့် အရာရှိတို့မှာ − * တရားသူကြီး * တရားနာခံ * တရားစာရေး * အမိန့်တော်ရ * ကွမ်းဘိုးထိန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[File:Great Audience Hall, Mandalay.jpg|thumb|မန္တ​လေးနန်း​တော်]] [[File:Amarapura palace British Embassy Michael Symes 1795.jpg|250px|thumb|[[အမရပူရ]]နန်းတော်၊ ၁၇၉၅ ခုနှစ်]] == နိုင်ငံခြား ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး == ကုန်းဘောင်ခေတ် နိုင်ငံခြား ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ခရီး မည်မျှ ပေါက်ရောက် ခဲ့သည်ကို ဆန်းစစ်လျှင် ထိုခေတ် ရောင်းဝယ်ရေး အခြေအနေကို နားလည်နိုင်စရာ အကြောင်း ရှိလေသည်။ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ရောက်လာသော အင်္ဂလိပ် လူမျိုး တဦးက ကုန်းဘောင်ခေတ် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးသည် ကျယ်ပြန့် ရှုပ်ထွေးခြင်း မရှိဟု မှတ်ချက် ချခဲ့သည်။ ဤဒေသတွင် အရင်းငွေ အနည်းငယ်မျှဖြင့်ပင် အရောင်းအဝယ် ပြုပါက အမြတ်အစွန်း များများရရန် လွယ်ကူသည်ဟု သူ ဧကန် သိနေဟန် တူသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ထိုခေတ်က ပြောကြ ဆိုကြသည်မှာ မည်သူမဆို အိန္ဒိယရှိ ကိုရိုမန်ဒယ် ကမ်းခြေ၌ ရွက်သင်္ဘောငယ် တစင်းကို ဝယ်ယူနိုင်သည့် အခြေရှိလျှင် ထိုသင်္ဘော၌ ဆေးရွက် အနည်းငယ်၊ ချည်ထည်နှင့် အိမ်သုံး သံထည် အချို့ကို နဂဘာရီကျွန်းသို့ တင်ဆောင် သွားနိုင်သည်။ ထို့နောက် ထိုကုန်များကို နဂဘာရီ အုန်းသီးများနှင့် လဲလှယ်၍ သင်္ဘော အပြည့်တင်ကာ ပဲခူးသို့ ယူလာနိုင်သည်။ ထိုနောက် ပဲခူးဒေသ (ရန်ကုန်ကို ဆိုလိုသည်) တွင် ကျွန်းသစ်များနှင့် တဖန် လဲလှယ်၍ ထို ကျွန်းသစ်တို့ကို ကိုရိုမန်ဒယ် ကမ်းခြေ၌ ဖြစ်စေ၊ ဘင်္ဂလား၌ ဖြစ်စေ ရောင်းချပါက၊ အမြတ်အစွန်း ကြီးစွာ ရနိုင်သည်ဟု အပြောအဆို ရှိခဲ့လေသည်။ [[File:Burmese peacock flag (National and Commercial Flags of All Nations, 1868).JPG|thumb|150px|left|မြန်မာ့ဒေါင်းအလံ(၁၈၆၈ ခုနှစ်)]] ကျွန်းသစ်သည် စင်စစ်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ လွန်စွာ တပ်မက် လိုလားကြသော ကုန်ပစ္စည်းပင် ဖြစ်လေသည်။ အများအားဖြင့် ကျွန်းသစ်ကို နိုင်ငံခြားသို့ ရောင်းချရာ၌ သင်္ဘော ဆောက်လုပ်ရန် အတွက် ရည်ရွယ်သည် ဖြစ်ရာ ကျွန်းသစ်များကို တဆင့် တင်ပို့ နေခြင်းဖြင့် စရိတ်စက ကုန်ကျခြင်းကို သက်သာရာ ရစေရန် ကျွန်းသစ်ထွက်သည့် နေရာ ဌာန၌ပင် သင်္ဘောများ ဆောက်လုပ်ရန် ကြိုးစားကြမည်မှာ မလွဲပေ။ ကျွန်းသစ်ကို လိုရာသို့ တင်ပို့၍ သင်္ဘော ဆောက်လုပ်သည့် စရိတ်နှင့် မြန်မာ့ ပင်လယ် ကမ်းခြေ၌ပင် သင်္ဘော ဆောက်လုပ်သည့် စရိတ်ကို ယှဉ်ကြည့်လျှင် မြန်မာ့ ကမ်းခြေ၌ ဆောက်လုပ်၍ ကုန်ကျသည့် စရိတ်က လွန်စွာ သက်သာနေသည့် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံခြားသားများကို ဆွဲဆောင် နေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘော တစင်း ဆောက်လုပ်၍ အစုံအလင် တပ်ဆင်ပြီးနောက် ရေချရန် အသင့်ရှိသော အခါ သင်္ဘော တစင်း၏ ကုန်ကျစရိတ်သည် တတန်လျှင် စတာလင်ပေါင် ၁၂ မှ ၁၃ အထိသာ ဖြစ်လေသည်။ ကလကတ္တားတွင် ဆောက်လုပ်လျှင် သင်္ဘောတစင်း၏ ကုန်ကျငွေသည် တတန်လျှင် ပေါင် ၁၆ မှ ၁၇ ဖြစ်၍၊ [[ဘုံဘေ]]တွင် ပေါင် ၁၉ မှ ၂ဝ အထိ ကုန်ကျသည်။ မြန်မာ ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘော ဆောက်လုပ်ရာ၌ အခက်အခဲများ ရှိသည်။ ထို အခက်အခဲများမှာ ပထမတွင် ရန်ကုန်၌ ကျွမ်းကျင်စွာ ကြီးကြပ်မည့်သူ လိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတွင် မြန်မာ့ ကမ်းခြေသို့ ရောက်လာသော ကုန်သည် များနှင့် သင်္ဘောများကို လွတ်လပ်စွာ ဆိုက်ကပ်ခွင့် ပေးသည်ဟု မြန်မာဘုရင်က အမိန့် ထုတ်ပြန် ထားသည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ရန်ကုန်ရှိ မြန်မာ မင်းမှုထမ်းတို့က ကောက်ခံ စည်းကြပ်သော အခွန်ငွေသည် များပြားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘော ကျောက်ချ ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် သင်္ဘော၌ ပါသော သင်္ဘောသားဦးရေ၊ ပစ်ခတ် ကာကွယ်ရန် ယူဆောင်လာသည့် လက်နက်များ၊ ကုန်ထုပ်များ မည်မျှ ပါကြောင်း အစီရင် ခံရသည်။ သင်္ဘောပါ ပစ္စည်းများကို စစ်ဆေးပြီးသော အခါ၌ အားလုံးကို ကုန်လှောင်ရုံ အတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ရသည်။ ထိုကိစ္စများ ပြီးစီးသော အခါ ဝတ္တရား အရ မြို့ဝန် ဖြစ်သူက သင်္ဘောပေါ်သို့ တက်ရောက် စစ်ဆေးသည်။ မြို့ဝန် ကြွရောက် ကြည့်ရှု ပြီးသည့်နောက် ပေးဆပ်နေကြ လက်ဆောင် ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည့် ကြွေပန်းကန်များ၊ သကြားနှင့် လဘက်ခြောက် သေတ္တာများကို ပေးအပ်ရသည်။ ထိုနောက်မှ ရောင်းဝယ်ရေးကို စတင် လေတော့သည်။ ကုန်များကို ရောင်းဝယ်ခြင်း မပြုသေးမီ စစ်ဆေး ကြည့်ရှု၍ အခွန်တော် ကောက်ရန် ကုန်ထုတ်များကို ဖွင့်လှစ်၍ ပြရသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ် အတွက် ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်း ကောက်ခံ၍ စာရေးများ၊ ကုန်ရုံစောင့်များ နှင့် တံဆိပ်တော် ခပ်နှိပ်သူတို့က ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း အစု ခွဲယူကြသည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် မတိုင်မီကသော် အရာရှိ အရာခံများအား လစာ မှန်မှန်ပေးသော စနစ် မရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ ဆိပ်ကမ်း အရာရှိ အချို့တို့သည် ပစ္စည်း အမျိုးမျိုးကို တံစိုး လက်ဆောင် အဖြစ်ဖြင့် ယူလို ကြသည်မှာ သဘာဝပင် ဖြစ်လေသည်။ တစ်ဦး၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို တစ်ဦးက နားလည်မှု နည်းပါးသောကြောင့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အထင်လွဲမှုများမှ အပ၊ နိုင်ငံခြား ကုန်သည်များ အဖို့ ကျေနပ်လောက်ဖွယ် ရှိလေသည်။ မကြာခဏ အခက်အခဲ ပေါ်ပေါက်တတ်ခြင်းမှာ အတွေ့အကြုံ နဲသော မာလိန်မှူးနှင့် ကုန်သည်တို့သည် သင်္ဘောဆိပ် လူလိမ် လူကောက်တို့နှင့် ဆက်သွယ်၍ မိမိတို့ ကုန်ကို ရောင်းချရာ၌ ဖြစ်လေသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လုံးဝ အားကိုး အားထား ပြုနေရသော ဆန်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် လွန်စွာ ဈေးပေါသည့် ကုန်ဖြစ်လေသည်။ [[File:King Bodawpaya in 1795.jpg|thumb|right|150px|ဘိုးတော်ဘုရား ပုံတူ ပန်းချီကား-၁၇၉၅ ခုနှစ်( မိုက်ကယ် စီမိစ်၏ ဗြိတိသျှသံရုံး)]] ယခုခေတ်တွင် ဆန်ဈေးသည် တတန်လျှင် ကျပ် ၆ဝဝ ရှိ၍ ထိုခေတ် အခါကသော် တတန်လျှင် ၁၄ ကျပ်သာ ရှိလေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ်ကသော် ဆန်ကို ပြည်တွင်းသုံး အဖြစ်ဖြင့်သာ အဓိက စိုက်ပျိုးစေ၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရန် တားမြစ် ထားလေသည်။ ကျွန်းသစ် အပြင် ရန်ကုန်မှ တင်ပို့သော ကုန်းဘောင်ခေတ်ထွက် ကုန်များသည် ရေနံချောင်းမှ ထွက်သော ရေနံချေး ဖြစ်၍ တတန်လျှင် ၃ဝ ကျပ်ခန့် ပေးရသည်။ ရှားစေးကို တနှစ်လျှင် ပိဿာ ၄ဝဝ,ဝဝဝ မက တင်ပို့ ရလေသည်။ ထိုနောက် ဖာလာစေ့ကိုလည်း တင်ပို့ ရောင်းချ၍ တခါတရံ ဆင်စွယ်နှင့် ငွေသားများကို ခိုးထုတ်လေ့ ရှိသည်။ ငမန်းတောင်၊ ငှက်သို့က်၊ ချိပ်၊ ထန်းလျက်၊ ခဲ၊ သံဖြူ၊ ပယင်း၊ မဲနယ်၊ ပုရပိုက်၊ စက္ကူနက်နှင့် ထီးများကိုလည်း ရောင်းချလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံထွက် အဖိုးတန် ကျောက်မျက် ရတနာများကို နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များက အထူးသဖြင့် တပ်မက် ကြလေသည်။ ပတ္တမြားနှင့် ကျောက်စိမ်းကို လွန်စွာ လိုလားကြ သော်လည်း ဘုရင်က ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ခြင်း မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများ လိုလားသော အခြား ထွက်ကုန်သည် ဝါဂွမ်း ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ လန်ကက်ရှားယား ဒေသတွင် ထူထောင် ဖွင့်လှစ်ထားသော ချည်စက်ရုံကြီးများ ကလည်း မြန်မာ့ ဝါဂွမ်းကို လွန်စွာ လိုလားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင်သာ ဝါဂွမ်းထွက်၍ တရုတ်တို့က ထွက်သမျှသော ဝါဂွမ်းကို ဝယ်ယူ ကြလေသည်။ အပြန်အလှန် အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံက ပိုးရိုင်း၊ ပိုးထည်၊ ကတ္တီပါ၊ ရွှေခြည်ထိုး အထည်များ၊ ရွှေခြည်၊ ရွှေဆိုင်း၊ ကော်ဇော၊ ဆေး၊ ကြေးနီ၊ ရောင်စုံစက္ကူ၊ သစ်သီးခြောက်၊ လက်ဖက်ရည်အိုး၊ သံထည်နှင့် ကစားစရာ အရုပ်များကို တရုတ်တို့ထံမှ ဝယ်ယူ ကြလေသည်။ == ပြင်သစ် မြန်မာ ဆက်ဆံရေး == [[File:-Mindon Min-2.JPG|thumb|[[မင်းတုန်းမင်း]]|252x252px]] သီပေါမင်းက မစ်ရှင် အဖွဲ့ စေလွှတ်သော ကာလသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပ နိုင်ငံကြီးများမှ တပါး ကျန်ရှိသော နိုင်ငံ မှန်သမျှကို ဥရောပ တိုက်သားတို့၏ နယ်ချဲ့ စားကျက် ဒေသ ဟူ၍ ယုံကြည် ယူဆနေသော ဥရောပသားတို့၏ နယ်ချဲ့ ဝါဒ ထွန်းကားနေသော ကာလနှင့် တိုက်ဆိုင် နေလေသည်။ အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်တို့သည် နိုင်ငံ ချဲ့ထွင်ရန် လွန်စွာ စိတ်ထက်သန်လျက် ရှိကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဥရောပတွင် တတိယမြောက် နပိုလီယံ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များသည် အောင်မြင်မှု မရှိခဲ့သည့် အတွက် အာရှဘက်သို့ လှည့်၍ အာရှ နိုင်ငံများကို သိမ်းပိုက် နယ်ချဲ့ခြင်းဖြင့် ပြင်သစ်တို့၏ အသရေကို ပြန်လည် ဆယ်တင် နိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကောင်း ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထိုအခါကသော် ပြင်သစ် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျူလဖေရီ၏ နယ်ချဲ့ လမ်းစဉ် အရ ပြင်သစ်တို့သည် အင်ဒိုချိုင်းနား အရေးတွင် စွက်ဖက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စွက်ဖက်နိုင်ခွင့် ရလာလျှင် လက်လွှတ်ခံမည် မဟုတ်သည်မှာ သဘာဝ ကျလှသည်။ ပြင်သစ်နှင့် မြန်မာ ဆက်ဆံမှု လွန်စွာ ရင်းနှီးလာလျှင် အရေးအခင်းများ ပိုမို ရှုပ်ထွေး လာမည်ကို ဗြိတိသျှတို့က ကောင်းစွာ သိမြင်ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မူလ ကတည်းက အထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိသျှတို့တွင် အထူး အခွင့်အရေးများ ရှိကြောင်းကို ဥရောပ နိုင်ငံကြီးများအား သတိ ပေးထားခဲ့သည်။ သဘောမှာ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို လက်ဝါးကြီး အုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗြိတိသျှ အင်ပါယာတွင်းသို့ ကျရောက်ရန် နီးကပ်လျက် ရှိနေပေပြီ။ ပြင်သစ်တို့သည် ဗြိတိသျှတို့ကို အတိအလင်း ဆန့်ကျင်ခြင်း မပြုနိုင်ချေ။ ဖေရီသည် မြန်မာ မစ်ရှင် အဖွဲ့၏ လိုလားချက်နှင့် မည်ရွေ့ မည်မျှအထိ ပြင်သစ်က ဝင်ရောက် စွက်ဖက်နိုင်သည် ဟူသော အချက်တို့ကို လျှို့ဝှက် ထားလေသည်။ ဗြိတိသျှတို့က အဖန်တလဲလဲ အတင်းအကြပ် မေးမြန်းသည့် အခါကျမှ ဖေရီသည် မြန်မာတို့က ပြင်သစ်နှင့် စာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် လိုလားကြောင်းကို ဖွင့်ဟ ဝန်ခံခြင်း ပြုလေသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်ဦး၌ ဖေရီသည် ဗြိတိသျှ သံအမတ်အား ပြင်သစ် မြန်မာ စာချုပ် အကယ်ပင် ချုပ်ဆိုပြီးခဲ့ကြောင်း၊ စာချုပ်သည် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး စာချုပ် သက်သက်မျှသာ ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ လုံးဝ မပါကြောင်း ပြောဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ထိုစာချုပ်နှင့် အတူ မြန်မာတို့ထံသို့ လျှို့ဝှက် သဝဏ်လွှာ တစောင် ပါးလိုက်သည်။ ထိုစာ၌ အကယ်၍ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ ပြင်သစ် စစ်အရာရှိများကို ဖြစ်နိုင်မည်ဟု ယူဆလျှင် မြန်မာတို့ထံသို့ တုံကင်းနယ် မှတဆင့် လက်နက် ခဲယမ်း မီးကျောက်များ သွင်း၍ ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပါလေသည်။ [[File:The map of Konbaung dynasty of Burma (1752–1885).JPG|thumb|ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် မြေပုံ မြန်မာဘာသာ]] မြန်မာ ထီးနန်းသည် ပြင်သစ်တို့၏ မရောရာလှသော ကတိ စကားကို အားကိုး အားထားကြီး ပြုမိလေသည်။ ပြင်သစ်တို့သည် ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ခဲယမ်းမီးကျောက် သွင်းပေးရန် အကယ်ပင် ရည်ရွယ်ကောင်း ရည်ရွယ် ခဲ့လိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် တကြိမ်တခါမျှ မသွင်းဖြစ်ခဲ့ချေ။ ပြင်သစ် မြန်မာ စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ပြင်သစ်တို့၏ ကူညီမှုသည် အားကိုးလောက်ဖွယ် မရှိကြောင်း သိရတော့သည်။ ပြင်သစ်တို့ လက်နက် အားကိုးဖြင့် နယ်ချဲ့မှုသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေး အရ စရိတ် ကြီးလွန်း၍ နိုင်ငံရေး အရလည်း မတတ်နိုင်သောကြောင့် ပြင်သစ်တွင် မတ်လ၌ ဖေရီသည် ရာထူးမှ လျှောကျ လေတော့သည်။ ထိုအချိန်၌ပင် ဗြိတိသျှပိုင် ဘုံဘေ ဘားမား ကုမ္ပဏီကို မြန်မာ အစိုးရက သစ်ခိုး ထုတ်သည်ဟု စွပ်စွဲ၍ ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လဆန်း၌ ကုမ္ပဏီကို သစ်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၁၄၆,၆၆၆ နှင့် မြန်မာ သစ်တော အရာရှိများအား လျော်ကြေးငွေ စတင်လင်ပေါင် ၃၃,ဝဝဝ ပေးဆပ်ရမည်ဟု ဒဏ်တပ်လိုက်သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဖေရီနှင့် မြန်မာတို့၏ လျှို့ဝှက် အစီအစဉ်ကို သိပြီး ခဲ့ပေပြီ။ မန္ဈလေးရှိ ပြင်သစ် ကောင်စစ်ဝန် ဟတ်စ်၏ ဇနီး အင်္ဂလိပ် ကပြား ဖြစ်သူသည် လျှို့ဝှက်စာ၏ မိတ္ထူကို ခိုးကာ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်သို့ ပေးအပ် လိုက်လေသည်။ ဤ မိတ္ထူစာကို လက်တွင်း ရလျှင်ပင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံခြားရေးရုံးသည် ပြင်သစ်တို့ကို အဖန်တလဲလဲ ခြိမ်းခြောက် လေတော့သည်။ ပြင်သစ်တို့သည် အခိုက်အတန့် အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက် နေကြသော်လည်း ကြာရှည် ခံနိုင်ရည် မရှိသောကြောင့် မြန်မာတို့က ပြင်သစ် အကူအညီကို လွန်စွာ လိုလားနေသည့် အချိန်၌ပင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာ သွားရ လေတော့သည်။ == အင်္ဂလိပ်တို့ ဆက်ဆံမှု တင်းမာလာခြင်း == [[File:Burmese mission to France.jpg|thumb|ပြင်သစ်နိုင်ငံရောက် မြန်မာသံအဖွဲ့]] တင်းမာချင်သော ဆန္ဒရှိသည့် ဗြိတိသျှတို့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်၌ မန္တလေး ကိုယ်စားလှယ် ရှော ကွယ်လွန်သော အခါ ပိုမို၍ ခက်ထန်လာသည်။ ရှော၏ နေရာတွင် ကိုယ်စားလှယ်သစ် ခန့်အပ်ခြင်း မပြုတော့ချေ။ မန္တလေးရှိ ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ်ကို မြန်မာတို့က လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ရန် ကြံစည်ကြသည် ဟူသော သတင်းကို ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ပျံ့နှံ့အောင် လွှင့်ကြလေသည်။ စင်စစ်မှာ မြန်မာတို့သည် မိမိ လည်ပင်းကို မိမိ ကြိုးတပ်သည့် အမှားမျိုးကို ကျူးလွန်ရန် အိပ်မက်မျှပင် မက်ရဲကြမည် မဟုတ်ချေ။ ထိုအချိန်၌ မန္တလေးသို့ ဗြိတိသျှ ကုန်သည်များ ရောက်လာကြသော အခါ မြန်မာမင်း ကိုယ်တိုင်ပင် ကြည်ဖြူ လေးစားစွာ လက်ခံကြသည်ကို ထောက်ထားခြင်း အားဖြင့် သိနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် ဆက်ဆံရန် မဖြစ်တော့ ဟူသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ပြီး ဖြစ်သဖြင့် မန္တလေးရှိ ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် သံရုံး အရာရှိ အားလုံးကို ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့် ထုတ်လိုက်လေသည်။ အောက်တိုဘာလ ရ ရက်နေ့တွင် သံရုံး အရာရှိ အားလုံးတို့သည် မန္တလေးမှ ထွက်ခွာ ကြလေသည်။ ထိုအခါမှ စ၍ ဗြိတိသျှ မြန်မာ နှစ်ဦး နှစ်ဖက် ပြေလည်စွာ ဆက်ဆံရေး အတွက် စည်းကမ်း နည်းလမ်း အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ == ဥရောပသို့ မစ်ရှင် အဖွဲ့စေလွှတ်ခြင်း == မြန်မာတို့နှင့် တင်းမာစွာ ဆက်ဆံမည် ဟူသော ဗြိတိသျှတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် ဥရောပ သတင်းစာများ၌ လည်းကောင်း၊ ဥရောပ ကုန်သည်တို့၏ မကျေမနပ် သံများ၌ လည်းကောင်း၊ သိသာ ထင်ရှား နေပေပြီ။ ထိုကြောင့် မြန်မာမင်းသည် အခက်အခဲ ကြုံတွေ့ နေရလေတော့သည်။ အခွန်တော်များမှာလည်း လျော့ပါး၍သာ လာရာ မန္တလေး အစိုးရသည် အစွန်အဖျား ဒေသများကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း မအုပ်ချုပ်နိုင်ဘဲ တနေ့တခြား လက်လွှတ် ထားရဘိ သကဲ့သို့ ရှိလာလေသည်။ ထို့ပြင် မန္တလေး အစိုးရသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှု များပြားလာခြင်းကို အာရုံ စိုက်နေရ သဖြင့် မိမိ၏ ပြည်တွင်းရေး ကိစ္စများကို အာရုံ စူးစိုက်ခြင်း မပြုနိုင် ရှိခဲ့ရာ တိုင်းပြည်တွင် မငြိမ်မသက် ဖြစ်၍ လာသည်။ ထိုသို့ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေခြင်းသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ခြေလှမ်းကို ရှေ့သို့ တလှမ်း တိုးစေရန် ဖန်တီးပေး သကဲ့သို့ ဖြစ်လေသည်။ အခြေအနေ တနေ့တခြား ဆိုးဝါးလာသည့် အတွက် မန္တလေး နန်းတော်သည် အကာအကွယ် အလို့ငှါ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံကြီးများ၏ အသိအမှတ် ပြုခြင်းကို ရယူရန် ကြိုးစား လာကြ ရလေသည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်သို့ တကြိမ် ထပ်မံ၍ ချစ်ကြည်ရေး မစ်ရှင် အဖွဲ့ စေလွှတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=irrawaddymedia.com - This website is for sale! - Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://www.irrawaddymedia.com/article.php?art_id=1967 |accessdate=13 September 2010 |archivedate=10 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210144354/http://www.irrawaddymedia.com/article.php?art_id=1967 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar's last royal laments a crumbling nation {{!}} Reuters<!-- Bot generated title --> |url=http://uk.reuters.com/article/idUKBKK8341620080310 |access-date=13 September 2010 |archive-date=15 July 2012 |archive-url=https://archive.today/20120715170640/http://uk.reuters.com/article/idUKBKK8341620080310 }}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] qyr8gom3yndb8cc872hfvdvv03ufkts 1035553 1035552 2026-06-02T13:14:44Z Chenzeyan29 141880 /* ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တေးထပ် */ 1035553 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာ့နောက်ဆုံးမင်းဆက်နှင့် သမိုင်းဝင်ခေတ် (၁၇၅၂–၁၈၈၅)}} '''ကုန်းဘောင်မင်းဆက်'''သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] နယ်နမိတ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများကို နှစ်ပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သော မင်းဆက်ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်အင်ပါယာသည် အစောပိုင်းကာလတွင် [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ယိုးဒယားနိုင်ငံ]]၊ [[ချင်မင်းဆက်|ချင်အင်ပါယာ (တရုတ်)]] တို့နှင့် ဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲများတွင် အောင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ကိုလိုနီအင်ပါယာများ၏ ရေရှည်ရည်မှန်းချက်နှင့် ဗျူဟာများကို ကောင်းစွာ အကဲမဖြတ်နိုင်ခဲ့မှုကြောင့် [[ဗြိတိသျှ|ဗြိတိန်]]တို့နှင့် စစ်သုံးကြိမ်တိုင် ဖြစ်ပွားကာ နောက်ဆုံးတွင် [[ဗြိတိသျှရာဇ]]၏ ပြည်နယ်အဖြစ် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ တိုင်းပြည်သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် သွတ်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။ {{Short description|မြန်မာ့နောက်ဆုံးမင်းဆက်နှင့် သမိုင်းဝင်ခေတ် (၁၇၅၂–၁၈၈၅)}} {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ကုန်းဘောင်ခေတ် | native_name = တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော် | official_name = Konbaung Dynasty | image_skyline = Lion throne, Amarapura Palace.jpg | image_caption = အမရပူရနန်းတော်ရှိ ခြင်္သေ့ပလ္လင်တော် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၅) | image_flag = National flag of Third Burmese Empire (Konbaung Dynasty).svg | flag_size = 120px | flag_alt = ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဒေါင်းအလံတော် | flag_type = ခေတ်သုံး တော်ဝင်အလံတော် | image_coat = Coat of arms of the Konbaung dynasty.svg | coat_size = 100px | coat_alt = ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ ဒေါင်းရုပ်တော်ဝင်တံဆိပ်တံဆိပ်တော် | coat_type = တော်ဝင်တံဆိပ်တော် (မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်) | image_map = Konbaung dynasty.png | map_caption = ကုန်းဘောင်အင်ပါယာ အထွတ်အထိပ်ရောက်စဉ်က မြေပုံ (၁၈၂၄) | time_period = ခေတ်သစ်ဦးကာလ ([[Early modern period]]) | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၅၂ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၈၅ | event_start = [[အလောင်းမင်းတရား]] မင်းဆက်စတင်ထူထောင်ခြင်း | date_start = ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၅၂ | event_end = တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း နန်းကျခြင်း | date_end = ၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၅ | capital = [[ရွှေဘိုမြို့|ရတနာသိင်္ခ]] (၁၇၅၂–၁၇၆၀)<br />[[စစ်ကိုင်းမြို့]] (၁၇၆၀–၁၇၆၅)<br />[[အင်းဝမြို့]] (၁၇၆၅–၁၇၈၃၊ ၁၈၂၁–၁၈၄၂)<br />[[အမရပူရမြို့]] (၁၇၈၃–၁၈၂၁၊ ၁၈၄၂–၁၈၅၉)<br />[[မန္တလေးမြို့|ရတနာပုံ]] (၁၈၅၉–၁၈၈၅) | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာဘာသာ]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[အလောင်းမင်းတရား]] (၁၇၅၂–၁၇၆၀) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[မြေဒူးမင်း|ဆင်ဖြူရှင်မင်း]] (၁၇၆၃–၁၇၇၆) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[မင်းတုန်းမင်း]] (၁၈၅၃–၁၈၇၈) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[သီပေါမင်း]] (၁၈၇၈–၁၈၈၅) | legislative = ဘုရင့်နန်းတော်ရှိ [[လွှတ်တော်]] | currency = [[မြန်မာကျပ်ငွေ|ကျပ်]] (၁၈၅၂ မှ စတင်ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်သုံးစွဲ) | population_blank1_title = တပ်မတော် | population_blank1 = ကုန်းဘောင်ခေတ် တော်ဝင်တပ်မတော် | population_blank2_title = ယခင်ခေတ် | population_blank2 = [[ညောင်ရမ်းခေတ်]] (ဒုတိယအင်းဝ) | population_blank3_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank3 = [[ဗြိတိသျှဘားမား|ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မင်းဆက်များ == {{main|ကုန်းဘောင်မင်းဆက်}} [[File:Flag of Burma (Alaungpaya Dynasty).svg|180px|thumb|မြန်မာနိုင်ငံအလံ]] '''ကုန်းဘောင်ခေတ်'''တွင် အုပ်ချုပ် မင်းပြုခဲ့သော မင်းဆက် (၁၁) ဆက်ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ − * [[အလောင်းမင်းတရား]] (သို့) ဦးအောင်ဇေယျ (၁၇၅၂ – ၁၇၆၀) * [[နောင်တော်ကြီးမင်း]] (သို့) ဒီပဲယင်းမင်း (၁၇၆ဝ– ၁၇၆၃) * [[မြေဒူးမင်း]] (သို့) ဆင်ဖြူရှင်‌မင်း (၁၇၆၃ – ၁၇၇၆) * [[စဉ့်ကူးမင်း]] (၁၇၇၆ – ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂) * [[ဖောင်းကားစား မောင်မောင်]] (၅ – ၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂) * [[ဘိုးတော်ဘုရား]] (သို့) ဗဒုံမင်း (၁၇၈၂ – ၁၈၁၉) * [[ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)]]‌ (၁၈၁၉ – ၁၈၃၇) * [[သာယာဝတီမင်း]] (၁၈၃၇ – ၁၈၄၆) * [[ပုဂံမင်း]] (၁၈၄၆ – ၁၈၅၃) * [[မင်းတုန်းမင်း]] (၁၈၅၃ – ၁၈၇၈) * [[သီပေါမင်း]] (၁၈၇၈ – ၁၈၈၅) အတိုကောက်အားဖြင့် "လောင်း၊ နောင်၊ ဆင်၊ စဉ့်၊ မောင်၊ ဘိုး၊ ဘ၊ သာ၊ ပု၊ မင်း၊ သီ" ဟူ၍ မှတ်သားကြသည်။ ကဗျာအားဖြင့် "လောင်း၊ နောင်၊ ဆင်၊ စ၊ မင်းမောင်လှ၊ ဘိုး၊ ဘ၊ သာယာဝတီ၊ ပုဂံ၊ မင်းတုန်း၊ သီပေါဆုံး ပေါင်းရုံးဆယ့်တစ်လီ" ဟူ၍ဖြစ်သည်။ == ကုန်းဘောင်မင်းဆက် တေးထပ် == '''ဦးအောင်ဇေယျ'''^၁ အမှူးမြောက် ထူးတစ်ယောက် တင်မှု '''(ဦးလောက်)'''^၂ ပ ဘုရင်တစ်ဆူ '''ဆင်ဖြူရှင်'''^၃ စခန်း '''စဉ့်ကူးမင်း'''^၄ ကောင်းစားမီ '''ဖောင်းကားညီ'''^၅ လုတဲ့ ရွှေနန်း '''ဦးဝိုင်း'''^၆ ပ၊ ပထမခေါင်ပျော် '''မြနောင်တော်'''^၇ ရေဖျန်း အမရဆောင်ပေါ် ဗွေကြငှန်းမှာ လ ရွှေစာတမ်း ဖွဲ့ပြန် '''ကုန်းဘောင်ပျော်'''^၈ နေလိုဝင်း ရွှေဘိုမင်းသား '''မြတ်ပုဂံ^၉''' ချမ်းအေးဖို့ ပန်းမွှေးပန် မန္တလေးစံ တောင်လက်ရုံးရယ်နှင့် '''မင်းတုန်းမင်း^၁၀''' '''သီပေါအရှင်^၁၁''' ထီးနှင့်ပလ္လင် ဆယ့်တစ်ဆက် အုပ်စိုးတင် မုဆိုးဘုရင် စခန်းမို့လေး။ == အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများ == [[File:Lion throne, Amarapura Palace.jpg|thumb|[[အမရပူရနန်းတော်]] (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၅)|241x241px]] နိုင်ငံ၏ပိုင်နက် ကျယ်ဝန်းလာနှင့်အတူ အုပ်ချုပ်မှုချောမွေ့စေရန် ဌာနများ ဖွဲ့စည်းထားရှိရာ လွှတ်ရုံးငါးရပ်ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။<ref>ဒေါက်တာ တိုးလှ, "အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ ကုန်းဘောင်ရွှေပြည်", ၁၉၉၃</ref> ၎င်းတို့မှာ − * လွှတ်တော် * ဗြဲတိုက် * အရှေ့ရုံး * အနောက်ရုံး * တရားရုံး ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်း နန်းကျသည်အထိ ဤလွှတ်ရုံးငါးရပ်ဖြင့် နိုင်ငံကို စီမံအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ === လွှတ်တော် === ဥပုသ်နေ့မှအပ ကျန်နေ့များတွင် တနေ့နှစ်ကြိမ် လွှတ်တော်ဝင်ရသည်။ တက်ရောက်ရသည့် အရာရှိကြီးများမှာ − * ဝန်ကြီး * ဝန်ထောက် * စာရေးတော်ကြီး * မြင်းစုဝန်ကြီး * မြင်းစာရေးကြီး * အသည်ဝန် * အသည်စာရေး * မြေတိုင် အမတ် * နားခံတော် * အမိန့်တော်ရ * အမိန့်တော်ရေး * အမှာတော်ရေး * အသုံးစာရေး * အဝေးရောက် * မြန်မာသံခံ * ရှမ်းသံခံ * ယွန်းသံခံ * ကသည်းစာပြန် * တရုတ်စာပြန် * သစ္စာတော်ရေး * ပြော့နေရာချ သွေးသောက်ကြီး * လွှတ်စောင့် သွေးသောက်ကြီး * လက်နက်တိုက်ဝန် * လက်နက်တိုက်စိုး * ကသောင်းမြောင်တိုက်စိုး * ကသောင်းမြောင်တိုက်စာရေး * လက်ဆောင်ယူတိုက်စိုး * လက်ဆောင်ယူတိုက်စာရေး တို့ ဖြစ်ကြသည်။[[File:Burmese Court Officials 1795.jpg|thumb|237x237px|အတွင်းဝန် နှင့် အတွင်းဝန်ကတော် (ခရစ်နှစ် ၁၇၉၂)]] === ဗြဲတိုက် === လွှတ်တော်မှ ပြန်ကြားသည့်စာတို့ကို သက်ဆိုင်ရာသို့ ဆက်သွင်းရန် တာဝန်ရှိသည်။ လွှတ်တော်နှင့် ရုံးတက်ချိန် အတူပင် ဖြစ်သည်။ ဗြဲတိုက်ဝင်ရသည့် အရာရှိများမှာ − * အတွင်းဝန် * သံတော်ဆင့် * ဗြဲတိုက်သံဆင့် * စာရေးတော် * သံတိုက်စိုး * သံတိုက်စာရေး တို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[File:Minister of State in Konbaung uniform.jpg|thumb|350x350px|ဘုရင့်သစ္စာခံဗိုလ်ချုပ်]] === ရှေ့ရုံး === မြို့ဝန်က ရုံးထိုင်ကာ ရာဇဝတ်မှုများကို စစ်ဆေးသည်။ ရုံးထိုင်သည့် အရာရှိများမှာ − * မြို့ဝန် * ထောင်မှူး * ရွှေပြည်စိုး * ထောင်စချီ * တံခါးဗိုလ် * အပြင် မြို့ကြီးတံခါးဗိုလ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === နောက်ရုံး === မောင်းမမိဿံများနှင့်ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များကို စီမံအုပ်ချုပ်သည့်ရုံး ဖြစ်သည်။ ပါဝင်ရသည့် အရာရှိများမှာ − * အနောက်ဝန် * အနောက်ဝန်စာရေး * ကတော်စာရေး * နောက်ရုံးစာရေးတော် တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>ဦးတင်, "မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း၊ စတုတ္ထပိုင်း"</ref> === တရားရုံး === တရားမမှုများကို မျက်နှာစုံညီ ခေါ်ယူဖြေရှင်းသည့်ရုံး ဖြစ်သည်။ ပါဝင်ရသည့် အရာရှိတို့မှာ − * တရားသူကြီး * တရားနာခံ * တရားစာရေး * အမိန့်တော်ရ * ကွမ်းဘိုးထိန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ [[File:Great Audience Hall, Mandalay.jpg|thumb|မန္တ​လေးနန်း​တော်]] [[File:Amarapura palace British Embassy Michael Symes 1795.jpg|250px|thumb|[[အမရပူရ]]နန်းတော်၊ ၁၇၉၅ ခုနှစ်]] == နိုင်ငံခြား ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး == ကုန်းဘောင်ခေတ် နိုင်ငံခြား ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ခရီး မည်မျှ ပေါက်ရောက် ခဲ့သည်ကို ဆန်းစစ်လျှင် ထိုခေတ် ရောင်းဝယ်ရေး အခြေအနေကို နားလည်နိုင်စရာ အကြောင်း ရှိလေသည်။ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ ရောက်လာသော အင်္ဂလိပ် လူမျိုး တဦးက ကုန်းဘောင်ခေတ် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးသည် ကျယ်ပြန့် ရှုပ်ထွေးခြင်း မရှိဟု မှတ်ချက် ချခဲ့သည်။ ဤဒေသတွင် အရင်းငွေ အနည်းငယ်မျှဖြင့်ပင် အရောင်းအဝယ် ပြုပါက အမြတ်အစွန်း များများရရန် လွယ်ကူသည်ဟု သူ ဧကန် သိနေဟန် တူသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ထိုခေတ်က ပြောကြ ဆိုကြသည်မှာ မည်သူမဆို အိန္ဒိယရှိ ကိုရိုမန်ဒယ် ကမ်းခြေ၌ ရွက်သင်္ဘောငယ် တစင်းကို ဝယ်ယူနိုင်သည့် အခြေရှိလျှင် ထိုသင်္ဘော၌ ဆေးရွက် အနည်းငယ်၊ ချည်ထည်နှင့် အိမ်သုံး သံထည် အချို့ကို နဂဘာရီကျွန်းသို့ တင်ဆောင် သွားနိုင်သည်။ ထို့နောက် ထိုကုန်များကို နဂဘာရီ အုန်းသီးများနှင့် လဲလှယ်၍ သင်္ဘော အပြည့်တင်ကာ ပဲခူးသို့ ယူလာနိုင်သည်။ ထိုနောက် ပဲခူးဒေသ (ရန်ကုန်ကို ဆိုလိုသည်) တွင် ကျွန်းသစ်များနှင့် တဖန် လဲလှယ်၍ ထို ကျွန်းသစ်တို့ကို ကိုရိုမန်ဒယ် ကမ်းခြေ၌ ဖြစ်စေ၊ ဘင်္ဂလား၌ ဖြစ်စေ ရောင်းချပါက၊ အမြတ်အစွန်း ကြီးစွာ ရနိုင်သည်ဟု အပြောအဆို ရှိခဲ့လေသည်။ [[File:Burmese peacock flag (National and Commercial Flags of All Nations, 1868).JPG|thumb|150px|left|မြန်မာ့ဒေါင်းအလံ(၁၈၆၈ ခုနှစ်)]] ကျွန်းသစ်သည် စင်စစ်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ လွန်စွာ တပ်မက် လိုလားကြသော ကုန်ပစ္စည်းပင် ဖြစ်လေသည်။ အများအားဖြင့် ကျွန်းသစ်ကို နိုင်ငံခြားသို့ ရောင်းချရာ၌ သင်္ဘော ဆောက်လုပ်ရန် အတွက် ရည်ရွယ်သည် ဖြစ်ရာ ကျွန်းသစ်များကို တဆင့် တင်ပို့ နေခြင်းဖြင့် စရိတ်စက ကုန်ကျခြင်းကို သက်သာရာ ရစေရန် ကျွန်းသစ်ထွက်သည့် နေရာ ဌာန၌ပင် သင်္ဘောများ ဆောက်လုပ်ရန် ကြိုးစားကြမည်မှာ မလွဲပေ။ ကျွန်းသစ်ကို လိုရာသို့ တင်ပို့၍ သင်္ဘော ဆောက်လုပ်သည့် စရိတ်နှင့် မြန်မာ့ ပင်လယ် ကမ်းခြေ၌ပင် သင်္ဘော ဆောက်လုပ်သည့် စရိတ်ကို ယှဉ်ကြည့်လျှင် မြန်မာ့ ကမ်းခြေ၌ ဆောက်လုပ်၍ ကုန်ကျသည့် စရိတ်က လွန်စွာ သက်သာနေသည့် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံခြားသားများကို ဆွဲဆောင် နေသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘော တစင်း ဆောက်လုပ်၍ အစုံအလင် တပ်ဆင်ပြီးနောက် ရေချရန် အသင့်ရှိသော အခါ သင်္ဘော တစင်း၏ ကုန်ကျစရိတ်သည် တတန်လျှင် စတာလင်ပေါင် ၁၂ မှ ၁၃ အထိသာ ဖြစ်လေသည်။ ကလကတ္တားတွင် ဆောက်လုပ်လျှင် သင်္ဘောတစင်း၏ ကုန်ကျငွေသည် တတန်လျှင် ပေါင် ၁၆ မှ ၁၇ ဖြစ်၍၊ [[ဘုံဘေ]]တွင် ပေါင် ၁၉ မှ ၂ဝ အထိ ကုန်ကျသည်။ မြန်မာ ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘော ဆောက်လုပ်ရာ၌ အခက်အခဲများ ရှိသည်။ ထို အခက်အခဲများမှာ ပထမတွင် ရန်ကုန်၌ ကျွမ်းကျင်စွာ ကြီးကြပ်မည့်သူ လိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတွင် မြန်မာ့ ကမ်းခြေသို့ ရောက်လာသော ကုန်သည် များနှင့် သင်္ဘောများကို လွတ်လပ်စွာ ဆိုက်ကပ်ခွင့် ပေးသည်ဟု မြန်မာဘုရင်က အမိန့် ထုတ်ပြန် ထားသည်ဟု ဆိုသော်လည်း၊ ရန်ကုန်ရှိ မြန်မာ မင်းမှုထမ်းတို့က ကောက်ခံ စည်းကြပ်သော အခွန်ငွေသည် များပြားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းတွင် သင်္ဘော ကျောက်ချ ပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် သင်္ဘော၌ ပါသော သင်္ဘောသားဦးရေ၊ ပစ်ခတ် ကာကွယ်ရန် ယူဆောင်လာသည့် လက်နက်များ၊ ကုန်ထုပ်များ မည်မျှ ပါကြောင်း အစီရင် ခံရသည်။ သင်္ဘောပါ ပစ္စည်းများကို စစ်ဆေးပြီးသော အခါ၌ အားလုံးကို ကုန်လှောင်ရုံ အတွင်းသို့ ပို့ဆောင်ရသည်။ ထိုကိစ္စများ ပြီးစီးသော အခါ ဝတ္တရား အရ မြို့ဝန် ဖြစ်သူက သင်္ဘောပေါ်သို့ တက်ရောက် စစ်ဆေးသည်။ မြို့ဝန် ကြွရောက် ကြည့်ရှု ပြီးသည့်နောက် ပေးဆပ်နေကြ လက်ဆောင် ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည့် ကြွေပန်းကန်များ၊ သကြားနှင့် လဘက်ခြောက် သေတ္တာများကို ပေးအပ်ရသည်။ ထိုနောက်မှ ရောင်းဝယ်ရေးကို စတင် လေတော့သည်။ ကုန်များကို ရောင်းဝယ်ခြင်း မပြုသေးမီ စစ်ဆေး ကြည့်ရှု၍ အခွန်တော် ကောက်ရန် ကုန်ထုတ်များကို ဖွင့်လှစ်၍ ပြရသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ် အတွက် ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်း ကောက်ခံ၍ စာရေးများ၊ ကုန်ရုံစောင့်များ နှင့် တံဆိပ်တော် ခပ်နှိပ်သူတို့က ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်း အစု ခွဲယူကြသည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် မတိုင်မီကသော် အရာရှိ အရာခံများအား လစာ မှန်မှန်ပေးသော စနစ် မရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ ဆိပ်ကမ်း အရာရှိ အချို့တို့သည် ပစ္စည်း အမျိုးမျိုးကို တံစိုး လက်ဆောင် အဖြစ်ဖြင့် ယူလို ကြသည်မှာ သဘာဝပင် ဖြစ်လေသည်။ တစ်ဦး၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို တစ်ဦးက နားလည်မှု နည်းပါးသောကြောင့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အထင်လွဲမှုများမှ အပ၊ နိုင်ငံခြား ကုန်သည်များ အဖို့ ကျေနပ်လောက်ဖွယ် ရှိလေသည်။ မကြာခဏ အခက်အခဲ ပေါ်ပေါက်တတ်ခြင်းမှာ အတွေ့အကြုံ နဲသော မာလိန်မှူးနှင့် ကုန်သည်တို့သည် သင်္ဘောဆိပ် လူလိမ် လူကောက်တို့နှင့် ဆက်သွယ်၍ မိမိတို့ ကုန်ကို ရောင်းချရာ၌ ဖြစ်လေသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လုံးဝ အားကိုး အားထား ပြုနေရသော ဆန်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် လွန်စွာ ဈေးပေါသည့် ကုန်ဖြစ်လေသည်။ [[File:King Bodawpaya in 1795.jpg|thumb|right|150px|ဘိုးတော်ဘုရား ပုံတူ ပန်းချီကား-၁၇၉၅ ခုနှစ်( မိုက်ကယ် စီမိစ်၏ ဗြိတိသျှသံရုံး)]] ယခုခေတ်တွင် ဆန်ဈေးသည် တတန်လျှင် ကျပ် ၆ဝဝ ရှိ၍ ထိုခေတ် အခါကသော် တတန်လျှင် ၁၄ ကျပ်သာ ရှိလေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ်ကသော် ဆန်ကို ပြည်တွင်းသုံး အဖြစ်ဖြင့်သာ အဓိက စိုက်ပျိုးစေ၍ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရန် တားမြစ် ထားလေသည်။ ကျွန်းသစ် အပြင် ရန်ကုန်မှ တင်ပို့သော ကုန်းဘောင်ခေတ်ထွက် ကုန်များသည် ရေနံချောင်းမှ ထွက်သော ရေနံချေး ဖြစ်၍ တတန်လျှင် ၃ဝ ကျပ်ခန့် ပေးရသည်။ ရှားစေးကို တနှစ်လျှင် ပိဿာ ၄ဝဝ,ဝဝဝ မက တင်ပို့ ရလေသည်။ ထိုနောက် ဖာလာစေ့ကိုလည်း တင်ပို့ ရောင်းချ၍ တခါတရံ ဆင်စွယ်နှင့် ငွေသားများကို ခိုးထုတ်လေ့ ရှိသည်။ ငမန်းတောင်၊ ငှက်သို့က်၊ ချိပ်၊ ထန်းလျက်၊ ခဲ၊ သံဖြူ၊ ပယင်း၊ မဲနယ်၊ ပုရပိုက်၊ စက္ကူနက်နှင့် ထီးများကိုလည်း ရောင်းချလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံထွက် အဖိုးတန် ကျောက်မျက် ရတနာများကို နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များက အထူးသဖြင့် တပ်မက် ကြလေသည်။ ပတ္တမြားနှင့် ကျောက်စိမ်းကို လွန်စွာ လိုလားကြ သော်လည်း ဘုရင်က ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ခြင်း မပြုရဟု တားမြစ်ထားသည်။ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများ လိုလားသော အခြား ထွက်ကုန်သည် ဝါဂွမ်း ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ လန်ကက်ရှားယား ဒေသတွင် ထူထောင် ဖွင့်လှစ်ထားသော ချည်စက်ရုံကြီးများ ကလည်း မြန်မာ့ ဝါဂွမ်းကို လွန်စွာ လိုလားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင်သာ ဝါဂွမ်းထွက်၍ တရုတ်တို့က ထွက်သမျှသော ဝါဂွမ်းကို ဝယ်ယူ ကြလေသည်။ အပြန်အလှန် အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံက ပိုးရိုင်း၊ ပိုးထည်၊ ကတ္တီပါ၊ ရွှေခြည်ထိုး အထည်များ၊ ရွှေခြည်၊ ရွှေဆိုင်း၊ ကော်ဇော၊ ဆေး၊ ကြေးနီ၊ ရောင်စုံစက္ကူ၊ သစ်သီးခြောက်၊ လက်ဖက်ရည်အိုး၊ သံထည်နှင့် ကစားစရာ အရုပ်များကို တရုတ်တို့ထံမှ ဝယ်ယူ ကြလေသည်။ == ပြင်သစ် မြန်မာ ဆက်ဆံရေး == [[File:-Mindon Min-2.JPG|thumb|[[မင်းတုန်းမင်း]]|252x252px]] သီပေါမင်းက မစ်ရှင် အဖွဲ့ စေလွှတ်သော ကာလသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပ နိုင်ငံကြီးများမှ တပါး ကျန်ရှိသော နိုင်ငံ မှန်သမျှကို ဥရောပ တိုက်သားတို့၏ နယ်ချဲ့ စားကျက် ဒေသ ဟူ၍ ယုံကြည် ယူဆနေသော ဥရောပသားတို့၏ နယ်ချဲ့ ဝါဒ ထွန်းကားနေသော ကာလနှင့် တိုက်ဆိုင် နေလေသည်။ အထူးသဖြင့် ပြင်သစ်တို့သည် နိုင်ငံ ချဲ့ထွင်ရန် လွန်စွာ စိတ်ထက်သန်လျက် ရှိကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ဥရောပတွင် တတိယမြောက် နပိုလီယံ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များသည် အောင်မြင်မှု မရှိခဲ့သည့် အတွက် အာရှဘက်သို့ လှည့်၍ အာရှ နိုင်ငံများကို သိမ်းပိုက် နယ်ချဲ့ခြင်းဖြင့် ပြင်သစ်တို့၏ အသရေကို ပြန်လည် ဆယ်တင် နိုင်လိမ့်မည်ဟု ယူဆကောင်း ယူဆသောကြောင့် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထိုအခါကသော် ပြင်သစ် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျူလဖေရီ၏ နယ်ချဲ့ လမ်းစဉ် အရ ပြင်သစ်တို့သည် အင်ဒိုချိုင်းနား အရေးတွင် စွက်ဖက်ခဲ့ပြီး ဖြစ်လေရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စွက်ဖက်နိုင်ခွင့် ရလာလျှင် လက်လွှတ်ခံမည် မဟုတ်သည်မှာ သဘာဝ ကျလှသည်။ ပြင်သစ်နှင့် မြန်မာ ဆက်ဆံမှု လွန်စွာ ရင်းနှီးလာလျှင် အရေးအခင်းများ ပိုမို ရှုပ်ထွေး လာမည်ကို ဗြိတိသျှတို့က ကောင်းစွာ သိမြင်ပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် မူလ ကတည်းက အထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိသျှတို့တွင် အထူး အခွင့်အရေးများ ရှိကြောင်းကို ဥရောပ နိုင်ငံကြီးများအား သတိ ပေးထားခဲ့သည်။ သဘောမှာ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို လက်ဝါးကြီး အုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗြိတိသျှ အင်ပါယာတွင်းသို့ ကျရောက်ရန် နီးကပ်လျက် ရှိနေပေပြီ။ ပြင်သစ်တို့သည် ဗြိတိသျှတို့ကို အတိအလင်း ဆန့်ကျင်ခြင်း မပြုနိုင်ချေ။ ဖေရီသည် မြန်မာ မစ်ရှင် အဖွဲ့၏ လိုလားချက်နှင့် မည်ရွေ့ မည်မျှအထိ ပြင်သစ်က ဝင်ရောက် စွက်ဖက်နိုင်သည် ဟူသော အချက်တို့ကို လျှို့ဝှက် ထားလေသည်။ ဗြိတိသျှတို့က အဖန်တလဲလဲ အတင်းအကြပ် မေးမြန်းသည့် အခါကျမှ ဖေရီသည် မြန်မာတို့က ပြင်သစ်နှင့် စာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် လိုလားကြောင်းကို ဖွင့်ဟ ဝန်ခံခြင်း ပြုလေသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်ဦး၌ ဖေရီသည် ဗြိတိသျှ သံအမတ်အား ပြင်သစ် မြန်မာ စာချုပ် အကယ်ပင် ချုပ်ဆိုပြီးခဲ့ကြောင်း၊ စာချုပ်သည် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး စာချုပ် သက်သက်မျှသာ ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ လုံးဝ မပါကြောင်း ပြောဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ထိုစာချုပ်နှင့် အတူ မြန်မာတို့ထံသို့ လျှို့ဝှက် သဝဏ်လွှာ တစောင် ပါးလိုက်သည်။ ထိုစာ၌ အကယ်၍ အင်ဒိုချိုင်းနားရှိ ပြင်သစ် စစ်အရာရှိများကို ဖြစ်နိုင်မည်ဟု ယူဆလျှင် မြန်မာတို့ထံသို့ တုံကင်းနယ် မှတဆင့် လက်နက် ခဲယမ်း မီးကျောက်များ သွင်း၍ ပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပါလေသည်။ [[File:The map of Konbaung dynasty of Burma (1752–1885).JPG|thumb|ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော် မြေပုံ မြန်မာဘာသာ]] မြန်မာ ထီးနန်းသည် ပြင်သစ်တို့၏ မရောရာလှသော ကတိ စကားကို အားကိုး အားထားကြီး ပြုမိလေသည်။ ပြင်သစ်တို့သည် ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ခဲယမ်းမီးကျောက် သွင်းပေးရန် အကယ်ပင် ရည်ရွယ်ကောင်း ရည်ရွယ် ခဲ့လိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် တကြိမ်တခါမျှ မသွင်းဖြစ်ခဲ့ချေ။ ပြင်သစ် မြန်မာ စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ပြင်သစ်တို့၏ ကူညီမှုသည် အားကိုးလောက်ဖွယ် မရှိကြောင်း သိရတော့သည်။ ပြင်သစ်တို့ လက်နက် အားကိုးဖြင့် နယ်ချဲ့မှုသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘဏ္ဍာရေး အရ စရိတ် ကြီးလွန်း၍ နိုင်ငံရေး အရလည်း မတတ်နိုင်သောကြောင့် ပြင်သစ်တွင် မတ်လ၌ ဖေရီသည် ရာထူးမှ လျှောကျ လေတော့သည်။ ထိုအချိန်၌ပင် ဗြိတိသျှပိုင် ဘုံဘေ ဘားမား ကုမ္ပဏီကို မြန်မာ အစိုးရက သစ်ခိုး ထုတ်သည်ဟု စွပ်စွဲ၍ ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လဆန်း၌ ကုမ္ပဏီကို သစ်ဖိုး စတာလင်ပေါင် ၁၄၆,၆၆၆ နှင့် မြန်မာ သစ်တော အရာရှိများအား လျော်ကြေးငွေ စတင်လင်ပေါင် ၃၃,ဝဝဝ ပေးဆပ်ရမည်ဟု ဒဏ်တပ်လိုက်သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဖေရီနှင့် မြန်မာတို့၏ လျှို့ဝှက် အစီအစဉ်ကို သိပြီး ခဲ့ပေပြီ။ မန္ဈလေးရှိ ပြင်သစ် ကောင်စစ်ဝန် ဟတ်စ်၏ ဇနီး အင်္ဂလိပ် ကပြား ဖြစ်သူသည် လျှို့ဝှက်စာ၏ မိတ္ထူကို ခိုးကာ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်သို့ ပေးအပ် လိုက်လေသည်။ ဤ မိတ္ထူစာကို လက်တွင်း ရလျှင်ပင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံခြားရေးရုံးသည် ပြင်သစ်တို့ကို အဖန်တလဲလဲ ခြိမ်းခြောက် လေတော့သည်။ ပြင်သစ်တို့သည် အခိုက်အတန့် အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆက်လက် နေကြသော်လည်း ကြာရှည် ခံနိုင်ရည် မရှိသောကြောင့် မြန်မာတို့က ပြင်သစ် အကူအညီကို လွန်စွာ လိုလားနေသည့် အချိန်၌ပင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာ သွားရ လေတော့သည်။ == အင်္ဂလိပ်တို့ ဆက်ဆံမှု တင်းမာလာခြင်း == [[File:Burmese mission to France.jpg|thumb|ပြင်သစ်နိုင်ငံရောက် မြန်မာသံအဖွဲ့]] တင်းမာချင်သော ဆန္ဒရှိသည့် ဗြိတိသျှတို့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်၌ မန္တလေး ကိုယ်စားလှယ် ရှော ကွယ်လွန်သော အခါ ပိုမို၍ ခက်ထန်လာသည်။ ရှော၏ နေရာတွင် ကိုယ်စားလှယ်သစ် ခန့်အပ်ခြင်း မပြုတော့ချေ။ မန္တလေးရှိ ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ်ကို မြန်မာတို့က လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ရန် ကြံစည်ကြသည် ဟူသော သတင်းကို ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာ နိုင်ငံ၌ ပျံ့နှံ့အောင် လွှင့်ကြလေသည်။ စင်စစ်မှာ မြန်မာတို့သည် မိမိ လည်ပင်းကို မိမိ ကြိုးတပ်သည့် အမှားမျိုးကို ကျူးလွန်ရန် အိပ်မက်မျှပင် မက်ရဲကြမည် မဟုတ်ချေ။ ထိုအချိန်၌ မန္တလေးသို့ ဗြိတိသျှ ကုန်သည်များ ရောက်လာကြသော အခါ မြန်မာမင်း ကိုယ်တိုင်ပင် ကြည်ဖြူ လေးစားစွာ လက်ခံကြသည်ကို ထောက်ထားခြင်း အားဖြင့် သိနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာတို့နှင့် ဆက်ဆံရန် မဖြစ်တော့ ဟူသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကောင်အထည် ဖော်ရန် စိတ်ပိုင်းဖြတ်ပြီး ဖြစ်သဖြင့် မန္တလေးရှိ ဗြိတိသျှ ကိုယ်စားလှယ် သံရုံး အရာရှိ အားလုံးကို ရွှေ့ပြောင်းရန် အမိန့် ထုတ်လိုက်လေသည်။ အောက်တိုဘာလ ရ ရက်နေ့တွင် သံရုံး အရာရှိ အားလုံးတို့သည် မန္တလေးမှ ထွက်ခွာ ကြလေသည်။ ထိုအခါမှ စ၍ ဗြိတိသျှ မြန်မာ နှစ်ဦး နှစ်ဖက် ပြေလည်စွာ ဆက်ဆံရေး အတွက် စည်းကမ်း နည်းလမ်း အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ == ဥရောပသို့ မစ်ရှင် အဖွဲ့စေလွှတ်ခြင်း == မြန်မာတို့နှင့် တင်းမာစွာ ဆက်ဆံမည် ဟူသော ဗြိတိသျှတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်သည် ဥရောပ သတင်းစာများ၌ လည်းကောင်း၊ ဥရောပ ကုန်သည်တို့၏ မကျေမနပ် သံများ၌ လည်းကောင်း၊ သိသာ ထင်ရှား နေပေပြီ။ ထိုကြောင့် မြန်မာမင်းသည် အခက်အခဲ ကြုံတွေ့ နေရလေတော့သည်။ အခွန်တော်များမှာလည်း လျော့ပါး၍သာ လာရာ မန္တလေး အစိုးရသည် အစွန်အဖျား ဒေသများကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း မအုပ်ချုပ်နိုင်ဘဲ တနေ့တခြား လက်လွှတ် ထားရဘိ သကဲ့သို့ ရှိလာလေသည်။ ထို့ပြင် မန္တလေး အစိုးရသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ခြိမ်းခြောက်မှု များပြားလာခြင်းကို အာရုံ စိုက်နေရ သဖြင့် မိမိ၏ ပြည်တွင်းရေး ကိစ္စများကို အာရုံ စူးစိုက်ခြင်း မပြုနိုင် ရှိခဲ့ရာ တိုင်းပြည်တွင် မငြိမ်မသက် ဖြစ်၍ လာသည်။ ထိုသို့ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေခြင်းသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ခြေလှမ်းကို ရှေ့သို့ တလှမ်း တိုးစေရန် ဖန်တီးပေး သကဲ့သို့ ဖြစ်လေသည်။ အခြေအနေ တနေ့တခြား ဆိုးဝါးလာသည့် အတွက် မန္တလေး နန်းတော်သည် အကာအကွယ် အလို့ငှါ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံကြီးများ၏ အသိအမှတ် ပြုခြင်းကို ရယူရန် ကြိုးစား လာကြ ရလေသည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်သို့ တကြိမ် ထပ်မံ၍ ချစ်ကြည်ရေး မစ်ရှင် အဖွဲ့ စေလွှတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |title=irrawaddymedia.com - This website is for sale! - Resources and Information<!-- Bot generated title --> |url=http://www.irrawaddymedia.com/article.php?art_id=1967 |accessdate=13 September 2010 |archivedate=10 February 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120210144354/http://www.irrawaddymedia.com/article.php?art_id=1967 }}</ref><ref>{{Cite web |title=Myanmar's last royal laments a crumbling nation {{!}} Reuters<!-- Bot generated title --> |url=http://uk.reuters.com/article/idUKBKK8341620080310 |access-date=13 September 2010 |archive-date=15 July 2012 |archive-url=https://archive.today/20120715170640/http://uk.reuters.com/article/idUKBKK8341620080310 }}</ref> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာနိုင်ငံ}} {{ကုန်းဘောင်ခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] 89mwwadm9rjsa4rqkiyzq0oe9mfrypl 0 4491 1035542 952519 2026-06-02T12:50:52Z Chenzeyan29 141880 1035542 wikitext text/x-wiki '''အင်းဝခေတ်''' သည် [[ပုဂံခေတ်]] ကုန်ဆုံးပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း [[အင်းဝမြို့]]ကို ဗဟိုပြု၍ ပေါ်ထွန်းလာသည့် သမိုင်းဝင် ခေတ်တစ်ခေတ် ဖြစ်သည်။ ရှမ်းသွေးမကင်းသည့် မင်းဆက်များ ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာမှု၊ မြန်မာဟန်နှင့် မြန်မာဘာသာစကားအတိုင်း လိုက်နာကျင့်သုံးကာ မြန်မာမင်းများအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>ထင်အောင်၊ မောင်။ (၁၉၆၇)။ ''A History of Burma''။ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်တိုက်။</ref> {{မြန်မာ့သမိုင်း}} {{Short description|မြန်မာ့သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်ခေတ် (၁၃၆၄–၁၅၅၅)}} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = အင်းဝခေတ် | native_name = အင်းဝနေပြည်တော် | official_name = Ava Kingdom | image_skyline = | image_caption = | time_period = ပဒေသရာဇ်ခေတ်ဦး | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၆၄ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၅၅ | event_start = [[သတိုးမင်းဖျား]] အင်းဝမြို့တည်ခြင်း | date_start = ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၆၄ | event_end = [[ဘုရင့်နောင်]] တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်း | date_end = ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | capital = [[အင်းဝမြို့]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ ရှမ်း၊ မွန် | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[သတိုးမင်းဖျား]] (၁၃၆၄–၁၃၆၇) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[မင်းကြီးစွာစော်ကဲ]] (၁၃၆၇–၁၄၀၀) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[မဟာသီဟသူရ (အင်းဝ)|မဟာသီဟသူရ]] (၁၄၆၈–၁၄၈၀) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[စည်သူကျော်ထင်]] (၁၅၅၁–၁၅၅၅) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ်များ | population_blank1 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] နှင့် [[ပင်းယခေတ်]] | population_blank2_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank2 = [[တောင်ငူခေတ်]] }} မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် အထူးထင်ရှားသည့် ရဟန်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုရှင်များနှင့် စစ်သူရဲကောင်းများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ကြီးမားသော စွမ်းဆောင်မှုအနေဖြင့် မွန်တို့၏ [[ဟံသာဝတီ]]မှ [[ရာဇာဓိရာဇ်]]နှင့် [[အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]ကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။<ref>ကုလား၊ ဦး။ (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး'' (ဒုတိယတွဲ)။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက် (၂၀၀၆ ပြန်လည်ပုံနှိပ်)။</ref> အထက်ရှမ်းတို့ကိုလည်း ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် အတန်အတင့် လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။ သို့သော် မကြာခဏ မင်းပြောင်းမင်းလွဲဖြစ်ခြင်း၊ စစ်ဘေးဒုက္ခများခြင်း၊ နောက်ပိုင်းမင်းဆက်များ၏ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းခြင်း၊ လက်အောက်ခံပဒေသရာဇ်များနှင့် မြောက်ပိုင်းမှ မောဝ်ရှမ်းများ အင်အားကြီးလာကာ ပုန်ကန်ခြင်းတို့ကြောင့် မြန်မာတို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်ခွင့်ကို ဆက်လက်၍ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည့်တိုင် အလွန်ထွန်းကားသည့် ခေတ်တစ်ခေတ်ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၅၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမင်းဆက် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးက အင်းဝကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် အင်းဝခေတ် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (ဒုတိယတွဲ)။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> == စာဆိုတော်များ == အင်းဝခေတ်သည် မြန်မာစာပေ သမိုင်းတွင် ပျို့၊ ကဗျာ၊ ရတုနှင့် မော်ကွန်းများ အလွန်တရာ ထွန်းကားခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်ပြီး စာဆိုတော် ပညာရှင်ပေါင်း (၄၉) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ အင်းဝခေတ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အပိုင်းလေးပိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်-<ref>မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၃. ၁၂.၂၀၁၇၊ စာ-၈</ref> # '''ပထမအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၂၃) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ (ဥပမာ- [[ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]]၊ [[ရှင်မဟာသီလဝံသ]]) # '''ဒုတိယအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၁၂) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ # '''တတိယအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၉) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ # '''စတုတ္ထအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၅) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့မင်းဆက်များ]] so2hn68kd3ob1s4ji0l69fjui6ayaai 1035548 1035542 2026-06-02T12:54:43Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035548 wikitext text/x-wiki '''အင်းဝခေတ်''' သည် [[ပုဂံခေတ်]] ကုန်ဆုံးပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း [[အင်းဝမြို့]]ကို ဗဟိုပြု၍ ပေါ်ထွန်းလာသည့် သမိုင်းဝင် ခေတ်တစ်ခေတ် ဖြစ်သည်။ ရှမ်းသွေးမကင်းသည့် မင်းဆက်များ ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာမှု၊ မြန်မာဟန်နှင့် မြန်မာဘာသာစကားအတိုင်း လိုက်နာကျင့်သုံးကာ မြန်မာမင်းများအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>ထင်အောင်၊ မောင်။ (၁၉၆၇)။ ''A History of Burma''။ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်တိုက်။</ref> {{မြန်မာ့သမိုင်း}} {{Short description|မြန်မာ့သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်ခေတ် (၁၃၆၄–၁၅၅၅)}} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = အင်းဝခေတ် | native_name = အင်းဝနေပြည်တော် | official_name = Ava Kingdom | image_skyline = Ruins, Innwa, Mandalay Division, Burma.jpg | image_caption = | time_period = ပဒေသရာဇ်ခေတ်ဦး | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၆၄ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၅၅ | event_start = [[သတိုးမင်းဖျား]] အင်းဝမြို့တည်ခြင်း | date_start = ၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၆၄ | event_end = [[ဘုရင့်နောင်]] တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်း | date_end = ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ | capital = [[အင်းဝမြို့]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ ရှမ်း၊ မွန် | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[သတိုးမင်းဖျား]] (၁၃၆၄–၁၃၆၇) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[မင်းကြီးစွာစော်ကဲ]] (၁၃၆၇–၁၄၀၀) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[မဟာသီဟသူရ (အင်းဝ)|မဟာသီဟသူရ]] (၁၄၆၈–၁၄၈၀) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[စည်သူကျော်ထင်]] (၁၅၅၁–၁၅၅၅) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ်များ | population_blank1 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] နှင့် [[ပင်းယခေတ်]] | population_blank2_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank2 = [[တောင်ငူခေတ်]] }} မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် အထူးထင်ရှားသည့် ရဟန်း၊ လူပုဂ္ဂိုလ် စာဆိုရှင်များနှင့် စစ်သူရဲကောင်းများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ကြီးမားသော စွမ်းဆောင်မှုအနေဖြင့် မွန်တို့၏ [[ဟံသာဝတီ]]မှ [[ရာဇာဓိရာဇ်]]နှင့် [[အနှစ်လေးဆယ်စစ်]]ကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။<ref>ကုလား၊ ဦး။ (၁၇၂၄)။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး'' (ဒုတိယတွဲ)။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက် (၂၀၀၆ ပြန်လည်ပုံနှိပ်)။</ref> အထက်ရှမ်းတို့ကိုလည်း ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် အတန်အတင့် လွှမ်းမိုးနိုင်သည်။ သို့သော် မကြာခဏ မင်းပြောင်းမင်းလွဲဖြစ်ခြင်း၊ စစ်ဘေးဒုက္ခများခြင်း၊ နောက်ပိုင်းမင်းဆက်များ၏ အရည်အချင်းညံ့ဖျင်းခြင်း၊ လက်အောက်ခံပဒေသရာဇ်များနှင့် မြောက်ပိုင်းမှ မောဝ်ရှမ်းများ အင်အားကြီးလာကာ ပုန်ကန်ခြင်းတို့ကြောင့် မြန်မာတို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်ခွင့်ကို ဆက်လက်၍ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည့်တိုင် အလွန်ထွန်းကားသည့် ခေတ်တစ်ခေတ်ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၅၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမင်းဆက် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးက အင်းဝကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် အင်းဝခေတ် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။<ref>မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး (ဒုတိယတွဲ)။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံ။</ref> == စာဆိုတော်များ == အင်းဝခေတ်သည် မြန်မာစာပေ သမိုင်းတွင် ပျို့၊ ကဗျာ၊ ရတုနှင့် မော်ကွန်းများ အလွန်တရာ ထွန်းကားခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်ပြီး စာဆိုတော် ပညာရှင်ပေါင်း (၄၉) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။ အင်းဝခေတ်ကို အောက်ပါအတိုင်း အပိုင်းလေးပိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်-<ref>မန္တလေးနေ့စဉ်၊ ၃. ၁၂.၂၀၁၇၊ စာ-၈</ref> # '''ပထမအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၂၃) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ (ဥပမာ- [[ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ]]၊ [[ရှင်မဟာသီလဝံသ]]) # '''ဒုတိယအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၁၂) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ # '''တတိယအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၉) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ # '''စတုတ္ထအင်းဝခေတ်:''' စာဆိုတော် (၅) ဦး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့မင်းဆက်များ]] kf6rksgyar4ahnd7q2dxihdgrcxdun9 0 4532 1035540 1022216 2026-06-02T12:45:24Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035540 wikitext text/x-wiki ဘုရင့်နောင် ၏ ညီတော် [[တောင်ငူမင်းခေါင်]]လွန်လျှင် သားဖြစ်သူ မင်းရဲကျော်ထင်အား မင်းရဲသီဟသူ(၉၄၆-၉၇၁)ဘွဲ့ပေးပြီး တောင်ငူနန်းကို [[နန္ဒဘုရင်]]က စိုးစံစေသည်။ သို့သော် နန္ဒဘုရင်သည် မအောင်မြင်သည့် ယိုးဒယားစစ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ချီတက်စေသဖြင့် အင်အားကိုဖြုန်းတီးလေသည်။ ထို့အပြင် လက်အောက်ခံ နိုင်ငံများကိုလည်း ပရိယာယ်ကင်းစွာအုပ်ချုပ်သဖြင့် သက္ကရာဇ် ၉၅၆ တွင် ယိုးဒယား၊ ပြည်၊ မော်လမြိုင်၊ မှော်ပီ စသည့်ဒေသများမှ ပုန်ကန်လေသည်။ နန္ဒဘုရင်က တောင်ငူအိမ်ရှေ့မင်း [[နတ်သျှင်နောင်]]အား ဆင်တော် ဥပေါသထ နှင့်တကွ လာရောက်အမှုထမ်းရမည် ဟုဆင့်ခေါ်သည်။ ထို့အတူပင် ဇင်းမယ်၊ ညောင်ရမ်း တို့ထံပါ အလားတူတောင်းဆိုသဖြင့် ဇင်းမယ်နှင့် အတူ တောင်ငူလည်း ပုန်ကန်လေသည်။ မင်းရဲသီဟသူဦးဆောင်သည့် တောင်ငူတပ်များသည် အချိန်တိုအတွင်း ဟံသာဝတီကိုအောင်နိုင်ကာ နန္ဒဘုရင်နှင့် အခြွေအရံ၊ လူသူသုံ့ပန်း များကိုဖမ်းဆီးပြီး ဟံသာဝတီတွင်နန်းစံခြင်းမရှိဘဲ တောင်ငူသို့ပြန်လေသည်။ နန္ဒဘုရင် တောင်ငူပါကြောင်းကို ယိုးဒယားမင်းသိလျှင် တောင်ငူသို့လာရောက်ပြီး နန္ဒဘုရင်အားပေးရန်တောင်းသည်။ မင်းရဲသီဟသူ မပေးသဖြင့် တောင်ငူကိုတိုက်သည်။ နတ်သျှင်နောင် ထွက်တိုက်သဖြင့် ယိုးဒယားတပ်ပျက်လေသည်။ နောက်တွင် နတ်သျှင်နောင် သည် နန္ဒဘုရင်အား ဆက်လက်ထားလျှင် အရေးထပ်ပေါ်မည်ကို တွေးပြီး မယ်တော်နှင့်တိုင်ပင်ကာ နန္ဒဘုရင်ကို အဆိပ်ခတ်လုပ်ကြံသည်။ တောင်ငူရွှေနန်းသစ်ကို သက္ကရာဇ် ၉၆၄ တွင်တည်သည်။ မိဖုရားမှာ ဘုရင့်နောင်နှင့် စန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ခံ သီရိဘုန်းထွတ်တို့၏ သမီးတော် မင်းခင်စော ဖြစ်သည်။ နန်းတက်လျှင် ဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံသည်။ မိဖုရားကို အတုလအဂ္ဂမဟာဒေဝီ ဘွဲ့ပေးသည်။ သားတော် နတ်သျှင်နောင်ကို အိမ်ရှေ့အရာပေးပြီး ရည်ငံနေသည့် ရာဇဓာတုကလျာ နှင့်လက်ထပ်ပေးသည်။ နန်းတက်ပြီး ၅ နှစ်အကြာ သက္ကရာဇ် ၉၇၁၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၁ ရက်၊အင်္ဂါနေ့တွင် မင်းရဲသီဟသူ နတ်ရွာစံလေသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{တောင်ငူခေတ်}} [[Category:တောင်ငူခေတ်]] [[Category:မြန်မာ ဘုရင်များ]] eqmt964nip8i3t08m7a9wq5f8vgqy77 0 4770 1035549 882136 2026-06-02T12:58:03Z Chenzeyan29 141880 1035549 wikitext text/x-wiki '''ညောင်ရမ်းခေတ်''' (ခရစ် ၁၅၉၇ မှ ၁၇၅၂) သည် ပထမအင်းဝခေတ် ပျက်သုန်းပြီးနောက်ပိုင်း တောချုံအဖြစ် ၄ နှစ်မျှ ဖြစ်နေခဲ့သော အင်းဝမြို့ကို (၁၆) ရာစုနှောင်းပိုင်း ကာလတွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သော မင်းမှာ [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ညောင်ရမ်းခေတ် | native_name = အင်းဝဒုတိယနေပြည်တော် | official_name = Nyaungyan Period | image_skyline = | image_caption = | time_period = ပဒေသရာဇ်ခေတ်လယ် | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၉၇ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၅၂ | event_start = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] အင်းဝကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၅၉၇ | event_end = ဟံသာဝတီကုလားပျိုတပ်များ အင်းဝကို သိမ်းပိုက်ခြင်း | date_end = ၂၃ မတ် ၁၇၅၂ | capital = [[အင်းဝမြို့]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] (၁၅၉၇–၁၆၀၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[နောက်တော်ဟံ]] (၁၆၀၅–၁၆၂၈) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[သာလွန်မင်း]] (၁၆၂၉–၁၆၄၈) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] (၁၇၃၃–၁၇၅၂) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်]] | population_blank2_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank2 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] }} ညောင်ရမ်းခေတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေးခုမြောက် ပဒေသရာဇ်ခေတ် ဖြစ်သည်။ [[တပင်ရွှေထီး]]၊ [[ဘုရင့်နောင်]]တို့ ထူထောင်သည့် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ပြိုလဲအပြီးတွင် တစ်နယ်တစ်မင်း စစ်ပြိုင်ပြုနေကြသည့် ပဒေသရာဇ်များကြားမှ ညောင်ရမ်းစား ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး (ရှင်သစ္စာ) နှင့် သားတော်များက အင်အားကြီးမားလာကာ [[ညောင်ရမ်းမင်းဆက်]]ကို တည်ထောင်ကြခြင်းဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်မှ ဘုရင်များသည် [[အင်းဝ]]ကို နန်းစိုက်ရာ မြို့တော်အဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် '''ဒုတိယအင်းဝခေတ်''' ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်မှာ ထူးခြားစွာပင် စာဆိုတော်များ၊ ပညာရှိများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်အတွက် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်ရေးတွင် အရေးပါသည့် ခေတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အဓိကပြဿနာမှာ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုနှင့် နောက်ပိုင်းကာလ နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံများ ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (၁၁) ဆက် စိုးစံခဲ့ပြီး မြို့သက်နှစ်ပေါင်း ၁၅၃ နှစ်မျှ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>ဗိုလ်ရှိတ်(ရတနာပူရ) ရေး အင်းဝနန်းစံ မင်းများနှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ၂၀၁၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ စာ-၁၂၅</ref> == စာဆိုရှင်များ == ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထင်ရှားသော စာဆိုတော်ကြီးများနှင့် ကျမ်းပြုပညာရှင်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသူအချို့မှာ- * ဝရာဘိသင်္ဃနာထ ဆရာတော် * [[တောင်ဖီလာဆရာတော်]] * သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဆရာတော် * [[ဦးကုလား]] (ရာဇဝင်ဆရာကြီး) * ဦးအောင်ကြီး * [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ|ဟံသာဝတီရောက်မင်းတရားကြီး]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == စာပေထွန်းကားမှု == ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် စကားပြေဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်၊ ဓမ္မသတ်နှင့် ပြဇာတ်အရေးအသားများ အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ကဗျာကဏ္ဍတွင် ပျို့၊ တျာချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ တေးသီချင်း၊ လူးတားနှင့် ရတုများ ထိုးထိုးခြားခြား တိုးတက်ခဲ့သည်။ ### ဝတ္ထုစကားပြေနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများ * '''မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထု:''' ဝရာဘိသင်္ဃနာထ ဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထုသည် ဘုရားလောင်း သုတသောမမင်း၏ ဇာတ်လမ်းကို မဏ္ဍိုင်ပြုကာ (၅၅၀) ဇာတ်ဝတ္ထုများ ထည့်သွင်းရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုစကားပြေဖြစ်သည်။ * '''ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထု:''' တောင်ဖီလာဆရာတော် ရေးသားခဲ့သော ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထုသည် ကြီးပွားကြောင်း တရားများကို သာဓကများထားကာ ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ * '''ရတနာကရဝတ္ထု:''' သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဆရာတော်ကလည်း ဓမ္မပဒကျမ်းကိုမှီ၍ ရတနာကရဝတ္ထုကို ရေးသားခဲ့သည်။ * '''မဟာရာဇဝင်ကြီး:''' ညောင်ရမ်းခေတ် ဝတ္ထုစကားပြေများအကြား၌ ဦးကုလား၏ ''မဟာရာဇဝင်ကျမ်းကြီး'' ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဤကျမ်းတွင် သရေခေတ္တရာရာဇဝင်၊ ပုဂံရာဇဝင်၊ ပင်းယရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည့် အကြောင်းအရာနှင့် မင်းဆက်တို့၏ အကြောင်းအရာများကို ပြည့်စုံပေါ်လွင်အောင် ပထမဆုံး စနစ်တကျ ပြုစုရေးသားနိုင်ခဲ့သော ရာဇဝင်ကျမ်းကြီး ဖြစ်သည်။ ### ကျေးလက်ကဗျာကဏ္ဍ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် '''အိုင်ချင်းကဗျာများ''' လည်း ထွန်းကားခဲ့သည်။ အိုင်ချင်းကဗျာများသည် နန်းသုံးကဗျာများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကျေးလက်ပြည်သူတို့၏ လူမှုဘဝနှင့် ဖော်ရွေသော သဘာဝအလှတရားများကို အရိုးခံအတိုင်း ပေါ်လွင်အောင် ရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist|refs= <ref name="theinhlaing">{{cite book|author=ဦးသိန်းလှိုင် (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့)|title=ညောင်ရမ်းခေတ်|date=၂၀၁၈|publisher=သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန}}</ref> }} {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ညောင်ရမ်းခေတ်]] 7tr459w2kymqceydeiok180uwqf5j7v 1035550 1035549 2026-06-02T12:59:09Z Chenzeyan29 141880 /* စာပေထွန်းကားမှု */ 1035550 wikitext text/x-wiki '''ညောင်ရမ်းခေတ်''' (ခရစ် ၁၅၉၇ မှ ၁၇၅၂) သည် ပထမအင်းဝခေတ် ပျက်သုန်းပြီးနောက်ပိုင်း တောချုံအဖြစ် ၄ နှစ်မျှ ဖြစ်နေခဲ့သော အင်းဝမြို့ကို (၁၆) ရာစုနှောင်းပိုင်း ကာလတွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သော မင်းမှာ [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ညောင်ရမ်းခေတ် | native_name = အင်းဝဒုတိယနေပြည်တော် | official_name = Nyaungyan Period | image_skyline = | image_caption = | time_period = ပဒေသရာဇ်ခေတ်လယ် | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၉၇ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၅၂ | event_start = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] အင်းဝကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၅၉၇ | event_end = ဟံသာဝတီကုလားပျိုတပ်များ အင်းဝကို သိမ်းပိုက်ခြင်း | date_end = ၂၃ မတ် ၁၇၅၂ | capital = [[အင်းဝမြို့]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] (၁၅၉၇–၁၆၀၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[နောက်တော်ဟံ]] (၁၆၀၅–၁၆၂၈) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[သာလွန်မင်း]] (၁၆၂၉–၁၆၄၈) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] (၁၇၃၃–၁၇၅၂) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်]] | population_blank2_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank2 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] }} ညောင်ရမ်းခေတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေးခုမြောက် ပဒေသရာဇ်ခေတ် ဖြစ်သည်။ [[တပင်ရွှေထီး]]၊ [[ဘုရင့်နောင်]]တို့ ထူထောင်သည့် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ပြိုလဲအပြီးတွင် တစ်နယ်တစ်မင်း စစ်ပြိုင်ပြုနေကြသည့် ပဒေသရာဇ်များကြားမှ ညောင်ရမ်းစား ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး (ရှင်သစ္စာ) နှင့် သားတော်များက အင်အားကြီးမားလာကာ [[ညောင်ရမ်းမင်းဆက်]]ကို တည်ထောင်ကြခြင်းဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်မှ ဘုရင်များသည် [[အင်းဝ]]ကို နန်းစိုက်ရာ မြို့တော်အဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် '''ဒုတိယအင်းဝခေတ်''' ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်မှာ ထူးခြားစွာပင် စာဆိုတော်များ၊ ပညာရှိများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်အတွက် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်ရေးတွင် အရေးပါသည့် ခေတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အဓိကပြဿနာမှာ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုနှင့် နောက်ပိုင်းကာလ နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံများ ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (၁၁) ဆက် စိုးစံခဲ့ပြီး မြို့သက်နှစ်ပေါင်း ၁၅၃ နှစ်မျှ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>ဗိုလ်ရှိတ်(ရတနာပူရ) ရေး အင်းဝနန်းစံ မင်းများနှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ၂၀၁၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ စာ-၁၂၅</ref> == စာဆိုရှင်များ == ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထင်ရှားသော စာဆိုတော်ကြီးများနှင့် ကျမ်းပြုပညာရှင်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသူအချို့မှာ- * ဝရာဘိသင်္ဃနာထ ဆရာတော် * [[တောင်ဖီလာဆရာတော်]] * သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဆရာတော် * [[ဦးကုလား]] (ရာဇဝင်ဆရာကြီး) * ဦးအောင်ကြီး * [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ|ဟံသာဝတီရောက်မင်းတရားကြီး]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == စာပေထွန်းကားမှု == ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် စကားပြေဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်၊ ဓမ္မသတ်နှင့် ပြဇာတ်အရေးအသားများ အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ကဗျာကဏ္ဍတွင် ပျို့၊ တျာချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ တေးသီချင်း၊ လူးတားနှင့် ရတုများ ထိုးထိုးခြားခြား တိုးတက်ခဲ့သည်။ ဝတ္ထုစကားပြေနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများ * '''မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထု:''' ဝရာဘိသင်္ဃနာထ ဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထုသည် ဘုရားလောင်း သုတသောမမင်း၏ ဇာတ်လမ်းကို မဏ္ဍိုင်ပြုကာ (၅၅၀) ဇာတ်ဝတ္ထုများ ထည့်သွင်းရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုစကားပြေဖြစ်သည်။ * '''ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထု:''' တောင်ဖီလာဆရာတော် ရေးသားခဲ့သော ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထုသည် ကြီးပွားကြောင်း တရားများကို သာဓကများထားကာ ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ * '''ရတနာကရဝတ္ထု:''' သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဆရာတော်ကလည်း ဓမ္မပဒကျမ်းကိုမှီ၍ ရတနာကရဝတ္ထုကို ရေးသားခဲ့သည်။ * '''မဟာရာဇဝင်ကြီး:''' ညောင်ရမ်းခေတ် ဝတ္ထုစကားပြေများအကြား၌ ဦးကုလား၏ ''မဟာရာဇဝင်ကျမ်းကြီး'' ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဤကျမ်းတွင် သရေခေတ္တရာရာဇဝင်၊ ပုဂံရာဇဝင်၊ ပင်းယရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည့် အကြောင်းအရာနှင့် မင်းဆက်တို့၏ အကြောင်းအရာများကို ပြည့်စုံပေါ်လွင်အောင် ပထမဆုံး စနစ်တကျ ပြုစုရေးသားနိုင်ခဲ့သော ရာဇဝင်ကျမ်းကြီး ဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ကဗျာကဏ္ဍ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် '''အိုင်ချင်းကဗျာများ''' လည်း ထွန်းကားခဲ့သည်။ အိုင်ချင်းကဗျာများသည် နန်းသုံးကဗျာများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကျေးလက်ပြည်သူတို့၏ လူမှုဘဝနှင့် ဖော်ရွေသော သဘာဝအလှတရားများကို အရိုးခံအတိုင်း ပေါ်လွင်အောင် ရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist|refs= <ref name="theinhlaing">{{cite book|author=ဦးသိန်းလှိုင် (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့)|title=ညောင်ရမ်းခေတ်|date=၂၀၁၈|publisher=သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန}}</ref> }} {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ညောင်ရမ်းခေတ်]] pppc1r52aiqog6vjt86q51j6yxnpurs 1035551 1035550 2026-06-02T13:00:00Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035551 wikitext text/x-wiki '''ညောင်ရမ်းခေတ်''' (ခရစ် ၁၅၉၇ မှ ၁၇၅၂) သည် ပထမအင်းဝခေတ် ပျက်သုန်းပြီးနောက်ပိုင်း တောချုံအဖြစ် ၄ နှစ်မျှ ဖြစ်နေခဲ့သော အင်းဝမြို့ကို (၁၆) ရာစုနှောင်းပိုင်း ကာလတွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သော မင်းမှာ [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ညောင်ရမ်းခေတ် | native_name = အင်းဝဒုတိယနေပြည်တော် | official_name = Nyaungyan Period | image_skyline = Inwa -- MNOK bridge.JPG | image_caption = | time_period = ပဒေသရာဇ်ခေတ်လယ် | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၅၉၇ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၅၂ | event_start = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] အင်းဝကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၅၉၇ | event_end = ဟံသာဝတီကုလားပျိုတပ်များ အင်းဝကို သိမ်းပိုက်ခြင်း | date_end = ၂၃ မတ် ၁၇၅၂ | capital = [[အင်းဝမြို့]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး]] (၁၅၉၇–၁၆၀၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[နောက်တော်ဟံ]] (၁၆၀၅–၁၆၂၈) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[သာလွန်မင်း]] (၁၆၂၉–၁၆၄၈) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ]] (၁၇၃၃–၁၇၅၂) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[တောင်ငူခေတ်|တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်]] | population_blank2_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank2 = [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] }} ညောင်ရမ်းခေတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေးခုမြောက် ပဒေသရာဇ်ခေတ် ဖြစ်သည်။ [[တပင်ရွှေထီး]]၊ [[ဘုရင့်နောင်]]တို့ ထူထောင်သည့် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ပြိုလဲအပြီးတွင် တစ်နယ်တစ်မင်း စစ်ပြိုင်ပြုနေကြသည့် ပဒေသရာဇ်များကြားမှ ညောင်ရမ်းစား ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး (ရှင်သစ္စာ) နှင့် သားတော်များက အင်အားကြီးမားလာကာ [[ညောင်ရမ်းမင်းဆက်]]ကို တည်ထောင်ကြခြင်းဖြင့် ညောင်ရမ်းခေတ်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ညောင်ရမ်းမင်းဆက်မှ ဘုရင်များသည် [[အင်းဝ]]ကို နန်းစိုက်ရာ မြို့တော်အဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် '''ဒုတိယအင်းဝခေတ်''' ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်မှာ ထူးခြားစွာပင် စာဆိုတော်များ၊ ပညာရှိများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်အတွက် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်ရေးတွင် အရေးပါသည့် ခေတ်ကာလအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အဓိကပြဿနာမှာ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုနှင့် နောက်ပိုင်းကာလ နန်းတွင်းအရှုပ်တော်ပုံများ ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ညောင်ရမ်းမင်းဆက် (၁၁) ဆက် စိုးစံခဲ့ပြီး မြို့သက်နှစ်ပေါင်း ၁၅၃ နှစ်မျှ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။<ref>ဗိုလ်ရှိတ်(ရတနာပူရ) ရေး အင်းဝနန်းစံ မင်းများနှင့် သမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ၂၀၁၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ စာ-၁၂၅</ref> == စာဆိုရှင်များ == ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် ထင်ရှားသော စာဆိုတော်ကြီးများနှင့် ကျမ်းပြုပညာရှင်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက် ထင်ရှားသူအချို့မှာ- * ဝရာဘိသင်္ဃနာထ ဆရာတော် * [[တောင်ဖီလာဆရာတော်]] * သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဆရာတော် * [[ဦးကုလား]] (ရာဇဝင်ဆရာကြီး) * ဦးအောင်ကြီး * [[မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ|ဟံသာဝတီရောက်မင်းတရားကြီး]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == စာပေထွန်းကားမှု == ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် စကားပြေဝတ္ထု၊ ရာဇဝင်၊ ဓမ္မသတ်နှင့် ပြဇာတ်အရေးအသားများ အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ ကဗျာကဏ္ဍတွင် ပျို့၊ တျာချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ တေးသီချင်း၊ လူးတားနှင့် ရတုများ ထိုးထိုးခြားခြား တိုးတက်ခဲ့သည်။ ဝတ္ထုစကားပြေနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းများ * '''မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထု:''' ဝရာဘိသင်္ဃနာထ ဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍဝတ္ထုသည် ဘုရားလောင်း သုတသောမမင်း၏ ဇာတ်လမ်းကို မဏ္ဍိုင်ပြုကာ (၅၅၀) ဇာတ်ဝတ္ထုများ ထည့်သွင်းရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုစကားပြေဖြစ်သည်။ * '''ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထု:''' တောင်ဖီလာဆရာတော် ရေးသားခဲ့သော ယသဝဍ္ဎနဝတ္ထုသည် ကြီးပွားကြောင်း တရားများကို သာဓကများထားကာ ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ * '''ရတနာကရဝတ္ထု:''' သဒ္ဓမ္မလင်္ကာရ ဆရာတော်ကလည်း ဓမ္မပဒကျမ်းကိုမှီ၍ ရတနာကရဝတ္ထုကို ရေးသားခဲ့သည်။ * '''မဟာရာဇဝင်ကြီး:''' ညောင်ရမ်းခေတ် ဝတ္ထုစကားပြေများအကြား၌ ဦးကုလား၏ ''မဟာရာဇဝင်ကျမ်းကြီး'' ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဤကျမ်းတွင် သရေခေတ္တရာရာဇဝင်၊ ပုဂံရာဇဝင်၊ ပင်းယရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည့် အကြောင်းအရာနှင့် မင်းဆက်တို့၏ အကြောင်းအရာများကို ပြည့်စုံပေါ်လွင်အောင် ပထမဆုံး စနစ်တကျ ပြုစုရေးသားနိုင်ခဲ့သော ရာဇဝင်ကျမ်းကြီး ဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ကဗျာကဏ္ဍ ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် '''အိုင်ချင်းကဗျာများ''' လည်း ထွန်းကားခဲ့သည်။ အိုင်ချင်းကဗျာများသည် နန်းသုံးကဗျာများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကျေးလက်ပြည်သူတို့၏ လူမှုဘဝနှင့် ဖော်ရွေသော သဘာဝအလှတရားများကို အရိုးခံအတိုင်း ပေါ်လွင်အောင် ရေးဖွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist|refs= <ref name="theinhlaing">{{cite book|author=ဦးသိန်းလှိုင် (အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့)|title=ညောင်ရမ်းခေတ်|date=၂၀၁၈|publisher=သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန}}</ref> }} {{ညောင်ရမ်းခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ညောင်ရမ်းခေတ်]] s6twzkgllrq83pva38138jo4p77fckr 0 4922 1035557 959386 2026-06-02T13:25:59Z Chenzeyan29 141880 1035557 wikitext text/x-wiki {{Short description|ပုဂံခေတ်လွန် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး၏ ခေတ်နှင့် ဘုရင့်နိုင်ငံ (၁၂၉၇–၁၃၁၃)}} '''မြင်စိုင်းခေတ်''' (၁၂၉၇–၁၃၁၃) သည် [[ပုဂံခေတ်]] အာဏာစက် ကုန်ဆုံးသွားပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ကျောက်ဆည်]]လွင်ပြင်ကို အခြေခံ၍ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သော သမိုင်းဝင်ခေတ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုဂံအင်ပါယာကို တရုတ် (မွန်ဂို) တို့ ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးပြီးနောက် မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောင်တွင် ပေါ်ထွန်းလာမည့် [[ပင်းယခေတ်]]၊ [[စစ်ကိုင်းခေတ်]]နှင့် [[အင်းဝခေတ်]]တို့အတွက် အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သော ခေတ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤခေတ်ကို ရှမ်း-ဗမာ အနွယ်ဝင်ဖြစ်သည့် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးက ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = မြင်စိုင်းခေတ် | native_name = မြင်စိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ | official_name = Myinsaing Kingdom | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_type = | image_coat = | image_map = | map_caption = | time_period = [[ပုဂံခေတ်လွန်ကာလ]] | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၂၉၇ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၁၃ | event_start = ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး နန်းတက်ခြင်း | date_start = ၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၂၉၇ | event_end = ပင်းယသို့ မြို့တော်ရွှေ့ပြောင်းခြင်း | date_end = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | event1 = မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုကို တွန်းလှန်ခြင်း | date_event1 = ၁၃၀၁ | capital = [[မြင်စိုင်းမြို့|မြင်စိုင်း]]၊ [[မက္ခရာမြို့|မက္ခရာ]]၊ [[ပင်လယ်မြို့|ပင်လယ်]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု | government_type = ဖက်စပ်ဘုရင်စနစ် (အုပ်ချုပ်ရေးမြို့သုံးခုခွဲ၍) | leader_title = ညီနောင်အကြီးဆုံး | leader_name = [[အသင်္ခယာ]] (မြင်စိုင်း) | leader_title1 = ညီနောင်အလတ် | leader_name1 = [[ရာဇသင်္ကြန်]] (မက္ခရာ) | leader_title2 = ညီနောင်အငယ်ဆုံး | leader_name2 = [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] (ပင်လယ်) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[ပုဂံခေတ်]] | population_blank2_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank2 = [[ပင်းယခေတ်]] / [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မူလအစနှင့် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး ပေါ်ထွန်းလာပုံ == ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း [[နရသီဟပတေ့]]မင်း (တရုတ်ပြေးမင်း) လက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ အာဏာစက် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင် ဗိဿနိုးမြို့သူကြီး၏ သားများဖြစ်ကြသော အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြန် နှင့် သီဟသူ ဟူသည့် ညီနောင်သုံးဦးသည် ပုဂံနန်းတော်တွင် စစ်ရေးစွမ်းရည်ကြောင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ-ရှမ်း ကပြားအနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>ထင်အောင်၊ ဒေါက်တာ။ "A History of Burma"၊ ကလံဘီယာတက္ကသိုလ်စာပေ၊ ၁၉၆၇။</ref> နရသီဟပတေ့မင်းသည် မွန်ဂိုတို့ရန်ကြောင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရစဉ် ညီနောင်သုံးဦးသည် ကျောက်ဆည်လွင်ပြင်ကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်၍ ခံစစ်ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကျောက်ဆည်ဒေသရှိ အရေးပါသော မြို့ကြီးသုံးမြို့ကို ခွဲဝေအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြရာ − * အစ်ကိုကြီး '''[[အသင်္ခယာ]]''' က [[မြင်စိုင်းမြို့|မြင်စိုင်းမြို့]]ကိုလည်းကောင်း၊ * အစ်ကိုလတ် '''[[ရာဇသင်္ကြန်]]''' က [[မက္ခရာမြို့|မက္ခရာမြို့]]ကိုလည်းကောင်း၊ * ညီအငယ်ဆုံး '''[[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]]''' က [[ပင်လယ်မြို့|ပင်လယ်မြို့]]ကိုလည်းကောင်း အခြေပြု၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုကို တွန်းလှန်ခြင်းနှင့် အာဏာရရှိခြင်း == ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် ပုဂံမြို့ကို မွန်ဂိုတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နရသီဟပတေ့၏ သားတော် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] သည် ပုဂံတွင် နန်းတက်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကျော်စွာမင်းသည် မွန်ဂိုတို့၏ ကူဗလိုင်ခန်ဧကရာဇ်ထံ သစ္စာခံပြီး ကနဦးတွင် တရုတ်တို့၏ ဩဇာခံမင်းအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ ဤအချက်ကို မြင်စိုင်းညီနောင်သုံးဦးက လိုလားခြင်းမရှိဘဲ ၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် ကျော်စွာမင်းကို နန်းချကာ ကျော်စွာမင်း၏ သားတော် စောနစ်ကို နန်းတင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပုဂံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာသည် ကွယ်ပျောက်ပြီး မြင်စိုင်းညီနောင်သုံးဦးထံသို့ အာဏာအစစ်အမှန် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ နန်းကျသွားသော ကျော်စွာမင်း၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သူ ကုမာရကဿပသည် မွန်ဂို (ယူနန်) တပ်များကို အကူအညီတောင်းခံခဲ့သဖြင့် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မွန်ဂိုတပ်မတော်သည် မြင်စိုင်းနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ချီတက်လာခဲ့သည်။ မွန်ဂိုတို့သည် မြင်စိုင်းခံတပ်ကို ဝိုင်းရံထားခဲ့သော်လည်း ညီနောင်သုံးဦး၏ ပြောက်ကျားစစ်ဗျူဟာ၊ ခံစစ်အခိုင်အမာ တည်ဆောက်နိုင်မှုနှင့် ရာသီဥတုဒဏ်များကြောင့် မွန်ဂိုတို့ အကျအဆုံးများခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မြင်စိုင်းညီနောင်တို့က မွန်ဂိုစစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို လာဘ်ထိုးစစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သဖြင့် ၁၃၀၁ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုတပ်များ မြန်မာ့မြေပေါ်မှ အပြီးတိုင် ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ ဤသည်မှာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့၏ အန္တရာယ်ကို လုံးဝတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည့် ကြီးမားသော စစ်ရေးအောင်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ "ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်"၊ ၁၉၆၄။</ref> == ခေတ်၏နိဂုံး == မွန်ဂိုတို့ ဘေးရန်ကင်းစင်သွားပြီးနောက် မြင်စိုင်းခေတ်သည် ပိုမိုအင်အားတောင့်တင်းလာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ကာလကြာမြင့်လာသောအခါ ညီနောင်သုံးဦးကြားတွင် အာဏာလုမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၃၀၅ ခုနှစ်တွင် အစ်ကိုလတ် ရာဇသင်္ကြန် သဘာဝအလျောက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ညီအငယ်ဆုံးဖြစ်သူ ပင်လယ်မြို့သခင် သီဟသူသည် အာဏာအားလုံးကို တစ်ဦးတည်း သိမ်းပိုက်လိုသဖြင့် ၁၃၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် အစ်ကိုကြီး အသင်္ခယာကို အဆိပ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်အဆိုများ ရှိခဲ့သည်။ အသင်္ခယာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သီဟသူသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ တစ်ဦးတည်းသော အရှင်သခင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ် "တစ်စီးရှင် သီဟသူ" ဟု ဘွဲ့ခံခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ကျောက်ဆည်လွင်ပြင်ထက် ပိုမိုဗျူဟာကျပြီး ဧရာဝတီမြစ်နှင့် နီးကပ်သောနေရာတွင် မြို့တော်အသစ် တည်ထောင်ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၃၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြင်စိုင်း၊ မက္ခရာ၊ ပင်လယ် မြို့များကို စွန့်ခွာ၍ [[ပင်းယမြို့|ပင်းယနေပြည်တော်]]ကို တည်ထောင်ကာ နန်းတက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြင်စိုင်းခေတ်သည် ပြီးဆုံး၍ [[ပင်းယခေတ်]] သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့လေသည်။ == မြင်စိုင်းခေတ် အုပ်ချုပ်သူများ == * [[အသင်္ခယာ]] (မြင်စိုင်းမြို့စား) − (၁၂၉၇–၁၃၁၀) * [[ရာဇသင်္ကြန်]] (မက္ခရာမြို့စား) − (၁၂၉၇–၁၃၀၅) * [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (ပင်လယ်မြို့စား) − (၁၂၉၇–၁၃၁၃) == ဆက်စပ်သော ကဏ္ဍများ == * [[ပုဂံခေတ်]] * [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] * [[ပင်းယခေတ်]] * [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပင်းယခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:မြင်စိုင်းခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] ``` 872016e0as0hzhobtc8z49ct4uadq8p 0 5968 1035692 1029878 2026-06-03T06:32:29Z ~2026-32964-71 143676 /* */ 1035692 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ဝပြည် သွေးစည်းရေး တပ်မတော် |native_name =佤邦联合军 |lang = zh |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = United Wa State Army |lang2 = |name_lang2 = |lang3 = |name_lang3 = |lang4 = |name_lang4 = |colorcode = #FF0000 |leader =ကြယ်ကောင် |chairman =ကုလားလေး |president =တိဗက် |secretary_general =မိုင်လို |spokesperson =ကျားကြီး |leader1_title = ဥက္ကဋ္ဌ |leader1_name = Bao Yoxiang<ref>{{cite web |url = http://dea-rewards.com/len/wantedinfo.php?tid=25 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140908175953/http://dea-rewards.com/len/wantedinfo.php?tid=25 |date=8 September 2014 }} |title = DEA |publisher = |accessdate = 29 November 2014 |archivedate = 8 September 2014 |archiveurl =</ref><br />[[Wei Sai-Tang]] |leader2_title = |leader2_name = |leader3_title = |leader3_name = |slogan = |founder =ပေါက်ယူကျန်း |founded = {{Start date|၁၉၈၉}} |dissolved = |merger = |split = |merged = |headquarters = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]-[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နယ်စပ်အနီးရှိ [[ပန်ဆန်းမြို့]] |newspaper = |student_wing = |youth_wing = |wing1_title = နိုင်ငံရေးပါတီ |wing1 = [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |wing2_title = |wing2 = |wing3_title = |wing3 = |membership_year = |membership = ၂၀,၀၀၀-၂၅,၀၀၀ |ideology = [[ဝအမျိုးသားရေး]]<br> |position = |national = |international = |colors = အပြာ၊ အနီ နှင့် အဖြူ |affiliation1_title = |affiliation1 = |blank1 = |blank2_title = |blank2 = |blank3_title = |blank3 = |website = [http://gawngkeungwa.yolasite.com/ Gawng Meung Wa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913124148/http://gawngkeungwa.yolasite.com/ |date=13 September 2014 }} |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |country2 = |state = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |flag = [[File:United Wa State Army flag.png|220px]] }}'''ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်''' (United Wa State Army - UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားသည့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (United Wa State Party - UWSP) ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အထူးဒေသ (၂) အဖြစ် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ === သမိုင်းကြောင်း === UWSA ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) ပြိုကွဲပြီးနောက် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဝေဆိုင်းထန် (Wei Sai-tang) ကွပ်ကဲသော တပ်ရင်း (၄၁၇)၊ (၄၁၂) နှင့် (၄၁၈) မှ တိုင်းရင်းသား ဝစစ်သည်များသည် [[ပန်ဆန်းမြို့|ပန်ဆန်း]] (ပန်ခမ်း) မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ဥက္ကဋ္ဌကို ဖမ်းဆီးနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းဒေသအတွင်း ပါတီ၏အုပ်ချုပ်မှုကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ထိုနှစ်တွင်ပင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းနောက်ပိုင်း ဝဒေသကို အထူးဒေသ (၂) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤသဘောတူညီချက်သည် UWSA အား ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများတွင် ကျယ်ပြန့်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလတွင် UWSA သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအင်အားကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်အစိုးရက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများကို [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲရန် ဖိအားပေးခဲ့သော်လည်း UWSA က လက်မခံဘဲ ၎င်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းပုံစံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဤကိစ္စကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ကြီးမားသည့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် ပိုမိုပြင်းထန်လာသော်လည်း UWSA သည် ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်း တည်ငြိမ်ရေးကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ၎င်းတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် အင်အားစုများ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခတွင် အဓိကအားဖြင့် ပါဝင်ခြင်း မရှိသော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] (Three Brotherhood Alliance) အပါအဝင် အချို့အဖွဲ့အစည်းများကို သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ပံ့ပိုးမှုများ ရှိသည်ဟု သုံးသပ်မှုများ ရှိသည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == UWSA ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကို ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (UWSP) က ဆောင်ရွက်သည်။ လက်ရှိအဓိကခေါင်းဆောင်မှာ တပ်မှူးကြီး ပေါက်ယိုချမ်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် UWSA ၏ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတပ်မှူးကြီး ကျောက်ကျုံးတန်း က တာဝန်ယူပြီး ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်များအဖြစ် အိုက်ရုန်း၊ လီလောက်အေး၊ ပေါက်ဆမ်ရိုင်း၊ ဝမ်ခဲ့ချန်နှင့် လီကော့ဖင်တို့က ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း UWSA အဖွဲ့ကို ဝေရှောက်ခန်း က ဦးဆောင်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ == စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == UWSA ၏ စစ်ဌာနချုပ်ကို [[ပန်ဆန်းမြို့]]တွင် အခြေပြုထားပြီး ဗဟိုကင်းတပ်မဟာ၊ လက်နက်ကြီးတပ်ဖွဲ့၊ လေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည်တပ်ဖွဲ့၊ ဒုံးကျည်တပ်ဆင်ထားသော ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ လက်ဖြောင့်တပ်ဖွဲ့နှင့် အထူးတပ်ဖွဲ့ (ကွန်မန်ဒို) များ အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့အမျိုးမျိုး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ UWSA တပ်ဖွဲ့များတွင် ခေတ်မီအခြေခံ ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်များ တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အကူပစ်လက်နက်ကြီးများအဖြစ် ၈၂ မမ၊ ၁၂၀ မမ မော်တာများအပြင် ၁၀၅ မမ၊ ၁၂၂ မမ ဟော်ဝစ်ဇာ အမြောက်မြားပါ တပ်ဆင်ထားသည်ဟု သတင်းများအရ သိရသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ၎င်းတို့၏ နှစ် ၃၀ ပြည့်ပွဲတွင် FN 6/FN 7 အမျိုးအစားဟု ယူဆရသော လေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည်များနှင့် ဝေဟင်မှ မြေပြင်ပစ်ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ထားသည့် ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်များကို ပြသခဲ့သည်။ တရုတ် သို့မဟုတ် လာအိုနိုင်ငံထုတ်ဟု ယူဆရသည့် သံချပ်ကာယာဉ်များကိုလည်း ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တွေ့ရှိရပြီး လက်ဖြောင့်တပ်သားများအတွက် မှန်ပြောင်းတပ် သေနတ်များလည်း တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပန်ဆန်းစစ်ဌာနချုပ်မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော စစ်သင်တန်းကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ ၃-၄ နှစ်ကြာ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းကို ပန်ဆန်းမြောက်ဘက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသအကဲခတ်များ၏ အဆိုအရ UWSA သည် လက်နက်ခဲယမ်း ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ပန်ဆန်းမြောက်ဘက်တွင် လေယာဉ်ကွင်းငယ်များ တည်ဆောက်ထားကြောင်းလည်း သိရသည်။ == လှုပ်ရှားနယ်မြေများ == UWSA သည် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (ဟူပန်၊ ပန်ဝိုင်၊ နားဖန်၊ မိုင်းမော၊ ပန်ဆန်း မြို့နယ်များ) နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်သော ဝနယ်မြေများတွင် အဓိကလှုပ်ရှားသည်။ == ဆက်ဆံရေးနှင့် မဟာမိတ်များ == UWSA သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေး ကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ]] (FPNCC) ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] (အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် - MNDAA၊ တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် - TNLA၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော် - AA) နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိသည်။ UWSA သည် ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေးအင်အားကို အဓိကထားပြီး နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်မှု နည်းပါးသည်။<ref>မောင်မောင်စိုး ရေး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ pdf file၊ ၁၈.၅.၂၀၂၁ </ref> == ဖတ်ရှုရန် == * [[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ]] == ကိုးကား == {{reflist}}{{တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်မြူနစ်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဝ လူမျိုး]] mff4uz4lwo0hx7s6rob6defwlkgqu1e 1035697 1035692 2026-06-03T06:38:15Z ~2026-32964-71 143676 /* */ 1035697 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ဝပြည် သွေးစည်းရေး တပ်မတော် |native_name =佤邦联合军 |lang = zh |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = United Wa State Army |lang2 = |name_lang2 = |lang3 = |name_lang3 = |lang4 = |name_lang4 = |colorcode = #FF0000 |leader =ကြယ်ကောင် |chairman =ကုလားလေး |president =တိဗက် |secretary_general =မိုင်လို |spokesperson =ကျားကြီး |leader1_title = ဥက္ကဋ္ဌ |leader1_name = Bao Yoxiang<ref>{{cite web |url = http://dea-rewards.com/len/wantedinfo.php?tid=25 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140908175953/http://dea-rewards.com/len/wantedinfo.php?tid=25 |date=8 September 2014 }} |title = DEA |publisher = |accessdate = 29 November 2014 |archivedate = 8 September 2014 |archiveurl =</ref><br />[[Wei Sai-Tang]] |leader2_title = |leader2_name = |leader3_title = |leader3_name = |slogan = |founder = ကြယ်ကောင် |founded = {{Start date|၁၉၈၉}} |dissolved = |merger = |split = |merged = |headquarters = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]-[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နယ်စပ်အနီးရှိ [[ပန်ဆန်းမြို့]] |newspaper = |student_wing = |youth_wing = |wing1_title = နိုင်ငံရေးပါတီ |wing1 = [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |wing2_title = |wing2 = |wing3_title = |wing3 = |membership_year = |membership = ၂၀,၀၀၀-၂၅,၀၀၀ |ideology = [[ဝအမျိုးသားရေး]]<br> |position = |national = |international = |colors = အပြာ၊ အနီ နှင့် အဖြူ |affiliation1_title = |affiliation1 = |blank1 = |blank2_title = |blank2 = |blank3_title = |blank3 = |website = [http://gawngkeungwa.yolasite.com/ Gawng Meung Wa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913124148/http://gawngkeungwa.yolasite.com/ |date=13 September 2014 }} |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |country2 = |state = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |flag = [[File:United Wa State Army flag.png|220px]] }}'''ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်''' (United Wa State Army - UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားသည့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (United Wa State Party - UWSP) ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အထူးဒေသ (၂) အဖြစ် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ === သမိုင်းကြောင်း === UWSA ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) ပြိုကွဲပြီးနောက် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဝေဆိုင်းထန် (Wei Sai-tang) ကွပ်ကဲသော တပ်ရင်း (၄၁၇)၊ (၄၁၂) နှင့် (၄၁၈) မှ တိုင်းရင်းသား ဝစစ်သည်များသည် [[ပန်ဆန်းမြို့|ပန်ဆန်း]] (ပန်ခမ်း) မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ဥက္ကဋ္ဌကို ဖမ်းဆီးနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းဒေသအတွင်း ပါတီ၏အုပ်ချုပ်မှုကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ထိုနှစ်တွင်ပင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းနောက်ပိုင်း ဝဒေသကို အထူးဒေသ (၂) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤသဘောတူညီချက်သည် UWSA အား ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများတွင် ကျယ်ပြန့်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလတွင် UWSA သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအင်အားကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်အစိုးရက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများကို [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲရန် ဖိအားပေးခဲ့သော်လည်း UWSA က လက်မခံဘဲ ၎င်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းပုံစံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဤကိစ္စကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ကြီးမားသည့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် ပိုမိုပြင်းထန်လာသော်လည်း UWSA သည် ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်း တည်ငြိမ်ရေးကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ၎င်းတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် အင်အားစုများ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခတွင် အဓိကအားဖြင့် ပါဝင်ခြင်း မရှိသော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] (Three Brotherhood Alliance) အပါအဝင် အချို့အဖွဲ့အစည်းများကို သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ပံ့ပိုးမှုများ ရှိသည်ဟု သုံးသပ်မှုများ ရှိသည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == UWSA ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကို ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (UWSP) က ဆောင်ရွက်သည်။ လက်ရှိအဓိကခေါင်းဆောင်မှာ တပ်မှူးကြီး ပေါက်ယိုချမ်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် UWSA ၏ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတပ်မှူးကြီး ကျောက်ကျုံးတန်း က တာဝန်ယူပြီး ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်များအဖြစ် အိုက်ရုန်း၊ လီလောက်အေး၊ ပေါက်ဆမ်ရိုင်း၊ ဝမ်ခဲ့ချန်နှင့် လီကော့ဖင်တို့က ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း UWSA အဖွဲ့ကို ဝေရှောက်ခန်း က ဦးဆောင်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ == စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == UWSA ၏ စစ်ဌာနချုပ်ကို [[ပန်ဆန်းမြို့]]တွင် အခြေပြုထားပြီး ဗဟိုကင်းတပ်မဟာ၊ လက်နက်ကြီးတပ်ဖွဲ့၊ လေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည်တပ်ဖွဲ့၊ ဒုံးကျည်တပ်ဆင်ထားသော ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ လက်ဖြောင့်တပ်ဖွဲ့နှင့် အထူးတပ်ဖွဲ့ (ကွန်မန်ဒို) များ အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့အမျိုးမျိုး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ UWSA တပ်ဖွဲ့များတွင် ခေတ်မီအခြေခံ ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်များ တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အကူပစ်လက်နက်ကြီးများအဖြစ် ၈၂ မမ၊ ၁၂၀ မမ မော်တာများအပြင် ၁၀၅ မမ၊ ၁၂၂ မမ ဟော်ဝစ်ဇာ အမြောက်မြားပါ တပ်ဆင်ထားသည်ဟု သတင်းများအရ သိရသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ၎င်းတို့၏ နှစ် ၃၀ ပြည့်ပွဲတွင် FN 6/FN 7 အမျိုးအစားဟု ယူဆရသော လေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည်များနှင့် ဝေဟင်မှ မြေပြင်ပစ်ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ထားသည့် ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်များကို ပြသခဲ့သည်။ တရုတ် သို့မဟုတ် လာအိုနိုင်ငံထုတ်ဟု ယူဆရသည့် သံချပ်ကာယာဉ်များကိုလည်း ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တွေ့ရှိရပြီး လက်ဖြောင့်တပ်သားများအတွက် မှန်ပြောင်းတပ် သေနတ်များလည်း တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပန်ဆန်းစစ်ဌာနချုပ်မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော စစ်သင်တန်းကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ ၃-၄ နှစ်ကြာ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းကို ပန်ဆန်းမြောက်ဘက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသအကဲခတ်များ၏ အဆိုအရ UWSA သည် လက်နက်ခဲယမ်း ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ပန်ဆန်းမြောက်ဘက်တွင် လေယာဉ်ကွင်းငယ်များ တည်ဆောက်ထားကြောင်းလည်း သိရသည်။ == လှုပ်ရှားနယ်မြေများ == UWSA သည် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (ဟူပန်၊ ပန်ဝိုင်၊ နားဖန်၊ မိုင်းမော၊ ပန်ဆန်း မြို့နယ်များ) နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်သော ဝနယ်မြေများတွင် အဓိကလှုပ်ရှားသည်။ == ဆက်ဆံရေးနှင့် မဟာမိတ်များ == UWSA သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေး ကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ]] (FPNCC) ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] (အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် - MNDAA၊ တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် - TNLA၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော် - AA) နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိသည်။ UWSA သည် ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေးအင်အားကို အဓိကထားပြီး နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်မှု နည်းပါးသည်။<ref>မောင်မောင်စိုး ရေး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ pdf file၊ ၁၈.၅.၂၀၂၁ </ref> == ဖတ်ရှုရန် == * [[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ]] == ကိုးကား == {{reflist}}{{တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်မြူနစ်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဝ လူမျိုး]] 5tj4zzgg6dq14cwcuci4m8s2mz3beta 1035701 1035697 2026-06-03T06:46:58Z ~2026-32964-71 143676 /* */ 1035701 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party |name = ဝပြည် သွေးစည်းရေး တပ်မတော် |native_name =佤邦联合军 |lang = zh |lang1 = အင်္ဂလိပ် |name_lang1 = United Wa State Army |lang2 = |name_lang2 = |lang3 = |name_lang3 = |lang4 = |name_lang4 = |colorcode = #FF0000 |leader = |chairman = |president = |secretary_general = |spokesperson = |leader1_title = ဥက္ကဋ္ဌ |leader1_name = Bao Yoxiang<ref>{{cite web |url = http://dea-rewards.com/len/wantedinfo.php?tid=25 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140908175953/http://dea-rewards.com/len/wantedinfo.php?tid=25 |date=8 September 2014 }} |title = DEA |publisher = |accessdate = 29 November 2014 |archivedate = 8 September 2014 |archiveurl =</ref><br />[[Wei Sai-Tang]] |leader2_title = |leader2_name = |leader3_title = |leader3_name = |slogan = |founder = |founded = {{Start date|၁၉၈၉}} |dissolved = |merger = |split = |merged = |headquarters = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]-[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နယ်စပ်အနီးရှိ [[ပန်ဆန်းမြို့]] |newspaper = |student_wing = |youth_wing = |wing1_title = နိုင်ငံရေးပါတီ |wing1 = [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ဝပြည်နယ် သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] |wing2_title = |wing2 = |wing3_title = |wing3 = |membership_year = |membership = ၂၀,၀၀၀-၂၅,၀၀၀ |ideology = [[ဝအမျိုးသားရေး]]<br> |position = |national = |international = |colors = အပြာ၊ အနီ နှင့် အဖြူ |affiliation1_title = |affiliation1 = |blank1 = |blank2_title = |blank2 = |blank3_title = |blank3 = |website = [http://gawngkeungwa.yolasite.com/ Gawng Meung Wa] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140913124148/http://gawngkeungwa.yolasite.com/ |date=13 September 2014 }} |country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] |country2 = |state = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |flag = [[File:United Wa State Army flag.png|220px]] }}'''ဝပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး တပ်မတော်''' (United Wa State Army - UWSA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် အခြေစိုက်လှုပ်ရှားသည့် အင်အားအကြီးဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများအနက် တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် [[ဝ ပြည်နယ်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ|ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ]] (United Wa State Party - UWSP) ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများကို ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း အထူးဒေသ (၂) အဖြစ် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ === သမိုင်းကြောင်း === UWSA ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] (ဗကပ) ပြိုကွဲပြီးနောက် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဝေဆိုင်းထန် (Wei Sai-tang) ကွပ်ကဲသော တပ်ရင်း (၄၁၇)၊ (၄၁၂) နှင့် (၄၁၈) မှ တိုင်းရင်းသား ဝစစ်သည်များသည် [[ပန်ဆန်းမြို့|ပန်ဆန်း]] (ပန်ခမ်း) မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ဥက္ကဋ္ဌကို ဖမ်းဆီးနှင်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းဒေသအတွင်း ပါတီ၏အုပ်ချုပ်မှုကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ထိုနှစ်တွင်ပင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] (SLORC) အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး၊ ယင်းနောက်ပိုင်း ဝဒေသကို အထူးဒေသ (၂) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဤသဘောတူညီချက်သည် UWSA အား ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်ရာနယ်မြေများတွင် ကျယ်ပြန့်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရရှိစေခဲ့သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကာလတွင် UWSA သည် ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအင်အားကို ခိုင်မာစွာ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း အခြေခံအဆောက်အအုံများ၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစစ်အစိုးရက တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများကို [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|နယ်ခြားစောင့်တပ်]] (BGF) အဖြစ် အသွင်ပြောင်းလဲရန် ဖိအားပေးခဲ့သော်လည်း UWSA က လက်မခံဘဲ ၎င်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းပုံစံအတိုင်း ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ဤကိစ္စကြောင့် တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ကြီးမားသည့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းစစ် ပိုမိုပြင်းထန်လာသော်လည်း UWSA သည် ၎င်းတို့၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်း တည်ငြိမ်ရေးကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ၎င်းတို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် အင်အားစုများ နှစ်ဖက်စလုံးနှင့် တိုက်ရိုက်ပဋိပက္ခတွင် အဓိကအားဖြင့် ပါဝင်ခြင်း မရှိသော်လည်း ဒေသတွင်း မဟာမိတ်အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] (Three Brotherhood Alliance) အပါအဝင် အချို့အဖွဲ့အစည်းများကို သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ပံ့ပိုးမှုများ ရှိသည်ဟု သုံးသပ်မှုများ ရှိသည်။ == ခေါင်းဆောင်မှု == UWSA ၏ နိုင်ငံရေးဦးဆောင်မှုကို ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးပါတီ (UWSP) က ဆောင်ရွက်သည်။ လက်ရှိအဓိကခေါင်းဆောင်မှာ တပ်မှူးကြီး ပေါက်ယိုချမ်း ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် UWSA ၏ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေး အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဒုတပ်မှူးကြီး ကျောက်ကျုံးတန်း က တာဝန်ယူပြီး ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်များအဖြစ် အိုက်ရုန်း၊ လီလောက်အေး၊ ပေါက်ဆမ်ရိုင်း၊ ဝမ်ခဲ့ချန်နှင့် လီကော့ဖင်တို့က ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း UWSA အဖွဲ့ကို ဝေရှောက်ခန်း က ဦးဆောင်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ == စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ == UWSA ၏ စစ်ဌာနချုပ်ကို [[ပန်ဆန်းမြို့]]တွင် အခြေပြုထားပြီး ဗဟိုကင်းတပ်မဟာ၊ လက်နက်ကြီးတပ်ဖွဲ့၊ လေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည်တပ်ဖွဲ့၊ ဒုံးကျည်တပ်ဆင်ထားသော ဒရုန်းတပ်ဖွဲ့၊ သံချပ်ကာတပ်ဖွဲ့၊ လက်ဖြောင့်တပ်ဖွဲ့နှင့် အထူးတပ်ဖွဲ့ (ကွန်မန်ဒို) များ အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့အမျိုးမျိုး ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ UWSA တပ်ဖွဲ့များတွင် ခေတ်မီအခြေခံ ချေမှုန်းရေးရိုင်ဖယ်များ တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ အကူပစ်လက်နက်ကြီးများအဖြစ် ၈၂ မမ၊ ၁၂၀ မမ မော်တာများအပြင် ၁၀၅ မမ၊ ၁၂၂ မမ ဟော်ဝစ်ဇာ အမြောက်မြားပါ တပ်ဆင်ထားသည်ဟု သတင်းများအရ သိရသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ၎င်းတို့၏ နှစ် ၃၀ ပြည့်ပွဲတွင် FN 6/FN 7 အမျိုးအစားဟု ယူဆရသော လေယာဉ်ပစ်ဒုံးကျည်များနှင့် ဝေဟင်မှ မြေပြင်ပစ်ဒုံးကျည်များ တပ်ဆင်ထားသည့် ဒရုန်းလေယာဉ်ငယ်များကို ပြသခဲ့သည်။ တရုတ် သို့မဟုတ် လာအိုနိုင်ငံထုတ်ဟု ယူဆရသည့် သံချပ်ကာယာဉ်များကိုလည်း ၎င်းတို့၏ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် တွေ့ရှိရပြီး လက်ဖြောင့်တပ်သားများအတွက် မှန်ပြောင်းတပ် သေနတ်များလည်း တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပန်ဆန်းစစ်ဌာနချုပ်မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော စစ်သင်တန်းကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ၂၀၁၉-၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ ၃-၄ နှစ်ကြာ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းကို ပန်ဆန်းမြောက်ဘက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသအကဲခတ်များ၏ အဆိုအရ UWSA သည် လက်နက်ခဲယမ်း ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ပန်ဆန်းမြောက်ဘက်တွင် လေယာဉ်ကွင်းငယ်များ တည်ဆောက်ထားကြောင်းလည်း သိရသည်။ == လှုပ်ရှားနယ်မြေများ == UWSA သည် [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (ဟူပန်၊ ပန်ဝိုင်၊ နားဖန်၊ မိုင်းမော၊ ပန်ဆန်း မြို့နယ်များ) နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့ထိန်းချုပ်သော ဝနယ်မြေများတွင် အဓိကလှုပ်ရှားသည်။ == ဆက်ဆံရေးနှင့် မဟာမိတ်များ == UWSA သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းတို့သည် [[ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေး ကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံရေး ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရေးကော်မတီ]] (FPNCC) ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]] (အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် - MNDAA၊ တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် - TNLA၊ ရက္ခိုင့်တပ်တော် - AA) နှင့် ရင်းနှီးသော ဆက်ဆံရေးရှိသည်။ UWSA သည် ၎င်းတို့၏ ဒေသတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နှင့် စစ်ရေးအင်အားကို အဓိကထားပြီး နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်မှု နည်းပါးသည်။<ref>မောင်မောင်စိုး ရေး၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ pdf file၊ ၁၈.၅.၂၀၂၁ </ref> == ဖတ်ရှုရန် == * [[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ]] == ကိုးကား == {{reflist}}{{တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကွန်မြူနစ်စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဝ လူမျိုး]] 61yehu4q3ic540ac7flco48xnpudejm 0 8238 1035597 1035501 2026-06-03T00:44:18Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035597 wikitext text/x-wiki '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Chinese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006">{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref>။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်းတုန်းပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော တရုတ်ဖြူ (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် သြစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ တရုတ်လူမျိုးသစ် (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် [[ယူနန်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ * ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] boqjflvtlwiss6fhxyjjl6x7tkzvj98 0 9677 1035700 1027659 2026-06-03T06:45:25Z Chenzeyan29 141880 1035700 wikitext text/x-wiki '''ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ''' ({{lang-en|'''Pyu city-states'''}}) ဆိုသည်မှာ ဘီစီ ၁၀၀ မှ အေဒီ ၈၄၀ နှစ်အတွင်း ယခုခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ| (မြန်မာ)]]၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရသော မြို့ပြများ အစုအဝေးကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="Stargardt"/> "ပျူ"ကို Pyuu (ပျူး) (သို့) Pyus (ပျူစ်) ဟုလည်းဆို၍ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]တို့က 'ဖျောက်' (Pyao) ဟုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူသမိုင်းကို အဓိက သမိုင်းကြောင်း နှစ်ခုအားဖြင့် သိရသည်။ ကျောက်ထွင်းစာများတွင် တွေ့ရသော ပျူတို့၏ [[ယဉ်ကျေးမှု]] လက်ကျန်အရ သော်လည်းကောင်း (အချို့ကို [[ပါဠိဘာသာ]] ဖြင့်တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် အချို့ကို ပျူအရေးအသားမူ သို့မဟုတ် ပျူဘာသာအခွဲဖြစ်သော ဂုပ္ပတအရေးအသား အဖြစ်တွေ့ရသည်)၊ [[တရုတ်ပြည်]]အင်ပါယာသမိုင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော တရုတ်ခရီးသွားများနှင့် ကုန်သည်အချို့၏ မှတ်တမ်းတိုများ အားဖြင့်လည်းကောင်း သိရသည်။ {{Infobox settlement | name = ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ | official_name = ပျူခေတ်မြို့ပြနိုင်ငံများစု (Pyu City-States) | native_name = ပျူပြည် | settlement_type = ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် မြို့ပြနိုင်ငံများစု | image_skyline = Pyu sites.png | image_caption = အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသရှိ အရေးပါသော ပျူမြို့ပြနေရာများပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသ) | established_title = ခေတ်ဦးအစ (အခြေချမှု) | established_date = ဘီစီ ၁၀၀ ခန့် <ref name="Stargardt">Stargardt, J. (1990). ''The Ancient Pyu of Burma: Early Pyu Cities in a Man-made Landscape''. Cambridge University Press.</ref> | extirpated_title = ခေတ်နိဂုံး (နန်ချိုဖျက်ဆီးမှု) | extirpated_date = အေဒီ ၈၄၀ ဝန်းကျင် <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = အဓိကဗဟိုချက်မမြို့များ | seat = [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] | leader_title = ထင်ရှားသောမင်းဆက် | leader_name = ဗိကရာမမင်းဆက် (Vikrama Dynasty) <ref name="Harvey">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans, Green and Co.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[:en:Old Burmese|ရှေးဦးမြန်မာစကား]] | blank2_name_sec1 = ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့် | blank2_info_sec1 = [[ယူနက်စကို]] ([[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]) – ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ် <ref name="UNESCO">UNESCO World Heritage Centre. (2014). ''Pyu Ancient Cities''.</ref> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ပျူတို့သည် နောက်ပိုင်းတွင် [[ဗမာ]]မျိုးနွယ်စုများ၏ တစ်စိတ်တပိုင်းဖြစ်လာသော [[တရုတ်-တိဘက်]]များနှင့် လူမျိုးကွဲ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခြင်းများ ရှိသော်လည်း ဗမာ(ဗမာလူမျိုး) နှင့် မတူကွဲပြားသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရဖွယ်ရှိသည်။ ဗမာ သို့မဟုတ် [[ဗမာ]] မျိုးနွယ်ကို တည်ထောင် ဖြစ်ပေါ်လာစေသော ဘိုးဘေး သုံးဦးအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ပျူတို့သည် အုပ်စုသုံးစု၏ ရောနှောမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။(၁) [[ကျောက်ခေတ်]]၊ ကြေးဝါခေတ်နှင့် [[သံခေတ်]]တို့ကတည်းက ထင်ရှားမှုမရှိသော ဒေသတွင်း နေထိုင်သူအနည်းစု၊ (၂) [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] တို့နှင့်အတူ ၎င်းတို့၏ [[ယဉ်ကျေးမှု]]နှင့် စာပေတို့ကိုတပါတည်း သယ်ဆောင်လျက် ဆက်တိုက် ဝင်ရောက်လာသော [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]မှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချ ဝင်ရောက်လာသူများနှင့် (၃) နောက်ဆုံးအုပ်စုမှာ မြောက်ဘက်မှ ဝင်ရာက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ရသော တိဘက်-ဗမာ အုပ်စုတို့ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun">Dr Than Tun (History Professor, Mandalay University) ‘The Story of Myanmar told in pictures’.</ref> == ရှေးဦး အခြေချနေထိုင်မှု == နောင်တွင် ဗမာဟု ခေါ်တွင်သည့် ဒေသသို့ ပျူတို့သည် BC ၁ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက်စော၍ ရောက်ရှိလာပြီး မြို့ပြနိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဘိန္နက၊ မွန်ဂါမို၊ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ဗိဿနိုးမြို့၊ မြောက်ဘက်ရှိ ကွတ်ခိုင်၊ [[သံလွင်မြစ်]] အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ဟန်လင်းကြီး၊ အရှေ့မြောက်ဘက်၌ သံတွဲနှင့် အရှေ့ဘက်ရှိ ရိုးမမြို့ပြနိုင်ငံများတို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanTun"/> ပျူတို့သည် မြို့များကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ ၎င်းတို့မှာ AD ၄-၈ ခုနှစ်တွင် [[သရေခေတ္တရာ]]([[ပြည်]])၊ မိုင်းမော၊ ဗိဿနိုး၊ AD ၁ မှ ၄ ခုနှစ်တွင် တောင်တွင်းကြီး၊ AD ၂ မှ ၉ ခုနှစ်တွင် [[ဟန်လင်း]] ([[ဝက်လက်]])၊ (ဟန်လင်းကြီး)၊ [[တကောင်း]](သပိတ်ကျင်း)၊ ဝတီ(နထိုးကြီး)၊ [[မိုင်းမောမြို့ဟောင်း|မိုင်းမော]](ပင်းလေး)(မြစ်သား)၊ ဘိန္နက(ပျော်ဘွယ်) တို့ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun"/> ထိုခေတ်ကာလတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]သည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]မှ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]သို့ ကုန်းလမ်းခရီး ကုန်သွယ်လမ်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၉၇ မှ ၁၂၁ ထိ [[တရုတ်နိုင်ငံ]]ဆိုင်ရာ ရောမသံတမန်များသည် ခရီးသွားရာ၌ ဗမာနိုင်ငံကို ဖြတ်သော ကုန်းလမ်းခရီးကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ပျူတို့သည် သရေခေတ္တရာသို့ သွားရန် [[ဧရာဝတီမြစ်]]တလျောက် အခြားလမ်းတစ်ခု၊ အနောက်ဘက်၌ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]သို့သွားရန်နှင့် အရှေ့ဘက်၌ အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်သို့သွားရန် ရေလမ်းခရီးကိုလည်းကောင်း လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ [[File:Asia 800ad.jpg|thumb|300px|left|alt=ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးချင်းများကို ပြသော AD ၈၀၀ အာရှတိုက်မြေပုံ]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == တရုတ်သမိုင်း အထောက်အထားများက ပျူတို့သည် တိုင်းနိုင်ငံ ၁၈ ခုကို ချုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကြင်နာ၍ အေးချမ်းသော လူမျိုးများဟူ၍လည်းကောင်း၊ လှပတင့်တယ် ကျက်သရေရှိသော ပျူလူမျိုးဟူ၍ လည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။<ref name="Harvey"/> ပျူတို့ကြားတွင် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားသည်ဟု မှတ်တမ်း မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ အငြင်းပွားမှုများကို ကြီးကြပ်သူများပါသော နှစ်ဦးရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြိုင်ပွဲများ ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဖြေရှင်းကြသည်။ ပျူတို့သည် ပိုးထည်အစစ်အစား ပိုးထည်ကဲ့သို့ ပျော့ပြောင်းနူးညံ့သော လက်ပံပင်လျှော် (ပိုးချည်ထည်)နှင့် ယက်လုပ်သော အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် ပိုးချည်ထုတ်သော ပိုးကောင်လေးများကိုသတ်ရန်မလိုတော့ပေ။ ပြစ်မှုကျူးလွန်ပါက ကြိမ်ဒဏ်ပေးပြီး ကြီးမားသော ပြစ်မှုများကျူးလွန်ပါက သေဒဏ်ကျရောက်သော်လည်း ထောင်ရှိသည်ဟု သိမှတ်ရခြင်းမရှိပါ။ ပျူတို့သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်သည်။ ကလေးအားလုံးသည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် အသက် ခုနစ်နှစ်မှ နှစ်၂၀ အတွင်း သာမဏေ ဘဝဖြင့် ပညာသင်ဆည်းပူးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့ရှိရသည့် [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]]၊ သရေခေတ္တရာပျူမြို့ဟောင်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကိုအခြေခံ၍ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက်သာမက အရှေ့တောင်အာရှဒေသဆိုင်ရာအတွက်ပါ အရေးပါသော ဗုဒ္ဓဘာသာကိုအခြေပြုသည့်အားလျော်စွာ ထင်ရှားကျန်ရှိနေသော ပျူခေတ်စေတီကြီးများ၊ ဗိသုကာလက်ရာမြောက် ဂူဘုရားများ၊ စာပေအထောက်အထားများဖြစ်သည့် ကမ္ဗည်း တံဆိပ်၊ အရိုးအိုးစာ၊ ပိဋကတော်ကောက်နုတ်ချက်ပါ ရွှေပေလွှာများ (ခင်ဘကုန်းမှတူးဖော်ရရှိ၊ တန်ဖိုးကြီးမား၍ နိုင်ငံတော်အဆင့် သိမ်းဆည်းထား) ကျောက်စာများ၊ အေဒီ ၂ ရာစုမှ ၉ ရာစုခန့်ထိတွေ့ရသော ကျောက်ဆစ်လက်ရာများ၊ ကျောက်ဆစ်ရုပ်ကြွင်းများ၊ အနုသုခုမ ဆိုင်ရာ ကြေးရုပ်ငယ်များ၊ ငွေဒင်္ဂါးများ၊ ပျူအမှတ်အသား၊ စာအရေးအသားနှင့် လက်ရေးစင်းရာပါထင်ရှားသည့် အုတ်ချပ်များ၊ မြို့ပြအသွင်သဏ္ဌာန်နှင့် လက္ခဏာရပ် များသည် ပျူယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တန်ဖိုး များပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နန်းတော်တည်နေပုံ၊ မြို့ရိုး၊ တံတိုင်း၊ ကျုံး၊ မြို့ဝင်ပေါက်တံခါးများ၊ ရေအသုံးချမှုစနစ်နှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသောစနစ်များစသည့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသဆိုင်ရာအတွက် အရေးပါသောပြောင်းလဲမှုအဖြစ် ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုကိုအခြေပြုသည့် မြို့ပြဆိုင်ရာ တွေ့ရှိချက်များဖြစ်သည်။ ထူးခြားချက်မှာ မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်မှုပုံစံပင်ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းပျူသင်္ချိုင်းများကို မြို့၏တောင်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ဗိဿနိုးမိဖုရားသင်္ချိုင်းမှာ ကျောက်ထွင်းအိုးကြီးများအဖြစ် တွေ့ရ၏။ မီးသင်္ဂြိုဟ်၍ အရိုးပြာများကို ထည့်သွင်းမြုပ်နှံကြသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၅ဝဝ ခန့်ကဖြစ်သည်။ သာမန်အဆင့်မြှုပ်နှံမှုကို မြေအိုးငယ်ကလေးများနှင့် သူ့အချိန်ကျမှ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်။ ယခုတွေ့ ရှိရသည့် သာမန်အဆင့်ပျူသင်္ချိုင်းမှာ လွန်ခဲ့ သောနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ခန့်က ဖြစ်သည်။ မြင့်မြတ်သည့်အရှင်သူမြတ်များကိုမူ ရွှေရောင်အဆင်းရှိ ကြေးအိုးကြီးများနှင့် မြုပ်နှံလေ့ရှိ သည်။ သေဆုံးသူအချို့၏ အရိုးအစကလေးများနှင့် သံမယ်နကလေးများ ထည့်သွင်းမြှုပ်နှံထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရ၏။ အုတ်ချပ်များ ပေါ်တွင်ရေးသားထားသည့် အမှတ်အသား များသည်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူချေ။ ပျူခေတ်သည် သံခေတ်အတွင်းကျရောက်၍ သံရည်ကျိုဖိုကြီးများကို လေကြောင်းပေါ်မူတည်၍ တည်ဆောက်ထားကြောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ လာရောက်လေ့လာချက်အရဆိုလျှင် ဤမျှကြီးမားသည့် သံရည်ကျိုဖိုမျိုး တရုတ်နိုင်ငံမှာပင်မရှိဟုဆိုကြောင်း ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။<ref>[http://www.moi.gov.mm/?q=news/8/01/2015/id-4846 သီရိခေတ္တရာ (သို့မဟုတ်) သရေခေတ္တရာ ပျူမြို့ဟောင်းဆီသို့ | Ministry Of Information]</ref> == ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခြင်း == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံတို့သည် ပျူနိုင်ငံတော်အဖြစ် မည်သည့် အခါကမှ စည်းလုံး ပေါ်ထွန်းခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့ရာတွင် ပို၍ အင်အားကြီးသော မြို့များသည် ထင်ရှားလာပြီး အင်အားငယ်သော မြို့များမှ အခွန်အတုပ် တောင်းခံခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အင်အားအကြီးမားဆုံးမြို့မှာ [[သရေခေတ္တရာ]] ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ တည်ထောင်ခဲ့သမျှသော မြို့များအနက် အင်အား အကြီးမားဆုံးဟု ညွှန်းဆိုသည်။ ၎င်းမြို့ကို တည်ထောင်သည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ်ကို မသိရပေ။ ပျူသမိုင်းအရ AD ၉၄ ခုနှစ် မင်းဆက်အပြောင်းအလဲ မပြုမီက ဖြစ်ဖွယ်ရာ ရှိသည်။ ၇ ရာစုတွင် ပျူတို့သည် ၎င်းတို့၏ မြို့တော်ကို မြောက်ဘက် ခြောက်သွေ့သော [[ဟန်လင်း|ဟန်လင်းကြီး]]ဘက်သို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ သရေခေတ္တရာကိုမူ ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုကို ထိန်းချုပ်သော ဒုတိယ ဗဟိုချက်မမြို့အဖြစ် ထားရစ်ခဲ့သည်။ နေရာအတိအကျမသိရသော မြောက်ဘက်မြို့တော်ကို ပို၍ အရေးပေးမှုကြောင့် ၆၅၆ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာသည် အလွယ်တကူ စွန့်ပစ်ခြင်း ခံရတော့သည်။ အချို့သော သမိုင်းဆရာများက မြို့တော်သည် ဟန်လင်းကြီးဖြစ်ပြီး တကောင်းရှေးမြို့ဟောင်းနှင့် ဆက်နွယ်ကောင်း ဆက်နွယ်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မြို့တော်သစ် မည်သည့်နေရာတွင် တည်ခဲ့စေကာမူ ၉ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည် [[နန်ကျောက်|နန်းဇောင်း]]{{efn|နန်‌ကျောက်ဟုလည် ရေးသည်၊ နန်ချောင်၊ နန်ကျောင် စသဖြင့်လည်း ရေးကြသည်၊ နန်ချိုဟုပင် ရေးသေးသည်။}} တိုင်းနိုင်ငံ၏ လုယက်ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံရသည်။ ပျူတို့လွှမ်းမိုးမှု ကာလလည်း ချုပ်ငြိမ်းရတော့သည်။<ref name="Lieberman"/> == ဘာသာစကား == {{main|ပျူစာပေ}} ယခု မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် ပျူဘာသာစကားကို တွေ့ရှိရသည်။ ကျောက်စာများအရ ပျူဘာသာစကားသည် ၎င်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အကြွင်းအကျန်များအဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိရသည် (အချို့ကို ပါဠိဘာသာအားဖြင့် တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ပျူဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားသည် သို့မဟုတ် ပျူဘာသာနှင့် အနည်းငယ် လွဲသော ဂုပ္ပတ စာများတွင် တွေ့ရသည်)။ ပျူဘာသာစကားသည် AD ၅ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်မြောက်ပိုင်း၌ အစပြုခဲ့သည်။ မြစေတီဘုရားကျောက်စာကို ပျူ၊ မွန်၊ ဗမာနှင့် ပါဠိဘာသာများဖြင့် AD ၁၁၁၃ တွင် ရေးထိုးခဲ့သည်။ ပျူဘာသာစကားကို AD ၁ ရာစုနှစ်နှင့် မွန်ဘာသာစကားကို [[AD]] ၅ ရာစုနှစ်တို့တွင် ရေးထိုးထားသော မှတ်တမ်းများရှိပြီး၊ ဗမာစကားကိုမူ AD ၁၁ ရာစုနှစ်မှသာ ရေးထိုး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထန်ရာဇဝင်သစ်၌ ပျူတို့အကြောင်းကို အကျယ်တဝင့်ရေးရာတွင် ပျူ ကို အထက်ကာလ က ကျူပေါ် ( ကျိအွေပွာ - အဓိပ္ပါယ်မသိနိုင်) ခေါ်၏ ။ တရုတ် တို့က ( ​ဖျောက် ) ဟု ခေါ်သည် ။ ယင်းတို့ ကိုယ်တိုင်ကမူ ထုလော်ကျူ ( တရိကုလ) ဟုခေါ်သည် ။ ဂျာဗား အမျိုးသားတို့က ထုလီချူ ဟုခေါ်သည် ။ <ref>ဒေါက်တာသန်းထွန်း၊ ပျူတွေ ဘယ်ရောက်သွားလဲ။ ရာပြည့်စာအုပ်တိုက်။</ref> အေဒီ ၇၅၄ တွင် တရုတ်တို့ကို အောင်နိုင်ရန်အတွက် နန်ချိုနှင့် တိဘက်တို့ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများရှိသည်။ နန်ချိုရှင်ဘုရင် ကိုလိုဖန်သည် ပျူတို့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ပျူရှင်ဘုရင်များကို မဟာရာဇာများ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝန်ကြီးများကို မဟာသိန ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ နန်ချိုသည် ပျူစစ်သားများကို ဟနွိုင်းသို့ AD ၈၆၃ တွင် သွားရောက် တိုက်ခိုက်စေသည်။ AD ၈၃၂ တွင် နန်ချိုသည် ပျူတို့၏ ဟန်လင်းရွာကို လုယက်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယစာ အရေးအသားကို အသုံးပြုသော ပျူ ကမ္ဗည်းစာများက ဗိကရာမမင်းဆက် AD ၆၇၃ မှ ၇၁၈ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပျူကျောက်စာများအရ ဗိကရာမ အမည်ရှိ မင်းတို့၏ အမည်များနောက်၌ ဗိဿနိုးကို ထည့်ကြသည်။ အလားတူဓလေ့ထုံးစံကို BC ၁၀၀ တွင် အိန္ဒိယ [[ဂုပ္ပတခေတ်]]၊ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ တောင်ဘက်၌ [[မွန်]]၊ [[ထိုင်း]]၊ [[ကမ္ဘောဒီးယား]]တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဂါရုဒ ပေါ်တွင် မတ်တပ်ရပ်လျက်ရှိသော ဗိဿနိုးရုပ်တု၏ လက်ဝဲဘက်တွင် ကြာပန်းပေါ်တွင် မတ်တပ်ရပ်လျက်ရှိသော လက်ချမီးရှိသည်။ ထို့ပြင် [[ဗြာမင်]]၊ [[သျှီဝ]](သီဝ ဟုလည်းခေါ်သည်)နှင့် [[ဗိဿနိုး]]တို့၏ ပလ္လင်များကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ဗာမင်ဆိုသောအမည်သည် အိန္ဒိယ ပါလဝ ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုများကို ညွှန်ပြသည်။ အိန္ဒိယ အမည် ဖော်ပြထားသော ဗာမင်မင်းဆက်သည် အိမ်နီးချင်း ပြိုင်ဘက် မြို့တော်ရှိကြောင်းကို ညွှန်ပြသည်။ သို့သော် ယနေ့ထိ တူးဖော်ချက်များအရ ပြည်မြို့ဟောင်းသည်သာ တစ်ခုတည်းသော ပျူတို့၏ နေရာဒေသဖြစ်သည်။ တရုတ်ရာဇဝင် မှတ်တမ်းတွင် ချန်ယိစိန်က [[မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့]] တဝိုက်ရှိ မွန်တို့၏ ဒေသတွင် အခြေချသော အိန္ဒိယမှ ဆင်းသက်သော ဒြာဝိဒိယန် မျိုးနွယ်စုအမည်ဖြစ်သော ပံသဝဟူ၍ ရွာနာမည်ကို ပေးခဲ့သည်။ ဤအုပ်စုသည် ဗိဿနိုးကို ‘မွန်ယဉ်ကျေးမှုဖြင့် သိမ်းပိုက်မှု’၏ ရှေ့ဆောင်အုပ်စုဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ၎င်းရွာ/မြို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ မွန်ဒေသနှင့် ဆက်သွယ်လျက် [[ရာမညပူရမြို့]]ဟူ၍ ခေါ်ဆိုစေသည်။ [[တကောင်းမင်းဆက်]]ကို [[ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး]]၏ မယ်တော်နှင့် ခမည်းတော်တို့၏ အကြောင်းမှတ်တမ်းတွင် ရှင်းလင်းစွာ ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဗိဿနိုးဘုရင်မ၏ မျိုးရိုးအလိုက် ဆင်းသက်သော မှတ်တမ်းမှာမူ အနည်းငယ် အပြောင်းအလဲရှိသည်။ သို့သော် သရေခေတ္တရာမင်းများနှင့် အစဉ်ရောထွေးလျက် ရှိသည်။ ဤအရာအားလုံးတွင် ဒေသဆိုင်ရာ ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်မှု၊ [[ဟိန္ဒူ]]သို့မဟုတ် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဂိုဏ်းများ၏ အားပေး ထောက်ခံမှုများ သဘာဝလွန် ဖြစ်ရပ်များနှင့် ချိတ်ဆက်မှုများ ပြုလုပ်ထားသည်။<ref>Elizabeth Moore, Myanmar Historical Research Journal 2004</ref> == လက်ရှိအခြေအနေ == [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] မှလွဲ၍ ကျန်ပျူမြို့များမှာ ပျောက်ကွယ်ကုန်ပြီးဖြစ်သည်။ ယင်းမြို့ဟောင်းသုံးမြို့ကို [[ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]]၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနမှ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျူမြို့ဟောင်းသုံးမြို့ကို [[ယူနက်စကို]] [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="UNESCO"/> ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနက ပျူမြို့ ၃ မြို့ကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်း (World Heritage List) ဝင်နိုင်ရေးအတွက် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ကတည်းက စတင် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ ပြင်ဆင်နိုင်ရန်အတွက် ယူနက်စကိုက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ သောင်း ကူညီခဲ့ပြီး [[အီတလီနိုင်ငံ]]က ယူရို ၄ သိန်းနှင့် ရှေးဟောင်း ပညာရှင်များပါ ပို့လွှတ်ပြီး ထိန်းသိမ်းနည်း အတတ်ပညာများ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပျူမြို့ဟောင်းများအတွက် Management Plan ရေးဆွဲရန် [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ]]မှ ပညာရှင်များ၊ ပျူရှေးမြို့ဟောင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပြုစုမည့် စာတမ်းများကို တည်းဖြတ်ရန် အင်္ဂလန်မှ ပညာရှင်တွေများလည်း ငှားရမ်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ အစောပိုင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (UNESCO) ၏ အကြံပေးအဖွဲ့ International Council on Monuments and Sites (ICOMOS) က ဒေသတွင်း လိုအပ်ချက်များနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု ကိစ္စများစွာ လိုအပ်ချက်များ ရှိနေသည့်အတွက် နောက်ထပ် ၂ နှစ်ခန့် ကြာမှသာ အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် တင်ပြရန် ကန့်ကွက်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် သရေခေတ္တရာ၊ ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုး ရှေးဟောင်းမြို့သုံးမြို့ကို World Heritage List ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် စာရင်းဝင်အဖြစ် [[ကာတာနိုင်ငံ]]၊ [[ဒိုဟာမြို့]]တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် [[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် ကော်မတီ]]၏ ၃၈ ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးတွင်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်၍ အတည်ပြု ၍ သတ်မှတ်လိုက်သည်။ အစည်းအဝေးတွင် တက်ရောက်လာသည့် နိုင်ငံများက ပျူမြို့ဟောင်းသည် မြန်မာတို့၏ ရှေးအကျဆုံး မြို့ပြဖြစ်သကဲ့သို့ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတွင် ကျန်ရှိခဲ့သည့် တန်ဖိုးကြီးမားသော နန်းမြို့တော်ကြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံ၊ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ထွန်းကားခဲ့ရာ နေရာဖြစ်သည့်အတွက် လေ့လာစရာ စံပြ ပြယုဂ်အဖြစ် သတ်မှတ်ရမည့် နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်ဟုဆိုကာ ထောက်ခံကြသည်။<ref name="UNESCO"/> လက်ရှိတွင် မြို့ဟောင်း ဧရိယာအတွင်း နေထိုင်နေသည့် ဒေသခံများကိုလည်း နေအိမ်များမှ ဖယ်ရှားခြင်း ပြုလုပ်မည် မဟုတ်ကြောင်း၊ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေး ဇုန် နယ်မြေများ သတ်မှတ်ထားပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ဒေသခံများအနေဖြင့် အဆောက်အအုံ တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ခြင်း ပြုလုပ်မည်ဆိုပါက ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိမရှိ ကွင်းဆင်းစစ်ဆေးပြီးမှသာ အဆောက်အအုံသစ် ဆောက်လုပ်ရန် ခွင့်ပြုသင့် မပြုသင့်စဉ်းစားဆုံးဖြတ်မည် ဟုလည်း သိရသည်။ အဆိုပါမြို့ဟောင်းနယ်မြေများကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းမှုတွင် ကူညီရန်အတွက် Panasonic ကုမ္ပဏီနှင့် ANA လေကြောင်းလိုင်း ကလည်း နှုတ်ကတိပေး ကမ်းလှမ်းထားသည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite web |title=ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် စာရင်းဝင် မြို့ဟောင်းများတွင် စည်းကမ်းချက်များ ထုတ်မည် |url=http://burma.irrawaddy.org/news/2014/06/24/60902.html |access-date=5 June 2015 |archive-date=27 June 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140627165222/http://burma.irrawaddy.org/news/2014/06/24/60902.html }}</ref> == ပျူ ပုတီးများ == <gallery> File:Pyu_Necklace1.JPG| File:Pyu_Necklace2.JPG| File:Pyu_Necklace3.JPG| File:Pyu_Necklace4.JPG| </gallery> == ကိုးကားထားသော စာအုပ်များ == * Janice Stargardt: The ancient Pyu of Burma, Cambridge, 1990, ISBN 1-873178-01-8 * Than Tun, "The Story of Myanmar Told in Pictures" * Elizabeth Moore, Myanmar Historical Research Journal, 2004. * D.G.E. Hall, A History of the South East Asia, New York, 1968. * G.E. Harvey, History of Burma, London, 1925 == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] 1gnpj8jf4gzc5n2pmyg20g39ftnflg9 1035702 1035700 2026-06-03T06:52:47Z Chenzeyan29 141880 1035702 wikitext text/x-wiki '''ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ''' ({{lang-en|'''Pyu city-states'''}}) ဆိုသည်မှာ ဘီစီ ၁၀၀ မှ အေဒီ ၈၄၀ နှစ်အတွင်း ယခုခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ| (မြန်မာ)]]၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဦးမြို့ပြနိုင်ငံများ အစုအဝေးကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="Stargardt"/> "ပျူ"ကို Pyuu (ပျူး) (သို့) Pyus (ပျူစ်) ဟုလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]တို့က 'ဖျောက်' (Pyao) သို့မဟုတ် 'ဖျောင်' (Piao) ဟုလည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူသမိုင်းကို အဓိက သမိုင်းကြောင်း အထောက်အထား နှစ်ခုအားဖြင့် လေ့လာသိရှိရသည်- မြေပုံတူးဖော်မှုများနှင့် ကျောက်ထွင်းစာများတွင် တွေ့ရသော ပျူတို့၏ [[ယဉ်ကျေးမှု]] လက်ကျန်အရ သော်လည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်]]အင်ပါယာ ထန်ရာဇဝင်သမိုင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော တရုတ်သံတမန်များနှင့် ခရီးသွားအဖွဲ့များ၏ မှတ်တမ်းများ အားဖြင့်လည်းကောင်း သိရသည်။ {{Infobox settlement | name = ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ | official_name = ပျူခေတ်မြို့ပြနိုင်ငံများစု (Pyu City-States) | native_name = ပျူပြည် | settlement_type = ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် မြို့ပြနိုင်ငံများစု | image_skyline = Pyu sites.png | image_caption = အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသရှိ အရေးပါသော ပျူမြို့ပြနေရာများပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသ) | established_title = ခေတ်ဦးအစ (အခြေချမှု) | established_date = ဘီစီ ၁၀၀ ခန့် <ref name="Stargardt">Stargardt, J. (1990). ''The Ancient Pyu of Burma: Early Pyu Cities in a Man-made Landscape''. Cambridge University Press.</ref> | extirpated_title = ခေတ်နိဂုံး (နန်ချိုဖျက်ဆီးမှု) | extirpated_date = အေဒီ ၈၄၀ ဝန်းကျင် <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = အဓိကဗဟိုချက်မမြို့များ | seat = [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] | leader_title = ထင်ရှားသောမင်းဆက် | leader_name = ဗိကရာမမင်းဆက် (Vikrama Dynasty) <ref name="Harvey">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans, Green and Co.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[:en:Old Burmese|ရှေးဦးမြန်မာစကား]] | blank2_name_sec1 = ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့် | blank2_info_sec1 = [[ယူနက်စကို]] ([[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]) – ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ် <ref name="UNESCO">UNESCO World Heritage Centre. (2014). ''Pyu Ancient Cities''.</ref> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပျူတို့သည် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman) မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်း၌ မြေပြန့်ဒေသသို့ ဝင်ရောက်လာသော ဗမာ (မြန်မာ) မျိုးနွယ်စုများ၊ ဒေသခံ မွန်လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း၊ လူမျိုးစုချင်း သဘာဝအတိုင်း ကာလရှည် ပေါင်းစပ်သွားကြသည်ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Lieberman"/> ပျူတို့၏ မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုသည် (၁) ဒေသတွင်း နဂိုကတည်းက ရှိနေခဲ့သော ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးဝါခေတ်နှင့် သံခေတ်ဦး လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများ၊ (၂) အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသော [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ဗိသုကာနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှုများ၊ နှင့် (၃) မြောက်ဘက်မှ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နည်းပညာများ ရောနှောပေါင်းစပ်ကာ ထူးခြားသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ထွန်းကားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရှေးဦး အခြေချနေထိုင်မှု == ပျူတို့သည် ဘီစီ ၁ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသော ကာလကတည်းက ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချခဲ့ကြပြီး ဘိန္နက၊ မွန်ဂါမို၊ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုးမြို့|ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်ချက်များအရ အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)၊ ဗိဿနိုး (တောင်တွင်းကြီး)၊ ဟန်လင်း (ဝက်လက်) တို့အပြင် မိုင်းမော (မြစ်သား)၊ ဝတီ (နထိုးကြီး) စသည့် ဒေသများတွင် အင်အားကြီးမားသော မြို့ရိုးတံတိုင်းများနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး စနစ်များ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanTun">Dr Than Tun (History Professor, Mandalay University) ‘The Story of Myanmar told in pictures’.</ref> ထိုခေတ်ကာလတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]မှ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိခဲ့သလို၊ သရေခေတ္တရာမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတိုင်း [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]သို့ ထွက်ခွာနိုင်သည့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းပွင့်များကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ [[File:Asia 800ad.jpg|thumb|300px|left|alt=ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးချင်းများကို ပြသော AD ၈၀၀ အာရှတိုက်မြေပုံ]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == တရုတ် ထန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူတို့သည် စည်းစနစ်ကျပြီး ငြိမ်းချမ်းမှုကို မြတ်နိုးသော လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ အငြင်းပွားမှုများကို စစ်မက်ပြုခြင်းထက် ပြိုင်ပွဲများ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလေ့ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပျူတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု၏ သက်သက်လွတ် အယူအဆများကြောင့် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် လက်ပံပင်လျှော်ဖြင့် ယက်လုပ်သော အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ စီရင်ထုံးများတွင်လည်း ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ဓလေ့မရှိဘဲ ကြိမ်ဒဏ်နှင့် ကြီးလေးသော ပြစ်မှုများအတွက်သာ ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဝင် ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးနှင့် သရေခေတ္တရာ ပျူမြို့ဟောင်းများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေပြု၍ စောစီးစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြဒီဇိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေသတွင်း တူးဖော်ရရှိသော ခင်ဘကုန်းမှ ရွှေပေလွှာ ပိဋကတ်တော် ကောက်နုတ်ချက်များ၊ ပျူအက္ခရာ အရိုးအိုးစာများ၊ ငွေဒင်္ဂါးများနှင့် ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော သတ္တုဗေဒနှင့် အနုပညာလက်ရာများကို သက်သေပြနေသည်။ ထို့ပြင် ပျူတို့၏ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှု နည်းပညာ၊ အုတ်ဖုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် သံရည်ကျိုဖိုကြီး တည်ဆောက်ပုံ နည်းစနစ်များသည် ထိုခေတ်အခါက အာရှဒေသတွင် အဆင့်မြင့်မားသော အနေအထားတွင် ရှိခဲ့သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခြင်းနှင့် ခေတ်နိဂုံး == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် ဗဟိုချက်မတစ်ခုတည်းအောက်တွင် စုစည်းထားသော နိုင်ငံတော် (Unified Empire) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သီးခြားလွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံများအဖြစ် သဟဇာတဖြစ်စွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာနှင့် ဟန်လင်းမြို့တို့သည် သြဇာအကြီးမားဆုံး ဗဟိုချက်မမြို့များအဖြစ် အလှည့်ကျ ထင်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman"/> အေဒီ ၇ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ဗဟိုချက်သည် မြောက်ဘက် ဟန်လင်းကြီးဒေသသို့ ပိုမိုရွှေ့လျားသွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အေဒီ ၉ ရာစု (အေဒီ ၈၃၂ ဝန်းကျင်) တွင် မြောက်ဘက်မှ အင်အားကြီးမားလာသော နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ၏ တိုက်ခိုက်လုယက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် ပျူတို့၏ မြို့ပြလွှမ်းမိုးမှုကာလသည် တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရကာ မြေပြန့်ဒေသအတွင်းသို့ အသစ်ဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုသစ် (ဗမာ) များနှင့် ပေါင်းစည်းပျော်ဝင်သွားခဲ့တော့သည်။<ref name="Lieberman"/> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == {{main|ပျူစာပေ}} ပျူဘာသာစကားသည် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့၏ စာရေးသားစနစ်မှာ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယ ဗြာဟ္မီ (Brahmi) နှင့် ကဒံဗ (Kadamba) အရေးအသားများကို အခြေခံကာ တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ရာဇကုမာရ် (မြစေတီ) ကျောက်စာသည် ပျူ၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ပါဠိ လေးဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသဖြင့် ပျူစာပေကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရာတွင် အဓိက သော့ချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းဦးမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသတွင် ပျူစာနှင့် မွန်စာတို့သည် စောစီးစွာ ရေးသားအသုံးပြုခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ ဗမာစာ (မြန်မာစာ) ၏ အစောဆုံး ကမ္ဗည်းစာ အထောက်အထားများကိုမူ ခေတ်သစ် သုတေသနပြုချက်များအရ အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့် (ဥပမာ- အေဒီ ၉၈၄ ခုနှစ်ခန့် ရေးထိုးသော စောရဟန်းမင်းကြီး ကျောက်စာ) တွင် စတင်တွေ့ရှိရသဖြင့် မြန်မာစာပေ သမိုင်းကြောင်းသည် ယခင်ထက် ပိုမိုစောစီးကြောင်း ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။ ကျောက်စာမှတ်တမ်းများအရ ပျူမြို့ပြများတွင် ‘ဗိကရာမ’ (Vikrama) မင်းဆက်နှင့် ‘ဝါမန်’ (Varman) ဟု အမည်ဆုံးသော မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏ ဓလေ့များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းကွဲများ စုံလင်စွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဒင်္ဂါးများနှင့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။<ref name="Stargardt"/> ရိုးရာရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသည့် တကောင်းမင်းဆက် သို့မဟုတ် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့် ဗိဿနိုးဘုရင်မတို့၏ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ဇာတ်လမ်းများသည် ခေတ်ပြိုင်လူထု၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ယုံကြည်မှုဓလေ့ (Historiography) နှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများအကြား သွေးချင်းဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြလိုသည့် သင်္ကေတများအဖြစ် ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာရှင်များက ရှုမြင်ကြသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများအနက် [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] ဟူသော ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ၃ မြို့သည် လက်ရှိအချိန်အထိ အထင်ရှားဆုံး ကျန်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထူးခြားထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးများ (Outstanding Universal Value) ကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပထမဦးဆုံးသော **ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ (World Heritage Site)** အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO"/> လက်ရှိတွင် အဆိုပါ ရှေးဟောင်းဇုန်နယ်မြေများကို နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့်အညီ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနနှင့် ဒေသခံများ ပူးပေါင်းကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ == ပျူ ပုတီးများ == <gallery> File:Pyu_Necklace1.JPG| File:Pyu_Necklace2.JPG| File:Pyu_Necklace3.JPG| File:Pyu_Necklace4.JPG| </gallery> == ကိုးကားထားသော စာအုပ်များ == * Janice Stargardt: The ancient Pyu of Burma, Cambridge, 1990, ISBN 1-873178-01-8 * Than Tun, "The Story of Myanmar Told in Pictures" * Elizabeth Moore, Myanmar Historical Research Journal, 2004. * D.G.E. Hall, A History of the South East Asia, New York, 1968. * G.E. Harvey, History of Burma, London, 1925 * Victor Lieberman, Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Cambridge University Press, 2003. == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] r613si0ghbjmztf388hzinvwmcj0ps8 1035703 1035702 2026-06-03T06:54:49Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035703 wikitext text/x-wiki '''ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ''' ({{lang-en|'''Pyu city-states'''}}) ဆိုသည်မှာ ဘီစီ ၁၀၀ မှ အေဒီ ၈၄၀ နှစ်အတွင်း ယခုခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဦးမြို့ပြနိုင်ငံများ အစုအဝေးကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="Stargardt"/> "ပျူ"ကို Pyuu (ပျူး) (သို့) Pyus (ပျူစ်) ဟုလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]တို့က 'ဖျောက်' (Pyao) သို့မဟုတ် 'ဖျောင်' (Piao) ဟုလည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူသမိုင်းကို အဓိက သမိုင်းကြောင်း အထောက်အထား နှစ်ခုအားဖြင့် လေ့လာသိရှိရသည်။ မြေပုံတူးဖော်မှုများနှင့် ကျောက်ထွင်းစာများတွင် တွေ့ရသော ပျူတို့၏ [[ယဉ်ကျေးမှု]] လက်ကျန်အရ သော်လည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်]]အင်ပါယာ ထန်ရာဇဝင်သမိုင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော တရုတ်သံတမန်များနှင့် ခရီးသွားအဖွဲ့များ၏ မှတ်တမ်းများ အားဖြင့်လည်းကောင်း သိရသည်။ {{Infobox settlement | name = ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ | official_name = ပျူခေတ်မြို့ပြနိုင်ငံများစု (Pyu City-States) | native_name = ပျူပြည် | settlement_type = ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် မြို့ပြနိုင်ငံများစု | image_skyline = Pyu sites.png | image_caption = အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသရှိ အရေးပါသော ပျူမြို့ပြနေရာများပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသ) | established_title = ခေတ်ဦးအစ (အခြေချမှု) | established_date = ဘီစီ ၁၀၀ ခန့် <ref name="Stargardt">Stargardt, J. (1990). ''The Ancient Pyu of Burma: Early Pyu Cities in a Man-made Landscape''. Cambridge University Press.</ref> | extirpated_title = ခေတ်နိဂုံး (နန်ချိုဖျက်ဆီးမှု) | extirpated_date = အေဒီ ၈၄၀ ဝန်းကျင် <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = အဓိကဗဟိုချက်မမြို့များ | seat = [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] | leader_title = ထင်ရှားသောမင်းဆက် | leader_name = ဗိကရာမမင်းဆက် (Vikrama Dynasty) <ref name="Harvey">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans, Green and Co.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[:en:Old Burmese|ရှေးဦးမြန်မာစကား]] | blank2_name_sec1 = ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့် | blank2_info_sec1 = [[ယူနက်စကို]] ([[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]) – ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ် <ref name="UNESCO">UNESCO World Heritage Centre. (2014). ''Pyu Ancient Cities''.</ref> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပျူတို့သည် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman) မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်း၌ မြေပြန့်ဒေသသို့ ဝင်ရောက်လာသော ဗမာ (မြန်မာ) မျိုးနွယ်စုများ၊ ဒေသခံ မွန်လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း၊ လူမျိုးစုချင်း သဘာဝအတိုင်း ကာလရှည် ပေါင်းစပ်သွားကြသည်ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Lieberman"/> ပျူတို့၏ မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုသည် (၁) ဒေသတွင်း နဂိုကတည်းက ရှိနေခဲ့သော ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးဝါခေတ်နှင့် သံခေတ်ဦး လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများ၊ (၂) အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသော [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ဗိသုကာနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှုများ၊ နှင့် (၃) မြောက်ဘက်မှ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နည်းပညာများ ရောနှောပေါင်းစပ်ကာ ထူးခြားသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ထွန်းကားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရှေးဦး အခြေချနေထိုင်မှု == ပျူတို့သည် ဘီစီ ၁ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသော ကာလကတည်းက ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချခဲ့ကြပြီး ဘိန္နက၊ မွန်ဂါမို၊ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုးမြို့|ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်ချက်များအရ အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)၊ ဗိဿနိုး (တောင်တွင်းကြီး)၊ ဟန်လင်း (ဝက်လက်) တို့အပြင် မိုင်းမော (မြစ်သား)၊ ဝတီ (နထိုးကြီး) စသည့် ဒေသများတွင် အင်အားကြီးမားသော မြို့ရိုးတံတိုင်းများနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး စနစ်များ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanTun">Dr Than Tun (History Professor, Mandalay University) ‘The Story of Myanmar told in pictures’.</ref> ထိုခေတ်ကာလတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]မှ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိခဲ့သလို၊ သရေခေတ္တရာမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတိုင်း [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]သို့ ထွက်ခွာနိုင်သည့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းပွင့်များကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ [[File:Asia 800ad.jpg|thumb|300px|left|alt=ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးချင်းများကို ပြသော AD ၈၀၀ အာရှတိုက်မြေပုံ]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == တရုတ် ထန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူတို့သည် စည်းစနစ်ကျပြီး ငြိမ်းချမ်းမှုကို မြတ်နိုးသော လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ အငြင်းပွားမှုများကို စစ်မက်ပြုခြင်းထက် ပြိုင်ပွဲများ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလေ့ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပျူတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု၏ သက်သက်လွတ် အယူအဆများကြောင့် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် လက်ပံပင်လျှော်ဖြင့် ယက်လုပ်သော အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ စီရင်ထုံးများတွင်လည်း ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ဓလေ့မရှိဘဲ ကြိမ်ဒဏ်နှင့် ကြီးလေးသော ပြစ်မှုများအတွက်သာ ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဝင် ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးနှင့် သရေခေတ္တရာ ပျူမြို့ဟောင်းများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေပြု၍ စောစီးစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြဒီဇိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေသတွင်း တူးဖော်ရရှိသော ခင်ဘကုန်းမှ ရွှေပေလွှာ ပိဋကတ်တော် ကောက်နုတ်ချက်များ၊ ပျူအက္ခရာ အရိုးအိုးစာများ၊ ငွေဒင်္ဂါးများနှင့် ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော သတ္တုဗေဒနှင့် အနုပညာလက်ရာများကို သက်သေပြနေသည်။ ထို့ပြင် ပျူတို့၏ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှု နည်းပညာ၊ အုတ်ဖုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် သံရည်ကျိုဖိုကြီး တည်ဆောက်ပုံ နည်းစနစ်များသည် ထိုခေတ်အခါက အာရှဒေသတွင် အဆင့်မြင့်မားသော အနေအထားတွင် ရှိခဲ့သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခြင်းနှင့် ခေတ်နိဂုံး == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် ဗဟိုချက်မတစ်ခုတည်းအောက်တွင် စုစည်းထားသော နိုင်ငံတော် (Unified Empire) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သီးခြားလွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံများအဖြစ် သဟဇာတဖြစ်စွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာနှင့် ဟန်လင်းမြို့တို့သည် သြဇာအကြီးမားဆုံး ဗဟိုချက်မမြို့များအဖြစ် အလှည့်ကျ ထင်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman"/> အေဒီ ၇ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ဗဟိုချက်သည် မြောက်ဘက် ဟန်လင်းကြီးဒေသသို့ ပိုမိုရွှေ့လျားသွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အေဒီ ၉ ရာစု (အေဒီ ၈၃၂ ဝန်းကျင်) တွင် မြောက်ဘက်မှ အင်အားကြီးမားလာသော နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ၏ တိုက်ခိုက်လုယက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် ပျူတို့၏ မြို့ပြလွှမ်းမိုးမှုကာလသည် တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရကာ မြေပြန့်ဒေသအတွင်းသို့ အသစ်ဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုသစ် (ဗမာ) များနှင့် ပေါင်းစည်းပျော်ဝင်သွားခဲ့တော့သည်။<ref name="Lieberman"/> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == {{main|ပျူစာပေ}} ပျူဘာသာစကားသည် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့၏ စာရေးသားစနစ်မှာ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယ ဗြာဟ္မီ (Brahmi) နှင့် ကဒံဗ (Kadamba) အရေးအသားများကို အခြေခံကာ တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ရာဇကုမာရ် (မြစေတီ) ကျောက်စာသည် ပျူ၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ပါဠိ လေးဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသဖြင့် ပျူစာပေကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရာတွင် အဓိက သော့ချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းဦးမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသတွင် ပျူစာနှင့် မွန်စာတို့သည် စောစီးစွာ ရေးသားအသုံးပြုခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ ဗမာစာ (မြန်မာစာ) ၏ အစောဆုံး ကမ္ဗည်းစာ အထောက်အထားများကိုမူ ခေတ်သစ် သုတေသနပြုချက်များအရ အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့် (ဥပမာ- အေဒီ ၉၈၄ ခုနှစ်ခန့် ရေးထိုးသော စောရဟန်းမင်းကြီး ကျောက်စာ) တွင် စတင်တွေ့ရှိရသဖြင့် မြန်မာစာပေ သမိုင်းကြောင်းသည် ယခင်ထက် ပိုမိုစောစီးကြောင်း ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။ ကျောက်စာမှတ်တမ်းများအရ ပျူမြို့ပြများတွင် ‘ဗိကရာမ’ (Vikrama) မင်းဆက်နှင့် ‘ဝါမန်’ (Varman) ဟု အမည်ဆုံးသော မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏ ဓလေ့များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းကွဲများ စုံလင်စွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဒင်္ဂါးများနှင့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။<ref name="Stargardt"/> ရိုးရာရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသည့် တကောင်းမင်းဆက် သို့မဟုတ် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့် ဗိဿနိုးဘုရင်မတို့၏ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ဇာတ်လမ်းများသည် ခေတ်ပြိုင်လူထု၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ယုံကြည်မှုဓလေ့ (Historiography) နှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများအကြား သွေးချင်းဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြလိုသည့် သင်္ကေတများအဖြစ် ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာရှင်များက ရှုမြင်ကြသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများအနက် [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] ဟူသော ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ၃ မြို့သည် လက်ရှိအချိန်အထိ အထင်ရှားဆုံး ကျန်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထူးခြားထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးများ (Outstanding Universal Value) ကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပထမဦးဆုံးသော **ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ (World Heritage Site)** အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO"/> လက်ရှိတွင် အဆိုပါ ရှေးဟောင်းဇုန်နယ်မြေများကို နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့်အညီ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနနှင့် ဒေသခံများ ပူးပေါင်းကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ == ပျူ ပုတီးများ == <gallery> File:Pyu_Necklace1.JPG| File:Pyu_Necklace2.JPG| File:Pyu_Necklace3.JPG| File:Pyu_Necklace4.JPG| </gallery> == ကိုးကားထားသော စာအုပ်များ == * Janice Stargardt: The ancient Pyu of Burma, Cambridge, 1990, ISBN 1-873178-01-8 * Than Tun, "The Story of Myanmar Told in Pictures" * Elizabeth Moore, Myanmar Historical Research Journal, 2004. * D.G.E. Hall, A History of the South East Asia, New York, 1968. * G.E. Harvey, History of Burma, London, 1925 * Victor Lieberman, Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Cambridge University Press, 2003. == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] c13r9sqn3vt9udg5u7tmp64dh97tp8c 1035704 1035703 2026-06-03T06:55:38Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035704 wikitext text/x-wiki '''ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ''' ({{lang-en|'''Pyu city-states'''}}) ဆိုသည်မှာ ဘီစီ ၁၀၀ မှ အေဒီ ၈၄၀ နှစ်အတွင်း ယခုခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဦးမြို့ပြနိုင်ငံများ အစုအဝေးကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="Stargardt"/> "ပျူ"ကို Pyuu (ပျူး) (သို့) Pyus (ပျူစ်) ဟုလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]တို့က 'ဖျောက်' (Pyao) သို့မဟုတ် 'ဖျောင်' (Piao) ဟုလည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူသမိုင်းကို အဓိက သမိုင်းကြောင်း အထောက်အထား နှစ်ခုအားဖြင့် လေ့လာသိရှိရသည်။ မြေပုံတူးဖော်မှုများနှင့် ကျောက်ထွင်းစာများတွင် တွေ့ရသော ပျူတို့၏ [[ယဉ်ကျေးမှု]] လက်ကျန်အရ သော်လည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်]]အင်ပါယာ ထန်ရာဇဝင်သမိုင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော တရုတ်သံတမန်များနှင့် ခရီးသွားအဖွဲ့များ၏ မှတ်တမ်းများ အားဖြင့်လည်းကောင်း သိရသည်။ {{Infobox settlement | name = ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ | official_name = ပျူခေတ်မြို့ပြနိုင်ငံများစု (Pyu City-States) | native_name = ပျူပြည် | settlement_type = ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် မြို့ပြနိုင်ငံများစု | image_skyline = Pyu sites.png | image_caption = အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသရှိ အရေးပါသော ပျူမြို့ပြနေရာများပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသ) | established_title = ခေတ်ဦးအစ (အခြေချမှု) | established_date = ဘီစီ ၁၀၀ ခန့် <ref name="Stargardt">Stargardt, J. (1990). ''The Ancient Pyu of Burma: Early Pyu Cities in a Man-made Landscape''. Cambridge University Press.</ref> | extirpated_title = ခေတ်နိဂုံး (နန်ချိုဖျက်ဆီးမှု) | extirpated_date = အေဒီ ၈၄၀ ဝန်းကျင် <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = အဓိကဗဟိုချက်မမြို့များ | seat = [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] | leader_title = ထင်ရှားသောမင်းဆက် | leader_name = ဗိကရာမမင်းဆက် (Vikrama Dynasty) <ref name="Harvey">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans, Green and Co.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[:en:Old Burmese|ရှေးဦးမြန်မာစကား]] | blank2_name_sec1 = ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့် | blank2_info_sec1 = [[ယူနက်စကို]] ([[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]) – ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ် <ref name="UNESCO">UNESCO World Heritage Centre. (2014). ''Pyu Ancient Cities''.</ref> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပျူတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] (Tibeto-Burman) မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်း၌ မြေပြန့်ဒေသသို့ ဝင်ရောက်လာသော ဗမာ (မြန်မာ) မျိုးနွယ်စုများ၊ ဒေသခံ မွန်လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း၊ လူမျိုးစုချင်း သဘာဝအတိုင်း ကာလရှည် ပေါင်းစပ်သွားကြသည်ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Lieberman"/> ပျူတို့၏ မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုသည် (၁) ဒေသတွင်း နဂိုကတည်းက ရှိနေခဲ့သော ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးဝါခေတ်နှင့် သံခေတ်ဦး လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများ၊ (၂) အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသော [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ဗိသုကာနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှုများ၊ နှင့် (၃) မြောက်ဘက်မှ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နည်းပညာများ ရောနှောပေါင်းစပ်ကာ ထူးခြားသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ထွန်းကားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရှေးဦး အခြေချနေထိုင်မှု == ပျူတို့သည် ဘီစီ ၁ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသော ကာလကတည်းက ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချခဲ့ကြပြီး ဘိန္နက၊ မွန်ဂါမို၊ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုးမြို့|ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်ချက်များအရ အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)၊ ဗိဿနိုး (တောင်တွင်းကြီး)၊ ဟန်လင်း (ဝက်လက်) တို့အပြင် မိုင်းမော (မြစ်သား)၊ ဝတီ (နထိုးကြီး) စသည့် ဒေသများတွင် အင်အားကြီးမားသော မြို့ရိုးတံတိုင်းများနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး စနစ်များ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanTun">Dr Than Tun (History Professor, Mandalay University) ‘The Story of Myanmar told in pictures’.</ref> ထိုခေတ်ကာလတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]မှ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိခဲ့သလို၊ သရေခေတ္တရာမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတိုင်း [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]သို့ ထွက်ခွာနိုင်သည့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းပွင့်များကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ [[File:Asia 800ad.jpg|thumb|300px|left|alt=ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးချင်းများကို ပြသော AD ၈၀၀ အာရှတိုက်မြေပုံ]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == တရုတ် ထန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူတို့သည် စည်းစနစ်ကျပြီး ငြိမ်းချမ်းမှုကို မြတ်နိုးသော လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ အငြင်းပွားမှုများကို စစ်မက်ပြုခြင်းထက် ပြိုင်ပွဲများ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလေ့ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပျူတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု၏ သက်သက်လွတ် အယူအဆများကြောင့် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် လက်ပံပင်လျှော်ဖြင့် ယက်လုပ်သော အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ စီရင်ထုံးများတွင်လည်း ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ဓလေ့မရှိဘဲ ကြိမ်ဒဏ်နှင့် ကြီးလေးသော ပြစ်မှုများအတွက်သာ ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဝင် ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးနှင့် သရေခေတ္တရာ ပျူမြို့ဟောင်းများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေပြု၍ စောစီးစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြဒီဇိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေသတွင်း တူးဖော်ရရှိသော ခင်ဘကုန်းမှ ရွှေပေလွှာ ပိဋကတ်တော် ကောက်နုတ်ချက်များ၊ ပျူအက္ခရာ အရိုးအိုးစာများ၊ ငွေဒင်္ဂါးများနှင့် ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော သတ္တုဗေဒနှင့် အနုပညာလက်ရာများကို သက်သေပြနေသည်။ ထို့ပြင် ပျူတို့၏ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှု နည်းပညာ၊ အုတ်ဖုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် သံရည်ကျိုဖိုကြီး တည်ဆောက်ပုံ နည်းစနစ်များသည် ထိုခေတ်အခါက အာရှဒေသတွင် အဆင့်မြင့်မားသော အနေအထားတွင် ရှိခဲ့သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခြင်းနှင့် ခေတ်နိဂုံး == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် ဗဟိုချက်မတစ်ခုတည်းအောက်တွင် စုစည်းထားသော နိုင်ငံတော် (Unified Empire) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သီးခြားလွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံများအဖြစ် သဟဇာတဖြစ်စွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာနှင့် ဟန်လင်းမြို့တို့သည် သြဇာအကြီးမားဆုံး ဗဟိုချက်မမြို့များအဖြစ် အလှည့်ကျ ထင်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman"/> အေဒီ ၇ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ဗဟိုချက်သည် မြောက်ဘက် ဟန်လင်းကြီးဒေသသို့ ပိုမိုရွှေ့လျားသွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အေဒီ ၉ ရာစု (အေဒီ ၈၃၂ ဝန်းကျင်) တွင် မြောက်ဘက်မှ အင်အားကြီးမားလာသော နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ၏ တိုက်ခိုက်လုယက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် ပျူတို့၏ မြို့ပြလွှမ်းမိုးမှုကာလသည် တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရကာ မြေပြန့်ဒေသအတွင်းသို့ အသစ်ဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုသစ် (ဗမာ) များနှင့် ပေါင်းစည်းပျော်ဝင်သွားခဲ့တော့သည်။<ref name="Lieberman"/> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == {{main|ပျူစာပေ}} ပျူဘာသာစကားသည် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့၏ စာရေးသားစနစ်မှာ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယ ဗြာဟ္မီ (Brahmi) နှင့် ကဒံဗ (Kadamba) အရေးအသားများကို အခြေခံကာ တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ရာဇကုမာရ် (မြစေတီ) ကျောက်စာသည် ပျူ၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ပါဠိ လေးဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသဖြင့် ပျူစာပေကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရာတွင် အဓိက သော့ချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းဦးမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသတွင် ပျူစာနှင့် မွန်စာတို့သည် စောစီးစွာ ရေးသားအသုံးပြုခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ ဗမာစာ (မြန်မာစာ) ၏ အစောဆုံး ကမ္ဗည်းစာ အထောက်အထားများကိုမူ ခေတ်သစ် သုတေသနပြုချက်များအရ အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့် (ဥပမာ- အေဒီ ၉၈၄ ခုနှစ်ခန့် ရေးထိုးသော စောရဟန်းမင်းကြီး ကျောက်စာ) တွင် စတင်တွေ့ရှိရသဖြင့် မြန်မာစာပေ သမိုင်းကြောင်းသည် ယခင်ထက် ပိုမိုစောစီးကြောင်း ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။ ကျောက်စာမှတ်တမ်းများအရ ပျူမြို့ပြများတွင် ‘ဗိကရာမ’ (Vikrama) မင်းဆက်နှင့် ‘ဝါမန်’ (Varman) ဟု အမည်ဆုံးသော မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏ ဓလေ့များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းကွဲများ စုံလင်စွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဒင်္ဂါးများနှင့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။<ref name="Stargardt"/> ရိုးရာရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသည့် တကောင်းမင်းဆက် သို့မဟုတ် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့် ဗိဿနိုးဘုရင်မတို့၏ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ဇာတ်လမ်းများသည် ခေတ်ပြိုင်လူထု၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ယုံကြည်မှုဓလေ့ (Historiography) နှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများအကြား သွေးချင်းဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြလိုသည့် သင်္ကေတများအဖြစ် ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာရှင်များက ရှုမြင်ကြသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများအနက် [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] ဟူသော ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ၃ မြို့သည် လက်ရှိအချိန်အထိ အထင်ရှားဆုံး ကျန်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထူးခြားထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးများ (Outstanding Universal Value) ကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပထမဦးဆုံးသော **ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ (World Heritage Site)** အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO"/> လက်ရှိတွင် အဆိုပါ ရှေးဟောင်းဇုန်နယ်မြေများကို နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့်အညီ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနနှင့် ဒေသခံများ ပူးပေါင်းကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ == ပျူ ပုတီးများ == <gallery> File:Pyu_Necklace1.JPG| File:Pyu_Necklace2.JPG| File:Pyu_Necklace3.JPG| File:Pyu_Necklace4.JPG| </gallery> == ကိုးကားထားသော စာအုပ်များ == * Janice Stargardt: The ancient Pyu of Burma, Cambridge, 1990, ISBN 1-873178-01-8 * Than Tun, "The Story of Myanmar Told in Pictures" * Elizabeth Moore, Myanmar Historical Research Journal, 2004. * D.G.E. Hall, A History of the South East Asia, New York, 1968. * G.E. Harvey, History of Burma, London, 1925 * Victor Lieberman, Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Cambridge University Press, 2003. == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] 1h6u8q3f0dtfu2yjuw7mjncckwky2v1 1035705 1035704 2026-06-03T06:56:49Z Chenzeyan29 141880 /* လက်ရှိအခြေအနေ */ 1035705 wikitext text/x-wiki '''ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ''' ({{lang-en|'''Pyu city-states'''}}) ဆိုသည်မှာ ဘီစီ ၁၀၀ မှ အေဒီ ၈၄၀ နှစ်အတွင်း ယခုခေတ် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဦးမြို့ပြနိုင်ငံများ အစုအဝေးကို ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="Stargardt"/> "ပျူ"ကို Pyuu (ပျူး) (သို့) Pyus (ပျူစ်) ဟုလည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]တို့က 'ဖျောက်' (Pyao) သို့မဟုတ် 'ဖျောင်' (Piao) ဟုလည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ပျူသမိုင်းကို အဓိက သမိုင်းကြောင်း အထောက်အထား နှစ်ခုအားဖြင့် လေ့လာသိရှိရသည်။ မြေပုံတူးဖော်မှုများနှင့် ကျောက်ထွင်းစာများတွင် တွေ့ရသော ပျူတို့၏ [[ယဉ်ကျေးမှု]] လက်ကျန်အရ သော်လည်းကောင်း၊ [[တရုတ်ပြည်]]အင်ပါယာ ထန်ရာဇဝင်သမိုင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသော တရုတ်သံတမန်များနှင့် ခရီးသွားအဖွဲ့များ၏ မှတ်တမ်းများ အားဖြင့်လည်းကောင်း သိရသည်။ {{Infobox settlement | name = ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ | official_name = ပျူခေတ်မြို့ပြနိုင်ငံများစု (Pyu City-States) | native_name = ပျူပြည် | settlement_type = ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် မြို့ပြနိုင်ငံများစု | image_skyline = Pyu sites.png | image_caption = အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသရှိ အရေးပါသော ပျူမြို့ပြနေရာများပြ မြေပုံ | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] (ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းဒေသ) | established_title = ခေတ်ဦးအစ (အခြေချမှု) | established_date = ဘီစီ ၁၀၀ ခန့် <ref name="Stargardt">Stargardt, J. (1990). ''The Ancient Pyu of Burma: Early Pyu Cities in a Man-made Landscape''. Cambridge University Press.</ref> | extirpated_title = ခေတ်နိဂုံး (နန်ချိုဖျက်ဆီးမှု) | extirpated_date = အေဒီ ၈၄၀ ဝန်းကျင် <ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> | seat_type = အဓိကဗဟိုချက်မမြို့များ | seat = [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] | leader_title = ထင်ရှားသောမင်းဆက် | leader_name = ဗိကရာမမင်းဆက် (Vikrama Dynasty) <ref name="Harvey">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma''. London: Longmans, Green and Co.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အဓိက)၊ [[မဟာယန]] ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မြန်မာ့မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်မှု]]၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပျူဘာသာစကား|ပျူဘာသာ]]၊ [[ပါဠိဘာသာ|ပါဠိ]]၊ [[:en:Old Burmese|ရှေးဦးမြန်မာစကား]] | blank2_name_sec1 = ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်အဆင့် | blank2_info_sec1 = [[ယူနက်စကို]] ([[ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ]]) – ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ် <ref name="UNESCO">UNESCO World Heritage Centre. (2014). ''Pyu Ancient Cities''.</ref> }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပျူတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] (Tibeto-Burman) မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် အေဒီ ၉ ရာစုနောက်ပိုင်း၌ မြေပြန့်ဒေသသို့ ဝင်ရောက်လာသော ဗမာ (မြန်မာ) မျိုးနွယ်စုများ၊ ဒေသခံ မွန်လူမျိုးစုများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း၊ လူမျိုးစုချင်း သဘာဝအတိုင်း ကာလရှည် ပေါင်းစပ်သွားကြသည်ဟု ကောက်ချက်ချကြသည်။<ref name="Lieberman"/> ပျူတို့၏ မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုသည် (၁) ဒေသတွင်း နဂိုကတည်းက ရှိနေခဲ့သော ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးဝါခေတ်နှင့် သံခေတ်ဦး လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံ အဆောက်အအုံများ၊ (၂) အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ ကုန်သွယ်ရေးနှင့်အတူ ရောက်ရှိလာသော [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ ဗိသုကာနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှုများ၊ နှင့် (၃) မြောက်ဘက်မှ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နည်းပညာများ ရောနှောပေါင်းစပ်ကာ ထူးခြားသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ကာလရှည်ကြာ ထွန်းကားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရှေးဦး အခြေချနေထိုင်မှု == ပျူတို့သည် ဘီစီ ၁ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသော ကာလကတည်းက ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် အခြေချခဲ့ကြပြီး ဘိန္နက၊ မွန်ဂါမို၊ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဗိဿနိုးမြို့|ဗိဿနိုး]]၊ [[ဟန်လင်း]] စသည့် မြို့ပြနိုင်ငံကြီးများကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန တူးဖော်ချက်များအရ အေဒီ ၁ ရာစုမှ ၉ ရာစုအတွင်း သရေခေတ္တရာ (ပြည်)၊ ဗိဿနိုး (တောင်တွင်းကြီး)၊ ဟန်လင်း (ဝက်လက်) တို့အပြင် မိုင်းမော (မြစ်သား)၊ ဝတီ (နထိုးကြီး) စသည့် ဒေသများတွင် အင်အားကြီးမားသော မြို့ရိုးတံတိုင်းများနှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး စနစ်များ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="ThanTun">Dr Than Tun (History Professor, Mandalay University) ‘The Story of Myanmar told in pictures’.</ref> ထိုခေတ်ကာလတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]မှ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]သို့ ဆက်သွယ်ထားသော ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိခဲ့သလို၊ သရေခေတ္တရာမှတစ်ဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းအတိုင်း [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]သို့ ထွက်ခွာနိုင်သည့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းပွင့်များကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ [[File:Asia 800ad.jpg|thumb|300px|left|alt=ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ|ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်နီးချင်းများကို ပြသော AD ၈၀၀ အာရှတိုက်မြေပုံ]] == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ == တရုတ် ထန်ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများအရ ပျူတို့သည် စည်းစနစ်ကျပြီး ငြိမ်းချမ်းမှုကို မြတ်နိုးသော လူမျိုးများအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ အငြင်းပွားမှုများကို စစ်မက်ပြုခြင်းထက် ပြိုင်ပွဲများ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလေ့ရှိကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ပျူတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု၏ သက်သက်လွတ် အယူအဆများကြောင့် ပိုးကောင်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် လက်ပံပင်လျှော်ဖြင့် ယက်လုပ်သော အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ စီရင်ထုံးများတွင်လည်း ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ဓလေ့မရှိဘဲ ကြိမ်ဒဏ်နှင့် ကြီးလေးသော ပြစ်မှုများအတွက်သာ ပြင်းထန်သော ပြစ်ဒဏ်များကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဝင် ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးနှင့် သရေခေတ္တရာ ပျူမြို့ဟောင်းများသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေပြု၍ စောစီးစွာ ထွန်းကားခဲ့သည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း မြို့ပြဒီဇိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒေသတွင်း တူးဖော်ရရှိသော ခင်ဘကုန်းမှ ရွှေပေလွှာ ပိဋကတ်တော် ကောက်နုတ်ချက်များ၊ ပျူအက္ခရာ အရိုးအိုးစာများ၊ ငွေဒင်္ဂါးများနှင့် ကြေးရုပ်ငယ်များသည် ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော သတ္တုဗေဒနှင့် အနုပညာလက်ရာများကို သက်သေပြနေသည်။ ထို့ပြင် ပျူတို့၏ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးမှု နည်းပညာ၊ အုတ်ဖုတ်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် သံရည်ကျိုဖိုကြီး တည်ဆောက်ပုံ နည်းစနစ်များသည် ထိုခေတ်အခါက အာရှဒေသတွင် အဆင့်မြင့်မားသော အနေအထားတွင် ရှိခဲ့သည်။<ref name="Stargardt"/> == ရွှေ့ပြောင်း အခြေချခြင်းနှင့် ခေတ်နိဂုံး == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများသည် ဗဟိုချက်မတစ်ခုတည်းအောက်တွင် စုစည်းထားသော နိုင်ငံတော် (Unified Empire) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ သီးခြားလွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံများအဖြစ် သဟဇာတဖြစ်စွာ ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာလအပိုင်းအခြားအလိုက် ဗိဿနိုး၊ သရေခေတ္တရာနှင့် ဟန်လင်းမြို့တို့သည် သြဇာအကြီးမားဆုံး ဗဟိုချက်မမြို့များအဖြစ် အလှည့်ကျ ထင်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman"/> အေဒီ ၇ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ပြောင်းလဲမှုနှင့်အတူ ဗဟိုချက်သည် မြောက်ဘက် ဟန်လင်းကြီးဒေသသို့ ပိုမိုရွှေ့လျားသွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အေဒီ ၉ ရာစု (အေဒီ ၈၃၂ ဝန်းကျင်) တွင် မြောက်ဘက်မှ အင်အားကြီးမားလာသော နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ၏ တိုက်ခိုက်လုယက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီးနောက် ပျူတို့၏ မြို့ပြလွှမ်းမိုးမှုကာလသည် တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရကာ မြေပြန့်ဒေသအတွင်းသို့ အသစ်ဝင်ရောက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုသစ် (ဗမာ) များနှင့် ပေါင်းစည်းပျော်ဝင်သွားခဲ့တော့သည်။<ref name="Lieberman"/> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == {{main|ပျူစာပေ}} ပျူဘာသာစကားသည် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားစုတွင် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့၏ စာရေးသားစနစ်မှာ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယ ဗြာဟ္မီ (Brahmi) နှင့် ကဒံဗ (Kadamba) အရေးအသားများကို အခြေခံကာ တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၁၁၃ တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ရာဇကုမာရ် (မြစေတီ) ကျောက်စာသည် ပျူ၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ပါဠိ လေးဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသဖြင့် ပျူစာပေကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရာတွင် အဓိက သော့ချက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သမိုင်းဦးမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသတွင် ပျူစာနှင့် မွန်စာတို့သည် စောစီးစွာ ရေးသားအသုံးပြုခြင်း ခံခဲ့ရပြီး၊ ဗမာစာ (မြန်မာစာ) ၏ အစောဆုံး ကမ္ဗည်းစာ အထောက်အထားများကိုမူ ခေတ်သစ် သုတေသနပြုချက်များအရ အေဒီ ၁၀ ရာစုခန့် (ဥပမာ- အေဒီ ၉၈၄ ခုနှစ်ခန့် ရေးထိုးသော စောရဟန်းမင်းကြီး ကျောက်စာ) တွင် စတင်တွေ့ရှိရသဖြင့် မြန်မာစာပေ သမိုင်းကြောင်းသည် ယခင်ထက် ပိုမိုစောစီးကြောင်း ပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။ ကျောက်စာမှတ်တမ်းများအရ ပျူမြို့ပြများတွင် ‘ဗိကရာမ’ (Vikrama) မင်းဆက်နှင့် ‘ဝါမန်’ (Varman) ဟု အမည်ဆုံးသော မင်းဆက်များ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြပြီး၊ အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု၊ ဟိန္ဒူဗြာဟ္မဏ ဓလေ့များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းကွဲများ စုံလင်စွာ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဒင်္ဂါးများနှင့် ကျောက်ဆစ်ရုပ်တု အထောက်အထားများက ညွှန်းဆိုနေသည်။<ref name="Stargardt"/> ရိုးရာရာဇဝင်များတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသည့် တကောင်းမင်းဆက် သို့မဟုတ် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့် ဗိဿနိုးဘုရင်မတို့၏ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ဇာတ်လမ်းများသည် ခေတ်ပြိုင်လူထု၏ သမိုင်းဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ ယုံကြည်မှုဓလေ့ (Historiography) နှင့် မြို့ပြနိုင်ငံများအကြား သွေးချင်းဆက်စပ်မှုကို ဖော်ပြလိုသည့် သင်္ကေတများအဖြစ် ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာရှင်များက ရှုမြင်ကြသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများအနက် [[သရေခေတ္တရာ]]၊ [[ဟန်လင်း]]၊ [[ဗိဿနိုး]] ဟူသော ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ၃ မြို့သည် လက်ရှိအချိန်အထိ အထင်ရှားဆုံး ကျန်ရှိနေပြီး ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထူးခြားထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုတန်ဖိုးများ (Outstanding Universal Value) ကြောင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ပထမဦးဆုံးသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ (World Heritage Site) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO"/> လက်ရှိတွင် အဆိုပါ ရှေးဟောင်းဇုန်နယ်မြေများကို နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းများနှင့်အညီ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနနှင့် ဒေသခံများ ပူးပေါင်းကာ ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လျက်ရှိသည်။ == ပျူ ပုတီးများ == <gallery> File:Pyu_Necklace1.JPG| File:Pyu_Necklace2.JPG| File:Pyu_Necklace3.JPG| File:Pyu_Necklace4.JPG| </gallery> == ကိုးကားထားသော စာအုပ်များ == * Janice Stargardt: The ancient Pyu of Burma, Cambridge, 1990, ISBN 1-873178-01-8 * Than Tun, "The Story of Myanmar Told in Pictures" * Elizabeth Moore, Myanmar Historical Research Journal, 2004. * D.G.E. Hall, A History of the South East Asia, New York, 1968. * G.E. Harvey, History of Burma, London, 1925 * Victor Lieberman, Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, Cambridge University Press, 2003. == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == <references/> [[ကဏ္ဍ:ပျူခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ]] jbgv93a7gdslzv1696hmtd3m47zj7yd 0 10538 1035554 947343 2026-06-02T13:17:30Z Chenzeyan29 141880 1035554 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ခေတ်နှင့် ရှမ်း-မြန်မာမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄)}} '''ပင်းယခေတ်''' (၁၃၁၃–၁၃၆၄) သည် [[ပုဂံခေတ်]] ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာအလယ်ပိုင်းဒေသ [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]]နှင့် နိုင်ငံပြိုင်ဖြစ်သည်။ ဤခေတ်ကို [[မြင်စိုင်းခေတ်]] ၏ အဆက်အနွယ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုပါသည်။ [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]]သည် ၁၃၁၀ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်ကြီး [[အသင်္ခယာ]]ကို လုပ်ကြံကာ တစ်ပါးသောမင်းပြုသည်။ ၁၃၁၃ ခုနှစ်တွင် ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်သည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် သီဟသူ၏ သားတော်အငယ် [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]]သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မင်းပြိုင်ပြုသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယနိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် သီဟသူ၏ မြစ်တော် [[သတိုးမင်းဖျား]] က [[အင်းဝခေတ်]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ပင်းယခေတ် | native_name = ပင်းယဘုရင့်နိုင်ငံ | official_name = Pinya Kingdom | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_type = | image_coat = | image_map = | map_caption = | time_period = [[ပုဂံခေတ်လွန်ကာလ]] | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၁၀ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၆၄ | event_start = နိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | event_end = မောရှမ်းများကြောင့် ပင်းယကျဆုံးခြင်း | date_end = စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | event1 = ပင်းယသို့ မြို့တော်ရွေ့ပြောင်းခြင်း | date_event1 = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | event2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] ခွဲထွက်ခြင်း | date_event2 = ၁၆ မေ ၁၃၁၅ | event3 = ရှမ်းများထကြွခြင်း | date_event3 = ၁၃၅၉–၁၃၆၄ | capital = [[ပင်လယ်မြို့|ပင်လယ်]]၊ [[ပင်းယမြို့|ပင်းယ]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] (၁၃၁၀–၁၃၂၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ|ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[ဥဇနာပြောင်]] (၁၃၆၄) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[မြင်စိုင်းခေတ်]] / [[ပုဂံခေတ်]] | population_blank2_title = ပြိုင်ဘက်ခေတ် | population_blank2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] | population_blank3_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank3 = [[အင်းဝခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပုံ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် ၁၃၁၃ မှ ၁၃၆၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၂၈၇ တွင် ပုဂံအင်ပါယာ ကျဆုံးပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသော မင်းနေပြည်တော်အသေးစား အမြောက်အမြားအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်ကို ဆက်ခံသည့် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာပုံစံသွင်းထားသော ရှမ်းဘုရင်များ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပင်းယသည် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]မင်းနေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အခါအားလျော်စွာ ပဋိပက္ခဖြစ်လေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းတည်ရှိနေသည့် ကာလတစ်လျှောက်တွင် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းတို့၏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းများအား အဓိကအားဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်းကိုသာ ဆက်လက်၍ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုးကောင်းမှ ရှမ်းစီးနင်းတိုက်ခိုက်သူများသည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံး၏ မြို့တော်များကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးသည် ပြိုလဲပျက်စီးခဲ့ရသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းသား [[သတိုးမင်းဖျား]] တည်ထောင်ခဲ့သော အင်းဝမင်းနေပြည်တော်သည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးကို ၁၃၆၄ တွင် အစားထိုးပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ အဓိကမင်းနေပြည်တော်အဖြစ် နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့သည်။ == မူလအစ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်၏ အဆက်ဖြစ်ပြီး ၁၂၉၈ တွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဖြစ်ကြသော [[အသင်္ခယာ]]၊ [[ရာဇသင်္ကြန်]] နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ (စစ်ကိုင်းနေပြည်တော်မှာ ၁၃၁၅ ခုနှစ်ကျမှသာ ခွဲထွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) ၁၃၁၂ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်အလတ် ရာဇသင်္ကြန် သဘာဝအလျောက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် အငယ်ဆုံးညီတော်ဖြစ်သော သီဟသူသည် သူ၏ဩဇာအာဏာကို ခိုင်မြဲအောင်လုပ်သည့်အနေဖြင့် အစ်ကိုအကြီးဆုံး အသင်္ခယာကို အဆိပ်ခတ်သတ်ပြီး ထီးနန်းကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် အစဦးတွင် သူ၏မြို့တော်ကို ပင်လယ်အရပ်မှ ပို၍အချက်အချာကျသော ကျောက်ဆည်စပါးကျီနှင့်နီးသည့် ဧရာဝတီအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ (ထိုအချိန်မှစ၍ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုမတိုင်မီ လူဦးရေ ၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သော ပုဂံသည် အလွန်အမင်း တိတ်ဆိတ်ခြောက်ကပ်သွားခဲ့သည်။) သီဟသူသည် နောင်အခါ အင်းဝနေပြည်တော်ဖြစ်လာမည့် ဧရာဝတီနှင့် မြစ်ငယ်မြစ်တို့အနီးရှိ နေရာကို မင်းနေပြည်တော်တည်ထောင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နန်းတွင်းဗေဒင်နက္ခတ်ကျွမ်းကျင်သူများက ထိုအရပ်သည် မကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု အကြံပေးကြသဖြင့် ၎င်းအစား ပင်းယနေရာကို (ယနေ့ခေတ် [[မန္တလေးမြို့]] ၏ တောင်ဘက်) ဧရာဝတီမြစ်အနီးတွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် ဘွဲ့များကို ခံယူခဲ့သည်။ သူ၏နန်းတက်ပွဲတွင် [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) ဘုရင်လက်ထက်ကတည်းက မင်းမိဖုရား တော်ဝင်မိသားစုများအတွင်း လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့သော ရွှေစလွယ်နှင့် ရွှေလင်ဗန်းအား [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင် (နောက်ဆုံးပုဂံမင်း) ၏ မိဖုရားဖြစ်သော [[ဖွားစော (နရသီဟပတေ့ မိဖုရား)|မိဖုရားစော]] မှ သီဟသူကို ပေးအပ်တော်မူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ယခုအခါတွင် မိမိသည် ပုဂံမင်းဆက်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူအဖြစ် တရားဝင်ယူဆခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူသည် ၁၃၁၅ တွင် နတ်ရွာစံတော်မူပြီးဖြစ်သော ဘုရင် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] နှင့် [[မိစောဦး]] တို့၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] မင်းသားအား အိမ်ရှေ့စံမင်းသားအရိုက်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (၁၂၉၈ တွင် သီဟသူသည် မိဖုရား မိစောဦးအား သိမ်းယူစဉ် သူမတွင် ပုဂံကျော်စွာမင်း၏ ကိုယ်ဝန်ရှိနေခဲ့ပြီး ၁၂Tracking တွင် ဥဇနာအား ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ဥဇနာကို သူ၏သားအရင်းအဖြစ် မွေးစားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) == စစ်ကိုင်းခွဲထွက်ခြင်း (၁၃၁十五) == သီဟသူဘုရင်၏ သားတော်အစစ်ဖြစ်သော အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ [[အသင်္ခယာ စောယွန်း|စောယွန်း]] သည် မိမိအားကျော်လွန်၍ မွေးစားသား ဥဇနာအား ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်းကို လိုလိုလားလား မရှိခဲ့ပေ။ တောတွင်းနေထိုင်သော ရဟန်းတော်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးကာ သူ၏နောက်လိုက်နောက်ပါများနှင့်အတူ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ စောယွန်းမင်းသားသည် မည်သည့်အခါကမျှ တရားဝင် ပုန်ကန်ခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ သူ၏ဖခင်အပေါ်တွင် သစ္စာရှိသယောင် အမည်ခံအဖြစ် နေခဲ့သည်။ သူ၏ညီအစ်ကိုများနှင့်သော်မှ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မျှဝေမခံစားလိုသော သီဟသူသည် စောယွန်းအား သူ၏ဖုံးကွယ်ထားသော ပုန်ကန်ထကြွမှုအတွက် ထူးခြားစွာဖြင့် အပြစ်ပေးခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ၁၃၂၄ ခုနှစ် သီဟသူနတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုသည် တရားဝင် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားပြီး ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို၎င်း၊ စစ်ကိုင်းသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းကို၎င်း ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == အလယ်ပိုင်းနှစ်များ == ၁၃၂၄ ခုနှစ်တွင် သီဟသူနတ်ရွာစံသောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] သည် သီဟသူသတ်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းဆက်၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သော ဥဇနာသည် ရှမ်းဝန်ကြီးများနှင့် ရှမ်းစစ်သူကြီးများ လွှမ်းမိုးသည့် ပင်းယနန်းတော်ထဲတွင် ထုံးနည်းများဖြင့် မလျော်ညီသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါးမျှ ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် သူသည် နောက်တွင် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အမေတူညီအစ်ကို [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] အတွက် ထီးနန်းကို စောင့်ရှောက်ပေးနေရသူတစ်ဦးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နရသီဟပတေ့၏ မြေးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သီဟသူ၏ သားအရင်းဖြစ်သူ ကျော်စွာမှာ အကောင်းဆုံးသော ရွေးချယ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် ရှေးဟောင်း (ပုဂံ) နှင့် (ပင်းယ) မင်းဆက်အသစ်နှစ်ခုစလုံးမှ မျိုးရိုးအဆက်အနွယ်ကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဥဇနာသည် ထီးနန်းစွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ရသေ့ဝတ်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ဘက်မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုမှာ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ရံဖန်ရံခါ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့၏ရန်ကို စိုးထင့်နေကြရသဖြင့် မည်သည့်ဘက်ကမျှ အသာစီးမရခဲ့ပေ။ ၁၃၅၀ ခုနှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ရှမ်းကျူးကျော်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ == ပင်းယကျဆုံးခြင်း == ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် [[နရသူ (မောပါမင်း)|ပင်းယဘုရင် နရသူ]] သည် သူ၏အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းနှင့် ဒုက္ခပေးနေသော မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် အကြံစည်တစ်ခု ရခဲ့သည်။ သူသည် စစ်ကိုင်းကို ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် မိုးကောင်းစော်ဘွားနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့သည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ မိုးကောင်းတပ်များ စစ်ကိုင်းကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ပင်းယတပ်များသည် ရိုးရှင်းစွာဖြင့် အခြားတစ်ဘက်မှ စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည်။ နရသူအတွက် ကံမကောင်းသည်မှာ သူ၏အစီအစဉ်သည် ရလဒ်ပြောင်းပြန် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုးကောင်းတပ်များသည် စစ်ကိုင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နရသူ၏ သစ္စာဖောက်မှုအတွက် ၎င်းတို့၏ရန်လိုမှုကို ပင်းယသို့ လှည့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရှမ်းတပ်များသည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ပြီး ပင်းယမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ နရသူကို အကျဉ်းသားအဖြစ် မိုးကောင်းသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သဖြင့် "မောပါမင်း" ဟု တွင်သည်။ ရှမ်းတို့သည် ဗမာပြည်အလယ်ပိုင်းကို အမြဲတမ်းအုပ်ချုပ်ရန် မသိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဤကျူးကျော်မှုများသည် ဗမာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အစုတ်စုတ်အပြတ်ပြတ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နရသူ၏နောက်တွင် [[ဥဇနာပြောင်]] သည် ပင်းယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သော်လည်း ၃ လသာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အင်းဝပေါ်ထွန်းလာမှုနှင့်အတူ ပင်းယမင်းနေပြည်တော်ကြီး ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ == မြင်စိုင်းမင်းဆက် (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == * [[အသင်္ခယာ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၀) * [[ရာဇသင်္ကြန်]] (၁၂၉၈–၁၃၀၅) * [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄) == * (၁) [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၃၁၃–၁၃၂၅) * (၂) [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) * (၃) [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) * (四) [[ကျော်စွာငယ်]] (၁၃၅၀–၁၃၅၉) * (၅) [[နရသူ (မောပါမင်း)]] (၁၃၅၉–၁၃၆四) * (၆) [[ဥဇနာပြောင်]] (ဇွန် – စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄) == ဆက်စပ်သော ကဏ္ဍများ == * [[မြင်စိုင်းခေတ်]] * [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] * [[အင်းဝခေတ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပင်းယခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ပင်းယခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] cp8zrgzcfgy5ewhv0hzxbw83weldkgd 1035555 1035554 2026-06-02T13:18:18Z Chenzeyan29 141880 /* စစ်ကိုင်းခွဲထွက်ခြင်း */ 1035555 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ခေတ်နှင့် ရှမ်း-မြန်မာမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄)}} '''ပင်းယခေတ်''' (၁၃၁၃–၁၃၆၄) သည် [[ပုဂံခေတ်]] ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာအလယ်ပိုင်းဒေသ [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]]နှင့် နိုင်ငံပြိုင်ဖြစ်သည်။ ဤခေတ်ကို [[မြင်စိုင်းခေတ်]] ၏ အဆက်အနွယ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုပါသည်။ [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]]သည် ၁၃၁၀ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်ကြီး [[အသင်္ခယာ]]ကို လုပ်ကြံကာ တစ်ပါးသောမင်းပြုသည်။ ၁၃၁၃ ခုနှစ်တွင် ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်သည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် သီဟသူ၏ သားတော်အငယ် [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]]သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မင်းပြိုင်ပြုသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယနိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် သီဟသူ၏ မြစ်တော် [[သတိုးမင်းဖျား]] က [[အင်းဝခေတ်]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ပင်းယခေတ် | native_name = ပင်းယဘုရင့်နိုင်ငံ | official_name = Pinya Kingdom | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_type = | image_coat = | image_map = | map_caption = | time_period = [[ပုဂံခေတ်လွန်ကာလ]] | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၁၀ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၆၄ | event_start = နိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | event_end = မောရှမ်းများကြောင့် ပင်းယကျဆုံးခြင်း | date_end = စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | event1 = ပင်းယသို့ မြို့တော်ရွေ့ပြောင်းခြင်း | date_event1 = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | event2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] ခွဲထွက်ခြင်း | date_event2 = ၁၆ မေ ၁၃၁၅ | event3 = ရှမ်းများထကြွခြင်း | date_event3 = ၁၃၅၉–၁၃၆၄ | capital = [[ပင်လယ်မြို့|ပင်လယ်]]၊ [[ပင်းယမြို့|ပင်းယ]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] (၁၃၁၀–၁၃၂၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ|ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[ဥဇနာပြောင်]] (၁၃၆၄) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[မြင်စိုင်းခေတ်]] / [[ပုဂံခေတ်]] | population_blank2_title = ပြိုင်ဘက်ခေတ် | population_blank2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] | population_blank3_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank3 = [[အင်းဝခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပုံ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် ၁၃၁၃ မှ ၁၃၆၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၂၈၇ တွင် ပုဂံအင်ပါယာ ကျဆုံးပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသော မင်းနေပြည်တော်အသေးစား အမြောက်အမြားအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်ကို ဆက်ခံသည့် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာပုံစံသွင်းထားသော ရှမ်းဘုရင်များ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပင်းယသည် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]မင်းနေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အခါအားလျော်စွာ ပဋိပက္ခဖြစ်လေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းတည်ရှိနေသည့် ကာလတစ်လျှောက်တွင် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းတို့၏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းများအား အဓိကအားဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်းကိုသာ ဆက်လက်၍ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုးကောင်းမှ ရှမ်းစီးနင်းတိုက်ခိုက်သူများသည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံး၏ မြို့တော်များကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးသည် ပြိုလဲပျက်စီးခဲ့ရသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းသား [[သတိုးမင်းဖျား]] တည်ထောင်ခဲ့သော အင်းဝမင်းနေပြည်တော်သည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးကို ၁၃၆၄ တွင် အစားထိုးပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ အဓိကမင်းနေပြည်တော်အဖြစ် နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့သည်။ == မူလအစ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်၏ အဆက်ဖြစ်ပြီး ၁၂၉၈ တွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဖြစ်ကြသော [[အသင်္ခယာ]]၊ [[ရာဇသင်္ကြန်]] နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ (စစ်ကိုင်းနေပြည်တော်မှာ ၁၃၁၅ ခုနှစ်ကျမှသာ ခွဲထွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) ၁၃၁၂ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်အလတ် ရာဇသင်္ကြန် သဘာဝအလျောက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် အငယ်ဆုံးညီတော်ဖြစ်သော သီဟသူသည် သူ၏ဩဇာအာဏာကို ခိုင်မြဲအောင်လုပ်သည့်အနေဖြင့် အစ်ကိုအကြီးဆုံး အသင်္ခယာကို အဆိပ်ခတ်သတ်ပြီး ထီးနန်းကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် အစဦးတွင် သူ၏မြို့တော်ကို ပင်လယ်အရပ်မှ ပို၍အချက်အချာကျသော ကျောက်ဆည်စပါးကျီနှင့်နီးသည့် ဧရာဝတီအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ (ထိုအချိန်မှစ၍ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုမတိုင်မီ လူဦးရေ ၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သော ပုဂံသည် အလွန်အမင်း တိတ်ဆိတ်ခြောက်ကပ်သွားခဲ့သည်။) သီဟသူသည် နောင်အခါ အင်းဝနေပြည်တော်ဖြစ်လာမည့် ဧရာဝတီနှင့် မြစ်ငယ်မြစ်တို့အနီးရှိ နေရာကို မင်းနေပြည်တော်တည်ထောင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နန်းတွင်းဗေဒင်နက္ခတ်ကျွမ်းကျင်သူများက ထိုအရပ်သည် မကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု အကြံပေးကြသဖြင့် ၎င်းအစား ပင်းယနေရာကို (ယနေ့ခေတ် [[မန္တလေးမြို့]] ၏ တောင်ဘက်) ဧရာဝတီမြစ်အနီးတွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် ဘွဲ့များကို ခံယူခဲ့သည်။ သူ၏နန်းတက်ပွဲတွင် [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) ဘုရင်လက်ထက်ကတည်းက မင်းမိဖုရား တော်ဝင်မိသားစုများအတွင်း လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့သော ရွှေစလွယ်နှင့် ရွှေလင်ဗန်းအား [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင် (နောက်ဆုံးပုဂံမင်း) ၏ မိဖုရားဖြစ်သော [[ဖွားစော (နရသီဟပတေ့ မိဖုရား)|မိဖုရားစော]] မှ သီဟသူကို ပေးအပ်တော်မူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ယခုအခါတွင် မိမိသည် ပုဂံမင်းဆက်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူအဖြစ် တရားဝင်ယူဆခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူသည် ၁၃၁၅ တွင် နတ်ရွာစံတော်မူပြီးဖြစ်သော ဘုရင် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] နှင့် [[မိစောဦး]] တို့၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] မင်းသားအား အိမ်ရှေ့စံမင်းသားအရိုက်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (၁၂၉၈ တွင် သီဟသူသည် မိဖုရား မိစောဦးအား သိမ်းယူစဉ် သူမတွင် ပုဂံကျော်စွာမင်း၏ ကိုယ်ဝန်ရှိနေခဲ့ပြီး ၁၂Tracking တွင် ဥဇနာအား ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ဥဇနာကို သူ၏သားအရင်းအဖြစ် မွေးစားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) == စစ်ကိုင်းခွဲထွက်ခြင်း== သီဟသူဘုရင်၏ သားတော်အစစ်ဖြစ်သော အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ [[အသင်္ခယာ စောယွန်း|စောယွန်း]] သည် မိမိအားကျော်လွန်၍ မွေးစားသား ဥဇနာအား ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်းကို လိုလိုလားလား မရှိခဲ့ပေ။ တောတွင်းနေထိုင်သော ရဟန်းတော်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးကာ သူ၏နောက်လိုက်နောက်ပါများနှင့်အတူ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ စောယွန်းမင်းသားသည် မည်သည့်အခါကမျှ တရားဝင် ပုန်ကန်ခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ သူ၏ဖခင်အပေါ်တွင် သစ္စာရှိသယောင် အမည်ခံအဖြစ် နေခဲ့သည်။ သူ၏ညီအစ်ကိုများနှင့်သော်မှ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မျှဝေမခံစားလိုသော သီဟသူသည် စောယွန်းအား သူ၏ဖုံးကွယ်ထားသော ပုန်ကန်ထကြွမှုအတွက် ထူးခြားစွာဖြင့် အပြစ်ပေးခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ၁၃၂၄ ခုနှစ် သီဟသူနတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုသည် တရားဝင် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားပြီး ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို၎င်း၊ စစ်ကိုင်းသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းကို၎င်း ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == အလယ်ပိုင်းနှစ်များ == ၁၃၂၄ ခုနှစ်တွင် သီဟသူနတ်ရွာစံသောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] သည် သီဟသူသတ်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းဆက်၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သော ဥဇနာသည် ရှမ်းဝန်ကြီးများနှင့် ရှမ်းစစ်သူကြီးများ လွှမ်းမိုးသည့် ပင်းယနန်းတော်ထဲတွင် ထုံးနည်းများဖြင့် မလျော်ညီသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါးမျှ ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် သူသည် နောက်တွင် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အမေတူညီအစ်ကို [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] အတွက် ထီးနန်းကို စောင့်ရှောက်ပေးနေရသူတစ်ဦးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နရသီဟပတေ့၏ မြေးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သီဟသူ၏ သားအရင်းဖြစ်သူ ကျော်စွာမှာ အကောင်းဆုံးသော ရွေးချယ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် ရှေးဟောင်း (ပုဂံ) နှင့် (ပင်းယ) မင်းဆက်အသစ်နှစ်ခုစလုံးမှ မျိုးရိုးအဆက်အနွယ်ကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဥဇနာသည် ထီးနန်းစွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ရသေ့ဝတ်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ဘက်မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုမှာ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ရံဖန်ရံခါ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့၏ရန်ကို စိုးထင့်နေကြရသဖြင့် မည်သည့်ဘက်ကမျှ အသာစီးမရခဲ့ပေ။ ၁၃၅၀ ခုနှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ရှမ်းကျူးကျော်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ == ပင်းယကျဆုံးခြင်း == ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် [[နရသူ (မောပါမင်း)|ပင်းယဘုရင် နရသူ]] သည် သူ၏အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းနှင့် ဒုက္ခပေးနေသော မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် အကြံစည်တစ်ခု ရခဲ့သည်။ သူသည် စစ်ကိုင်းကို ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် မိုးကောင်းစော်ဘွားနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့သည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ မိုးကောင်းတပ်များ စစ်ကိုင်းကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ပင်းယတပ်များသည် ရိုးရှင်းစွာဖြင့် အခြားတစ်ဘက်မှ စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည်။ နရသူအတွက် ကံမကောင်းသည်မှာ သူ၏အစီအစဉ်သည် ရလဒ်ပြောင်းပြန် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုးကောင်းတပ်များသည် စစ်ကိုင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နရသူ၏ သစ္စာဖောက်မှုအတွက် ၎င်းတို့၏ရန်လိုမှုကို ပင်းယသို့ လှည့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရှမ်းတပ်များသည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ပြီး ပင်းယမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ နရသူကို အကျဉ်းသားအဖြစ် မိုးကောင်းသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သဖြင့် "မောပါမင်း" ဟု တွင်သည်။ ရှမ်းတို့သည် ဗမာပြည်အလယ်ပိုင်းကို အမြဲတမ်းအုပ်ချုပ်ရန် မသိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဤကျူးကျော်မှုများသည် ဗမာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အစုတ်စုတ်အပြတ်ပြတ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နရသူ၏နောက်တွင် [[ဥဇနာပြောင်]] သည် ပင်းယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သော်လည်း ၃ လသာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အင်းဝပေါ်ထွန်းလာမှုနှင့်အတူ ပင်းယမင်းနေပြည်တော်ကြီး ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ == မြင်စိုင်းမင်းဆက် (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == * [[အသင်္ခယာ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၀) * [[ရာဇသင်္ကြန်]] (၁၂၉၈–၁၃၀၅) * [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄) == * (၁) [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၃၁၃–၁၃၂၅) * (၂) [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) * (၃) [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) * (四) [[ကျော်စွာငယ်]] (၁၃၅၀–၁၃၅၉) * (၅) [[နရသူ (မောပါမင်း)]] (၁၃၅၉–၁၃၆四) * (၆) [[ဥဇနာပြောင်]] (ဇွန် – စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄) == ဆက်စပ်သော ကဏ္ဍများ == * [[မြင်စိုင်းခေတ်]] * [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] * [[အင်းဝခေတ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပင်းယခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ပင်းယခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] s9utbvm23jsmba4wmwwtv13xipvut18 1035556 1035555 2026-06-02T13:19:13Z Chenzeyan29 141880 /* ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄) */ 1035556 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ခေတ်နှင့် ရှမ်း-မြန်မာမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄)}} '''ပင်းယခေတ်''' (၁၃၁၃–၁၃၆၄) သည် [[ပုဂံခေတ်]] ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာအလယ်ပိုင်းဒေသ [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]]နှင့် နိုင်ငံပြိုင်ဖြစ်သည်။ ဤခေတ်ကို [[မြင်စိုင်းခေတ်]] ၏ အဆက်အနွယ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုပါသည်။ [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]]သည် ၁၃၁၀ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်ကြီး [[အသင်္ခယာ]]ကို လုပ်ကြံကာ တစ်ပါးသောမင်းပြုသည်။ ၁၃၁၃ ခုနှစ်တွင် ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်သည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် သီဟသူ၏ သားတော်အငယ် [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]]သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မင်းပြိုင်ပြုသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယနိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် သီဟသူ၏ မြစ်တော် [[သတိုးမင်းဖျား]] က [[အင်းဝခေတ်]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ပင်းယခေတ် | native_name = ပင်းယဘုရင့်နိုင်ငံ | official_name = Pinya Kingdom | image_skyline = | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_type = | image_coat = | image_map = | map_caption = | time_period = [[ပုဂံခေတ်လွန်ကာလ]] | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၁၀ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၆၄ | event_start = နိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | event_end = မောရှမ်းများကြောင့် ပင်းယကျဆုံးခြင်း | date_end = စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | event1 = ပင်းယသို့ မြို့တော်ရွေ့ပြောင်းခြင်း | date_event1 = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | event2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] ခွဲထွက်ခြင်း | date_event2 = ၁၆ မေ ၁၃၁၅ | event3 = ရှမ်းများထကြွခြင်း | date_event3 = ၁၃၅၉–၁၃၆၄ | capital = [[ပင်လယ်မြို့|ပင်လယ်]]၊ [[ပင်းယမြို့|ပင်းယ]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] (၁၃၁၀–၁၃၂၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ|ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[ဥဇနာပြောင်]] (၁၃၆၄) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[မြင်စိုင်းခေတ်]] / [[ပုဂံခေတ်]] | population_blank2_title = ပြိုင်ဘက်ခေတ် | population_blank2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] | population_blank3_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank3 = [[အင်းဝခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပုံ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် ၁၃၁၃ မှ ၁၃၆၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၂၈၇ တွင် ပုဂံအင်ပါယာ ကျဆုံးပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသော မင်းနေပြည်တော်အသေးစား အမြောက်အမြားအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်ကို ဆက်ခံသည့် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာပုံစံသွင်းထားသော ရှမ်းဘုရင်များ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပင်းယသည် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]မင်းနေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အခါအားလျော်စွာ ပဋိပက္ခဖြစ်လေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းတည်ရှိနေသည့် ကာလတစ်လျှောက်တွင် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းတို့၏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းများအား အဓိကအားဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်းကိုသာ ဆက်လက်၍ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုးကောင်းမှ ရှမ်းစီးနင်းတိုက်ခိုက်သူများသည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံး၏ မြို့တော်များကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးသည် ပြိုလဲပျက်စီးခဲ့ရသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းသား [[သတိုးမင်းဖျား]] တည်ထောင်ခဲ့သော အင်းဝမင်းနေပြည်တော်သည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးကို ၁၃၆၄ တွင် အစားထိုးပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ အဓိကမင်းနေပြည်တော်အဖြစ် နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့သည်။ == မူလအစ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်၏ အဆက်ဖြစ်ပြီး ၁၂၉၈ တွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဖြစ်ကြသော [[အသင်္ခယာ]]၊ [[ရာဇသင်္ကြန်]] နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ (စစ်ကိုင်းနေပြည်တော်မှာ ၁၃၁၅ ခုနှစ်ကျမှသာ ခွဲထွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) ၁၃၁၂ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်အလတ် ရာဇသင်္ကြန် သဘာဝအလျောက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် အငယ်ဆုံးညီတော်ဖြစ်သော သီဟသူသည် သူ၏ဩဇာအာဏာကို ခိုင်မြဲအောင်လုပ်သည့်အနေဖြင့် အစ်ကိုအကြီးဆုံး အသင်္ခယာကို အဆိပ်ခတ်သတ်ပြီး ထီးနန်းကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် အစဦးတွင် သူ၏မြို့တော်ကို ပင်လယ်အရပ်မှ ပို၍အချက်အချာကျသော ကျောက်ဆည်စပါးကျီနှင့်နီးသည့် ဧရာဝတီအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ (ထိုအချိန်မှစ၍ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုမတိုင်မီ လူဦးရေ ၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သော ပုဂံသည် အလွန်အမင်း တိတ်ဆိတ်ခြောက်ကပ်သွားခဲ့သည်။) သီဟသူသည် နောင်အခါ အင်းဝနေပြည်တော်ဖြစ်လာမည့် ဧရာဝတီနှင့် မြစ်ငယ်မြစ်တို့အနီးရှိ နေရာကို မင်းနေပြည်တော်တည်ထောင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နန်းတွင်းဗေဒင်နက္ခတ်ကျွမ်းကျင်သူများက ထိုအရပ်သည် မကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု အကြံပေးကြသဖြင့် ၎င်းအစား ပင်းယနေရာကို (ယနေ့ခေတ် [[မန္တလေးမြို့]] ၏ တောင်ဘက်) ဧရာဝတီမြစ်အနီးတွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် ဘွဲ့များကို ခံယူခဲ့သည်။ သူ၏နန်းတက်ပွဲတွင် [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) ဘုရင်လက်ထက်ကတည်းက မင်းမိဖုရား တော်ဝင်မိသားစုများအတွင်း လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့သော ရွှေစလွယ်နှင့် ရွှေလင်ဗန်းအား [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင် (နောက်ဆုံးပုဂံမင်း) ၏ မိဖုရားဖြစ်သော [[ဖွားစော (နရသီဟပတေ့ မိဖုရား)|မိဖုရားစော]] မှ သီဟသူကို ပေးအပ်တော်မူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ယခုအခါတွင် မိမိသည် ပုဂံမင်းဆက်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူအဖြစ် တရားဝင်ယူဆခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူသည် ၁၃၁၅ တွင် နတ်ရွာစံတော်မူပြီးဖြစ်သော ဘုရင် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] နှင့် [[မိစောဦး]] တို့၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] မင်းသားအား အိမ်ရှေ့စံမင်းသားအရိုက်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (၁၂၉၈ တွင် သီဟသူသည် မိဖုရား မိစောဦးအား သိမ်းယူစဉ် သူမတွင် ပုဂံကျော်စွာမင်း၏ ကိုယ်ဝန်ရှိနေခဲ့ပြီး ၁၂Tracking တွင် ဥဇနာအား ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ဥဇနာကို သူ၏သားအရင်းအဖြစ် မွေးစားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) == စစ်ကိုင်းခွဲထွက်ခြင်း== သီဟသူဘုရင်၏ သားတော်အစစ်ဖြစ်သော အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ [[အသင်္ခယာ စောယွန်း|စောယွန်း]] သည် မိမိအားကျော်လွန်၍ မွေးစားသား ဥဇနာအား ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်းကို လိုလိုလားလား မရှိခဲ့ပေ။ တောတွင်းနေထိုင်သော ရဟန်းတော်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးကာ သူ၏နောက်လိုက်နောက်ပါများနှင့်အတူ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ စောယွန်းမင်းသားသည် မည်သည့်အခါကမျှ တရားဝင် ပုန်ကန်ခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ သူ၏ဖခင်အပေါ်တွင် သစ္စာရှိသယောင် အမည်ခံအဖြစ် နေခဲ့သည်။ သူ၏ညီအစ်ကိုများနှင့်သော်မှ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မျှဝေမခံစားလိုသော သီဟသူသည် စောယွန်းအား သူ၏ဖုံးကွယ်ထားသော ပုန်ကန်ထကြွမှုအတွက် ထူးခြားစွာဖြင့် အပြစ်ပေးခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ၁၃၂၄ ခုနှစ် သီဟသူနတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုသည် တရားဝင် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားပြီး ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို၎င်း၊ စစ်ကိုင်းသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းကို၎င်း ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == အလယ်ပိုင်းနှစ်များ == ၁၃၂၄ ခုနှစ်တွင် သီဟသူနတ်ရွာစံသောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] သည် သီဟသူသတ်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းဆက်၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သော ဥဇနာသည် ရှမ်းဝန်ကြီးများနှင့် ရှမ်းစစ်သူကြီးများ လွှမ်းမိုးသည့် ပင်းယနန်းတော်ထဲတွင် ထုံးနည်းများဖြင့် မလျော်ညီသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါးမျှ ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် သူသည် နောက်တွင် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အမေတူညီအစ်ကို [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] အတွက် ထီးနန်းကို စောင့်ရှောက်ပေးနေရသူတစ်ဦးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နရသီဟပတေ့၏ မြေးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သီဟသူ၏ သားအရင်းဖြစ်သူ ကျော်စွာမှာ အကောင်းဆုံးသော ရွေးချယ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် ရှေးဟောင်း (ပုဂံ) နှင့် (ပင်းယ) မင်းဆက်အသစ်နှစ်ခုစလုံးမှ မျိုးရိုးအဆက်အနွယ်ကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဥဇနာသည် ထီးနန်းစွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ရသေ့ဝတ်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ဘက်မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုမှာ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ရံဖန်ရံခါ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့၏ရန်ကို စိုးထင့်နေကြရသဖြင့် မည်သည့်ဘက်ကမျှ အသာစီးမရခဲ့ပေ။ ၁၃၅၀ ခုနှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ရှမ်းကျူးကျော်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ == ပင်းယကျဆုံးခြင်း == ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် [[နရသူ (မောပါမင်း)|ပင်းယဘုရင် နရသူ]] သည် သူ၏အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းနှင့် ဒုက္ခပေးနေသော မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် အကြံစည်တစ်ခု ရခဲ့သည်။ သူသည် စစ်ကိုင်းကို ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် မိုးကောင်းစော်ဘွားနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့သည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ မိုးကောင်းတပ်များ စစ်ကိုင်းကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ပင်းယတပ်များသည် ရိုးရှင်းစွာဖြင့် အခြားတစ်ဘက်မှ စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည်။ နရသူအတွက် ကံမကောင်းသည်မှာ သူ၏အစီအစဉ်သည် ရလဒ်ပြောင်းပြန် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုးကောင်းတပ်များသည် စစ်ကိုင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နရသူ၏ သစ္စာဖောက်မှုအတွက် ၎င်းတို့၏ရန်လိုမှုကို ပင်းယသို့ လှည့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရှမ်းတပ်များသည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ပြီး ပင်းယမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ နရသူကို အကျဉ်းသားအဖြစ် မိုးကောင်းသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သဖြင့် "မောပါမင်း" ဟု တွင်သည်။ ရှမ်းတို့သည် ဗမာပြည်အလယ်ပိုင်းကို အမြဲတမ်းအုပ်ချုပ်ရန် မသိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဤကျူးကျော်မှုများသည် ဗမာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အစုတ်စုတ်အပြတ်ပြတ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နရသူ၏နောက်တွင် [[ဥဇနာပြောင်]] သည် ပင်းယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သော်လည်း ၃ လသာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အင်းဝပေါ်ထွန်းလာမှုနှင့်အတူ ပင်းယမင်းနေပြည်တော်ကြီး ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ == မြင်စိုင်းမင်းဆက် (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == * [[အသင်္ခယာ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၀) * [[ရာဇသင်္ကြန်]] (၁၂၉၈–၁၃၀၅) * [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄) == * (၁) [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၃၁၃–၁၃၂၅) * (၂) [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) * (၃) [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) * (၄) [[ကျော်စွာငယ်]] (၁၃၅၀–၁၃၅၉) * (၅) [[နရသူ (မောပါမင်း)]] (၁၃၅၉–၁၃၆၄) * (၆) [[ဥဇနာပြောင်]] (ဇွန် – စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄) == ဆက်စပ်သော ကဏ္ဍများ == * [[မြင်စိုင်းခေတ်]] * [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] * [[အင်းဝခေတ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပင်းယခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ပင်းယခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] s5bdclvekj7n8rvlrmui18b6d2ak15r 1035693 1035556 2026-06-03T06:33:04Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035693 wikitext text/x-wiki {{Short description|မြန်မာ့သမိုင်းဝင် ခေတ်နှင့် ရှမ်း-မြန်မာမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄)}} '''ပင်းယခေတ်''' (၁၃၁၃–၁၃၆၄) သည် [[ပုဂံခေတ်]] ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာအလယ်ပိုင်းဒေသ [[ဧရာဝတီမြစ်]] အရှေ့ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]]နှင့် နိုင်ငံပြိုင်ဖြစ်သည်။ ဤခေတ်ကို [[မြင်စိုင်းခေတ်]] ၏ အဆက်အနွယ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုပါသည်။ [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]]သည် ၁၃၁၀ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်ကြီး [[အသင်္ခယာ]]ကို လုပ်ကြံကာ တစ်ပါးသောမင်းပြုသည်။ ၁၃၁၃ ခုနှစ်တွင် ပင်းယမြို့ကို တည်ထောင်သည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် သီဟသူ၏ သားတော်အငယ် [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]]သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မင်းပြိုင်ပြုသည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယနိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် သီဟသူ၏ မြစ်တော် [[သတိုးမင်းဖျား]] က [[အင်းဝခေတ်]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ {{Infobox settlement | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း|သမိုင်းဝင် နေပြည်တော်နှင့် ခေတ်]] | name = ပင်းယခေတ် | native_name = ပင်းယဘုရင့်နိုင်ငံ | official_name = Pinya Kingdom | image_skyline = Pinya, Mandalay Region.JPG | image_caption = | image_flag = | flag_size = | flag_alt = | flag_type = | image_coat = | image_map = | map_caption = | time_period = [[ပုဂံခေတ်လွန်ကာလ]] | year_start = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၁၀ | year_end = ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၃၆၄ | event_start = နိုင်ငံတည်ထောင်ခြင်း | date_start = ၁၃ ဧပြီ ၁၃၁၀ | event_end = မောရှမ်းများကြောင့် ပင်းယကျဆုံးခြင်း | date_end = စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ | event1 = ပင်းယသို့ မြို့တော်ရွေ့ပြောင်းခြင်း | date_event1 = ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃၁၃ | event2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်|စစ်ကိုင်း]] ခွဲထွက်ခြင်း | date_event2 = ၁၆ မေ ၁၃၁၅ | event3 = ရှမ်းများထကြွခြင်း | date_event3 = ၁၃၅၉–၁၃၆၄ | capital = [[ပင်လယ်မြို့|ပင်လယ်]]၊ [[ပင်းယမြို့|ပင်းယ]] | common_languages = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ နတ်ကိုးကွယ်မှု | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် | leader_title = ပထမဆုံးမင်း | leader_name = [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] (၁၃၁၀–၁၃၂၅) | leader_title1 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name1 = [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) | leader_title2 = ထင်ရှားသောမင်း | leader_name2 = [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ|ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) | leader_title3 = နောက်ဆုံးမင်း | leader_name3 = [[ဥဇနာပြောင်]] (၁၃၆၄) | population_blank1_title = ယခင်ခေတ် | population_blank1 = [[မြင်စိုင်းခေတ်]] / [[ပုဂံခေတ်]] | population_blank2_title = ပြိုင်ဘက်ခေတ် | population_blank2 = [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] | population_blank3_title = နောက်ဆက်တွဲခေတ် | population_blank3 = [[အင်းဝခေတ်]] }} {{မြန်မာ့သမိုင်း}} == မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပုံ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် ၁၃၁၃ မှ ၁၃၆၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အုပ်စိုးခဲ့သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၂၈၇ တွင် ပုဂံအင်ပါယာ ကျဆုံးပြီးနောက် ပေါ်ထွက်လာသော မင်းနေပြည်တော်အသေးစား အမြောက်အမြားအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သော မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်ကို ဆက်ခံသည့် တိုင်းပြည်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာပုံစံသွင်းထားသော ရှမ်းဘုရင်များ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပင်းယသည် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]]မင်းနေပြည်တော်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ရန်အတွက် အခါအားလျော်စွာ ပဋိပက္ခဖြစ်လေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းတည်ရှိနေသည့် ကာလတစ်လျှောက်တွင် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းတို့၏ စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခြင်းများအား အဓိကအားဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်းကိုသာ ဆက်လက်၍ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မိုးကောင်းမှ ရှမ်းစီးနင်းတိုက်ခိုက်သူများသည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံး၏ မြို့တော်များကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးသည် ပြိုလဲပျက်စီးခဲ့ရသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းသား [[သတိုးမင်းဖျား]] တည်ထောင်ခဲ့သော အင်းဝမင်းနေပြည်တော်သည် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းမင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုစလုံးကို ၁၃၆၄ တွင် အစားထိုးပြီး မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ အဓိကမင်းနေပြည်တော်အဖြစ် နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ ကျော်တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့သည်။ == မူလအစ == ပင်းယမင်းနေပြည်တော်သည် မြင်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်၏ အဆက်ဖြစ်ပြီး ၁၂၉၈ တွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဖြစ်ကြသော [[အသင်္ခယာ]]၊ [[ရာဇသင်္ကြန်]] နှင့် [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ|သီဟသူ]] တို့မှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ (စစ်ကိုင်းနေပြည်တော်မှာ ၁၃၁၅ ခုနှစ်ကျမှသာ ခွဲထွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) ၁၃၁၂ ခုနှစ်တွင် နောင်တော်အလတ် ရာဇသင်္ကြန် သဘာဝအလျောက် ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် အငယ်ဆုံးညီတော်ဖြစ်သော သီဟသူသည် သူ၏ဩဇာအာဏာကို ခိုင်မြဲအောင်လုပ်သည့်အနေဖြင့် အစ်ကိုအကြီးဆုံး အသင်္ခယာကို အဆိပ်ခတ်သတ်ပြီး ထီးနန်းကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် အစဦးတွင် သူ၏မြို့တော်ကို ပင်လယ်အရပ်မှ ပို၍အချက်အချာကျသော ကျောက်ဆည်စပါးကျီနှင့်နီးသည့် ဧရာဝတီအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ (ထိုအချိန်မှစ၍ မွန်ဂိုကျူးကျော်မှုမတိုင်မီ လူဦးရေ ၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့သော ပုဂံသည် အလွန်အမင်း တိတ်ဆိတ်ခြောက်ကပ်သွားခဲ့သည်။) သီဟသူသည် နောင်အခါ အင်းဝနေပြည်တော်ဖြစ်လာမည့် ဧရာဝတီနှင့် မြစ်ငယ်မြစ်တို့အနီးရှိ နေရာကို မင်းနေပြည်တော်တည်ထောင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နန်းတွင်းဗေဒင်နက္ခတ်ကျွမ်းကျင်သူများက ထိုအရပ်သည် မကောင်းသောနိမိတ်ဖြစ်သည်ဟု အကြံပေးကြသဖြင့် ၎င်းအစား ပင်းယနေရာကို (ယနေ့ခေတ် [[မန္တလေးမြို့]] ၏ တောင်ဘက်) ဧရာဝတီမြစ်အနီးတွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ရှေးခေတ်ပုဂံဘုရင်များ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် ဘွဲ့များကို ခံယူခဲ့သည်။ သူ၏နန်းတက်ပွဲတွင် [[အနော်ရထာ]] (၁၀၄၄–၁၀၇၇) ဘုရင်လက်ထက်ကတည်းက မင်းမိဖုရား တော်ဝင်မိသားစုများအတွင်း လက်ဆင့်ကမ်းလာခဲ့သော ရွှေစလွယ်နှင့် ရွှေလင်ဗန်းအား [[နရသီဟပတေ့]] ဘုရင် (နောက်ဆုံးပုဂံမင်း) ၏ မိဖုရားဖြစ်သော [[ဖွားစော (နရသီဟပတေ့ မိဖုရား)|မိဖုရားစော]] မှ သီဟသူကို ပေးအပ်တော်မူခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ယခုအခါတွင် မိမိသည် ပုဂံမင်းဆက်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူအဖြစ် တရားဝင်ယူဆခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ သူသည် ၁၃၁၅ တွင် နတ်ရွာစံတော်မူပြီးဖြစ်သော ဘုရင် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]] နှင့် [[မိစောဦး]] တို့၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သော [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] မင်းသားအား အိမ်ရှေ့စံမင်းသားအရိုက်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (၁၂၉၈ တွင် သီဟသူသည် မိဖုရား မိစောဦးအား သိမ်းယူစဉ် သူမတွင် ပုဂံကျော်စွာမင်း၏ ကိုယ်ဝန်ရှိနေခဲ့ပြီး ၁၂Tracking တွင် ဥဇနာအား ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီဟသူသည် ဥဇနာကို သူ၏သားအရင်းအဖြစ် မွေးစားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။) == စစ်ကိုင်းခွဲထွက်ခြင်း== သီဟသူဘုရင်၏ သားတော်အစစ်ဖြစ်သော အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ [[အသင်္ခယာ စောယွန်း|စောယွန်း]] သည် မိမိအားကျော်လွန်၍ မွေးစားသား ဥဇနာအား ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်းကို လိုလိုလားလား မရှိခဲ့ပေ။ တောတွင်းနေထိုင်သော ရဟန်းတော်များ၏ အားပေးမှုဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကို ဖြတ်ကူးကာ သူ၏နောက်လိုက်နောက်ပါများနှင့်အတူ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ [[စစ်ကိုင်းမြို့|စစ်ကိုင်း]] သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ စောယွန်းမင်းသားသည် မည်သည့်အခါကမျှ တရားဝင် ပုန်ကန်ခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ သူ၏ဖခင်အပေါ်တွင် သစ္စာရှိသယောင် အမည်ခံအဖြစ် နေခဲ့သည်။ သူ၏ညီအစ်ကိုများနှင့်သော်မှ ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မျှဝေမခံစားလိုသော သီဟသူသည် စောယွန်းအား သူ၏ဖုံးကွယ်ထားသော ပုန်ကန်ထကြွမှုအတွက် ထူးခြားစွာဖြင့် အပြစ်ပေးခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ၁၃၂၄ ခုနှစ် သီဟသူနတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုသည် တရားဝင် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားပြီး ပင်းယသည် ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို၎င်း၊ စစ်ကိုင်းသည် အနောက်ဘက်ခြမ်းကို၎င်း ထိန်းချုပ်ခဲ့ကြသည်။ == အလယ်ပိုင်းနှစ်များ == ၁၃၂၄ ခုနှစ်တွင် သီဟသူနတ်ရွာစံသောအခါ [[ဥဇနာ (ပင်းယ)|ဥဇနာ]] သည် သီဟသူသတ်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းဆက်၏ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သော ဥဇနာသည် ရှမ်းဝန်ကြီးများနှင့် ရှမ်းစစ်သူကြီးများ လွှမ်းမိုးသည့် ပင်းယနန်းတော်ထဲတွင် ထုံးနည်းများဖြင့် မလျော်ညီသူတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ နီးပါးမျှ ကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် သူသည် နောက်တွင် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အမေတူညီအစ်ကို [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] အတွက် ထီးနန်းကို စောင့်ရှောက်ပေးနေရသူတစ်ဦးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နရသီဟပတေ့၏ မြေးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး သီဟသူ၏ သားအရင်းဖြစ်သူ ကျော်စွာမှာ အကောင်းဆုံးသော ရွေးချယ်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူသည် ရှေးဟောင်း (ပုဂံ) နှင့် (ပင်းယ) မင်းဆက်အသစ်နှစ်ခုစလုံးမှ မျိုးရိုးအဆက်အနွယ်ကို ပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၁၃၄၃ ခုနှစ်တွင် ဥဇနာသည် ထီးနန်းစွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ရသေ့ဝတ်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ဘက်မင်းနေပြည်တော်နှစ်ခုမှာ နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ရံဖန်ရံခါ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့၏ရန်ကို စိုးထင့်နေကြရသဖြင့် မည်သည့်ဘက်ကမျှ အသာစီးမရခဲ့ပေ။ ၁၃၅၀ ခုနှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ရှမ်းကျူးကျော်မှုများသည် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ == ပင်းယကျဆုံးခြင်း == ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် [[နရသူ (မောပါမင်း)|ပင်းယဘုရင် နရသူ]] သည် သူ၏အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းနှင့် ဒုက္ခပေးနေသော မြောက်ပိုင်းမှ ရှမ်းကျူးကျော်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် အကြံစည်တစ်ခု ရခဲ့သည်။ သူသည် စစ်ကိုင်းကို ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် မိုးကောင်းစော်ဘွားနှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့သည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ မိုးကောင်းတပ်များ စစ်ကိုင်းကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ပင်းယတပ်များသည် ရိုးရှင်းစွာဖြင့် အခြားတစ်ဘက်မှ စောင့်ကြည့်နေခဲ့သည်။ နရသူအတွက် ကံမကောင်းသည်မှာ သူ၏အစီအစဉ်သည် ရလဒ်ပြောင်းပြန် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုးကောင်းတပ်များသည် စစ်ကိုင်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် နရသူ၏ သစ္စာဖောက်မှုအတွက် ၎င်းတို့၏ရန်လိုမှုကို ပင်းယသို့ လှည့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရှမ်းတပ်များသည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ပြီး ပင်းယမြို့ကို သိမ်းပိုက်ကာ နရသူကို အကျဉ်းသားအဖြစ် မိုးကောင်းသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သဖြင့် "မောပါမင်း" ဟု တွင်သည်။ ရှမ်းတို့သည် ဗမာပြည်အလယ်ပိုင်းကို အမြဲတမ်းအုပ်ချုပ်ရန် မသိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဤကျူးကျော်မှုများသည် ဗမာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကို အစုတ်စုတ်အပြတ်ပြတ် ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နရသူ၏နောက်တွင် [[ဥဇနာပြောင်]] သည် ပင်းယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သော်လည်း ၃ လသာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အင်းဝပေါ်ထွန်းလာမှုနှင့်အတူ ပင်းယမင်းနေပြည်တော်ကြီး ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ == မြင်စိုင်းမင်းဆက် (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == * [[အသင်္ခယာ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၀) * [[ရာဇသင်္ကြန်]] (၁၂၉၈–၁၃၀၅) * [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၂၉၈–၁၃၁၃) == ပင်းယမင်းဆက် (၁၃၁၃–၁၃၆၄) == * (၁) [[တစ်စီးရှင် သီဟသူ]] (၁၃၁၃–၁၃၂၅) * (၂) [[ဥဇနာ (ပင်းယ)]] (၁၃၂၅–၁၃၄၀) * (၃) [[ငါးစီးရှင် ကျော်စွာ]] (၁၃၄၄–၁၃၅၀) * (၄) [[ကျော်စွာငယ်]] (၁၃၅၀–၁၃၅၉) * (၅) [[နရသူ (မောပါမင်း)]] (၁၃၅၉–၁၃၆၄) * (၆) [[ဥဇနာပြောင်]] (ဇွန် – စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄) == ဆက်စပ်သော ကဏ္ဍများ == * [[မြင်စိုင်းခေတ်]] * [[စစ်ကိုင်းခေတ်]] * [[အင်းဝခေတ်]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပင်းယခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:ပင်းယခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] c3xq6dorulbtct56vp5zobrxx66z6xg 0 10563 1035558 769786 2026-06-02T13:45:22Z Chenzeyan29 141880 1035558 wikitext text/x-wiki '''ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး''' သည် [[ပုဂံခေတ်]] ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ကျောက်ဆည်နှင့် လယ်တွင်းနယ်များကို အခြေပြု၍ [[မြင်စိုင်းခေတ်]]ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော အသင်္ခယာ၊ ရာဇသင်္ကြန် နှင့် သီဟသူ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ပုဂံခေတ် [[နရသီဟပတေ့]]မင်း လက်ထက်ကတည်းက ကျောက်ဆည်နယ်နှင့် လယ်တွင်းနယ်များကို အပိုင်စား ပေးခဲ့သော ပြော့သိင်္ခဗိုလ် (သိင်္ဂဗိုလ်) ၏ သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး၏ မျိုးရိုးအစနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် ခေတ်သစ်သမိုင်းသုတေသနပြုချက်များတွင် ရှမ်းနှင့် ဗမာ သွေးနှောထားသည့် မျိုးနွယ်စုများအဖြစ် အခိုင်အမာ ဖော်ပြကြသည်။ ဦးကုလား၏ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး'' နှင့် ''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး'' တို့တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ "သိင်္ဂဗိုလ်" သည် ဘိန္နကမြို့ (မောရှမ်းဒေသ) မှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာသော ရှမ်းစော်ဘွားအနွယ်ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ပြော့ (မြင်စိုင်း) အရပ်သို့ ရောက်ရှိလာကာ မြန်မာသူကြွယ်သမီး "အသည်သူမ" (အဲမွှေး) နှင့် အိမ်ထောင်ကျ၍ မွေးဖွားလာသူများဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြသဖြင့် မိခင်ဘက်မှ ဗမာ၊ ဖခင်ဘက်မှ ရှမ်းသွေးပါသော ရှမ်း-ဗမာ ကပြားများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ရန်ကုန်၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၂၀၀၃။</ref> သမိုင်းပါမောက္ခ ဒေါက်တာသန်းထွန်းက ၎င်းတို့ညီနောင်သုံးဦးသည် ပုဂံနေပြည်တော်တွင် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ပုဂံယဉ်ကျေးမှု၊ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မြန်မာ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို အပြည့်အဝ ခံယူထားသူများဖြစ်သဖြင့် "ရှမ်း-ဗမာ" သို့မဟုတ် ဗမာမှုပြုထားသော ရှမ်းမင်းများ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>သန်းထွန်း၊ ဒေါက်တာ။ ''ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်''။ ရန်ကုန်၊ မဟာဒဂုံစာပေ၊ ၁၉၆၄။</ref> == ကျော်စွာမင်းကို နန်းချခြင်းနှင့် တာတာ (မွန်ဂို) ရန်ကို တွန်းလှန်ခြင်း == ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည် အရှေ့ဘက်တစ်လွှားရှိ ရှမ်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် နရသီဟပတေ့မင်း၏ သားတော် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာ]]ကို ထီးနန်းချခဲ့ကြသည်။ ကျော်စွာ၏ သားတော် [[စောနစ်]]က ခမည်းတော်ကို ထီးနန်းပြန်အပ်ရန် တာတာ (မွန်ဂို) မင်းထံ တိုင်ကြားသည်။ တိုင်ကြားသည်ကို အကြောင်းပြု၍ တာတာတပ်ကြီး တစ်တပ်ချီလာပြီး ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့၏ အချက်အချာပြုထားသော မြင်စိုင်းကို ဝိုင်းဝန်းကြသည်။ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့သည်လည်း တာတာဗိုလ်မှူးတို့ ကျေနပ်လောက်အောင် တံစိုးလက်ဆောင် ပေးကာ ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသွားစေသည်။ ကျော်စွာသည် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး ကွပ်မျက်မှုကြောင့် ကံကုန်သည်။ ပုဂံထီးနန်းကို ကျော်စွာ၏ သားတော် စောနစ်က ဆက်လက်အုပ်စိုးသည်။ စောနစ်မင်းသည် မင်းဟူ၍ အမည်ခံသာရှိပြီး ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးတို့က ဩဇာလွှမ်းမိုးနေတော့သည်။ စောနစ်မင်း၏ သားတော် [[စောမွန်နစ်]]မင်း လက်ထက်တွင် ပုဂံခေတ် လုံးဝကုန်ဆုံးလေသည်။<ref>[[ဦးဖေမောင်တင်]]။ ''မြန်မာစာပေသမိုင်း''။ ရန်ကုန်၊ သုဓမ္မဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉၃၈။</ref> == ဗျာဒိတ်တော်လာသမိုင်း == ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးမှာ ရာဇသင်္ကြန်၊ အသင်္ခယာနှင့် သီဟသူ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ၏ အဆိုအရ မြတ်စွာဘုရား ဒေသစာရီ ကြွတော်မူသောအခါ သင့်ပွင့်တောင် သို့ ရောက်တော်မူလေ၏။ ထိုအရပ်တွင်ရှိသော စိုင်ညီနောင်သုံးစီးတို့သည် မြေကြီးကို ချိုဖြင့် ကော်၍ ပူဇော်နေသည်ကို မြင်သော် ပြုံးတော်မူလေသည်။ ညီတော်အာနန္ဒာလည်း ပြုံးခြင်းအကြောင်းတော်ကို လျှောက်ထားမေးမြန်းလေသော် မြတ်စွာဘုရားက ''"ချစ်သား အာနန္ဒာ ငါဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီး သာသနာတော် တစ်ထောင့်ရှစ်ရာကျော်သောအခါ ဤစိုင်ညီနောင်တို့သည် ဤအရပ်၌ မင်းညီနောင်သုံးပါး ဖြစ်လျက် ထင်ရှားစွာ မင်းပြုလိမ့်မည်"'' ဟု ဗျာဒိတ်ထားတော်မူခဲ့သည်။ ဘိန္နကမြို့ကို အစိုးရသော စော်ဘွားကြီးတွင် သားတော် ၂ ပါး ရှိ၏။ စော်ဘွားကြီးလွန်သော် သားတော်ကြီးက မင်းပြုလေသော် ညီတော်အငယ် သိင်္ဂဗိုလ်နှင့် မကြည်ရှိရာ သတ်မည်ပြုသဖြင့် ညီတော်လည်း ကျွန်အများဖြင့် မြို့ကထွက်၍ ပြေးလေသည်။ အစဉ်အတိုင်း ပြေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်သော ပြော့တို့နေရာ မြင်စိုင်း သို့ ရောက်လာလေသည်။ မြင်စိုင်းအရပ်တွင် မြန်မာသူကြွယ်၏ သမီး အသည်သူမနှင့် အိမ်ထောင်ဖြစ်လေရာ သားတော် သုံးပါး ထွန်းကားလေသည်။ ရာဇသင်္ကြန်၊ အသင်္ခယာ၊ သီဟသူ ဟူသော နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးဟု နာမည်တွင်လေသည်။<ref name="Kala">ဦးကုလား။ ''မဟာရာဇဝင်ကြီး (ပထမတွဲ)''။ ရန်ကုန်၊ ဟံသာဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉၆၀။</ref> == အမှုထမ်းခြင်း == ညီနောင်သုံးပါး အရွယ်သို့ ရောက်သော် ဖခင်က နရသီဟပတေ့မင်းကြီးထံတွင် အမှုထမ်းစေလေသည်။ ထိုညီနောင်သုံးပါးတို့သည် အမှုတော်တို့ကို ထူးချွန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် မင်းကြီးက အားရတော်မူပြီး ကျေးရွာပေးလေသည်။ နရသီဟပတေ့မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သော ကျော်စွာလက်ထက်တွင်လည်း ဆက်လက်အမှုထမ်းရာ အားရတော်မူသဖြင့် နောင်တော်ကြီးကို ရာဇသင်္ကြံဟူသော အမည်ဖြင့် မြင်စိုင်းမြို့ကို ပေးတော်မူလေသည်။ ညီတော်အလတ်ကို အသင်္ခယာ ဟူသော အမည်ဖြင့် မက္ခရာမြို့ကို ပေးတော်မူလေသည်။ ညီတော်အငယ်ကိုလည်း သီဟသူဟူသော အမည်ဖြင့် [[ပင်လယ်မြို့ဟောင်း|ပင်လယ်မြို့]]ကို ပေးတော်မူလေသည်။ == ကျော်စွာမင်းကို နန်းချခြင်း == ကျော်စွာမင်းကြီးသည် မင်းဖြစ်ပြီးနောက် မင်းမဖြစ်ခင်က အတိုင်အပင်ရှိခဲ့သော [[ဖွားစော (နရသီဟပတေ့ မိဖုရား)|မိဖုရားဘွားစော]]ကို မေ့ထားတော်မူသဖြင့် မိဖုရားက နှလုံးတော်နာသဖြင့် မင်းညီနောင်သုံးပါးကို ခေါ်၍ ''"သင့်တို့ကို သူကောင်းဖြစ်အောင် ငါကြံမည်၊ သူကောင်းဖြစ်လျှင် ငါ၏ စည်းစိမ်ကို မဖျက်နှင့်ဟု ကတိသစ္စာခံစေလေ၏"'' မင်းညီနောင်သုံးပါးတို့လည်း တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း ဖြစ်ကြလေသည်။ မိဖုရားလည်း မင်းညီနောင်သုံးပါးကို မြင်စိုင်းအရပ်၌ ဂူပုထိုးတို့ကို တည်ထားစီရင်စေလေ၏။ ပြီးသော် မင်းကြီးကျော်စွာကို လှည့်လည် ကြွချီချင်စိတ်ရှိအောင် လျှောက်တင်လေသည်။ မင်းကြီးလည်း ယုံကြည်တော်မူပြီး လှည့်လည်လေသည်။ မိဖုရားဘွားစောလည်း မှူးမတ်တို့နှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်း ဖြစ်သောကြောင့် မင်းကြီး မြင်စိုင်းသို့ ရောက်သော် မင်းညီနောင်သုံးပါးက မင်းကြီးကို ဖမ်း၍ သင်္ကန်းလဲစေပြီး ထိုကျောင်းတွင် အစောင့်အရှောက်နှင့် ထားလေသည်။<ref name="Kala" /> == နန်းမြို့တည်ကြခြင်းနှင့် ခေတ်၏နိဂုံး == မင်းညီနောင်သုံးပါးတွင် နောင်တော် ရာဇသင်္ကြန်သည် မြင်စိုင်းတွင် ရွှေနန်းတည်လေသည်။ ညီတော်အလတ် အသင်္ခယာသည် မက္ခရာမြို့တွင် ရွှေနန်းတည်လေသည်။ ညီငယ် သီဟသူကား ပင်လယ်မြို့တွင် နေတော်မူလေသည်။ မင်းညီနောင်သုံးပါး အပြိုင်မင်းပြုတော်မူကြပြီး ၅ နှစ်ရှိသောအခါ မက္ခရာမင်း အသင်္ခယာ အနိစ္စရောက်လေသည်။ နောင်တော် မြင်စိုင်းရွှေနန်းရှင်ကား မင်းဖြစ်၍ ၂၁ နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။ ညီတော်ဖြစ်သော သီဟသူကား နောင်တော် ရွှေနန်းရှင်မလွန်မီ သုံးနှစ်တွင် ပင်းယမြို့ကို တည်တော်မူ၏။ ပင်းယမြို့ကို တည်ပြီး နှစ်နှစ်ရှိသော် ဆင်ဖြူတော်တစ်စီး ရရှိသဖြင့် ၎င်းဆင်တွင် ရတနာတင်၍ စီးတော်မူသည်။ ယင်းတွင်မှ **တစ်စီးရှင် သီဟသူ** ဟု အမည်တွင်လေသည်။ တစ်စီးရှင် သီဟသူသည် ရတနာသုံးပါးကို ရိုသေသော မင်းဖြစ်လေသည်။ ကျမ်းဂန်တတ်သော ရဟန်းတော်တို့အား ပစ္စည်းလေးပါးမပြတ် ထောက်ပံ့လေ၏။ တစ်စီးရှင် သီဟသူတွင် သားတော် သုံးပါးရှိလေသည်။ ဥဇနာ၊ ကျော်စွာနှင့် စောယွန်း တို့ဖြစ်ကြသည်။ သီဟသူမင်းသည် ထီးနန်းကို ၂၂ နှစ်စိုးစံပြီး သက်တော် ၅၅ နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။<ref name="Kala" /> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ပုဂံခေတ်}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:မြင်စိုင်းခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] 5328rw4b9jgu3qjfyyypfdrfh4vzg7z 0 10851 1035691 882134 2026-06-03T06:31:35Z Chenzeyan29 141880 1035691 wikitext text/x-wiki '''စစ်ကိုင်းခေတ်''' (၁၃၁၅–၁၃၆၄) သည် [[ပုဂံခေတ်]] ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း [[ဧရာဝတီမြစ်]]၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် အခြေစိုက်သည့် နိုင်ငံငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းသည် ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းဒေသကို လွှမ်းမိုးသော [[ပင်းယခေတ်|ပင်းယနိုင်ငံ]]နှင့် ခေတ်ပြိုင်ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် နိုင်ငံပြိုင်လည်း ဖြစ်သည်။ {{Infobox settlement | name = စစ်ကိုင်းခေတ်နိုင်ငံတော် | official_name = စစ်ကိုင်းမင်းဆက် (Sagaing Dynasty) | settlement_type = သမိုင်းဝင် ခေတ်ဟောင်းနိုင်ငံတော် | image_skyline = Sagaing, Pagoda, Myanmar.jpg | image_caption = စစ်ကိုင်းခေတ် ထွန်းကားခဲ့ရာ သမိုင်းဝင် စစ်ကိုင်းဒေသ ရှုခင်း | subdivision_type = တည်နေရာ | subdivision_name = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ဧရာဝတီမြစ်]] အနောက်ဘက်ကမ်း) | established_title = စတင်တည်ထောင်သည့်နှစ် | established_date = ခရစ်နှစ် ၁၃၁၅ | extirpated_title = နိဂုံးချုပ် ပျက်စီးသည့်နှစ် | extirpated_date = ခရစ်နှစ် ၁၃၆၄ | seat_type = မင်းနေပြည်တော် (မြို့တော်) | seat = [[စစ်ကိုင်းမြို့]] | leader_title = ပထမဆုံး တည်ထောင်သူဘုရင် | leader_name = [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] (၁၃၁၅–၁၃၂၃) | leader_title1 = နောက်ဆုံး ထီးနန်းစိုးစံသူ | leader_name1 = [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] (၁၃၂၃–၁၃၆၄) | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်း]] | blank2_name_sec1 = ဆက်ခံသည့်ခေတ် | blank2_info_sec1 = [[အင်းဝခေတ်]] (၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည်) }} ဤနိုင်ငံကို [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] က ခရစ်နှစ် ၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် မြောက်ဘက်မှ မောရှမ်း (ရှမ်းလက်နက်ကိုင်များ) ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးသဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယနိုင်ငံများ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ မြေးတော်စပ်သူ [[သတိုးမင်းဖျား]] (သတိုးမင်းဘုရား) က ကျန်ရှိသော အင်အားစုများကို စုစည်းကာ [[အင်းဝခေတ်|အင်းဝမင်းနေပြည်တော်]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == စစ်ကိုင်းမင်းဆက် == စစ်ကိုင်းမင်းဆက်တွင် မင်းပေါင်း ၇ ဆက် တိုင်တိုင် ထီးနန်းစိုးစံခဲ့ကြသည်– # [[အသင်္ခယာ စောယွန်း]] (၁၃၁၅–၁၃၂၃) # [[တရဖျားကြီး]] (၁၃၂၃–၁၃၃၆) # [[ရွှေတောင်တက်]] (၁၃၃၆–၁၃၄၀) # [[ကျော်စွာမင်း (စစ်ကိုင်း)]] (၁၃၄၀–၁၃၅၀) # [[နော်ရထာ မင်းရဲ]] (၁၃၅၀) # [[တရဖျားငယ်]] (၁၃၅၀–၁၃၅၃) # [[မင်းပြောက် သီဟပတေ့]] (၁၃၅၃–၁၃၆၄) == ခေတ်ပြိုင်နှင့် ဆက်စပ်သော နိုင်ငံများ == * [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး|မြင်စိုင်းခေတ်]] (၁၂၉၇–၁၃၁၃) * [[ပင်းယခေတ်]] (၁၃၁၃–၁၃၆၄) * [[အင်းဝခေတ်]] (၁၃၆၄–၁၅၅၅) == ကိုးကား == <references/> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Stub}} [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမင်းဆက်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်း တည်ထောင်သော နိုင်ငံများနှင့် နယ်မြေများ]] 67leof128qx0ihujr9e9tgn3ua2n6f4 0 11869 1035663 951116 2026-06-03T04:18:43Z Chenzeyan29 141880 1035663 wikitext text/x-wiki '''ခမာလူမျိုး'''များသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် နေထိုင်သော [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြော အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ခမာလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းအစသည် ဖူနန်အင်ပါယာ (၇ ရာစုခန့်) နှင့် ချန်လာနိုင်ငံများ အချိန်ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ ဗိသုကာ၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် နိုင်ငံရေး အောင်မြင်မှုများသည် ခမာအင်ပါယာ (၉ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုအတွင်း) [[အန်ကောဝပ်|အန်ကောဝတ်]]ကဲ့သို့သော သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်အထိ ထွန်းပြောင်ခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၃ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီကာလက အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံအင်အားဖက်၌ ပြိုင်ဖက်ကင်းလောက်အောင် တိုးတက်ခဲ့သော ထိုနိုင်ငံမှာ ၉ ရာစုနှစ်များ အစလောက်မှစ၍ ကမ္ဗုဇဟု တွင်ခဲ့သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ခမာလူမျိုး<br />(Khmer people) | native_name = ខ្មែរ | image = File:Dancers angkor wat.jpg | caption = ခမာရိုးရာအက၊ အန်ကောဝတ် (၁၉၀၅-၁၉၂၄) | total = ~၁၇,၀၀၀,၀၀၀ | regions = {{flag|Cambodia}} (အဓိက)၊ {{flag|Vietnam}}၊ {{flag|Thailand}}၊ {{flag|Laos}}၊ {{flag|France}}၊ {{flag|United States}} | languages = [[ခမာဘာသာစကား]] | religions = [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[မွန်လူမျိုး]]၊ အခြား[[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]လူမျိုးများ }} ခမာဟူသည် ဘာသန္တရအရ ခေါ်ဝေါ်သော အမည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်ဘက်ကျွန်းများတွင် ပြောဆိုကြသည့် ဩစတြစ်ခေါ် တောင်ပိုင်းဘာသာစကားစုကြီးတွင် ပါဝင်ပြီး ကုန်းဩစတြစ်အစုဟု ခေါ်အပ်သော [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်အစု]]ဝင် မွန်-ခမာအစုခွဲ၏ ဘာသာစကားတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ == မွန်-ခမာအုပ်စုခွဲများနှင့် ပထဝီဝင် ပြန့်နှံ့မှု == ခမာဘာသာစကားကို ပြောဆိုသော သူများသည် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံ (ကမ္ဘောဒီးယား) တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသ၏ အနောက်ဘက် ထိုင်းနိုင်ငံ (ယိုးဒယား) နှင့် အရှေ့ဘက် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ (ကိုချင်ချိုင်းနား) တို့တွင်လည်း ခမာစကားပြောဆိုသူ အချို့ကို တွေ့နိုင်သည်။ ယင်းတို့နှင့် ဘာသာစကားတူဖြစ်သော အခြားမွန်-ခမာ အစုခွဲဝင်များကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ဘက် တုံကင်းနယ်မှ အာနမ်တောင်ရိုးတစ်လျှောက် မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများအထိလည်းကောင်း၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းမြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံနယ်အထိလည်းကောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]များ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]များ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]များသည် ခမာတို့နှင့် အနွယ်တူဖြစ်ကြသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားခမာတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားအချို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။ အခြားအနွယ်တူ လူမျိုးများမှာ အာသံပြည်ရှိ ခါစီလူမျိုးများ၊ အိန္ဒိယအလယ်ပိုင်းရှိ မုဏ္ဍာလူမျိုးများနှင့် နကဗရီကျွန်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == သမိုင်းပါရဂူ ဟိန်းဂဲလဒန်၏ အဆိုအရ ရှေးဟောင်းကျောက်ခေတ်သစ် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်က အရှေ့တောင်အာရှသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ်အစလောက်တွင် ကြေးဝါခေတ် ပေါ်ပေါက်လာချိန်၌ ဤဒေသတွင် အင်ဒိုနီးရှင်းများ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယကုန်သည်များ ရောက်ရှိလာမှုကြောင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ သို့သော် ကမ္ဗောဇပြည်တွင် မူရင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ဗီဇအရည်အချင်းများကြောင့် ပြင်ပယဉ်ကျေးမှုကို မိမိတို့အသွင်သို့ ပြောင်းလဲယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ပြည် သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ဝုပြည်သံတမန်တို့၏ မှတ်တမ်းများအရ ယခုကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ဖူနန်နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားစွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ၅ ရာစုနှင့် ၆ ရာစုနှစ်များတွင် ဖူနန်နိုင်ငံ တန်ခိုးမှိန်ချိန်၌ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတွင် ခမာတို့၏ ပြည်သစ်ဖြစ်သော ချန်လာနိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ခရစ် ၆၇၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ချန်လာနိုင်ငံသည် ရေချန်လ (တောင်ပိုင်း) နှင့် ကုန်းချန်လ (မြောက်ပိုင်း) ဟု နှစ်ပိုင်းကွဲခဲ့ရာ ကုန်းချန်လဒေသသည် ယခု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။ === ကမ္ဗောဇတန်ခိုးထွားသည့်ခေတ် === နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အင်အားနည်းချိန်တွင် ဂျားဗားနှင့် ဆူမတြားကျွန်းရှိ သီရိဝိဇယနိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခေတ္တခံခဲ့ရသော်လည်း ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် ဇယဝရမန်မင်း (Jayavarman II) က ချန်လာပြည်များကို ပြန်လည်စုစည်း၍ "ကမ္ဗုဇာ" အမည်ဖြင့် ကမ္ဗောဇနိုင်ငံကို စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၉ ရာစုနှစ်ကုန်တွင် ခမာအင်ပါယာသည် မြောက်ဘက် တရုတ်ပြည်၊ အနောက်မြောက်ဘက် နန်ချိုနှင့် အနောက်ဘက် မြန်မာပြည်ရှိ ပျူနိုင်ငံများအထိ ဩဇာကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ နောက်ပွင့်လာသော ဣန္ဒဝါရမန်မင်းဆက်မှ ပထမမြောက် ဣန္ဒဝါရမန်မင်းသည် အန်ကော (အင်းကော) မြို့တော်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုမင်းဆက်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၂၅ နှစ်မျှ ကျော်ကြားကာ အန်ကောမြို့ကို အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်တွင် အခမ်းနားဆုံးဖြစ်အောင် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ကျော်ကြားလှသည့် အန်ကောဝတ် (Angkor Wat) ကျောင်းတော်ကြီးကိုမူ ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် သူရိယဝရမန်မင်းလက်ထက်၌ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ယိမ်းယိုင်ပြိုပျက်လာခြင်း === ၁၃ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ထိုင်ရှမ်း (တိုင်ရှမ်း) လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းလာပြီး ၁၃၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အယုဒ္ဓယနိုင်ငံကို ထူထောင်ကာ ခမာတို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၃၅၀ မှ ၁၄၆၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း ထိုင်ရှမ်းတို့၏ အဆက်မပြတ် တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ရေလွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ၁၅ ရာစုတွင် ခမာတို့သည် အန်ကောမြို့တော်ကို စန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ အရှေ့ဘက်မှလည်း ဗီယက်နမ် (အာနမ်) လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နယ်မြေများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ မျှ ခမာတို့သည် ဗီယက်နမ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ထံ တလှည့်စီ အခွန်ပဏ္ဍာဆက်ရသည့် ပြည်ငယ်အဖြစ် ကျရောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့၏ အုပ်ထိန်းခံနယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ရောက်မှသာ လွတ်လပ်ရေး အပြည့်အဝရရှိကာ ယခုကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ခမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုဘဝ == ခမာတို့သည် မိမိတို့၏ မူရင်း ကျောက်ခေတ်သစ်နှင့် ကြေးဝါခေတ် ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံပေါ်တွင် အိန္ဒိယမှ လာသော ပလ္လဝါယဉ်ကျေးမှု၊ ဗြာဟ္မဏအယူဝါဒ၊ သိဝနှင့် ပိဿနိုးကိုးကွယ်မှုများကို ပေါင်းစပ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်အဖြစ် မွမ်းမံဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ခမာစကားဖြင့် "ပနွမ်း" သို့မဟုတ် "ဗနမ်" မှာ တောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဘုရင်များကို "ကုရွန်းဗနမ်" (တောင်ဘုရင်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒများ ရောက်ရှိလာသောအခါတွင်လည်း ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးတို့တွင် နက်ရှိုင်းစွာ ရောဝင်ခဲ့သည်။ ယခုခေတ် ခမာလူမျိုးများသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသည် လူမှုရေးဗဟိုဌာနများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ခြင်း၊ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်းနှင့် ပွင့်လင်းစွာ ဆက်ဆံတတ်သည့် သဘာဝရှိကြသည်။ သွင်ပြင်လက္ခဏာအားဖြင့် အရပ်အမောင်းကောင်း၍ သန်စွမ်းပြီး၊ အသားညို သို့မဟုတ် အသားလတ်ကာ မွန်မြန်မာတို့နှင့် သွင်ပြင်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် "စမ်းပေါ့" ခေါ် ခါးဝတ်ကို ခါးတောင်းကျိုက်၍ ကိုယ်ကျပ်လက်ရှည်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အမျိုးသမီးများသည် လှပသော ပုဝါရှည်များကို ခြုံလေ့ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == ခမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် လူမျိုးများအတွင်း မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ Y-DNA အခြေပြု လေ့လာမှုများအရ ခမာအမျိုးသားများထဲတွင် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) မျိုးရိုးဗီဇသည် အများစု (၄၀–၆၀% ခန့်) ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတောင်ပိုင်း ဒေသခံ ဩစထြိုအေးရှားတစ်မျိုးနွယ်အုပ်စု၏ နွယ်စပ်မှုကို ပြသသည်။ အခြားသော Haplogroup များထဲတွင် Haplogroup O2a (O-M324) ကို ၁၅–၂၅% ခန့် တွေ့ရပြီး၊ အရှေ့တောင်အာရှမြောက်ပိုင်း မျိုးနွယ်များနှင့် သမိုင်းတလျှောက် ဆက်သွယ်မှုကို ပြသသည်။ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ အင်ဒို-အာရိယန် ဆင်းသက်မှုကို ချိန်ညှိပြသသည့် Haplogroup R1a နှင့် R1b ကိုလည်း အနည်းငယ် (၅% ခန့်) တွေ့ရသည်။ အမိဘက်မှမျိုးရိုးလိုင်း (mtDNA) အရမူ ခမာလူမျိုးများတွင် F, B, M7, R9 တို့ အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ဤအမျိုးအစားများသည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ဒေသခံ မိခင်ဘက်မှ မျိုးနွယ်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Stub}} [[Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] [[Category:ယဉ်ကျေးမှု]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ]] 1jjecizfnjvbu5450kzmwuyilsklstq 1035668 1035663 2026-06-03T04:22:56Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ယဉ်ကျေးမှု]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1035668 wikitext text/x-wiki '''ခမာလူမျိုး'''များသည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် နေထိုင်သော [[မွန်-ခမာ ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြော အုပ်စု]]ဝင် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ခမာလူမျိုးတို့၏ သမိုင်းအစသည် ဖူနန်အင်ပါယာ (၇ ရာစုခန့်) နှင့် ချန်လာနိုင်ငံများ အချိန်ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ ဗိသုကာ၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် နိုင်ငံရေး အောင်မြင်မှုများသည် ခမာအင်ပါယာ (၉ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုအတွင်း) [[အန်ကောဝပ်|အန်ကောဝတ်]]ကဲ့သို့သော သမိုင်းဝင် အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်အထိ ထွန်းပြောင်ခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၃ ရာစုနှစ်များ မတိုင်မီကာလက အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံအင်အားဖက်၌ ပြိုင်ဖက်ကင်းလောက်အောင် တိုးတက်ခဲ့သော ထိုနိုင်ငံမှာ ၉ ရာစုနှစ်များ အစလောက်မှစ၍ ကမ္ဗုဇဟု တွင်ခဲ့သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ခမာလူမျိုး<br />(Khmer people) | native_name = ខ្មែរ | image = File:Dancers angkor wat.jpg | caption = ခမာရိုးရာအက၊ အန်ကောဝတ် (၁၉၀၅-၁၉၂၄) | total = ~၁၇,၀၀၀,၀၀၀ | regions = {{flag|Cambodia}} (အဓိက)၊ {{flag|Vietnam}}၊ {{flag|Thailand}}၊ {{flag|Laos}}၊ {{flag|France}}၊ {{flag|United States}} | languages = [[ခမာဘာသာစကား]] | religions = [[ထေရဝါဒ]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[မွန်လူမျိုး]]၊ အခြား[[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]လူမျိုးများ }} ခမာဟူသည် ဘာသန္တရအရ ခေါ်ဝေါ်သော အမည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်ဘက်ကျွန်းများတွင် ပြောဆိုကြသည့် ဩစတြစ်ခေါ် တောင်ပိုင်းဘာသာစကားစုကြီးတွင် ပါဝင်ပြီး ကုန်းဩစတြစ်အစုဟု ခေါ်အပ်သော [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုအေးရှားတစ်အစု]]ဝင် မွန်-ခမာအစုခွဲ၏ ဘာသာစကားတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ == မွန်-ခမာအုပ်စုခွဲများနှင့် ပထဝီဝင် ပြန့်နှံ့မှု == ခမာဘာသာစကားကို ပြောဆိုသော သူများသည် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံ (ကမ္ဘောဒီးယား) တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ ထိုဒေသ၏ အနောက်ဘက် ထိုင်းနိုင်ငံ (ယိုးဒယား) နှင့် အရှေ့ဘက် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ (ကိုချင်ချိုင်းနား) တို့တွင်လည်း ခမာစကားပြောဆိုသူ အချို့ကို တွေ့နိုင်သည်။ ယင်းတို့နှင့် ဘာသာစကားတူဖြစ်သော အခြားမွန်-ခမာ အစုခွဲဝင်များကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ မြောက်ဘက် တုံကင်းနယ်မှ အာနမ်တောင်ရိုးတစ်လျှောက် မဲခေါင်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများအထိလည်းကောင်း၊ လာအိုနှင့် ထိုင်းမြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံနယ်အထိလည်းကောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ [[မွန်လူမျိုး|မွန်]]များ၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]များ၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]များသည် ခမာတို့နှင့် အနွယ်တူဖြစ်ကြသဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားခမာတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားအချို့နှင့် မျိုးနွယ်တူကြသည်။ အခြားအနွယ်တူ လူမျိုးများမှာ အာသံပြည်ရှိ ခါစီလူမျိုးများ၊ အိန္ဒိယအလယ်ပိုင်းရှိ မုဏ္ဍာလူမျိုးများနှင့် နကဗရီကျွန်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ == သမိုင်းအကျဉ်း == သမိုင်းပါရဂူ ဟိန်းဂဲလဒန်၏ အဆိုအရ ရှေးဟောင်းကျောက်ခေတ်သစ် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်က အရှေ့တောင်အာရှသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ်အစလောက်တွင် ကြေးဝါခေတ် ပေါ်ပေါက်လာချိန်၌ ဤဒေသတွင် အင်ဒိုနီးရှင်းများ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အိန္ဒိယကုန်သည်များ ရောက်ရှိလာမှုကြောင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ သို့သော် ကမ္ဗောဇပြည်တွင် မူရင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ဗီဇအရည်အချင်းများကြောင့် ပြင်ပယဉ်ကျေးမှုကို မိမိတို့အသွင်သို့ ပြောင်းလဲယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်ပြည် သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ဝုပြည်သံတမန်တို့၏ မှတ်တမ်းများအရ ယခုကမ္ဘောဒီးယားဒေသတွင် ဖူနန်နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားစွာ တည်ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ၅ ရာစုနှင့် ၆ ရာစုနှစ်များတွင် ဖူနန်နိုင်ငံ တန်ခိုးမှိန်ချိန်၌ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတွင် ခမာတို့၏ ပြည်သစ်ဖြစ်သော ချန်လာနိုင်ငံ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ခရစ် ၆၇၀ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ချန်လာနိုင်ငံသည် ရေချန်လ (တောင်ပိုင်း) နှင့် ကုန်းချန်လ (မြောက်ပိုင်း) ဟု နှစ်ပိုင်းကွဲခဲ့ရာ ကုန်းချန်လဒေသသည် ယခု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။ === ကမ္ဗောဇတန်ခိုးထွားသည့်ခေတ် === နိုင်ငံပြိုကွဲ၍ အင်အားနည်းချိန်တွင် ဂျားဗားနှင့် ဆူမတြားကျွန်းရှိ သီရိဝိဇယနိုင်ငံ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ခေတ္တခံခဲ့ရသော်လည်း ၈၀၂ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် ဇယဝရမန်မင်း (Jayavarman II) က ချန်လာပြည်များကို ပြန်လည်စုစည်း၍ "ကမ္ဗုဇာ" အမည်ဖြင့် ကမ္ဗောဇနိုင်ငံကို စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၉ ရာစုနှစ်ကုန်တွင် ခမာအင်ပါယာသည် မြောက်ဘက် တရုတ်ပြည်၊ အနောက်မြောက်ဘက် နန်ချိုနှင့် အနောက်ဘက် မြန်မာပြည်ရှိ ပျူနိုင်ငံများအထိ ဩဇာကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ နောက်ပွင့်လာသော ဣန္ဒဝါရမန်မင်းဆက်မှ ပထမမြောက် ဣန္ဒဝါရမန်မင်းသည် အန်ကော (အင်းကော) မြို့တော်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုမင်းဆက်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၂၅ နှစ်မျှ ကျော်ကြားကာ အန်ကောမြို့ကို အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်တွင် အခမ်းနားဆုံးဖြစ်အောင် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ကျော်ကြားလှသည့် အန်ကောဝတ် (Angkor Wat) ကျောင်းတော်ကြီးကိုမူ ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် သူရိယဝရမန်မင်းလက်ထက်၌ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ === ယိမ်းယိုင်ပြိုပျက်လာခြင်း === ၁၃ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ထိုင်ရှမ်း (တိုင်ရှမ်း) လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းလာပြီး ၁၃၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အယုဒ္ဓယနိုင်ငံကို ထူထောင်ကာ ခမာတို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၃၅၀ မှ ၁၄၆၀ ပြည့်နှစ်အတွင်း ထိုင်ရှမ်းတို့၏ အဆက်မပြတ် တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ရေလွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ၁၅ ရာစုတွင် ခမာတို့သည် အန်ကောမြို့တော်ကို စန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ အရှေ့ဘက်မှလည်း ဗီယက်နမ် (အာနမ်) လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နယ်မြေများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၀၀ မျှ ခမာတို့သည် ဗီယက်နမ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ထံ တလှည့်စီ အခွန်ပဏ္ဍာဆက်ရသည့် ပြည်ငယ်အဖြစ် ကျရောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့၏ အုပ်ထိန်းခံနယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ရောက်မှသာ လွတ်လပ်ရေး အပြည့်အဝရရှိကာ ယခုကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ခမာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုဘဝ == ခမာတို့သည် မိမိတို့၏ မူရင်း ကျောက်ခေတ်သစ်နှင့် ကြေးဝါခေတ် ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံပေါ်တွင် အိန္ဒိယမှ လာသော ပလ္လဝါယဉ်ကျေးမှု၊ ဗြာဟ္မဏအယူဝါဒ၊ သိဝနှင့် ပိဿနိုးကိုးကွယ်မှုများကို ပေါင်းစပ်ကာ ကိုယ်ပိုင်ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်အဖြစ် မွမ်းမံဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ခမာစကားဖြင့် "ပနွမ်း" သို့မဟုတ် "ဗနမ်" မှာ တောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဘုရင်များကို "ကုရွန်းဗနမ်" (တောင်ဘုရင်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒများ ရောက်ရှိလာသောအခါတွင်လည်း ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးတို့တွင် နက်ရှိုင်းစွာ ရောဝင်ခဲ့သည်။ ယခုခေတ် ခမာလူမျိုးများသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ပင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသည် လူမှုရေးဗဟိုဌာနများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ခြင်း၊ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်ခြင်းနှင့် ပွင့်လင်းစွာ ဆက်ဆံတတ်သည့် သဘာဝရှိကြသည်။ သွင်ပြင်လက္ခဏာအားဖြင့် အရပ်အမောင်းကောင်း၍ သန်စွမ်းပြီး၊ အသားညို သို့မဟုတ် အသားလတ်ကာ မွန်မြန်မာတို့နှင့် သွင်ပြင်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် "စမ်းပေါ့" ခေါ် ခါးဝတ်ကို ခါးတောင်းကျိုက်၍ ကိုယ်ကျပ်လက်ရှည်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အမျိုးသမီးများသည် လှပသော ပုဝါရှည်များကို ခြုံလေ့ရှိကြသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == ခမာလူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇသည် ဩစထြိုအေးရှားတစ် လူမျိုးများအတွင်း မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ Y-DNA အခြေပြု လေ့လာမှုများအရ ခမာအမျိုးသားများထဲတွင် Haplogroup O1b1a1a (O-M95) မျိုးရိုးဗီဇသည် အများစု (၄၀–၆၀% ခန့်) ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတောင်ပိုင်း ဒေသခံ ဩစထြိုအေးရှားတစ်မျိုးနွယ်အုပ်စု၏ နွယ်စပ်မှုကို ပြသသည်။ အခြားသော Haplogroup များထဲတွင် Haplogroup O2a (O-M324) ကို ၁၅–၂၅% ခန့် တွေ့ရပြီး၊ အရှေ့တောင်အာရှမြောက်ပိုင်း မျိုးနွယ်များနှင့် သမိုင်းတလျှောက် ဆက်သွယ်မှုကို ပြသသည်။ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ အင်ဒို-အာရိယန် ဆင်းသက်မှုကို ချိန်ညှိပြသသည့် Haplogroup R1a နှင့် R1b ကိုလည်း အနည်းငယ် (၅% ခန့်) တွေ့ရသည်။ အမိဘက်မှမျိုးရိုးလိုင်း (mtDNA) အရမူ ခမာလူမျိုးများတွင် F, B, M7, R9 တို့ အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ဤအမျိုးအစားများသည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ဒေသခံ မိခင်ဘက်မှ မျိုးနွယ်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Stub}} [[Category:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ]] [[Category:အရှေ့တောင်အာရှရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ]] cyx2ss87iza5hs9piz9nwcv03ukeu63 0 12082 1035669 757893 2026-06-03T04:25:38Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035669 wikitext text/x-wiki '''ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကသ္ဓီရပြည်နယ်''' (ယခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် '''ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား''' - [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] ဟု သတ်မှတ်ထားသည်) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တောင်ထွတ်တို့မှာ နှင်းများ အမြဲမပြတ် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား | native_name = Jammu and Kashmir | settlement_type = [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ|ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] | image_skyline = Srinagar pano.jpg | image_caption = ကက်ရှ်မီးယားဒေသ၏ နွေရာသီမြို့တော် ဆရီနဂါး မြို့ရှုခင်း | coor_pinpoint = | coordinates_type = region:IN_type:adm1st | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{Flag|India}} | subdivision_type1 = အငြင်းပွားမှု အခြေအနေ | subdivision_name1 = [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ | seat_type = နွေရာသီ မြို့တော် | seat = [[ဆရီနဂါးမြို့]] (Srinagar) | seat_type1 = ဆောင်းရာသီ မြို့တော် | seat1 = [[ဂျမ်မူးမြို့]] (Jammu) | area_total_km2 = ၄၂၂၄၁ | area_note = (အိန္ဒိယနိုင်ငံက လက်ရှိထိန်းချုပ်ထားသော ဧရိယာသာ ဖြစ်သည်) | population_total = ၁၂၂၆၇၀၁၃ | population_as_of = ၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း | population_density_km2 = auto | blank_name_sec1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား | blank_info_sec1 = ကက်ရှ်မီးရီ၊ ဒေါ့ဂရီ၊ အူရဒူ၊ ဟိန္ဒီ၊ အင်္ဂလိပ် | blank1_name_sec1 = ကိုးကွယ်မှု | blank1_info_sec1 = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (၆၈.၃%)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (၂၈.၄%)၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ (၁.၉%)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (၀.၉%) }} ကက်ရှ်မီးယားဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် တံခါးပေါက်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့်ပြင် တိဘက်ပြည်၊ အလယ်အာရှဒေသများနှင့်လည်း ကူးလူးဆက်ဆံရန် လွယ်ကူသဖြင့် ပထဝီဝင်အရ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း အထူးအရေးပါသော နယ်ခြားဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Schofield, V. (2010). ''Kashmir in Conflict: India, Pakistan and the Unending War''. I.B. Tauris.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ထိုပြည်နယ်ကို ရှေးအခါက ဟိန္ဒူမင်းများနှင့် မွတ်စလင်မင်းများ နိုင်ရာနိုင်ရာ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုဘုရင် အက္ကဗါ (Akbar) ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>Zutshi, C. (2004). ''Languages of Belonging: Islam, Regional Identity, and the Making of Kashmir''. Oxford University Press.</ref> ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် အမ္မရစ်ဆာ စာချုပ် (Treaty of Amritsar) အရ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို ဒေါ့ဂရီစော်ဘွား ဂူလပ်ဆင်း (Gulab Singh) ၏ လက်သို့ လွှဲအပ်ခဲ့ရာမှစ၍ နောက်ဆုံးစိုးစံသော မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်း (Hari Singh) လက်ထက်အထိ သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံအဖြစ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ရသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးကြီးများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကြီးများနှင့် စိမ်းစိုသော သစ်တောကြီးများမှာ ထင်ရှားလှပသော ရှုခင်းကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသဖြင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ မူလကက်ရှ်မီးယား စော်ဘွားနယ်မြေတစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂,၂၅၈ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ နွေရာသီ မြို့တော်မှာ ဆရီနဂါး (Srinagar) ဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီ မြို့တော်မှာမူ ဂျမ်မူးမြို့ (Jammu) ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တွင် အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ နှင်းများ ကျတတ်ပြီး နွေဦးပေါက်လများတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မျှတညီညွတ်၍ ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည်။ လှပသာယာသော ရှုခင်းများနှင့် မျှတသော ရာသီဥတုကြောင့် ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို 'ပျော်စရာချိုင့်ဝှမ်း' (The Happy Valley) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'အိန္ဒိယကြငှန်းနတ်ဘုံနန်း' ဟူ၍လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ အများအပြား သွားရောက်အပန်းဖြေလေ့ရှိကြသည်။ == လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး == ပြည်နယ်အတွင်းတွင် မွတ်စလင်ဦးရေမှာ အများဆုံး (၆၈% ကျော်) ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူအယူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆစ်ခ်အယူဝါဒီတို့လည်း ရှိကြသည်။ သို့သော် သမိုင်းကြောင်းအရ အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင် ဟိန္ဒူအထက်တန်းလွှာများ ကြီးစိုးခဲ့သည်။ ဆန်စပါး၊ နှံစားပြောင်း၊ မုယောနှင့် သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ထွက်ကုန်များအနက် ဆိတ်မွေးဖြင့် ရက်လုပ်သော '''ကက်ရှ်မီးယား ရှောစောင်''' (Cashmere shawl) မှာ ကမ္ဘာတွင် အလွန်ကျော်စောခဲ့သည်။<ref>Rai, M. (2004). ''Hindu Rulers, Muslim Subjects: Islam, Rights, and the History of Kashmir''. Princeton University Press.</ref> ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ်-ပရပ်ရှားစစ်ပွဲကြောင့် ဥရောပဈေးကွက်ပျက်ပြီး အငတ်ဘေးဆိုက်ခဲ့ရာ ရှောစောင်လုပ်ငန်း ထိခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကော်ဇောလုပ်ငန်း၊ ပိုးထည်လုပ်ငန်း၊ ပန်းပု၊ ငွေထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများဖြင့် အစားထိုး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ပညာရေးနှင့် အနုပညာ === ကက်ရှ်မီးယားလူမျိုးတို့သည် အနုပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာရပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုကြပြီး ရှေးရိုးသီချင်းများကို နှစ်ခြိုက်စွာ သီဆိုတတ်ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်က အနုပညာကောလိပ်ကျောင်းများနှင့် အရှေ့တိုင်းပညာကောလိပ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ကက်ရှ်မီးယား တက္ကသိုလ် (University of Kashmir) ကြီးကိုမူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ကက်ရှ်မီးယား အငြင်းပွားမှု ပြဿနာ == ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယကို == ကိုးကား == <references/> {{အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] l8a2yuwnr6r32yaaqr4u3e46ha3bqi9 1035670 1035669 2026-06-03T04:26:25Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035670 wikitext text/x-wiki '''ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကသ္ဓီရပြည်နယ်''' (ယခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် '''ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား''' - ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တောင်ထွတ်တို့မှာ နှင်းများ အမြဲမပြတ် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား | native_name = Jammu and Kashmir | settlement_type = အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ | image_skyline = Srinagar pano.jpg | image_caption = ကက်ရှ်မီးယားဒေသ၏ နွေရာသီမြို့တော် ဆရီနဂါး မြို့ရှုခင်း | coor_pinpoint = | coordinates_type = region:IN_type:adm1st | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{Flag|India}} | subdivision_type1 = အငြင်းပွားမှု အခြေအနေ | subdivision_name1 = [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ | seat_type = နွေရာသီ မြို့တော် | seat = [[ဆရီနဂါးမြို့]] (Srinagar) | seat_type1 = ဆောင်းရာသီ မြို့တော် | seat1 = [[ဂျမ်မူးမြို့]] (Jammu) | area_total_km2 = ၄၂၂၄၁ | area_note = (အိန္ဒိယနိုင်ငံက လက်ရှိထိန်းချုပ်ထားသော ဧရိယာသာ ဖြစ်သည်) | population_total = ၁၂၂၆၇၀၁၃ | population_as_of = ၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း | population_density_km2 = auto | blank_name_sec1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား | blank_info_sec1 = ကက်ရှ်မီးရီ၊ ဒေါ့ဂရီ၊ အူရဒူ၊ ဟိန္ဒီ၊ အင်္ဂလိပ် | blank1_name_sec1 = ကိုးကွယ်မှု | blank1_info_sec1 = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (၆၈.၃%)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (၂၈.၄%)၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ (၁.၉%)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (၀.၉%) }} ကက်ရှ်မီးယားဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် တံခါးပေါက်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့်ပြင် တိဘက်ပြည်၊ အလယ်အာရှဒေသများနှင့်လည်း ကူးလူးဆက်ဆံရန် လွယ်ကူသဖြင့် ပထဝီဝင်အရ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း အထူးအရေးပါသော နယ်ခြားဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Schofield, V. (2010). ''Kashmir in Conflict: India, Pakistan and the Unending War''. I.B. Tauris.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ထိုပြည်နယ်ကို ရှေးအခါက ဟိန္ဒူမင်းများနှင့် မွတ်စလင်မင်းများ နိုင်ရာနိုင်ရာ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုဘုရင် အက္ကဗါ (Akbar) ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>Zutshi, C. (2004). ''Languages of Belonging: Islam, Regional Identity, and the Making of Kashmir''. Oxford University Press.</ref> ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် အမ္မရစ်ဆာ စာချုပ် (Treaty of Amritsar) အရ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို ဒေါ့ဂရီစော်ဘွား ဂူလပ်ဆင်း (Gulab Singh) ၏ လက်သို့ လွှဲအပ်ခဲ့ရာမှစ၍ နောက်ဆုံးစိုးစံသော မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်း (Hari Singh) လက်ထက်အထိ သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံအဖြစ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ရသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးကြီးများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကြီးများနှင့် စိမ်းစိုသော သစ်တောကြီးများမှာ ထင်ရှားလှပသော ရှုခင်းကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသဖြင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ မူလကက်ရှ်မီးယား စော်ဘွားနယ်မြေတစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂,၂၅၈ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ နွေရာသီ မြို့တော်မှာ ဆရီနဂါး (Srinagar) ဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီ မြို့တော်မှာမူ ဂျမ်မူးမြို့ (Jammu) ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တွင် အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ နှင်းများ ကျတတ်ပြီး နွေဦးပေါက်လများတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မျှတညီညွတ်၍ ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည်။ လှပသာယာသော ရှုခင်းများနှင့် မျှတသော ရာသီဥတုကြောင့် ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို 'ပျော်စရာချိုင့်ဝှမ်း' (The Happy Valley) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'အိန္ဒိယကြငှန်းနတ်ဘုံနန်း' ဟူ၍လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ အများအပြား သွားရောက်အပန်းဖြေလေ့ရှိကြသည်။ == လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး == ပြည်နယ်အတွင်းတွင် မွတ်စလင်ဦးရေမှာ အများဆုံး (၆၈% ကျော်) ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူအယူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆစ်ခ်အယူဝါဒီတို့လည်း ရှိကြသည်။ သို့သော် သမိုင်းကြောင်းအရ အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင် ဟိန္ဒူအထက်တန်းလွှာများ ကြီးစိုးခဲ့သည်။ ဆန်စပါး၊ နှံစားပြောင်း၊ မုယောနှင့် သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ထွက်ကုန်များအနက် ဆိတ်မွေးဖြင့် ရက်လုပ်သော '''ကက်ရှ်မီးယား ရှောစောင်''' (Cashmere shawl) မှာ ကမ္ဘာတွင် အလွန်ကျော်စောခဲ့သည်။<ref>Rai, M. (2004). ''Hindu Rulers, Muslim Subjects: Islam, Rights, and the History of Kashmir''. Princeton University Press.</ref> ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ်-ပရပ်ရှားစစ်ပွဲကြောင့် ဥရောပဈေးကွက်ပျက်ပြီး အငတ်ဘေးဆိုက်ခဲ့ရာ ရှောစောင်လုပ်ငန်း ထိခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကော်ဇောလုပ်ငန်း၊ ပိုးထည်လုပ်ငန်း၊ ပန်းပု၊ ငွေထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများဖြင့် အစားထိုး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ပညာရေးနှင့် အနုပညာ === ကက်ရှ်မီးယားလူမျိုးတို့သည် အနုပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာရပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုကြပြီး ရှေးရိုးသီချင်းများကို နှစ်ခြိုက်စွာ သီဆိုတတ်ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်က အနုပညာကောလိပ်ကျောင်းများနှင့် အရှေ့တိုင်းပညာကောလိပ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ကက်ရှ်မီးယား တက္ကသိုလ် (University of Kashmir) ကြီးကိုမူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ကက်ရှ်မီးယား အငြင်းပွားမှု ပြဿနာ == ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယကို == ကိုးကား == <references/> {{အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] mvvnx9x03zblxj5dfurza25ercya3vh 1035671 1035670 2026-06-03T04:28:10Z Chenzeyan29 141880 /* ကက်ရှ်မီးယား အငြင်းပွားမှု ပြဿနာ */ 1035671 wikitext text/x-wiki '''ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကသ္ဓီရပြည်နယ်''' (ယခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် '''ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား''' - ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တောင်ထွတ်တို့မှာ နှင်းများ အမြဲမပြတ် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား | native_name = Jammu and Kashmir | settlement_type = အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ | image_skyline = Srinagar pano.jpg | image_caption = ကက်ရှ်မီးယားဒေသ၏ နွေရာသီမြို့တော် ဆရီနဂါး မြို့ရှုခင်း | coor_pinpoint = | coordinates_type = region:IN_type:adm1st | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{Flag|India}} | subdivision_type1 = အငြင်းပွားမှု အခြေအနေ | subdivision_name1 = [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ | seat_type = နွေရာသီ မြို့တော် | seat = [[ဆရီနဂါးမြို့]] (Srinagar) | seat_type1 = ဆောင်းရာသီ မြို့တော် | seat1 = [[ဂျမ်မူးမြို့]] (Jammu) | area_total_km2 = ၄၂၂၄၁ | area_note = (အိန္ဒိယနိုင်ငံက လက်ရှိထိန်းချုပ်ထားသော ဧရိယာသာ ဖြစ်သည်) | population_total = ၁၂၂၆၇၀၁၃ | population_as_of = ၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း | population_density_km2 = auto | blank_name_sec1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား | blank_info_sec1 = ကက်ရှ်မီးရီ၊ ဒေါ့ဂရီ၊ အူရဒူ၊ ဟိန္ဒီ၊ အင်္ဂလိပ် | blank1_name_sec1 = ကိုးကွယ်မှု | blank1_info_sec1 = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (၆၈.၃%)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (၂၈.၄%)၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ (၁.၉%)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (၀.၉%) }} ကက်ရှ်မီးယားဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် တံခါးပေါက်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့်ပြင် တိဘက်ပြည်၊ အလယ်အာရှဒေသများနှင့်လည်း ကူးလူးဆက်ဆံရန် လွယ်ကူသဖြင့် ပထဝီဝင်အရ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း အထူးအရေးပါသော နယ်ခြားဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Schofield, V. (2010). ''Kashmir in Conflict: India, Pakistan and the Unending War''. I.B. Tauris.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ထိုပြည်နယ်ကို ရှေးအခါက ဟိန္ဒူမင်းများနှင့် မွတ်စလင်မင်းများ နိုင်ရာနိုင်ရာ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုဘုရင် အက္ကဗါ (Akbar) ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>Zutshi, C. (2004). ''Languages of Belonging: Islam, Regional Identity, and the Making of Kashmir''. Oxford University Press.</ref> ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် အမ္မရစ်ဆာ စာချုပ် (Treaty of Amritsar) အရ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို ဒေါ့ဂရီစော်ဘွား ဂူလပ်ဆင်း (Gulab Singh) ၏ လက်သို့ လွှဲအပ်ခဲ့ရာမှစ၍ နောက်ဆုံးစိုးစံသော မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်း (Hari Singh) လက်ထက်အထိ သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံအဖြစ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ရသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးကြီးများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကြီးများနှင့် စိမ်းစိုသော သစ်တောကြီးများမှာ ထင်ရှားလှပသော ရှုခင်းကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသဖြင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ မူလကက်ရှ်မီးယား စော်ဘွားနယ်မြေတစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂,၂၅၈ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ နွေရာသီ မြို့တော်မှာ ဆရီနဂါး (Srinagar) ဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီ မြို့တော်မှာမူ ဂျမ်မူးမြို့ (Jammu) ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တွင် အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ နှင်းများ ကျတတ်ပြီး နွေဦးပေါက်လများတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မျှတညီညွတ်၍ ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည်။ လှပသာယာသော ရှုခင်းများနှင့် မျှတသော ရာသီဥတုကြောင့် ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို 'ပျော်စရာချိုင့်ဝှမ်း' (The Happy Valley) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'အိန္ဒိယကြငှန်းနတ်ဘုံနန်း' ဟူ၍လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ အများအပြား သွားရောက်အပန်းဖြေလေ့ရှိကြသည်။ == လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး == ပြည်နယ်အတွင်းတွင် မွတ်စလင်ဦးရေမှာ အများဆုံး (၆၈% ကျော်) ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူအယူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆစ်ခ်အယူဝါဒီတို့လည်း ရှိကြသည်။ သို့သော် သမိုင်းကြောင်းအရ အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင် ဟိန္ဒူအထက်တန်းလွှာများ ကြီးစိုးခဲ့သည်။ ဆန်စပါး၊ နှံစားပြောင်း၊ မုယောနှင့် သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ထွက်ကုန်များအနက် ဆိတ်မွေးဖြင့် ရက်လုပ်သော '''ကက်ရှ်မီးယား ရှောစောင်''' (Cashmere shawl) မှာ ကမ္ဘာတွင် အလွန်ကျော်စောခဲ့သည်။<ref>Rai, M. (2004). ''Hindu Rulers, Muslim Subjects: Islam, Rights, and the History of Kashmir''. Princeton University Press.</ref> ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ်-ပရပ်ရှားစစ်ပွဲကြောင့် ဥရောပဈေးကွက်ပျက်ပြီး အငတ်ဘေးဆိုက်ခဲ့ရာ ရှောစောင်လုပ်ငန်း ထိခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကော်ဇောလုပ်ငန်း၊ ပိုးထည်လုပ်ငန်း၊ ပန်းပု၊ ငွေထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများဖြင့် အစားထိုး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ပညာရေးနှင့် အနုပညာ === ကက်ရှ်မီးယားလူမျိုးတို့သည် အနုပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာရပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုကြပြီး ရှေးရိုးသီချင်းများကို နှစ်ခြိုက်စွာ သီဆိုတတ်ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်က အနုပညာကောလိပ်ကျောင်းများနှင့် အရှေ့တိုင်းပညာကောလိပ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ကက်ရှ်မီးယား တက္ကသိုလ် (University of Kashmir) ကြီးကိုမူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ကက်ရှ်မီးယား အငြင်းပွားမှု ပြဿနာ == ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟု ခွဲခြားလွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို မိမိတို့နိုင်ငံတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းလိုကြရာမှ ကက်ရှ်မီးယားပြဿနာ စတင်ခဲ့သည်။ ပြည်နယ်သားအချို့က အိန္ဒိယနှင့်၊ အချို့က ပါကစ္စတန်နှင့် ပူးပေါင်းလိုကြသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်တွင်း ဆူပူမှုများ စတင်လာခဲ့သည်။ အနောက်မြောက်နယ်ခြားအရပ်မှ ပါကစ္စတန်လိုလားသော ပါရှတွန်မျိုးနွယ်စု လက်နက်ကိုင်များ ချင်းနင်းဝင်ရောက်လာပြီး မြို့တော် ဆရီနဂါးကို သိမ်းပိုက်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံထံ စစ်ရေးအကူအညီတောင်းခံကာ အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအတွင်း သို့ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူစာချုပ် (Instrument of Accession) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>Lamb, A. (1991). ''Kashmir: A Disputed Legacy, 1846-1990''. Roxford Books.</ref> ထိုနောက် အိန္ဒိယတပ်မတော်က ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့ပြီး အိန္ဒိယလိုလားသူ ရှိတ် မဟာမက် အဗ္ဗဒူလာ (Sheikh Abdullah) ခေါင်းဆောင်သောအစိုးရ တက်လာခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ပါကစ္စတန်ဘက်တော်သားများကလည်း "အဇတ် ကက်ရှ်မီးယား" (Azad Kashmir) စင်ပြိုင်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် ပထမအကြိမ် အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက ဤကိစ္စကို ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ တိုင်တန်းခဲ့သဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကြောင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့ (ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ညသန်းခေါင်) တွင် နှစ်နိုင်ငံ ပစ်ခတ်မှုရပ်စဲရေးလိုင်း (Ceasefire Line) ကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း နယ်မြေမှာ နှစ်ပိုင်းကွဲသွားခဲ့ရသည်။ ကက်ရှ်မီးယားပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နေရူးနှင့် ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် မဟာမက်အလီတို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နယူးဒေလီမြို့၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ အနာဂတ်ကို လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော လူထုဆန္ဒခံယူပွဲ (Plebiscite) ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရန် ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်သဘောတူခဲ့ကြသော်လည်း အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ဘဲ ယနေ့တိုင် နိုင်ငံတကာအဆင့် အငြင်းပွားဆဲ နယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Ganguly, S. (2001). ''The Crisis in Kashmir: Portents of War, Hopes of Peace''. Cambridge University Press.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Stub}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] [[Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] [[Category:အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နယ်မြေများ]] == ကိုးကား == <references/> {{အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] 1sh6h2bwp7158du9vk47iqc6plxzesg 1035672 1035671 2026-06-03T04:28:26Z Chenzeyan29 141880 1035672 wikitext text/x-wiki '''ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်''' (သို့မဟုတ်) '''ကသ္ဓီရပြည်နယ်''' (ယခု အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် '''ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား''' - ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော တောင်ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်တောင်ထွတ်တို့မှာ နှင်းများ အမြဲမပြတ် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိသည်။ {{Infobox settlement | name = ဂျမ်မူးနှင့် ကက်ရှ်မီးယား | native_name = Jammu and Kashmir | settlement_type = အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ | image_skyline = Srinagar pano.jpg | image_caption = ကက်ရှ်မီးယားဒေသ၏ နွေရာသီမြို့တော် ဆရီနဂါး မြို့ရှုခင်း | coor_pinpoint = | coordinates_type = region:IN_type:adm1st | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{Flag|India}} | subdivision_type1 = အငြင်းပွားမှု အခြေအနေ | subdivision_name1 = [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]နှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ | seat_type = နွေရာသီ မြို့တော် | seat = [[ဆရီနဂါးမြို့]] (Srinagar) | seat_type1 = ဆောင်းရာသီ မြို့တော် | seat1 = [[ဂျမ်မူးမြို့]] (Jammu) | area_total_km2 = ၄၂၂၄၁ | area_note = (အိန္ဒိယနိုင်ငံက လက်ရှိထိန်းချုပ်ထားသော ဧရိယာသာ ဖြစ်သည်) | population_total = ၁၂၂၆၇၀၁၃ | population_as_of = ၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း | population_density_km2 = auto | blank_name_sec1 = ရုံးသုံးဘာသာစကား | blank_info_sec1 = ကက်ရှ်မီးရီ၊ ဒေါ့ဂရီ၊ အူရဒူ၊ ဟိန္ဒီ၊ အင်္ဂလိပ် | blank1_name_sec1 = ကိုးကွယ်မှု | blank1_info_sec1 = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (၆၈.၃%)၊ [[ဟိန္ဒူဘာသာ]] (၂၈.၄%)၊ ဆစ်ခ်ဘာသာ (၁.၉%)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ (၀.၉%) }} ကက်ရှ်မီးယားဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် တံခါးပေါက်နှင့် ဆက်စပ်နေသည့်ပြင် တိဘက်ပြည်၊ အလယ်အာရှဒေသများနှင့်လည်း ကူးလူးဆက်ဆံရန် လွယ်ကူသဖြင့် ပထဝီဝင်အရ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးအရသော်လည်းကောင်း အထူးအရေးပါသော နယ်ခြားဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>Schofield, V. (2010). ''Kashmir in Conflict: India, Pakistan and the Unending War''. I.B. Tauris.</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ထိုပြည်နယ်ကို ရှေးအခါက ဟိန္ဒူမင်းများနှင့် မွတ်စလင်မင်းများ နိုင်ရာနိုင်ရာ အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် မဂိုဘုရင် အက္ကဗါ (Akbar) ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။<ref>Zutshi, C. (2004). ''Languages of Belonging: Islam, Regional Identity, and the Making of Kashmir''. Oxford University Press.</ref> ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် အမ္မရစ်ဆာ စာချုပ် (Treaty of Amritsar) အရ ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို ဒေါ့ဂရီစော်ဘွား ဂူလပ်ဆင်း (Gulab Singh) ၏ လက်သို့ လွှဲအပ်ခဲ့ရာမှစ၍ နောက်ဆုံးစိုးစံသော မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်း (Hari Singh) လက်ထက်အထိ သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံအဖြစ် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ရသည်။ == ပထဝီဝင်နှင့် ရာသီဥတု == ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ လျှိုမြောင်ချောက်ကမ်းပါးကြီးများ၊ ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်ကြီးများနှင့် စိမ်းစိုသော သစ်တောကြီးများမှာ ထင်ရှားလှပသော ရှုခင်းကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒုမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသဖြင့် မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ မူလကက်ရှ်မီးယား စော်ဘွားနယ်မြေတစ်ခုလုံး၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂,၂၅၈ ခန့် ရှိခဲ့သည်။ နွေရာသီ မြို့တော်မှာ ဆရီနဂါး (Srinagar) ဖြစ်ပြီး ဆောင်းရာသီ မြို့တော်မှာမူ ဂျမ်မူးမြို့ (Jammu) ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တွင် အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအထိ နှင်းများ ကျတတ်ပြီး နွေဦးပေါက်လများတွင် မိုးများစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ အပူအအေး မျှတညီညွတ်၍ ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်သည်။ လှပသာယာသော ရှုခင်းများနှင့် မျှတသော ရာသီဥတုကြောင့် ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို 'ပျော်စရာချိုင့်ဝှမ်း' (The Happy Valley) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'အိန္ဒိယကြငှန်းနတ်ဘုံနန်း' ဟူ၍လည်းကောင်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ အများအပြား သွားရောက်အပန်းဖြေလေ့ရှိကြသည်။ == လူမှုရေးနှင့် စီးပွားရေး == ပြည်နယ်အတွင်းတွင် မွတ်စလင်ဦးရေမှာ အများဆုံး (၆၈% ကျော်) ဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူအယူဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆစ်ခ်အယူဝါဒီတို့လည်း ရှိကြသည်။ သို့သော် သမိုင်းကြောင်းအရ အုပ်ချုပ်ရေးဖက်တွင် ဟိန္ဒူအထက်တန်းလွှာများ ကြီးစိုးခဲ့သည်။ ဆန်စပါး၊ နှံစားပြောင်း၊ မုယောနှင့် သစ်သီးဝလံများ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။ ထွက်ကုန်များအနက် ဆိတ်မွေးဖြင့် ရက်လုပ်သော '''ကက်ရှ်မီးယား ရှောစောင်''' (Cashmere shawl) မှာ ကမ္ဘာတွင် အလွန်ကျော်စောခဲ့သည်။<ref>Rai, M. (2004). ''Hindu Rulers, Muslim Subjects: Islam, Rights, and the History of Kashmir''. Princeton University Press.</ref> ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ပြင်သစ်-ပရပ်ရှားစစ်ပွဲကြောင့် ဥရောပဈေးကွက်ပျက်ပြီး အငတ်ဘေးဆိုက်ခဲ့ရာ ရှောစောင်လုပ်ငန်း ထိခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကော်ဇောလုပ်ငန်း၊ ပိုးထည်လုပ်ငန်း၊ ပန်းပု၊ ငွေထည်နှင့် စက္ကူလုပ်ငန်းများဖြင့် အစားထိုး တိုးတက်လာခဲ့သည်။ === ပညာရေးနှင့် အနုပညာ === ကက်ရှ်မီးယားလူမျိုးတို့သည် အနုပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံ၍ ရှေးဟောင်းအနုပညာရပ်များကို ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုကြပြီး ရှေးရိုးသီချင်းများကို နှစ်ခြိုက်စွာ သီဆိုတတ်ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်က အနုပညာကောလိပ်ကျောင်းများနှင့် အရှေ့တိုင်းပညာကောလိပ်ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ ကက်ရှ်မီးယား တက္ကသိုလ် (University of Kashmir) ကြီးကိုမူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ == ကက်ရှ်မီးယား အငြင်းပွားမှု ပြဿနာ == ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟု ခွဲခြားလွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်ကို မိမိတို့နိုင်ငံတွင်းသို့ သိမ်းသွင်းလိုကြရာမှ ကက်ရှ်မီးယားပြဿနာ စတင်ခဲ့သည်။ ပြည်နယ်သားအချို့က အိန္ဒိယနှင့်၊ အချို့က ပါကစ္စတန်နှင့် ပူးပေါင်းလိုကြသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်နယ်တွင်း ဆူပူမှုများ စတင်လာခဲ့သည်။ အနောက်မြောက်နယ်ခြားအရပ်မှ ပါကစ္စတန်လိုလားသော ပါရှတွန်မျိုးနွယ်စု လက်နက်ကိုင်များ ချင်းနင်းဝင်ရောက်လာပြီး မြို့တော် ဆရီနဂါးကို သိမ်းပိုက်မည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်ရချိန်တွင် မဟာရာဇာ ဟာရီဆင်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံထံ စစ်ရေးအကူအညီတောင်းခံကာ အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအတွင်း သို့ဝင်ရောက်ရန် သဘောတူစာချုပ် (Instrument of Accession) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>Lamb, A. (1991). ''Kashmir: A Disputed Legacy, 1846-1990''. Roxford Books.</ref> ထိုနောက် အိန္ဒိယတပ်မတော်က ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့ပြီး အိန္ဒိယလိုလားသူ ရှိတ် မဟာမက် အဗ္ဗဒူလာ (Sheikh Abdullah) ခေါင်းဆောင်သောအစိုးရ တက်လာခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ပါကစ္စတန်ဘက်တော်သားများကလည်း "အဇတ် ကက်ရှ်မီးယား" (Azad Kashmir) စင်ပြိုင်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် ပထမအကြိမ် အိန္ဒိယ-ပါကစ္စတန်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအစိုးရက ဤကိစ္စကို ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ တိုင်တန်းခဲ့သဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုကြောင့် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့ (ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ညသန်းခေါင်) တွင် နှစ်နိုင်ငံ ပစ်ခတ်မှုရပ်စဲရေးလိုင်း (Ceasefire Line) ကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း နယ်မြေမှာ နှစ်ပိုင်းကွဲသွားခဲ့ရသည်။ ကက်ရှ်မီးယားပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် နေရူးနှင့် ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် မဟာမက်အလီတို့သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နယူးဒေလီမြို့၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ကက်ရှ်မီးယားပြည်နယ်၏ အနာဂတ်ကို လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော လူထုဆန္ဒခံယူပွဲ (Plebiscite) ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ရန် ပူးတွဲကြေညာချက် ထုတ်ပြန်သဘောတူခဲ့ကြသော်လည်း အကောင်အထည်မဖော်နိုင်ဘဲ ယနေ့တိုင် နိုင်ငံတကာအဆင့် အငြင်းပွားဆဲ နယ်မြေအဖြစ် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Ganguly, S. (2001). ''The Crisis in Kashmir: Portents of War, Hopes of Peace''. Cambridge University Press.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * {{Stub}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] [[Category:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်]] [[Category:အငြင်းပွားဖွယ်ရာ နယ်မြေများ]] {{အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များ}} [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ]] tup5sem1zu5k2mtbp5rlso9wq97hzl8 0 15139 1035630 774785 2026-06-03T03:15:36Z ~2026-32858-33 143666 1035630 wikitext text/x-wiki ဝန်လက်ငှက်(Osprey) သည် {{Speciesbox | name = ဝန်လက်ငှက် | image = 2010-kabini-osprey.jpg | image_caption = [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၏ နဂါးဟိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်၌ တွေ့ရသော ဝန်လက်ငှက်တစ်ကောင်ပုံ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Pandion haliaetus'' |author=BirdLife International |date=2021 |page=e.T22694938A206628879 |access-date=8 February 2022}}</ref> | genus = Pandion | species = haliaetus | authority = ([[ကားလ် လင်းနီးယပ်|လင်းနီးယပ်]]၊ ၁၇၅၈) | range_map = Wiki-Pandion_haliaetus.png | range_map_caption = ကမ္ဘာတဝှမ်း ဝန်လက်ငှက်များ နေထိုင်ကျက်စားသော ဒေသများပြ မြေပုံ | synonyms = ''Falco haliaetus'' {{small|(လင်းနီးယပ်၊ ၁၇၅၈}} }} '''ဝန်လက်ငှက် ''' ('''Osprey''')၊ မျိုးစိတ်: ''‘ပန်ဒိုင်အွန် ဟေလီအေးတက်စ်'' (''Pandion haliaetus'')’ [[File:Wild Pandion.jpg|thumb|The Australasian subspecies is the most distinctive]] [[File:Pandion haliaetus -fish -Texas-8-4c.jpg|thumb|right|Flying with a fish in [[Texas]], USA]] [[File:Ospreys Fern Ridge Reservoir Oregon.jpg|thumb|right|A pair at an artificial nest in [[Oregon]]]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Bird-stub}} [[ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ]] ahal1vqwyh6lhy1v9jsyd1gd49ukp89 1035634 1035630 2026-06-03T03:35:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-32858-33|~2026-32858-33]] ([[User talk:~2026-32858-33|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1035630|1035630]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1035634 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = ဝန်လက်ငှက် | image = 2010-kabini-osprey.jpg | image_caption = [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၏ နဂါးဟိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်၌ တွေ့ရသော ဝန်လက်ငှက်တစ်ကောင်ပုံ | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=iucn>{{cite iucn |title=''Pandion haliaetus'' |author=BirdLife International |date=2021 |page=e.T22694938A206628879 |access-date=8 February 2022}}</ref> | genus = Pandion | species = haliaetus | authority = ([[ကားလ် လင်းနီးယပ်|လင်းနီးယပ်]]၊ ၁၇၅၈) | range_map = Wiki-Pandion_haliaetus.png | range_map_caption = ကမ္ဘာတဝှမ်း ဝန်လက်ငှက်များ နေထိုင်ကျက်စားသော ဒေသများပြ မြေပုံ | synonyms = ''Falco haliaetus'' {{small|(လင်းနီးယပ်၊ ၁၇၅၈}} }} '''ဝန်လက်ငှက် ''' ('''Osprey''')၊ မျိုးစိတ်: ''‘ပန်ဒိုင်အွန် ဟေလီအေးတက်စ်'' (''Pandion haliaetus'')’ [[File:Wild Pandion.jpg|thumb|The Australasian subspecies is the most distinctive]] [[File:Pandion haliaetus -fish -Texas-8-4c.jpg|thumb|right|Flying with a fish in [[Texas]], USA]] [[File:Ospreys Fern Ridge Reservoir Oregon.jpg|thumb|right|A pair at an artificial nest in [[Oregon]]]] == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Bird-stub}} [[ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ]] 1aayc3cy8398t3msj0ipf2hjs8zrbc0 0 17597 1035643 200488 2026-06-03T03:52:47Z Chenzeyan29 141880 1035643 wikitext text/x-wiki '''မလေးလူမျိုး''' ({{lang-ms|Melayu}}) သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်|မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်]] (မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း)၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဘော်နီယိုကျွန်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် ၎င်းတို့ဝန်းကျင်ရှိ မလ္လာယုကျွန်းစု ဒေသများတွင် မူလအခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွား အရှေ့တောင်အာရှ မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မလေးလူမျိုးကို မြန်မာတို့က သမိုင်းအစဉ်အဆက် '''"ပသျှူးလူမျိုး"''' ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ စင်စစ်သော်ကား မလေးလူမျိုးဟူသည့် အမည်မှာ ထိုမလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်တွင် လူများစုဖြစ်လျက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ''"အော်ရန် မလ္လာယု"'' (Orang Melayu - မလ္လာယုလူသား) ဟု ခေါ်ဆိုကြသူများကို ဥရောပတိုက်သားတို့က ခြုံငုံ၍ ပေးထားသော အမည်လည်း ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = မလေးလူမျိုး<br />(Malay people) | image = [[File:Malay wedding.jpg|300px|မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံ]] | caption = မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံနှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု | pop = သန်း ၃၀ ကျော် | regions = [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ မလ္လာယုကျွန်းစု (ဆူမတြား၊ ဘော်နီယို၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ) | countries = {{Flag|Malaysia}}<br />{{Flag|Indonesia}}<br />{{Flag|Brunei}}<br />{{Flag|Singapore}}<br />{{Flag|Thailand}} (တောင်ပိုင်း) | languages = [[မလေးဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီဂိုဏ်း) | related = [[ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ [[မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ ဂျားဗားလူမျိုး၊ ဆူန္ဒာလူမျိုး }} ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ နှင့် ဘာသာဗေဒ သုတေသနများအရ မလေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကာလက ထိုင်ဝမ်နှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းဘက်မှ ရေကြောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသော အရှေ့တောင်အာရှ ရေကြောင်းအနွယ်ဖွား များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ကျွန်းစုဒေသအသီးသီးရှိ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် ကာလရှည်ကြာ သွေးနှောပေါင်းစည်းကာ ဖြစ်တည်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ဖိလစ်ပိုင်သားများ၊ [[ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး]]များ၊ [[မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုး]]များအပြင် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ဂျားဗား၊ ဆူန္ဒာလူမျိုးစုများနှင့် ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ နီးကပ်စွာ ဆက်နွှယ်နေသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ မလေးလူမျိုးများသည် အေဒီ ၄ ရာစုခန့်မှစ၍ အိန္ဒိယနှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာမှတစ်ဆင့် [[ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု]]နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဩဇာလွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ ၁၁၆ဝ ခန့်တွင် စင်ကာပူနိုင်ငံကိုလည်းကောင်း၊ ၁၄ ရာစုနှစ်တွင် မလက္ကာစူလတန်နိုင်ငံ (Melaka Sultanate) ကိုလည်းကောင်း တည်ထောင်ကာ အရှေ့တောင်အာရှ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုကို စိုးမိုးခဲ့ကြသည်။ ၁၃ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုအတွင်း အာရပ်နှင့် ပါးရှန်း ကုန်သည်များနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံမိပြီးနောက်တွင်မူ မလေးလူမျိုးများသည် အစ္စလာမ်ဘာသာ (ဆွန်နီဂိုဏ်း) သို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ကူးပြောင်းကိုးကွယ်ခဲ့ကြပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် မလေးလူမျိုးလက္ခဏာ၏ အဓိကမရှိမဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့် မလေးရိုးရာဓလေ့ (Adat) ကို ပူးတွဲသတ်မှတ်ထားကြသည်။ 8t9qrhd2gk6ltwnux38qh5upijn05g0 1035646 1035643 2026-06-03T03:58:26Z Chenzeyan29 141880 1035646 wikitext text/x-wiki '''မလေးလူမျိုး''' ({{lang-ms|Melayu}}) သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်|မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်]] (မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း)၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဘော်နီယိုကျွန်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် ၎င်းတို့ဝန်းကျင်ရှိ မလ္လာယုကျွန်းစု ဒေသများတွင် မူလအခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွား အရှေ့တောင်အာရှ မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မလေးလူမျိုးကို မြန်မာတို့က သမိုင်းအစဉ်အဆက် '''"ပသျှူးလူမျိုး"''' ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ စင်စစ်သော်ကား မလေးလူမျိုးဟူသည့် အမည်မှာ ထိုမလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်တွင် လူများစုဖြစ်လျက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ''"အော်ရန် မလ္လာယု"'' (Orang Melayu - မလ္လာယုလူသား) ဟု ခေါ်ဆိုကြသူများကို ဥရောပတိုက်သားတို့က ခြုံငုံ၍ ပေးထားသော အမည်လည်း ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = မလေးလူမျိုး<br />(Malay people) | image = [[File:Malay wedding.jpg|300px|မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံ]] | caption = မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံနှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု | pop = သန်း ၃၀ ကျော် | regions = [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ မလ္လာယုကျွန်းစု (ဆူမတြား၊ ဘော်နီယို၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ) | countries = {{Flag|Malaysia}}<br />{{Flag|Indonesia}}<br />{{Flag|Brunei}}<br />{{Flag|Singapore}}<br />{{Flag|Thailand}} (တောင်ပိုင်း) | languages = [[မလေးဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီဂိုဏ်း) | related = [[ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ [[မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ ဂျားဗားလူမျိုး၊ ဆူန္ဒာလူမျိုး }} == သမိုင်းကြောင်း == မလေးလူမျိုးများ၏ မူလအစသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွားများ၏ ရေကြောင်းရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၅၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ခန့်က ထိုင်ဝမ်နှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရေကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာသော ဩစထြိုနီးရှင်းအုပ်စုများသည် ဖိလစ်ပိုင်မှတစ်ဆင့် မလ္လာယုကျွန်းစု နှင့် ဆူမတြားကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Bellwood, P. (2007). ''Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago''. ANU Press.</ref> အေဒီ ၁ ရာစုမှစ၍ မလ္လာယုဒေသသည် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြား ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် [[ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု]]နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး သီရိဝိဇယနိုင်ငံ (Srivijaya) ကဲ့သို့သော အင်ပါယာကြီးများ ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>Coedès, G. (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. University of Hawaii Press.</ref> ထို့နောက် ၁၄ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် မလက္ကာစူလတန်နိုင်ငံ သည် မလေးလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုခေတ်တွင် အာရပ်နှင့် ပါးရှန်းကုန်သည်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုဖြင့် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မလေးလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ အဓိက ကိုးကွယ်မှုအဖြစ် စတင်အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>Andaya, L. Y., & Andaya, B. W. (2016). ''A History of Malaysia''. Palgrave Macmillan.</ref> == ယဉ်ကျေးမှု (Culture) == မလေးလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်သော '''"အဒတ်" (Adat)''' နှင့် '''အစ္စလာမ်ဘာသာ''' တို့ကို အခြေခံ၍ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ခေတ်သစ်မလေးလူမျိုး လက္ခဏာတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရပင် မလေးလူမျိုးဖြစ်ရန် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>Milner, A. (2010). ''The Malays''. Wiley-Blackwell.</ref> အမျိုးသားများသည် "ဘာဂျူ မလာယု" (Baju Melayu) ခေါ် အင်္ကျီပွနှင့် ဘောင်းဘီရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ ခါးတွင် "ဆာရွန်" ကို ပတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် "ဘာဂျူ ကူရွန်" (Baju Kurung) သို့မဟုတ် "ကေဘာယာ" ခေါ် ရိုးရာအင်္ကျီရှည်နှင့် ပါတိတ်လုံချည်များကို တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြပြီး ဦးခေါင်းတွင် ဟီဂျပ် ဆောင်းလေ့ရှိသည်။<ref>Siti Zainon Ismail. (1997). ''The Traditional Malay Costume''. Institut Terjemahan Negara Malaysia.</ref>ဝေယန်ကူးလစ် (Wayang Kulit) ခေါ် အရိပ်ပြဇာတ်၊ ဂါမီလန် (Gamelan) တေးဂီတ၊ ပါတိတ် (Batik) အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းနှင့် ကရစ်ဓား (Kris) အဆောင်ဓားမြှောင် ပြုလုပ်ခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ဖြစ်သည်။<ref>Sheppard, M. (1972). ''Taman Indera: Malay Decorative Arts and Pastimes''. Oxford University Press.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇ == ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ (Population Genetics) အရ မလေးလူမျိုးများသည် တူညီသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားများ ရှိကြသော်လည်း ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အရောအနှောစုံလင်သော မျိုးရိုးဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ (Genetic Admixture) ရှိကြသည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ မလေးလူမျိုးများ၏ ဒီအန်အေ (DNA) တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ရေကြောင်းအနွယ်ဖွား က အဓိကလွှမ်းမိုးထားပြီး အာရှတိုက်ကုန်းမြေကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော အရှေ့အာရှသား ဗီဇအလွှာများနှင့်လည်း နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်နွှယ်နေသည်။<ref>HUGO Pan-Asian SNP Consortium. (2009). ''Mapping human genetic diversity in Asia''. Science, 326(5959), 1541-1545.</ref> မလေးလူမျိုးများ၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome တွင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှသားများတွင် တွေ့ရများသည့် Haplogroup O-M175 (အထူးသဖြင့် O1a နှင့် O2) အဓိက ပါဝင်နေပြီး၊ မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော mtDNA တွင်မူ အရှေ့တောင်အာရှ ဌာနေအုပ်စုများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup B, F, M နှင့် N တို့ လွှမ်းမိုးထားသည်။<ref>Tabbada, K., et al. (2010). ''Philippine mitochondrial DNA diversity: a hallmark of sub-Saharan and early Asian migrations''. Molecular Biology and Evolution.</ref>မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်ရှိ မလေးလူမျိုးများသည် ကာလရှည်ကြာ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများရ၊ တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် ဒေသခံ ရှေးဦးဌာနေ လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် အိုရန်းအက်စ်လီ (Orang Asli/Negrito) တို့နှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဗီဇချင်း သွေးနှောပေါင်းစည်းမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာမှုများက အခိုင်အမာ ဖော်ပြနေသည်။<ref>Disotell, T. R. (2013). ''The genomic history of Southeast Asian populations''. Nature Genetics, 45(3), 231-232.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} ia7vukoki21ermsw61l31sbu7cr8dv4 1035647 1035646 2026-06-03T03:59:00Z Chenzeyan29 141880 /* ယဉ်ကျေးမှု (Culture) */ 1035647 wikitext text/x-wiki '''မလေးလူမျိုး''' ({{lang-ms|Melayu}}) သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်|မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်]] (မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း)၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဘော်နီယိုကျွန်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် ၎င်းတို့ဝန်းကျင်ရှိ မလ္လာယုကျွန်းစု ဒေသများတွင် မူလအခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွား အရှေ့တောင်အာရှ မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မလေးလူမျိုးကို မြန်မာတို့က သမိုင်းအစဉ်အဆက် '''"ပသျှူးလူမျိုး"''' ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ စင်စစ်သော်ကား မလေးလူမျိုးဟူသည့် အမည်မှာ ထိုမလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်တွင် လူများစုဖြစ်လျက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ''"အော်ရန် မလ္လာယု"'' (Orang Melayu - မလ္လာယုလူသား) ဟု ခေါ်ဆိုကြသူများကို ဥရောပတိုက်သားတို့က ခြုံငုံ၍ ပေးထားသော အမည်လည်း ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = မလေးလူမျိုး<br />(Malay people) | image = [[File:Malay wedding.jpg|300px|မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံ]] | caption = မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံနှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု | pop = သန်း ၃၀ ကျော် | regions = [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ မလ္လာယုကျွန်းစု (ဆူမတြား၊ ဘော်နီယို၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ) | countries = {{Flag|Malaysia}}<br />{{Flag|Indonesia}}<br />{{Flag|Brunei}}<br />{{Flag|Singapore}}<br />{{Flag|Thailand}} (တောင်ပိုင်း) | languages = [[မလေးဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီဂိုဏ်း) | related = [[ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ [[မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ ဂျားဗားလူမျိုး၊ ဆူန္ဒာလူမျိုး }} == သမိုင်းကြောင်း == မလေးလူမျိုးများ၏ မူလအစသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွားများ၏ ရေကြောင်းရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၅၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ခန့်က ထိုင်ဝမ်နှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရေကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာသော ဩစထြိုနီးရှင်းအုပ်စုများသည် ဖိလစ်ပိုင်မှတစ်ဆင့် မလ္လာယုကျွန်းစု နှင့် ဆူမတြားကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Bellwood, P. (2007). ''Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago''. ANU Press.</ref> အေဒီ ၁ ရာစုမှစ၍ မလ္လာယုဒေသသည် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြား ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် [[ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု]]နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး သီရိဝိဇယနိုင်ငံ (Srivijaya) ကဲ့သို့သော အင်ပါယာကြီးများ ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>Coedès, G. (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. University of Hawaii Press.</ref> ထို့နောက် ၁၄ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် မလက္ကာစူလတန်နိုင်ငံ သည် မလေးလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုခေတ်တွင် အာရပ်နှင့် ပါးရှန်းကုန်သည်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုဖြင့် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မလေးလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ အဓိက ကိုးကွယ်မှုအဖြစ် စတင်အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>Andaya, L. Y., & Andaya, B. W. (2016). ''A History of Malaysia''. Palgrave Macmillan.</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == မလေးလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်သော "အဒတ်" (Adat) နှင့် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] တို့ကို အခြေခံ၍ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ခေတ်သစ်မလေးလူမျိုး လက္ခဏာတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရပင် မလေးလူမျိုးဖြစ်ရန် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>Milner, A. (2010). ''The Malays''. Wiley-Blackwell.</ref> အမျိုးသားများသည် "ဘာဂျူ မလာယု" (Baju Melayu) ခေါ် အင်္ကျီပွနှင့် ဘောင်းဘီရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ ခါးတွင် "ဆာရွန်" ကို ပတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် "ဘာဂျူ ကူရွန်" (Baju Kurung) သို့မဟုတ် "ကေဘာယာ" ခေါ် ရိုးရာအင်္ကျီရှည်နှင့် ပါတိတ်လုံချည်များကို တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြပြီး ဦးခေါင်းတွင် ဟီဂျပ် ဆောင်းလေ့ရှိသည်။<ref>Siti Zainon Ismail. (1997). ''The Traditional Malay Costume''. Institut Terjemahan Negara Malaysia.</ref>ဝေယန်ကူးလစ် (Wayang Kulit) ခေါ် အရိပ်ပြဇာတ်၊ ဂါမီလန် (Gamelan) တေးဂီတ၊ ပါတိတ် (Batik) အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းနှင့် ကရစ်ဓား (Kris) အဆောင်ဓားမြှောင် ပြုလုပ်ခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ဖြစ်သည်။<ref>Sheppard, M. (1972). ''Taman Indera: Malay Decorative Arts and Pastimes''. Oxford University Press.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇ == ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ (Population Genetics) အရ မလေးလူမျိုးများသည် တူညီသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားများ ရှိကြသော်လည်း ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အရောအနှောစုံလင်သော မျိုးရိုးဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ (Genetic Admixture) ရှိကြသည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ မလေးလူမျိုးများ၏ ဒီအန်အေ (DNA) တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ရေကြောင်းအနွယ်ဖွား က အဓိကလွှမ်းမိုးထားပြီး အာရှတိုက်ကုန်းမြေကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော အရှေ့အာရှသား ဗီဇအလွှာများနှင့်လည်း နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်နွှယ်နေသည်။<ref>HUGO Pan-Asian SNP Consortium. (2009). ''Mapping human genetic diversity in Asia''. Science, 326(5959), 1541-1545.</ref> မလေးလူမျိုးများ၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome တွင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှသားများတွင် တွေ့ရများသည့် Haplogroup O-M175 (အထူးသဖြင့် O1a နှင့် O2) အဓိက ပါဝင်နေပြီး၊ မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော mtDNA တွင်မူ အရှေ့တောင်အာရှ ဌာနေအုပ်စုများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup B, F, M နှင့် N တို့ လွှမ်းမိုးထားသည်။<ref>Tabbada, K., et al. (2010). ''Philippine mitochondrial DNA diversity: a hallmark of sub-Saharan and early Asian migrations''. Molecular Biology and Evolution.</ref>မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်ရှိ မလေးလူမျိုးများသည် ကာလရှည်ကြာ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများရ၊ တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် ဒေသခံ ရှေးဦးဌာနေ လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် အိုရန်းအက်စ်လီ (Orang Asli/Negrito) တို့နှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဗီဇချင်း သွေးနှောပေါင်းစည်းမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာမှုများက အခိုင်အမာ ဖော်ပြနေသည်။<ref>Disotell, T. R. (2013). ''The genomic history of Southeast Asian populations''. Nature Genetics, 45(3), 231-232.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} rakgyr8a5pmipqy1o1ouc9x9o5zmdtb 1035651 1035647 2026-06-03T03:59:35Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇ */ 1035651 wikitext text/x-wiki '''မလေးလူမျိုး''' ({{lang-ms|Melayu}}) သည် [[မလေး ကျွန်းဆွယ်|မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်]] (မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း)၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဘော်နီယိုကျွန်း ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် ၎င်းတို့ဝန်းကျင်ရှိ မလ္လာယုကျွန်းစု ဒေသများတွင် မူလအခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွား အရှေ့တောင်အာရှ မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မလေးလူမျိုးကို မြန်မာတို့က သမိုင်းအစဉ်အဆက် '''"ပသျှူးလူမျိုး"''' ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ စင်စစ်သော်ကား မလေးလူမျိုးဟူသည့် အမည်မှာ ထိုမလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်တွင် လူများစုဖြစ်လျက် မိမိတို့ကိုယ်ကို ''"အော်ရန် မလ္လာယု"'' (Orang Melayu - မလ္လာယုလူသား) ဟု ခေါ်ဆိုကြသူများကို ဥရောပတိုက်သားတို့က ခြုံငုံ၍ ပေးထားသော အမည်လည်း ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = မလေးလူမျိုး<br />(Malay people) | image = [[File:Malay wedding.jpg|300px|မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံ]] | caption = မလေးလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံနှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု | pop = သန်း ၃၀ ကျော် | regions = [[မလေး ကျွန်းဆွယ်]]၊ မလ္လာယုကျွန်းစု (ဆူမတြား၊ ဘော်နီယို၊ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ) | countries = {{Flag|Malaysia}}<br />{{Flag|Indonesia}}<br />{{Flag|Brunei}}<br />{{Flag|Singapore}}<br />{{Flag|Thailand}} (တောင်ပိုင်း) | languages = [[မလေးဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီဂိုဏ်း) | related = [[ပေါ်လီနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ [[မိုက္ကရိုနီးရှန်း လူမျိုး]]၊ ဂျားဗားလူမျိုး၊ ဆူန္ဒာလူမျိုး }} == သမိုင်းကြောင်း == မလေးလူမျိုးများ၏ မူလအစသည် [[အော်စထရိုနီးရှန်း ဘာသာစကားများ|ဩစထြိုနီးရှန်း]] နွယ်ဖွားများ၏ ရေကြောင်းရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွှယ်နေသည်။ ဘာသာဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသန အထောက်အထားများအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၅၀၀ မှ ၄,၀၀၀ ခန့်က ထိုင်ဝမ်နှင့် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ ရေကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာသော ဩစထြိုနီးရှင်းအုပ်စုများသည် ဖိလစ်ပိုင်မှတစ်ဆင့် မလ္လာယုကျွန်းစု နှင့် ဆူမတြားကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>Bellwood, P. (2007). ''Prehistory of the Indo-Malaysian Archipelago''. ANU Press.</ref> အေဒီ ၁ ရာစုမှစ၍ မလ္လာယုဒေသသည် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံကြား ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် [[ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှု]]နှင့် [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ဩဇာ လွှမ်းမိုးမှုကို ခံခဲ့ရပြီး သီရိဝိဇယနိုင်ငံ (Srivijaya) ကဲ့သို့သော အင်ပါယာကြီးများ ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>Coedès, G. (1968). ''The Indianized States of Southeast Asia''. University of Hawaii Press.</ref> ထို့နောက် ၁၄ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည့် မလက္ကာစူလတန်နိုင်ငံ သည် မလေးလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အထွတ်အထိပ်ရောက်ခဲ့သော ခေတ်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုခေတ်တွင် အာရပ်နှင့် ပါးရှန်းကုန်သည်များ၏ လွှမ်းမိုးမှုဖြင့် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မလေးလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းသို့ အဓိက ကိုးကွယ်မှုအဖြစ် စတင်အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>Andaya, L. Y., & Andaya, B. W. (2016). ''A History of Malaysia''. Palgrave Macmillan.</ref> == ယဉ်ကျေးမှု == မလေးလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်သော "အဒတ်" (Adat) နှင့် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] တို့ကို အခြေခံ၍ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ခေတ်သစ်မလေးလူမျိုး လက္ခဏာတွင် အစ္စလာမ်ဘာသာသည် မရှိမဖြစ် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရပင် မလေးလူမျိုးဖြစ်ရန် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>Milner, A. (2010). ''The Malays''. Wiley-Blackwell.</ref> အမျိုးသားများသည် "ဘာဂျူ မလာယု" (Baju Melayu) ခေါ် အင်္ကျီပွနှင့် ဘောင်းဘီရှည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ ခါးတွင် "ဆာရွန်" ကို ပတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် "ဘာဂျူ ကူရွန်" (Baju Kurung) သို့မဟုတ် "ကေဘာယာ" ခေါ် ရိုးရာအင်္ကျီရှည်နှင့် ပါတိတ်လုံချည်များကို တွဲဖက်ဝတ်ဆင်ကြပြီး ဦးခေါင်းတွင် ဟီဂျပ် ဆောင်းလေ့ရှိသည်။<ref>Siti Zainon Ismail. (1997). ''The Traditional Malay Costume''. Institut Terjemahan Negara Malaysia.</ref>ဝေယန်ကူးလစ် (Wayang Kulit) ခေါ် အရိပ်ပြဇာတ်၊ ဂါမီလန် (Gamelan) တေးဂီတ၊ ပါတိတ် (Batik) အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းနှင့် ကရစ်ဓား (Kris) အဆောင်ဓားမြှောင် ပြုလုပ်ခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ဖြစ်သည်။<ref>Sheppard, M. (1972). ''Taman Indera: Malay Decorative Arts and Pastimes''. Oxford University Press.</ref> == မျိုးရိုးဗီဇ == ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ (Population Genetics) အရ မလေးလူမျိုးများသည် တူညီသော မျိုးရိုးဗီဇအမှတ်အသားများ ရှိကြသော်လည်း ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အရောအနှောစုံလင်သော မျိုးရိုးဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ (Genetic Admixture) ရှိကြသည်။ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ မလေးလူမျိုးများ၏ ဒီအန်အေ (DNA) တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ရေကြောင်းအနွယ်ဖွား က အဓိကလွှမ်းမိုးထားပြီး အာရှတိုက်ကုန်းမြေကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော အရှေ့အာရှသား ဗီဇအလွှာများနှင့်လည်း နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်နွှယ်နေသည်။<ref>HUGO Pan-Asian SNP Consortium. (2009). ''Mapping human genetic diversity in Asia''. Science, 326(5959), 1541-1545.</ref> မလေးလူမျိုးများ၏ ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော Y-Chromosome တွင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှသားများတွင် တွေ့ရများသည့် Haplogroup O-M175 (အထူးသဖြင့် O1a နှင့် O2) အဓိက ပါဝင်နေပြီး၊ မိခင်ဘက်မှဆင်းသက်သော mtDNA တွင်မူ အရှေ့တောင်အာရှ ဌာနေအုပ်စုများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup B, F, M နှင့် N တို့ လွှမ်းမိုးထားသည်။<ref>Tabbada, K., et al. (2010). ''Philippine mitochondrial DNA diversity: a hallmark of sub-Saharan and early Asian migrations''. Molecular Biology and Evolution.</ref>မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် ကျွန်းစုတစ်ခွင်ရှိ မလေးလူမျိုးများသည် ကာလရှည်ကြာ ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှုသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများရ၊ တရုတ်နွယ်ဖွားများ နှင့် ဒေသခံ ရှေးဦးဌာနေ လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် [[နီဂရီတို|အိုရန်းအက်စ်လီ]] (Orang Asli/Negrito) တို့နှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဗီဇချင်း သွေးနှောပေါင်းစည်းမှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ လေ့လာမှုများက အခိုင်အမာ ဖော်ပြနေသည်။<ref>Disotell, T. R. (2013). ''The genomic history of Southeast Asian populations''. Nature Genetics, 45(3), 231-232.</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} 7i6ohsusix9ik0toh1fopytfmu2nj8f 0 20469 1035698 1030890 2026-06-03T06:43:24Z Zawzawaungthwin 100038 လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခြင်း 1035698 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် | native_name = {{nobold|Thaksin Shinawatra}} | native_name_lang = en | image = Thaksin DOD 20050915.jpg | caption = Thaksin in 2005 | order = ၂၃ ဦးမြောက် | office = ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် | monarch = [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] | term_start = ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | term_end = ၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၆ | predecessor = ချွန် လိက်ဖိုင် | successor = ချစ်ချိုင်း ဝန်နာဆသစ် | birth_date = {{birth date and age|df=y|1949|7|26}} | birth_place = San Kamphaeng မြို့နယ်၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | party = Palang Dharma Party (1994-1998) <br> Thai Rak Thai Party (1998-2007) | children = {{hlist|Panthongtae| Pintongta| [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်|ပေထုံတန်]]}} | relatives = [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] | education = {{hlist|Royal Police Cadet Academy|Eastern Kentucky University|Sam Houston State University (PhD)}} | signature = Thai-PM-thaksin signature.png }} '''သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်''' ({{lang-en|Thaksin Shinawatra}}; {{lang-th|ทักษิณ ชินวัตร}}) (၁၉၄၉ ဇူလိုင် ၂၆ ဖွား) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှ စီးပွားရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] ၏ အစ်ကို ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |date=26 February 2010 |title=Thaksin Shinawat: from billionaire to fugitive ex-prime minister |url=https://www.theguardian.com/world/gallery/2010/feb/26/thailand?INTCMP=ILCNETTXT3487#/?picture=359796750&index=0 |work=The Guardian}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == သက်ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အအောင်မြင်ဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ အက်ဒ်ဗန့်စ် အင်ဖို ဆားဗစ် (Advanced Info Service) ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘီလီယံနာ သူဌေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ် တွင် ဖာလန် ဒါမ ပါတီ (Phalang Dharma Party) မှတဆင့် နိုင်ငံရေး လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အခြား အမတ်များနှင့် အတူ ပါတီမှာ ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် သမိုင်းဝင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရပြီးနောက် သူသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသော ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=刘小卓 |title=Former Thai PM Thaksin discharged under royal pardon: justice minister |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202606/03/WS6a1fc0d6a310d6866eb4c396.html |access-date=2026-06-03 |website=www.chinadaily.com.cn}}</ref> သက်ဆင်သည် ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို လျော့ချရန် ပေါ်လစီများစွာကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ၄ နှစ်အတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို တစ်ဝက်မျှ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သဖြင့် အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ သူသည် [[ထိုင်းဘတ်ငွေ|ဘတ်]] ၃၀ အစီအစဉ်ဟု လူသိများသော နိုင်ငံအတွင်း ပထမဆုံး အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသော မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ အများအပြားတွင် ရင်းနီးမြှုပ်နှံမှု ပြုခဲ့ပြီး လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မြို့တွင်း ရထားများ ပြေးဆွဲခြင်း နှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ လေယာဉ်ကွင်း တည်ဆောက်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုခဲ့သော်လည်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ ချေးငွေမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၀၀၆ စက်တင်ဘာတွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျော့ကျလာခဲ့သည်။ ခြစားမှုများလည်း လျော့ကျလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့၏ ခြစားမှု လျော့ကျခြင်း ညွှန်းကိန်းတွင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း ၃.၂ မှ ၃.၈ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီမှ သမိုင်းတွင် မဲအများအဖြစ် မကြုံစဖူး ထူးခြားစွာ တပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-11 |title=Former Thai PM Thaksin Shinawatra released from prison on parole |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260511-former-thai-pm-thaksin-shinawatra-released-from-prison-on-parole |access-date=2026-06-03 |website=France 24 |language=en}}</ref> == ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံရခြင်း == သက်ဆင် သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခုဖြင့် ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ပါတီကို တရားမဝင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းအား နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများမှ ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။ သက်ဆင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အချိန်တိုလာရောက်မှုမှအပ နှစ် ၁၅ နှစ်ကြာ ပြည်ပမှာ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံယူနေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံနေရစဉ်အတွင်း အာဏာအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် ၎င်းအား ကြိုတင်စီရင်ချက်အရ ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ရဲဒုဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๒๖/๒๕๕๘ เรื่อง การดำเนินการเพื่อถอด พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ออกจากยศตำรวจ |trans-title=National Council for Peace and Order Order No. 26/2015 on the process of removing Police Lieutenant Colonel Thaksin Shinawatra from his police rank |url=https://library.parliament.go.th/sites/default/files/assets/files/give-take/content_ncpo/NALT-ncpo-head-order26-2558.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824150805/https://library.parliament.go.th/sites/default/files/assets/files/give-take/content_ncpo/NALT-ncpo-head-order26-2558.pdf |archive-date=2023-08-24 |language=th}}</ref> ပြည်ပမှနေ၍ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ပြည်သူ့အာဏာပါတီ (People's Power Party) နှင့် ၎င်း၏ ဆက်ခံသည့် ဖြည့်တိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party)၊ အပါအဝင် အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဒီမိုကရေစီ ပြည်သူ့ညီညွတ်တပ်ဦး (United Front for Democracy Against Dictatorship) သို့မဟုတ် "လက်နီအင်္ကျီနီ" လှုပ်ရှားမှုမှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံရေးကို ဆက်လက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ညီမ ယင်လပ် ရှီနာဝပ်ထရာ (Yingluck Shinawatra) သည် ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏အငယ်ဆုံးသမီး [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]] (Paetongtarn Shinawatra) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရာထူးဆိုင်းငံ့ခံရပြီး နောက်ပိုင်း ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသည်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Former Thai PM Thaksin Shinawatra Released From Prison on Parole |url=https://thediplomat.com/2026/05/former-thai-pm-thaksin-shinawatra-released-from-prison-on-parole/ |access-date=2026-06-03 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> == ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရခြင်းများ == သက်ဆင် သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ချက်ချင်းပင် ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |date=22 August 2023 |title=Thaksin Shinawatra jailed on return to Thailand as his party regains power |url=https://www.theguardian.com/world/2023/aug/22/thaksin-shinawatra-anger-and-anticipation-in-thailand-as-exiled-former-pm-expected-to-return |access-date=22 August 2023 |work=The Guardian |last2=Siradapuvadol |first2=Navaon}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် ခြွင်းချက်လွှတ်ပေးခြင်းနှင့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းတရားရုံးချုပ်က ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့၍ ထောင်ဒဏ် ပြန်လည် ကျခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သက်ကြီးအကျဉ်းသားများအတွက် စောစီးစွာ လွှတ်ပေးရေး အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၎င်းအား အကျဉ်းကျခံနေရခြင်းမှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Thailand's ex-PM Thaksin to be released from prison |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/thailand-thaksin-shinawatra-ex-prime-minister-release-prison-6112561 |access-date=2026-05-11 |website=CNA |language=en}}</ref> ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် မိဖုရားကြီး [[သုဒိတာ]] ၏ သက်တော် ၄၈ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် တော်ဝင်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်ဖြင့် ကျန်ရှိနေသော ပြစ်ဒဏ်ကာလအားလုံးမှ ချက်ချင်း လွတ်မြောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ တော်ဝင်အမိန့်ဒီဂရီ ပုဒ်မ ၈ အရ ကျန်ရှိသော ထောင်ဒဏ်ကာလ တစ်နှစ်အောက်သာ လိုတော့သည့် အကျဉ်းသားများ ချက်ချင်းလွတ်မြောက်ခွင့်ရရှိမည့် သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသဖြင့် သက်ဆင်သည် မူလက လွတ်မြောက်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့အထိ စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုတော့ဘဲ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းတရားရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရတ်တာပို နောင်ဝါလတ်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများဖြင့် မူလက ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသော်လည်း ဘုရင့်အမိန့်ဖြင့် တစ်နှစ်သို့ လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ ဆေးရုံတက်ရောက်ခဲ့သည့်ကာလကို ပြစ်ဒဏ်ကျခံရက်အဖြစ် ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍မရကြောင်း တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ကာလကို ဆက်လက်ကျခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက အသက်အရွယ်နှင့် အကျဉ်းထောင်အတွင်း အပြုအမူတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်မြို့ Klong Prem ဗဟိုအကျဉ်းထောင်မှ ခံဝန်ချက်ဖြင့် ကနဦး လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တော်ဝင်အမိန့်ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်အားလုံးမှ အပြီးအပြတ် ချက်ချင်းလွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=CGTN |title=Justice minister: Former Thai PM Thaksin to be pardoned |url=https://news.cgtn.com/news/2026-06-03/Justice-minister-Former-Thai-PM-Thaksin-to-be-pardoned-1NFrwQtZsYw/p.html |access-date=2026-06-03 |website=news.cgtn.com |language=en}}</ref> [[File:Thaksin crop.jpg|thumb|သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၉ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:ထိုင်း နိုင်ငံရေးသမားများ]] rv9voar11ddhj9x2elvta6855yel5zd 1035699 1035698 2026-06-03T06:44:40Z Zawzawaungthwin 100038 ပုံ ပယ်နုတ်ခြင်း 1035699 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် | native_name = {{nobold|Thaksin Shinawatra}} | native_name_lang = en | image = Thaksin DOD 20050915.jpg | caption = Thaksin in 2005 | order = ၂၃ ဦးမြောက် | office = ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် | monarch = [[ဘူမိဗလအတုလျတေဇ]] | term_start = ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ | term_end = ၁၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၆ | predecessor = ချွန် လိက်ဖိုင် | successor = ချစ်ချိုင်း ဝန်နာဆသစ် | birth_date = {{birth date and age|df=y|1949|7|26}} | birth_place = San Kamphaeng မြို့နယ်၊ [[ချင်းမိုင်ခရိုင်]]၊[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] | party = Palang Dharma Party (1994-1998) <br> Thai Rak Thai Party (1998-2007) | children = {{hlist|Panthongtae| Pintongta| [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်|ပေထုံတန်]]}} | relatives = [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] | education = {{hlist|Royal Police Cadet Academy|Eastern Kentucky University|Sam Houston State University (PhD)}} | signature = Thai-PM-thaksin signature.png }} '''သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်''' ({{lang-en|Thaksin Shinawatra}}; {{lang-th|ทักษิณ ชินวัตร}}) (၁၉၄၉ ဇူလိုင် ၂၆ ဖွား) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]မှ စီးပွားရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း [[ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်]] ၏ အစ်ကို ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |date=26 February 2010 |title=Thaksin Shinawat: from billionaire to fugitive ex-prime minister |url=https://www.theguardian.com/world/gallery/2010/feb/26/thailand?INTCMP=ILCNETTXT3487#/?picture=359796750&index=0 |work=The Guardian}}</ref> == နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှုများ == သက်ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အအောင်မြင်ဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ အက်ဒ်ဗန့်စ် အင်ဖို ဆားဗစ် (Advanced Info Service) ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘီလီယံနာ သူဌေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် ၁၉၉၄ ခုနှစ် တွင် ဖာလန် ဒါမ ပါတီ (Phalang Dharma Party) မှတဆင့် နိုင်ငံရေး လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အခြား အမတ်များနှင့် အတူ ပါတီမှာ ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် သမိုင်းဝင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရပြီးနောက် သူသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသော ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=刘小卓 |title=Former Thai PM Thaksin discharged under royal pardon: justice minister |url=https://www.chinadaily.com.cn/a/202606/03/WS6a1fc0d6a310d6866eb4c396.html |access-date=2026-06-03 |website=www.chinadaily.com.cn}}</ref> သက်ဆင်သည် ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို လျော့ချရန် ပေါ်လစီများစွာကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ၄ နှစ်အတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို တစ်ဝက်မျှ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သဖြင့် အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ သူသည် [[ထိုင်းဘတ်ငွေ|ဘတ်]] ၃၀ အစီအစဉ်ဟု လူသိများသော နိုင်ငံအတွင်း ပထမဆုံး အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသော မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ အများအပြားတွင် ရင်းနီးမြှုပ်နှံမှု ပြုခဲ့ပြီး လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မြို့တွင်း ရထားများ ပြေးဆွဲခြင်း နှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ လေယာဉ်ကွင်း တည်ဆောက်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုခဲ့သော်လည်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ ချေးငွေမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၀၀၆ စက်တင်ဘာတွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျော့ကျလာခဲ့သည်။ ခြစားမှုများလည်း လျော့ကျလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့၏ ခြစားမှု လျော့ကျခြင်း ညွှန်းကိန်းတွင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း ၃.၂ မှ ၃.၈ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီမှ သမိုင်းတွင် မဲအများအဖြစ် မကြုံစဖူး ထူးခြားစွာ တပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-11 |title=Former Thai PM Thaksin Shinawatra released from prison on parole |url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20260511-former-thai-pm-thaksin-shinawatra-released-from-prison-on-parole |access-date=2026-06-03 |website=France 24 |language=en}}</ref> == ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံရခြင်း == သက်ဆင် သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခုဖြင့် ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။ သူ၏ပါတီကို တရားမဝင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းအား နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများမှ ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။ သက်ဆင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အချိန်တိုလာရောက်မှုမှအပ နှစ် ၁၅ နှစ်ကြာ ပြည်ပမှာ မိမိဆန္ဒအလျောက် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံယူနေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံနေရစဉ်အတွင်း အာဏာအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် ၎င်းအား ကြိုတင်စီရင်ချက်အရ ထောင်ဒဏ် နှစ်နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရပြီး ရဲဒုဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=คำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติ ที่ ๒๖/๒๕๕๘ เรื่อง การดำเนินการเพื่อถอด พันตำรวจโท ทักษิณ ชินวัตร ออกจากยศตำรวจ |trans-title=National Council for Peace and Order Order No. 26/2015 on the process of removing Police Lieutenant Colonel Thaksin Shinawatra from his police rank |url=https://library.parliament.go.th/sites/default/files/assets/files/give-take/content_ncpo/NALT-ncpo-head-order26-2558.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20230824150805/https://library.parliament.go.th/sites/default/files/assets/files/give-take/content_ncpo/NALT-ncpo-head-order26-2558.pdf |archive-date=2023-08-24 |language=th}}</ref> ပြည်ပမှနေ၍ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ပြည်သူ့အာဏာပါတီ (People's Power Party) နှင့် ၎င်း၏ ဆက်ခံသည့် ဖြည့်တိုင်းပါတီ (Pheu Thai Party)၊ အပါအဝင် အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဒီမိုကရေစီ ပြည်သူ့ညီညွတ်တပ်ဦး (United Front for Democracy Against Dictatorship) သို့မဟုတ် "လက်နီအင်္ကျီနီ" လှုပ်ရှားမှုမှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံရေးကို ဆက်လက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ညီမ ယင်လပ် ရှီနာဝပ်ထရာ (Yingluck Shinawatra) သည် ၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏အငယ်ဆုံးသမီး [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်]] (Paetongtarn Shinawatra) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရာထူးဆိုင်းငံ့ခံရပြီး နောက်ပိုင်း ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံရသည်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Former Thai PM Thaksin Shinawatra Released From Prison on Parole |url=https://thediplomat.com/2026/05/former-thai-pm-thaksin-shinawatra-released-from-prison-on-parole/ |access-date=2026-06-03 |website=thediplomat.com |language=en-US}}</ref> == ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရခြင်းများ == သက်ဆင် သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ချက်ချင်းပင် ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။<ref name=":0">{{cite news |last1=Ratcliffe |first1=Rebecca |date=22 August 2023 |title=Thaksin Shinawatra jailed on return to Thailand as his party regains power |url=https://www.theguardian.com/world/2023/aug/22/thaksin-shinawatra-anger-and-anticipation-in-thailand-as-exiled-former-pm-expected-to-return |access-date=22 August 2023 |work=The Guardian |last2=Siradapuvadol |first2=Navaon}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် ခြွင်းချက်လွှတ်ပေးခြင်းနှင့် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းတရားရုံးချုပ်က ထောင်ဒဏ် တစ်နှစ် ချမှတ်ခဲ့၍ ထောင်ဒဏ် ပြန်လည် ကျခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သက်ကြီးအကျဉ်းသားများအတွက် စောစီးစွာ လွှတ်ပေးရေး အစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၎င်းအား အကျဉ်းကျခံနေရခြင်းမှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Thailand's ex-PM Thaksin to be released from prison |url=https://www.channelnewsasia.com/asia/thailand-thaksin-shinawatra-ex-prime-minister-release-prison-6112561 |access-date=2026-05-11 |website=CNA |language=en}}</ref> ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သည့် မိဖုရားကြီး [[သုဒိတာ]] ၏ သက်တော် ၄၈ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် တော်ဝင်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့်ဖြင့် ကျန်ရှိနေသော ပြစ်ဒဏ်ကာလအားလုံးမှ ချက်ချင်း လွတ်မြောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ တော်ဝင်အမိန့်ဒီဂရီ ပုဒ်မ ၈ အရ ကျန်ရှိသော ထောင်ဒဏ်ကာလ တစ်နှစ်အောက်သာ လိုတော့သည့် အကျဉ်းသားများ ချက်ချင်းလွတ်မြောက်ခွင့်ရရှိမည့် သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသဖြင့် သက်ဆင်သည် မူလက လွတ်မြောက်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့အထိ စောင့်ဆိုင်းရန် မလိုတော့ဘဲ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အပြည့်အဝ လွတ်မြောက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ထိုင်းတရားရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရတ်တာပို နောင်ဝါလတ်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင်သည် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် အာဏာအလွဲသုံးစားမှုများဖြင့် မူလက ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသော်လည်း ဘုရင့်အမိန့်ဖြင့် တစ်နှစ်သို့ လျှော့ပေါ့ပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ ဆေးရုံတက်ရောက်ခဲ့သည့်ကာလကို ပြစ်ဒဏ်ကျခံရက်အဖြစ် ထည့်သွင်းတွက်ချက်၍မရကြောင်း တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ကာလကို ဆက်လက်ကျခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် တရားရေးဝန်ကြီးဌာနက အသက်အရွယ်နှင့် အကျဉ်းထောင်အတွင်း အပြုအမူတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားကာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဘန်ကောက်မြို့ Klong Prem ဗဟိုအကျဉ်းထောင်မှ ခံဝန်ချက်ဖြင့် ကနဦး လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ တော်ဝင်အမိန့်ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်အားလုံးမှ အပြီးအပြတ် ချက်ချင်းလွတ်မြောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=CGTN |title=Justice minister: Former Thai PM Thaksin to be pardoned |url=https://news.cgtn.com/news/2026-06-03/Justice-minister-Former-Thai-PM-Thaksin-to-be-pardoned-1NFrwQtZsYw/p.html |access-date=2026-06-03 |website=news.cgtn.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Thaksin Shinawatra freed after receiving Thai royal pardon |url=https://news.az/news/thaksin-shinawatra-freed-after-receiving-thai-royal-pardon |access-date=2026-06-03 |website=News.az |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၄၉ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[Category:ထိုင်း နိုင်ငံရေးသမားများ]] 280dybiw3fshf0w0f2srdwnsygvabjj 0 21294 1035674 450684 2026-06-03T04:36:01Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1035674 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဖေဖော်ဝါရီလ}} |} [[ဖေဖော်ဝါရီ]]လ၊ (၂၇)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၅၈)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၀၇) ရက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၃၀၈) ရက်) ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၂၀၂၅]] - [[မြန်မာကြူအာ]] (MMQR) စနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ဦးဆောင်၍ အများပြည်သူများ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ တရားဝင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ * * == မွေးဖွားသူများ == * * * == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဖေဖော်ဝါရီ]] 6nnnndng3ya8nx1emt3wbzfwy2rsvs7 0 23447 1035660 699362 2026-06-03T04:13:24Z Chenzeyan29 141880 အကြောင်းအရာ " {{merge|အေဂျီးယန် ယဉ်ကျေးမှု}}" ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည် 1035660 wikitext text/x-wiki {{merge|အေဂျီးယန် ယဉ်ကျေးမှု}} r41jpyyp8bnfejs646wald0bjsewdv9 0 47616 1035565 1024824 2026-06-02T14:34:11Z ARRLUUBUUTEE.MM 136617 1035565 wikitext text/x-wiki {{Infobox company |company_name = ဧရာဝတီဘဏ် အများနှင့်သက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီလီမိတက် |company_logo = File:Ayeyarwady-bank-logo.jpg |native name = <small>Ayeyarwady Bank Public Company Limited</small> |native_name_lang = my |company_type = အများပိုင်ကုမ္ပဏီ (PCL) |slogan = စိတ်ချယုံကြည် ဧရာဝတီ |image = 2016 Rangun, Bank AYA (04).jpg |caption = |foundation = {{start date and age|2010|8|10}} |founder = [[ဇော်ဇော်၊ ဦး|ဦးဇော်ဇော်]] |key_people = [[ဇော်ဇော်၊ ဦး| ဦးဇော်ဇော်]]<br/><small>([[ဥက္ကဋ္ဌ]])</small><br/>ဒေါ်ခင်စောဦး<br/><small>(အမှုဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ)</small><br/>ဒေါ်သဇင်အောင်<br/><small>(အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်)</small> <ref name="aya-profile">{{cite web|url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/ayabank-profile|title=AYA Bank Profile |publisher=ဧရာဝတီဘဏ် |access-date=နိုဝင်ဘာ ၂၀, ၂၀၂၅}}</ref> |industry = [[ဘဏ်|ဘဏ်လုပ်ငန်း]] |location=အမှတ်(၁၆၄)၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်းမကြီး၊ <br> [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]] |products = ငွေစုဘဏ်လုပ်ငန်း၊ ချေးငွေလုပ်ငန်း၊ ကတ်ဝန်ဆောင်မှု၊ ငွေလဲလှယ်ခြင်း၊ Mobile Banking၊ Mobile Wallet |num_employees = ၆,၅၀၀ ကျော် (ဧပြီ ၂၀၂၆)<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/ayabank-profile |title=AYA Bank Profile |publisher=AYA Bank |access-date=2026-06-02}}</ref> |assets = {{profit}} ကျပ် ၉.၅ ထရီလီယံ (ဧပြီ ၂၀၂၆)<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/ayabank-profile |title=AYA Bank Profile |publisher=AYA Bank |access-date=2026-06-02}}</ref> |equity = {{profit}} ကျပ် ၅၀၀.၃ ဘီလီယံ (ဧပြီ ၂၀၂၆)<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/ayabank-profile |title=AYA Bank Profile |publisher=AYA Bank |access-date=2026-06-02}}</ref> |capital = ကျပ် ၂၉၇ ဘီလီယံ (ဧပြီ ၂၀၂၆)<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/ayabank-profile |title=AYA Bank Profile |publisher=AYA Bank |access-date=2026-06-02}}</ref> |operating_income = |homepage = {{url|https://www.ayabank.com/}} |image_caption=ဧရာဝတီဘဏ်ရုံးချုပ်}} '''ဧရာဝတီဘဏ်''' ({{langx|en|Ayeyarwady Bank}}; အတိုကောက် '''AYA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အများပိုင်ကုမ္ပဏီ (Public Company Limited - PCL) အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/news-room/press-release/Statement_by_Ayeyarwady_Bank_on_Changing_to_Public_Company_Limited |title=Statement by Ayeyarwady Bank on Changing to Public Company Limited |publisher=ဧရာဝတီဘဏ် |date=မတ် ၁၀, ၂၀၂၃ |access-date=နိုဝင်ဘာ ၂၀, ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇူလှိုင်လတွင် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ ဦးဆောင်တည်ထောင်သူမှာ [[ဇော်ဇော်၊ ဦး|ဦးဇော်ဇော်]]ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီဘဏ် ရန်ကုန်ရုံးချုပ်သည် အမှတ်(၁၆၄)၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်းမကြီး၊ [[ကျောက်တံတားမြို့နယ်]]၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် တည်ရှိပြီး၊ [[နေပြည်တော်]]ရုံးချုပ်မှာ ၁၁၀-၁၁၂၊ သီရိရတနာအဆင့်မြင့်ဈေး၊ [[ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်]]၊ [[နေပြည်တော်]]တွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၂၆၁ ခု၊ ငွေလဲကောင်တာ ၁၆၂ ခုနှင့် ATM စက်ပေါင်း ၆၂၃ ခု ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ဝန်ထမ်းပေါင်း ၆,၅၀၀ ကျော်ဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/ayabank-profile |title=AYA Bank Profile |publisher=AYA Bank |access-date=2026-06-02}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ဧရာဝတီဘဏ်ကို ၂ ဇူလှိုင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ခွင့်ပြုမိန့် ရရှိခဲ့ပြီး ၁၁ ဩဂုတ်လ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ == မတည်ရင်းနှီးငွေ == ခွင့်ပြုပြီး မတည်ရင်းနှီးငွေမှာ မြန်မာကျပ်ငွေ ၇၅ ဘီလီယံဖြစ်ပြီး ၅၅ ကျပ်ဘီလီယံ ထည့်ဝင်ပြီးဖြစ်သည်။ == ဝန်ဆောင်မှုများ == ဧရာဝတီဘဏ်သည် သုံးစွဲသူများ၏ လိုအပ်ချက်အလိုက် အောက်ပါ ဘဏ်လုပ်ငန်းဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးလျက်ရှိသည်။ * ငွေစုဘဏ်လုပ်ငန်း: ငွေစုစာရင်း၊ လက်ရှိစာရင်း၊ ပုံသေအပ်ငွေစာရင်း (Fixed Deposit) * ချေးငွေလုပ်ငန်း: အိမ်ချေးငွေ၊ ကားချေးငွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ချေးငွေ * ငွေလွှဲလုပ်ငန်း: ပြည်တွင်း ငွေလွှဲခြင်းနှင့် SWIFT အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ ငွေလွှဲဝန်ဆောင်မှုများ * Card Management: ဗီဇာကတ် (Visa)၊ မာစတာကတ် (Mastercard) စသည့် ကတ်များ ထုတ်ပေးခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း * အခြား ဝန်ဆောင်မှုများ: လစာပေးခြင်း၊ ငွေကောက်ခံပေးခြင်း၊ ဘဏ်အာမခံ (Bancassurance) နှင့် လုံခြုံမှုသေတ္တာငှားရမ်းခြင်း === ဒစ်ဂျစ်တယ် ဝန်ဆောင်မှုများ === ဧရာဝတီဘဏ်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာကို ဦးစားပေး မြှင့်တင်ခဲ့ပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများကို ဖော်ဆောင်လျက်ရှိသည်။ * '''AYA Mobile Banking''' – ဘဏ်အကောင့်စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ငွေလွှဲပြောင်းခြင်း၊ Digital Fixed Deposit ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ ချေးငွေပြန်လည်ပေးဆပ်ခြင်း၊ အခွန်နှင့် ဘေလ်ပေးချေခြင်း၊ Debit/Prepaid Card များ စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် မိုဘိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်း အက်ပလီကေးရှင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/news-room/announcements/Mobile_Banking_Version_3.0_Launched_with_New_Look_and_Enhanced_Banking_Features |title=Mobile Banking Version 3.0 Launched with New Look and Enhanced Banking Features |publisher=AYA Bank |access-date=2 June 2026}}</ref> * '''AYA Pay''' – QR Code ငွေပေးချေမှု၊ ငွေလွှဲပြောင်းခြင်း၊ ဖုန်းဘေလ်ဖြည့်သွင်းခြင်း၊ Merchant Payment နှင့် အခြားဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးသည့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပိုက်ဆံအိတ် (Digital Wallet) ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သည်။ AYA Pay သည် [[MyanmarPay]] MMQR (National QR Standard) စနစ်၏ အစောပိုင်း Pilot Participant များအနက် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး MMQR စနစ်ကို အထောက်အပံ့ပေးသည့် ပထမဆုံး ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှု ပလက်ဖောင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/report_files/annual_report/Annual_Report_FY2024-2025.pdf |title=AYA Bank Annual Report FY2024-2025 |publisher=AYA Bank |access-date=2 June 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://ayapay.com/myanmarpay_mmqr/ |title=MyanmarPay MMQR - powered by AYA Bank |publisher=AYA Pay |access-date=2 June 2026}}</ref> * '''AYA iBanking''' – ဧရာဝတီဘဏ်၏ အင်တာနက်ဘဏ်လုပ်ငန်း (Internet Banking) ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်ပြီး Web Browser မှတစ်ဆင့် ငွေစာရင်းများ ကြည့်ရှုခြင်း၊ ငွေလွှဲပြောင်းခြင်း၊ ဘေလ်ပေးချေခြင်းနှင့် အခြားဘဏ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/digital-services/online-payment-services/internet-banking |title=AYA iBanking |publisher=AYA Bank |access-date=2 June 2026}}</ref> * '''Corporate Internet Banking''' – ကုမ္ပဏီများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ရည်ရွယ်သည့် အွန်လိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်းဝန်ဆောင်မှုဖြစ်ပြီး ငွေစာရင်းစီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ငွေလွှဲပြောင်းခြင်း၊ လစာပေးချေခြင်း (Payroll) နှင့် ဘေလ်ပေးချေခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/digital-services/online-payment-services/corporate-internet-banking |title=Corporate Internet Banking |publisher=AYA Bank |access-date=2 June 2026}}</ref> === နိုင်ငံတကာ ငွေလွှဲဝန်ဆောင်မှုများ === ဧရာဝတီဘဏ်သည် နိုင်ငံတကာမှ ငွေလွှဲခြင်းနှင့် ပေးချေခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို ကမ္ဘာအနှံ့ ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ * Swift Telegraphic Transfer (TT): ငွေပို့/ငွေလက်ခံ ဝန်ဆောင်မှုများကို SWIFT ကုဒ် AYABMMMY ဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသည်။ * MoneyGram နှင့် Western Union တို့ဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း: နိုင်ငံတကာမှ ပေးပို့သော ငွေများကို AYA ဘဏ်ခွဲများ သို့မဟုတ် AYA Pay Wallet များသို့ တိုက်ရိုက်လက်ခံနိုင်ခြင်း။<ref>{{cite web |url=https://www.ayabank.com/personal-banking/remittance/international |title=International Remittance - AYA Bank |publisher=ဧရာဝတီဘဏ် |access-date=နိုဝင်ဘာ ၂၀, ၂၀၂၅}}</ref> === ဆန်းသစ်တီထွင်မှုနှင့် နည်းပညာ === '''AYA Innovation Labs''' သည် ဧရာဝတီဘဏ်၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်အသွင်ကူးပြောင်းရေးနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုများကို ဖော်ဆောင်သည့် ဌာနဖြစ်သည်။ အဆိုပါဌာနသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် အသုံးပြုသူအတွေ့အကြုံ (UX) မြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး AYA Mobile Banking၊ AYA Pay နှင့် AYA iBanking အပါအဝင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ဝန်ဆောင်မှုများ၏ နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.ayainnovationlabs.com/about-1 |title=About Us - AYA Innovation Labs |publisher=AYA Innovation Labs |access-date=2 June 2026}}</ref> == ဆုတံဆိပ်များ == {| class="wikitable sortable" ! နှစ် ! ဆုပေးအပ်သူ ! ဆုအမည် (မြန်မာ) ! Award (English) |- | ၂၀၁၃ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ် | Best Private Bank, Myanmar<ref name="aya-awards">{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/who-we-are/corporate-profile/awards |title=Awards |publisher=AYA Bank |access-date=2 June 2026 }}</ref> |- | ၂၀၁၄ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ် | Best Private Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၄ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး လက်လီဘဏ် | Best Retail Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၄ | [[Global Banking & Finance Awards]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမြန်ဆုံးတိုးတက်နေသော လက်လီဘဏ် | Fastest Growing Retail Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၄ | [[Global Banking & Finance Awards]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုအကောင်းဆုံး ဘဏ်ဝန်ဆောင်မှု | Most Innovative Banking Services, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၄ | ''The Myanmar Times'' | တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး ဘဏ်ခေါင်းဆောင် | Banker of the Year<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၅ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ် | Best Private Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၅ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ဘဏ်အုပ်စု | Best Banking Group, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၅ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့မှု အကောင်းဆုံးဘဏ် | Most Sustainable Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၆ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ပုဂ္ဂလိကဘဏ် | Best Private Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၆ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ဘဏ်အုပ်စု | Best Banking Group, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၆ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေရှည်တည်တံ့မှု အကောင်းဆုံးဘဏ် | Most Sustainable Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၇ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး လက်လီဘဏ် | Best Retail Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၇ | [[World Finance]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ် | Best Commercial Bank, Myanmar<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၇ | CFI.co Awards | အရှေ့တောင်အာရှ၏ အကောင်းဆုံး ဒေသဆိုင်ရာ ဘဏ်မိတ်ဖက် | Best Regional Banking Partner, Southeast Asia<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၇ | [[Asiamoney]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး CSR ဘဏ် | Myanmar's Best Bank for CSR<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၈ | [[Asiamoney]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ပြည်တွင်းဘဏ် | Myanmar's Best Domestic Bank<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၉ | [[Asiamoney]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး SME ဘဏ် | Myanmar's Best Bank for SMEs<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၉ | [[Asiamoney]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး CSR ဘဏ် | Myanmar's Best Bank for CSR<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၁၉ | The Business Coalition for Gender Equality (BCGE) | ကျား/မ တန်းတူညီမျှရေး EDGE အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် | EDGE Certificate for Gender Equality<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၀ | [[Asiamoney]] | မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး SME ဘဏ် | Myanmar's Best Bank for SMEs<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၃ | The Business Coalition for Gender Equality (BCGE) | ကျား/မ တန်းတူညီမျှရေး GEARS အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် | GEARS Certificate for Gender Equality<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၅ | [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] | အလုပ်သမားငွေလွှဲလုပ်ငန်း အကောင်းဆုံးဘဏ် (တတိယဆု) | Best Bank Award (Workers' Remittance) – Third Prize<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၅ | [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] | MMQR စွမ်းဆောင်ရည်အကောင်းဆုံးဆု (AYA Pay) | Best Performance Award (MMQR)<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၅ | [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] | စွမ်းဆောင်ရည်အကောင်းဆုံးဆု (AYA Bank CEO) | Best Performance Award<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၅ | [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] | MMQR ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုအကောင်းဆုံးဆု (AYA Pay) | Best Participation Award (MMQR)<ref name="aya-awards" /> |- | ၂၀၂၅ | [[PCI Security Standards Council]] | PCI DSS v4.0.1 လုံခြုံရေးစံနှုန်း လိုက်နာမှု အသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် | PCI DSS v4.0.1 Compliance Certification<ref name="pci-dss">{{cite web |url=https://www.ayabank.com/about-aya/news-room/announcements/AYA_Bank_PCL_Achieves_PCI_DSS_v4.0.1_Compliance%2C_Strengthening_Digital_Security_Standards |title=AYA Bank PCL Achieves PCI DSS v4.0.1 Compliance, Strengthening Digital Security Standards |publisher=AYA Bank |date=17 July 2025 |access-date=2 June 2026 }}</ref> |} == အဓိကဖြစ်ရပ်များ == * ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ (၉) ရက်နေ့တွင် ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဧရာဝတီဘဏ် Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား|url=https://news-eleven.com/article/311181|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-10|language=my}}</ref> == ကိုးကား == <references/> ==ပြင်ပလင့်== * [https://www.ayabank.com ဧရာဝတီဘဏ် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ}} {{မြန်မာ-stub}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] ttw18gy8oi54xzf4zw0c8wuhqtemfkz 0 65881 1035563 813253 2026-06-02T14:16:23Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1035563 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = ဖူးခက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် | nativename = Phuket International Airport<br>{{lang|th|ท่าอากาศยานภูเก็ต}} <!--add how to say--> | image = | image-width = 300 | IATA = HKT | ICAO = VTSP | type = Public | owner = | operator = [[Airports of Thailand PLC]] (AOT) | city-served = [[Phuket Province|Phuket]], Thailand | location = 222 Tambon Mai Khao, [[Thalang District|Amphoe Thalang]], [[Phuket Province|Phuket]], Thailand | hub = [[ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] | elevation-f = 82 | website = [http://www.phuketairportthai.com/ phuketairportthai.com] | latd = 08 | latm = 06 | lats = 47 | latNS = N | longd = 098 | longm = 19 | longs = 00 | longEW = E | coordinates_region = TH | pushpin_map = Thailand | pushpin_map_caption = Location of Phuket Airport in Thailand | pushpin_relief = yes | pushpin_mark = Yellow_pog.svg | pushpin_marksize = 11 | pushpin_label = <span style="color:black; font-weight:bold; font-size:larger; text-shadow: yellow 0.1em 0.1em 0.2em">HKT</span> | pushpin_label_position = bottom | metric-rwy = yes | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 3,000 | r1-surface = [[Asphalt]] | stat-year = 2015 | stat1-header = Passengers | stat1-data = 12,538,042 | stat2-header = Aircraft operations | stat2-data = 82,000 | footnotes = Sources: Airport<ref>[http://aot.listedcompany.com/misc/statistic/20150120-aot-calendaryear-jan-dec2014-en-01.pdf Phuket International Airport]</ref> A.O.T.,<ref>{{cite web |url=http://www.airportthai.co.th/th/irweb/thai/investor_th.html |title=AOT Investors Site |accessdate=13 Jan 2012 |dead-url=yes |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228055943/http://www.airportthai.co.th/th/irweb/thai/investor_th.html |archive-date=28 December 2011 |url-status=live |archivedate=27 November 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20111127084310/http://www.airportthai.co.th/th/irweb/thai/investor_th.html }}</ref> [[DAFIF]]<ref name=WAD>{{WAD|VTSP|source=[[DAFIF]]}}</ref><ref name=GCM>{{GCM|HKT|source=[[DAFIF]]}}</ref> |image2 = Aerial view phuket international airport.jpg|image2-width = 250|stat3-header = Freight (tonnes)|stat3-data = 37,374}} '''ဖူးခက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်''' (Thai:<span> </span><span lang="th">ท่าอากาศยานภูเก็ต</span>) <span>(</span>IATA<span>: </span>'''HKT'''<span>,</span>&nbsp;ICAO<span>: </span>'''VTSP'''<span>)</span> သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဖူးခက်ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ ဖူးခက်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ (မိုင်၂၀) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဖူးခက် လေဆိပ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက် အဓိက ကျသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဆိပ် နှင့် ဒွန်မောင်း လေဆိပ် ပြီးလျှင် တတိယ ခရီးသည်အများဆုံးလေဆိပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၁၁.၃ သန်းကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပမာဏသည် ၂၀၁၂ ကထက် ၁၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  <ref name="phuketfig13">{{Cite news|title=Thailand, Singapore seen as top expat locations|publisher=Investvine.com|date=7 February 2013|url=http://investvine.com/thailand-singapore-seen-as-top-expat-locations/|accessdate=19 February 2013|archivedate=11 February 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130211123240/http://investvine.com/thailand-singapore-seen-as-top-expat-locations/}}</ref> == လေဆိပ်အဆောက်အဦး == လေဆိပ်တွင် လေဆိပ်အဆောက်အဦး (၂) ခု တည်ဆောက်ထားရှိသည်။ လေဆိပ် အဆောက်အဦး (၁) မှာ ပြည်ပ ခရီးစဉ်အတွက် ဖြစ်ပြီး လေဆိပ်အဆောက်အဦး (၂) မှာ ပြည်တွင်း ခရီးစဉ်အတွက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် စီးလုံးငှား လေယာဉ်အတွက် လေဆိပ်အဆောက်အဦး (အိပ်စ်) ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ခရီးသည် တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ်ပိုမိုများလာခြင်းကြောင့် လေဆိပ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် တိုးချဲ့ခြင်း စီမံကိန်း လုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ စီမံကိန်မှာ ထိုင်းဘတ်ငွေ ၅.၁၄ ဘီလီလျံ ကုန်ကျမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြီးဆုံးမည် ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်သည် ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ၈၂ပေ (၂၅ မီတာ)တွင် တည်ရှိသည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းမှာ မီတာ ၃၀၀၀ ရှည်လျား၍ ၄၅ မီတာ အကျယ် ရှိသည်။ <ref name="autogenerated1">[http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VTSP Airport information for VTSP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185848/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=VTSP |date=3 March 2016 }} at World Aero Data.</ref> '''လေဆိပ်အချက်အလက်''' {| |လေဆိပ်ဖွင့်ချိန် |: ၀၆:၀၀ - ၂၄:၀၀ |- |လေယာဉ်ပြေးလမ်း |: 09/27, 3,000 metres long and 45 metres wide. An additional runway is under consideration.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''[[Wikipedia:Citation needed|<span title="This claim needs references to reliable sources. (January 2016)">citation needed</span>]]''&#x5D;</sup> |- |လေယာဉ်ဆင်းနိုင်မှု<br> |: တစ်နာရီလျှင် အစီး ၃၀ <br> |- |<br> |: <br> |- |Durability |: PCN 60/F/C/X/T |- |လေယာဉ် ရပ်နားရန် နေရာ<br> |: ၇ |- |Apron Area |: 56,461 m² |- |ရပ်နားဂိတ်<br> | * လေယာဉ်ဆင်းသက်ဂိတ်ဖြင့် (၂) နေရာ * လေယာဉ်ရပ်နားရန် (၅) နေရာ |} == လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ပျံသန်းရာမြို့များ == [[File:Thai Airways International Boeing 747-400 taking off Phuket International Airport.jpg|thumb|[[Thai Airways International]] [[Boeing 747-400]] taking off from Phuket International Airport (December 2013)]] [[File:Finnair Airbus A330-302E Prasertwit-2.jpg|thumb|right|[[Finnair]] [[Airbus A330|Airbus A330-300]] takeoff from Phuket International Airport.]] === ခရီးသည် === {{Airport destination list | 3rdcoltitle = Terminal | [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်| ရန်ကုန်]] | | [[Aeroflot]] | '''Seasonal:''' [[Sheremetyevo International Airport|Moscow–Sheremetyevo]] | 1 | [[Air China]] | [[ပေကျင်း မြို့တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ပေကျင်း-မြို့တော်]] | 1 | [[AirAsia]] | [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] | 1 | [[Asiana Airlines]] | [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] | 1 | [[ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်း]] | [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ]]၊ [[ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ချင်းမိုင်]]၊ [[ဟိုက်ရိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟိုက်ရိုင်]]၊ [[Koh Samui Airport|Ko Samui]], [[ဦးသဖောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ပတ္တရား-ဦးသဖောင်]] | 2 | [[Beijing Capital Airlines]] | [[Sanya Phoenix International Airport|Sanya]] | 1 | [[Business Air]] | '''Charter:''' [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] | 1 | [[Cebu Pacific]] | [[Ninoy Aquino International Airport|Manila]] |1 | [[China Eastern Airlines]] | [[Chengdu Shuangliu International Airport|Chengdu]], [[Hangzhou Xiaoshan International Airport|Hangzhou]], [[ကူမင်း ချန်ဆွေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကူမင်း]]၊ [[Ningbo Lishe International Airport|Ningbo]], [[Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an]] | 1 | [[China Southern Airlines]] | [[Changsha Huanghua International Airport|Changsha]], [[Guangzhou Baiyun International Airport|Guangzhou]], [[Nanning Wuxu International Airport|Nanning]], [[Shenzhen Baoan International Airport|Shenzhen]], [[Guiyang Longdongbao International Airport|Guiyang]]| 1 | [[Chongqing Airlines]] | [[Chongqing Jiangbei International Airport|Chongqing]] | 1 | [[City Airways]] | [[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]] | 1 | [[Condor Flugdienst|Condor]] | '''Seasonal:''' [[Frankfurt Airport|Frankfurt]] | 1 | [[Dragonair]] | [[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]] | 1 | [[Eastar Jet]] | [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] | 1 | [[Edelweiss Air]] | '''Seasonal:''' [[Zürich Airport|Zürich]] | 1 | [[အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း]]| [[Dubai International Airport|Dubai–International]] | 1 | [[Etihad Airways]] | [[Abu Dhabi International Airport|Abu Dhabi]] | 1 | [[Eurowings]]<br>{{nowrap|operated by [[SunExpress Deutschland]]}} | [[Cologne Bonn Airport|Cologne/Bonn]] | 1 | [[Finnair]] | '''Seasonal:''' [[Helsinki Airport|Helsinki]] | 1 | [[Firefly (airline)|Firefly]] | [[ပီနန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ပီနန်]] | 1 | [[Hainan Airlines]] | [[ပေကျင်း မြို့တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ပေကျင်း-မြို့တော်]] | 1 | [[HK Express]] | [[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]] | 1 | [[Jeju Air]] | [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] (begins 8 September 2016)<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/267679/jeju-air-adds-phuket-service-from-sep-2016/|title=Jeju Air Adds Phuket Service from Sep 2016|publisher=routesonline|accessdate=29 June 2016}}</ref> | 1 | [[Jetstar Airways]] | [[Melbourne Airport|Melbourne]], [[Sydney Airport|Sydney]] | 1 | [[Jetstar Asia Airways]] | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] | 1 | [[Juneyao Airlines]] | [[ရှန်ဟိုင်း ဖူတုန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရှန်ဟိုင်း-ဖူတုန်း]]၊ [[Zhengzhou Xinzheng International Airport|Zhengzhou]] | 1 | [[Korean Air]] | [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] | 1 | [[Lucky Air]] | [[ကူမင်း ချန်ဆွေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကူမင်း]] | 1 | [[မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] | 1 | [[နော့ လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]]၊ [[Chengdu Shuangliu International Airport|Chengdu]] | 2 | [[Nordwind Airlines]] | '''Seasonal Charter:''' [[International Airport Irkutsk|Irkutsk]],[[Khabarovsk Novy Airport|Khabarovsk]], [[Yemelyanovo International Airport|Krasnoyarsk–Yemelyanovo]], [[Mineralnye Vody Airport|Mineralnye Vody]], [[Tolmachevo Airport|Novosibirsk]], [[Pulkovo Airport|St Petersburg]], [[Vladivostok International Airport|Vladivostok]] | 1 | [[Orient Thai Airlines]] | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]]<br>'''Charter:''' [[Ngurah Rai International Airport|Denpasar/Bali]] | 2 | [[Qatar Airways]] | [[Hamad International Airport|Doha]] | 1 | [[R Airlines]] |[[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]]|2 | [[S7 Airlines]] | [[International Airport Irkutsk|Irkutsk]], [[Khabarovsk Novy Airport|Khabarovsk]], [[Tolmachevo Airport|Novosibirsk]], [[Vladivostok International Airport|Vladivostok]] | 1 | [[Shandong Airlines]] | [[Changsha Huanghua International Airport|Changsha]], [[Jinan Yaoqiang International Airport|Jinan]], [[Qingdao Liuting International Airport|Qingdao]], [[Xiamen Gaoqi International Airport|Xiamen]]<ref>[http://airlineroute.net/2015/11/17/sc–bkkhkt–nov15/ Airlineroute :: Routesonline<!-- Bot generated title -->]</ref> | 1 | [[Shanghai Airlines]] | [[ရှန်ဟိုင်း ဖူတုန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရှန်ဟိုင်း-ဖူတုန်း]] | 1 | [[Shenzhen Airlines]] | [[Chengdu Shuangliu International Airport|Chengdu]], [[Shenzhen Bao'an International Airport|Shenzhen]] | 1 | [[Sichuan Airlines]] | [[Chengdu Shuangliu International Airport|Chengdu]], [[Chongqing Jiangbei International Airport|Chongqing]] | 1 | [[ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း]] | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] | 1 | [[Spring Airlines]] | [[ရှန်ဟိုင်း ဖူတုန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရှန်ဟိုင်း-ဖူတုန်း]]၊ [[Yangzhou Taizhou Airport|Yangzhou]]<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/267401/spring-airlines-expands-international-flights-from-july-2016/|title=Spring Airlines Expands International Flights from July 2016|publisher=routesonline|accessdate=10 June 2016}}</ref> | 1 | [[ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] |[[ဟောင်ကောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဟောင်ကောင်]]၊ [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]]၊ [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]]၊ [[Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan]] | 1 | [[ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]]၊ [[ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ချင်းမိုင်]]၊ [[Udon Thani International Airport|Udon Thani]]| 2 | [[Thai Airways]] | [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]]<br>'''Seasonal:''' [[Copenhagen Airport|Copenhagen]], [[Perth Airport|Perth]], [[Stockholm Arlanda Airport|Stockholm–Arlanda]] | 1 | [[Thai Airways]] | [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ]] | 2 | [[ထိုင်းလိုင်းရင်း လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]] | 2 | [[ထိုင်းစမိုင်း လေကြောင်းလိုင်း]] | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]]၊ [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ]]၊ [[ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ချင်းမိုင်]] | 2 | [[Thomson Airways]] | '''Charter:''' [[Copenhagen Airport|Copenhagen]] (begins 13 December 2016),<ref name="routesonline.com">[http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/267199/thomson-airways Thomson Airways Schedules Boeing 787-9 W16 Nordic Operations :: Routesonline<!-- Bot generated title -->]</ref> [[Gatwick Airport|London–Gatwick]], [[Helsinki Airport|Helsinki]] (begins 12 December 2016),<ref name="routesonline.com" /> [[Manchester Airport|Manchester]] (begins 3 November 2016), [[Stockholm Arlanda Airport|Stockholm–Arlanda]] |1 | [[Tianjin Airlines]] | [[Chongqing Jiangbei International Airport|Chongqing]], [[Tianjin Binhai International Airport|Tianjin]] | 1 | [[Tigerair]] | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] | 1 | [[TUIfly Nordic]] | '''Charter:''' [[Billund Airport|Billund]], [[Copenhagen Airport|Copenhagen]], [[Gothenburg–Landvetter Airport|Gothenburg–Landvetter]], [[Helsinki Airport|Helsinki]], [[Malmö Airport|Malmö]], [[Oslo Airport, Gardermoen|Oslo–Gardermoen]], [[Stockholm Arlanda Airport|Stockholm–Arlanda]] | 1 | [[XiamenAir]] | [[Xiamen Gaoqi International Airport|Xiamen]] |1 }} [[File:Thai_Airways_International_Boeing_747-400_taking_off_Phuket_International_Airport.jpg|thumb|Thai Airways International Boeing 747-400 taking off from Phuket International Airport (December 2013)]] [[File:Finnair_Airbus_A330-302E_Prasertwit-2.jpg|right|thumb|Finnair [[အဲယားဘတ်စ် A330|Airbus A330-300]] takeoff from Phuket International Airport.]] == ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ == === ခရီးသည် အရေအတွက် === {| style="margin-bottom: 10px;" class="wikitable" !Year !Domestic !International !Total !Change% |- |1995 |1,730,895 |919,503 |2,650,398 |{{Increase}} 9.68 |- |1996 |1,896,068 |879,688 |2,775,756 |{{Increase}} 4.73 |- |1997 |1,898,303 |942,336 |2,840,639 |{{Increase}} 2.34 |- |1998 |2,132,108 |1,010,606 |3,142,714 |{{Increase}} 10.63 |- |1999 |2,035,836 |1,189,895 |3,225,731 |{{Increase}} 2.64 |- |2000 |2,171,146 |1,358,745 |3,541,575 |{{Increase}} 9.43 |- |2001 |2,240,264 |1,370,429 |3,610,693 |{{Increase}} 2.29 |- |2002 |2,230,663 |1,382,858 |3,613,521 |{{Increase}} 0.08 |- |2003 |2,104,548 |1,496,401 |3,600,949 |{{Decrease}} 0.35 |- |2004 |2,826,022 |2,024,879 |4,850,901 |{{Increase}} 34.71 |- |2005 |2,246,723 |922,311 |3,169,034 |{{Decrease}} 34.67 |- |2006 |3,032,976 |1,677,723 |4,710,699 |{{Increase}} 48.65 |- |2007 |3,513,966 |2,190,399 |5,704,365 |{{Increase}} 21.09 |- |2008 |3,321,443 |2,409,305 |5,703,748 |{{Increase}} 0.46 |- |2009 |3,489,012 |2,290,906 |5,779,918 |{{Increase}} 0.86 |- |2010 |3,701,427 |3,342,356 |7,043,783 |{{Increase}} 21.87 |- |2011 |4,097,276 |4,370,719 |8,467,995 |{{Increase}} 20.22 |- |2012 |4,475,624 |5,065,928 |9,541,552 |{{Increase}} 12.68 |- |2013 |4,958,880 |6,383,611 |11,342,491 |{{Increase}} 18.87 |- |2014 |4,976,451 |6,425,047 |11,401,498 |{{Increase}} 0.52 |- |2015<ref name="BP-20160201">{{Cite news|last1=Kositchotethana|first1=Boonsong|title=AoT airports set new record in passenger traffic|url=http://www.bangkokpost.com/news/transport/846712/aot-airports-set-new-record-in-passenger-traffic|accessdate=1 February 2016|work=Bangkok Post|date=2016-02-01}}</ref> |5,900,000 |6,950,000 |12,900,000 |{{Increase}} 12.8 |} === လေယာဉ် အရေအတွက် === {| class="wikitable" !Year !Domestic !International !Total !Change% |- |1995 |11,135 |9,380 |20,515 |{{Increase}} 6.79 |- |1996 |11,586 |9,626 |21,212 |{{Increase}} 3.40 |- |1997 |11,402 |10,257 |21,659 |{{Increase}} 2.11 |- |1998 |9,673 |10,272 |19,945 |{{Decrease}} 7.91 |- |1999 |9,391 |11,887 |21,278 |{{Increase}} 6.68 |- |2000 |11,850 |11,472 |23,322 |{{Increase}} 9.61 |- |2001 |12,705 |12,467 |25,172 |{{Increase}} 7.93 |- |2002 |10,920 |12,248 |23,168 |{{Decrease}} 7.96 |- |2003 |12,669 |12,015 |24,684 |{{Increase}} 6.54 |- |2004 |16,765 |15,917 |32,682 |{{Increase}} 32.40 |- |2005 |14,115 |9,970 |24,085 |{{Decrease}} 26.30 |- |2006 |17,207 |13,680 |30,887 |{{Increase}} 28.24 |- |2007 |23,915 |16,884 |40,799 |{{Increase}} 32.09 |- |2008 |20,814 |17,177 |37,991 |{{Decrease}} 6.88 |- |2009 |20,883 |16,987 |37,870 |{{Decrease}} 0.32 |- |2010 |25,311 |23,257 |48,568 |{{Increase}} 28.25 |- |2011 |27,932 |28,741 |56,673 |{{Increase}} 16.69 |- |2012 |28,578 |32,426 |61,004 |{{Increase}} 7.64 |- |2013 |32,370 |40,219 |72,589 |{{Increase}} 18.99 |- |2014 |35,096 |40,878 |75,974 |{{Increase}} 4.66 |- |2015<ref name="BP-20160201" /> |40,762 |43,996 |84,758 |{{Increase}} 16.1 |} === ကုန်ပစ္စည်း (တန်ချိန်) === {| class="wikitable" !Year !Domestic !International !Total !Change% |- |1995 |5,659 |5,021 |10,680 |{{Increase}} 198.16 |- |1996 |7,994 |5,620 |13,614 |{{Increase}} 27.47 |- |1997 |8,285 |7,522 |15,807 |{{Increase}} 16.11 |- |1998 |8,213 |7,683 |15,896 |{{Increase}} 0.56 |- |1999 |10,963 |11,455 |22,418 |{{Increase}} 41.03 |- |2000 |9,841 |11,091 |20,932 |{{Decrease}} 6.63 |- |2001 |9,345 |9,651 |18,996 |{{Decrease}} 9.25 |- |2002 |10,352 |12,855 |23,207 |{{Increase}} 22.17 |- |2003 |10,866 |12,338 |23,204 |{{Increase}} 0.01 |- |2004 |13,382 |14,659 |28,041 |{{Increase}} 20.85 |- |2005 |12,306 |6,425 |18,731 |{{Decrease}} 33.20 |- |2006 |13,384 |4,729 |18,113 |{{Decrease}} 3.30 |- |2007 |13,268 |6,452 |19,720 |{{Increase}} 8.87 |- |2008 |12,671 |6,535 |19,206 |{{Decrease}} 2.61 |- |2009 |13,195 |7,780 |20,975 |{{Increase}} 9.21 |- |2010 |17,434 |12,810 |30,244 |{{Increase}} 44.19 |- |2011 |17,627 |10,687 |28,314 |{{Decrease}} 6.38 |- |2012 |18,798 |15,541 |34,339 |{{Increase}} 21.28 |- |2013 |17,234 |17,386 |34,620 |{{Increase}} 0.82 |- |2014 |17,653 |22,631 |40,284 |{{Increase}} 16.36 |- |2015 |14,552 |22,822 |37,374 |{{Decrease}} 5.73 |} === လူသွားအများဆုံး ခရီးစဉ် (ပြည်ပ) === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; margin-bottom: 10px;" width="align=" |+ '''Busiest international routes to and from Phuket Airport (2014)'''<ref>{{Cite web|url=http://airportthai.co.th/|title=Air Transport Statistic|date=2015|accessdate=28 October 2015|website=airportthai|publisher=Airport of Thailand Public Company Limited|last=Airport of Thailand Public Company Limited|first=Corporate Strategy Department|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427134138/http://airportthai.co.th/|url-status=dead}}</ref> ! Rank ! Airport ! Passengers handled !Change% |- |1 | [[စင်ကာပူ ချန်ဂီလေဆိပ်|စင်ကာပူ]] |935,137 |{{Decrease}} 2.4 |- |2 | [[ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ကွာလာလမ်ပူ-အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ]] |703,794 |{{Decrease}} 4.8 |- |3 | Hong Kong |587,553 |{{Increase}} 0.1 |- |4 | [[အင်ချွန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ဆိုးလ်-အင်ချွန်]] |501,710 |{{Decrease}} 18.5 |- |5 | [[ရှန်ဟိုင်း ဖူတုန်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ရှန်ဟိုင်း-ဖူတုန်း]] |432,073 |{{Increase}} 34.7 |- |6 | Chengdu |268,491 |{{Increase}} 4.1 |- |7 | Chongqing |236,937 |{{Decrease}} 9.9 |- |8 | Moscow-Domodedovo |207,297 |{{Increase}} 6.8 |- |9 | Dubai |203,884 |{{Increase}} 19.7 |- |10 | Abu Dhabi |171,591 |{{Decrease}} 4.6 |} === လူသွားအများဆုံးခရီးစဉ် (ပြည်တွင်း) === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; margin-bottom: 10px;" width="align=" |+ '''Busiest domestic routes to and from Phuket Airport (2014)'''<ref>{{Cite web|url=http://airportthai.co.th/|title=Air Transport Statistic|date=2015|accessdate=28 October 2015|website=http://airportthai.co.th/|publisher=Airports of Thailand Public Company Limited|last=Airports of Thailand Public Company Limited|first=Corporate Strategy Department|archive-date=27 April 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180427134138/http://airportthai.co.th/|url-status=dead}}</ref> ! Rank ! Airport ! Passengers handled !Change% |- |1 | [[သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-သုဝဏ္ဏဘူမိ]] |2,364,184 |{{Decrease}} 6.8 |- |2 | [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဘန်ကောက်-ဒွန်မောင်း]] |1,983,655 |{{Increase}} 11.3 |- |3 | [[ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|ချင်းမိုင်]] |318,728 |{{Increase}} 3.5 |- |4 | Samui |163,164 |{{Increase}}1.4 |- |5 | Udon Thani |103,451 |{{Decrease}} 0.9 |- |6 | [[ဦးသဖောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|Rayong and Pattaya]] |34,772 |{{Increase}} 1.7 |- |7 |Surat Thani'''*''' |6,007 |{{Decrease}} 79.2 |- |8 |[[ဟိုက်ရိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်|Songkhla-Hat Yai]]'''*''' |161 |{{Increase}} 1.3 |- |9 |Nakhon Si Thammarat'''*''' |143 |{{Steady}} new |- |10 |Krabi'''*''' |136 |{{Decrease}} 71.6 |} ==ကိုးကား== {{Reflist|2}} [[Category:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ]] [[Category:အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]] sjetnc8y791a2xni4zup2wbic3j45p7 14 87496 1035724 1034887 2026-06-03T08:20:29Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035724 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|2014 by country}} [[Category:၂၀၁၄]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ခုနှစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] jahkrzabocun7obbvb6io92jmw8qrb6 1035725 1035724 2026-06-03T08:20:45Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ခုနှစ်များ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1035725 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|2014 by country}} [[Category:၂၀၁၄]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] 6g07sc2o4pjg8ts0ayfaybu4n9f4488 14 91722 1035722 410721 2026-06-03T08:18:38Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035722 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|2018 by country}} [[Category:၂၀၁၈|နိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] 238jt34ixp4mjycp7jf2snu7wkc5n7v 14 91780 1035721 410951 2026-06-03T08:18:00Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035721 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|2006 by country}} [[Category:၂၀၀၆]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] jn0xicbsubc17yawkl841oyzrm5zf5x 14 92803 1035632 685725 2026-06-03T03:21:59Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035632 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|Military of Iran}} [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] h59b7pnrhotwiurykw1jdpnwy25yhtw 14 107413 1035723 456744 2026-06-03T08:19:53Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035723 wikitext text/x-wiki {{Commonscat|2019 by country}} [[Category:၂၀၁၉]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] f22z1zsew61gxgk3q9k0mh6n9stdcj4 0 130183 1035742 1027974 2026-06-03T09:07:55Z Chenzeyan29 141880 1035742 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျောက်''' ({{zh|s=南诏|t=南詔|p=Nánzhào}}; {{lang-en|Nanzhao}}) သို့မဟုတ် '''နန်စောနိုင်ငံ''' သည် ယခုခေတ် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်ဒေသ) နှင့် အရှေ့တောင်အာရှကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသတို့တွင် ခရစ်နှစ် ၈ ရာစုမှ ၉ ရာစုနှစ်များအတွင်း အထူးပင်အင်အားကြီးမား စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဝင်အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ နန်ကျောက်တိုင်းပြည်၏ တရားဝင်အမည်ကို ခေတ်ကာလအလိုက် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာ အေဒီ ၇၃၈ မှ ၈၅၉ အထိ "တာမုန်း" (Dameng / 大蒙)၊ အေဒီ ၈၅၉ မှ ၈၇၇ အထိ "တာလဲ့" (Dali / 大禮) နှင့် အေဒီ ၈၇၇ မှ ၉၀၂ အထိ "တာဖုန်းမင်" (Dafengmin / 大封民) ဟု အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ {{Infobox country | native_name = {{lang|zh|南詔}} / {{lang|ii|ꂷꏂꌅ}} | conventional_long_name = နန်ကျောက်နိုင်ငံ (နန်စော) | common_name = နန်ကျောက် (Nanzhao) | status = သမိုင်းဝင် ဘုရင်ခံနိုင်ငံတော် | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (Monarchy) | era = အလယ်ခေတ် (Medieval Period) | year_start = ၇၃၈ | year_end = ၉၃၇ | event_start = ပြည်ထောင်စုစုစည်းတည်ထောင်ခြင်း | event_end = တာ့လီနိုင်ငံတော်သို့ အာဏာကူးပြောင်းခြင်း | p1 = | s1 = တာ့လီနိုင်ငံ | image_map = Nam Chiếu.png | image_map_caption = အေဒီ ၈၇၉ ခုနှစ် ဝန်းကျင် တန်တရုတ်နိုင်ငံတောင်ဘက်၌ အင်အားကြီးမားခဲ့သော နန်ကျောက် (နန်စော) အင်ပါယာ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ | capital = တိုင်းဟီမြို့ (Taihe - ယခုခေတ် တာ့လီမြို့ဟောင်းအနီး) | common_languages = တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားများ (ရှေးဦးပိုင်၊ ရှေးဦးယီ/နော့ဆူ) နှင့် တိုင်-ရှမ်းနွယ်စကားများ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အာစရ/အာချာရ ဝဇီရယာန အနွယ်တော်) | today = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>{{flag|Myanmar}}<br>{{flag|Laos}} }} {{infobox Chinese | t = 南詔 | s = 南诏 | p = Nánzhào | w = Nan-chao | tha = น่านเจ้า | rtgs = Nanchao | lao = ໜານເຈົ້າ, န່ານເຈົ້າ, န່ານເຈົ່າ, ໜອງແស | vie = Nam Chiếu <br/>Đại Lễ | lang1 = [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းဘာသာ]] | lang1_content = လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ (lâan tsāw) | tib = འཇང་ཡུལ | wylie = ljang yul<ref>Stein, R. A. (1972) ''Tibetan Civilization'', p. 63. Stanford University Press.</ref> | lang2 = [[နော့ဆူဘာသာစကား|နော့ဆူဘာသာ (မြောက်ပိုင်းယီ)]] | lang2_content = ꂷꏂꌅ (ma'shy'nzy) | chuhan = 南詔 <br/>大禮 }} [[File:Extract of the Nanzhao Tujuan scroll.jpg|thumb|right|၂၂၀px|နန်ကျောက်ခေတ် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် သမိုင်းဝင်ပန်းချီလိပ် (Nanzhao Tujuan Scroll)]] == သမိုင်းကြောင်း == နန်ကျောက်နိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင်သူများမှာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးအုပ်စု]]အနက်မှ ယီ (Yi) သို့မဟုတ် လိုလို (Lolo) အဖွဲ့များနှင့် မနုဿဗေဒအရ အနီးစပ်ဆုံးတူညီကြသည်ဟု သုတေသနပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေမှာ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များဖြစ်ကြပြီး၊<ref>{{cite book|title=China, Volume 10|author=Joe Cummings, Robert Storey|year=1991|publisher=Lonely Planet Publications|page=705}}</ref> အုပ်ချုပ်သူအထက်တန်းလွှာတို့မူ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် နီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu/Yi) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Exploring nationalisms of China: themes and conflicts|author=C. X. George Wei|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|page=195}}</ref> အေဒီ ၆၀၂ ခုနှစ်တွင် စွေမင်းဆက် (Sui Dynasty) ၏ ချေမှုန်းမှုကို ခံရပြီးနောက် ဒေသခံ Cuan လူမျိုးတို့သည် "မီဝါအဖြူ" (White Mywa) နှင့် "မီဝါအမည်း" (Black Mywa) ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ကွဲသွားခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=65}} ၎င်းတို့အနက် အားဟိုင်ရေကန် (Erhai Lake) တစ်ဝိုက်တွင် အခြေချသော ဒေသခံ ပြည်ထောင်ငယ် ၆ ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်းစကားဖြင့် "ကျောက်" (Zhao) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ "ကျောက်" ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "စဝ်" (Lao/Shan: Tsaw)၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "စော" (မင်း/အရှင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် နန်ကျောက်ကို မြန်မာရာဇဝင်များတွင် နန်စော(တောင်ဘက်မင်း သို့မဟုတ် တောင်ဘက်စောနယ်) ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အေဒီ ၇၃၇ တွင် ထန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) ၏ အကူအညီဖြင့် မိုင်းဆည်စော (Mengshe) ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge / 皮羅閣) က အဆိုပါ နန်စောခြောက်နယ်လုံးကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူကာ တစ်ထီးတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းခဲ့ပြီး အေဒီ ၇၃၈ တွင် "နန်ကျောက်နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တော်ကို တိုင်းဟီ (Taihe) ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ခုခံရလွယ်ကူပြီး မြေဆီဩဇာ အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗျူဟာမြောက်ဒေသ ဖြစ်သည်။{{sfn|Blackmore|1960}} === နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း === ဘုရင်ဖီလော်ကော့ ကံကုန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) နန်းတက်လာသောအခါ ထန်မင်းဆက် တရုတ်အရာရှိများနှင့် နယ်စပ်အရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီး ၇၅၁ ခုနှစ်တွင် ထန်စစ်တပ် အင်အား ၈၀,၀၀၀ ခန့် လာရောက်တိုက်ခိုက်သော်လည်း နန်ကျောက်စစ်သူကြီး တွမ့်ကျင့်ဝေ (Duan Jianwei) က အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}}{{sfn|Twitchett|1979|pp=444–445}} အေဒီ ၇၅၄ຫ တွင် ထန်မင်းဆက်က စစ်သည် ၁၀၀,၀၀၀ ဖြင့် ထပ်မံကျူးကျော်လာသောကြောင့် ကော်လော်ဖဲင့်သည် တိဗက်အင်ပါယာနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ထန်စစ်တပ်ကို အပြတ်အသတ် ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}} အေဒီ ၈၀၁ တွင် နန်ကျောက်သည် ထန်နှင့် ပြန်လည်မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ တိဗက်တပ်များကို ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=157}} ထိုစစ်ရေးအောင်မြင်မှုများကို အခြေခံ၍ နန်ကျောက်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ{{sfn|Coedès|1968|pp=95, 104–105}} အေဒီ ၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=33, 36}} === ကျဆုံးခြင်း === အေဒီ ၈၇၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီချွမ်းနှင့် ကွေ့ကျိုးနယ်များမှ ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။{{sfn|Herman|2007|p=37}} စစ်ပွဲများ ရေရှည်ဆင်နွှဲရသဖြင့် တိုင်းပြည်အင်အား ချို့တဲ့လာပြီးနောက် အေဒီ ၉၀၂ တွင် အမတ်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်မျိုးနွယ်စုဝင်များကို သုတ်သင်ကာ အာဏာလုယူခဲ့သဖြင့် နန်ကျောက်မင်းဆက် သွေးမြေကျ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်ပိုင်း မင်းဆက်တို ၃ ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးတွင် စစ်သူကြီး တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) က အေဒီ ၉၃၇ တွင် အာဏာရရှိကာ နန်ကျောက်နယ်မြေပေါ်တွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ဆက်ခံထူထောင်ခဲ့သည်။ == ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Juyingchi.JPG|thumb|left|၂၂၀px|နန်ကျောက်ဘုရင် ချွမ်ဖမ်းယွိ တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် တာ့လီစေတီသုံးဆူ (Three Pagodas)]] နန်ကျောက်နိုင်ငံသည် ဝိဇ္ဇာဓရ အနွယ်ဝင် မန္တရယာန သို့မဟုတ် ဝဇီရယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana / Tantric Buddhism) အထူးထွန်းကားသော နယ်မြေဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ကွမ်ရင် (လောကေသွရ မယ်တော်) နှင့် မဟာကာလ (Mahākāla) နတ်မင်းကြီးကို ကိုးကွယ်သည့်စနစ်သည် တရုတ်ပြည်မကြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားထူးခြားသည်။ နန်ကျောက်နှင့် ၎င်းကိုဆက်ခံသော တာ့လီဒေသတို့တွင် ကိုးကွယ်သော အဓိကဗုဒ္ဓဘာသာပုံစံမှာ "အာစရ" သို့မဟုတ် အာချာရဘာသာ (Azhali / သက္ကတ: ''ācārya'') ဟု လူသိများသည်။ အေဒီ ၈၂၁-၈၂၄ ဝန်းကျင်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ ကြွရောက်လာသော ဆရာတော် "စန္ဒြဂုမ္ဘ" (Li Xian Maishun) က စတင်မျိုးစေ့ချ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် အခြေခိုင်အောင် မြှင့်တင်ပေးခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ယေဘူယျ ကိုးကားစာအုပ်များ == * {{cite book |last=Beckwith|first=Christopher I.|title=The Tibetan Empire in Central Asia|year=1987|publisher=Princeton University Press|ref=harv }} * {{cite journal|last=Blackmore|first=M.|title=The Rise of Nan-Chao in Yunnan|journal=Journal of Southeast Asian History|volume=1|number=2|year=1960|pages=47–61 |ref=harv }} * {{cite book |last=Coedès |first=George |year=1968 |title=The Indianized States of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press|ref=harv }} * {{cite book |last=Herman|first=John E.|title=Amid the Clouds and Mist China's Colonization of Guizhou, 1200–1700|year=2007|publisher=Harvard University Asia Center|ref=harv }} * {{cite book |last=Twitchett|first=Denis C.|title=The Cambridge History of China, Vol. 3, Sui and T'ang China, 589–906|year=1979|publisher=Cambridge University Press |ref=harv }} [[Category:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] jz7t6m77xs2kqbbx8m54jl7veh8dkrb 1035743 1035742 2026-06-03T09:22:39Z Chenzeyan29 141880 /* ထူထောင်ခြင်း */ 1035743 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျောက်''' ({{zh|s=南诏|t=南詔|p=Nánzhào}}; {{lang-en|Nanzhao}}) သို့မဟုတ် '''နန်စောနိုင်ငံ''' သည် ယခုခေတ် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်ဒေသ) နှင့် အရှေ့တောင်အာရှကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသတို့တွင် ခရစ်နှစ် ၈ ရာစုမှ ၉ ရာစုနှစ်များအတွင်း အထူးပင်အင်အားကြီးမား စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဝင်အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ နန်ကျောက်တိုင်းပြည်၏ တရားဝင်အမည်ကို ခေတ်ကာလအလိုက် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာ အေဒီ ၇၃၈ မှ ၈၅၉ အထိ "တာမုန်း" (Dameng / 大蒙)၊ အေဒီ ၈၅၉ မှ ၈၇၇ အထိ "တာလဲ့" (Dali / 大禮) နှင့် အေဒီ ၈၇၇ မှ ၉၀၂ အထိ "တာဖုန်းမင်" (Dafengmin / 大封民) ဟု အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ {{Infobox country | native_name = {{lang|zh|南詔}} / {{lang|ii|ꂷꏂꌅ}} | conventional_long_name = နန်ကျောက်နိုင်ငံ (နန်စော) | common_name = နန်ကျောက် (Nanzhao) | status = သမိုင်းဝင် ဘုရင်ခံနိုင်ငံတော် | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (Monarchy) | era = အလယ်ခေတ် (Medieval Period) | year_start = ၇၃၈ | year_end = ၉၃၇ | event_start = ပြည်ထောင်စုစုစည်းတည်ထောင်ခြင်း | event_end = တာ့လီနိုင်ငံတော်သို့ အာဏာကူးပြောင်းခြင်း | p1 = | s1 = တာ့လီနိုင်ငံ | image_map = Nam Chiếu.png | image_map_caption = အေဒီ ၈၇၉ ခုနှစ် ဝန်းကျင် တန်တရုတ်နိုင်ငံတောင်ဘက်၌ အင်အားကြီးမားခဲ့သော နန်ကျောက် (နန်စော) အင်ပါယာ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ | capital = တိုင်းဟီမြို့ (Taihe - ယခုခေတ် တာ့လီမြို့ဟောင်းအနီး) | common_languages = တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားများ (ရှေးဦးပိုင်၊ ရှေးဦးယီ/နော့ဆူ) နှင့် တိုင်-ရှမ်းနွယ်စကားများ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အာစရ/အာချာရ ဝဇီရယာန အနွယ်တော်) | today = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>{{flag|Myanmar}}<br>{{flag|Laos}} }} {{infobox Chinese | t = 南詔 | s = 南诏 | p = Nánzhào | w = Nan-chao | tha = น่านเจ้า | rtgs = Nanchao | lao = ໜານເຈົ້າ, န່ານເຈົ້າ, န່ານເຈົ່າ, ໜອງແស | vie = Nam Chiếu <br/>Đại Lễ | lang1 = [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းဘာသာ]] | lang1_content = လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ (lâan tsāw) | tib = འཇང་ཡུལ | wylie = ljang yul<ref>Stein, R. A. (1972) ''Tibetan Civilization'', p. 63. Stanford University Press.</ref> | lang2 = [[နော့ဆူဘာသာစကား|နော့ဆူဘာသာ (မြောက်ပိုင်းယီ)]] | lang2_content = ꂷꏂꌅ (ma'shy'nzy) | chuhan = 南詔 <br/>大禮 }} [[File:Extract of the Nanzhao Tujuan scroll.jpg|thumb|right|၂၂၀px|နန်ကျောက်ခေတ် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် သမိုင်းဝင်ပန်းချီလိပ် (Nanzhao Tujuan Scroll)]] ==ထူထောင်ခြင်း== နန်ကျောက်နိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင်သူများမှာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးအုပ်စု]]အနက်မှ ယီ (Yi) သို့မဟုတ် လိုလို (Lolo) အဖွဲ့များနှင့် မနုဿဗေဒအရ အနီးစပ်ဆုံးတူညီကြသည်ဟု သုတေသနပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေမှာ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များဖြစ်ကြပြီး၊<ref>{{cite book|title=China, Volume 10|author=Joe Cummings, Robert Storey|year=1991|publisher=Lonely Planet Publications|page=705}}</ref> အုပ်ချုပ်သူအထက်တန်းလွှာတို့မူ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် နီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu/Yi) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Exploring nationalisms of China: themes and conflicts|author=C. X. George Wei|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|page=195}}</ref> နန်ကျောက် (နန်စော) တိုင်းပြည်ကို လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်တစ်ခုခန့်က ခေတ်ဟောင်း သမိုင်းပညာရှင်အချို့ (အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်းသားများနှင့် ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်အချို့) က "ရှမ်း/တိုင် လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံ" ဟု ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ သို့သော်လည်း ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒနှင့် DNA မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များအရ နန်ကျောက်သည် ရှမ်း/တိုင်နိုင်ငံ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနှင့် တိဘက်တို့နှင့် အနွယ်တူသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman Origin) ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထား ၄ ရပ်ဖြင့် သမိုင်းပညာရှင်များက အတည်ပြု ချေပထားသည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အထက်တန်းလွှာများနှင့် မုန်းရူ (Mengshe) မျိုးနွယ်စုများသည် ရှမ်း/တိုင်စကားကို ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် လွန်စွာနီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu / Yi language) ကို မူကွဲတစ်ခုအနေဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Wei, C. X. George. (2002). ''Exploring nationalisms of China: themes and conflicts''. Greenwood Publishing Group. p. 195.</ref> ထို့အပြင် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေ အများစုမှာလည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦး[[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Cummings, J., & Storey, R. (1991). ''China, Volume 10''. Lonely Planet Publications. p. 705.</ref> နန်ကျောက်မင်းဆက်တွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော အလွန်ထူးခြားသည့် ရိုးရာတစ်ခုမှာ ဖခင်၏ အမည်နောက်ဆုံးစာလုံးကို သားဖြစ်သူ၏ အမည်အစစာလုံးအဖြစ် ပြန်လည်ယူရသော "ဖခင်-သား အမည်ဆက်စပ်ခြင်းစနစ်" ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge) ၏ သားမှာ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ သားမှာ ဖဲင့်ကျားယီ(Fengjiayi) ဖြစ်သည်။ ဤအမည်ပေးစနစ်သည် ရှမ်း/တိုင် (Tai-Kadai) လူမျိုးများတွင် လုံးဝမရှိဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် ယီလူမျိုး (Yi) နှင့် ချန်းလူမျိုး(Qiang) တို့၏ ထူးခြားသော လူမျိုးစုရိုးရာ ဖြစ်သည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> ခေတ်သစ် DNA စစ်ဆေးချက်များအရ ယခင်နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် တည်ရှိခဲ့ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော တာ့လီ (Dali) ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ယီလူမျိုးများ၏ Y-Chromosome (ဖခင်ဘက်မှ ဗီဇ) ကို စစ်ဆေးရာတွင် ဟန်တရုတ် သို့မဟုတ် ရှမ်း/ထိုင်း (Kra-Dai) များ၏ မျိုးဗီဇထက် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မဒီအန်အေ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)အမြောက်အမြား ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> ၎င်းတို့၏ ဗီဇသည် ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများထက် တိဗက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များနှင့်သာ ဗီဇချင်း ပိုမိုနီးစပ်သည်။<ref>Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် အေဒီ ၉၃၇ တွင် ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ၎င်း၏ နယ်မြေပေါ်တွင် ဆက်လက်ထူထောင်ခဲ့သော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ကြည့်လျှင်လည်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှာ တိုင်/ရှမ်းများ မဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ပိုင်လူမျိုး (Bai) များသာ ဖြစ်သည်။ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစုအဖြစ် ယူနန်တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများတွင်သာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစား မဟုတ်ခဲ့ကြပေ။<ref>Yang, Bin. (2009). ''Between Winds and Clouds: The Making of Yunnan''. Columbia University Press.</ref> ထို့ကြောင့် "နန်ကျောက်သည် ရှမ်းနိုင်ငံဖြစ်သည်" ဟူသော အယူအဆဟောင်းမှာ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့ တာ့လီနိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးလိုက်၍ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ အလုံးအရင်း ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်း အပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများအရ နန်ကျောက်သည် ခေါင်းဆောင်မှု၊ စာပေ၊ ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် တိုင်းပြည်စစ်စစ် သာ ဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၆၀၂ ခုနှစ်တွင် စွေမင်းဆက် (Sui Dynasty) ၏ ချေမှုန်းမှုကို ခံရပြီးနောက် ဒေသခံ Cuan လူမျိုးတို့သည် "မီဝါအဖြူ" (White Mywa) နှင့် "မီဝါအမည်း" (Black Mywa) ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ကွဲသွားခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=65}} ၎င်းတို့အနက် အားဟိုင်ရေကန် (Erhai Lake) တစ်ဝိုက်တွင် အခြေချသော ဒေသခံ ပြည်ထောင်ငယ် ၆ ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်းစကားဖြင့် "ကျောက်" (Zhao) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ "ကျောက်" ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "စဝ်" (Lao/Shan: Tsaw)၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "စော" (မင်း/အရှင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် နန်ကျောက်ကို မြန်မာရာဇဝင်များတွင် နန်စော(တောင်ဘက်မင်း သို့မဟုတ် တောင်ဘက်စောနယ်) ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အေဒီ ၇၃၇ တွင် ထန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) ၏ အကူအညီဖြင့် မိုင်းဆည်စော (Mengshe) ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge / 皮羅閣) က အဆိုပါ နန်စောခြောက်နယ်လုံးကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူကာ တစ်ထီးတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းခဲ့ပြီး အေဒီ ၇၃၈ တွင် "နန်ကျောက်နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တော်ကို တိုင်းဟီ (Taihe) ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ခုခံရလွယ်ကူပြီး မြေဆီဩဇာ အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗျူဟာမြောက်ဒေသ ဖြစ်သည်။{{sfn|Blackmore|1960}} === နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း === ဘုရင်ဖီလော်ကော့ ကံကုန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) နန်းတက်လာသောအခါ ထန်မင်းဆက် တရုတ်အရာရှိများနှင့် နယ်စပ်အရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီး ၇၅၁ ခုနှစ်တွင် ထန်စစ်တပ် အင်အား ၈၀,၀၀၀ ခန့် လာရောက်တိုက်ခိုက်သော်လည်း နန်ကျောက်စစ်သူကြီး တွမ့်ကျင့်ဝေ (Duan Jianwei) က အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}}{{sfn|Twitchett|1979|pp=444–445}} အေဒီ ၇၅၄ຫ တွင် ထန်မင်းဆက်က စစ်သည် ၁၀၀,၀၀၀ ဖြင့် ထပ်မံကျူးကျော်လာသောကြောင့် ကော်လော်ဖဲင့်သည် တိဗက်အင်ပါယာနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ထန်စစ်တပ်ကို အပြတ်အသတ် ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}} အေဒီ ၈၀၁ တွင် နန်ကျောက်သည် ထန်နှင့် ပြန်လည်မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ တိဗက်တပ်များကို ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=157}} ထိုစစ်ရေးအောင်မြင်မှုများကို အခြေခံ၍ နန်ကျောက်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ{{sfn|Coedès|1968|pp=95, 104–105}} အေဒီ ၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=33, 36}} === ကျဆုံးခြင်း === အေဒီ ၈၇၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီချွမ်းနှင့် ကွေ့ကျိုးနယ်များမှ ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။{{sfn|Herman|2007|p=37}} စစ်ပွဲများ ရေရှည်ဆင်နွှဲရသဖြင့် တိုင်းပြည်အင်အား ချို့တဲ့လာပြီးနောက် အေဒီ ၉၀၂ တွင် အမတ်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်မျိုးနွယ်စုဝင်များကို သုတ်သင်ကာ အာဏာလုယူခဲ့သဖြင့် နန်ကျောက်မင်းဆက် သွေးမြေကျ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်ပိုင်း မင်းဆက်တို ၃ ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးတွင် စစ်သူကြီး တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) က အေဒီ ၉၃၇ တွင် အာဏာရရှိကာ နန်ကျောက်နယ်မြေပေါ်တွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ဆက်ခံထူထောင်ခဲ့သည်။ == ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Juyingchi.JPG|thumb|left|၂၂၀px|နန်ကျောက်ဘုရင် ချွမ်ဖမ်းယွိ တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် တာ့လီစေတီသုံးဆူ (Three Pagodas)]] နန်ကျောက်နိုင်ငံသည် ဝိဇ္ဇာဓရ အနွယ်ဝင် မန္တရယာန သို့မဟုတ် ဝဇီရယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana / Tantric Buddhism) အထူးထွန်းကားသော နယ်မြေဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ကွမ်ရင် (လောကေသွရ မယ်တော်) နှင့် မဟာကာလ (Mahākāla) နတ်မင်းကြီးကို ကိုးကွယ်သည့်စနစ်သည် တရုတ်ပြည်မကြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားထူးခြားသည်။ နန်ကျောက်နှင့် ၎င်းကိုဆက်ခံသော တာ့လီဒေသတို့တွင် ကိုးကွယ်သော အဓိကဗုဒ္ဓဘာသာပုံစံမှာ "အာစရ" သို့မဟုတ် အာချာရဘာသာ (Azhali / သက္ကတ: ''ācārya'') ဟု လူသိများသည်။ အေဒီ ၈၂၁-၈၂၄ ဝန်းကျင်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ ကြွရောက်လာသော ဆရာတော် "စန္ဒြဂုမ္ဘ" (Li Xian Maishun) က စတင်မျိုးစေ့ချ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် အခြေခိုင်အောင် မြှင့်တင်ပေးခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ယေဘူယျ ကိုးကားစာအုပ်များ == * {{cite book |last=Beckwith|first=Christopher I.|title=The Tibetan Empire in Central Asia|year=1987|publisher=Princeton University Press|ref=harv }} * {{cite journal|last=Blackmore|first=M.|title=The Rise of Nan-Chao in Yunnan|journal=Journal of Southeast Asian History|volume=1|number=2|year=1960|pages=47–61 |ref=harv }} * {{cite book |last=Coedès |first=George |year=1968 |title=The Indianized States of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press|ref=harv }} * {{cite book |last=Herman|first=John E.|title=Amid the Clouds and Mist China's Colonization of Guizhou, 1200–1700|year=2007|publisher=Harvard University Asia Center|ref=harv }} * {{cite book |last=Twitchett|first=Denis C.|title=The Cambridge History of China, Vol. 3, Sui and T'ang China, 589–906|year=1979|publisher=Cambridge University Press |ref=harv }} [[Category:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] 7atf2dc6olnn8k34sy7izvi4k7md6gr 1035744 1035743 2026-06-03T09:30:44Z Chenzeyan29 141880 1035744 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျောက်''' ({{zh|s=南诏|t=南詔|p=Nánzhào}}; {{lang-en|Nanzhao}}) သို့မဟုတ် '''နန်စောနိုင်ငံ''' သည် ယခုခေတ် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်ဒေသ) နှင့် အရှေ့တောင်အာရှကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသတို့တွင် ခရစ်နှစ် ၈ ရာစုမှ ၉ ရာစုနှစ်များအတွင်း အထူးပင်အင်အားကြီးမား စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဝင်အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ နန်ကျောက်တိုင်းပြည်၏ တရားဝင်အမည်ကို ခေတ်ကာလအလိုက် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာ အေဒီ ၇၃၈ မှ ၈၅၉ အထိ "တာမုန်း" (Dameng / 大蒙)၊ အေဒီ ၈၅၉ မှ ၈၇၇ အထိ "တာလဲ့" (Dali / 大禮) နှင့် အေဒီ ၈၇၇ မှ ၉၀၂ အထိ "တာဖုန်းမင်" (Dafengmin / 大封民) ဟု အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ {{Infobox country | native_name = {{lang|zh|南詔}} / {{lang|ii|ꂷꏂꌅ}} | conventional_long_name = နန်ကျောက်နိုင်ငံ (နန်စော) | common_name = နန်ကျောက် (Nanzhao) | status = သမိုင်းဝင် ဘုရင်ခံနိုင်ငံတော် | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (Monarchy) | era = အလယ်ခေတ် (Medieval Period) | year_start = ၇၃၈ | year_end = ၉၃၇ | event_start = ပြည်ထောင်စုစုစည်းတည်ထောင်ခြင်း | event_end = တာ့လီနိုင်ငံတော်သို့ အာဏာကူးပြောင်းခြင်း | p1 = | s1 = တာ့လီနိုင်ငံ | image_map = Nam Chiếu.png | image_map_caption = အေဒီ ၈၇၉ ခုနှစ် ဝန်းကျင် တန်တရုတ်နိုင်ငံတောင်ဘက်၌ အင်အားကြီးမားခဲ့သော နန်ကျောက် (နန်စော) အင်ပါယာ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ | capital = တိုင်းဟီမြို့ (Taihe - ယခုခေတ် တာ့လီမြို့ဟောင်းအနီး) | common_languages = တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားများ (ရှေးဦးပိုင်၊ ရှေးဦးယီ/နော့ဆူ) နှင့် တိုင်-ရှမ်းနွယ်စကားများ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အာစရ/အာချာရ ဝဇီရယာန အနွယ်တော်) | today = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>{{flag|Myanmar}}<br>{{flag|Laos}} }} {{infobox Chinese | t = 南詔 | s = 南诏 | p = Nánzhào | w = Nan-chao | tha = น่านเจ้า | rtgs = Nanchao | lao = ໜານເຈົ້າ, န່ານເຈົ້າ, န່ານເຈົ່າ, ໜອງແស | vie = Nam Chiếu <br/>Đại Lễ | lang1 = [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းဘာသာ]] | lang1_content = လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ (lâan tsāw) | tib = འཇང་ཡུལ | wylie = ljang yul<ref>Stein, R. A. (1972) ''Tibetan Civilization'', p. 63. Stanford University Press.</ref> | lang2 = [[နော့ဆူဘာသာစကား|နော့ဆူဘာသာ (မြောက်ပိုင်းယီ)]] | lang2_content = ꂷꏂꌅ (ma'shy'nzy) | chuhan = 南詔 <br/>大禮 }} [[File:Extract of the Nanzhao Tujuan scroll.jpg|thumb|right|၂၂၀px|နန်ကျောက်ခေတ် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် သမိုင်းဝင်ပန်းချီလိပ် (Nanzhao Tujuan Scroll)]] ==ထူထောင်ခြင်း== နန်ကျောက်နိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင်သူများမှာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးအုပ်စု]]အနက်မှ ယီ (Yi) သို့မဟုတ် လိုလို (Lolo) အဖွဲ့များနှင့် မနုဿဗေဒအရ အနီးစပ်ဆုံးတူညီကြသည်ဟု သုတေသနပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေမှာ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များဖြစ်ကြပြီး၊<ref>{{cite book|title=China, Volume 10|author=Joe Cummings, Robert Storey|year=1991|publisher=Lonely Planet Publications|page=705}}</ref> အုပ်ချုပ်သူအထက်တန်းလွှာတို့မူ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် နီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu/Yi) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Exploring nationalisms of China: themes and conflicts|author=C. X. George Wei|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|page=195}}</ref> နန်ကျောက် (နန်စော) တိုင်းပြည်ကို လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်တစ်ခုခန့်က ခေတ်ဟောင်း သမိုင်းပညာရှင်အချို့ (အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်းသားများနှင့် ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်အချို့) က "ရှမ်း/တိုင် လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံ" ဟု ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ သို့သော်လည်း ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒနှင့် DNA မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များအရ နန်ကျောက်သည် ရှမ်း/တိုင်နိုင်ငံ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနှင့် တိဘက်တို့နှင့် အနွယ်တူသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman Origin) ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထား ၄ ရပ်ဖြင့် သမိုင်းပညာရှင်များက အတည်ပြု ချေပထားသည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အထက်တန်းလွှာများနှင့် မုန်းရူ (Mengshe) မျိုးနွယ်စုများသည် ရှမ်း/တိုင်စကားကို ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် လွန်စွာနီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu / Yi language) ကို မူကွဲတစ်ခုအနေဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Wei, C. X. George. (2002). ''Exploring nationalisms of China: themes and conflicts''. Greenwood Publishing Group. p. 195.</ref> ထို့အပြင် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေ အများစုမှာလည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦး[[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Cummings, J., & Storey, R. (1991). ''China, Volume 10''. Lonely Planet Publications. p. 705.</ref> နန်ကျောက်မင်းဆက်တွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော အလွန်ထူးခြားသည့် ရိုးရာတစ်ခုမှာ ဖခင်၏ အမည်နောက်ဆုံးစာလုံးကို သားဖြစ်သူ၏ အမည်အစစာလုံးအဖြစ် ပြန်လည်ယူရသော "ဖခင်-သား အမည်ဆက်စပ်ခြင်းစနစ်" ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge) ၏ သားမှာ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ သားမှာ ဖဲင့်ကျားယီ(Fengjiayi) ဖြစ်သည်။ ဤအမည်ပေးစနစ်သည် ရှမ်း/တိုင် (Tai-Kadai) လူမျိုးများတွင် လုံးဝမရှိဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် ယီလူမျိုး (Yi) နှင့် ချန်းလူမျိုး(Qiang) တို့၏ ထူးခြားသော လူမျိုးစုရိုးရာ ဖြစ်သည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> ခေတ်သစ် DNA စစ်ဆေးချက်များအရ ယခင်နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် တည်ရှိခဲ့ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော တာ့လီ (Dali) ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ယီလူမျိုးများ၏ Y-Chromosome (ဖခင်ဘက်မှ ဗီဇ) ကို စစ်ဆေးရာတွင် ရှမ်း/တိုင် (Kra-Dai) များ၏ မျိုးဗီဇထက် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မဒီအန်အေ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)အမြောက်အမြား ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> ၎င်းတို့၏ ဗီဇသည် ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများထက် တိဗက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များနှင့်သာ ဗီဇချင်း ပိုမိုနီးစပ်သည်။<ref>Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် အေဒီ ၉၃၇ တွင် ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ၎င်း၏ နယ်မြေပေါ်တွင် ဆက်လက်ထူထောင်ခဲ့သော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ကြည့်လျှင်လည်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှာ တိုင်/ရှမ်းများ မဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ပိုင်လူမျိုး (Bai) များသာ ဖြစ်သည်။ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစုအဖြစ် ယူနန်တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများတွင်သာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစား မဟုတ်ခဲ့ကြပေ။<ref>Yang, Bin. (2009). ''Between Winds and Clouds: The Making of Yunnan''. Columbia University Press.</ref> ထို့ကြောင့် "နန်ကျောက်သည် ရှမ်းနိုင်ငံဖြစ်သည်" ဟူသော အယူအဆဟောင်းမှာ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့ တာ့လီနိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးလိုက်၍ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ အလုံးအရင်း ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်း အပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများအရ နန်ကျောက်သည် ခေါင်းဆောင်မှု၊ စာပေ၊ ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် တိုင်းပြည်စစ်စစ် သာ ဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၆၀၂ ခုနှစ်တွင် စွေမင်းဆက် (Sui Dynasty) ၏ ချေမှုန်းမှုကို ခံရပြီးနောက် ဒေသခံ Cuan လူမျိုးတို့သည် "မီဝါအဖြူ" (White Mywa) နှင့် "မီဝါအမည်း" (Black Mywa) ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ကွဲသွားခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=65}} ၎င်းတို့အနက် အားဟိုင်ရေကန် (Erhai Lake) တစ်ဝိုက်တွင် အခြေချသော ဒေသခံ ပြည်ထောင်ငယ် ၆ ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်းစကားဖြင့် "ကျောက်" (Zhao) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ "ကျောက်" ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "စဝ်" (Lao/Shan: Tsaw)၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "စော" (မင်း/အရှင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် နန်ကျောက်ကို မြန်မာရာဇဝင်များတွင် နန်စော(တောင်ဘက်မင်း သို့မဟုတ် တောင်ဘက်စောနယ်) ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အေဒီ ၇၃၇ တွင် ထန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) ၏ အကူအညီဖြင့် မိုင်းဆည်စော (Mengshe) ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge / 皮羅閣) က အဆိုပါ နန်စောခြောက်နယ်လုံးကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူကာ တစ်ထီးတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းခဲ့ပြီး အေဒီ ၇၃၈ တွင် "နန်ကျောက်နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တော်ကို တိုင်းဟီ (Taihe) ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ခုခံရလွယ်ကူပြီး မြေဆီဩဇာ အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗျူဟာမြောက်ဒေသ ဖြစ်သည်။{{sfn|Blackmore|1960}} === နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း === ဘုရင်ဖီလော်ကော့ ကံကုန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) နန်းတက်လာသောအခါ ထန်မင်းဆက် တရုတ်အရာရှိများနှင့် နယ်စပ်အရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီး ၇၅၁ ခုနှစ်တွင် ထန်စစ်တပ် အင်အား ၈၀,၀၀၀ ခန့် လာရောက်တိုက်ခိုက်သော်လည်း နန်ကျောက်စစ်သူကြီး တွမ့်ကျင့်ဝေ (Duan Jianwei) က အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}}{{sfn|Twitchett|1979|pp=444–445}} အေဒီ ၇၅၄ຫ တွင် ထန်မင်းဆက်က စစ်သည် ၁၀၀,၀၀၀ ဖြင့် ထပ်မံကျူးကျော်လာသောကြောင့် ကော်လော်ဖဲင့်သည် တိဗက်အင်ပါယာနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ထန်စစ်တပ်ကို အပြတ်အသတ် ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}} အေဒီ ၈၀၁ တွင် နန်ကျောက်သည် ထန်နှင့် ပြန်လည်မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ တိဗက်တပ်များကို ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=157}} ထိုစစ်ရေးအောင်မြင်မှုများကို အခြေခံ၍ နန်ကျောက်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ{{sfn|Coedès|1968|pp=95, 104–105}} အေဒီ ၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=33, 36}} === ကျဆုံးခြင်း === အေဒီ ၈၇၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီချွမ်းနှင့် ကွေ့ကျိုးနယ်များမှ ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။{{sfn|Herman|2007|p=37}} စစ်ပွဲများ ရေရှည်ဆင်နွှဲရသဖြင့် တိုင်းပြည်အင်အား ချို့တဲ့လာပြီးနောက် အေဒီ ၉၀၂ တွင် အမတ်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်မျိုးနွယ်စုဝင်များကို သုတ်သင်ကာ အာဏာလုယူခဲ့သဖြင့် နန်ကျောက်မင်းဆက် သွေးမြေကျ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်ပိုင်း မင်းဆက်တို ၃ ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးတွင် စစ်သူကြီး တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) က အေဒီ ၉၃၇ တွင် အာဏာရရှိကာ နန်ကျောက်နယ်မြေပေါ်တွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ဆက်ခံထူထောင်ခဲ့သည်။ == ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Juyingchi.JPG|thumb|left|၂၂၀px|နန်ကျောက်ဘုရင် ချွမ်ဖမ်းယွိ တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် တာ့လီစေတီသုံးဆူ (Three Pagodas)]] နန်ကျောက်နိုင်ငံသည် ဝိဇ္ဇာဓရ အနွယ်ဝင် မန္တရယာန သို့မဟုတ် ဝဇီရယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana / Tantric Buddhism) အထူးထွန်းကားသော နယ်မြေဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ကွမ်ရင် (လောကေသွရ မယ်တော်) နှင့် မဟာကာလ (Mahākāla) နတ်မင်းကြီးကို ကိုးကွယ်သည့်စနစ်သည် တရုတ်ပြည်မကြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားထူးခြားသည်။ နန်ကျောက်နှင့် ၎င်းကိုဆက်ခံသော တာ့လီဒေသတို့တွင် ကိုးကွယ်သော အဓိကဗုဒ္ဓဘာသာပုံစံမှာ "အာစရ" သို့မဟုတ် အာချာရဘာသာ (Azhali / သက္ကတ: ''ācārya'') ဟု လူသိများသည်။ အေဒီ ၈၂၁-၈၂၄ ဝန်းကျင်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ ကြွရောက်လာသော ဆရာတော် "စန္ဒြဂုမ္ဘ" (Li Xian Maishun) က စတင်မျိုးစေ့ချ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် အခြေခိုင်အောင် မြှင့်တင်ပေးခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ယေဘူယျ ကိုးကားစာအုပ်များ == * {{cite book |last=Beckwith|first=Christopher I.|title=The Tibetan Empire in Central Asia|year=1987|publisher=Princeton University Press|ref=harv }} * {{cite journal|last=Blackmore|first=M.|title=The Rise of Nan-Chao in Yunnan|journal=Journal of Southeast Asian History|volume=1|number=2|year=1960|pages=47–61 |ref=harv }} * {{cite book |last=Coedès |first=George |year=1968 |title=The Indianized States of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press|ref=harv }} * {{cite book |last=Herman|first=John E.|title=Amid the Clouds and Mist China's Colonization of Guizhou, 1200–1700|year=2007|publisher=Harvard University Asia Center|ref=harv }} * {{cite book |last=Twitchett|first=Denis C.|title=The Cambridge History of China, Vol. 3, Sui and T'ang China, 589–906|year=1979|publisher=Cambridge University Press |ref=harv }} [[Category:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] ee6kdb7ifcdfehrw9uf6gcy6ozzsvc6 1035745 1035744 2026-06-03T09:39:49Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035745 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျောက်''' ({{zh|s=南诏|t=南詔|p=Nánzhào}}; {{lang-en|Nanzhao}}) သို့မဟုတ် '''နန်စောနိုင်ငံ''' သည် ယခုခေတ် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်ဒေသ) နှင့် အရှေ့တောင်အာရှကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသတို့တွင် ခရစ်နှစ် ၈ ရာစုမှ ၉ ရာစုနှစ်များအတွင်း အထူးပင်အင်အားကြီးမား စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဝင်အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ နန်ကျောက်တိုင်းပြည်၏ တရားဝင်အမည်ကို ခေတ်ကာလအလိုက် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာ အေဒီ ၇၃၈ မှ ၈၅၉ အထိ "တာမုန်း" (Dameng / 大蒙)၊ အေဒီ ၈၅၉ မှ ၈၇၇ အထိ "တာလဲ့" (Dali / 大禮) နှင့် အေဒီ ၈၇၇ မှ ၉၀၂ အထိ "တာဖုန်းမင်" (Dafengmin / 大封民) ဟု အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ {{Infobox country | native_name = {{lang|zh|南詔}} / {{lang|ii|ꂷꏂꌅ}} | conventional_long_name = နန်ကျောက်နိုင်ငံ (နန်စော) | common_name = နန်ကျောက် (Nanzhao) | status = သမိုင်းဝင် ဘုရင်ခံနိုင်ငံတော် | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (Monarchy) | era = အလယ်ခေတ် (Medieval Period) | year_start = ၇၃၈ | year_end = ၉၃၇ | event_start = ပြည်ထောင်စုစုစည်းတည်ထောင်ခြင်း | event_end = တာ့လီနိုင်ငံတော်သို့ အာဏာကူးပြောင်းခြင်း | p1 = | s1 = တာ့လီနိုင်ငံ | image_map = Nam Chiếu.png | image_map_caption = အေဒီ ၈၇၉ ခုနှစ် ဝန်းကျင် တန်တရုတ်နိုင်ငံတောင်ဘက်၌ အင်အားကြီးမားခဲ့သော နန်ကျောက် (နန်စော) အင်ပါယာ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ | capital = တိုင်းဟီမြို့ (Taihe - ယခုခေတ် တာ့လီမြို့ဟောင်းအနီး) | common_languages = တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားများ (ရှေးဦးပိုင်၊ ရှေးဦးယီ/နော့ဆူ) နှင့် တိုင်-ရှမ်းနွယ်စကားများ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အာစရ/အာချာရ ဝဇီရယာန အနွယ်တော်) | today = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>{{flag|Myanmar}}<br>{{flag|Laos}} }} {{infobox Chinese | t = 南詔 | s = 南诏 | p = Nánzhào | w = Nan-chao | tha = น่านเจ้า | rtgs = Nanchao | lao = ໜານເຈົ້າ, န່ານເຈົ້າ, န່ານເຈົ່າ, ໜອງແស | vie = Nam Chiếu <br/>Đại Lễ | lang1 = [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းဘာသာ]] | lang1_content = လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ (lâan tsāw) | tib = འཇང་ཡུལ | wylie = ljang yul<ref>Stein, R. A. (1972) ''Tibetan Civilization'', p. 63. Stanford University Press.</ref> | lang2 = [[နော့ဆူဘာသာစကား|နော့ဆူဘာသာ (မြောက်ပိုင်းယီ)]] | lang2_content = ꂷꏂꌅ (ma'shy'nzy) | chuhan = 南詔 <br/>大禮 }} [[File:Extract of the Nanzhao Tujuan scroll.jpg|thumb|right|၂၂၀px|နန်ကျောက်ခေတ် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် သမိုင်းဝင်ပန်းချီလိပ် (Nanzhao Tujuan Scroll)]] ==ထူထောင်ခြင်း== နန်ကျောက်နိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင်သူများမှာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးအုပ်စု]]အနက်မှ ယီ (Yi) သို့မဟုတ် လိုလို (Lolo) အဖွဲ့များနှင့် မနုဿဗေဒအရ အနီးစပ်ဆုံးတူညီကြသည်ဟု သုတေသနပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေမှာ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များဖြစ်ကြပြီး၊<ref>{{cite book|title=China, Volume 10|author=Joe Cummings, Robert Storey|year=1991|publisher=Lonely Planet Publications|page=705}}</ref> အုပ်ချုပ်သူအထက်တန်းလွှာတို့မူ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် နီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu/Yi) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Exploring nationalisms of China: themes and conflicts|author=C. X. George Wei|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|page=195}}</ref> နန်ကျောက် (နန်စော) တိုင်းပြည်ကို လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်တစ်ခုခန့်က ခေတ်ဟောင်း သမိုင်းပညာရှင်အချို့ (အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်းသားများနှင့် ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်အချို့) က "ရှမ်း/တိုင် လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံ" ဟု ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ သို့သော်လည်း ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒနှင့် DNA မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များအရ နန်ကျောက်သည် ရှမ်း/တိုင်နိုင်ငံ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနှင့် တိဘက်တို့နှင့် အနွယ်တူသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman Origin) ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထား ၄ ရပ်ဖြင့် သမိုင်းပညာရှင်များက အတည်ပြု ချေပထားသည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အထက်တန်းလွှာများနှင့် မုန်းရူ (Mengshe) မျိုးနွယ်စုများသည် ရှမ်း/တိုင်စကားကို ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် လွန်စွာနီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu / Yi language) ကို မူကွဲတစ်ခုအနေဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Wei, C. X. George. (2002). ''Exploring nationalisms of China: themes and conflicts''. Greenwood Publishing Group. p. 195.</ref> ထို့အပြင် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေ အများစုမှာလည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦး[[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Cummings, J., & Storey, R. (1991). ''China, Volume 10''. Lonely Planet Publications. p. 705.</ref> နန်ကျောက်မင်းဆက်တွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော အလွန်ထူးခြားသည့် ရိုးရာတစ်ခုမှာ ဖခင်၏ အမည်နောက်ဆုံးစာလုံးကို သားဖြစ်သူ၏ အမည်အစစာလုံးအဖြစ် ပြန်လည်ယူရသော "ဖခင်-သား အမည်ဆက်စပ်ခြင်းစနစ်" ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge) ၏ သားမှာ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ သားမှာ ဖဲင့်ကျားယီ(Fengjiayi) ဖြစ်သည်။ ဤအမည်ပေးစနစ်သည် ရှမ်း/တိုင် (Tai-Kadai) လူမျိုးများတွင် လုံးဝမရှိဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် ယီလူမျိုး (Yi) နှင့် ချန်းလူမျိုး(Qiang) တို့၏ ထူးခြားသော လူမျိုးစုရိုးရာ ဖြစ်သည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> ခေတ်သစ် DNA စစ်ဆေးချက်များအရ ယခင်နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် တည်ရှိခဲ့ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော တာ့လီ (Dali) ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ယီလူမျိုးများ၏ Y-Chromosome (ဖခင်ဘက်မှ ဗီဇ) ကို စစ်ဆေးရာတွင် ရှမ်း/တိုင် (Kra-Dai) များ၏ မျိုးဗီဇထက် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မဒီအန်အေ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)အမြောက်အမြား ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> ၎င်းတို့၏ ဗီဇသည် ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများထက် တိဗက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များနှင့်သာ ဗီဇချင်း ပိုမိုနီးစပ်သည်။<ref>Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် အေဒီ ၉၃၇ တွင် ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ၎င်း၏ နယ်မြေပေါ်တွင် ဆက်လက်ထူထောင်ခဲ့သော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ကြည့်လျှင်လည်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှာ တိုင်/ရှမ်းများ မဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ပိုင်လူမျိုး (Bai) များသာ ဖြစ်သည်။ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစုအဖြစ် ယူနန်တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများတွင်သာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစား မဟုတ်ခဲ့ကြပေ။<ref>Yang, Bin. (2009). ''Between Winds and Clouds: The Making of Yunnan''. Columbia University Press.</ref> ထို့ကြောင့် "နန်ကျောက်သည် ရှမ်းနိုင်ငံဖြစ်သည်" ဟူသော အယူအဆဟောင်းမှာ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့ တာ့လီနိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးလိုက်၍ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ အလုံးအရင်း ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်း အပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများအရ နန်ကျောက်သည် ခေါင်းဆောင်မှု၊ စာပေ၊ ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် တိုင်းပြည်စစ်စစ် သာ ဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၆၀၂ ခုနှစ်တွင် စွေမင်းဆက် (Sui Dynasty) ၏ ချေမှုန်းမှုကို ခံရပြီးနောက် ဒေသခံ Cuan လူမျိုးတို့သည် "မီဝါအဖြူ" (White Mywa) နှင့် "မီဝါအမည်း" (Black Mywa) ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ကွဲသွားခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=65}} ၎င်းတို့အနက် အားဟိုင်ရေကန် (Erhai Lake) တစ်ဝိုက်တွင် အခြေချသော ဒေသခံ ပြည်ထောင်ငယ် ၆ ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်းစကားဖြင့် "ကျောက်" (Zhao) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ "ကျောက်" ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "စဝ်" (Lao/Shan: Tsaw)၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "စော" (မင်း သို့မဟုတ် အရှင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် နန်ကျောက်ကို မြန်မာရာဇဝင်များတွင် '''နန်စော''' (တောင်ဘက်မင်း သို့မဟုတ် တောင်ဘက်စောနယ်) ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အေဒီ ၇၃၇ တွင် ထန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) ၏ အကူအညီဖြင့် မိုင်းဆည်စော (Mengshe) ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge / 皮羅閣) က အဆိုပါ နန်စောခြောက်နယ်လုံးကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူကာ တစ်ထီးတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းခဲ့ပြီး အေဒီ ၇၃၈ တွင် "နန်ကျောက်နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တော်ကို တိုင်းဟီ (Taihe) ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ခုခံရလွယ်ကူပြီး မြေဆီဩဇာ အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗျူဟာမြောက်ဒေသ ဖြစ်သည်။{{sfn|Blackmore|1960}} === နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း === ဘုရင်ဖီလော်ကော့ ကံကုန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) နန်းတက်လာသောအခါ ထန်မင်းဆက် တရုတ်အရာရှိများနှင့် နယ်စပ်အရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီး ၇၅၁ ခုနှစ်တွင် ထန်စစ်တပ် အင်အား ၈၀,၀၀၀ ခန့် လာရောက်တိုက်ခိုက်သော်လည်း နန်ကျောက်စစ်သူကြီး တွမ့်ကျင့်ဝေ (Duan Jianwei) က အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}}{{sfn|Twitchett|1979|pp=444–445}} အေဒီ ၇၅၄ တွင် ထန်မင်းဆက်က စစ်သည် ၁၀၀,၀၀၀ ဖြင့် ထပ်မံကျူးကျော်လာသောကြောင့် ကော်လော်ဖဲင့်သည် တိဗက်အင်ပါယာနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ထန်စစ်တပ်ကို အပြတ်အသတ် ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}} အေဒီ ၈၀၁ တွင် နန်ကျောက်သည် ထန်နှင့် ပြန်လည်မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ တိဗက်တပ်များကို ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=157}} ထိုစစ်ရေးအောင်မြင်မှုများကို အခြေခံ၍ နန်ကျောက်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ{{sfn|Coedès|1968|pp=95, 104–105}} အေဒီ ၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=33, 36}} === ကျဆုံးခြင်း === အေဒီ ၈၇၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီချွမ်းနှင့် ကွေ့ကျိုးနယ်များမှ ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။{{sfn|Herman|2007|p=37}} စစ်ပွဲများ ရေရှည်ဆင်နွှဲရသဖြင့် တိုင်းပြည်အင်အား ချို့တဲ့လာပြီးနောက် အေဒီ ၉၀၂ တွင် အမတ်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်မျိုးနွယ်စုဝင်များကို သုတ်သင်ကာ အာဏာလုယူခဲ့သဖြင့် နန်ကျောက်မင်းဆက် သွေးမြေကျ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် မင်းဆက်တို ၃ ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးတွင် စစ်သူကြီး တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) က အေဒီ ၉၃၇ တွင် အာဏာရရှိကာ နန်ကျောက်နယ်မြေပေါ်တွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ဆက်ခံထူထောင်ခဲ့သည်။ == ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Juyingchi.JPG|thumb|left|၂၂၀px|နန်ကျောက်ဘုရင် ချွမ်ဖမ်းယွိ တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် တာ့လီစေတီသုံးဆူ (Three Pagodas)]] နန်ကျောက်နိုင်ငံသည် ဝိဇ္ဇာဓရ အနွယ်ဝင် မန္တရယာန သို့မဟုတ် ဝဇီရယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana / Tantric Buddhism) အထူးထွန်းကားသော နယ်မြေဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ကွမ်ရင် (လောကေသွရ မယ်တော်) နှင့် မဟာကာလ (Mahākāla) နတ်မင်းကြီးကို ကိုးကွယ်သည့်စနစ်သည် တရုတ်ပြည်မကြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားထူးခြားသည်။ နန်ကျောက်နှင့် ၎င်းကိုဆက်ခံသော တာ့လီဒေသတို့တွင် ကိုးကွယ်သော အဓိကဗုဒ္ဓဘာသာပုံစံမှာ "အာစရ" သို့မဟုတ် အာချာရဘာသာ (Azhali / သက္ကတ: ''ācārya'') ဟု လူသိများသည်။ အေဒီ ၈၂၁-၈၂၄ ဝန်းကျင်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ ကြွရောက်လာသော ဆရာတော် "စန္ဒြဂုမ္ဘ" (Li Xian Maishun) က စတင်မျိုးစေ့ချ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် အခြေခိုင်အောင် မြှင့်တင်ပေးခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ယေဘူယျ ကိုးကားစာအုပ်များ == * {{cite book |last=Beckwith|first=Christopher I.|title=The Tibetan Empire in Central Asia|year=1987|publisher=Princeton University Press|ref=harv }} * {{cite journal|last=Blackmore|first=M.|title=The Rise of Nan-Chao in Yunnan|journal=Journal of Southeast Asian History|volume=1|number=2|year=1960|pages=47–61 |ref=harv }} * {{cite book |last=Coedès |first=George |year=1968 |title=The Indianized States of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press|ref=harv }} * {{cite book |last=Herman|first=John E.|title=Amid the Clouds and Mist China's Colonization of Guizhou, 1200–1700|year=2007|publisher=Harvard University Asia Center|ref=harv }} * {{cite book |last=Twitchett|first=Denis C.|title=The Cambridge History of China, Vol. 3, Sui and T'ang China, 589–906|year=1979|publisher=Cambridge University Press |ref=harv }} [[Category:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] 4iry15xye4zpcslz4dl97uqyfqx29pn 1035746 1035745 2026-06-03T09:41:21Z Chenzeyan29 141880 /* ထူထောင်ခြင်း */ 1035746 wikitext text/x-wiki '''နန်ကျောက်''' ({{zh|s=南诏|t=南詔|p=Nánzhào}}; {{lang-en|Nanzhao}}) သို့မဟုတ် '''နန်စောနိုင်ငံ''' သည် ယခုခေတ် [[တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း (ယူနန်ဒေသ) နှင့် အရှေ့တောင်အာရှကုန်းတွင်းပိုင်းဒေသတို့တွင် ခရစ်နှစ် ၈ ရာစုမှ ၉ ရာစုနှစ်များအတွင်း အထူးပင်အင်အားကြီးမား စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့သော သမိုင်းဝင်အင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အလယ်ပိုင်းကို ဗဟိုပြု၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ နန်ကျောက်တိုင်းပြည်၏ တရားဝင်အမည်ကို ခေတ်ကာလအလိုက် ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြရာ အေဒီ ၇၃၈ မှ ၈၅၉ အထိ "တာမုန်း" (Dameng / 大蒙)၊ အေဒီ ၈၅၉ မှ ၈၇၇ အထိ "တာလဲ့" (Dali / 大禮) နှင့် အေဒီ ၈၇၇ မှ ၉၀၂ အထိ "တာဖုန်းမင်" (Dafengmin / 大封民) ဟု အသီးသီး သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ {{Infobox country | native_name = {{lang|zh|南詔}} / {{lang|ii|ꂷꏂꌅ}} | conventional_long_name = နန်ကျောက်နိုင်ငံ (နန်စော) | common_name = နန်ကျောက် (Nanzhao) | status = သမိုင်းဝင် ဘုရင်ခံနိုင်ငံတော် | government_type = သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ် (Monarchy) | era = အလယ်ခေတ် (Medieval Period) | year_start = ၇၃၈ | year_end = ၉၃၇ | event_start = ပြည်ထောင်စုစုစည်းတည်ထောင်ခြင်း | event_end = တာ့လီနိုင်ငံတော်သို့ အာဏာကူးပြောင်းခြင်း | p1 = | s1 = တာ့လီနိုင်ငံ | image_map = Nam Chiếu.png | image_map_caption = အေဒီ ၈၇၉ ခုနှစ် ဝန်းကျင် တန်တရုတ်နိုင်ငံတောင်ဘက်၌ အင်အားကြီးမားခဲ့သော နန်ကျောက် (နန်စော) အင်ပါယာ၏ နယ်နိမိတ်ပြမြေပုံ | capital = တိုင်းဟီမြို့ (Taihe - ယခုခေတ် တာ့လီမြို့ဟောင်းအနီး) | common_languages = တိဗက်-ဗမာနွယ်စကားများ (ရှေးဦးပိုင်၊ ရှေးဦးယီ/နော့ဆူ) နှင့် တိုင်-ရှမ်းနွယ်စကားများ | religion = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (အာစရ/အာချာရ ဝဇီရယာန အနွယ်တော်) | today = {{flag|China}} ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>{{flag|Myanmar}}<br>{{flag|Laos}} }} {{infobox Chinese | t = 南詔 | s = 南诏 | p = Nánzhào | w = Nan-chao | tha = น่านเจ้า | rtgs = Nanchao | lao = ໜານເຈົ້າ, န່ານເຈົ້າ, န່ານເຈົ່າ, ໜອງແស | vie = Nam Chiếu <br/>Đại Lễ | lang1 = [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းဘာသာ]] | lang1_content = လၢၼ်ႉၸဝ်ႈ (lâan tsāw) | tib = འཇང་ཡུལ | wylie = ljang yul<ref>Stein, R. A. (1972) ''Tibetan Civilization'', p. 63. Stanford University Press.</ref> | lang2 = [[နော့ဆူဘာသာစကား|နော့ဆူဘာသာ (မြောက်ပိုင်းယီ)]] | lang2_content = ꂷꏂꌅ (ma'shy'nzy) | chuhan = 南詔 <br/>大禮 }} [[File:Extract of the Nanzhao Tujuan scroll.jpg|thumb|right|၂၂၀px|နန်ကျောက်ခေတ် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာရေးပွဲတော်တစ်ခုကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် သမိုင်းဝင်ပန်းချီလိပ် (Nanzhao Tujuan Scroll)]] ==ထူထောင်ခြင်း== နန်ကျောက်နိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင်သူများမှာ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ လူမျိုးအုပ်စု]]အနက်မှ ယီ (Yi) သို့မဟုတ် လိုလို (Lolo) အဖွဲ့များနှင့် မနုဿဗေဒအရ အနီးစပ်ဆုံးတူညီကြသည်ဟု သုတေသနပညာရှင်အများစုက သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေမှာ [[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များဖြစ်ကြပြီး၊<ref>{{cite book|title=China, Volume 10|author=Joe Cummings, Robert Storey|year=1991|publisher=Lonely Planet Publications|page=705}}</ref> အုပ်ချုပ်သူအထက်တန်းလွှာတို့မူ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် နီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် စကားတစ်မျိုးဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu/Yi) ဘာသာစကားကို ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book|title=Exploring nationalisms of China: themes and conflicts|author=C. X. George Wei|year=2002|publisher=Greenwood Publishing Group|page=195}}</ref> နန်ကျောက် (နန်စော) တိုင်းပြည်ကို လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်တစ်ခုခန့်က ခေတ်ဟောင်း သမိုင်းပညာရှင်အချို့ (အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်းသားများနှင့် ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်အချို့) က "ရှမ်း/တိုင် လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံ" ဟု ယူဆခဲ့ကြဖူးသည်။ သို့သော်လည်း ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းသုတေသန၊ ဘာသာဗေဒနှင့် DNA မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးချက်များအရ နန်ကျောက်သည် ရှမ်း/တိုင်နိုင်ငံ မဟုတ်ဘဲ မြန်မာနှင့် တိဘက်တို့နှင့် အနွယ်တူသည့် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman Origin) ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထား ၄ ရပ်ဖြင့် သမိုင်းပညာရှင်များက အတည်ပြု ချေပထားသည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်သူ အထက်တန်းလွှာများနှင့် မုန်းရူ (Mengshe) မျိုးနွယ်စုများသည် ရှမ်း/တိုင်စကားကို ပြောဆိုကြသူများ မဟုတ်ဘဲ [[မြန်မာဘာသာစကား]]နှင့် လွန်စွာနီးစပ်သော တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည့် "နော့ဆူ" (Nosu / Yi language) ကို မူကွဲတစ်ခုအနေဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Wei, C. X. George. (2002). ''Exploring nationalisms of China: themes and conflicts''. Greenwood Publishing Group. p. 195.</ref> ထို့အပြင် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပင်မလူဦးရေ အများစုမှာလည်း တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦး[[ပိုင်လူမျိုး]] (Bai People) များ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Cummings, J., & Storey, R. (1991). ''China, Volume 10''. Lonely Planet Publications. p. 705.</ref> နန်ကျောက်မင်းဆက်တွင် ကျင့်သုံးခဲ့သော အလွန်ထူးခြားသည့် ရိုးရာတစ်ခုမှာ ဖခင်၏ အမည်နောက်ဆုံးစာလုံးကို သားဖြစ်သူ၏ အမည်အစစာလုံးအဖြစ် ပြန်လည်ယူရသော "ဖခင်-သား အမည်ဆက်စပ်ခြင်းစနစ်" ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge) ၏ သားမှာ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ သားမှာ ဖဲင့်ကျားယီ(Fengjiayi) ဖြစ်သည်။ ဤအမည်ပေးစနစ်သည် ရှမ်း/တိုင် (Tai-Kadai) လူမျိုးများတွင် လုံးဝမရှိဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ယီလူမျိုး]] (Yi) နှင့် [[ချန်လူမျိုး (သမိုင်းဝင်လူမျိုးများ)|ချန်လူမျိုး]](Qiang) တို့၏ ထူးခြားသော လူမျိုးစုရိုးရာ ဖြစ်သည်။<ref>Herman, J. E. (2007). "The Kingdom of Nanzhao and its Tibeto–Burman Origins". ''Journal of Asian History''.</ref> ခေတ်သစ် DNA စစ်ဆေးချက်များအရ ယခင်နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် တည်ရှိခဲ့ရာ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော တာ့လီ (Dali) ဒေသရှိ ပိုင်လူမျိုးများနှင့် ယီလူမျိုးများ၏ Y-Chromosome (ဖခင်ဘက်မှ ဗီဇ) ကို စစ်ဆေးရာတွင် ရှမ်း/တိုင် (Kra-Dai) များ၏ မျိုးဗီဇထက် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မဒီအန်အေ အမှတ်အသားဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)အမြောက်အမြား ပါဝင်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> ၎င်းတို့၏ ဗီဇသည် ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများထက် တိဗက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များနှင့်သာ ဗီဇချင်း ပိုမိုနီးစပ်သည်။<ref>Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> နန်ကျောက်နိုင်ငံတော် အေဒီ ၉၃၇ တွင် ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ၎င်း၏ နယ်မြေပေါ်တွင် ဆက်လက်ထူထောင်ခဲ့သော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ကြည့်လျှင်လည်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုမှာ တိုင်/ရှမ်းများ မဟုတ်ဘဲ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် ပိုင်လူမျိုး (Bai) များသာ ဖြစ်သည်။ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစုအဖြစ် ယူနန်တောင်ပိုင်း နယ်စပ်ဒေသများတွင်သာ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစား မဟုတ်ခဲ့ကြပေ။<ref>Yang, Bin. (2009). ''Between Winds and Clouds: The Making of Yunnan''. Columbia University Press.</ref> ထို့ကြောင့် "နန်ကျောက်သည် ရှမ်းနိုင်ငံဖြစ်သည်" ဟူသော အယူအဆဟောင်းမှာ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မွန်ဂိုတို့ တာ့လီနိုင်ငံကို ဖျက်ဆီးလိုက်၍ ရှမ်း/တိုင်လူမျိုးများ တောင်ဘက်သို့ အလုံးအရင်း ရွှေ့ပြောင်းလာခြင်း အပေါ်တွင်သာ အခြေခံ၍ မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများအရ နန်ကျောက်သည် ခေါင်းဆောင်မှု၊ စာပေ၊ ဘာသာစကားနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် တိုင်းပြည်စစ်စစ် သာ ဖြစ်ပါသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၆၀၂ ခုနှစ်တွင် စွေမင်းဆက် (Sui Dynasty) ၏ ချေမှုန်းမှုကို ခံရပြီးနောက် ဒေသခံ Cuan လူမျိုးတို့သည် "မီဝါအဖြူ" (White Mywa) နှင့် "မီဝါအမည်း" (Black Mywa) ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စု ကွဲသွားခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=65}} ၎င်းတို့အနက် အားဟိုင်ရေကန် (Erhai Lake) တစ်ဝိုက်တွင် အခြေချသော ဒေသခံ ပြည်ထောင်ငယ် ၆ ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ကို ဒေသတွင်းစကားဖြင့် "ကျောက်" (Zhao) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ "ကျောက်" ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "စဝ်" (Lao/Shan: Tsaw)၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "စော" (မင်း သို့မဟုတ် အရှင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် နန်ကျောက်ကို မြန်မာရာဇဝင်များတွင် '''နန်စော''' (တောင်ဘက်မင်း သို့မဟုတ် တောင်ဘက်စောနယ်) ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အေဒီ ၇၃၇ တွင် ထန်မင်းဆက် (Tang Dynasty) ၏ အကူအညီဖြင့် မိုင်းဆည်စော (Mengshe) ဘုရင် ဖီလော်ကော့ (Piluoge / 皮羅閣) က အဆိုပါ နန်စောခြောက်နယ်လုံးကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူကာ တစ်ထီးတည်းဖြစ်အောင် စုစည်းခဲ့ပြီး အေဒီ ၇၃၈ တွင် "နန်ကျောက်နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တော်ကို တိုင်းဟီ (Taihe) ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာသည် ခုခံရလွယ်ကူပြီး မြေဆီဩဇာ အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗျူဟာမြောက်ဒေသ ဖြစ်သည်။{{sfn|Blackmore|1960}} === နယ်မြေချဲ့ထွင်ခြင်း === ဘုရင်ဖီလော်ကော့ ကံကုန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ကော်လော်ဖဲင့် (Geluofeng) နန်းတက်လာသောအခါ ထန်မင်းဆက် တရုတ်အရာရှိများနှင့် နယ်စပ်အရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီး ၇၅၁ ခုနှစ်တွင် ထန်စစ်တပ် အင်အား ၈၀,၀၀၀ ခန့် လာရောက်တိုက်ခိုက်သော်လည်း နန်ကျောက်စစ်သူကြီး တွမ့်ကျင့်ဝေ (Duan Jianwei) က အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}}{{sfn|Twitchett|1979|pp=444–445}} အေဒီ ၇၅၄ တွင် ထန်မင်းဆက်က စစ်သည် ၁၀၀,၀၀၀ ဖြင့် ထပ်မံကျူးကျော်လာသောကြောင့် ကော်လော်ဖဲင့်သည် တိဗက်အင်ပါယာနှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ထန်စစ်တပ်ကို အပြတ်အသတ် ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=30}} အေဒီ ၈၀၁ တွင် နန်ကျောက်သည် ထန်နှင့် ပြန်လည်မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ တိဗက်တပ်များကို ပြန်လည်ချေမှုန်းခဲ့သည်။{{sfn|Beckwith|1987|p=157}} ထိုစစ်ရေးအောင်မြင်မှုများကို အခြေခံ၍ နန်ကျောက်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် နယ်မြေချဲ့ထွင်ခဲ့ရာ{{sfn|Coedès|1968|pp=95, 104–105}} အေဒီ ၈၃၂ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ [[ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများ]]ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး ပျူလူမျိုးအမြောက်အမြားကို သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။{{sfn|Herman|2007|p=33, 36}} === ကျဆုံးခြင်း === အေဒီ ၈၇၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နန်ကျောက်တို့သည် တရုတ်ပြည်တွင်း စီချွမ်းနှင့် ကွေ့ကျိုးနယ်များမှ ပြန်လည်မောင်းထုတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။{{sfn|Herman|2007|p=37}} စစ်ပွဲများ ရေရှည်ဆင်နွှဲရသဖြင့် တိုင်းပြည်အင်အား ချို့တဲ့လာပြီးနောက် အေဒီ ၉၀၂ တွင် အမတ်ကြီးတစ်ဦးက ဘုရင့်မျိုးနွယ်စုဝင်များကို သုတ်သင်ကာ အာဏာလုယူခဲ့သဖြင့် နန်ကျောက်မင်းဆက် သွေးမြေကျ ပျက်သုဉ်းခဲ့ရသည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် မင်းဆက်တို ၃ ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် နောက်ဆုံးတွင် စစ်သူကြီး တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) က အေဒီ ၉၃၇ တွင် အာဏာရရှိကာ နန်ကျောက်နယ်မြေပေါ်တွင် တည်ငြိမ်အေးချမ်းသော [[တာ့လီနိုင်ငံ]] (Dali Kingdom) ကို ဆက်ခံထူထောင်ခဲ့သည်။ == ဘာသာရေး ယဉ်ကျေးမှု == [[File:Juyingchi.JPG|thumb|left|၂၂၀px|နန်ကျောက်ဘုရင် ချွမ်ဖမ်းယွိ တည်ဆောက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် တာ့လီစေတီသုံးဆူ (Three Pagodas)]] နန်ကျောက်နိုင်ငံသည် ဝိဇ္ဇာဓရ အနွယ်ဝင် မန္တရယာန သို့မဟုတ် ဝဇီရယာန ဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana / Tantric Buddhism) အထူးထွန်းကားသော နယ်မြေဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ကွမ်ရင် (လောကေသွရ မယ်တော်) နှင့် မဟာကာလ (Mahākāla) နတ်မင်းကြီးကို ကိုးကွယ်သည့်စနစ်သည် တရုတ်ပြည်မကြီး ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် မတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားထူးခြားသည်။ နန်ကျောက်နှင့် ၎င်းကိုဆက်ခံသော တာ့လီဒေသတို့တွင် ကိုးကွယ်သော အဓိကဗုဒ္ဓဘာသာပုံစံမှာ "အာစရ" သို့မဟုတ် အာချာရဘာသာ (Azhali / သက္ကတ: ''ācārya'') ဟု လူသိများသည်။ အေဒီ ၈၂၁-၈၂၄ ဝန်းကျင်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ ကြွရောက်လာသော ဆရာတော် "စန္ဒြဂုမ္ဘ" (Li Xian Maishun) က စတင်မျိုးစေ့ချ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်ကျောက်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်၏ တရားဝင်ဘာသာအဖြစ် အခြေခိုင်အောင် မြှင့်တင်ပေးခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} == ယေဘူယျ ကိုးကားစာအုပ်များ == * {{cite book |last=Beckwith|first=Christopher I.|title=The Tibetan Empire in Central Asia|year=1987|publisher=Princeton University Press|ref=harv }} * {{cite journal|last=Blackmore|first=M.|title=The Rise of Nan-Chao in Yunnan|journal=Journal of Southeast Asian History|volume=1|number=2|year=1960|pages=47–61 |ref=harv }} * {{cite book |last=Coedès |first=George |year=1968 |title=The Indianized States of Southeast Asia |publisher=University of Hawaii Press|ref=harv }} * {{cite book |last=Herman|first=John E.|title=Amid the Clouds and Mist China's Colonization of Guizhou, 1200–1700|year=2007|publisher=Harvard University Asia Center|ref=harv }} * {{cite book |last=Twitchett|first=Denis C.|title=The Cambridge History of China, Vol. 3, Sui and T'ang China, 589–906|year=1979|publisher=Cambridge University Press |ref=harv }} [[Category:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] nxdj4slvfccnx75yo11p077ds9mxskl 0 141327 1035559 947231 2026-06-02T13:46:17Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1035559 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = Peng Yuchang | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1994|10|25}} | birth_place = Xinyu, ကျန်းရှီးပြည်နယ်, တရုတ် | death_date = | death_place = | nationality = တရုတ် | other_names = Peng Peng(ဖုံဖုံ) | occupation = {{flatlist| *Actor *singer}} | years_active = 2015–present | agent = Comic International Productions | alma_mater = Shanghai Theatre Academy | height = 178 cm | weight = 66.93&nbsp;kg | known_for = | notable_works = }} '''ဖန်းယွိချန့် Peng Yuchang''' ({{zh|s=彭昱畅|t=彭昱暢|p=Péng Yùchàng}}, ၂၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၄ မွေး)သည် တရုတ် သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://archive.shine.cn/metro/society/Theater-students-interest-in-puppetry-increasing/shdaily.shtml|title=Theater students' interest in puppetry increasing|last=Xu|first=Wei|date=March 2, 2018|website=Shine.cn|access-date=13 September 2020|archive-date=19 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210719195642/https://archive.shine.cn/metro/society/Theater-students-interest-in-puppetry-increasing/shdaily.shtml|url-status=dead}}</ref> == ငယ်စဉ်တောင်ကျေး == တရုတ်ပြည်၊ ကျန်းရှီးပြည်နယ်၊ ရှင်ယွီ၌ ဖုန်ကို မွေးသည်။ ၂၀၁၂ တွင် ရှန်ဟိုင်းကဇာတ် အကယ်ဒမီကျောင်း၌ ရုပ်သေးမေဂျာကို လေ့လာသည်။ ထိုအချိန်က''Come on, my life!'' ပြဇာတ်အပါအဝင် အခြား ပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://edu.sina.com.cn/gaokao/2016-02-01/doc-ifxnzanm3953915.shtml|title=明星学长彭昱畅做客智囊团:坚持到底就是胜利|date=February 1, 2016|work=Sina (in Chinese)}}</ref> == ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ == ===ရုပ်ရှင်=== {| class="wikitable" !ခုနှစ် !အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !တရုတ်ခေါင်းစဉ် !ဇာတ်ရုပ် ! မှတ်ချက် |- | 2017 || ''[[Our Shining Days]]'' || 闪光少女||လီယို ||<ref name=":4" /> |- |rowspan=2|2018 || ''[[An Elephant Sitting Still]]'' || 大象席地而坐 || ဝေပု ||<ref name=":9" /> |- | ''Go Brother!'' || 快把我哥带走 || ရှည်ဖိန်း ||<ref name=":7" /> |- |rowspan=3| 2019 || ''Over Again''|| 回到过去拥抱你||ကျန်းကျီယန် ||<ref name=":5" /> |- |''The Last Wish'' |小小的愿望 |ထျင်းယွီဆိန်(ကောင်းယွင်) |<ref name=wish /> |- |''[[My People, My Country]]''|| 我和我的祖国 || |<ref>{{cite web|url=http://news.mtime.com/2019/09/02/1596687.html|title=致敬我国首颗原子弹背后的无名英雄|date=September 2, 2019|website=Mtime|language=zh|accessdate=13 September 2020|archivedate=7 August 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200807122517/http://news.mtime.com/2019/09/02/1596687.html}}</ref> |- |rowspan=3|2020 | ''[[Leap (film)|Leap]]'' || 中国女排 || ချိန်ကျုံးဟယ် အငယ် | <ref>{{cite web|url=http://ent.people.com.cn/n1/2019/1205/c1012-31490729.html|title=彭昱畅加入《中国女排》令人没想到|date=December 5, 2019|website=People's Daily|language=zh}}</ref> |- | ''My People My Homeland'' || 我和我的家乡 || ဟွမ်တာ့ပေါင် ||<ref>{{cite web|url=https://www.sohu.com/a/412931519_114733|title=《我和我的家乡》之《天上掉下个UFO》故事单元发布海报 佟丽娅彭昱畅惊喜加盟 |date=August 13, 2020|website=Sohu|language=zh}}</ref> |- |''Coffee Or Tea?'' ||一点就到家|| ဖုန်ရှိုးပင်း || <ref>{{cite web|url=https://news.sina.com.cn/c/2020-08-12/doc-iivhvpwy0570498.shtml|title=电影《一点就到家》定档国庆， 刘昊然彭昱畅尹昉合伙创业|date=August 12, 2020|website=Sina|language=zh}}</ref> |- |2021 |''[[Game Start (2021 film)|Game Start]]'' |天才游戏 | |<ref>{{cite web|url=https://i.ifeng.com/c/7yUtTXugcVM|title=电影《天才游戏》彭昱畅丁禹兮 海报黑白反差暗喻少年错位人生|date=July 29, 2020|website=ifeng|language=zh}}</ref> |} ===ရုပ်သံ=== {| class="wikitable" !ခုနှစ် !အင်္ဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !တရုတ်ခေါင်းစဉ် !ဇာတ်ရုပ် !မှတ်ချက် |- | 2015 || ''[[Go Princess Go]]'' || 太子妃升职记||ချန်ကုန်းကုန်း ||<ref name=":0" /> |- | rowspan=4|2016 || ''Stardom''|| 明星志愿||လုဖုန်း||<ref>{{cite web|url=http://ent.pengpeng.com/201602/48461.html|title=彭昱畅易恩加盟明星志愿 萧敬腾代言同名IP游戏|date=February 15, 2016|website=Pengpeng Entertainment|language=zh|accessdate=13 September 2020|archivedate=14 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180814082618/http://ent.pengpeng.com/201602/48461.html}}</ref> |- | ''Deep Well Canteen''||深井食堂||ရှောင်ဟွမ်|| |- |''[[Men with Sword]]''||刺客列传||မုန်ကျန်း || Main<ref name=":2" /> |- |''Weapon & Soul''||器灵||မော်မင် ||<ref name=":2"/> |- |rowspan=3| 2017 || ''Weapon & Soul 2''||器灵第二季||မော်မင် ||<ref name=":6" /> |- | ''[[Men with Sword|Men with Sword 2]]'' || 刺客列传2 ||မုန်ကျန်း || Guest |- | ''My Mr. Mermaid'' || 浪花一朵朵||မင်ထျင်း ||<ref name=":3" /> |- |rowspan=3|2019|| ''[[:en:All Is Well (TV series)|All Is Well]]''||都挺好||ရှောင်မုံ||<ref name=":8" /> |- |''Reset Life'' || 未来的秘密 || ကျန်းဆော့ || Cameo<ref>{{cite web|url=http://news.cctv.com/2019/05/29/ARTIDF2W2yGtUcv8PQ57obJh190529.shtml|title=《演员的品格》定制青春剧《未来的秘密》定档 |date=May 29, 2019|publisher=CCTV|language=zh}}</ref> |- | ''The Prince of Tennis'' || 奋斗吧，少年！ || လုရှ ||<ref name=pot>{{cite web|url=http://ent.163.com/18/0617/11/DKGGJOU300034MUP.html|script-title=zh:《网球少年》阵容曝光 彭昱畅董力领衔最强少年团|date=June 17, 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |2020 |''Run For Young'' |风犬少年的天空 | လောင်ကုံဝ်|<ref>{{cite web|url=https://ent.163.com/19/1227/15/F1DP0KCQ000380EN.html|title=《风犬少年的天空》张一白彭昱畅开启新一代青春元年|date=December 27, 2019|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |} === စုံစိရှိုး === {| class="wikitable" !ခုနှစ် !အင်ဃဂလိပ်ခေါင်းစဉ် !တရုတ်ခေါင်းစဉ် !ဇာတ်ရုပ် ! Notes |- |2016 |''[[Day Day Up]]'' |天天向上 |တင်ဆက်သူ |<ref>{{Cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/interface/yidian/161776/2016-01-09/cd_23006659.html|script-title=zh:天天向上”变鲜肉大本营 20枚小兄弟强势上线|date=January 9, 2016|website=China Daily|language=zh}}</ref> |- |2017 |''Birth of an Actor'' |演员的诞生 |ယှဉ်ပြိုင်သူ |<ref>{{Cite web|url=http://ent.ifeng.com/a/20180115/43021343_0.shtml|script-title=zh:彭昱畅遗憾止步《演员的诞生》12强|date=January 15, 2018|website=ifeng|language=zh}}</ref> |- |rowspan=2|2018 |''Wiser VS 3 Adorkable Man'' |三宝大战诸葛亮 |rowspan=2|အဖွဲ့သား |<ref>{{Cite web|url=http://www.digitaljournal.com/pr/3755539|title=Wiser VS 3 Adorkable Man debuts at Times Square showing Chinese cultural confidence|date=April 24, 2018|website=Digital Journal}}</ref> |- |''Back To Field Season 2'' |向往的生活第二季 |<ref>{{Cite web|url=http://ent.163.com/18/0419/14/DFOU1VJP00037VVV.html|script-title=zh:《向往的生活》发布会 彭昱畅"彭式抱狗"笑翻全场|date=April 14, 2018|website=Netease|language=zh}}</ref> |- |2019 |''Back To Field Season 3'' |向往的生活第三季 |တင်ဆက်သူ |[https://movie.douban.com/subject/30441625/] |} ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၉၄ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် အနုပညာရှင်များ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] jhlwlcm78kqt28enjcm3wrtvmmjohfz 0 143125 1035730 864721 2026-06-03T08:41:15Z Chenzeyan29 141880 1035730 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်တရုတ်ဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမနှင့် လူမျိုးစုသမိုင်းကြောင်း == ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့သည့် ပင်မယဉ်ကျေးမှု အခြေခံလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။ == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] 5c1e15x4m0q2xpvu35dxh0a4dppck4p 1035731 1035730 2026-06-03T08:42:10Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035731 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမနှင့် လူမျိုးစုသမိုင်းကြောင်း == ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့သည့် ပင်မယဉ်ကျေးမှု အခြေခံလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။ == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] j66fsh9ii6touuda8jqnclt4yimigv4 1035732 1035731 2026-06-03T08:43:46Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035732 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမနှင့် လူမျိုးစုသမိုင်းကြောင်း == ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် သမိုင်းသုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် နန်ကျောက် (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့ကို ထူထောင်ခဲ့သည့် ပင်မယဉ်ကျေးမှု အခြေခံလူမျိုးစုကြီး ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း အုပ်ချုပ်သူများနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။ == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] sojcw9blvp6oqmwjug4mv616pxmq5ka 1035733 1035732 2026-06-03T08:50:33Z Chenzeyan29 141880 /* အမည်နာမ */ 1035733 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။<ref name="Backus"/> == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ (ဥပမာ- ထိုင်၊ ရှမ်း စသည့် ခရာ-ဒိုင်း အနွယ်ဝင်များ) မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> ဒီအချက်အလက်များကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရလျှင် ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ကောက်ချက်ချထားသည်။လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီက မြောက်ဘက်မှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် အမျိုးသားများသည် ယူနန်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံ တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်သားမွေး ပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Wen2004"/>ပိုင်လူမျိုးများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဟန်တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့် ဘာသာစကားတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး တရုတ်ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို မွေးစားခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ မှာ ဟန်လူမျိုးများနှင့် လုံးဝမတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားနေဆဲဖြစ်ကာ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် စစ်စစ်အဖြစ်သာ ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Yao2002"/> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] dhko750tya45aliwo73g17gvrqqgl4d 1035734 1035733 2026-06-03T08:54:11Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇ */ 1035734 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။<ref name="Backus"/> == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> ဒီအချက်အလက်များကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရလျှင် ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ကောက်ချက်ချထားသည်။လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီက မြောက်ဘက်မှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် အမျိုးသားများသည် ယူနန်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံ တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်သားမွေး ပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Wen2004"/>ပိုင်လူမျိုးများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဟန်တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့် ဘာသာစကားတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး တရုတ်ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို မွေးစားခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ မှာ ဟန်လူမျိုးများနှင့် လုံးဝမတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားနေဆဲဖြစ်ကာ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် စစ်စစ်အဖြစ်သာ ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Yao2002"/> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] 80mhwktpidkofvxtwu0sef18mw3bp86 1035735 1035734 2026-06-03T08:54:46Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035735 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။<ref name="Backus"/> == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> ဒီအချက်အလက်များကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရလျှင် ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ကောက်ချက်ချထားသည်။လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီက မြောက်ဘက်မှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် အမျိုးသားများသည် ယူနန်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံ တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်သားမွေး ပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Wen2004"/>ပိုင်လူမျိုးများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဟန်တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့် ဘာသာစကားတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး တရုတ်ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို မွေးစားခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ မှာ ဟန်လူမျိုးများနှင့် လုံးဝမတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားနေဆဲဖြစ်ကာ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် စစ်စစ်အဖြစ်သာ ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Yao2002"/> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] 38ks40zg25kco8hwru1tnuyb4j78yme 1035736 1035735 2026-06-03T08:55:02Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035736 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။<ref name="Backus"/> == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> ဒီအချက်အလက်များကို ခြုံငုံသုံးသပ်ရလျှင် ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်း ခေတ်သစ်သိပ္ပံက ကောက်ချက်ချထားသည်။လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီက မြောက်ဘက်မှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် အမျိုးသားများသည် ယူနန်ဒေသသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာပြီး ဒေသခံ တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေအမျိုးသမီးများနှင့် အိမ်ထောင်သားမွေး ပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Wen2004"/>ပိုင်လူမျိုးများသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဟန်တရုတ် ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေနှင့် ဘာသာစကားတို့၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး တရုတ်ဝေါဟာရ အမြောက်အမြားကို မွေးစားခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇ မှာ ဟန်လူမျိုးများနှင့် လုံးဝမတူဘဲ သီးခြားကွဲပြားနေဆဲဖြစ်ကာ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် စစ်စစ်အဖြစ်သာ ဆက်လက်တည်ရှိနေကြောင်း သက်သေပြနေသည်။<ref name="Yao2002"/> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] lko0d3986ve1q4icjoj5h04bdfz2jm4 1035737 1035736 2026-06-03T08:55:51Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးရိုးဗီဇ */ 1035737 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။<ref name="Backus"/> == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] 00wbhut7hp3qg5v2bbbrhi204zj5ipe 1035738 1035737 2026-06-03T08:56:29Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035738 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | settlement_type = [[တရုတ်နိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသားလူမျိုး | image_skyline = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] 870ufekiw8ph0ib2u1kj9c2whakbibt 1035739 1035738 2026-06-03T09:01:10Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035739 wikitext text/x-wiki '''ပိုင်လူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ပါအိပ်လူမျိုး''' (ပိုင် : Baipho, {{IPA|/pɛ̰˦˨xo̰˦/}} (白和)၊ တရုတ်: 白族; Pinyin: Báizú) သည် အရှေ့အာရှ တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် သမိုင်းကြောင်းရှိသည့် လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်း၏ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု ၅၆ စုအနက် အင်အားတောင့်တင်းသော လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် တရုတ်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း အချက်အလက်များအရ ပိုင်လူမျိုး ဦးရေ ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး ရှိသည်။<ref name="Census2010"/> {{Infobox settlement | name = ပိုင်လူမျိုး | official_name = ပိုင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုး (白族 / Bai People) | native_name = Baipzix {{•}} Bai'ho {{•}} Baini | image = Xizhou Town - Bai People.jpg | image_caption = ယူနန်ပြည်နယ် စီကျိုး (Xizhou) မြို့ဟောင်းတွင် ရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ပိုင်အမျိုးသမီး | subdivision_type = ပင်မနေထိုင်ရာဒေသ | subdivision_name = [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]] - တာလီဒေသ) | population_total = ၁,၉၃၃,၅၁၀ ဦး (၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ) <ref name="Census2010">National Bureau of Statistics of China. (2010). ''Tabulation on the 2010 Population Census of the People's Republic of China''.</ref> | blank_name_sec1 = ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ | blank_info_sec1 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[Benzhuism|ဗန်ကျူးဘာသာ]] (ဒေသခံနတ်ကိုးကွယ်မှု)၊ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] <ref name="ChinaOrg">China.org.cn. (2005). ''The Bai Ethnic Group''.</ref> | blank1_name_sec1 = အသုံးပြုသည့်ဘာသာစကား | blank1_info_sec1 = [[ပိုင်ဘာသာစကား|ပိုင်စကား]] (Bai)၊ [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်တရုတ်]] (Mandarin) | blank2_name_sec1 = ဆက်စပ်လူမျိုးစုများ | blank2_info_sec1 = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ဟွေလူမျိုး|ဟွေ]] နှင့် အခြား [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက်နွယ် မျိုးနွယ်စုများ]] }} == အမည်နာမ== ပိုင်လူမျိုးများသည် အဖြူရောင်ကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းနှင့် ကံကောင်းခြင်း၏ နိမိတ်အဖြစ် အလေးအမြတ်ထား သတ်မှတ်ကြသဖြင့် မိမိတို့ကိုယ်ကို "Baipzix" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ tsi˧}}''၊ Baizi, 白子)၊ "Bai'ho" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ xo˦}}''၊ Baihuo, 白伙)၊ သို့မဟုတ် "Bai yinl" ( ''{{IPA|pɛ˦˨ ji˨˩}}''၊ Baini, 白尼) ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ "လူဖြူ" သို့မဟုတ် "အဖြူရောင်ကို ဝတ်ဆင်သူများ" ဟု ရည်ညွှန်းသည်။<ref name="ChinaOrg"/> တရုတ်သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို ဟန်လူမျိုးများက "မင်ကျာ" (Minjia / 民家) ဟု ကာလရှည် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရက ၎င်းတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် လက္ခဏာကို အခြေခံ၍ "ပိုင်လူမျိုး" (Bai) ဟု တရားဝင် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်စေခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ခေတ်သစ် သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ပိုင်လူမျိုးများသည် ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ပျူ]]၊ [[ဗမာ]] တို့နှင့်အတူ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်]] မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခုအဖြစ် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ယူနန်ကုန်းပြင်မြင့်သို့ ဘီစီကာလကတည်းက စတင်ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, V. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ၎င်းတို့သည် အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ထွန်းကားခဲ့သော [[နန်ကျောက်]] (နန်းဇောင်း) အင်ပါယာ နှင့် အေဒီ ၁၀ ရာစု (အေဒီ ၉၃၇) တွင် တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) တည်ထောင်ခဲ့သော တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) တို့၏ ပင်မကျောရိုး ယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ လူမျိုးကြီး ဖြစ်သည်။<ref>Backus, C. (1981). ''The Nan-chao Kingdom and Ch'ing Frontier Policy''. Cambridge University Press.</ref> ပိုင်လူမျိုးများသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်အလယ်ပိုင်း [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်လူမျိုး]]များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ စစ်မက်ရေးရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုချင်း အနီးကပ်ဆုံး ထိတွေ့မှုရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှဆန်သော ကုန်းတွင်းပိုင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဟန်တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု နှစ်ရပ်လုံး ပေါင်းစပ်နေသည့် ထူးခြားသော လူနေမှုပုံစံ ရှိသည်။ == မျိုးရိုးဗီဇ == ပိုင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များသည် ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားနှင့် သမိုင်းကြောင်း ရွေ့လျားမှုကဲ့သို့ပင် အလွန်ထူးခြားပြီး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသည်။ ခေတ်သစ် DNA နှင့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက် (Modern Genetic Studies) များအရ ပိုင်လူမျိုးများ၏ ဗီဇဖွဲ့စည်းပုံမှာ ပိုင်လူမျိုး အမျိုးသားများ၏ Y-Chromosome (Y-DNA) ဟပ်ပလိုဂရု (Haplogroup) ကို စစ်ဆေးရာတွင် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ၏ ပင်မလက္ခဏာဖြစ်သော Haplogroup O2 (O-M122)သည် အဓိက အများဆုံး ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Wen2004">Wen, B., et al. (2004). "Genetic evidence supports the demic diffusion of Han culture into New World". ''Nature'', 431(7006), 302-305.</ref> သို့သော်လည်း တရုတ်တောင်ပိုင်း ဌာနေမျိုးနွယ်စုများ ([[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|ခရာ-ဒိုင်]] နှင့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ်]]) တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော Haplogroup O1a နှင့် O1b တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နေသဖြင့် ပိုင်လူမျိုးများသည် ရှေးဦးကာလကတည်းက ယူနန်ဒေသခံ ဌာနေလူမျိုးစုများနှင့် သဘာဝအတိုင်း မျိုးဗီဇချင်း ရောနှောမှု ရှိခဲ့ကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Shi2005">Shi, H., et al. (2005). "Y-chromosome evidence of Southern origin of the East Asian-specific haplogroup O3-M122". ''American Journal of Human Genetics'', 77(3), 408–419.</ref> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် Mitochondrial DNA (mtDNA) လေ့လာချက်များအရမူ ပိုင်လူမျိုးများသည် တရုတ်မြောက်ဘက်မှ ဆင်းသက်လာသော တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် မျိုးနွယ်စုများထက် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသရှိ မျိုးနွယ်စုများနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော ဟပ်ပလိုဂရုများ (ဥပမာ- Haplogroup B, F, M7) ကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Yao2002">Yao, Y. G., et al. (2002). "Mitochondrial DNA history of an ethnic minority: The Bai people of Yunnan". ''Human Genetics'', 110(5), 461-468.</ref> == တည်နေရာ == [[File:Lago-erhai-casa-bai-c03.jpg|alt=|left|thumb|အဖြူရောင်နှင့် အပြာရောင်ကို အခြေခံထားသော ပိုင်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာ]] ပိုင်လူမျိုးများသည် အများအားဖြင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]] (အဓိကအားဖြင့် [[တာလီမြို့|တာလီ]]ဒေသ) တွင် စုစည်းနေထိုင်ကြပြီး၊ အိမ်နီးချင်း [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]] ([[ပိကျယ်]]ဒေသ) နှင့် [[ဟူနန်ပြည်နယ်]] ([[သင်းကြီ]]ဒေသ) တို့တွင်လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ပိုင်လူမျိုးစုစုပေါင်း၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တာလီပိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု (Dali Bai Autonomous Prefecture) တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ == ဘာသာစကားနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှု == ပိုင်ဘာသာစကား (Bai Language) သည် [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဘက် ဘာသာစကားမိသားစု]] (Sino-Tibetan Family) တွင် ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ၍ တရုတ်ဘာသာစကားနှင့် အနီးကပ် ထိတွေ့လွှမ်းမိုးခံခဲ့ရသဖြင့် ဝေါဟာရနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ရင်းမြစ်ခွဲခြားမှုတွင် ပညာရှင်များအကြား အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များ (Modern Linguists) က ပိုင်ဘာသာစကားသည် ရှေးဦးတရုတ်စကား (Old Chinese) ၏ ခွဲထွက်လာသော စောစီးသည့် ညီအစ်မ ဘာသာစကားစု ဖြစ်နိုင်သလို၊ သို့မဟုတ် တိဘက်-ဗမာနွယ်ဝင် ဘာသာစကားအခြေခံပေါ်တွင် တရုတ်ဝေါဟာရများ အလုံးအရင်းဖြင့် ကာလရှည် စီးဝင်လာသည့် သီးခြားအုပ်စု (Independent Branch) တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။<ref>Wiersma, G. (1990). ''On the Genetic Position of the Bai Language''. California University Press.</ref> သမိုင်းဦး တန်နှင့် ဆောင်မင်းဆက် ကာလများက ပိုင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ဘာသာစကားကို ရေးသားရန် တရုတ်စာလုံးများကို အသံလှိုင်းအလိုက် ငှားယူအသုံးပြုသည့် ရေးထုံးစနစ် (ဂျပန်တို့၏ Man'yōgana စနစ်နှင့် ဆင်တူသော စနစ်) ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။ ခေတ်သစ်ကာလ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အစိုးရ၏ ကူညီမှုဖြင့် လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံထားသော ခေတ်သစ် ပိုင်စာပေအရေးအသားစနစ် (Latin-based script) ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ == ထင်ရှားသော ပိုင်လူမျိုးများ == တွမ့်စီးဖင် (Duan Siping) အေဒီ ၉၃၇ တွင် သမိုင်းဝင် တာလီနိုင်ငံ (Dali Kingdom) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် တရုတ်တောင်ပိုင်း ကုန်သွယ်ရေးကို စိုးမိုးခဲ့သူ ဧကရာဇ်။ ချိန်ယီချင် (Shen Yiqin) တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင်၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး။ ဝမ်ရှီးကျိ (Wang Xiji) တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော လေကြောင်းနှင့် အာကာသအင်ဂျင်နီယာ၊ Long March 1 ဒုံးပျံကို ပင်မဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သူ ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်။ ယန်လိဖင် (Yang Liping) တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့် အမျိုးသားအဆင့် ရိုးရာအကပညာရှင်ကြီး (ဥဒေါင်းအကဖြင့် ကမ္ဘာကျော်သူ)။ ကျောက်ဆေ့မင် (Zhao Shiming) ပိုင်ဘာသာစကားနှင့် သဒ္ဒါကို သိပ္ပံနည်းကျ စနစ်တကျ ပထမဦးဆုံး သုတေသနပြု လေ့လာခဲ့သည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်။ ကျိုးပေါင်ကျုံး (Zhou Baozhong) ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် တရုတ်အရှေ့မြောက်ပိုင်း တပ်မတော်၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး။ == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [[ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်၏ သမိုင်း]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ]] * [[ကဏ္ဍ:တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ]] fjbj5zl6hl8lkobx5vurpohf95s4nuh 0 144002 1035538 1020362 2026-06-02T12:43:15Z Chenzeyan29 141880 1035538 wikitext text/x-wiki '''မဟာနရဲစွမ်''' ({{lang-en|Naresuan the Great}}; {{lang-th|สมเด็จพระนเรศวรมหาราช}}၊ ၁၅၅၅/၁၅၅၆ – ၂၅ ဧပြီ ၁၆၀၅) သို့မဟုတ် '''နရေသွရ်''' ({{lang-pi|နရိဿရ}}၊ လူတို့အရှင်) သည် ၁၆ ရာစု [[အယုဒ္ဓယ|အယုဒ္ဓယနေပြည်တော်]]၏ ထင်ရှားလှသော ပြည့်ရှင်မင်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော်၏ ဘွဲ့ကိုအစွဲပြု၍ '''ဒုတိယ စန်ဖေတ်မင်း''' (Sanphet II) ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ ၎င်းသည် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] ထံ၌ ဓားစာခံ (မွေးစားသား) အဖြစ် နေထိုင်ခဲ့ဖူးပြီး မြန်မာရာဇဝင်များတွင် '''ဗြနရာဇ်''' ဟူသောအမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ {{Short description|အယုဒ္ဓယပြည့်ရှင် ထိုင်းဘုရင် (၁၅၉၀–၁၆၀၅)}} {{Infobox monarch | name = မဟာနရဲစွမ်<br />สมเด็จพระนเรศวรมหาราช | title = အယုဒ္ဓယပြည့်ရှင် | image = KingNU.jpg | caption = မြန်မာတို့ထံမှ လွတ်လပ်ကြောင်း အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ မြေသို့ရေသွန်းချဟန် ထုလုပ်ထားသည့် နရဲစွမ်ရုပ်တု (နရဲစွမ် တက္ကသိုလ်) | house = [[သုခေါဒယမင်းဆက်]] | religion = [[ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | birth_date = ၁၅၅၅/၁၅၅၆ (စူဠသက္ကရာဇ် ၉၁၇) | birth_place = သုခေါဒယတိုင်း၊ ပိဿလောက်မြို့၊ စန္ဒနနန်းတော် | death_date = {{death date|df=yes|1605|4|25}} (အသက် ၄၉ နှစ်) <br/>(စူဠသက္ကရာဇ် ၉၆၇၊ ကဆုန်လဆန်း ၈ ရက်၊ တနင်္လာနေ့) | death_place = [[လင်းဇင်း]] (သို့မဟုတ် မိန်းဟန်) | succession = [[အယုဒ္ဓယမင်း]] | reign = ၁ ဇူလိုင် ၁၅၉၀ – ၂၅ ဧပြီ ၁၆၀၅ | predecessor = [[မဟာဓမ္မရာဇာ]] | successor = [[ဧကာဒသရထ်]] | father = [[မဟာဓမ္မရာဇာ]] | mother = [[ဝိသုဒ္ဓိခต္တိယီ]] | spouse = မဏိရတနာ<br>ဧကခတ္တိယီ | regnal name = သမ္တေစ် ပရမပါဒ် ပင်္ဂဇ လက္ခဏ အဂပုရိ သောဒှမပရမ နှေားနရာ စော်ဘွားဗြနရာဇ် ဇေဋ္ဌာဓိပတိ<ref>{{cite web | title=สมเด็จพระนเรศวร พระนามแปลกปลอมของ สมเด็จพระนเรศ | date=25 April 2025 | url=http://silpa-mag.com/history/article_4766 }}</ref> }} ဗြနရာဇ်သည် ၁၅၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အယုဒ္ဓယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့ပြီး ထိုင်းလူမျိုးများ အလွန်ချစ်ကြောက်ရိုသေရသော ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ အယုဒ္ဓယနိုင်ငံအား တောင်ငူအင်ပိုင်ယာ၏ လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့မှုကြောင့် ထိုင်းသမိုင်းတွင် အကျော်ကြားဆုံး အာဇာနည်ဘုရင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။ ၎င်း၏ လက်ထက်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[တောင်ငူမင်းဆက်]]နှင့် စစ်ပွဲများစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဒတ်ချ် (အောလန်ဒါ) ကုန်သည်များအား အယုဒ္ဓယတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အခြေချခွင့်ပြုခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ == မင်းသားနရာဇ်ကို ၁၅၅၅–၁၅၅၆ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် သုခေါဒယတိုင်း၊ [[ဖိဿနုလောက်မြို့|ပိဿလောက်မြို့]]၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ခမည်းတော်မှာ ပိဿလောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသော မဟာဓမ္မရာဇာမင်း ဖြစ်ပြီး မယ်တော်မှာ မဟာစကြဝတ္တိမင်းနှင့် သူရိယောဒယ မိဖုရားကြီးတို့၏ သမီးတော် ဝိသုဒ္ဓိခတ္တိယီ ဖြစ်သည်။ နရာဇ်မင်းသားကို အသားညိုသဖြင့် "မင်းသားမဲ" (ဗြအင်္ဂဒှမ်) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ညီတော် ဧကာဒသရထ်ကို "မင်းသားဖြူ" (ဗြအင်္ဂခေါ်) ဟု ခေါ်ဆိုကြကာ အစ်မတော်မှာ [[စုပန်ကလျာ|ဆုပန်ကလျာ (သုဝဏ္ဏကလျာ)]] မင်းသမီး ဖြစ်သည်။ ၁၅၆၃-၁၅၆၄ ခုနှစ် ယိုးဒယား-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ဟံသာဝတီ [[ဘုရင့်နောင်]]မင်းတရားကြီးသည် ပိဿလောက်နှင့် အယုဒ္ဓယကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မဟာဓမ္မရာဇာအား သစ္စာခံစေကာ ပဏ္ဏာဆက်အဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သစ္စာတော်ခံ အာမခံချက်အဖြစ် သားတော်ကြီး ဖြစ်သော မင်းသားမဲ (ဗြနရာဇ်) နှင့် မင်းသားဖြူ တို့ကို ဟံသာဝတီ (ပဲခူး) နေပြည်တော်သို့ ဓားစာခံအဖြစ် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ == ပဲခူး၌ နေထိုင်ခြင်း == [[File:Naresuan life - Wat Suwan Dararam - Section 01 (2108 BE).jpg|thumb|ဟံသာဝတီနေပြည်တော်၌ ဗြနရာဇ်နှင့် မင်းကြီးစွာတို့ ကြက်တိုက်ကစားနေကြပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် နံရံပန်းချီ]] ဗြနရာဇ်သည် ဟံသာဝတီ ပဲခူးနေပြည်တော်၌ ၆ နှစ်ခန့်ကြာအောင် နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ နေထိုင်စဉ်ကာလအတွင်း မြန်မာတို့၏ စစ်ပညာများ၊ ဗျူဟာများနှင့် မင်းညီမင်းသားများ သင်ကြားရသော [[အဋ္ဌာရသပညာ]] (၁၈ ရပ်) တို့ကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စစ်ရေးစစ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်ရုံမျှမက ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး အလွန်မြင့်မားသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၅၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ခမည်းတော် မဟာဓမ္မရာဇာက အယုဒ္ဓယ၌ အုပ်ချုပ်သူဘုရင် ဖြစ်လာပြီးနောက် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးက ဗြနရာဇ်နှင့် ညီတော်တို့ကို အယုဒ္ဓယသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ == ဘုရင်ခံနှင့် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာခြင်း == မဟာဓမ္မရာဇာမင်းသည် သားတော်ကြီး ဗြနရာဇ် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် "ဥပရာဇာ" (အိမ်ရှေ့မင်း) အဖြစ် မြှောက်စားကာ ပိဿလောက်မြို့ကို အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ ၁၅၈၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် သားတော် [[နန္ဒဘုရင်]] နန်းတက်လာသည်။ ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့စား သတိုးမင်းစော ပုန်ကန်သဖြင့် နန္ဒဘုရင်က အယုဒ္ဓယအပါအဝင် လက်အောက်ခံနိုင်ငံများကို စစ်ကူတောင်းခဲ့ရာ ဗြနရာဇ်သည် တပ်များကို ဦးဆောင်၍ ပဲခူးသို့ ချီတက်ခဲ့သည်။ ထိုင်းသမိုင်းဆရာ မင်းသားဒမ်ရောင်း၏ အဆိုအရ နန္ဒဘုရင်သည် ဗြနရာဇ်၏ အင်အားကို စိုးရိမ်သဖြင့် လမ်းခရီးတွင် လုပ်ကြံရန် ကြံစည်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် မွန်တပ်မှူးများက ဗြနရာဇ်အား ထိုအစီအစဉ်ကို ကြိုတင်သတိပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၅၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗြနရာဇ်သည် ကရင်နယ်စပ် (ရွှေတကောင်းအရပ်) ၌ ရွှေကန်တော့ဖြင့် ရေကို မြေသို့သွန်းချကာ ဟံသာဝတီနှင့် အယုဒ္ဓယတို့အကြား ချစ်ကြည်ရေး ကုန်ဆုံးပြီဖြစ်ကြောင်းနှင့် အယုဒ္ဓယသည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဖြစ်ကြောင်း နတ်တပိုင်တို့ရှေ့၌ ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပဲခူးအရပ်ရှိ ယိုးဒယားလူမျိုးများကို ကယ်တင်ကာ အယုဒ္ဓယသို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ အနောက်မှ လိုက်လံတိုက်ခိုက်သော မြန်မာစစ်သူကြီး သူရကမ္မသည် စစ်တောင်းမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းမှ ဗြနရာဇ် ပစ်ခတ်လိုက်သော သေနတ်ကျည်ဆန်မှန်၍ ကျဆုံးခဲ့ရသဖြင့် မြန်မာတပ်များ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ == စစ်ပွဲများနှင့် ထီးနန်းဆက်ခံခြင်း == လွတ်လပ်ရေးကြေညာပြီးနောက် ဟံသာဝတီမှ နန္ဒဘုရင်သည် အယုဒ္ဓယကို နှိမ်နင်းရန် ပုသိမ်စားတပ်၊ ဇင်းမယ်မင်း နော်ရထာစောတပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း ဗြနရာဇ်က ပြောက်ကျားစစ်ဗျူဟာဖြင့် ကြိုတင်တိုက်ခိုက်သဖြင့် မြန်မာတပ်များ အရေးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်တွင် နန္ဒဘုရင်ကိုယ်တိုင် စစ်တပ်ကြီးဖြင့် အယုဒ္ဓယမြို့ကို ၅ လကြာ ဝန်းရံခဲ့သော်လည်း မြို့ကိုမသိမ်းနိုင်ဘဲ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ၁၅၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ခမည်းတော် မဟာဓမ္မရာဇာ ကံတော်ကုန်သဖြင့် ဗြနရာဇ်သည် **သမ္တေစ်ဗြစန်ဖေတ် (ဒုတိယမြောက်)** ဘွဲ့ဖြင့် အယုဒ္ဓယပြည်၏ ထီးဆောင်းမင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ === ဆင်စီးချင်းထိုးပွဲ (၁၅၉၃) === ၁၅၉၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နန္ဒဘုရင်သည် သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း [[မင်းကြီးစွာ]]၊ နတ်သျှင်နောင်နှင့် ပြည်မင်းတို့အား အယုဒ္ဓယသို့ ထပ်မံစေလွှတ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်များသည် ဘုရားသုံးဆူလမ်းကြောင်းမှ ချီတက်လာခဲ့ကြသည်။ ၁၅၉၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဆူပန်ဘူရီ (Nong Sarai) စစ်တလင်း၌ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ကရင်ကရတ် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအတွင်း ဗြနရာဇ်နှင့် ညီတော် ဧကာဒသရထ်တို့စီးသော ဆင်များသည် မုန်ယိုကာ မြန်မာတပ်မကြီး၏ အလယ်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗြနရာဇ်က သစ်ရိပ်အောက်၌ ဆင်စီးလျက်ရှိသော မြန်မာအိမ်ရှေ့မင်း မင်းကြီးစွာကို မြင်တွေ့ပြီး စည်းကမ်းချက်အတိုင်း တစ်ဦးချင်း စီးချင်းထိုးရန် စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။ ယင်း **"ဆင်စီးချင်းထိုးပွဲ"** ({{lang-th|สงครามยุทธหัตถี}}) တွင် မင်းကြီးစွာ၏ ဓားချက်ကြောင့် ဗြနရာဇ်၏ မောက်ရူတော် ပြတ်တောက်သွားခဲ့သော်လည်း ဗြနရာဇ်က ၎င်း၏ ငေါလှံဓားဖြင့် ပြန်လည်ခုတ်ပစ်ခဲ့ရာ မြန်မာအိမ်ရှေ့မင်း မင်းကြီးစွာ ဆင်ထက်၌ပင် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ဤထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံပွဲကို ထိုင်းရိုးရာသမိုင်းတွင် အလွန်တရာ အမွှမ်းတင် စာဖွဲ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းအောင်ပွဲရသည့် နေ့ရက်ကို ယနေ့တိုင် "ထိုင်းဘုရင့်တပ်မတော်နေ့" အဖြစ် ကျင်းပကြသည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == မဟာနရဲစွမ်သည် ၁၆၀၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်တွင် လင်းဇင်းဒေသ (သို့မဟုတ် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း မိုင်းဟန်အရပ်) သို့ စစ်ချီတက်နေစဉ်အတွင်း အပြင်းဖျားကာ နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ၎င်းနတ်ရွာစံပြီးနောက် ညီတော် ဧကာဒသရထ်က အယုဒ္ဓယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ထိုင်းဘုရင်များ]] [[Category:တောင်ငူခေတ်]] {{Bio-stub}} 0f3pb6ofsj9kx20yay1t79n4n6ygv9u 0 149571 1035539 1021591 2026-06-02T12:44:40Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035539 wikitext text/x-wiki {{Other people|မင်းကြီးစွာ}} {{Infobox royalty | type = | name = မင်းကြီးစွာ | image = | caption = | reign = ၁၅ အောက်တိုဘာ ၁၅၈၁ – ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၂ | coronation = | succession = [[အိမ်ရှေ့မင်း|မဟာဥပရာဇာ အိမ်ရှေ့မင်း]] | predecessor = [[နန္ဒဘုရင်]] | successor = [[မင်းရဲကျော်စွာ ၂|မင်းရဲကျော်စွာ]] | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = | regent = | spouse = [[နတ်သျှင်မယ်တော်]] (၁၅၈၆ တွင် ကွာရှင်း) <br/> [[ရာဇဓာတုကလျာ]] (၁၅၈၆–၁၅၉၃) | issue = | full name = | house = [[တောင်ငူမင်းဆက်|တောင်ငူ]] | father = [[နန္ဒဘုရင်]] | mother = [[ဟံသာဝတီမိဖုရား]] | birth_date = ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၁၅၅၈ <br> ၉၂၀ ခုနှစ် နတ်တော်လဆုတ် ၂ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ | birth_place = [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး နေပြည်တော်]], [[တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်|တောင်ငူအင်ပါယာ]] | death_date = {{OldStyleDate|၈ ဇန်နဝါရီ |၁၅၉၃|၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၉၂}} (သက်တော် ၃၄) <br/> ၉၅၄ ခုနှစ် တပိုတွဲလဆန်း ၈ ရက် သောကြာနေ့ | death_place = [[ဆုပန်ဘူရီ]], [[အယုဒ္ဓယ]] | date of burial = ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅၉၃ <br/> [[တပေါင်းလ]] ၉၅၄ | place of burial = [[ကမ္ဘောဇသာဒီ နန်းတော်]] | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = |image_size=}} '''မင်းကြီးစွာ''' (၂၇ နိုဝင်ဘာလ ၁၅၅၈ – ၈ ဇန်နဝါရီ ၁၅၉၃) သည် ၁၅၈၁ မှ ၁၅၉၃ ခုနှစ်အတွင်း တောင်ငူမင်းနေပြည်တော်၏ နန်းမွေဆက်ခံသည့် မဟာဥပရာဇာ အိမ်ရှေ့မင်း ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမင်းဆက် [[နန္ဒဘုရင်]]၏ သားတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်ကာ သက္ကရာဇ် ၁၅၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၅၉၃ ခုနှစ်အတွင်း [[အယုဒ္ဓယ]]နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲ ၅ ကြိမ်တွင် ၃ကြိမ်တိုင်တိုင် ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ထိုတိုက်ပွဲများအားလုံး အရှုံးနှင့်သာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထိုမင်းသားသည် ၁၅၉၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ၅ ကြိမ်မြောက် တိုက်ပွဲအတွင်း နတ်ရွာစံခဲ့ရသည်။ ထိုင်းသမိုင်းတို့တွင် ရေးသားကြသည်မှာ ယိုးဒယားဘုရင် [[နရဲစွမ်|ဗြနရာဇ်]]နှင့် တဦးချင်းစီးချင်းထိုးရာမှ အရေးနှိမ့်ကာ နတ်ရွာစံခဲ့ရသည်ဆို၏။ [[မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ]]က ဆိုသည်မှာကာ ယိုးဒယားတို့ဖက်က ပစ်သော အမြောက်သင့်၍ ကျဆုံးရသည်ဆို၏။ ==အစောပိုင်းဘဝ== [[File:Naresuan life - Wat Suwan Dararam - Section 01 (2108 BE).jpg|thumb|မင်းကြီးစွာနှင့် ဗြနရာဇ်မင်းသား ကစားနေကြပုံ]] မင်းကြီးစွာကို ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး၏သားတော် အိမ်ရှေ့မင်း နန္ဒဘုရင် နှင့် ဟံသာဝတီမိဖုရားတို့မှ ၁၅၅၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက် တွင် [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး နေပြည်တော်]]၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ မောင်နှမ အားလုံးပေါင်းမှာ ၆ ဦး ရှိပြီး တတိယမြောက် သားယောက်ျားလေးဖြစ်သည်။<ref group=note>(Ohn Shwe 1966: xxviii): Sunday, 2nd waning of Nadaw 920 ME = 27 November 1558 per a contemporary poem ''မဟာဥပရာဇာ ဧချင်း'' by Thinkhaya, Governor of Talote about the early life of Mingyi Swa.</ref> <ref name=my-3-103>Maha Yazawin Vol. 3 2006: 103</ref> {{ahnentafel |collapsed=yes |align=center |title=မင်းကြီးစွာ ၏ မျိုးရိုးပြဇယား |boxstyle_1=background-color: #fcc; |boxstyle_2=background-color: #fb9; |boxstyle_3=background-color: #ffc; |boxstyle_4=background-color: #bfc; |boxstyle_5=background-color: #9fe; |1= 1. '''မင်းကြီးစွာ''' |2= 2. [[နန္ဒဘုရင်]] |3= 3. [[ဟံသာဝတီမိဖုရား]] |4= 4. [[ဘုရင့်နောင်]] |5= 5. [[အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီ]] |6= 6. [[တပင်ရွှေထီး]] |7= 7. [[Dhamma Dewi of Toungoo|ဓမ္မဒေဝီ]] |8= 8. [[မင်းကြီးဆွေ]] |9= 9. [[ရှင်မျိုးမြတ်]] |10= 10. [[မင်းကြီးညို]] |11= 11. [[Yadana Dewi of Toungoo|ရတနာဒေဝီ]] |12= 12. [[မင်းကြီးညို]] |13= 13. [[Yaza Dewi of Toungoo|ရတနာဒေဝီ]] |14= 14. [[မင်းကြီးဆွေ]] |15= 15. [[ရှင်မျိုးမြတ်]] }} အရှေ့တောင်အာရှတွင် အကြီးမားဆုံးသော အင်ပါယာဖြစ်သည့် တောင်ငူအင်ပါယာကြီးအား တည်ထောင်တော်မူခဲ့သော ဘိုးတော် ဘုရင့်နောင်မင်းကြီး ပဲခူးမြို့အား အုပ်စိုးချိန် တွင် လူလားမြောက်ခဲ့သည်။<ref name=vbl-152>Lieberman 2003: 152</ref><ref name=atat-134>Aung-Thwin and Aung-Thwin 2012: 134</ref> သက္ကရာဇ် ၁၅၈၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဘုရင့်နောင် နတ်ရွာစံပြီး နန္ဒဘုရင်က အရိုက်အရာဆက်ခံခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၅၈၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ရက်နေ့တွင် ခမည်းတော်နန္ဒဘုရင်က မင်းကြီးစွာအား မဟာဥပရာဇာဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့မင်းအရာပေးအပ်သည်။<ref group=note>(Hmannan Vol. 3 2003: 73): Sunday, 5th waning of Tazaungmon 943 ME = 15 October 1581</ref> ထိုအချိန်က မင်းသားငယ်၏ အသက်မှာ ၂၃ ပင်မပြည့်သေးသော်လည်း အလွန်ကြီးမားလှသည့် တိုင်းပြည်ကြီး၏ အိမ်ရှေ့မင်းတပါး ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။<ref name=vbl-154-155-161>Lieberman 2003: 154–155, 161</ref> ==စစ်ပွဲများ== {{see also|ယိုးဒယား-မြန်မာ စစ်ပွဲများ (၁၅၈၄–၉၃)}} ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် ဘုရင်နောင်မင်းတရားကြီး၏ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်မှုကြောင့် တိုင်းပြည်သည် လွန်စွာကြီးမားပြီး ပဏ္ဍာဆက်တိုင်းပြည်၊ စော်ဘွား၊ ဘုရင်ခံမြောက်မြားစွာလည်းရှိသည်။<ref name=vbl-154-155>Lieberman 2003: 154–155</ref> သို့သော် ထိုသူတို့သည် ဘုရင့်နောင်အပေါ် ချစ်ကြောက်ရိုသေကြသော်လည်း တောင်ငူပြည်ကြီးအပေါ်ကား သစ္စာမရှိကြချေ။ ထိုသို့လျှင် သားတော်နန္ဒဘုရင်သည်လည်း ထိုလက်အောက်ခံများအပေါ် ဩဇာအာဏာမသက်ရောက်နိုင်သည့်အချိန်သို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပထမသုံးနှစ်အတွင်း အင်းဝနှင့် အယုဒ္ဓတို့ ပုန်ကန်ကြသည်။ အင်းဝကို တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းနိုင်သော်လည်း အယုဒ္ဓကိုကား ရရန် ခက်ခဲပင်ပန်းလှချေသည်။<ref name=geh-181-182>Harvey 1925: 181–182</ref> နန္ဒဘုရင်သည် အယုဒ္ဓယအား သိမ်းပိုက်ရန် ချီတတ်ရာတွင် သားတော် မဟာဥပရာဇာအပေါ် အလွန်မှီခိုတော်မူသည်။ ၁၅၈၄ နှင် ၁၅၉၃ ခုနှစ်အတွင်း မင်းကြီးစွာဦးဆောင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည့် စစ်ပွဲများသည် အရှုံးနှင့်သာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး နောက်ဆုံးတွင် ယင်း၏အသက်ပင် ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။ ===ပထမအကြိမ် ယိုးဒယားသို့ ကျူးကျော်ခြင်း (၁၅၈၄)=== ဘုရင့်နောင် နတ်ရွာစံပြီးနောက် ယိုးဒယားသားတို့ ထောင်ထားခြားနာလာခဲ့ကြသည်။ ၁၅၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နန္ဒဘုရင်သည် အင်းဝက ထောင်းထားခြားနားသဖြင့် အထက်မြန်မာပြည်သို့ သွားရောက်စစ်ဆင်ရသည်။ ထိအချိန်တွင် ဥပရာဇာသည် ပဲခူး၌ နေ၍ မြို့စောင့်တပ်နှင့် အတူ ချန်နေရသည်။ ထိုအချိန်၌ ယိုးဒယား အိမ်ရှေ့မင်း ဗြနရာဇ်သည် ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် နန္ဒဘုရင်၏တပ်တော်နှင့် ပူးပေါင်းရမည့်အစား ဟံသာဝတီအား ဝန်းရံထားခဲ့ပြီး အင်းဝသို့ချီရန် ဥပရာဇာ၏ အမိန့်အား ပုန်စားလေသည်။ ဟံသာဝတီမင်း ပဲခူးသို့ ချီလာသည်ကိုကြားလျှင် ဗြနရာဇ်လည်း မုတ္တမသို့ စုန်ပြီး ၁၅၈၄ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက် (ခေတ်ဟောင်း-ဧပြီ ၂၉) တွင် အယုဒ္ဓယသည် ဟံသာဝတီအားထောင်ထားကြောင်း အတိအလင်းကြေညာလေသည်။ အထက်မြန်မာပြည်ရှိ နန္ဒဘုရင်လည်း တပ်တော်နှစ်တပ်(လူ ၁၁၀၀၀၊ မြင်း ၉၀၀၊ ဆင် ၉၀) ဖြင့် ယိုးဒယားတပ်များအား တိုက်လေသည်။ ထိုတပ်အား သားတော်ဥပရာဇာကို အုပ်ချုပ်စေသည်။<ref name=hy-3-79-80>Hmannan Vol. 3 2003: 79–80</ref> ထိုလူပေါင်း ၁၁၀၀ ပါသည့် တပ်သည် ယိုးဒယားအား မသိမ်းနိုင်ခဲ့ပဲ မိုးကျ၍ တပ်ခေါက်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ထိုတပ်သည် ချောင်ဖရားမြစ်အနီး မြို့ရွာများတွင် မိုးအခါရေကြီးခြင်းအား ပြင်ဆင်မထားခြင်း၊ ယိုးဒယားတို့၏ အမြောက်စိန်ပြောင်းထိမှန်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျဆုံးကြရသည်မှာ မလွဲဧကန်ပင်။ <ref name=geh-181-182/><ref name=app-121>Phayre 1967: 121</ref> ===ဒုတိယအကြိမ် ကျူးကျော်ခြင်း (၁၅၈၆)=== ၁၅၈၆ခုနှစ်<ref name=hy-3-81-1>Late Tagu 947 ME = 20 March 1586 to 8 April 1586 NS</ref> တွင် တကြိမ် မင်းကြီးစွာ အချုပ်ပြု၍ (လူ ၁၂,၀၀၀၊ မြင်း ၁၂၀၀၊ ဆင် ၁၀၀) ဖြင့် ဆိုင်ယမ်မြောက်ပိုင်း ဇင်းမယ်ပြည်အား ချီတက်လုပ်ကြံပြန်သည်။<ref name=hy-3-81-82>Hmannan Vol. 3 2003: 81–82</ref> ဤတကြိမ်တွင် ဇင်းမယ်အား လုပ်ကြံပြီး ခြောက်သွေ့ရာသီရောက်လျင် အယုဒ္ဓယအား လုပ်ကြံမည့် စစ်ဆင်ရေးကြီးအတွက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယိုးဒယားသားတို့ ပြင်းထန်စွာ ခုခံသဖြင့် လမ်ပန်းမြို့အား မဖြတ်ကျော်နိုင်ပဲရှိ၏။ ထို့နောက် ဇွန်လရောက်သောအခါ မိုးရာသီဖြစ်လာပြီဖြစ်သဖြင့် တပ်အား ဆုတ်စေခဲ့သည်။<ref name=hy-3-81-82/> ===တတိယအကြိမ် ကျူးကျော်ခြင်း (၁၅၈၆–၁၅၈၇)=== ဇင်းမယ်အား ချီတတ်လုပ်ကြံတိုင်း မအောင်မြင်သောကြောင့် အယုဒ္ဓယမြို့တော်အား လုပ်ကြံရန ၁၅၈၆ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အစီအမံချလေသည်။<ref name=hy-3-84>Hmannan Vol. 3 2003: 84</ref> ဤတကြိမ်တွင် ဥပရာဇာအား ဟံသာဝတီနေပြည်တော်အား စောက်ရှောက်ရန် ထားခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ အယုဒ္ဓယအား လေးလခန့် (၁၅၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်လာလ မှ ၁၅၈၇ ခုနှစ် ဧပြီလအထိ) ဝန်းရံလုပ်ကြံသော်လည်း မရချေ။ စစ်သည်ဗိုလ်ပါတို့ အကျအဆုံးများ၍ စစ်သည်ဗိုလ်ပါ ၂၅၀၀၀ ခန့်ရှိသည့် တပ်တော်သည် အင်အား အနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဟံသာဝတီသို့ တပ်ဆုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။<ref name=app-121/><ref name=hy-3-85-86>Hmannan Vol. 3 2003: 85–86</ref> ===စတုတ္ထအကြိမ် ကျူးကျော်ခြင်း (၁၅၉၀–၁၅၉၁)=== မင်းတရားလည်း လက်မလျော့ချေ။ ၁၅၉၀ ခုနှစ်တွင် ဥပရာဇာအား ယိုးဒယားမြောက်ပိုင်းသို့ နောက်တကြိမ် လုပ်ကြံရန် မိန့်တော်မူသည်။ ဤတကြိမ်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း မိုးညှင်းနှင့် မိုးကောင်းစော်ဘွားတို့ ပုန်ကန်သဖြင့် ယိုးဒယားမြောက်ပိုင်းမှ ချီတတ်သိမ်းပိုက်ရန် မင်းတရားစီစဉ်သည်။ ၁၅၉၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဇင်းမယ်မှ ထိုင်းမြောက်ပိုင်းသို့ ဥပရာချီလေသည်။<ref name=hy-3-90-1>(Hmannan Vol. 3 2003: 90): 12th waning of Tazaungmon 952 ME = {{OldStyleDate|24 November|1590|14 November}}</ref> ၁၅၈၆ ခုနှစ် ကျူးကျော်မှုကဲ့သို့ပင် ပြင်းထန်သည့်ရှုံးနိမ့်မှုသာ ဖြစ်လေသည်။ ၁၅၈၆ ခုနှစ်က ကဲသို့ပင် ဗြနရာဇ်ဦးဆောင်သည့် လမ်ပန်ခံတပ်အား ဖြတ်ကျော်နိုင်ခြင်းမရှိချေ။ သို့သော် ၁၅၈၆ ခုနှစ်မတူသည်မှာ ဤတကြိမ်သည် တပ်ဆုတ်ခြင်းသာမဟုတ်ချေ။ တပ်တော် ၂၄ တပ်၊ စစ်သည် ၂၀,၀၀၀ သည် ၁၅၉၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် လမ်ပန်မြို့ အပြင်၌ ကစဉ့်ကလျားတပ်ပျက်လေသည်။ ကျန်ရှိသော် တပ်တော်အနည်းငယ်သာ နေပြည်တော်သို့ကစင့်ကလျား ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောကြောင့် မင်းတရားလည်း မင်းကြီးစွာအား ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီးလျင် ဗိုလ်မှူးအချို့ကို ကွပ်မျက်လေသည်။<ref name=hy-3-90>Maha Yazawin Vol. 3 2003: 90</ref> ===ပဉ္စမ နှင့် နောက်ဆုံးအကြိမ် စစ်ပွဲ (၁၅၉၂–၁၅၉၃)=== ထို့သို့လျင် စစ်၏အရှိန်အဟုန်သည် အယုဒ္ဓယတို့အား မျက်နှာသာပေးလာခဲ့သည်။ ၁၅၉၁-၁၅၉၂ ခုနှစ်၏ ‌ခြောက်သွေ့ရာသီသို့ရောက်သောအရာ ဗြနရာဇ်လည်း တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်း အထက်ပိုင်းအား လုပ်ကြံရန် ချီတတ်လေသည်။ တုံပြန်မှုအနေဖြင့် မင်းတရားနှင့် လွှတ်တော်တို့က အယုဒ္ဓယအား နောက်တကြိမ် လုပ်ကြံရန်ဆုံးဖြတ်လေသည်။ ဤတကြိမ်တွင် မင်းတရားသည် မင်းကြီးစွာအား အချုပ်ခန့်သည်သာမက ပြည်၊ တောင်ငူ နှင့် ဇင်းမယ်ပြည်တို့အား စားစေသည်။ ၁၅၉၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် တပ်တော်နှစ်ခု(စစ်သည် ၂၄၀၀၀၊ မြင်း ၂၀၀၀၊ ဆင် ၁၅၀) နှင့် ထပ်မံကြိုးစားလေသည်။ ဤပွဲတွင်လည်း အရှုံးနှင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်သာမ မင်းကြီးစွာလည်း အယုဒ္ဓယအနီးတွင်ဖြစ်ပွားသည့် တိုက်ပွဲအတွင်း နတ်ပြည်စံလေသည်။<ref name=my-3-93>Maha Yazawin Vol. 3 2006: 93</ref> ဥပရာဇာသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးသည်ဟု နှစ်ဖက်သော ထိုင်း နှင့် ယိုးဒယား မဟာရာဇဝင်တို့ဆိုသော်လည်း မည်သည့်အချိန်၊ မည်သို့မည်ပုံကျဆုံးသည်ကို တိတိကျကျဖော်ပြရာတွင်ကား မတူသည်ကိုတွေ့ရှိရလေသည်။ ===မြန်မာ ရာဇဝင်မှတ်တမ်း=== မြန်မာရာဝင်တော်များ၏ အဆိုအရ မင်းကြီးစွာ၏ တပ်သည် အယုဒ္ဓယမြို့ ဆင်ခြေဆုံးထိတိုင်အောင် အတင်းထိုးစစ်ဆင်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗြနရာဇ်၏ တပ်နှင့်ဆုံသည်။ ၁၅၉၃ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေတွင် နှစ်ဖက်တပ်တို့ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလေသည်။ မဟာဥပရာဇာသည် ဘုန်းစုံအမည်ရှိ ဆင်ရဲကို စီတော်မူသည်။ ညာဘက်တွင် ညီတော်သတိုးဓမ္မရာဇာက အလုံးအရင်းနှင့် နေသည်။ ဘယ်ဘက်တွင် နတ်သျှင်နောင်သည်အလုံးအရင်းနှင့်နေသည်။ ဇာပရိုးစားသည် ပေါက်ကျော်ဇေယျအမည်ရှိ မုန်ယိုနေသောဆင်ကိုစီးကာ မနီးမဝေးတွင်နေလေသည်။ ဆင်မှာ မုန်ပြင်းလှသောကြောင့် မျက်နှာအား ပုဆိုးအုပ်ထားရလေသည်။ ဗြနရာဇ်သည်လည်း ဗြလပုံဟူသော ဆင်ကိုစီးကာ မှူးမတ်အလုံးအရင်းဖြင့် ထွက်တိုက်လေသည်။ မဟာဥပရာဇာကိုမြင်လျင် ဆင်ကို အပြင်းလွှတ်လာသဖြင့် ဇာပရိုးစားလည်း ဗြနရာဇ်လွှတ်လာသည်ကို တိုက်မည်ဟု ဆင်အား မျက်နှာအုပ်ထားသော ပုဆိုးကို ဖွင့်လိုက်ရာ ဗြနရာဇ်စီးသော ဆင်ကို မဝှေ့ပဲ နောက်သို့ပြန်၍ မဟာဥပရာဇာစီးသော ဆင်ကို ဝှေ့လေသည်။ သို့ကြောင့် မဟာဥပရာဇာလည်း အပန်းတကြီး တိုက်တော်မူရပြီးလျှင် ဆင်လဲလေသည်။ ထိုသို့လဲချိန်တွင် ယိုးဒယားက ပစ်သော စိန်ပြောင်းသင့်၍ ဆင်ဦးတွင်ပင် မဟာဥပရာဇာကျလေသည်။ ကုန်းလယ်စီးသော တုရင်ဗလသည် အမြောက်သင့်ကြောင်းကို သိလျှင် မဟာဥပရာဇာအား မ၍ ဆင်ကို ဆောက်ချုံသို့မှီ၍ နေစေသည်။ ဗြနရာဇ်လည်း မဟာဥပရာဇာဆုံးသည်ကို မသိသောကြောင့် မတိုက်ပဲ အမ်းနေသည်။ လက်ဝဲတွင်ရှိသော နတ်သျှင်နောင်က ဥပေါသထဆင်ကိုးစီး၍ တိုက်သည်။ ဗြနရာဇ်လည်းဆုတ်လေသည်။ ထိုသို့ ဆုတ်သည်ကို ပြည်ဘုရင်၊ တောငူဘုရင်၊ ဇင်းမယ်ဘုရင် စသော တပ်မှူးတို့က မြင်လျှင် ချွန်းဖွင့်ကာ လိုက်လေသည်။ ဗြနရာဇ်လည်း ဆုတ်၍ အယုဒ္ဓယမြို့တွင်းက ခုခံလေသည်။ ယင်းသို့ မဟာဥပရာဇာ ကျဆုံးသောကြောင့် စစ်မှူး စစ်ကဲတို့လည်း စုရုံး၍ ယိုးဒယားအား လုပ်ကြံမည်အရေးကို သတိုးဓမ္မရာဇာနှင့် တိုင်ပင်ကြလေသည်။ ထို့နောက် အထိန်းအကွပ်မရှိဖြစ်နေသောကြောင့် မြို့အား ဆက်လက်တိုက်ရန်မဖြစ်ချေ၊ ထို့ပြင် အလောင်းတော်အား နေပြည်တော်တွင် သင်္ဂြိုဟ်တော်မူရန် ဆုံးဖြတ်ပြီး စစ်အားရုပ်သိမ်းကာ တောင်ငူသို့ ပြန်ကြလေသည်။<ref name=hy-3-94/><ref name=my-3-94/><ref name=hy-3-94>Hmannan Vol. 3 2003: 94</ref><ref name=my-3-94>Maha Yazawin Vol. 3 2006: 94</ref> ===ယိုးဒယား ရာဇဝင်မှတ်တမ်း=== [[File:Naresuanbattlelephnt.jpg|thumb|250px|ထိုင်းတို့၏ ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဗြနရာဇ်နှင့် မင်းကြီးစွာတို့၏ နောင်စရိုင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စီးချင်းထိုးပွဲပုံ]] ဤနေရာတွင် ယိုးဒယား ရာဇဝင်များ၌ မတူညီသည့် အဆိုလေးမျိုးအား တွေ့ရလေသည်။ ခေတ်စားသည့် ထိုင်းသမိုင်းသည် အယုဒ္ဓယရာဇဝင်မှလာသည့် အဆိုအား ဖော်ပြပေးသည်။ ယင်းအဆိုတွင် မဟာဥပရာဇာ ဦးဆောင်သည့် ဗမာတပ်များသည် ယိုးဒယားတို့၏ နောင်စရိုင်ခေါ် နေရာတိုင်အောင်း အတွင်းထိ ထိုးဖောက်တိုက်လေသည်။ ထိုနေရာတွင် ယိုးဒယားမင်း ဗြနရာဇ်နှင့် ညီတော် အိမ်ရှေ့မင်း ဗြဧကထို့စရို ဦးဆောင်သည့် ယိုးဒယားတပ်တို့နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်လေသည်။ ထိုနှစ်ဖက်တပ်တို့သည် ၁၅၉၃ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တိုက်ကြလေသည်။ (မြန်မာရာဇဝင်တွင်ဖော်ပြသည့် နေ့ထက် ၁၀ ရက်နောက်ကြလေသည်)<ref group=note>(Damrong 2001: 128): Monday, 2nd waning of the second Siamese month 954 CS = Monday, 18 January 1593 NS.</ref> မြန်မာတပ်တို့သည် ပထမတွင် ဆင်ခြေဖုံးအရပ်များအား သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ယိုးဒယားတပ်ဦးအား ချိုးလေသည်။ ဗြနရာဇ်၊ ဗြဧကထို့စရို (Ekathotsarot) နှင့် ယင်းတို့၏ သက်တော်စောင့်များလည်း ၎င်းတို့မြေတွင် ရပ်၍ တိုက်ပွဲဖွင့်လေသည်။<ref name=dkw-88-89>Wyatt 2003: 88–89</ref> သို့သော် အခြား ယိုးဒယားတပ်ဦးကျိုးသဖြင့် မင်းနှင့်အိမ်ရှေ့မင်းလည်း မြန်မာတပ်တို့၏ ဝန်းရံခြင်းခံရလေသည်။ ဤသို့ အသက်လုနေချိန်တွင် ဗြနရာဇ်လည်း ဆင်ထက်မှနေ၍ ယင်းအား တဦးချင်း စီးချင်းထိုးရန် တိုက်ရန် မင်းကြီးစွာကို ဖိတ်ခေါ်လေသည်။<ref name=dkw-88-89/><ref name=dr-131>Damrong 2001: 131</ref> ဤသို့ ယိုးဒယားမင်းနှစ်ပါးအား ဝန်းရံထားနိုင်သည့်တိုင်အောင် မင်းကြီးစွာသည် ထိုစီးချင်းထိုးရန် ဖိတ်ခေါ်မှုအား လက်ခံ‌လေသည်။ ထိုင်းသမိုင်းပညာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည့် မင်းသား ဒမ်ရောင် ရာဇနဟတ်၏ ယူဆချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ယင်းသို့ မြန်မာအိမ်ရှေ့မင်းသည် စီးချင်းထိုးသည်ကို လက်ခံရခြင်းမှာ "တော်ဝင်မင်းသားအဖြစ်မွေးဖွားလာချိန်တွင် အတူပါရှိလာသည့် မင်းတို့ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားမှု" ကြောင့်အပြင် မလက်ပဲ ပယ်ချပါက ရှက်ဖွယ်ဖြစ်လိမ့်ရမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့်"ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref name=dr-131/> မည်သည့်နှုန်းထားနှင့်မဆို ထိုမင်းနှစ်ပါးနှင်း တပ်မှူးတို့လည်း စီးချင်းထိုးကြလေသည်။ မင်းကြီးစွာ၏ ဓားသည် ဗြနရာဇ်၏ ဦးဆောင်းအား ဖြတ်လေသည်ဆို၏။ သို့သော် ဗြနရာဇ်လည်း ပြန်လည်၍ အလျှင်အမြန် ခုတ်ရာ မင်းကြီးစွာအား ပိုင်မိသည်ဆို၏။ ထိုအချိန်တွင် ဗြဧကထို့စရို သည် ယင်း၏ ဆင်ထက်တွင် "မောင်ဇာချို"အမည်ရှိ စစ်ကဲနှင့် စီးချင်းထိုးကြရာ ထိုစစ်ကဲလည်း ကျလေသည် ဆို၏။ <ref name=dr-132>Damrong 2001: 132</ref> ထိုအချိန်တွင် မြန်မာတပ်တို့လည်း စတင်ပစ်ခတ်လေရာ ယိုးဒယားမင်း ဗြနရာဇ်၏ ဆင်ထိန်းနှင့် ဗြဧကထို့စရို ၏ ကုန်းလယ်ထိန်းလည်း ကျလေသည်။ ကျည်သည် ယိုးဒယားမင်း၏ လက်ကိုပင် မှန်လေသည်။ ထိုအချိန် လက်မတင်ကလေးတွင် ယိုးဒယားတပ်ကူတို့ ရောက်ရှိလာကာ မင်းနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းတို့အား ဘေးလွှတ်ရာသို့ ကူပြေးလေသည်။<ref name=dr-132/> မည်သို့ပင်ဆိုစေ ၁၆၄၇ ခုနှစ် ၁၆၉၀ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲများအကြောင်း ရေးသားထားသည့် ယိုးဒယားတို့၏ အစောဆုံး သမိုင်းမှတ်တမ်းနှစ်ခုအပါဝင် အခြားယိုးဒယားမှတ်တမ်းများတွင် ဗြနရာဇ်နှင့် မဟာဥပရာဇာ မင်းကြီးစွာတို့ တိုက်ပွဲအကြောင်းကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိချေ။<ref name=bjt-22-23-29>Terwiel 2013: 22–23, 29</ref> ==စိစစ်ကြည့်ခြင်း== ဘီဂျေတာဝီး ၏ အဆိုအရ ဥရောပ နှင့် ပါရှန်း စာရေးဆရာများ( ယိုးဒယား ၄၊ မြန်မာ ၁၊ ၁၆ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၇ ရာစုနှောင်ပိုင်း ဥရောပမှတ်တမ်းများနှင့် ၁၇ ရာစုနှောင်းပိုင်း ပါရှန်းမှတ်တမ်းတစ်ခု) အပါအဝင် ဒေသခံတို့၏ မှတ်တမ်းများအရ ထိုတိုက်ပွဲအကြောင်း မတူညီသည့် မှတ်တမ်းများမှာ ဆယ်ခုခန့်ရှိခဲ့သည်။ <ref name=bjt-30>Terwiel 2013: 30</ref>ယိုးဒယားတော်ဝင်ရာဇဝင်တော်ကြီး တစ်ခုထဲတည်းသာ ဗြနရာဇ်နှင့် မင်းကြီးစွာတို့၏ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး စီးချင်းထိုးပွဲအကြောင်း ရေးသားထားသည်။ တာဝီး၏ ထို မှတ်တမ်းဆယ်ခုအား စိစစ်ချက်အရ မင်းကြီးစွာနှင့် ဗြနရာဇ်တို့သည် ဆင်ထက်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ခဲ့ကြသော်လည်း ထိုသို့ မင်းနှစ်ပါးတည်း တရားဝင် စီးချင်းထိုးသည့် အကြောင်းမှာမရှိခဲ့ချေ။ <ref name=bjt-22-25>Terwiel 2013: 22–25</ref> တာဝီးအဆိုအရ "အထူးသဖြင့် ယုံရခက်သည်မှာ မင်းကြီးစွာအနေဖြင့် ထို စီးချင်းထိုးပွဲအား လက်ခံလိုက်ခဲ့လျှင် ထိုအထိ အခက်အခဲမရှိ အလွန်ခရီးပေါက်လာသည့် အကုန်အကျများသော ကျူးကျော်မှုအား ထိခိုက်ခဲ့လိမ့်မည်ကို လက်ခံပြီးသား ဖြစ်သွားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်"။ <ref name=bjt-31-32>Terwiel 2013: 31–32</ref>တိုက်ပွဲအတွင်း ဗြနရာဇ်၏ ဆင်သည် မြန်မာတပ်တို့၏ ဝန်းရံခြင်း ခံထားခဲ့ရသည်။ ဤသို့ အတိမ်းအစောင်းမခံနိုင်သည့် အချိန်တွင် မြန်မာတို့၏ တိုက်ဆင်သည် မုန်ယိုပြီး မင်းကြီးစွာ၏ ဆင်အား တိုက်ခိုက်လေသည်။ ထိုတွင်မြင်ရသည်မှာ မင်းကြီးစွာသည် အခက်ခဲကြားတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ဗြနရာဇ်သည် (သို့မဟုတ် သူနှင့် အတူဆင်စီးနေသည့် စစ်သည်များ မှ တစ်ဦး၊ ပေါ်တူဂီစစ်သည်တဦးဖြစ်နိုင်) "အနီးသို့ကပ်ပြီးလျင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်သောကြောင့်" မင်းသားလည်း သေလုနီးပါး ဒဏ်ရာရလေသည်။<ref name=bjt-33>Terwiel 2013: 33</ref> ဗြနရာဇ်လည်း ထိုသို့ "အလွန်အန္ထရာယ်များလှသည့်အချေအနေမှ ကံကောင်းထောက်မှစွာထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာခဲ့ရ"သည့်အပြင် ထိုအချေအနေကို လျင်မြန်စွာ အခွင့်ကောင်းယူနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။<ref name=bjt-34>Terwiel 2013: 34</ref> တာဝီးဆိုသည်မှာ "မြန်မာနှင့် ဥရောပသမိုင်းမှတ်တမ်းများသည် အမှန်တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များနှင့် အနီးစပ်ဆုံး တူညီသည်"နှင့် "ဗြနရာဇ်၏ တစ်ဦးချင်းစီးချင်းထိုးရန် ထပ်တလဲလဲစိန်ခေါ်မှုများအကြောင်းသည် မြောက်မြားစွာသော ထိုင်းသမိုင်းစာအုပ်များစွာပေါ် စိုးမိုးထားသော်လည်း ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တစ်ခုကဲ့သို့ ချောင်ထိုးလိုက်သင့်သည်" ဟူ၍ဖြစ်လေသည်။<ref name=bjt-33/> ==စစ်ပြီးနောက်== သမိုင်းတို့ မည်သူပင်ကွဲပြားမှုများ ရှိနေကာမူ ထိုစစ်ပွဲသည် အယုဒ္ဓယအနီး၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မဟာဥပရာဇာသည် တိုက်ပွဲအတွင်း ကျလေသည်၊ ထို့နောက် မြန်မာစစ်သည်တို့လည်း တပ်ဆုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်ကို မြန်မာ နှင့် အယုဒ္ဓယသမိုင်းဆရာတို့က တညီတညွှတ်တည်းဆိုကြသည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် ပဲခူးသားတို့ အယုဒ္ဓယအား တိုက်ခိုက်သည့် နောက်ဆုံးစစ်ပွဲဖြစ်သည်။ အယုဒ္ဓယ၏ လွတ်လပ်ရေးသည်လည်း သေချာခဲ့ပြီ၊ ထိုမှနောင်နှစ်ပေါင်း ၁၂နှစ်ခန့်အကြာ မြန်မာသည်လည်း ခံစစ်အနေအထားတွင်သာ ရှိလိမ့်မည်ဖြစ်သည်၊ နှစ်သုံးဆယ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စစ်စားပွဲ အလှည့်အပြောင်းပင်ဖြစ်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၅၉၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် မင်းကြီးစွာ ရုပ်အလောင်းအား ဟံသာဝတီသို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်လာခဲ့၏။<ref name=hy-3-95-1>(Hmannan Vol. 3 2003: 95): Tabaung 954 ME = 31 January 1593 to 1 March 1593 NS</ref> သမိုင်းတွင် ဆိုသည်ကား နန္ဒဘုရင်သည် သားတော်နတ်ရွာစံသောကြောင့် ကြီးစွာ ပူဆွေးရပြီး မဟာဥပရာဇာ၏ ရုပ်အလောင်းအား ကမ္ဘောဇသာဒီ ရွှေနန်းတော်ရှေ့၌ မင်းခမ်းမင်းနား ကြီးစွာကျင်းပ၍ သင်္ဂြိုဟ်လေသည်ဟူ၏။<ref name=hy-3-95>Hmannan Vol. 3 2003: 95</ref> ထိုမင်းသား နတ်ရွာစံချိန်၌ သက်တော် ၃၄ နှစ်သာရှိသေးသည်။ နှလုံးပူဆွေးလှသော မင်းကြီးသည် ၉ လခန့်အကြာ စောင့်ပြီးနောက် သက္ကရာဇ် ၁၅၉၃ ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ (ခေတ်ဟောင်း-ဒီဇင်ဘာ ၁၉) တွင် သားတော်ငယ် မင်းရဲကျော်စွာအား အိမ်ရှေ့အရာပေးလေသည်။<ref name=my-3-95>(Maha Yazawin Vol. 3: 95): Wednesday, 8th waxing of Pyatho 955 ME = 29 December 1593</ref> ==ကိုယ်ပိုင်ဘဝ== မင်းကြီးစွာ၏ ပထမမိဖုရားမှာအင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းစောနှင့် အင်းဝမိဖုရားတို၏ သမီးတော်တစ်ဦးဖြစ်သည့် နတ်သျှင်မယ်တော်ဖြစ်ပြီး မောင်နှစ်မနှစ်ဝမ်းကွဲတော်၏။ ယင်းမိဖုရားသည် မင်းကြီးဆွေ အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် မြှောက်စားခံရသည့် ၁၅၈၁ ခုနှစ်ကတည်းကပင် မိဖုရား ဖြစ်လာသည်။ ရာဇဝင်တော်ကြီးအရ မင်းကြီးစွာသည် ယင်း၏ အရီးတော် ဖြစ်သူ ရာဇဓာတုကလျာမင်းသမီး (မင်းကြီးစွာထက် ၁ နှစ်ငယ်သည်) အပေါ်တွင် မေတ္တာသက်ဝင်နေသည့်အလျောက် ထိုမင်းသမီးနှင့်သာ အချိန်ကုန်နေပြီးလျင် မိဖုရားဖြစ်သူ နတ်သျှင်မယ်တော်အပေါ်ဝယ် ဂရုဏာမေတ္တာ များစွာမထားပဲရှိလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို နတ်သျှင်မယ်တော်လည်း ခမည်းတော်နှင့် မယ်တော်အား တိုင်တမ်းသည့်အတွက် နန္ဒဘုရင်နှင့် အင်းဝမင်းတို့ စစ်ခင်းကြရလေသည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် ၁၅၈၄ အင်းဝပုန်ကန်မှုဆီသို့ ဦးတည်သွားလေသည်။ မင်းကြီးစွာလည်း ရာဇဓာတုကလျာအား ဆက်လက်ပိုးပမ်းနေခဲ့ပြီး မင်းသမီးလည်း ဆက်လက် ငြင်းဆန်နေခဲ့သည်။ အစ်ကိုတော်သူ နန္ဒဘုရင်က ထိုမင်းသမီးအား အကာအကွယ်ပေးထားခဲ့လေသည်။ သို့သော် ၁၅၈၆ အောက်တိုဘာလတွင် နန္ဒဘုရင်သည် ယိုးဒယားသို့ တတိယအကြိမ်မြောက် သွားရေက်သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် မင်းကြီးဆွေလည်း ရာဇဓာတုကလျာအား မိဖုရားမြှောက်ပြီး နတ်သျှင်မယ်တော်နှင့် ကွာရှင်းရန် ကြိုးပမ်းလေသည်။ ၁၅၈၇ ခုနှစ် ဇွန်လပိုင်းတွင် နန္ဒဘုရင်လည်း စစ်ရှုံး၍ ပဲခူးသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်တွင် မိမိမရှိချိန်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များကို ကြားသိရပြီးနောက် အလွန် စိတ်ဆင်းရဲခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့ကွာရှင်းရန်ကိစ္စကိုးကား ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ဓာတုကလျာသည်လည်း မင်းကြီးစွာနတ်ရွာစံသည်အထိ ယင်း၏ မိဖုရားအဖြစ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ==မှတ်စု== {{reflist|group=note}} ==ကိုးကားအညွှန်းများ== {{reflist}} ==ကိုးကားရင်းမြစ်== {{commons category|Mingyi Swa}} * {{cite book | last=Aung-Thwin | first=Michael A. |author2=Maitrii Aung-Thwin | title=A History of Myanmar Since Ancient Times | edition=illustrated | publisher=University of Hawai'i Press | year=2012 | location=Honolulu | isbn=978-1-86189-901-9}} * {{cite book | author=Prince Damrong Rajanubhab | title=Our Wars with the Burmese: Thai–Burmese Conflict 1539–1767 | translator=Aung Thein |editor=Chris Baker| year=1928 | edition=2001 | publisher=White Lotus | isbn=974-7534-58-4 | location=Bangkok}} * {{cite book | last=Harvey| first = G. E.| title = History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 | publisher=Frank Cass & Co. Ltd | year = 1925 | location = London}} * {{cite book | last=[[ထင်အောင်|Htin Aung]] | first=Maung | title=A History of Burma | url=https://archive.org/details/historyofburma00htin | publisher=Cambridge University Press | location=New York and London | year=1967}} * {{cite book | last=[[ဦးကုလား|Kala]] | first=| title=[[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] | publisher=Ya-Pyei Publishing | location=Yangon | year=1724 | edition=2006, 4th printing | language=မြန်မာ | volume=1–3}} * {{cite book | last=[[Victor Lieberman|Lieberman]] | first=Victor B. | title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830, volume 1, Integration on the Mainland | year=2003 | publisher=Cambridge University Press | isbn=978-0-521-80496-7}} * {{cite book | last=Ohn Shwe | first=U |author2=Natshinnaung | title=Natshinnaung Yadu Collection | language=မြန်မာ | year=1920 | edition=1966, 3rd printing | location=Yangon | publisher=Hanthawaddy}} * {{cite book | last=[[Arthur Purves Phayre|Phayre]] | first=Lt. Gen. Sir Arthur P. | title=History of Burma | year=1883 | edition=1967 | publisher=Susil Gupta | location=London}} * {{cite book | author=Ratchasomphan (Sænluang.) | editor=David K. Wyatt | title=The Nan Chronicle | publisher=SEAP Publications | year=1994 | isbn= 9780877277156}} * {{cite book | author=[[တော်ဝင်မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်|Royal Historical Commission of Burma]] | title=[[မှန်နန်းရာဇဝင်]] | volume=1–3 | year=1832 | location=Yangon | language=မြန်မာ | edition=2003 | publisher=Ministry of Information, Myanmar}} * {{cite journal | last=Terwiel | first=Barend Jan | title=What Happened at Nong Sarai? Comparing Indigenous and European Sources for Late 16th Century Siam | work=Journal of the Siam Society | url=https://www.academia.edu/9899205/What_Happened_at_Nong_Sarai_Comparing_Indigenous_and_European_Sources_for_Late_16th_Century_Siam | volume=101 | year=2013}} * {{cite book | last=[[David K. Wyatt|Wyatt]] | first=David K. | title=The Chiang Mai Chronicle | edition=illustrated | editor=David K. Wyatt, Aroonrut Wichienkeeo (translators) | publisher=Silk Worms Books | year=1998 | isbn=978-9747100624}} * {{cite book | last=Wyatt | first=David K. | title=Thailand: A Short History | url=https://archive.org/details/thailandshorthis00unse | edition=2 | publisher=Yale University Press | year=2003 | isbn= 978-0-300-08475-7}} [[ကဏ္ဍ:တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်]] exp631kpwaax6upaouioihkf5nnhboj 0 204715 1035535 954164 2026-06-02T12:15:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1035535 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency |agency_name = ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန |nativename = {{lang|ja|文部科学省}} |nativename_a = |nativename_r = Monbu-kagaku-shō |logo = Symbol of Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology of Japan.svg |logo_width = 200px |logo_caption = |seal = |seal_width = |seal_caption = |picture = Kasumigaseki-Common-Gate-01.jpg |picture_width = 200px |picture_caption = MEXT ဌာနချုပ် |formed = {{start_date|2001|01|}} |date1 = |date1_name = |date2 = |date2_name = |preceding1 = ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန |preceding2 = သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ အေဂျင်စီ |dissolved = |superseding = |jurisdiction = {{JPN}} |headquarters = 3–2–2 [[:en:Kasumigaseki| ကာဆုမိဂါဆဲကိ]]၊ [[:en:Chiyoda, Tokyo|ချိယိုးဒ]]၊ တိုကျိုမြို့ 100-8959၊ ဂျပန်နိုင်ငံ |employees = |budget = |minister1_name = [[:en:Kōichi Hagiuda|ကိုးအိချိ ဟာဂိအုဒ]]၊ [[:en:Minister of Education, Culture, Sports, Science and Technology|ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီး]] |minister2_name = [[:en:|Keiko Nagaokaကေးကို နာဂါအိုက]]၊ အစိုးရဝန်ကြီး |minister3_name = [[:en:Tomoko Ukishima|တိုမိုကို အုကိရှိမ]]၊ အစိုးရဝန်ကြီး |parent_agency = ဂျပန်အစိုးရ |child1_agency = ယဉ်ကျေးမှုရေးရာ အေဂျင်စီ |child2_agency = ဂျပန်အားကစားအေဂျင်စီ |website = [http://www.mext.go.jp www.mext.go.jp] |footnotes = }} '''MEXT''' ဟု အတိုကောက်သိကြသည့် '''ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန''' ({{lang-en|Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology}}; {{lang-ja|文部科学省}}, ''Monbu-kagaku-shō'') သည် ဂျပန်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဆယ့်တစ်ခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://www.mext.go.jp/en/about/mext/index.htm|title=MEXT : MEXT|website=www.mext.go.jp|access-date=2020-01-31}}</ref> နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါမှုအခြေအနေ တိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.vergemagazine.com/program-search/funding/japan-ministry-of-education-culture-sports-science-and-technology-undergraduate-scholarship.html|title=Japan Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology: Undergraduate Scholarship|last=Johnston|first=David|website=Verge Magazine: Volunteer abroad, work and travel, study abroad|language=en-gb|access-date=2020-02-07}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Swinbanks|first=David|date=September 1996|title=Postdoctoral positions galore in Japan|url=https://archive.org/details/sim_nature-uk_1996-09-12_383_6596/page/198|journal=Nature|language=en|volume=383|issue=6596|pages=200|doi=10.1038/383200a0|issn=1476-4687}}</ref> ဝန်ကြီးဌာနသည် ၎င်း၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်ကို ကျင့်သုံးလျက်၊ လူနေမှုပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေး၊<ref name=":12">{{Cite journal|last=Bando|first=Kumiko|date=2011|title=Efforts of MEXT (the Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology)|journal=Trends in the Sciences|language=ja|volume=16|issue=8|pages=24–27|doi=10.5363/tits.16.8_24|issn=1884-7080|doi-access=free}}</ref> ကျားမ တန်းတူညီမျှမှု<ref name=":3">{{Cite journal|last=宏之|first=萬谷|date=2011|title=文部科学省における取組状況|journal=学術の動向|volume=16|issue=12|pages=12_50–12_51|doi=10.5363/tits.16.12_50|doi-access=free}}</ref> စသည့် အနာဂတ်ရည်မှန်းချက်များဆိုင်ရာ သုတေသနများအတွက် ရန်ပုံငွေများ ရှာဖွေထောက်ပံ့ရန် တာဝန်ယူရသည်။<ref name=":42">{{Cite journal|last=Swinbanks|first=David|date=1996-09-01|title=Japan to double university project grants|journal=Nature|language=en|volume=383|issue=6597|pages=206|doi=10.1038/383206a0|issn=1476-4687|doi-access=free}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနကို {{ill|မဲဂျိခေတ်|en|Meiji period}} ၁၈၇၁ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်သည်။<ref>Reischauer, Edwin O. ''et al.'' (2005), ''The Japanese Today'', p.187.</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ယခင် [[:en:Ministry of Education, Science, Sports and Culture|ပညာရေး၊ သိပ္ပံ၊ အားကစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန]] (文部省, ''Monbu-shō'') နှင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာအေဂျင်စီ ([[:ja:科学技術庁|科学技術庁]], ''Kagaku-gijutsu-chō'') တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ လက်ရှိ MEXT ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ==ဖွဲ့စည်းပုံ== ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၏ အကြီးအကဲမှာ [[:en:Minister of Education, Culture, Sports, Science and Technology|ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီး]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် အစိုးရဝန်ကြီးနှစ်ဦး၊ လွှတ်တော်ဒုတိယဝန်ကြီးနှစ်ဦး၊ စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးနှစ်ဦး၊ လက်ထောက်ဝန်ကြီးနှစ်ဦးတို့ကို ခန့်ထားသည်။ ဝန်ကြီးဌာနကို ၎င်းတို့အပြင် အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။<ref name=":0" /> ===ဝန်ကြီးရုံး=== ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုလုံးကို သက်ရောက်စေမည့် အထွေထွေမူဝါဒများ ညွှန်ကြားဆောင်ရွက်ရသည့် ဌာနဖြစ်သည်။ မူဝါဒများ စစ်ဆေးခြင်း၊ ဌာနများအကြား ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုလုံး၏ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲရေး၊ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး စသည်တို့ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ===နိုင်ငံတကာရေးရာ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်=== ဂျပန်အမျိုးသားကော်မရှင်နှင့် ကုလသမဂ္ဂ ပညာရေး၊သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ (ယူနက်စကို) တို့အကြား ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်ရေးတွင် အဓိက တာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။ အဖွဲ့အစည်းနှစ်ခု၏ ဘုံမျှော်မှန်းချက်မှာ ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့မှတစ်ဆင့် ရေရှည်စဉ်ဆက်မပြတ် အပြန်အလှန် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။ ===ထောက်ပံ့မှုများ စီမံဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် တားဆီးကာကွယ်ရေးဌာန=== စာသင်ခန်းသုံး၊ ကျောင်းသုံး ပစ္စည်းများ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် ငလျင်ကဲ့သို့သော သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ လျှော့ချနိုင်ရေး အလေးထားဆောင်ရွက်သည်။ ထို့အပြင် ပညာရေးနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် တက္ကသိုလ် မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများ ပိုမိုရရှိရန် တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရသည်။ ==ပညာရေးဌာနများ== [[File:Photographer_taking_a_group_photograph_of_smiling_students_in_front_of_the_Tokyo_station,_Marunouchi,_Japan.jpg|thumb|တိုကျိုဘူတာရှေ့ ဂျပန်ကျောင်းသားများ]] ဝန်ကြီးဌာနသည် ပညာရေးကဏ္ဍအတွက် အောက်ပါဌာနများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။<ref name=":0" /> ===ပညာရေးမူဝါဒဗျူရို=== ပညာရေးအခြေခံအက်ဥပဒေတွင် ပါဝင်သည့် တစ်သက်တာ သင်ကြားသင်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ ပြည့်စုံမျှတသော ပညာရေးမူဝါဒများ ချမှတ်နိုင်ရန် တာဝန်ယူရသည်။ ===အခြေခံပညာရေးဗျူရို=== မူလတန်းကြိုပညာရေးမှသည် အခြေခံပညာ အထက်တန်းနှင့် ညီမျှသော ပညာရေး ပြီးဆုံးသည်အထိ ကာလအတွင်း ကျောင်းသားများ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာစေရေး ဆောင်ရွက်ရသည်။ ===အဆင့်မြင့်ပညာရေးဗျူရို=== ဘွဲ့ကြိုတန်းနှင့် ဘွဲ့လွန်တန်း ပညာရေးကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရန် အဓိကတာဝန်ယူရသည်။ ကျောင်းဝင်ခွင့်လုပ်ငန်းများ၊ ဆရာစွမ်းရည်မြှင့်လုပ်ငန်းများ၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ကျောင်းသားများ ရွေးချယ် လက်ခံရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ==အားကစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဌာနများ== [[File:Ikiiki_Ibaraki_Yume_Kokutai_Athletics,_Men's_400_m_final,_racing.jpg|thumb|၇၄ ကြိမ်မြောက် အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်၊ မီတာ ၄၀၀ အပြေး]] ဝန်ကြီးဌာနသည် အားကစားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍအတွက် အောက်ပါဌာနများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။<ref name=":0" /> ===ဂျပန်အားကစားအေဂျင်စီ=== ကာယပညာနှင့် ကျန်းမာရေး၊ နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ===ယဉ်ကျေးမှုရေးရာအေဂျင်စီ=== ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာလက်ရာများကို အားပေးပံ့ပိုးလျက် နိုင်ငံတွင်း ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖန်တီးရန် တာဝန်ယူရသည်။ မျှော်မှန်းချက်မှာ အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာများ ရရှိပေါ်ပေါက်ရေး ဖြစ်သည်။ ==သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဌာနများ== ဝန်ကြီးဌာနသည် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍအတွက် အောက်ပါဌာနများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။<ref name=":0" /> ===သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာမူဝါဒဗျူရို=== [[File:The_Institute_of_Medical_Science_Tokyo_Japan_General_Research_Building_0104.jpg|thumb|305x305px|တိုကျို ဆေးသိပ္ပံ၊ အထွေထွေ သုတေသနအဆောက်အအုံ ၀၁၀၄]] နိုင်ငံတစ်ဝန်း သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာများ တိုးမြှင့်ဖော်ဆောင်ရေး ဆောင်ရွက်ရသည်။ ===သုတေသနတိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ရေးဗျူရို=== သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ၊ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရသည်။ ===သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဗျူရို=== စွမ်းအင်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကဲ့သို့သော လူမှုရေးလုပ်ငန်းပိုင်းကို ဆောင်ရွက်သည်။ အာကာသနှင့် ပင်လယ်ရေနက်ပိုင်း စူးစမ်းရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းများလည်း အဓိကထား လုပ်ဆောင်သည်။ ==ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် သုတေသနလုပ်ငန်းများ== ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနအသီးသီးသည် သက်ဆိုင်ရာ သုတေသနအစီအစဉ်များ၊ သုတေသနဌာနများအတွက် သိပ္ပံပညာမြှင့်တင်ရေး ဂျပန်အဖွဲ့အစည်း (Japn Society for the Promotion of Science) နှင့် ပူးပေါင်း၍ ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းများလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref name=":0" /> ===လူနေမှုပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကလေးသူငယ် ကျန်းမာရေး=== မိသားစုနှင့် ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်သည် ကလေးသူငယ်များ၏ ဖွံ့ဖြိုးရင့်ကျက်မှုအပေါ် များစွာသက်ရောက်မှုရှိကြောင်း ဝန်ကြီးဌာနက သုံးသပ်သည်။<ref name=":12"/> ===Delta-sigma မြေပုံများ ပြောင်လဲရေးဆွဲရေး=== ဝန်ကြီးဌာနသည် ဤလုပ်ငန်းစဉ်အပေါ် အပြည့်အဝမဟုတ်သော်လည်း တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိသည်။ မြေပုံအညွှန်းများကို ဂဏန်းခြေပြစနစ်ရော ရုပ်ဝတ္ထုအစားထိုး စနစ်ကိုပါ အသုံးပြုသည့် ''analog-digital'' မြေပုံများ ရေးဆွဲသည့် အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။<ref name=":22">{{Cite journal|last=Imoda|first=N.|last2=Azuma|first2=S.|last3=Kitao|first3=T.|last4=Sugie|first4=T.|date=2017-07-01|title=Delta-sigma conversion for graph signals **This work was partly supported by Grant-in-Aid for Challenging Exploratory Research #16K14283 from the Ministry of Education, Culture, Sports, Science, and Technology of Japan.|journal=IFAC-PapersOnLine|series=20th IFAC World Congress|language=en|volume=50|issue=1|pages=9303–9307|doi=10.1016/j.ifacol.2017.08.1177|issn=2405-8963|doi-access=free}}</ref> ==ပညာရေး အစီအစဉ်များ== MEXT သည် ''JET'' အစီအစဉ်ကို ဆောင်ရွက်နေသည့် ဝန်ကြီးဌာန သုံးခုအပါအဝင်ဖြစ်သကဲ့သို့၊ [[မွန်းဘုခဂါ့ခုရှော ပညာသင်ဆု|MEXT စကောလားရှစ်]]ကိုလည်း နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်သည်။ ဂျပန်အက္ခရာများကို ရောမအက္ခရာသို့ ဖလှယ်ရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mext.go.jp/b_menu/hakusho/nc/k19541209001/k19541209001.html|work=文部科学省|publisher=Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology|language=ja|script-title=ja:ローマ字のつづり方|access-date=2013-05-21|title=Archived copy|archive-url=https://web.archive.org/web/20130529171936/http://www.mext.go.jp/b_menu/hakusho/nc/k19541209001/k19541209001.html|archive-date=2013-05-29|url-status=dead|accessdate=8 April 2021|archivedate=29 May 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130529171936/http://www.mext.go.jp/b_menu/hakusho/nc/k19541209001/k19541209001.html}}</ref> ပြည်ပရောက် ဂျပန်မိသားစုဝင်များအတွက် သတင်းအချက်အလက် မျှဝေရာ ''Children Living Abroad and Returnees Internet'' (CLARINET) ကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref>"[http://www.mext.go.jp/a_menu/shotou/clarinet/main7_a2.htm CLARINETへようこそ]." MEXT. Retrieved on April 17, 2015.</ref> ဂျပန် ကျောင်းသားဝန်ဆောင်မှု အဖွဲ့အစည်း (JASSO) နှင့် ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံတကာ ကျောင်းသားများအတွက် "Japanese Fulbright program" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည့် JASSO ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်သည်။<ref>{{cite web |title=JASSO Scholarship |url=https://www.jasso.go.jp/en/study_j/scholarships/short_term.html |website=JASSO |access-date=10 August 2020 |archive-date=10 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410191351/https://www.jasso.go.jp/en/study_j/scholarships/short_term.html }}</ref><ref>{{cite web |title=Scholarships - Mannheim University |url=https://www.uni-mannheim.de/en/academics/going-abroad/studying-abroad/financing/country-specific-support/ |website=Mannheim University |access-date=10 August 2020}}</ref> ဂျပန်တက္ကသိုလ်များတွင် တက်ရောက်နေသည့် နိုင်ငံခြားကျောင်းသားများအနက် ထိပ်ဆုံး ၁% ကို တစ်လလျှင် ဂျပန်ယန်း ရှစ်သောင်းအထိ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=JASSO Scholarship |url=https://www.jasso.go.jp/en/study_j/scholarships/short_term.html |website=JASSO |access-date=10 August 2020 |archive-date=10 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200410191351/https://www.jasso.go.jp/en/study_j/scholarships/short_term.html }}</ref> ပြည်ပရှိ ဂျပန်နိုင်ငံတကာ ကျောင်းများဖြစ်သည့် ''နိဟွန်းဂျင်း ဂတ်ကိုး''<ref>{{cite journal|title=Controlled internationalization: The case of kikokushijo from Belgium|journal=International Journal of Educational Research|volume=23|doi=10.1016/0883-0355(95)93534-3|at=p. 48|quote=The majority of teachers are sent from Japan by the Ministry of Education.|year=1995|last1=Ching|first1=Lin Pang}}</ref> နှင့် ''ဟိုရှူး ဂျူးဂယောကိုး'' တို့အတွက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဆရာ၊ ဆရာမများ စေလွှတ်လျက်ရှိသည်။<ref name="MOFASection4">"[http://www.mofa.go.jp/policy/other/bluebook/1987/1987-8-4.htm Section 4. Well-Being of Japanese Nationals Overseas]" (). ''Diplomatic Bluebook 1987 Japan's Diplomatic Activities''. Ministry of Foreign Affairs. Retrieved on March 8, 2015.</ref> ထို့ပြင် ကျောင်းသား ၁၀၀ကျော်စီရှိသည့် အပတ်စဉ်ကျောင်းများကိုလည်း အမတော်ကြေးများ ထောက်ပံ့ပေးသည်။<ref name="DoerrandLeep426">Doerr, Musha Neriko (Brookdale Community College) and Kiri Lee (Lehigh University). "[http://sites.miis.edu/comparativeeducation/files/2013/01/Contesting-heritage-Japan.pdf Contesting heritage: language, legitimacy, and schooling at a weekend Japanese-language school in the United States]" (). ''Language and Education''. Vol. 23, No. 5, September 2009, 425–441. CITED: p. 426.</ref> ==ဖော်ပြပါလည်းရှု== * [[မွန်းဘုခဂါ့ခုရှော ပညာသင်ဆု]] ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== {{Commons category|Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology}} * [https://web-japan.org/links/government/ministries/ministry4.html Japan Links Sites Monbukagakusho] * [http://www.mext.go.jp/english/ Monka-shō Official English Webpage] * [https://www.japan.go.jp/publications/news/culture.html The Government of Japan - Monbukagakusho] * [https://japan.kantei.go.jp/97_abe/meibo/daijin/index_e.html List of Ministers (The Cabinet) | Prime Minister of Japan and His Cabinet"] * [https://web.archive.org/web/20041205165247/http://www.mext.go.jp/english/news/2003/07/03120301.htm Press release on Legislation of "the National University Corporation Law"] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သုသေသနလုပ်ငန်းများ]] 1yt56tclgzh66keqprvhitkr0mze5mh 0 206961 1035562 876981 2026-06-02T14:13:35Z ~2026-31129-83 143167 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035562 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{Infobox religious building | name = ပင်းစက္ကလံပစေတီတော် | native_name = ပင်းဘုရား | image = | image_size = | alt = | caption = | map_type = မြန်မာနိုင်ငံ | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = [[ရေနံချောင်းမြို့]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates = {{coord|20|30|52|N|94|51|3|E|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | deity = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | functional_status = | website = | founded_by = အနော်ရထာ | year_completed = 419 ME }} ပင်းစက္ကလံပစေတီတော် သည် ပင်းဘုရားဟု လူသိများထင်ရှားပြီး [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[ရေနံချောင်းမြို့]]၏ မြောက်ဘက် လေးမိုင်ခန့်အကွာ [[ဧရာဝတီမြစ်]]သို့ [[ပင်းချောင်း]] စီးဝင်ရာ အနီး၊ ပင်းချောင်း တောင်ဘက်ကမ်း၊ [[ပင်းဘုရားကုန်းရွာ]]တွင်တည်ရှိသည်။<ref>{{Cite news|date=|url=https://www.ddm.gov.mm/?p=8267|title=(၂၅-၈-၂၀၁၆) ရက်နေ့ (၁၅:၀၀)နာရီအချိန်ထိ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုသတင်းနှင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအခြေအနေ|accessdate=|archivedate=24 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210624202356/https://www.ddm.gov.mm/?p=8267}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်းကြီး]] နန်းစံ (၉) နှစ်မြောက်သောအခါ ရဟန္တာ [[ရှင်အရဟံ]] အမည်ရှိသော အရိယာသူမြတ် ကြွရောက်တော်မူလာ၍ ကိုးကွယ်သဖြင့် သာသနာတော်၌များစွာ ကြည်ညိုသောကြောင့် [[သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ|သိန်ခိုကျွန်း]]နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်ပြည်]]မှစွယ်တော်ဓာတ်တော်တို့ကို ပင့်ဆောင်ကိုးကွယ်ရလေသည်။ သက္ကရာဇ် (၄၁၆) ခုနှစ်တွင် အနော်ရထာမင်းကြီးသည် စစ်သူကြီး [[ကျန်စစ်သား]]၊ [[ငထွေရူး]]၊ [[ငလုံးလက်ဖယ်]]၊ [[ညောင်ဦးဖီး]]တို့နှင့်တကွ စစ်သည်တော်အပေါင်း စုဆောင်းချီတက်တော်မူပြီးလျှင် [[သထုံပြည်]]ကို တိုက်ခိုက်ဖြိုဖျက်တော်မူရာ အောင်မြင်တော်မူ၍ သထုံဘုရင်ကိုးကွယ်သော မွေတော်၊ ဓာတ်တော်နှင့် ပိဋကတ်သုံးပုံ အစုံ (၃ဝ)နှင့် အရိယာသံဃာတော်မြတ်များပါ ပင့်ဆောင်တော်မူခဲ့သဖြင့် သက္ကရာဇ်(၄၁၉)ခုနှစ်တွင် ဆန်တက်လာရာ ရေနံချောင်းမြို့ အထက်ခရီးတာ (၂၀၀၀) ခန့်အကွာ ပင်းချောင်းတွင် ဖောင်တော် ဆိုက်သောကြောင့် ဖောင်တော်ဦး၌ပါသော ဓာတ်တော် မွေတော်အပေါင်းတို့သည် နဂုတ္တမတောင်ထိပ်၌ ကိန်းဝပ်တော်မူလိုသော အခြင်းအရာနှင့် တန်ခိုးပြာဋိဟာပြတော်မူသည်ကို အနော်ရထာမင်းကြီး မြင်တော်မူလျှင် ထိုနဂုတ္တမတောင်မြတ်ကို အထက်မှအတောင် (၂၀)တိုင် အောက်သို့ ဌာပနာတိုက်တူးလုပ်စေ၍ ဆန်းကျယ်လှစွာသော ရွှေအုတ်၊ ငွေအုတ်၊ ရတနာအုတ်တို့ကို စီခင်းပြီးလျှင် ရတနာ (၇)ပါးတို့ဖြင့် စီခြယ်အပ်သော ရွှေကြုတ်၌ ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ထည့်သွင်းဌာပနာတော်မူပြီးလျှင် ဓာတ်တော်ကြုတ်၏ပတ်လည် အရပ်လေးမျက်နှာတို့၌ [[ပဉ္စလောဟာ]] ရတနာအပေါင်းတို့ဖြင့် သွန်းလုပ်အပ်သော ဤ[[ဘဒ္ဒကမ္ဘာ]]ထက် ပွင့်တော်မူပြီးသော ဘုရားလေးဆူတို့၏ ရုပ်ပွားတော် (၄) ဆူကိုထား၍ အစဉ်အတိုင်းတည်တော်မူပြီးလျှင် မြေပေါ်သို့ လေးတောင်အမြင့်မှ ဌာပနာ တိုက်ပြု၍ ဓာတ်မွေတော်ရုပ်ပွားတော်(၄)ဆူကို အောက်ဌာပနာတိုက်နည်းတူ ဌာပနာတော်မူ၍ မုခ်လေးမျက်နှာ အမြင့်[[သံတောင်]] (၃၀) ကျော်ရှိသော စေတီတော်ကိုတည်တော်မူသည်။ ထိုအခါ ပင်းချောင်းတောင်ဘက်၌ရှိသော မြေသည်အုတ်လုပ်ရန်မကောင်း တာရှည်မခံ၊ ပင်းချောင်းမြောက်ဘက်၌ရှိသော ကမ္ဘာမြေညက်ကို စမ်းသပ်၍ အုတ်လုပ်စေရာ တာရှည်ခိုင်ခန့်သော အုတ်တို့ကိုရသဖြင့် ၎င်းအရပ်၌ စစ်သူကြီးကျန်စစ်သားကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်စေ၍ ၎င်းအရပ်မှ အုတ်တို့ကို စစ်သည် ဗိုလ်ပါအပေါင်းတို့အားလက်ဆင့်ကမ်း၍ သယ်ယူစေရာဝယ် ပင်းချောင်းရေ ဖျက်ဆီးသောကြောင့် စစ်သည်တော်တို့ ငြိုငြင်ဆင်းရဲ ပင်ပန်းကြသည်ကို အနော်ရထာမင်းကြီး သိတော်မူလေလျှင် ငါသို့သော သာသနာပြုမင်း စေတီတော်တည်သည်ကို ဤချောင်းရေ နှောင့်ယှက်ရသလောဟု ခမည်းတော် [[ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ|ကွမ်းဆော်မင်းကြီး]]အား [[သိကြားမင်း]] အပ်နှင်းသော စကြာလှံတော်ဖြင့် ချောင်းရေကို ပြတော်မူရာ ရေနံချောင်းမြို့ အရှေ့ခရီးတာ(၈၀၀၀) ခန့်ကွာသော ယခုရေဆုံးဟုခေါ်သော အရပ်တိုင်အောင် ချောင်းရေ ဆုတ်နစ်၍ သဲပြင်အတိဖြစ်လေရာ စစ်သည်တော်တို့သည် လွယ်လင့်တကူ သယ်လုပ်ဆောင်ကြရသဖြင့် စေတီတော်ကြီး အပြီးသို့ရောက်တော်မူသည်။ စကြာလှံတော်ပြ၍ ပင်းချောင်းရဆုတ်နစ်သည်ကို အကြောင်းပြုပြီးလျှင် ပင်းစကြာလှံပြစေတီတော်ဟု သမုတ်တော်မူရာမှ ကာလရွှေ့လျောလာသောအခါ ပင်းစက္ကလံပစေတီတော် ဟုပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ ==ဘုရားပွဲတော်== ပင်းစက္ကလံပစေတီတော်သည် တစ်နှစ်လျှင်ပွဲတော် နှစ်ကြိမ် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ပွဲတော်ကျင်းပပုံမှာ- *နှစ်စဉ် [[ဝါခေါင်လ]] ရောက်တိုင်း ပင်းစက္ကလံပဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ညီနောင်လေးဆူအား ရေနံချောင်းမြို့ပေါ်ရှိ လည်ပေါ်သာသနာ့ဗိမာန်သို့ ပင့်ဆောင်၍ ဆယ်ရက်တိုင်တိုင် အပူဇော်ခံကာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော် ကျင်းပသည်။ *ပင်းစက္ကလံပစေတီတော် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း [[သီတင်းကျွတ်လ|သီတင်းကျွတ်]]လပြည့်ကျော်(၁) ရက်မှ (၁၀)ရက်နေ့အထိ စေတီတော်တည်ရှိရာ ဘုရားကုန်းကျေးရွာ၌ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပ‌လေ့ရှိသည်။ ရှေးအခါက ပင်းဘုရားပွဲသည် အထက်အောက် ကုန်စည်ဖလှယ်ရာ ဈေးကြီးအဖြစ် အရောင်းအဝယ်စည်ကားခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:ရေနံချောင်းမြို့]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] pw4ebn3kq3dkaofkl2mvlx90lkt2yzp 3 223880 1035712 1034784 2026-06-03T07:19:27Z Zawzawaungthwin 100038 /* ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း */ အပိုင်းသစ် 1035712 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawzawaungthwin ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, like 'Interwikis' and updating images from Commons, etc. So don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၆၊ ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ (UTC) == ဧပြီ ၂၀၂၂ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ၊ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီက သင်ဟာ [[:ဖုန်ကြားရှင်]]&nbsp;မှ&nbsp; အကြောင်းအရာများကို လုံလောက်စွာ ရှင်းပြခြင်း မရှိဘဲ ဖယ်ရှားလိုက်တယ်ဆိုတာကို သတိပြုမိလိုက်ပါတယ်။ နောင်အခါ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သင်ပြုလုပ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုများမှာ လုံလောက်တဲ့ [[H:ES|တည်းဖြတ်ခြင်း အတိုချုပ်]]ကို ဖော်ပြပေးနိုင်ရင် အခြားသူတွေအတွက် အကူအညီဖြစ်မှာပါ။ ဒါဟာ မှားယွင်းပြုလုပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်တယ်ဆိုရင် မစိုးရိမ်ပါနဲ့။ ဖယ်ရှားလိုက်တဲ့ အကြောင်းအရာများကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းပြီးပါပြီ။ စမ်းသပ်မှုတွေ ပြုလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:Sandbox|sandbox]] ကို အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ ကျွန်ုပ် အမှားပြုလုပ်မိတယ်လို့ သင်ယူဆခဲ့ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာရှိတယ်ဆိုရင် [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-delete1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၂ (UTC) :ကျနော့်ကို တည်းဖြတ်ခွင့်ပိတ်ပင်ထားတာတွေ့လို့ ဘယ်လိုပြန်လည်ဆောင်ရွက်ရမလဲ သိချင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၂၃၊ ၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] Do you use any VPN while editing Wikipedia? [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::ကိုနင်ဂျာရေ “[[သန်းသန်းဆွေ]]” ကိစ္စ ဆွေးနွေးကြရအောင်။သူက ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ပါ။သူ့ကို အမျိုးသမီးဝန်ကြီး ကဏ္ဍထဲ ထည့်သွင်းသင့်တယ်လို့မြင်တယ်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းက ကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ပြဌာန်းထားတဲ့ ဗဟိုဘဏ်ဥပဒေအရ ဆို သူက ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပါ။ဝန်ကြီး လို့ မသုံးစေချင်ရင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ် များ ဆိုတာက ပိုသင့်တော် မလား။နိုင်ငံ ဝန်ထမ်းက မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌက [[ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်]]မှာ ၂၀ ဦးမြောက်မှာတော့ရှိတယ်။ ဒါပေမယ့် သူ့နေရာကို ဝန်ကြီးဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲတာမျိုး မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီး ကဏ္ဍကနေ ဖယ်လိုက်တာပါ။ ဘယ်ကဏ္ဍနဲ့ သင့်လျော်မလဲ ကြည့်တော့ အင်္ဂလိပ်ဆောင်းပါးမှာ ထည့်ထားတဲ့ civil servants ကိုပဲ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအနေနဲ့ ထည့်လိုက်တာပါ။ သီးခြားကဏ္ဍအနေနဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆိုပြီး လုပ်မယ်ဆိုရင်လည်း ရပါတယ်။ "မြန်မာနိုင်ငံ ဗဟိုဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌများ" ဆောင်းပါးရယ်၊ တခြားသော ဥက္ကဋ္ဌအကြောင်း ဆောင်းပါးတွေ ဖန်တီးပြီး ထည့်ထားသင့်တဲ့ ကဏ္ဍပါ။ ဒါကလည်း [[:en:Category:Governors_of_the_Central_Bank_of_Malaysia]] ကို နမူနာကြည့်ပြီး ပြောတာပါ။ ဝန်ကြီးလို့ ဘယ်နေရာမှာမှ ရည်ညွှန်းထားတာ (ကျွန်တော့အနေနဲ့) မတွေ့မိတဲ့အတွက် ဝန်ကြီးကဏ္ဍထဲမှာတော့ မထည့်သင့်ဘူးလားလို့ပါဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၀၉၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::ဟုတ်ကဲ့။ဝန်ကြီးကဏ္ဍ ကနေ ဖယ်ရှားလိုက်တာ သဘောတူလက်ခံပါတယ်။ဖြစ်လည်းဖြစ်သင့်ပါတယ်။ ဗဟိုဘဏ် အပါအဝင် ရုံးနဲ့ကောင်စီ၊ကော်မရှင် ၉ ခုကို   “ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ” များလို့ ရည်ညွှန်းသတ်မှတ်ဖော်ပြထားတာရှိတော့ ပြည်ထောင်စုအဆင့် အဖွဲ့အစည်း ပုဂ္ဂိုလ်များ ဆိုရင်ရော။သင့်တော်မလား။နိုင်ငံဝန်ထမ်း နဲ့ စာရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) ::::::Agree and please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၂၅၊ ၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :::::::အောင်ကို နှင့် ပတ်သတ်ပြီး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ ဖန်တီးမှု အဆင်မပြေ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမျှဝေပေးစေလိုပါတယ်. ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၈၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::အဆင်ပြေသလို လုပ်ကြည့်ထားပါတယ်။အမှားအယွင်းလုပ်ဆောင်မိတယ်ဆိုရင် ပြင်ဆင် ပေးပါခင်ဗျာ @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၂၉၊ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ စကားမစပ် [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(အဆိုပြုချက်များ)#Portal_နှင့်_Draft_အမည်ညွှန်း_ထည့်သွင်းရန်|ဒီနေရာက Portal နဲ့ Draft အမည်ညွှန်းအတွက်]] အဆိုပြုထားတာကို ဝင်ရောက်ဆွေးနွေးပေးပါဦးဗျ။ ကျေးဇူးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::ကိုနင်ဂျာရေ ကျနော်  [[ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဆင့်ခေါ်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့]] စာမျက်နှာ မှာ ဇယားဆွဲတာ လိုအပ်ချက်ရှိနေလို့ အဆင်ပြေရင် ကျေးဇူးပြု၍ ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၁၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::နည်းနည်းပြင်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၁၆၊ ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...[[မြန်မာ့ အစားအစာ]]  ဆောင်းပါး ရဲ့ အမျိုးအမည်များ အက္ခရာစဉ် က သွင်ပြင်ပိုင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေပုံပဲ။အဆင်ပြေရင် ညှိပေးစေချင်ပါတယ် ခင်ဗျာ။နောက်ပြီး ဆောင်းပါးအပေါ် ကျနော့်ရဲ့ နောက်ပြန်ပြင်မှုမှာ လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင်လည်း ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၃၂၊ ၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::::::အင်္ဂလိပ်ဝီကီဖက်က [[:en:Burmese cuisine]] ကို ပြန်ပြီး ရေးနိုင်ရင်တော့ ပိုကောင်းမယ်။ ခုတော့ columns-list ပုံစံပဲ ပြင်ပေးလိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၀၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thanks..I will try. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၂၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၄ (UTC) == Autopatrolled granted == [[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|right|80px]] Hi Zawzawaungthwin, I just wanted to let you know that I have added the [[WP:AUTOPAT|autopatrolled user right]] to your account. This means that pages you create will automatically be marked as 'reviewed'. Autopatrolled is assigned to prolific creators of articles, where those articles do not require further review, and may have been [[WP:RFP|requested]] on your behalf by someone else. It doesn't affect how you edit; it is used only to manage the workload of new page patrollers. Since the articles you create will no longer be systematically reviewed by other editors, it is important that you maintain the high standard you have achieved so far in all your future creations. Please also try to remember to add relevant [[Wikipedia:Stub|stub tags]], [[Wikipedia:Categorization|categories]], and [[:en:Wikipedia:Orphan|incoming links]] to them. Feel free to leave me a message if you have any questions. Happy editing! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၇၊ ၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ (UTC) :ကိုနင်ဂျာရေ...ဝီကီရဲ့ အကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ အတိုချုပ်ဖော်ပြလို့ရတဲ့ ဥပမာသူက ဘယ်သူဘယ်ဝါဆိုတာကို ဘယ်လို ထည့်သွင်းရတာလဲဗျာ။ကျနော် မသိလို့ လမ်းညွှန့်ပေးပါအုံး။ဥပမာ ဦးထွန်းထွန်းဦး ဆို သူက ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် အဲ့လိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::[[En:Wikipedia:Short description|short description]] လိုမျိုးကို ပြောတာထင်တယ်။ <nowiki>{{short description}}</nowiki> သုံးပြီး ရေးတာကတော့ enwiki တစ်ခုတည်းမှာပဲ ရသေးတာလို့ ကျနော်သိထားတယ်။ ပုံမှန်အနေနဲ့ မိုဘိုင်းလ်မှာ မြင်ရတဲ့ အတိုချုပ်ကိုတော့ wikidata ရဲ့ description အောက်က သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားနေရာမှာ ထည့်ထားလို့ရပါတယ်။ ဥပမာ [[အောင်ဆန်း]]ရဲ့ [https://my.m.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8 မိုဘိုင်းဗားရှင်း]မှာ မြင်ရတဲ့ "မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်" ဆိုတာကို သူ့ရဲ့ [[D:Q194161|ဝီကီဒေတာ]]က Description > Burmese မှာ ရေးထားပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၂၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ဟုတ်ကဲ့ အောင်ဆန်း “ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင်” အဲ့လိုမျိုးပါခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၉၊ ၅ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :ကိုနင်ဂျာ ရေ အဆင်ပြေရင်  မြန်မာ–ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ဆက်ဆံရေး ကို လိုအပ်တာတွေ တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်ပေးပါအုံး။နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးအကြောင်း ရေးသားနေတာတွေ့လို့ တတ်သလောက်မှတ်သလောက်လေး ကူညီပေးထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၉၊ ၁၆ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကူညီဖြည့်စွက်ရေးသားပေးတာ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၉:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::ချက်-မြန်မာ Map မှာ နည်းနည်းလိုအပ်ချက်ရှိနေသေးတယ် ထင်တယ်။ကူညီပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၀၊ ၁၇ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::မြေပုံက ဆွဲထားပြီးသား မရှိလို့ မပေါ်တာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၁၊ ၁၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးဌာန က ဝန်ကြီးအပြောင်းအလဲတွေကို ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ထားထာမှာ လိုအပ်ချက်တွေရှိလို့ ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးဗျာ.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၀၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၄ (UTC) ::::::Done and thanks for updating. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၁၊ ၂၉ မေ ၂၀၂၄ (UTC) :::::::မေလ ၂၄ရက်နေ့က ဘဏ်ပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုမဟုတ် ဖေ့ဘုတ်က ဖြစ်ဖွယ်ရှိတယ်ဆိုပြီး မှတ်ချက်ပေးထားတာတွေ့ရပါတယ်။ဒီပုံက ကျနော် ဖုန်းနဲ့ လျှပ်တပြတ် ရိုက်ထားတဲ့ပုံ ဖြစ်ပါတယ်။စံနှုန်းအရ ပယ်ဖျက်ပြီး ဖြစ်တဲ့အတွက် ဘာမှမပြောလိုပေမယ့် နောက်ပိုင်းတွေကျရင် ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှုတွေကို စိစစ်ပြီးမှ ပယ်ဖျက်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၂၄၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] စိစစ်ပေးဖို့ပဲ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၂၊ ၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::::::::ဟုတ်ကဲ့။ အကြံပြုတာကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ များသောအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးထားတဲ့ ပုံအများစုရဲ့ metadata မှာ ရိုက်ကူးမှု အချက်အလက်တွေ (ကင်မရာအမျိုးအစား၊ ရိုက်ကူးရက်စွဲ၊ အချိန်) စတာတွေ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်။ metadata ကို အတုလုပ်လို့ရတယ်ဆိုပေမယ့် အဲလိုမျိုး အချက်အလက်စုံလင်တာရယ်၊ ပုံအချိုးအစား မြင့်မားမှု၊ ဖိုင်အရွယ်အစား ကြီးမှုစတာတွေအပေါ်မူတည်ပြီး ကိုယ်တိုင်ရိုက်တဲ့ ဓာတ်ပုံဟုတ်မဟုတ် ယေဘုယျ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိပါတယ်။ အစ်ကို့တင်လိုက်တဲ့ပုံရဲ့ metadata မှာ ကင်မရာအချက်အလက်တွေ မပါဝင်ဘဲ FBMD နဲ့ စတဲ့ စာသားပဲပါနေတာရယ် ဖိုင်အရွယ်အစားငယ်တာကြောင့်ရယ်မို့ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီးမှု မဖြစ်နိုင်ဘူးလို့ ယူဆလိုက်တာပါ။ (FB ရဲ့ ကင်မရာနဲ့ ရိုက်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် FB ကနေ ဒေါင်းလုပ် လုပ်ထားတဲ့ပုံတွေမှာ ကင်မရာအချက်လက်မပါဘဲ FBMD ကုဒ်တွေသာ ပါဝင်လေ့ရှိပါတယ်)။ Commons မှာလည်း အဲဒီလို FBMD ပုံမျိုးတွေဟာ ဖျက်ချခံရလေ့ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Thank you for this explanation, I will definitely keep it in mind [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဆရာ ကျနော် ပုံတွေ တင်မရတာ လနဲ့ချီကြာနေပါပြီ တင်မယ်ဆိုတိုင်းဝင်မရပါဘူး ခင်ဗျာ။ဘယ်လိုဆောင်ရွက်ရမလဲ လမ်းညွန်ပေးပါအုံး ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၂၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::မြန်မာဝီကီမှာလား။ Commons မှာလားဗျ။ မြန်မာဝီကီမှာဆိုရင် တင်လို့ရတဲ့နေရာနှစ်ခု ရှိပါတယ်။ [[ဝီကီပီးဒီးယား:ဖိုင်တင်ကူညီကိရိယာ]] ကနေ non-free ပုံတွေတင်လို့ရသလို [[အထူး:ဖိုင်တင်ရန်]] ကနေလည်း manual တင်လို့ရပါတယ်။ ဝင်လို့မရတာဆိုတာ ဘယ်လို အမှားပြနေသလဲဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၆၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Discussion of current problem with VPN. == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Due to the current situation in our country, We are facing very complicated problems with VPN. I'm fine with using VPN. If I don't use it, there is a problem of not being able to new post also new editorials .Please suggest me the best. How should I do it? [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၁၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :Please wait, I will create the information pages about how to. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၂၉၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) ::Please see [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၅၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၄ (UTC) :::IPBE သက်တမ်းမကုန်ခင် နိုဝင်ဘာလကုန်လောက်ကျ တစ်ခေါက်ပြောပေးပါ။ အဲကျရင် IPBE သက်တမ်းထပ်တိုးပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၃၈၊ ၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == မျောက်ကျောက်ရောဂါ စာမျက်နှာအသစ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ မျောက်ကျောက်စာမျက်နှာမှာ မြေပုံညွှန်းကို မြန်မာမှု ပြုလိုက်မိတာရှိပါတယ်။မှားတာရှိသွားရင် ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ။စာမျက်နှာရဲ့ လိုအပ်ချက်များကို လည်း ထောက်ပြပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၁၊ ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၄ (UTC) == Join the Myanmar Wikimedia Community User Group (MWCUG)! == We are a community of passionate volunteers working to promote free knowledge in Myanmar through Wikimedia projects like Wikipedia, Wiktionary, and more. Our goal is to support minority language projects and increase Burmese-language contributions. Whether you're an experienced editor or just starting out, we'd love for you to join us and make an impact! Visit us here: [[metawiki:Myanmar_Wikimedia_Community_User_Group|Myanmar Wikimedia Community User Group]]. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၃၊ ၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄ (UTC) == မြေပုံအညွှန်းထည့်ခြင်း == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.. ကျနော် မြေပုံအညွှန်းမထည့်တတ်လို့ပါ။ဥပမာဗျာ မြို့တစ်ခု၊ကျေးရွာတစ်ခု အဲ့နေရာကို ဖော်ပြချင်ရင် ဘယ်လိုပြရသလဲ..လမ်းညွန်ပေးစေလိုပါတယ်... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၄၀၊ ၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :[[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ကို သုံးပါတယ်။ Lat:Long သိဖို့တော့လိုပါတယ်။ Infobox မှာ ထည့်သုံးမယ်ဆိုရင် <code> |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ </code> နဲ့ <code> |coordinates = '''&#123;{coord|'''''latitude'''''|'''''longitude'''''|'''''coordinate parameters'''''|'''''template parameters'''''}&#125;''' </code> လိုပါတယ်။ ဥပမာ <code> &#123;{coord|19|45|N|96|6|E|type:city_region:MM-18|display=it}} </code> infobox မှာ မဟုတ်ဘဲ [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ချည်းသပ်သပ်လည်း သုံးလို့ရပါတယ်။ အသေးစိတ်ကို [[:တမ်းပလိတ်:Coord]] ရဲ့ documentation မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၅၃၊ ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) VPN သုံးပြီး ပြင်ဆင်မှုတွေလုပ်နေတာကြာပြီ ခုတစ်လောလက်တော့ နဲ့ဆို VPN ဖွင့်ပြင်လည်းမရ ပိတ်ပြင်လည်းမရ ဖြစ်နေပါတယ်။တည်းဖြတ်မှုမလုပ်ရတာ ရက်အတော်ကြာပြီ။ဖုန်းနဲ့ဆိုရပြီး ဖုန်းနဲ့ပြင်ဆင်ရတာ လက်တော့လောက်မလွယ်တော့ ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲ ကိုနင်ဂျာ Please @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၃၅၊ ၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) :ဗီပီအန်သုံးပြီး ပြင်နိုင်ဖို့ [[ဝီကီပီးဒီးယား:အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ|အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ခွင့်]] တစ်နှစ်သက်တမ်း သတ်မှတ်ပေးလိုက်ပါတယ်။ သက်တမ်းပြည့်ခါနီး ဆက်လက်အသုံးပြုဖို့လိုအပ်တယ်ဆိုရင် ပြန်ပြောပေးပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၅၆၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::Thanks [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၄၉၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ..@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျနော် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း မှာ ပြင်ဆင်မှုအချို့ ဆောင်ရွက်လိုက်တာရှိပါတယ်ခင်ဗျာ. အဆင်မပြေဖြစ်နေတဲ့အတွက် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့်.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ.နိုင်မြန်မာ စာမျက်နှာမှာ ကျနော် ဘောက်ထည့်လိုက်တာ..လိုအပ်ချက်ရှိသွားလို့ ကူညီပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျော်စိုးဦး ကျော်မျိုးမင်း တို့ကို မြန်မာဂျာနယ်လစ် များ လို့ သုံးနှုန်းရန် သင့်၊မသင့်။ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ရဲ့ ဆွေးနွေးချက်ကို ဖျက်ပစ်မှု မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းတွေ မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်လာပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::ငါးမင်းဆွေ တို့ ဇော်မိုးဟိန်း တို့ အောင်မင်း တို့ကို ရေးတင်ရင်လဲ လက်ခံဖို့ ရှိ၊မရှိ သိလိုပါတယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၄၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::(တရားဝင်)သတင်းမီဒီယာဌာနရဲ့ သတင်းသမားတွေဖြစ်တာကြောင့် နှစ်ယောက်စလုံးက Notable ဖြစ်တယ်လို့တော့ ပြောလို့ရတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘက်မလိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဖြစ်ဖို့တော့ လိုပြီး third party sources တွေ လိုပါတယ်။ enwiki ကဆောင်းပါးလို NPNew ကိုပဲ ပြန်ကိုးကားထားတာတွေဖြစ်နေတာကတော့ အဆင်မပြေဘူးပေါ့။ ပထမတစ်ကြိမ်ရေးလာတုန်းက အမွှမ်းတင်ပြီး ကြေညာတစ်ခုလို ရေးထားတာကြောင့် ဖျက်လိုက်ပါသေးတယ်။ ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွှတ်ရေးကောင်စီ ကတော့ လောလောဆယ် ရေးထားတဲ့အတိုင်းဆိုရင်တော့ ဖျက်လိုက်ရမယ့် သဘောမှာရှိတယ်။ အကုန်လုံးက Propaganda/Advert ပုံစံဖြစ်နေတယ်။ ကျန်တဲ့သူတွေထဲမှာ ငါးမင်းဆွေ အကြောင်းကတော့ third party ကိုးကားတွေရှိတာမို့ ရေးလို့ရနိုင်မယ်။ ကျန်နှစ်ယောက်ကတော့ မဖြစ်နိုင်သေးဘူးလို့ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၁၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] အခုလို ရှုပ်ထွေးပွေလီနေတဲ့ ကာလကြီးထဲမှာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်တွေ၊လူပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းအရာတွေကို စနစ်တကျနဲ့ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် မေးမြန်းရတာမို့လို့ အမှားအယွင်းရှိခဲ့ရင် စိတ်မရှိကြပါနဲ့ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ...ကျော်စိုးဦး သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး လိုအပ်ချက်ရှိခဲ့ရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၀၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::အဆင်ပြေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၂၉၊ ၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ ကျနော် [[အယ်လ်ဘာစင်မြို့]] စာမျက်နှာကို စာလုံးပေါင်းလွဲမှားပြီး Done လုပ်လိုက်မိတဲ့အတွက် ပြန်ညွန်းမထားဘဲ အမည်မှန် အယ်လ်ဘာဆန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::ဆောင်းပါးနာမည်ပြောင်းတာက confirmed user တွေလုပ်လို့ရပါတယ်။ စာမျက်နှာညာဖက်အပေါ်က Move (ရွှေ့ရန်) ကို နှိပ်ပြီး နာမည်ပြောင်းလို့ရပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၁:၅၈၊ ၂၆ မေ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျွန်တော်တို့ နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ပြင်ဆင်ပြီး ရေးထားကြရင် ကောင်းမလား ။စကစက အခု ၂၆၇ မြို့နယ်မှာရွေးကောက်ပွဲလုပ်မယ်လို့ ပြောနေပါတယ်။လက်ရှိရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က တည်ဆဲလို့ ကြေညာထားတာက ၅၆ပါတီ ရှိနေပါတယ်။ဒါကို ဥပမာ ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း တည်ဆဲနိုင်ငံရေးပါတီများစာရင်း၊၂၀၂၁ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စာရင်း စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရင်ကောင်းမလား ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::good idea. Love it. How about we start with a sandbox and edit from there and discuss accordingly?? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၆၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] Welcome [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::အစ်ကိုပဲ sandbox ကနေ စလိုက်ပါနော်။ ကျနော် ပါဝင်လိုက်ပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၈၊ ၈ ဇွန် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် ကို ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲ ထဲ ထည့်လို့မရပါဘူး.သူက ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ဝင်မို့လို့ပါ ။လက်ရှိမှာ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊အဖွဲ့အစည်း (၉) ခုပဲရှိပြီး အဲ့ဒီ့ထဲ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်တဲ့ ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ် နဲ့ ရုံးမပါပါဘူးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၈၊ ၁၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::ဟုတ်၊​ကောင်းပါပြီ. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၅၂၊ ၂၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ ရွေးကောက်ပွဲစာမျက်နှာတွေကို အပိုင်းလိုက် ဖြတ်လိုက်ကြရအောင်။ဥပမာ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ပေါ့ဗျာ.အဲ့စာ မျက်နှာဆိုရင် အဲ့ကာလက တည်ဆဲပါတီ စာရင်း၊ပြီးတော့ အဲ့ရွေးကောက်ပွဲ နဲ့ထင်ရှားဖြစ်ရပ် စသည်တို့ပေါ့ဗျာ.တစ်နေရာထဲမှာ အပြီးအပြတ်ဖတ်လို့ရတဲ့ ပုံစံမျိုးပေါ့.ဝိုင်းကူညီပေးပါအုံး [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၀]] မှာ ကျန်တာတွေရှိရင်လဲ ဖြည့်စွက်ပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::အိုကေနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် [[ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂|ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၂]] မှာ နည်းနည်းတော့ ဝင်ဖြည့်ထားပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::အစ်ကိုက ရွေးကောက်ပွဲဆောင်းပါးများကို တစ်သမတ်တည်း ခေါင်းစဉ် ရှိစေချင်တယ်၊ ဟုတ်? [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဟုတ်တယ်ဗျ။ဆက်စပ်ကြည့်လို့ရတဲ့ ဟာတွေလည်း ပါစေချင်တယ်။မှတ်တမ်းယူချင်ရင်လည်း တစ်နေရာထဲမှာ အကုန်ရသွားစေချင်တာပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၃၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::ကောင်းပါပြီ။ အစ်ကိုရဲ့ flow ကို​ ယူလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၂၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၂၅]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး တစ်နေရာထဲမှာ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ကို တစ်ခါတည်း ကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖြည့်စွက်ပေးနေတဲ့အပေါ် အထူးကျေးဇူးတင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::Pleasure <3 [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၃၊ ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် စာမျက်နှာ အသစ်တွေ ရေးနေပါတယ်။ဝင်ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::okay naw [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၁၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်]] ဒီမှာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::အစ်ကို စလိုက်ပါတယ်။​ ကျနော် လိုက်လာခဲ့မယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၅၅၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန]] ဇယားဆွဲတာ တစ်ချက်ကြည့်ပေးပါအုံးခင်ဗျ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၄၂၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::ok [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၅၃၊ ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကာလုံစာမျက်နှာထဲမှာ အကြံပေးအဖွဲ့ကို မထည့်ဘဲ အကြံပေးအဖွဲ့ကို သီးခြားခွဲထုတ်ပြီး ခေါင်းစဥ်သစ် နဲ့ ရေးလိုက်ဖို့ကို အကြံပြုလိုပါတယ်။အကြံပေးအဖွဲ့ဟာ အစဥ်အမြဲမဟုတ်ဘဲ အခုလက်ထက် ကာလတစ်ခုအထိဘဲ ရှိမှာဆိုတော့ မူရင်း ကာလုံကောင်စီမှာထားရှိခြင်းက စာဖတ်သူတွေကို နောက်ပိုင်းမှာ တွေဝေ ရှုပ်ထွေးမှုဖြစ်စေမှာစိုးလို့ပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၅၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::ဒီဇင်ဘာကျရင် ကာလုံသက်တမ်းက အပြောင်းအလဲရှိမှာဆိုရင် လက်ရှိက ကာလုံသမိုင်းတစ်ခု ဖြစ်တဲ့အခါတော့ ဒီလိုပဲ အရင်ထားရအောင်လေနော်။ မရုတ်ထွေးအောင် ယာယီသမ္မတအောက်မှာ ခေါင်းစဉ်အသေးနဲ့ ရေးလိုက်ပါတယ်။​ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::Yes,I agree. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၇၊ ၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဦးညိုစောက ၅ဆက်မြောက် အစိုးရအဖွဲ့ လို့ သတ်မှတ်ရပါလိမ့်မယ် ။သူ့ရှေ့မှာ ဦးသိန်းစိန်၊ဦးထင်ကျော်၊ဦးဝင်းမြင့်၊အိမ်စောင့်အစိုးရ(၂၀၂၁-၂၀၂၅)တို့ ရှိနေလို့ပါ။ ဆွေးနွေးပေးပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::agree, ako. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၅၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ok ပါဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] သမ္မတရုံးမှာ အရင်လက်ထက်က ဒုဝန်ကြီးတွေပါ ထည့်လိုက်ရင် ကောင်းမလားဗျ။ပြန်ရှာပြီး.ပိုပြည့်စုံသွားအောင် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၆၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::::::::::ဟုတ်၊ အစ်ကို။ ရှာရသမျှ ထည့်လိုက်ပါမယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၇၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::::::::::::::::::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် အကြည့်မှားသွားတာ။ကျော်ထင်က ၂ခု ဖြစ်နေတယ်။ဒီတော့ ကျနော့်ရဲ့ စာမျက်နှာကို ပယ်လိုက်ဖို့ လုပ်ရတော့မှာပဲ.@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံး [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၉၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::::::::::::::::::::သံတူကြောင်းကွဲစာမျက်နှာဆီကိုပဲ ပြန်ညွှန်းလိုက်ပါတယ် [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၁၁၊ ၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးချက်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ခင်ဗျာ [[စစ်ဥပဒေချုပ်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး မွမ်းမံပြင်ဆင်ပေးတာ ကျေးဇူးအထူးတင်ပါတယ်။အင်တာနက် ရှာဖွေမှုမှာ ကျနော်ဘက်က လိုအပ်ချက်တွေရှိသွားတာမို့ ရှာမရတဲ့အဆုံး အဟောင်းတန်းကနေ စာအုပ်အတွဲလိုက်ရှာပြီး သေသေချာချာဖတ်ပြီး ကောက်နုတ် ရေးလိုက်ရပါတယ်။ကိုးကားမှာလည်း ဖတ်ရှုလိုက်တဲ့ အခန်းခေါင်းစဥ်ပိုင်းလောက်ကိုပဲ ခြုံငုံ တတ်လိုက်ပါတယ်။အပိုဒ်တိုင်းကိုတော့ မတတ်ဖြစ်လိုက်ပါဘူး.လိုအပ်ချက်တွေကို ပံ့ပိုးပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးအထူးတင်ကြောင်း ပြောလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၀၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], my pleasure ပါ bro..!🙂 [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၁၊ ၂၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] [[ဝန်ကြီးဌာန နှင့် အကြီးအကဲများ စာရင်း]] ရဲ့ အောက်ပိုင်းမှာ ပေါင်းစပ်ဖို့ အကြံပြုထားတဲ့ဟာရှိပါတယ်။အဆင်ပြေရင် ပေါင်းပေးစေချင်ပါတယ်။နောက်ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၃၁ ရက် နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးများစာရင်းမှာ ၁ဦးထဲနဲ့ ဝန်ကြီးဌာန၂နေရာ ကိုင်ထားတဲ့ သူတွေရှိပါတယ်။အဲ့ဒါ ကျနော်မခွဲတတ်လို့ ကူညီပေးပါအုံး။ကျနော် အခု ဒုဝန်ကြီးစာရင်း ဖြည့်နေပါတယ်။လိုအပ်တာများရှိရင် ပြင်ဆင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၄၊ ၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] စစ်ထောက်ချုပ်ရုံးက ကျနော် ရေးလက်စကြီး ခင်ဗျားတို့ ရေးနေတယ်ဆိုရင် ကျနော် ရပ်လိုက်ပြီး အခြားဟာပဲ လုပ်လိုက်ပါ့မယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၆၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::အစ်ကို ရေးလက်စဆိုရင် ပိုတောင်းကောင်းတာပေါ့။ စစ်ရေး ရာထူး ဆောင်းပါးတွေ ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရေးတာ တွေ့တတ်လို့ တောင်းဆိုလိုက်တာပါ။ အစ်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] စတင်ရေးလိုက်ပါနော်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ဒီဟာကို ရေးနေတာ ၂ ရက်လောက်တော့ရှိပြီး မပြီးသေးတာ စစ်ဆောင်းပါးတွေကို ကို @[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ရဲ့မူနဲ့ဟန်အတိုင်း အတုခိုးရေးရတာပေါ့ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၁၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ဘရားသား ရေးလက်စဆို ပိုအဆင်ပြေပါတယ်။ လိုတဲ့ အကိုးအကားတွေ၊ ရည်ညွှန်းတွေ၊ ဖြည့်စွက်ချက်တွေ လုပ်ပေးပါ့မယ်။ အသစ် စ ရေးဖို့က data မစုရေးသေးလို့ပါ။ ဆောင်းပါး frame ကို ဘရားသားပဲ စ တည်လိုက်ပါလား။ [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၃၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::ပြီးခါနီးနေပြီဗျ။စစ်ထောက်ချုပ်ကနေ အငြိမ်းစားယူပြီး ထင်ရှားသူများအထိ ရောက်နေပြီ သူက စာအုပ်တွေထဲက လိုက်ရှာမှ နည်းနည်းစုံလို့ မကျန်အောင် ထပ်ရှာနေလို့ ကြာနေတာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၅၊ ၃ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွ ကွယ်လွန် ဆိုပြီး သတင်းဌာန အချို့ တက်လာတာတွေ့လို့ ဝင်ဖြည့်လိုက်ပြီးကာမှ မကွယ်လွန်ဆိုပြီး ပြန်တက်လာလို့ ကျနော်ပြန်ဖျက်လိုက်ရတယ်။ဒီနေ့ကတော့ ကံဆိုးတဲ့နေ့ပါပဲ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::@[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], သတင်းဌာနတွေက ခုနောက်ပိုင်း Reliable source ဖြစ်/မဖြစ် တော်တော် စဉ်းစားရတယ်။ ဒါတောင် Reliable ဖြစ်ပါတယ်ဆိုတဲ့ တချို့သတင်းဌာနကြီးတွေတောင် controversial ဖြစ်တဲ့ သတင်းမျိုးဆို တစ်ဌာနနဲ့ တစ်ဌာန အာဘော်မတူကြတော့ နှစ်ခုစလုံးရဲ့ အာဘော်ကို citation လုပ်ပြီး ထည့်ရေးရတဲ့ အဖြစ်မျိုးတွေရှိတယ်။ ဖြစ်တတ်ပါတယ် ဘရို။ 😅 - [[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho🎖Sai]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Pho Sai|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၄၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဟုတ်တယ် ဘရို လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာတွေဆို အတော့်ကိုသတိထားရတယ်။အချို့သော သတင်းဌာနကြီးတွေတောင်မှ အခုကာလမှာ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုတွေကိုပါ မသိမသာလုပ်လာကြတယ်။အဲ့ဒီ့ထဲ မျှောပါမသွားဖို့ အတော်လေးကို သတိထားနေရတယ်။ဝီကီဟာ ဝီကီပဲ ဖြစ်ရမယ်။သတင်းဌာန ဆန်ဆန်၊ပုဂ္ဂိုလ်ရေးတိုက်ခိုက်မှု ဆန်ဆန် မဖြစ်ရဘူးဆိုတဲ့ မူကို သတိထားပြီး အတင်းဖက်တွယ်ထားနေရတယ်။ခုဟာကလဲ နာရေးအကြောင်းအရာလည်း ဖြစ်နေပြန်၊နောက်ပြီး အထူးစိုးရိမ်ရဆိုတဲ့အခြေအနေဖြစ်နေပြန်တော့ မလွဲလောက်ဘူးဆိုပြီး ဖြည့်စွက်လိုက်တာ။နောက်ဆို ဒါကိုလည်း အထူးသတိထားရတော့မယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၄၀၊ ၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::@[[အသုံးပြုသူ:Pho Sai|Pho Sai]] ဦးမြင့်ဆွေ ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဥ်းထွက်လာပြီ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးမှုများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ဆောင်းပါး ၂ခု ပေါင်းစပ်ရန် လမ်းညွန်ထားတဲ့ [[ဘဖေ|ဘဖေ၊ဦး]] စာမျက်နှာ နဲ့ [[ဦးဘဘေ]] စာမျက်နှာ တို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးသားခြင်း၊ကိုးကားချက်များ ထည့်သွင်းခြင်း ပေါင်းစပ်ခြင်းတွေ လုပ်ဆောင်ထားပါတယ်။လိုအပ်ချက်များရှိရင် ကူညီပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပေးစေလိုပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၉၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၇၊ ၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] စာမျက်နှာကို ပြင်ဆင်မှုတွေနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ကာကွယ်မှု အတားအဆီးတစ်ခု လုပ်ဆောင်ပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။အခုအချိန်မှာ အပြန်အလှန်စွပ်စွဲမှုတွေ၊ ဝန်မခံမှုတွေနဲ့ ရှုပ်ထွေးနေချိန် မို့လို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::{{done|semi-protection for one month}}. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၂၇၊ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ...အခုတလော စာမျက်နှာတွေရဲ့ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေကို အထူးသတိပြုစောင့်ကြည့်ပေးဖို့ မေတ္တာရပ်ခံပါတယ်။လတ်တလောသတိထားမိရသလောက် ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံချိန်စံနှုန်းတွေနဲ့ သွေဖယ်တဲ့ ပြင်ဆင်မှုတွေကို အင်အားအလုံးအရင်းနဲ့ကို ဆောင်ရွက်နေကြတာတွေ့နေမြင်နေရပါတယ်။ဘက်မမျှတဲ့ ရေးသားချက်တွေ၊တစ်ဖက်တတ်ဆန်တဲ့ပြင်ဆင်မှုတွေက ဝီကီရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှုအပေါ် ယိမ်းယိုင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။အခုအချိန် အခုကာလက ပိုမိုပြီး အရေးပါအရာရောက်နေတာမို့လို့ အကြံပြုတာပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၅၅၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::အသိပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးပါ။ သတိထားပြီး စောင့်ကြည့်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၀၄၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ [[ဇော်ဝင်းရှိန် (စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်)|ဇော်ဝင်းရှိန်]] စာမျက်နှာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးချင်လို့ပါခင်ဗျာ.စာမျက်နှာထဲ အကြောင်းအရာအသစ်တွေ ထပ်ဖြည့်သွင်းထားရာမှာ ဧရာဝတီရဲ့ သတင်းဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်လုံးကို ပုံစံမပြတ်ထည့်သွင်းထားတာ၊၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ရက်နေ့မှာ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည် ကိုယ်တိုင်က စီမံကိန်းနဲ့ ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဦးကျော်ဝင်းကို တိုင်ကြားထားတဲ့ကိစ္စတွေဟာ အဂတိလိုက်စားမှု ဥပဒေ နဲ့ အရေးယူနိုင်ခြင်း မရှိတဲ့အကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားထားခဲ့တာရှိပါလျှက် ဦးကျော်ဝင်း ဟာ သူနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဖယ်ရှားခံရတယ်လို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အသရေဖျက်မှုမြောက်တဲ့ စာတွေရေးထည့်ထားတာ စတာတွေဟာ ဝီကီရဲ့ '''[[ဝီကီပီးဒီးယား:Biographies of living persons|သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများ]]''' မူဝါဒနဲ့ သွေဖယ်နေပါတယ်။အစီအစဥ်တကျတည်းဖြတ်ခွင့် ပြုပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၈၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :::::::You don't need to inform me. Please [[ဝီကီပီးဒီးယား:သတ္တိရှိပါ|be bold]] in editing. Thanks. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၆၊ ၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။ကိုကိုဦး နှစ်ယောက်ဖြစ်နေတဲ့အတွက် [[ကိုကိုဦး]] သံတူကြောင်းကွဲ စာမျက်နှာ နဲ့ [[ကိုကိုဦး (ဝန်ကြီး)]] ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်.အဆင်မပြေတာများရှိရင် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးပါခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၉၊ ၂၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::{{like|username=Ninjastrikers}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၁:၅၂၊ ၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဟင်္သာတဦးမြ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော် ဝန်ကြီး [[ဟင်္သာတဦးမြ]] ကို ဖြည့်စွက်ရေးသားတာတွေ စလုပ်နေပါတယ်။နက်ဖြန်လောက်ဆို အပြီးသတ်နိုင်လောက်ပါပြီ။ ပြီးသွားတဲ့အခါကျရင် ဝိုင်းကူပေးပါအုံး။ခုကတော့ ရေးနေဆဲပါ။တစ်လက်စထဲ နိုင်ငံရေးပါတီတွေထဲက ထင်ရှားသူတွေတွေ့ခဲ့ရင်လည်း [[ဘရှိန်|ဦးဘရှိန်]] လိုမျိုး တစ်ခါတည်းရေးလို့အဆင်ပြေအောင် ကူပေးခဲ့ပါအုံး။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :okay naw, ako. Thanks prr [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၂၈၊ ၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အသစ် စာမျက်နှာတော့ ဖန်တီးထားပါတယ် ခင်ဗျာ ။လိုတာပိုတာ စိစစ် ပေးနိုင်ပါတယ်။ နာမည်ကို @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] တစ်ချက် ကြည့်ပေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၃၂၊ ၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အချိန်ရရင် [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] နဲ့ [[ဆူရှီလာ ကာ့ရ်ကီ]] စာမျက်နှာတွေမှာ ဝင်ကူပေးပါအုံးဗျာ။ နီပေါ ဝန်ကြီးချုပ်တွေ နဲ့ ဘုရင်အမည်တွေကို။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၉၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးကို နီပေါနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်(ယာယီ) ဆိုပြီး တစ်ဦးက စာမျက်နှာရွှေ့သွားပါတယ်။ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်...အစရှိတဲ့ ဆောင်းပါးလိုမျိုးဖြစ်တဲ့အရာကို ယာယီ ဆိုပြီး လာထည့်ပြောင်းသွားပါတယ်။နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ် ဆောင်းပါးဟာ နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဆောင်းပါးသာဖြစ်ပါတယ်။လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးရဲ့ ဆောင်းပါးမဟုတ်ပါဘူး.ကျနော်ပြန်ရွှေ့တာ ရွှေ့မရဖြစ်နေပါတယ် အကူအညီတောင်းခံပါတယ် ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၃၀၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::revert ပြန်လုပ်ထားပါတယ်ဗျ။ @[[အသုံးပြုသူ:Mayor mt|Mayor mt]] ကိုမေယာရေ၊ [[နီပေါနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးက [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ဆောင်းပါးလိုမျိုး ဝန်ကြီးချုပ်တွေ စာရင်း၊ တာဝန်၊ ခန့်အပ်ပုံ စတာတွေကို ဖော်ပြထားတဲ့ ဆောင်းပါးပါ။ ယာယီ ဆိုတာမျိုး ပါစရာမလိုပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၄၈၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ.. ဆောင်းပါးက မပြီးသေးဘူး။ရေးလက်စကြီးမလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :အခုလို ဝင်ကူခွင့်ရတာ ဝမ်းသာပါတယ်ခမျာ၊ ဟုတ်၊ ကျနော် အတတ်နိုင်ဆုံးအဲ့မှာ နာမည်လေးတွေကြည့်လုပ်ထားတယ်ဗျ၊ နီပေါ သမ္မတ နာမည်ကိုတော့ ရာမစန္ဒြ ပေါ်ဍေလ ဆိုပြီး နာမည်ဖလှယ်ရင် အဆင်ပြေလောက်လားဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kaday Han Thaw|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] အဆင်ပြေပါတယ် ခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၈၊ ၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == နိုင်ငံအမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. အရှေ့တီမောဆိုတဲ့ အမည်ထက်ကို တီမောလက်စ်တေဆိုတဲ့ အမည် နဲ့ နိုင်ငံအဆင့် သံအမတ်ကြီးတွေ ခန့်အပ်မှုတွေကို ပြုလုပ်နေတာကြာပါပြီ.ဒီတော့ ကျနော်က [[တီမောလက်စ်တေ-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] ဖန်တီးထားပါတယ်။ခက်တာက ကဏ္ဍ တွေ ဖန်တီးတဲ့အခါမှာ မူလ လုပ်ထားတဲ့ အရှေ့တီမော နဲ့လား တီမောလက်စ်တေ နဲ့ လုပ်မလားဆိုတဲ့ မေးခွန်းတွေရှိလာပါတယ်။အဲ့ကိစ္စကို ကိုနင်ဂျာ ကူပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၀၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ နာမည်နဲ့ ဆက်လုပ်တာ ပိုသင့်လျော်မယ်ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၆၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၈၊ ၂၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == အကြောင်းမဲ့ ပြန်ဖျက်နေခြင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.လက်ရှိမှာ နိုဘယ်ဆုအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သတ်ပြီး အကြောင်းမဲ့ပြန်ဖျက်ခြင်းများအပါအဝင် စာမျက်နှာအချို့ကို အကြောင်းမဲ့ခေါင်းစဥ်ရွှေ့ပြောင်းခြင်းများ၊ဆောင်းပါးအချို့ရဲ့ အချက်အလက်အချို့ကို အဓိပ္ပာယ်မဲ့ အကြောင်းအရာတွေ အစားထိုးခြင်းနဲ့ အကြောင်းမဲ့ပယ်ဖျက်ခြင်းတွေ ဆက်တိုက် တွေ့ရှိနေလို့ စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၄၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] တစ်လက်စထဲ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> နဲ့ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]]</nowiki> ဆိုပြီး ဝီကီမှာ ၂ခု လုပ်ထားတာ တွေ့ပါတယ်။သေချာကြည့်လိုက်ရင် တူတယ်ဆိုပေမယ့် ကွဲပြားမှုတော့ဖြစ်နေပါတယ်။ဘာဆက်လုပ်သင့်ပါသလဲ.ကိုနင်ဂျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၇၊ ၁၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :: က နိုဘယ်ဆု ရတဲ့သူ အားလုံးအတွက် ကဏ္ဍဖြစ်ပြီး ကတော့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု ရသူတွေအတွက် ဆိုတော့ သည်အတိုင်းဆက်ထားလို့ရပါတယ်။ တစ်ခုပဲ ပုဂ္ဂိုလ်ဆိုတာထက် ဆုရှင်များဆိုရင်တော့ ပိုသင့်လျော်မလားပဲ။ ပုဂ္ဂိုလ်အနေနဲ့ရတာရှိသလို အဖွဲ့အစည်းအနေနဲ့ရတာတွေလဲ ရှိတာမို့လို့ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[:ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ အဖွဲ့အစည်းများ]] ဆိုပြီး နောက်ထပ်တစ်ခု ထပ်လုပ်ထားပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၃၂၊ ၁၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Freedom of Panorama == မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ Freedom of Panorama မရှိတော့တဲ့အတွက် [[မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်]] ရဲ့ Commons ပေါ်က ပုံကို [[Commons:COM:FOP Myanmar|COM:FOP Myanmar]] အရ deletion request လုပ်ထားပါတယ်။ အဲပုံကို မြန်မာဝီကီမှာပဲ local upload အနေနဲ့ ပြန်တင်ပြီး သုံးနိုင်ပါတယ်။ သုံးရမယ့် လိုင်စင်နမူနာကို [[:en:w:File:Gautama Buddha statue at Kyaikto, Myanmar.jpg]] မှာ ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၈၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ပုံတွေတင်ရတာ အားတောင်မရှိတော့ပါဘူးဗျာ။လူပုံပါသွားလို့များလား မသိ။နောက်ကို သတိထားဆင်ခြင်ပါ့မယ် ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၁၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::လူပုံပါတာကြောင့် မဟုတ်ပါဘူးဗျ။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ၂၀၁၉ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေမှာ FOP ခွင့်ပြုချက်မရှိတော့တာကြောင့် Commons မှာ တင်လို့မရတော့တာပါ။ အသေးစိတ်ကို [https://www.facebook.com/WikipediaMyanmar/posts/pfbid02z7E3N5FEzsNaCiqBibsTNDecXfH726p81JWPF5SPsE7a7LWdo1jHUcHWzucYiQJjl ဒီနေရာ] နဲ့ [[:c:COM:FOP|COM:FOP]] မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၉၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] နားလည်သဘောပေါက်ပါပြီ ကိုနင်ဂျာ။ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi, sorry for distributing you Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]] by adding info(with reference or image), actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကင်မရွန်း သမ္မတများ၏ အမည် ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] များရဲ့ အမည် [[အမာဒူ အဟစ်ဂျို]] ၊ [[ပေါလ် ဘီယာ]] တွေကို မြန်မာမှုပြုထားတာနဲ့ ပတ်သတ်ပြီး အသံထွက် မှန်၊မမှန် စိစစ်ပေးစေလိုပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၁၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :{{like|အဆင်ပြေပါတယ်}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၃:၁၃၊ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == မျိုးဇော်သိမ်း အမည်ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ.. မျိုးဇော်သိမ်း စာမျက်နှာမှာ. မှတ်စု ဆိုပြီး ထည့်ချင်တာ ထည့်မရလို့ပါ.ရေးချင်တာက ၎င်း၏ နာမည်ကို မျိုးဇော်သိန်း ဟုဆိုပြီး မီဒီယာများတွင် ဖော်ပြထားခြင်းရှိပြီး အမည်မှန်မှာ မျိုးဇော်သိမ်း ဖြစ်သည်..... လို့ ထည့်ချင်တာပါဗျာ..ထည့်မရဖြစ်နေလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၃၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == Notice of expiration of your ipblock-exempt right == <div dir="ltr">Hi, as part of [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot|Global reminder bot]], this is an automated reminder to let you know that your permission "ipblock-exempt" (အိုင်ပီ ပိတ်ပင်မှုမှ ကင်းလွတ်ထားသူများ) will expire on 2025-12-02 11:55:29. Please renew this right if you would like to continue using it. <i>In other languages: [[:m:Special:MyLanguage/Global reminder bot/Messages/default|click here]]</i> [[အသုံးပြုသူ:Leaderbot|Leaderbot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Leaderbot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၄၂၊ ၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC)</div> :@Ninjastrikers ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ သက်တမ်းကုန်သွားလို့ပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၄၈၊ ၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::{{Done|၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၆ အထိ တစ်နှစ်သက်တမ်း တိုးပေးလိုက်ပါတယ်။}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၄:၀၀၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::ကျေးဇူးပါ ကိုနင်ဂျာ အကောင့်က ဝင်လို့ကိုမရတာ။ခုရသွားပါပြီခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၁၁၊ ၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ရွာအမည်များကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ဒီရွာတွေကို တစ်ချက်လောက် ပြန်စစ်ပေးစေချင်ပါတယ်။၃ ခုတောင် ဖြစ်နေလို့ပါ။ရွာဟောင်းရွာသစ် ဖြစ်နေမလားလို့ပါခင်ဗျာ. [[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊ [[ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ]] ၊[[ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၀၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဒီမှာလဲနောက် တစ်ရွာပါ.[[ထွန်းရဝေရွာ]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၂၊ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::ဟုတ်တယ်ဗျ။ အရင်က ဘော့နဲ့ တင်ခဲ့တုန်းက ထပ်ကုန်တာပါ။ [[ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက်:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ#duplications|စာမျက်နှာ ၂၀၀၀ နီးပါး]] ထပ်နေပါလိမ့်မယ်။ သတိရရင် ရသလိုတော့ ဝင်ဖျက်တာ/ပေါင်းတာတွေတော့ လုပ်နေပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၄၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ <nowiki>[[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဝန်ကြီးချုပ်များ၏ စာရင်းများ]]</nowiki> ဆိုပြီး ကျနော် ပြန်ပြုစုတာတွေ လုပ်နေပါတယ်။[[:en:Category:Lists_of_prime_ministers_by_country|Lists of prime ministers by country]] လိုမျိုးပေါ့ဗျာ. မှားယွင်းတာမျိုးရှိရင်လဲ အချိန်မရွေး ပြင်ဆင်ပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၁၊ ၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :အဆင်ပြေပါတယ်ဗျ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၈:၄၈၊ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်များ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။ [[မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း|မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅–၂၀၂၆ တွင် အနိုင်ရရှိသူများစာရင်း]] ဆောင်းပါးမှာ တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလွှတ်တော်တွေရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ (၂၀၂၆ ခုနှစ်) ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားပါတယ်။ Wikipedia ရဲ့ election result presentation စံနှုန်းအရ constitutional maximum seat count အစား တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံတဲ့ actual result composition ကို အသုံးပြုထားပါတယ်။အဲ့လိုက historical record distortion ကို လျှော့ချနိုင်ပြီး voting outcome ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြနိုင်မယ်လို့ ယူဆလို့ပါ။ ယခင် ပထမအကြိမ် နဲ့ ဒုတိယအကြိမ် လွှတ်တော်တွေမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတဲ့ maximum seat framework (၄၄၀ ခုံ)၊(၂၂၄ ခုံ) အစား ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အပေါ် အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံကိုသာ ဖော်ပြထားပါတယ်။ အမှားအယွင်းရှိပါက ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၇၊ ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Translation request == Hello, Zawzawaungthwin. Can you translate and upload the articles [[:en:Bazardüzü]] and [[:en:Campi Flegrei]] in Burmese Wikipedia? Yours sincerely, [[အသုံးပြုသူ:Kurcke|Kurcke]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Kurcke|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နှင့် တက္ကသိုလ် == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[:ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] ထဲက [[အင်ဖိုမြန်မာယူနီဗာစတီ]] နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ဆွေးနွေးလိုပါတယ်ခင်ဗျာ.ပြီးခဲ့တဲ့ ၂၀၂၄ ဩဂုတ်လက ရန်ကုန် ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် ၆၄ ကျောင်းကို စစ်ကောင်စီက ကောလိပ်အဆင့်သို့ [https://bur.mizzima.com/2024/08/03/28996 လျှော့ချမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါတယ်]။အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်က ပုဂ္ဂလိက တက္ကသိုလ် အများစုပါခဲ့ပါတယ်။အချို့က တက္ကသိုလ်အစား ကောလိပ်ဆိုပြီး ပြန်ပြောင်းကြတာတွေတွေ့ရပါတယ်.အဲ့ထဲ အင်ဖိုမြန်မာက တက္ကသိုလ် website မတွေ့တော့ဘဲ ကောလိပ်ဆိုပြီး လိပ်စာပြောင်းထားတဲ့ website ကိုပဲ တွေ့ရပါတယ်။ မြန်မာဝီကီမှာ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ် နဲ့ တက္ကသိုလ် ဆိုပြီး ကဏ္ဍ: တစ်ခု ဖွင့်ကြမလား ဒါမှမဟုတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ထဲ တစ်ခုထဲပါဝင်နေတဲ့ ဟာကို ဖယ်ရှားကြမလား၊ကြော်ငြာဆန်တဲ့ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်းတွေကို ဖယ်ရှားသင့်သလား စသည်ဖြင့် အကြံပြု ဆွေးနွေးပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၅၅၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိက ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍကို ထပ်လုပ်ပြီး သပ်သပ်ခွဲထည့်တာကောင်းမယ်ဗျ။ (ရန်ကုန်)တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ဆိုတာကိုလည်း အချိန်ရရင်တော့ ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များ ဆိုပြီးလည်း အသုံးအနှုန်းထပ်ဖြည့်ပါဦးမယ်။ ကြော်ငြာဆန်တာတွေကိုတော့ ဖျက်သင့်တာနဲ့ ရှင်းလင်းသင့်တာနဲ့ ပြန်ခွဲပြီး စိစစ်ပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၁၆၊ ၁၂ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == Help == I need help to improving [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. My Burmese language is bad. You can look at the English version and improve the article. Thank you [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၄၀၊ ၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ရေတွင်းကုန်းကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကိုရေ... ကျွန်တော် တစ်ချက်လောက် ပြောစရာရှိလို့ပါခင်ဗျာ။ဒီ [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု]] ဖြစ်စဉ်နဲ့ ပတ်သက်ပြီးတော့လေ၊ အစက ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ထဲက 'ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ' လို့ မှတ်တမ်းတင်ထားမိတာကို အခု ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ထဲက '''<nowiki/>'[[ရေတွင်းကုန်းရွာမရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်းရွာမ]]'''' ဖြစ်ကြောင်း ပြန်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပါတယ်ဗျ။ အစတုန်းကတော့ ဘီဘီစီ သတင်းဌာနရော၊ KNU ဗဟိုကပါ 'ကျောက်ကြီး ရေတွင်းကုန်း' လို့ပဲ ဖော်ပြခဲ့ကြတာမို့ အဲဒီအချက်အလက်တွေကို ကိုးကားပြီး [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]] ဖြစ်ရပ်ထဲ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့တယ်လို့ ထင်မြင်မိပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ အခု နောက်ဆုံးရရှိတဲ့ သတင်းတွေအရ ဘီဘီစီ ကိုယ်တိုင်ကရော၊ တခြား သတင်းဌာနတွေကပါ '[https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex4pvd5vo ညောင်လေးပင် ရေတွင်းကုန်း]' ဆိုပြီးတော့ပဲ ပြင်ဆင်ဖော်ပြလာကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လို့ အရင်က မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့တဲ့ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ ဖြစ်စဉ်နေရာကို အချက်အလက် မှားယွင်းနေတဲ့အတွက် ပယ်နုတ်ခွင့်ပြုဖို့ တောင်းဆိုချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။" [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၁၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ်၊ ပြောပြလို့ ကျေးဇူးပါ။ ပြင်ဆင်လို့ ရပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၄၄၊ ၁၃ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ == @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] "အကို... ခင်ဗျာ။[[၂၀၂၆ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]] စာမျက်နှာအသစ်ကို အကို့ရဲ့ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲရေးသားချက်များကို အများစု အခြေပြု ပံ့ပိုးရေးသားပြီး စာမျက်နှာသစ် ဖွင့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ပါ ကွက်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲစာသားများကို ဖယ်ရှားပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးအနေနဲ့ ပြောင်းလဲခွင့်ပြုပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၅၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :ဟုတ် အဆင်ပြေ သဘောတူပါတယ်။ အနှစ်ချုပ်ကိုတော့ ချန်ခဲ့ပေါ့နော်။ ကွတ်ခိုင်က "က" သတ်မဟုတ်ပဲ၊ "တ" သတ် ဖြစ်သင့်သလာလို့ပါ။ သတ်ပုံ ကြည့်ဖို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::တ ကျနော် ရိုက်တာ မှားသွားတာပါ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ကျနော်တို့ လွှတ်တော် စာမျက်နှာတွေကို သန့်စင်လိုက်ကြရင်ကောင်းမလား ။ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၊အမျိုးသားလွှတ်တော် နဲ့ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တို့ကို အဓိကစာမျက်နှာကြီးများအဖြစ် ထားကြမယ်။ ပထမအကြိမ်၊ဒုတိယအကြိမ်၊တတိယအကြိမ် ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာတွေကို စာမျက်နှာခွဲတွေ အနေနဲ့ ထားသင့်ပြီး အဲ့စာမျက်နှာတွေမှာ သူတို့နဲ့ သက်ဆိုင်တဲ့ အကြောင်းအရာတွေ တင်သင့်တယ်လို့ မြင်ပါတယ်။ရှေးက ရေးခဲ့ကြသူတွေက စာမျက်နှာကြီးတွေမှာ အစုံထည့်လိုက်ကြတော့ ဒါကို ပြန်ချုံပြီး အကျယ်တဝင့်ဆောင်းပါးများဆိုပြီး ပြန်ပြပေးကြမလား၊အကြံပြုပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၂၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ဒီမှာ [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကျနော်ဝင်ဖြည့်ထားသလိုမျိုးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၆၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::::okay, will contribute along naw. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၃၄၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ကျနော် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] နဲ့ [[ပထမအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ဆိုပြီး ခွဲလိုက်ပါတယ်။နဂိုမူလရေးသားသူရဲ့ စာတွေကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ စာမျက်နှာများခွဲလိုက်တာဖြစ်ပါတယ်။[[ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ထဲလဲ ထည့်ထားပါတယ်။ဒါ့ကြောင့် [[ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ]] စာမျက်နှာကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသင့်လျော်သလို စီမံခြကင်းမျိုးဆောင်ရွက်ပေးပါခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Edits history of "ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ညီလာခံ" were merged to " ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်" [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၅၁၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဦးညိုစော နောက်ဆုံးဓာတ်ပုံ ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုရန် == ညီ/အကိုခင်ဗျာ၊ ဦး[[ညိုစော]] ရဲ့ ပုံအဟောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းဓာတ်ပုံ တစ်ပုံပုံ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်ချင်လို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Luandhiya|Luandhiya]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Luandhiya|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၇၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အကိုခင်ဗျာ. ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ စာမျက်နှာနှင့် ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတို့တွင် ပြုလုပ်သွားသော တည်းဖြတ်မှုအချို့အပေါ် အောက်ပါအတိုင်း တရားဝင် ကန့်ကွက်အပ်ပါသည်။ ၁။ '''စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသော Box (Infobox) များအား ဖယ်ရှားခြင်းကို ကန့်ကွက်ခြင်း:''' ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီသည် လွှတ်တော်၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ အချက်အလက်များကို Infobox ဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်ပြခြင်းသည် Wikipedia ၏ စံနှုန်း (Standard) ဖြစ်ပါသည်။ ဤ Box ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် မှတ်တမ်းရှာဖွေလိုသူများအတွက် အချက်အလက် အနှစ်ချုပ်ကို ကြည့်ရှုရန် အခက်အခဲဖြစ်စေပြီး ဆောင်းပါး၏ လေးနက်မှုကို ထိခိုက်စေပါသည်။ ၂။ '''သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း (History Erasure):''' ဦးသန်းထွန်းဦး စာမျက်နှာတွင် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း အချက်အလက်များကို ပယ်ဖျက်ခြင်းသည် သမိုင်းကြောင်းကို ဖျောက်ဖျက်ရာ ရောက်ပါသည်။ Wikipedia သည် အစဉ်အဆက် မှတ်တမ်းတင်ရမည့် နေရာဖြစ်သဖြင့် ရှိပြီးသား အချက်အလက်များကို အစားထိုးပယ်ဖျက်ခြင်းထက် အပိုင်းလိုက် (Reorganization) စနစ်တကျ ထည့်သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ၃။ '''တည်းဖြတ်မှုဆိုင်ရာ စံနှုန်း တသမတ်တည်းမရှိခြင်း (Inconsistency):''' ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် တစ်မျိုး၊ နောက်တစ်ခုတွင် တစ်မျိုးနှင့် စံနှုန်းမငြိမ်ဘဲ တည်းဖြတ်နေခြင်းသည် Wikipedia ၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိခိုက်စေပါသည်။ တည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြင်မတူညီမှုများ ရှိနိုင်သော်လည်း၊ အပြန်အလှန် လေးစားမှုရှိရန်နှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေအမြစ်မရှိ ပယ်ဖျက်ခြင်းမျိုး ရှောင်ကြဉ်ရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ အားလုံးသည် အချိန်ပေးပြီး ပူးပေါင်းရေးသားနေကြသူများဖြစ်သဖြင့် ခိုင်မာသော စံနှုန်းတစ်ခုဖြင့်သာ ရှေ့ဆက်ဆောင်ရွက်သွားရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၈၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, I noticed you reverted my edits. I didn’t make a fuss since it’s not the first time, and I figured you thought it was best. Just to explain though, I edited for relevance and accuracy, trimming out redundant info. That’s the approach you and I have been following here: keeping pages consistent, concise, and factual. :I’m definitely not for erasing history, but as one of the main contributors, I believe in adding solid, factual content, like keeping a living person’s bio focused on their own information. We don’t need details about an entire committee on someone’s page just because they happen to be Chair, respective articles can have those information :Anyway, I’ll try to step back more, but it would help if you could check in with me first before questioning my edits. Honestly, there aren’t many people editing current Myanmar politics besides you and me. So, like before, let’s consult each other first, I’ll do the same on my end. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::ကျွန်တော်တို့နှစ်ယောက်စလုံးက မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှတ်တမ်းတွေကို အချိန်ပေး ပြုစုနေကြတာမို့ အချက်အလက် တိကျဖို့နဲ့ စံနှုန်း (Standard) တစ်ခုတည်းရှိဖို့က အဓိကကျတယ်လို့ ယုံကြည်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မိတ်ဆွေရဲ့ တည်းဖြတ်မှုမှာ အချက်အလက်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကွဲလွဲမှုနဲ့ စံနှုန်းလွဲချော်မှု တချို့ကို အခုလို ထောက်ပြလိုပါတယ် - ::၁။ '''ဖွဲ့စည်းသည့်ရက်စွဲ (Accuracy):''' ဥပဒေကြမ်းကော်မတီကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်လို့ ပြောင်းလဲလိုက်တာဟာ မှားယွင်းနေပါတယ်။ အမှန်က ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ (ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ ဒုတိယနေ့) ကတည်းက ပုဒ်မ ၂၁ နဲ့ နည်းဥပဒေ ၃၃၊ ၄၀ အရ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တာပါ။ ဒါကို ၂၀၁၃ လို့ ပြောင်းလိုက်ရင် ကော်မတီရဲ့ အစောပိုင်း သမိုင်းကြောင်း ၂ နှစ်စာ ပျောက်ဆုံးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ ပြောနေတဲ့ Accuracy နဲ့ မကိုက်ညီပါဘူး။ ::၂။ '''Infobox Standard:''' လွှတ်တော်ကော်မတီတွေအတွက် <code><nowiki>{{Infobox organization}}</nowiki></code> သုံးတာဟာ Wikipedia ရဲ့ စံနှုန်းမဟုတ်ပါဘူး။ လွှတ်တော်ကော်မတီတွေမှာ သီးခြားရှိတဲ့ Parliamentary terms တွေနဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ အခြေခံမှုတွေကို ဖော်ပြဖို့ <code><nowiki>{{Infobox legislative committee}}</nowiki></code> ကိုပဲ သုံးသင့်ပါတယ်။ ဒါမှသာ တခြားနိုင်ငံတကာ လွှတ်တော်စာမျက်နှာတွေနဲ့ စံနှုန်းတူညီမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ::၃။ '''သမိုင်းမှတ်တမ်း (Historical Data):''' အချက်အလက်တွေကို လိုရင်းတိုရှင်း (Concise) ဖြစ်အောင် လုပ်တာကို လက်ခံပေမယ့် သမိုင်းအချက်အလက်တွေ ပျောက်ပျက်သွားတဲ့အထိ ချုံ့ပစ်တာမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူးလို့ မြင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှတ်တမ်းတွေဟာ သမိုင်းစဉ်ဆက် လေ့လာသူတွေအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။ ::ဒါကြောင့် ကျွန်တော်တို့ ရှေ့ဆက်မယ့် လုပ်ငန်းစဉ်မှာ '''၂၀၁၁ ဖွဲ့စည်းပုံအမှန်ကို ပြန်ထားဖို့''' နဲ့ '''မှန်ကန်တဲ့ Legislative Infobox Standard''' ကို သုံးဖို့ သဘောတူညီချက် ရယူချင်ပါတယ်။ အပြန်အလှန် ညှိနှိုင်းပြီး ခိုင်မာတဲ့ မှတ်တမ်းတွေ အတူတူ တည်ဆောက်သွားကြဖို့မျှော်လင့်ပါတယ်။ကျနော် ဆိုရင်လည်း ရှေးရှေးက ရေးသားသူတွေရဲ့ စံချိန်စံညွန်းတွေကို လေ့လာသင်ယူပြီး အတတ်နိုင်ဆုံး စံနှုန်းတွေထဲကနေ ချော်မထွက်သွားအောင် ဆောင်ရွက်နေပါတယ်။အမှားအယွင်းဖြစ်ခဲ့လို့ ရှိရင်လည်း တည့်မတ်ပေးမှုကို အချိန်မရွေး အစဥ်အမြဲ လေးစားလက်ခံပြီး ပြင်ဆင်နေပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၂၃၊ ၂၄ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) ::[[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ. [[ဥပဒေကြမ်း ကော်မတီ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်|ဥပဒေကြမ်းကော်မတီ၊အမျိုးသားလွှတ်တော်]] မှာ ဝိုင်းကူပါအုံး။နောက်ရက်တွေက အလုပ်တွေ ပြုံတော့မှာဆိုတော့ ခုထဲက လုပ်ထားရအောင်လို့။[[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ သမ္မတရွေးချယ်ရေး]] ကိုလည်း ကြိုပြင် ပေးထားပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးအား မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် အဆိုပြုချက်အပေါ် ကန့်ကွက်ခြင်း == မင်္ဂလာပါ အက်ဒမင် Zawzawaungthwin ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ ကျွန်တော် ဖန်တီးထားသည့် 'အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်သိမ်းရန် (Speedy Deletion) အဆိုပြုထားခြင်းအပေါ် အောက်ပါအချက်များဖြင့် ကန့်ကွက်လိုပါသည်။ Test Page မဟုတ်ခြင်း: ဤစာမျက်နှာသည် စမ်းသပ်စာမျက်နှာ မဟုတ်ပါ။ Sandbox မှတစ်ဆင့် စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှ ပင်မနယ်ပယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ အရေးပါမှု (Notability): ဆောင်းပါးရှင် အောင်မြင့်မြတ်သည် ကုလသမဂ္ဂ လက်အောက်ခံအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော APCICT/ESCAP မှ အသိအမှတ်ပြုထားသည့် Digital Transformation Consultant တစ်ဦး ဖြစ်သလို၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက်အဖွဲ့အစည်း ICANN (NCUC) ၏ အာရှပစိဖိတ်ဒေသဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပါသည်။ ခိုင်မာသော ကိုးကားချက်များ: ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို PRLog နှင့် The Org ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ ဤဆောင်းပါးသည် CSD A7 နှင့် ငြိစွန်းခြင်း မရှိဘဲ အချက်အလက် ခိုင်မာမှု ရှိသောကြောင့် မဖျက်သိမ်းမီ အသေးစိတ် ထပ်မံစစ်ဆေးပေးပါရန် ယဉ်ကျေးပျူငှာစွာဖြင့် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ လိုအပ်သည်များကိုလည်း ဆက်လက် ပြင်ဆင်သွားပါမည်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၄၉၊ ၂၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ရာထူးကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ လက်ရှိ '''၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ'''အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲနှင့် သမ္မတသစ် တင်မြှောက်မှုဖြစ်စဉ်များတွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ သမိုင်းမှတ်တမ်း တိကျခိုင်မာစေရန်အတွက် အောက်ပါအချက်ကို တင်ပြလိုပါသည်။ ၁။ လက်ရှိ '''၄ ဧပြီ ၂၀၂၆''' ရက်စွဲပါ နေ့စဉ်သတင်းစာများ၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ရုံးနှင့် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် "ဦး" ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား '''"ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး"''' ဟူသော ရာထူးအမည်ကိုသာ တရားဝင် ဆက်လက်သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရှိရပါသည်။ ၂။ ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့အထိ '''"ယာယီသမ္မတ"''' အနေဖြင့် ဥပဒေများ ဆက်တိုက်ပြဋ္ဌာန်းနေခြင်းနှင့် တတိယအကြိမ် လွှတ်တော်ကျင်းပနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ဥပဒေပြုရေးအာဏာကို ၎င်းကိုယ်တိုင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေသည့် အခြေအနေမှာ ထူးခြားသည့် သမိုင်းမှတ်တမ်းဖြစ်ပါသည်။ယနေ့သတင်းစာပါ ဖော်ပြချက်ကို ကိုးကားပြုပါသည်။[https://www.moi.gov.mm/mal/4-apr-26] တစ်ဖက်တွင် ပုဒ်မ ''၆၃။ နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများသည် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လျှင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ လည်းကောင်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတများအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရ သည့်နေ့မှစ၍ နုတ်ထွက်ပြီး သို့မဟုတ် အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။''ဆိုသည့်ပြဌာန်းချက် ရှိသည်ဆိုသော်ငြား ''[https://www.moi.gov.mm/index.php/news/81370]'' ထုတ်ပြန်ချက်သည် ဦး..အစား ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အသုံးအနှုန်းကိုသာ ဆက်လက်သုံးနှုန်းခြင်းမျိုး တွေ့နေရပါသည်။သို့ဖြစ်ပါ၍ လက်ရှိ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသေးသည့် "ဦး" တပ်ခြင်းမျိုးကို ရှောင်ကြဉ်သင့်ပြီး၊ မူရင်းအထောက်အထားများအတိုင်းသာ တိကျစွာ မှတ်တမ်းတင်သင့်ထားသည်ဟု ယူဆပါသည်။ဦးဟု ပြောင်းလဲချိန်တွင်မှ လိုက်ပါပြောင်းလဲသင့်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ရာနေရာဖြစ်သဖြင့် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေမှန်ကို ထင်ဟပ်စေရန်အတွက် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်ပါ အသုံးအနှုန်းများအတိုင်းသာ အသုံးပြုသင့်သည်ဟု ယူဆပါသည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၈၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :Hi, Ko @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], :I only put that comment for U Nyo Saw and Nan Ni Ni Aye's role as members of Hluttaw, which ended constitutionally. For MAH, I don't know anymore, even he is not USDP party and ppl are putting USDP as his party. God knows what at this stage. Good luck! [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့ဗျာ၊ ညိုစောနဲ့ နန်းနီနီအေးတို့ရဲ့ လွှတ်တော်သက်တမ်း ကိစ္စတွေကို သေချာပြင်ဆင်ပေးတဲ့အတွက် ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ ::ကျွန်တော် အဓိက ပြောချင်တာက '''<nowiki/>'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး'<nowiki/>''' နဲ့ '''<nowiki/>'ဦး'''' အသုံးအနှုန်း ကိစ္စပါ။ အခုလောလောဆယ် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ချက်တွေမှာ 'ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး' လို့ပဲ သုံးနှုန်းနေသေးသရွေ့တော့ ကျွန်တော်တို့ဘက်က 'ဦး' ဆိုတာကို လာပြင်ရင် လက်မခံဘဲ ဒီအတိုင်းပဲ ထားရှိသင့်လား ပြောင်းနေတာကို လက်ခံပေးလိုက်ကြမလား။ သူတို့ဘက်က တရားဝင် ပြောင်းလဲသုံးနှုန်းလာတဲ့ အခါကျမှပဲ ကျွန်တော်တို့ ဝီကီမှာ လိုက်ပြင်ကြတာက ပိုပြီးကောင်းမလား။ အခုအချိန်က ဘယ်သူက တပ်ကို ကိုယ်စားပြုသလဲ၊ ဘယ်သူက ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို ကိုယ်စားပြုသလဲဆိုတာတွေကလည်း တော်တော်လေး ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ အချိန်ဖြစ်နေလို့၊ ဝီကီအယ်ဒီတာတွေအနေနဲ့ အသုံးအနှုန်းပိုင်းမှာ ပိုပြီး သတိထားကြမလားဆိုတာ တိုင်ပင်ရခြင်း ဖြစ်ပါတယ်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၉၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::I have no idea, but follow the usage by state media at this stage as they are official and final. Even now, MAH is just a president-elect and he has sworn into office, thus this term of office hasn't started yet. For now, let's just keep it that way until they all are sworn in into offices. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::I just have ONE idea. ကျနော်က အမြဲလိုလို officeholder infobox မှာ နာမည်တွေ ထည့်ရင် ဦး/ဒေါ်/မစ္စတာ/မောင် တို့ကို မထည့်တော့ဘူး။ redundant လေးဖြစ်လို့။ ကျစ်ကျစ်လစ်လစ် ဖြစ်တာ ကောင်းပါတယ်။ အထူးသဖြင့် infobox လိုမျိုးမှာဆိုရင်။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၁၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::Infobox မှာ ဦး/ဒေါ် ထည့်မထည့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး [[ဝီကီပီးဒီးယား:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်_(ဝေါဟာရ)/မော်ကွန်း_၁#မြန်မာအမည်_နှင့်_လင့်ခ်များ|အရင်တုန်းက ဆွေးနွေးခဲ့ဖူးတာ]] ရှိပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၇၊ ၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::Thanks for sharing the previous discussion pr. လေ့လာမှတ်သားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ် သတ်မှတ်ချက်တွေပေါ့။ ကိုနင်ဂျာက အနှစ်ချုပ်ရေးတဲ့ထဲမှာ infobox ဦး/ဒေါ်/ဗိုလ် အကြောင်း မပါဘူးနော်။ ကိုနင်ဂျာက အပေါ်မှာ ဆွေးနွေးတာတော့ တွေ့လိုက်တယ်ဗျာ။ As for me, I am okay with the group consensus. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၈၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::::အတော်လေးကို ကောင်းပါတယ်။ဆွေးနွေးကြတာတွေက။ကျေးဇူးပါ ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၃၊ ၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြတ်ကို == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[မြတ်ကို]] စာမျက်နှာမှာ ဆက်ခံသူထည့်တာ မပေါ်ဘူး ဖြစ်နေလို့ပါ။ကူညီပေးပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၂၉၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :office2 ပါရာမီတာမှာ ပြဿနာရှိနေပုံရတယ်။ လောလောဆယ် 2 ကို ကျော်ပြီးပြင်ထားတယ်။ အားတဲ့အချိန် တမ်းပလိတ် ပြန်ပြင်ပေးပါမယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၁၄၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ဟုတ်ကဲ့..ကျေးဇူးပါခင်ဗျာ... [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သောင်းအေး စာမျက်နှာကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)]]စာမျက်နှာကို တစ်ချက်စစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။[[သောင်းအေး]] နဲ့ အတူတူပဲလားမသိ။ယခုအခါ [[တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်]]အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ဆိုတာက သောင်းအေးမှာ မပါတော့ စစ်ကြည့်စေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၉၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :အတူတူပဲ ဖြစ်ဖို့များပါတယ်။ "သောင်းအေး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)" စာမျက်နှာမှာက ကိုးကားတွေ မပါတော့ redirect ပဲ လုပ်လိုက်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၁:၄၈၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::တစ်လက်စထဲ လွှတ်တော်တွေရဲ့ အစည်းအဝေးကျင်းပနေပုံတွေ၊အမတ်နေရာခွဲဝေမှု ပုံစံချပ်တွေကို ဘယ် [[commons:Special:MyLanguage/Commons:Categories|ကဏ္ဍ]] တွေထဲ ထည့်ရမလဲဆိုတာပါ လမ်းညွန်ပေးခဲ့ပါအုံးခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၅၃၊ ၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ။[[သန်းမောင်]] စာမျက်နှာဖန်တီးနေရင်း အလိုအလျောက် အကောင့်က ထွက်သွားပြီး အခြားအကောင့်နဲ့ စာမျက်နှာတက်သွားပါတယ်။စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::IP-user account နဲ့ create သလိုဖြစ်သွားတာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၀၄၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == တမ်းပလိတ်ကိစ္စ == [[ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်|@]][[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ခင်ဗျာ [[အောင်နိုင်သူ]] စာမျက်နှာအောက်က တမ်းပလိတ်: မင်းအောင်လှိုင် အစိုးရအဖွဲ့ က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသူတွေကို ဝင်ပြင်မရ ဖြစ်နေတယ်။ပျက်သွားတာလား ဒါမှမဟုတ် ဘာလို့လဲလို့မသိဘူး အဆင်ပြေရင်အဲ့ဒါလေးပါ ဝင်ကိုင်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၁၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :okay, will take a look. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၄၂၊ ၁၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်ကိုဖျက်ခြင်း == မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုနီစာရင်းကို ဖျက်ချ တာကို ဆွေးနွေးချင်တယ်။ အဲ့ဒီ စာရင်းက တိုက်ခိုက်ခြင်း ၊ ဘက်လိုက်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းမဟုတ်ဘူး။ လက်ရှိ အမှန်တရားစာရင်းဖြစ်တယ်။ မြန်မာပြည်တွင်း တရာဝင် သတင်းဌာန တွေ့ ကလဲ မြန်မာခရိုနီ စာရင်းကို ပြုစုထား တွေ့ရှိတယ်။ Attack ခေါင်စဉ်တပ်ပြီး ဖျက်ချတာတော့မကောင်းပါဘူး။ ဆောင်းပါးရေးတဲ့သူကို လေးစားမှု့ မရှိသလို့ ခံစားရပါတယ်။ ဖျက်သင့်တယ်လို့ ယူဆရင် ဆွေးနွေးချက် ဖွင့်ပြီး ဆွေးနွေးပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၀၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :ဝီကီပီးဒီးယားရှိ ''မည်သည့်'' စာမျက်နှာတွင်မဆို '''သက်ရှိထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း ရေးသားထားသော အချက်အလက်များ'''တွင် တည်းဖြတ်သူများသည် ဂရုပြုဆင်ခြင်ရမည်။ ယင်းကဲ့သို့အကြောင်းအရာများသည် အင်မတန်တိကျမှန်ကန်ရန် လိုအပ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပင်မ မူဝါဒသုံးခုနှင့် ကိုက်ညီရပါမည်။ :[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။ တည်းဖြတ်သူများသည် ဆောင်းပါးပါ အချက်အလက်များကြောင့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ် ထိခိုက်နစ်နာမှု ရှိ၊ မရှိကို အစဉ်အမြဲ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်။ ဤမူဝါဒသည် ဆောင်းပါး၏ အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူသာမက ဆောင်းပါးအတွင်း ဖော်ပြခြင်းခံရသည့် မည်သည့် သက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့်မဆို သက်ဆိုင်ပြီး၊ ဆွေးနွေးချက်စာမျက်နှာများ အပါအဝင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို သက်ရောက်မှုရှိသည်။ :အချက်အလက်တစ်ခု၏ ခိုင်လုံမှုကို သက်သေပြရန် တာဝန်မှာ ထိုအချက်အလက်ကို ထည့်သွင်းသူ သို့မဟုတ် ပြန်လည်တင်ပြသူ၏ တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ ကိုးကားချက်မပါသော အချက်အလက်များကို ခိုင်လုံကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါက ဝီကီပီးဒီးယား၏ စည်းမျဉ်းအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိကြောင်း သတိပြုရမည် ဖြစ်ပေသည်။ :ဝီကီပီးဒီးယားသည် အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန်လေးစားမှုရှိသော အရည်အသွေးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုရာတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှုရှိသည့် လူတစ်ဦးချင်းစီပါဝင်သော [[metawiki:The Wikipedia Community|အွန်လိုင်း အသိုင်းအဝိုင်း]]တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။ဝီကီပီးဒီးယားသည် သင့်ကိုယ်ပိုင်အတွေးအခေါ်များ၊ ဆန်းစစ်လေ့လာချက်များ သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်အသစ်များကို ဖြန့်ချိရန် နေရာမဟုတ်ပါ.အဆိုပါ စည်းမျဥ်းများအတိုင်း ပယ်နုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၁၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ. စိစစ်ခံယူမှုပြုပါတယ်ခင်ဗျာ။[[ဝီကီပီးဒီးယား:NOT|ဝီကီပီးဒီးယားသည် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုသာဖြစ်ပြီး]] အတင်းအဖျင်း သတင်းစာ မဟုတ်ပေ။ လူအများ၏ ဘဝအကြောင်းများကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ရာဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် အရှက်ရဖွယ်ရာ သတင်းများ ပျံ့နှံ့စေရန် ဖော်ပြရမည့် နေရာမဟုတ်ပေ။အဲ့ စည်းမျဥ်းအတိုင်း ဖျက်ချခဲ့ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၈၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်" (Businessperson) နဲ့ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတာ အဓိပ္ပာယ် အလွန်ကွာခြားပါတယ်။ ::* '''စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်:''' ဒါဟာ အလုပ်အကိုင် သို့မဟုတ် ဂုဏ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။ ::* '''ခရိုနီ:''' ဒါဟာ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ချက် (Label) ဖြစ်ပါတယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ သက်သေမရှိဘဲ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ တံဆိပ်ကပ်တာဟာ အဲဒီလူရဲ့ ဂုဏ်သိက္ခာကို တိုက်ခိုက်ခြင်း (Character Assassination) မြောက်ပါတယ်။ ::သက်သေမခိုင်လုံလျှင် မရေးသင့် (No Reliable Sources)ပါဘူး။ '''"သက်သေခိုင်မာမှရေး"''' ဆိုတာ ဝီကီရဲ့ အခြေခံအကျဆုံး စည်းမျဉ်းပါ။တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ စွပ်စွဲချက် သို့မဟုတ် လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က ကောလာဟလတွေကို အခြေခံပြီး ရေးလို့မရပါဘူး။အကယ်၍ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတွေ ဒါမှမဟုတ် ခိုင်လုံတဲ့ သတင်းဌာနတွေကနေ (ဥပမာ - Sanctions စာရင်းဝင်ခြင်း စသဖြင့်) တရားဝင် ဖော်ပြထားတာမျိုးရှိမှသာ "ဝေဖန်ခံရမှု" အနေနဲ့ ကိုးကားပြီး ရေးသားသင့်ပါတယ်။သတင်းဌာနတိုင်းမှာ နောက်ကွယ်က ထောက်ပံ့ပေးထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဒါမှမဟုတ် ကိုယ်ပိုင် နိုင်ငံရေးအမြင် (Editorial Line) ရှိတတ်ပါတယ်။အချို့သတင်းဌာနတွေဟာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကို တိုက်ခိုက်ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ဝါဒဖြန့်ဖို့ (Propaganda) အတွက်ပဲ ရေးသားလေ့ရှိပါတယ်။ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ဘက်လိုက်သော သတင်းရင်းမြစ်"''' တွေကို ရှောင်ကြဉ်ဖို့ အမြဲတိုက်တွန်းထားပါတယ်။သတင်းဌာနအချို့ဟာ သတင်းဦးဖို့ကိုပဲ အဓိကထားပြီး သေချာစိစစ်ခြင်းမရှိဘဲ တင်ပြတတ်ပါတယ်။'''"ကြားရသည်"''' သို့မဟုတ် '''"သတင်းအရ သိရသည်"''' ဆိုတဲ့ ခိုင်လုံမှုမရှိတဲ့ စကားလုံးတွေ သုံးပြီး ရေးသားတဲ့ သတင်းတွေကို ဝီကီမှာ သက်သေအဖြစ် သုံးလို့မရပါဘူး။ဝီကီပီးဒီးယားက လိုချင်တာဟာ '''Reputable''' (နာမည်ဂုဏ်သတင်းရှိပြီး)၊ '''Editorial Oversight''' (အယ်ဒီတာအဖွဲ့က အဆင့်ဆင့် စစ်ဆေးထားတဲ့) သတင်းဌာနမျိုးကိုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။သတင်းဌာနတစ်ခုမှာပဲ ဖြစ်ဖြစ် '''"သတင်း" (News Report)''' နဲ့ '''"အာဘော်/ဆောင်းပါး" (Opinion Piece/Editorial)''' ဆိုတာ ကွာခြားပါတယ်။ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အာဘော်ဟာ အဲဒီလူရဲ့ အမြင်သက်သက်သာ ဖြစ်လို့ "ခရိုနီ" လို့ သုံးနှုန်းထားရင်တောင် အဲဒါကို "အချက်အလက်" (Fact) အနေနဲ့ ဝီကီမှာ ယူသုံးလို့ မရပါဘူး။မြန်မာ့ပတ်ဝန်းကျင်မှာ "ခရိုနီ" (Crony) ဆိုတဲ့ စကားလုံးဟာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေကို '''နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ဖို့ (Political Attack)''' သို့မဟုတ် '''ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ (Social Punishment)''' အတွက် လက်နက်တစ်ခုလို အသုံးများလာတာကို တွေ့ရပါတယ်။ဒီအသုံးအနှုန်းဟာ ဝီကီပီးဒီးယားလို စွယ်စုံကျမ်းမျိုးမှာ ဘာကြောင့် အန္တရာယ်ရှိသလဲဆိုတာကို အချက်အချို့နဲ့ ထပ်လောင်းတင်ပြချင်ပါတယ် -"ဘယ်လောက်အထိ ချမ်းသာရင် ခရိုနီလဲ" သို့မဟုတ် "ဘယ်လို လုပ်ငန်းမျိုး လုပ်ကိုင်ရင် ခရိုနီလဲ" ဆိုတာကို တိကျတဲ့ ဥပဒေကြောင်းအရ သတ်မှတ်ချက် မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား လူထုရဲ့ အမြင် သို့မဟုတ် သတင်းဌာနတွေရဲ့ အာဘော်ပေါ်မှာပဲ မူတည်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် ဝီကီပီးဒီးယားလို နေရာမျိုးမှာ ဒီစကားလုံးကို သုံးနှုန်းခြင်းဟာ '''အစွဲ (Subjectivity)''' ပါဝင်နေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ "ခရိုနီစာရင်း" လို့ ခေါင်းစဉ်တပ်လိုက်တာနဲ့တင် အဲဒီစာရင်းမှာ ပါဝင်တဲ့သူတွေအားလုံးကို အထောက်အထားမရှိဘဲ "လူဆိုး" တွေအဖြစ် တံဆိပ်ကပ်လိုက်သလို ဖြစ်သွားစေပါတယ်။ဝီကီပီးဒီးယားဟာ '''စစ်တလင်း မဟုတ်သလို၊ တရားရုံးလည်း မဟုတ်ပါဘူး။''' အကယ်၍ လူတစ်ယောက်ကို "ခရိုနီ" လို့ လူသိများနေရင်တောင်မှ ဝီကီတည်းဖြတ်သူက "သူသည် ခရိုနီဖြစ်သည်" လို့ မရေးရပါဘူး။အဲဒီအစား "X သတင်းဌာန သို့မဟုတ် Y အဖွဲ့အစည်းက ၎င်းအား ခရိုနီအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်" လို့သာ ကိုးကားချက်နဲ့တကွ (Attribution) ရေးသားရမှာဖြစ်ပါတယ်။ဘယ်လိုလူမျိုးကို ခရိုနီလို့ ခေါ်မလဲဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ စံနှုန်းမရှိဘဲ ကိုယ်မကြိုက်တဲ့သူဆိုရင် "ခရိုနီ" လို့ ပြောနေကြတာဟာ တိုက်ခိုက်မှုသက်သက် (Personal Attack) သာ ဖြစ်ပါတယ်။အခုလိုမျိုး ရမ်းပြောနေတဲ့ စာရင်းတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ လာတင်တာဟာ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ခိုင်လုံမှုကို အသုံးချပြီး လူတစ်ဖက်သားကို ဂုဏ်သိက္ခာချဖို့ ကြိုးစားတာပဲ ဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားကို အသုံးချခြင်းတာဖြစ်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၄၉၊ ၁၄ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]], @[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]], ခရိုနီစာရင်းဆိုတာဟာ "[[:en:Wikipedia:Articles for deletion/List of dictators (2nd nomination)|အာဏာရှင်များ စာရင်း]] နဲ့ အလားတူပါပဲ။ [[WP:NPOV|ဘက်မလိုက်တဲ့အမြင်]] နဲ့ ရေးသားဖော်ပြဖို့ မဖြစ်နိုင်တဲ့အတွက် ခရိုနီများ စာရင်း၊ အာဏာရှင်များ စာရင်းဆိုတာတွေကို ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ရေးသားဖော်ပြခြင်း ရှိမှာမဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၀၂၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] မှတ်သားထားပါမယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၇၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဟုတ်ကဲ့ပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Myanmar Wik|Myanmar Wik]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Myanmar Wik|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၄၅၊ ၁၅ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်နိုင်သူ(ဇွဲကပင်) == ငါ့ အကြောင်းတင်ထားတာ ဆွေးနွေးချင်လို့ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၆၊ ၁၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ဆွေးနွေးဖို့ ဖိတ်ခေါ်တာကို ကြိုဆိုပါတယ်ဗျ။ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဆောင်းပါးကိစ္စဆိုရင်တော့ အောက်ပါ လမ်းညွန်ချက်များချမှတ်ထားတာရှိတော့ လေ့လာ ဆောင်ရွက်လို့ရပါတယ်ခင်ဗျာ။ :* [[:en:Wikipedia:Conflict_of_interest|Wikipedia:Conflict of interest]] :* [[:en:Wikipedia:Autobiography|Wikipedia:Autobiography]] :[[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၅၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါ က စာရေးဆရာ ပါ ::မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းဝင်အမှတ် ၁၀၃၉ ပါ ::အဓိကတော့ ငါ့ကဗျာ ငါ့စာပေ တွေ နောက်လူတွေဖတ်နိုင်ဖို့နဲ့ ငါ့ အကြောင်းကို နောက်လူတွေ လေ့လာဖို့ ငါ့အကြောင်းကို မင်းတို့ဆီမှာ တင်ပေးစေချင်ပါတယ်။ ::ငါဘာသကါသေတေံ ပြဖို့ လိုပ်သလဲ [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၂၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :::ငါ လက်ရှိ ဆိုရင် :::Bullet ဂျာနယ်နဲ့ Statesmans ဂျာနယ်မှာ ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရေးသလို မြဝတီသတင်းစာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း ငွေတာရီ သုတအလင်းမဂ္ဂဇင်း ပြည်သူ့တပ်မတော်စာစဥ် နဲ့ အခြားသော မဂ္ဂဇင်း စာစောင်များစွာမှာလည်း ငါစာရေးလျက်ရှိပါတယ် :::အေပြီလ ၈ ရက်ကပဲ ငါကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးရဲဝင်းဦး က စာပေ အနုပညာဆု ပေးခဲ့ပါသေးတယ် :::အဲဒီသတင်း က မြန်မာ့ရုပ်သံ မြဝတီရုပ်သံ နဲ့ ရတနာ ပုံသတင်းစာ တို့မှာ ပါလာပါသေးတယ် :::မင်းလိုချင် ရင် ငါ Link ပို့ထားလို့ရပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:AUNGNAINGTHU007|AUNGNAINGTHU007]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:AUNGNAINGTHU007|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၇၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::ဝီကီပီးဒီးယားမှာ '''"ကိုယ့်အကြောင်းကိုယ် ရေးတာကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ပိတ်ပင်ထားပါတယ်။ဥပမာ [[ရန်မျိုးသိန်း]] ကို ကြည့်ပါ ။အထင်အရှားတွေ့ရပါတယ်။ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတော့ ကိုယ့်အကြောင်း ကိုယ်တိုင်ရေးတဲ့ ဆောင်းပါးအချို့ရှိနေတာ ရှိပေမယ့် ခွင့်မပြုထားတာကို ပြတာပါ။ တကယ်လို့ ရေးခဲ့ရင်တောင် အဲဒီလူဟာ ထင်ရှားအရေးပါမှု (Notability) ရှိကြောင်း ခိုင်လုံတဲ့ ထောက်ခံချက်တွေ ပါရပါမယ်။အခုကိစ္စမှာတော့ Admin က '''User space''' ထဲကို ရွှေ့လိုက်တာတွေ့ရပါတယ်။ "ဒါဟာ စွယ်စုံကျမ်းဝင် ဆောင်းပါးမဟုတ်သေးဘူး၊ Promotion ဆန်နေတယ်" လို့ မှတ်ချက်ပြုလိုက်တာနဲ့ အတူတူပါပဲဗျ။တကယ်ပဲ ထင်ရှားတယ်ဆိုရင်တောင် တခြားသူတစ်ယောက်က ရေးပေးတာက ပိုပြီး Standard ဖြစ်ပါတယ်ဗျ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၀၄၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::::[[ဝီကီပီးဒီးယား:ကိုယ်တိုင်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]] ဒီမှာ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ် [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၃၀၊ ၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == Pages using bar box without float left or float right == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[သန့်ဇော်လွင်]] စာမျက်နှာမှာ [[:ကဏ္ဍ:Pages using bar box without float left or float right|Pages using bar box without float left or float right]] ဆိုပြီး ဖျောက်မရဖြစ်နေလို့ ဇယားမှာ ပြဿနာရှိနေတာလား ဘာ့ကြောင့်လဲဆိုတာ အချိန်ရရင် စစ်ဆေးပေးပါအုံးခင်ဗျာ. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၄၄၊ ၁၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :{{tl|bar box}} ထဲက tracking category ကြောင့်ပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၄၀၊ ၂၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း) == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)|ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]၊ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်​(ကြည်း)]] ဒီစာမျက်နှာတွေကို ပြန်လည်စိစစ်ပေးပါအုံးခင်ဗျာ။ အကုန်လျှောက်ပြင်နေကြတာတွေကို.. [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၃၂၊ ၂၇ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == The King's Warden == @[[အသုံးပြုသူ:Kaday Han Thaw|Kaday Han Thaw]] The King's Warden က တောင်ကိုရီးယားအသုံးအနှုန်းတွေကို တစ်ချက်လောက် စစ်ပြီး ဝိုင်းကူပေးစေချင်ပါတယ်ခင်ဗျာ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == နယူးကလီးယား (သို့) နျူကလီးယား == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ။[[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက် နဲ့ ထို [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ:]] ဟာ [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အောက်တွင် ရှိနေတာကို တွေ့ရပါတယ်။စက်ရုံကို [[ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ|နျူကလီးယား]] လို့ သုံးပြီး [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ကဏ္ဍ]] ကို နယူးကလီးယားလို့ သုံးနေတာက မတူညီမှုကို ဖြစ်စေပါတယ်။ဘယ် စာလုံးရွေးသုံးကြမလဲ ဆိုတဲ့ ဆွေးနွေးစရာလဲ ဖြစ်လာပါတယ်။ကျနော်က [[ရူးပ်ပူရ် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] ကို ရေးထားတော့ [[:ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] လို့ သုံးမလားလို့ စီစဥ်ထားပါတယ်။နျူကလီးယား နဲ့ နယူးကလိယား တစ်ခုခု ရွေးဖြစ်ရင် ဖျက်တာတွေ ပြင်တာတွေ လုပ်ကြရမှာပါ။ ကျနော်ကတော့ .... တည်ဆဲအဏုမြူစွမ်းအင်ဥပဒေ၏ အခန်း(၁၂)၊ “တားမြစ်ချက်များ” ပါ ပုဒ်မ၊ (၂၉)၊ ပုဒ်မ(၃၀)၊ ပုဒ်မ (၃၁) နှင့် ပုဒ်မ(၃၂) တို့တွင် “မည်သူမျှ နျူကလီးယားပစ္စည်း၊ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်း သို့မဟုတ် ရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာကို ပြည်တွင်းသို့ တင်သွင်းရန်နှင့် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရန် ကြိုတင် ခွင့်ပြုချက်၊ မှတ်ပုံတင်‌ လက်မှတ် လျှောက်ထားခြင်း နှင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ တင်သွင်းခြင်း၊ တင်ပို့ခြင်း လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်းနှင့် ဌာနမှဆက်လက် သုံးစွဲရန်မသင့်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်ကို ဆက်လက်၍ လက်ဝယ် ထားရှိခြင်း၊ အသုံးပြုခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မပြုရ” ဟု တားမြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားပါသည်။ ဆိုတဲ့ ပြဌာန်းချက်ကို ကိုးကားပြီး [https://www.daemyanmar.com] နျူကလီးယား လို့ သုံးချင်ပါတယ်။လမ်းညွန်မှုကို ခံယူပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၄၊ ၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ၊ဒီကိစ္စက ကျန်နေပါသေးတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၄၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::"နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်းကို သဘောတူပါတယ်ဗျာ။ Please proceed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၄၅၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ ခင်ဗျာ. [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နယူးကလိယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] ကို "နျူကလီးယား" အသုံးအနှုန်း နဲ့ <bdi>[[:ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] [[:ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် နျူကလီးယား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ]] အဖြစ် ပြောင်းလဲဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်ပါတယ်။ နယူကလိယားစက်ရုံများကို ဖယ်ရှားပေးစေလိုပါတယ်ခင်ဗျာ။</bdi> [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၁၊ ၁၂ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::::{{Done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၀၃၊ ၁၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == အမှတ်တံဆိပ်လိုဂို ကိစ္စ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ခင်ဗျာ။ https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Logo_of_of_the_Ministry_of_Hotels,_Tourism_and_Culture.svg ကို တစ်ချက်စစ်ကြည့်ပေးပါလားခင်ဗျာ။အဆင်မပြေ ဖြစ်နေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၀၊ ၉ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :Logo တွေက ဖန်တီးတဲ့ ရက်စွဲကို သေချာ မဖော်ပြနိုင်ရင်၊ ဒါမှမဟုတ် Free license ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြနိုင်ရင် copyrighted ဖြစ်ပါတယ်။ [https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Deletion_requests/Files_uploaded_by_Ninjastrikers ဒီနမူနာ] ကို ကြည့်နိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၁၇၊ ၁၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ == @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာခင်ဗျာ . . [[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] က မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများကို ဆိုလိုတာဖြစ်လို့ ပိုမိုရှင်းလင်းမြင်သာအောင် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ လို့ အမည်ပြောင်းရင် ပိုကောင်းမလား၊နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများက ရှိပြီးသားဆိုတော့ ပိုအဆင်ပြေနိုင်မယ်လို့ ယူဆပါတယ်။@[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :English wiki အလိုက် ထားရှိတာ ပိုမိုသင့်တော်သလားလို့။ အစ်ကို ဆွေးနွေးချက်ကိုလည်း နားလည်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်း ENG category မှာ battle/war တွေကို tactical ဆန်မှုအေပါ်မှာပဲ သုံးကြတာများတာကို တွေ့ရတယ်။ ဥပမာ -အီရန်စစ်ပွဲ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်ပွဲတွေဆိုရင် လိုမျိုးဆိုရင် conflict/ပဋိပက္ခ အောက်မှာ ထားရှိတာ များလားတယ်။ battle/war category ကို သိပ်မသုံးကြဘူး။ အာ့ကြောင့် ကျနော်က ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်မံနေတာပါ။ :နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်သမလားလို့။ battle/war category ကလည်း စစ်သမိုင်းအောက်မှာတော့ အကြုံဝင်ပါတယ်။ :တိကျတဲ့ အဖြေတော့ ကျနော့်မှာ မရှိပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၅၆၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::[[:ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ]] ကို '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုပြီး ပြောင်းကြမလားလို့ တိုင်ပင်တာပါ။ဒီမတူတဲ့ ကဏ္ဍနှစ်ခုကြားမှာ အဓိကကွာခြားချက်က ပါဝင်ပတ်သက်မှုနဲ့ တည်နေရာသတ်မှတ်ချက် ဖြစ်ပါတယ်။ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အသုံးအနှုန်းက မြန်မာနိုင်ငံ သို့မဟုတ် မြန်မာ့တပ်ဖွဲ့တွေ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သမျှ တိုက်ပွဲအားလုံးကို စုစည်းတဲ့အတွက် ဘယ်သူတွေ တိုက်ပွဲဝင်သလဲဆိုတဲ့ Actor ကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုကျယ်ပြန့်တဲ့ ကဏ္ဍမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ တဖက်မှာတော့ ပြန်ပြင်ချင်တဲ့ '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ဆိုတာကတော့ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ ပထဝီဝင်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဖြစ်ပွားခဲ့တဲ့ တိုက်ပွဲတွေကိုသာ တိကျစွာ ရည်ညွှန်းတာဖြစ်လို့ တည်နေရာကို ဦးစားပေးတဲ့ ပိုမိုရှင်းလင်းတဲ့ ပုံစံမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံအလိုက် တိုက်ပွဲများဆိုတဲ့ ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ စံနှုန်းသတ်မှတ်ချက်နဲ့ ယှဉ်ကြည့်မယ်ဆိုရင် တည်နေရာကို အခြေခံတဲ့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ ဆိုတဲ့ အမည်က ပိုပြီး စနစ်ကျပြီး ရှာဖွေရလွယ်ကူတဲ့အတွက် ဆွေးနွေးရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပဋိပက္ခကဏ္ဍများကို ပြန်လည်မွမ်းမံနေတဲ့အပေါ် ဆွေးနွေးချက်မရှိပါဘူး။'''နောက်ပိုင်း ဖြစ်လာနိုင်တဲ့ တိုက်ပွဲတွေက ပဋိပက္ခများအောက်မှာ ပိုမိုထားရင် သင့်တော်မလားလို့''' ဒီအချက်ကတော့ ဆွေးနွေးစရာဖြစ်လာနိုင်ပါတယ်။မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ကဲ့သို့သော တိုက်ပွဲတွေကို တိုက်ပွဲလို့ သုံးမှ ပိုအဆင်ပြေပြီး အဲ့လောက် မပြင်းထန်ရင်တော့ ပဋိပက္ခလို့ဆောင်ရွက်သင့်ပါကြောင်း။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၈၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::ကျနော်တို့မှာ Manual of Style က [[:en:Wikipedia:Manual_of_Style/Military_history#Conflicts_and_operations|Wikipedia:Manual of Style/Military history - Wikipedia]] က အဓိက ဆင်းသက်တာဆိုတော့ အစ်ကို ကောင်းသလို လုပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။. [[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Salai Rungtoi|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၂၃၊ ၂၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ကိုနင်ဂျာ။ဒီကိစ္စကို အပြီးသတ်ပေးပါအုံး၊မူလအတိုင်းထားမလား၊ပြင်မလားဆိုတာကို၊ပြင်မယ်ဆိုရင်တော့ ရွေ့ရမှာပေါ့၊ဒီအတိုင်းပဲ သင့်တော်တယ်ဆိုရင် ဒီအတိုင်းပဲ ဆက်ထားပြီး အခြားအလုပ်တွေကို ဆက်ကြတာပေါ့။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၀၉၊ ၂၅ မေ ၂၀၂၆ (UTC) ::မူလကဏ္ဍကိုတော့ မရွှေ့ဘဲနဲ့ ''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုက်ပွဲများ''' ကိုပဲ အသစ်ဖန်တီးပြီး '''ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ပါဝင်သော တိုက်ပွဲများ''' အောက်မှာပဲ subcategory လုပ်လိုက်တာ အဆင်ပြေမယ် ထင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၆:၅၅၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) :::@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] Since you are the administrator, I will abide by your decision. The history is always there. In the future, if there is a record that I requested such a correction, it is there [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၃၃၊ ၂၈ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] @[[အသုံးပြုသူ:Salai Rungtoi|Salai Rungtoi]] အဆင်ပြေကြရင် [[မြန်မာ-တရုတ် ပိုက်လိုင်းများ]] inbox ကို ဝိုင်းဝန်း ပြင်ဆင်ပေးကြပါအုံး။မြေပုံက လွဲနေလို့ပါ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၇၊ ၃၁ မေ ၂၀၂၆ (UTC) == ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း == @[[အသုံးပြုသူ:ခင်မောင်မောင်လွင်|ခင်မောင်မောင်လွင်]] ဆရာ ဝီကီမှာ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဆောင်းပါးက လိုအပ်နေတာကို တွေ့မိတယ်။ဆရာ အားရင် အဲ့ဆောင်းပါး ရေးပေးပါလား။[[:ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ခရိုင်များ]] ကလည်း အဆင်သင့်ရှိနေပြီးသား ဆရာ။ [[အသုံးပြုသူ:Zawzawaungthwin|Zawzawaungthwin]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Zawzawaungthwin|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) oc43szpvzeywuyy41gxdaavx8ci4gpe 3 231183 1035593 755720 2026-06-02T19:55:05Z CoconutOctopus 138189 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neptunnneee]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Wmatishov]] သို့ CoconutOctopusက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Neptunnneee|Neptunnneee]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Wmatishov|Wmatishov]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 755720 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Neptunnneee ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၃၆၊ ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၂ (UTC) 7ladev6nct974vu5hy6qkvgwftaycvr 0 232890 1035536 826797 2026-06-02T12:33:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1035536 wikitext text/x-wiki '''ပါနီပူရီ'''သည် အိန္ဒိယမှ ပေါက်ဖွားလာသော သရေစာအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် အသုံးအများဆုံး လမ်းဘေးအစားအစာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|last=khadizahaque|date=2014-11-30|title=Chotpoti and Fuchka, The most popular Street Food in Bangladesh|url=https://khadizaskitchen.com/2014/11/30/chotpoti-and-fuchka-the-most-popular-street-food-in-bangladesh/|archivedate=26 September 2020|language=en|access-date=27 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20200926020120/https://khadizaskitchen.com/2014/11/30/chotpoti-and-fuchka-the-most-popular-street-food-in-bangladesh/}}</ref> <ref>{{Cite web|title=Fuchka/Chotpoti: a true Bengali delicacy|url=https://www.daily-sun.com/post/132485/Fuchka-Chotpoti:-a-true-Bengali-delicacy|archivedate=30 November 2024|date=29 April 2016|language=en|access-date=27 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20241130201533/https://www.daily-sun.com/post/132485/Fuchka-Chotpoti:-a-true-Bengali-delicacy|url-status=dead}}</ref> <ref>Tarla Dalal, Chaat Cookbook., Gardners Books, 2000, 116 p. {{ISBN|978-81-86469-62-0}}</ref> <ref name=":0">{{Cite web|last=Ramadurai|date=2020-06-03|title=Pani Puri: India's favourite street food... at home?|url=https://www.bbc.com/travel/story/20200602-pani-puri-indias-favourite-street-food-at-home|archivedate=2020-08-25}}</ref> <ref>{{Cite web|date=2020-12-19|title=MANGEZ AU NÉPAL I; L'ALIMENTATION DE RUE|url=https://www.japanfm.fr/mangez-au-nepal-i-lalimentation-de-rue/|archivedate=11 November 2021|language=fr-FR|accessdate=27 September 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20211111100106/https://www.japanfm.fr/mangez-au-nepal-i-lalimentation-de-rue/}}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလီ အစားအစာ]] sp0x318bh9th7hi71wntszx5vx9c0dp 14 236957 1035726 774305 2026-06-03T08:21:33Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035726 wikitext text/x-wiki [[Category:၁၉၈၉]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] pvmx0omx88m8bl5zor8hd9b30s86tn1 0 238626 1035604 778966 2026-06-03T01:08:08Z Chenzeyan29 141880 1035604 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ''' (တရားဝင်အားဖြင့် '''အရှေ့မြောက်ဒေသ (NER)''') သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၏ ပထဝီဝင်နှင့် နိုင်ငံရေးအရ စနစ်တကျ ခွဲခြားထားသော အရှေ့ဘက်အစွန်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည်။ အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယတွင် ပြည်နယ်ရှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် "ညီအစ်မ ခုနစ်ဖော်" ဟု လူသိများသော [[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အာသံပြည်နယ်]]၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်]]၊ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ [[နာဂလန်ပြည်နယ်]]၊ [[တြိပူရပြည်နယ်]]တို့နှင့်အတူ "ညီအစ်ကိုပြည်နယ်" ဖြစ်သော [[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]] တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox settlement | name = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ | official_name = အရှေ့မြောက်ဒေသ<br />(North Eastern Region - NER) | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = ဒေသ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | motto = | image_map = Northeast india.png | map_alt = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယမြေပုံ | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ပြည်နယ်များ | subdivision_name1 = {{plainlist| * '''[[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်]]''' * '''[[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]''' * '''[[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]''' * '''[[မေဃာလယပြည်နယ်|မေဃာလယ]]''' * '''[[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|မီဇိုရမ်]]''' * '''[[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]]''' * '''[[တြိပူရပြည်နယ်|တြိပူရ]]''' * '''[[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်|ဆစ်ကင်]]''' }} | subdivision_type2 = အကြီးဆုံးမြို့ | subdivision_name2 = [[ဂူဝါဟာတီမြို့]] | subdivision_type3 = မြို့ကြီးများ ([[၂၀၁၁ အိန္ဒိယလူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း]])<ref name="Indian cities by population">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |title=Indian cities by population |access-date=30 May 2018 |archive-date=23 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723151530/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=live }}</ref> | subdivision_name3 = {{plainlist| * [[အဂါတာလာမြို့]] * [[အိုက်ဇောမြို့]] * [[အင်ဖာမြို့]] * [[အီတာနာဂါမြို့]] * [[လွန်းလေမြို့]] * [[ဆီလ်ချာမြို့]] * [[ကျမ်ဖိုင်းမြို့]] * [[ရှီလွန်မြို့]] * [[ဒီဘရူဂါရ်ဟ်မြို့]] * [[ဒီမာပူရ်မြို့]] * [[ကိုဟီမာမြို့]] }} | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 262179 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_rank = | area_note = | population_total = 45772188 | population_as_of = ၂၀၁၁ | population_est = 51670000 | pop_est_as_of = 2022 | pop_est_footnotes = <ref>https://uidai.gov.in/images/StateWiseAge_AadhaarSat_Rep_31082022_Projected-2022-Final.pdf</ref> | population_density_km2 = 173 | population_density_sq_mi = auto | population_demonym = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယသား | timezone1 = [[အိန္ဒိယစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +5:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | blank_name_sec1 = အသိအမှတ်ပြု ရုံးသုံးဘာသာစကားများ | blank_info_sec1 = {{plainlist| * [[အာသံဘာသာစကား|အာသံ]]<ref name="scheduledlanguages">{{Cite web |title=Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian Constitution {{!}} Department of Official Language {{!}} Ministry of Home Affairs {{!}} GoI |url=https://rajbhasha.gov.in/en/languages-included-eighth-schedule-indian-constitution |access-date=2022-07-31 |website=rajbhasha.gov.in}}</ref> * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]<ref name=scheduledlanguages/> * [[ဗိုဒိုဘာသာစကား|ဗိုဒို]]<ref name=scheduledlanguages/> * [[မဏိပူရီဘာသာစကား|မဏိပူရီ (မေသေ)]]<ref name=scheduledlanguages/><ref>{{Cite web |title=Manipuri language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> }} | blank_name_sec2 = ပြည်နယ်/ဒေသန္တရ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ | blank_info_sec2 = {{plainlist| * [[အာသံဘာသာစကား|အာသံ]] ([[အာသံပြည်နယ်]])<ref name=langoff>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010) |pages=84–89 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513161847/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |archive-date=13 May 2012 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Nath |first=Monoj Kumar |url=https://books.google.com/books?id=sDAXEAAAQBAJ&q=Assam+Official+Language+Act%2C+1960%2C+which+made+Assamese+the+state+language+of+Assam&pg=PA57 |title=The Muslim Question in Assam and Northeast India |date=2021-03-29 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-37027-0 |pages=57 |language=en}}</ref> * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]] ([[တြိပူရပြည်နယ်|တြိပူရ]]နှင့် ဗာရက်တောင်ကြားဒေသ)<ref name=langoff/><ref name="Chakravarti 421">{{Cite book |last=Chakravarti |first=Sudeep |url=https://books.google.com/books?id=e11PEAAAQBAJ&q=The+official+languages+of+Tripura+are+Bangla+and+Kok+Borok&pg=PT421 |title=The Eastern Gate: War and Peace in Nagaland, Manipur and India's Far East |date=2022-01-06 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-93-92099-26-7 |pages=421 |language=en}}</ref><ref name="Kumāra 2007 88">{{Cite book |last=Kumāra |first=Braja Bihārီ |url=https://books.google.com/books?id=QTCJTIBHJHEC&q=Kakbarak+recognized+official+Tripura+Bengalee&pg=PA88 |title=Problems of Ethnicity in the North-East India |date=2007 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-464-6 |pages=88 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wadley |first=Susan S. |url=https://books.google.com/books?id=xDzfBQAAQBAJ&q=Bengali+was+declared+the+official+language+of+Assam&pg=PA76 |title=South Asia in the World: An Introduction: An Introduction |date=2014-12-18 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-45959-0 |pages=76 |language=en}}</ref> * [[ဗိုဒိုဘာသာစကား|ဗိုဒို]] ([[ဗိုဒိုလန်ဒေသ]])<ref name=langoff/><ref>{{Cite book |last1=Oinam |first1=Bhagat |url=https://books.google.com/books?id=X31aDwAAQBAJ&q=Bodo+recognised+as+an+associated+state+official+language+of+Assam&pg=PT164 |title=Northeast India: A Reader |last2=Sadokpam |first2=Dhiren A. |date=2018-05-11 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-429-95320-0 |pages=164 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Deb |first=Bimal J. |url=https://books.google.com/books?id=_YYnwp8e5VYC&q=Government+of+Assam+have+declared+Bodo+as+an+associate+official+language&pg=PA21 |title=Ethnic Issues, Secularism, and Conflict Resolution in North East Asia |date=2006 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-134-8 |pages=21 |language=en}}</ref> * [[ကုက္ကဗရုခ်ဘာသာစကား|ကုက္ကဗရုခ် (တြိပူရီ)]] ([[တြိပူရပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Chakravarti 421"/><ref name="Kumāra 2007 88"/> * [[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]] ([[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Britannica 174">{{Cite book |last=Britannica |url=https://books.google.com/books?id=-xzljvnQ1vAC&q=Manipuri+%28+or+Meitei+%29+official+Manipur+Mizo+Mizoram&pg=PA174 |title=Student Britannica India 7 Vols |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-0-85229-762-9 |pages=174 |language=en}}</ref> * [[မဏိပူရီဘာသာစကား|မဏိပူရီ (မေသေ)]] ([[မဏိပူရပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Britannica 174"/><ref>{{Cite book |last=Brenzinger |first=Matthias |url=https://books.google.com/books?id=i3xdDwAAQBAJ&q=Meithei+official+language+of+Manipur&pg=PA322 |title=Language Diversity Endangered |date=2015-07-31 |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=978-3-11-090569-4 |pages=322 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=TBrzDwAAQBAJ&q=Manipuri+official+language+of+Manipur&pg=PA531 |title=General Knowledge 2020 |date=2019-06-04 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-131-9167-4 |pages=531 |language=en}}</ref> * [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]] ([[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]])<ref>https://sikkim.gov.in/department/departmentmenudetails?url=Menu%3Dsikkim-legislative-assembly%2Flanguage-used-in-assembly#:~:text=The%20business%20of%20the%20Assembly,Sikkim%2C%20namely%20Nepali%2C%20Bhutia.</ref> * [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] ([[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်]]၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်|မေဃာလယ]]နှင့် [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]])<ref name=langoff/> * [[ဆစ်ကင်ဘာသာစကား|ဆစ်ကင်]] ([[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]])<ref>https://sikkim.gov.in/department/departmentmenudetails?url=Menu%3Dsikkim-legislative-assembly%2Flanguage-used-in-assembly#:~:text=The%20business%20of%20the%20Assembly,Sikkim%2C%20namely%20Nepali%2C%20Bhutia.</ref> }} }} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> == သမိုင်းကြောင်း == အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယဒေသ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ထူးခြားဆန်းပြားပြီး အိန္ဒိယပင်မကုန်းတွင်းပိုင်းထက် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော သမိုင်းနောက်ခံများ ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းခေတ်တွင် ထိုဒေသကို "ကမ္မရူပ" တိုင်းပြည်အဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး အာသံတောင်ကြားဒေသကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်<ref>Shin, J. E. (2018). "Region, Religion, and Politics: Kamarupa in the Early Medieval Period". *Indian Historical Review*, 45(1), 25–47.</ref>။ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မောရှမ်းနွယ်ဖွားများ ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး အာဟုမ်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အာဟုမ်တို့သည် ထိုဒေသကို ခြောက်ရာစုနီးပါးကြာအောင် (အေဒီ ၁၂၂၈ မှ ၁၈၂၆ အထိ) တည်ငြိမ်စွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မဂိုအင်ပါယာ၏ ကျူးကျော်မှုများကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်<ref>Gogoi, P. (1968). *The Tai and the Tai Kingdoms With a Fuller Treatment of the Tai-Ahom Kingdom in the Brahmaputra Valley*. Gauhati University.</ref>။ ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော်က အာသံနှင့် မဏိပူရဒေသများကို အောင်နိုင်ခဲ့သောလည်း၊ ပထမအင်္ဂလိပ် မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ် 'ရရန္တပိုစာချုပ် အရ ဗြိတိသျှတို့က ထိုဒေသတစ်ခုလုံးကို အိန္ဒိယအင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်<ref>Barpujari, H. K. (1992). *The Comprehensive History of Assam: Modern Period*. Assam Publication Board.</ref>။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ကနဦးတွင် အာသံပြည်နယ်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ပြည်နယ်ငယ်များအဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ခွဲထုတ်ပေးခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ် ပြည်နယ်ရှစ်ခု ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်။ == လူမျိုးစုများ == အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးစုအစုံလင်ဆုံးနှင့် ကွဲပြားမှုအရှိဆုံး ဒေသများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော မျိုးနွယ်စုပေါင်း ၂၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်<ref>Weiner, Myron (1978). *Sons of the Soil: Migration and Ethnic Conflict in India*. Princeton University Press.</ref>။ ၎င်းတို့ကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အုပ်စုနှစ်ခု ခွဲခြားနိုင်သည်။ အာသံပြည်နယ် ဗြဟ္မပုတ္တရတောင်ကြားတွင် နေထိုင်သော အာသံလူမျိုးများ (Assamese) နှင့် မဏိပူရတောင်ကြားတွင် နေထိုင်သော မေထေ့ (Meitei/Manipuri) လူမျိုးများသည် သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဟိန္ဒူဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ အိန္ဒိယပင်မရေစီးကြောင်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော နာဂ (Naga)၊ မိဇို (Mizo)၊ ခါဆီ (Khasi)၊ ဂါရို (Garo)၊ ကပ္ပလန် (Karbi) နှင့် ဗိုဒို (Bodo) စသည့် လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရလည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုအရလည်းကောင်း အရှေ့တောင်အာရှ၊ တိဗက်တို့နှင့် ပိုမိုတူညီကြပြီး ဗြိတိသျှခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အများစု ကူးပြောင်းကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်<ref>Bareh, H. (2001). *Encyclopaedia of Northeast India*. Mittal Publications.</ref>။ == ဘာသာစကား == ဤဒေသသည် ဘာသာစကားဗေဒအရ လွန်စွာကြွယ်ဝပြီး အဓိက ဘာသာစကားမိသားစုကြီး သုံးခု ဆုံစည်းရာနေရာ ဖြစ်သည်<ref>Post, M. W., & Burling, R. (2015). "The Tibeto-Burman languages of Northeast India". *The Sino-Tibetan Languages*, 206–241.</ref>။ တိဗက်-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများသည် ဒေသတွင်း တောင်တန်းသားအများစု ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားများဖြစ်ပြီး ဗိုဒို၊ နာဂ၊ မိဇို၊ အာရုနာချာဒေသသုံး ဘာသာစကားများနှင့် မဏိပူရပြည်နယ်၏ ရုံးသုံးစကားဖြစ်သော မဏိပူရီစကား (မေသေလုံ) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် မဏိပူရီစကားသည် အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ အသိအမှတ်ပြုထားသော တစ်ခုတည်းသော တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ အင်ဒို-အာရီယန် ဘာသာစကားများသည် လူဦးရေအများဆုံး ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားများဖြစ်ပြီး အာသံပြည်နယ်၏ အာသံစကား နှင့် တြိပူရပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုကြသော ဘင်္ဂါလီစကား တို့ ဖြစ်ကြသည်။သြစထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ (Austroasiatic)သည် မေဃာလယပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော ခါဆီလူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ခါဆီစကား (Khasi) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွန်-ခမာဘာသာစကားများနှင့် မျိုးနွယ်တူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာဟုမ်မင်းဆက်၏ မူလဘာသာစကားဖြစ်သော တိုင်-အာဟုမ် (Tai-Ahom) ဘာသာစကားသည်လည်း [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းစကား]]များနှင့် မျိုးနွယ်တူ တိုင်-ကဒိုင် မိသားစုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ပြောဆိုသူမရှိသလောက် ရှားပါးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ]] hzh1iwqdow1f8t68x2o8k1zjx3ezhx8 1035605 1035604 2026-06-03T01:09:56Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကား */ 1035605 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ''' (တရားဝင်အားဖြင့် '''အရှေ့မြောက်ဒေသ (NER)''') သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၏ ပထဝီဝင်နှင့် နိုင်ငံရေးအရ စနစ်တကျ ခွဲခြားထားသော အရှေ့ဘက်အစွန်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည်။ အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယတွင် ပြည်နယ်ရှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် "ညီအစ်မ ခုနစ်ဖော်" ဟု လူသိများသော [[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အာသံပြည်နယ်]]၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်]]၊ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ [[နာဂလန်ပြည်နယ်]]၊ [[တြိပူရပြည်နယ်]]တို့နှင့်အတူ "ညီအစ်ကိုပြည်နယ်" ဖြစ်သော [[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]] တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox settlement | name = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ | official_name = အရှေ့မြောက်ဒေသ<br />(North Eastern Region - NER) | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = ဒေသ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | motto = | image_map = Northeast india.png | map_alt = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယမြေပုံ | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ပြည်နယ်များ | subdivision_name1 = {{plainlist| * '''[[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်]]''' * '''[[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]''' * '''[[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]''' * '''[[မေဃာလယပြည်နယ်|မေဃာလယ]]''' * '''[[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|မီဇိုရမ်]]''' * '''[[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]]''' * '''[[တြိပူရပြည်နယ်|တြိပူရ]]''' * '''[[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်|ဆစ်ကင်]]''' }} | subdivision_type2 = အကြီးဆုံးမြို့ | subdivision_name2 = [[ဂူဝါဟာတီမြို့]] | subdivision_type3 = မြို့ကြီးများ ([[၂၀၁၁ အိန္ဒိယလူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း]])<ref name="Indian cities by population">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |title=Indian cities by population |access-date=30 May 2018 |archive-date=23 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723151530/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=live }}</ref> | subdivision_name3 = {{plainlist| * [[အဂါတာလာမြို့]] * [[အိုက်ဇောမြို့]] * [[အင်ဖာမြို့]] * [[အီတာနာဂါမြို့]] * [[လွန်းလေမြို့]] * [[ဆီလ်ချာမြို့]] * [[ကျမ်ဖိုင်းမြို့]] * [[ရှီလွန်မြို့]] * [[ဒီဘရူဂါရ်ဟ်မြို့]] * [[ဒီမာပူရ်မြို့]] * [[ကိုဟီမာမြို့]] }} | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 262179 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_rank = | area_note = | population_total = 45772188 | population_as_of = ၂၀၁၁ | population_est = 51670000 | pop_est_as_of = 2022 | pop_est_footnotes = <ref>https://uidai.gov.in/images/StateWiseAge_AadhaarSat_Rep_31082022_Projected-2022-Final.pdf</ref> | population_density_km2 = 173 | population_density_sq_mi = auto | population_demonym = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယသား | timezone1 = [[အိန္ဒိယစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +5:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | blank_name_sec1 = အသိအမှတ်ပြု ရုံးသုံးဘာသာစကားများ | blank_info_sec1 = {{plainlist| * [[အာသံဘာသာစကား|အာသံ]]<ref name="scheduledlanguages">{{Cite web |title=Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian Constitution {{!}} Department of Official Language {{!}} Ministry of Home Affairs {{!}} GoI |url=https://rajbhasha.gov.in/en/languages-included-eighth-schedule-indian-constitution |access-date=2022-07-31 |website=rajbhasha.gov.in}}</ref> * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]<ref name=scheduledlanguages/> * [[ဗိုဒိုဘာသာစကား|ဗိုဒို]]<ref name=scheduledlanguages/> * [[မဏိပူရီဘာသာစကား|မဏိပူရီ (မေသေ)]]<ref name=scheduledlanguages/><ref>{{Cite web |title=Manipuri language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> }} | blank_name_sec2 = ပြည်နယ်/ဒေသန္တရ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ | blank_info_sec2 = {{plainlist| * [[အာသံဘာသာစကား|အာသံ]] ([[အာသံပြည်နယ်]])<ref name=langoff>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010) |pages=84–89 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513161847/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |archive-date=13 May 2012 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Nath |first=Monoj Kumar |url=https://books.google.com/books?id=sDAXEAAAQBAJ&q=Assam+Official+Language+Act%2C+1960%2C+which+made+Assamese+the+state+language+of+Assam&pg=PA57 |title=The Muslim Question in Assam and Northeast India |date=2021-03-29 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-37027-0 |pages=57 |language=en}}</ref> * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]] ([[တြိပူရပြည်နယ်|တြိပူရ]]နှင့် ဗာရက်တောင်ကြားဒေသ)<ref name=langoff/><ref name="Chakravarti 421">{{Cite book |last=Chakravarti |first=Sudeep |url=https://books.google.com/books?id=e11PEAAAQBAJ&q=The+official+languages+of+Tripura+are+Bangla+and+Kok+Borok&pg=PT421 |title=The Eastern Gate: War and Peace in Nagaland, Manipur and India's Far East |date=2022-01-06 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-93-92099-26-7 |pages=421 |language=en}}</ref><ref name="Kumāra 2007 88">{{Cite book |last=Kumāra |first=Braja Bihārီ |url=https://books.google.com/books?id=QTCJTIBHJHEC&q=Kakbarak+recognized+official+Tripura+Bengalee&pg=PA88 |title=Problems of Ethnicity in the North-East India |date=2007 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-464-6 |pages=88 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wadley |first=Susan S. |url=https://books.google.com/books?id=xDzfBQAAQBAJ&q=Bengali+was+declared+the+official+language+of+Assam&pg=PA76 |title=South Asia in the World: An Introduction: An Introduction |date=2014-12-18 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-45959-0 |pages=76 |language=en}}</ref> * [[ဗိုဒိုဘာသာစကား|ဗိုဒို]] ([[ဗိုဒိုလန်ဒေသ]])<ref name=langoff/><ref>{{Cite book |last1=Oinam |first1=Bhagat |url=https://books.google.com/books?id=X31aDwAAQBAJ&q=Bodo+recognised+as+an+associated+state+official+language+of+Assam&pg=PT164 |title=Northeast India: A Reader |last2=Sadokpam |first2=Dhiren A. |date=2018-05-11 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-429-95320-0 |pages=164 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Deb |first=Bimal J. |url=https://books.google.com/books?id=_YYnwp8e5VYC&q=Government+of+Assam+have+declared+Bodo+as+an+associate+official+language&pg=PA21 |title=Ethnic Issues, Secularism, and Conflict Resolution in North East Asia |date=2006 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-134-8 |pages=21 |language=en}}</ref> * [[ကုက္ကဗရုခ်ဘာသာစကား|ကုက္ကဗရုခ် (တြိပူရီ)]] ([[တြိပူရပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Chakravarti 421"/><ref name="Kumāra 2007 88"/> * [[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]] ([[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Britannica 174">{{Cite book |last=Britannica |url=https://books.google.com/books?id=-xzljvnQ1vAC&q=Manipuri+%28+or+Meitei+%29+official+Manipur+Mizo+Mizoram&pg=PA174 |title=Student Britannica India 7 Vols |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-0-85229-762-9 |pages=174 |language=en}}</ref> * [[မဏိပူရီဘာသာစကား|မဏိပူရီ (မေသေ)]] ([[မဏိပူရပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Britannica 174"/><ref>{{Cite book |last=Brenzinger |first=Matthias |url=https://books.google.com/books?id=i3xdDwAAQBAJ&q=Meithei+official+language+of+Manipur&pg=PA322 |title=Language Diversity Endangered |date=2015-07-31 |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=978-3-11-090569-4 |pages=322 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=TBrzDwAAQBAJ&q=Manipuri+official+language+of+Manipur&pg=PA531 |title=General Knowledge 2020 |date=2019-06-04 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-131-9167-4 |pages=531 |language=en}}</ref> * [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]] ([[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]])<ref>https://sikkim.gov.in/department/departmentmenudetails?url=Menu%3Dsikkim-legislative-assembly%2Flanguage-used-in-assembly#:~:text=The%20business%20of%20the%20Assembly,Sikkim%2C%20namely%20Nepali%2C%20Bhutia.</ref> * [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] ([[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်]]၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်|မေဃာလယ]]နှင့် [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]])<ref name=langoff/> * [[ဆစ်ကင်ဘာသာစကား|ဆစ်ကင်]] ([[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]])<ref>https://sikkim.gov.in/department/departmentmenudetails?url=Menu%3Dsikkim-legislative-assembly%2Flanguage-used-in-assembly#:~:text=The%20business%20of%20the%20Assembly,Sikkim%2C%20namely%20Nepali%2C%20Bhutia.</ref> }} }} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> == သမိုင်းကြောင်း == အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယဒေသ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ထူးခြားဆန်းပြားပြီး အိန္ဒိယပင်မကုန်းတွင်းပိုင်းထက် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော သမိုင်းနောက်ခံများ ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းခေတ်တွင် ထိုဒေသကို "ကမ္မရူပ" တိုင်းပြည်အဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး အာသံတောင်ကြားဒေသကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်<ref>Shin, J. E. (2018). "Region, Religion, and Politics: Kamarupa in the Early Medieval Period". *Indian Historical Review*, 45(1), 25–47.</ref>။ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မောရှမ်းနွယ်ဖွားများ ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး အာဟုမ်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အာဟုမ်တို့သည် ထိုဒေသကို ခြောက်ရာစုနီးပါးကြာအောင် (အေဒီ ၁၂၂၈ မှ ၁၈၂၆ အထိ) တည်ငြိမ်စွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မဂိုအင်ပါယာ၏ ကျူးကျော်မှုများကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်<ref>Gogoi, P. (1968). *The Tai and the Tai Kingdoms With a Fuller Treatment of the Tai-Ahom Kingdom in the Brahmaputra Valley*. Gauhati University.</ref>။ ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော်က အာသံနှင့် မဏိပူရဒေသများကို အောင်နိုင်ခဲ့သောလည်း၊ ပထမအင်္ဂလိပ် မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ် 'ရရန္တပိုစာချုပ် အရ ဗြိတိသျှတို့က ထိုဒေသတစ်ခုလုံးကို အိန္ဒိယအင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်<ref>Barpujari, H. K. (1992). *The Comprehensive History of Assam: Modern Period*. Assam Publication Board.</ref>။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ကနဦးတွင် အာသံပြည်နယ်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ပြည်နယ်ငယ်များအဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ခွဲထုတ်ပေးခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ် ပြည်နယ်ရှစ်ခု ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်။ == လူမျိုးစုများ == အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးစုအစုံလင်ဆုံးနှင့် ကွဲပြားမှုအရှိဆုံး ဒေသများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော မျိုးနွယ်စုပေါင်း ၂၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်<ref>Weiner, Myron (1978). *Sons of the Soil: Migration and Ethnic Conflict in India*. Princeton University Press.</ref>။ ၎င်းတို့ကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အုပ်စုနှစ်ခု ခွဲခြားနိုင်သည်။ အာသံပြည်နယ် ဗြဟ္မပုတ္တရတောင်ကြားတွင် နေထိုင်သော အာသံလူမျိုးများ (Assamese) နှင့် မဏိပူရတောင်ကြားတွင် နေထိုင်သော မေထေ့ (Meitei/Manipuri) လူမျိုးများသည် သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဟိန္ဒူဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ အိန္ဒိယပင်မရေစီးကြောင်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော နာဂ (Naga)၊ မိဇို (Mizo)၊ ခါဆီ (Khasi)၊ ဂါရို (Garo)၊ ကပ္ပလန် (Karbi) နှင့် ဗိုဒို (Bodo) စသည့် လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရလည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုအရလည်းကောင်း အရှေ့တောင်အာရှ၊ တိဗက်တို့နှင့် ပိုမိုတူညီကြပြီး ဗြိတိသျှခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အများစု ကူးပြောင်းကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်<ref>Bareh, H. (2001). *Encyclopaedia of Northeast India*. Mittal Publications.</ref>။ == ဘာသာစကား == ဤဒေသသည် ဘာသာစကားဗေဒအရ လွန်စွာကြွယ်ဝပြီး အဓိက ဘာသာစကားမိသားစုကြီး သုံးခု ဆုံစည်းရာနေရာ ဖြစ်သည်<ref>Post, M. W., & Burling, R. (2015). "The Tibeto-Burman languages of Northeast India". *The Sino-Tibetan Languages*, 206–241.</ref>။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ]]သည် ဒေသတွင်း တောင်တန်းသားအများစု ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားများဖြစ်ပြီး ဗိုဒို၊ နာဂ၊ မိဇို၊ အာရုနာချာဒေသသုံး ဘာသာစကားများနှင့် မဏိပူရပြည်နယ်၏ ရုံးသုံးစကားဖြစ်သော မဏိပူရီစကား (မေသေလုံ) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် မဏိပူရီစကားသည် အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ အသိအမှတ်ပြုထားသော တစ်ခုတည်းသော တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရီယန် ဘာသာစကားများ]]သည် လူဦးရေအများဆုံး ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားများဖြစ်ပြီး အာသံပြည်နယ်၏ အာသံစကား နှင့် တြိပူရပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုကြသော ဘင်္ဂါလီစကား တို့ ဖြစ်ကြသည်။[[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|သြစထရိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများ (Austroasiatic)သည် မေဃာလယပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော ခါဆီလူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ခါဆီစကား (Khasi) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွန်-ခမာဘာသာစကားများနှင့် မျိုးနွယ်တူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာဟုမ်မင်းဆက်၏ မူလဘာသာစကားဖြစ်သော တိုင်-အာဟုမ် (Tai-Ahom) ဘာသာစကားသည်လည်း [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းစကား]]များနှင့် မျိုးနွယ်တူ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင်]] မိသားစုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ပြောဆိုသူမရှိသလောက် ရှားပါးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ]] gn7xei6r82x7iqx2q290re0lip2iinx 1035606 1035605 2026-06-03T01:10:16Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035606 wikitext text/x-wiki '''အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ''' (တရားဝင်အားဖြင့် '''အရှေ့မြောက်ဒေသ (NER)''') သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၏ ပထဝီဝင်နှင့် နိုင်ငံရေးအရ စနစ်တကျ ခွဲခြားထားသော အရှေ့ဘက်အစွန်ဆုံး အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည်။ အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယတွင် ပြည်နယ်ရှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် "ညီအစ်မ ခုနစ်ဖော်" ဟု လူသိများသော [[အာရူနာချယ် ပရာဒေ့ရှ် ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အာသံပြည်နယ်]]၊ [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်]]၊ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ [[နာဂလန်ပြည်နယ်]]၊ [[တြိပူရပြည်နယ်]]တို့နှင့်အတူ "ညီအစ်ကိုပြည်နယ်" ဖြစ်သော [[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]] တို့ ပါဝင်သည်။ {{Infobox settlement | name = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယ | official_name = အရှေ့မြောက်ဒေသ<br />(North Eastern Region - NER) | native_name = | native_name_lang = | settlement_type = ဒေသ | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | motto = | image_map = Northeast india.png | map_alt = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယမြေပုံ | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|India}} | subdivision_type1 = ပြည်နယ်များ | subdivision_name1 = {{plainlist| * '''[[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်]]''' * '''[[အာသံပြည်နယ်|အာသံ]]''' * '''[[မဏိပူရပြည်နယ်|မဏိပူရ]]''' * '''[[မေဃာလယပြည်နယ်|မေဃာလယ]]''' * '''[[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်|မီဇိုရမ်]]''' * '''[[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]]''' * '''[[တြိပူရပြည်နယ်|တြိပူရ]]''' * '''[[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်|ဆစ်ကင်]]''' }} | subdivision_type2 = အကြီးဆုံးမြို့ | subdivision_name2 = [[ဂူဝါဟာတီမြို့]] | subdivision_type3 = မြို့ကြီးများ ([[၂၀၁၁ အိန္ဒိယလူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၁ သန်းခေါင်စာရင်း]])<ref name="Indian cities by population">{{cite web |url=http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |title=Indian cities by population |access-date=30 May 2018 |archive-date=23 July 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130723151530/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_2_PR_Cities_1Lakh_and_Above.pdf |url-status=live }}</ref> | subdivision_name3 = {{plainlist| * [[အဂါတာလာမြို့]] * [[အိုက်ဇောမြို့]] * [[အင်ဖာမြို့]] * [[အီတာနာဂါမြို့]] * [[လွန်းလေမြို့]] * [[ဆီလ်ချာမြို့]] * [[ကျမ်ဖိုင်းမြို့]] * [[ရှီလွန်မြို့]] * [[ဒီဘရူဂါရ်ဟ်မြို့]] * [[ဒီမာပူရ်မြို့]] * [[ကိုဟီမာမြို့]] }} | unit_pref = Metric | area_footnotes = | area_total_km2 = 262179 | area_land_km2 = | area_water_km2 = | area_water_percent = | area_rank = | area_note = | population_total = 45772188 | population_as_of = ၂၀၁၁ | population_est = 51670000 | pop_est_as_of = 2022 | pop_est_footnotes = <ref>https://uidai.gov.in/images/StateWiseAge_AadhaarSat_Rep_31082022_Projected-2022-Final.pdf</ref> | population_density_km2 = 173 | population_density_sq_mi = auto | population_demonym = အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယသား | timezone1 = [[အိန္ဒိယစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +5:30 | timezone1_DST = | utc_offset1_DST = | blank_name_sec1 = အသိအမှတ်ပြု ရုံးသုံးဘာသာစကားများ | blank_info_sec1 = {{plainlist| * [[အာသံဘာသာစကား|အာသံ]]<ref name="scheduledlanguages">{{Cite web |title=Languages Included in the Eighth Schedule of the Indian Constitution {{!}} Department of Official Language {{!}} Ministry of Home Affairs {{!}} GoI |url=https://rajbhasha.gov.in/en/languages-included-eighth-schedule-indian-constitution |access-date=2022-07-31 |website=rajbhasha.gov.in}}</ref> * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]<ref name=scheduledlanguages/> * [[ဗိုဒိုဘာသာစကား|ဗိုဒို]]<ref name=scheduledlanguages/> * [[မဏိပူရီဘာသာစကား|မဏိပူရီ (မေသေ)]]<ref name=scheduledlanguages/><ref>{{Cite web |title=Manipuri language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Manipuri-language |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> }} | blank_name_sec2 = ပြည်နယ်/ဒေသန္တရ ရုံးသုံးဘာသာစကားများ | blank_info_sec2 = {{plainlist| * [[အာသံဘာသာစကား|အာသံ]] ([[အာသံပြည်နယ်]])<ref name=langoff>{{cite web |url=http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |title=Report of the Commissioner for linguistic minorities: 47th report (July 2008 to June 2010) |pages=84–89 |publisher=Commissioner for Linguistic Minorities, Ministry of Minority Affairs, Government of India |access-date=16 February 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120513161847/http://nclm.nic.in/shared/linkimages/NCLM47thReport.pdf |archive-date=13 May 2012 }}</ref><ref>{{Cite book |last=Nath |first=Monoj Kumar |url=https://books.google.com/books?id=sDAXEAAAQBAJ&q=Assam+Official+Language+Act%2C+1960%2C+which+made+Assamese+the+state+language+of+Assam&pg=PA57 |title=The Muslim Question in Assam and Northeast India |date=2021-03-29 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-1-000-37027-0 |pages=57 |language=en}}</ref> * [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]] ([[တြိပူရပြည်နယ်|တြိပူရ]]နှင့် ဗာရက်တောင်ကြားဒေသ)<ref name=langoff/><ref name="Chakravarti 421">{{Cite book |last=Chakravarti |first=Sudeep |url=https://books.google.com/books?id=e11PEAAAQBAJ&q=The+official+languages+of+Tripura+are+Bangla+and+Kok+Borok&pg=PT421 |title=The Eastern Gate: War and Peace in Nagaland, Manipur and India's Far East |date=2022-01-06 |publisher=Simon and Schuster |isbn=978-93-92099-26-7 |pages=421 |language=en}}</ref><ref name="Kumāra 2007 88">{{Cite book |last=Kumāra |first=Braja Bihārီ |url=https://books.google.com/books?id=QTCJTIBHJHEC&q=Kakbarak+recognized+official+Tripura+Bengalee&pg=PA88 |title=Problems of Ethnicity in the North-East India |date=2007 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-464-6 |pages=88 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Wadley |first=Susan S. |url=https://books.google.com/books?id=xDzfBQAAQBAJ&q=Bengali+was+declared+the+official+language+of+Assam&pg=PA76 |title=South Asia in the World: An Introduction: An Introduction |date=2014-12-18 |publisher=Routledge |isbn=978-1-317-45959-0 |pages=76 |language=en}}</ref> * [[ဗိုဒိုဘာသာစကား|ဗိုဒို]] ([[ဗိုဒိုလန်ဒေသ]])<ref name=langoff/><ref>{{Cite book |last1=Oinam |first1=Bhagat |url=https://books.google.com/books?id=X31aDwAAQBAJ&q=Bodo+recognised+as+an+associated+state+official+language+of+Assam&pg=PT164 |title=Northeast India: A Reader |last2=Sadokpam |first2=Dhiren A. |date=2018-05-11 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-429-95320-0 |pages=164 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Deb |first=Bimal J. |url=https://books.google.com/books?id=_YYnwp8e5VYC&q=Government+of+Assam+have+declared+Bodo+as+an+associate+official+language&pg=PA21 |title=Ethnic Issues, Secularism, and Conflict Resolution in North East Asia |date=2006 |publisher=Concept Publishing Company |isbn=978-81-8069-134-8 |pages=21 |language=en}}</ref> * [[ကုက္ကဗရုခ်ဘာသာစကား|ကုက္ကဗရုခ် (တြိပူရီ)]] ([[တြိပူရပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Chakravarti 421"/><ref name="Kumāra 2007 88"/> * [[မီဇိုဘာသာစကား|မီဇို]] ([[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Britannica 174">{{Cite book |last=Britannica |url=https://books.google.com/books?id=-xzljvnQ1vAC&q=Manipuri+%28+or+Meitei+%29+official+Manipur+Mizo+Mizoram&pg=PA174 |title=Student Britannica India 7 Vols |publisher=Popular Prakashan |isbn=978-0-85229-762-9 |pages=174 |language=en}}</ref> * [[မဏိပူရီဘာသာစကား|မဏိပူရီ (မေသေ)]] ([[မဏိပူရပြည်နယ်]])<ref name=langoff/><ref name="Britannica 174"/><ref>{{Cite book |last=Brenzinger |first=Matthias |url=https://books.google.com/books?id=i3xdDwAAQBAJ&q=Meithei+official+language+of+Manipur&pg=PA322 |title=Language Diversity Endangered |date=2015-07-31 |publisher=Walter de Gruyter GmbH & Co KG |isbn=978-3-11-090569-4 |pages=322 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Experts |first=Arihant |url=https://books.google.com/books?id=TBrzDwAAQBAJ&q=Manipuri+official+language+of+Manipur&pg=PA531 |title=General Knowledge 2020 |date=2019-06-04 |publisher=Arihant Publications India limited |isbn=978-93-131-9167-4 |pages=531 |language=en}}</ref> * [[နီပေါဘာသာစကား|နီပေါ]] ([[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]])<ref>https://sikkim.gov.in/department/departmentmenudetails?url=Menu%3Dsikkim-legislative-assembly%2Flanguage-used-in-assembly#:~:text=The%20business%20of%20the%20Assembly,Sikkim%2C%20namely%20Nepali%2C%20Bhutia.</ref> * [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] ([[အာရုနာချာပရဒေရှ်ပြည်နယ်|အာရုနာချာပရဒေရှ်]]၊ [[မေဃာလယပြည်နယ်|မေဃာလယ]]နှင့် [[နာဂလန်ပြည်နယ်|နာဂလန်]])<ref name=langoff/> * [[ဆစ်ကင်ဘာသာစကား|ဆစ်ကင်]] ([[ဆစ်ကင်ပြည်နယ်]])<ref>https://sikkim.gov.in/department/departmentmenudetails?url=Menu%3Dsikkim-legislative-assembly%2Flanguage-used-in-assembly#:~:text=The%20business%20of%20the%20Assembly,Sikkim%2C%20namely%20Nepali%2C%20Bhutia.</ref> }} }} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> == သမိုင်းကြောင်း == အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယဒေသ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ထူးခြားဆန်းပြားပြီး အိန္ဒိယပင်မကုန်းတွင်းပိုင်းထက် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော သမိုင်းနောက်ခံများ ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းခေတ်တွင် ထိုဒေသကို "ကမ္မရူပ" တိုင်းပြည်အဖြစ် လူသိများခဲ့ပြီး အာသံတောင်ကြားဒေသကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်<ref>Shin, J. E. (2018). "Region, Religion, and Politics: Kamarupa in the Early Medieval Period". *Indian Historical Review*, 45(1), 25–47.</ref>။ အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ မောရှမ်းနွယ်ဖွားများ ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး အာဟုမ်မင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အာဟုမ်တို့သည် ထိုဒေသကို ခြောက်ရာစုနီးပါးကြာအောင် (အေဒီ ၁၂၂၈ မှ ၁၈၂၆ အထိ) တည်ငြိမ်စွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မဂိုအင်ပါယာ၏ ကျူးကျော်မှုများကို အောင်မြင်စွာ တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်<ref>Gogoi, P. (1968). *The Tai and the Tai Kingdoms With a Fuller Treatment of the Tai-Ahom Kingdom in the Brahmaputra Valley*. Gauhati University.</ref>။ ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော်က အာသံနှင့် မဏိပူရဒေသများကို အောင်နိုင်ခဲ့သောလည်း၊ ပထမအင်္ဂလိပ် မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ် 'ရရန္တပိုစာချုပ် အရ ဗြိတိသျှတို့က ထိုဒေသတစ်ခုလုံးကို အိန္ဒိယအင်ပါယာအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်<ref>Barpujari, H. K. (1992). *The Comprehensive History of Assam: Modern Period*. Assam Publication Board.</ref>။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ကနဦးတွင် အာသံပြည်နယ်ကြီးတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးစုဆိုင်ရာ တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ပြည်နယ်ငယ်များအဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ခွဲထုတ်ပေးခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ် ပြည်နယ်ရှစ်ခု ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်။ == လူမျိုးစုများ == အရှေ့မြောက်အိန္ဒိယသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးစုအစုံလင်ဆုံးနှင့် ကွဲပြားမှုအရှိဆုံး ဒေသများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော မျိုးနွယ်စုပေါင်း ၂၀၀ ကျော် နေထိုင်ကြသည်<ref>Weiner, Myron (1978). *Sons of the Soil: Migration and Ethnic Conflict in India*. Princeton University Press.</ref>။ ၎င်းတို့ကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အုပ်စုနှစ်ခု ခွဲခြားနိုင်သည်။ အာသံပြည်နယ် ဗြဟ္မပုတ္တရတောင်ကြားတွင် နေထိုင်သော အာသံလူမျိုးများ (Assamese) နှင့် မဏိပူရတောင်ကြားတွင် နေထိုင်သော မေထေ့ (Meitei/Manipuri) လူမျိုးများသည် သမိုင်းအစဉ်အလာအရ ဟိန္ဒူဘာသာကို အဓိကကိုးကွယ်ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ အိန္ဒိယပင်မရေစီးကြောင်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်။ကုန်းမြင့်နှင့် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော နာဂ (Naga)၊ မိဇို (Mizo)၊ ခါဆီ (Khasi)၊ ဂါရို (Garo)၊ ကပ္ပလန် (Karbi) နှင့် ဗိုဒို (Bodo) စသည့် လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရလည်းကောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုအရလည်းကောင်း အရှေ့တောင်အာရှ၊ တိဗက်တို့နှင့် ပိုမိုတူညီကြပြီး ဗြိတိသျှခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ အများစု ကူးပြောင်းကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်<ref>Bareh, H. (2001). *Encyclopaedia of Northeast India*. Mittal Publications.</ref>။ == ဘာသာစကား == ဤဒေသသည် ဘာသာစကားဗေဒအရ လွန်စွာကြွယ်ဝပြီး အဓိက ဘာသာစကားမိသားစုကြီး သုံးခု ဆုံစည်းရာနေရာ ဖြစ်သည်<ref>Post, M. W., & Burling, R. (2015). "The Tibeto-Burman languages of Northeast India". *The Sino-Tibetan Languages*, 206–241.</ref>။ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ]]သည် ဒေသတွင်း တောင်တန်းသားအများစု ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားများဖြစ်ပြီး ဗိုဒို၊ နာဂ၊ မိဇို၊ အာရုနာချာဒေသသုံး ဘာသာစကားများနှင့် မဏိပူရပြည်နယ်၏ ရုံးသုံးစကားဖြစ်သော မဏိပူရီစကား (မေသေလုံ) တို့ ပါဝင်သည်။ အထူးသဖြင့် မဏိပူရီစကားသည် အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ အသိအမှတ်ပြုထားသော တစ်ခုတည်းသော တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ|အင်ဒို-အာရီယန် ဘာသာစကားများ]]သည် လူဦးရေအများဆုံး ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားများဖြစ်ပြီး အာသံပြည်နယ်၏ အာသံစကား နှင့် တြိပူရပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုကြသော ဘင်္ဂါလီစကား တို့ ဖြစ်ကြသည်။[[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|သြစထရိုအေးရှားတစ်]] ဘာသာစကားများ (Austroasiatic)သည် မေဃာလယပြည်နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော ခါဆီလူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ခါဆီစကား (Khasi) ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွန်-ခမာဘာသာစကားများနှင့် မျိုးနွယ်တူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာဟုမ်မင်းဆက်၏ မူလဘာသာစကားဖြစ်သော တိုင်-အာဟုမ် (Tai-Ahom) ဘာသာစကားသည်လည်း [[ထိုင်းဘာသာစကား|ထိုင်း]]၊ [[ရှမ်းဘာသာစကား|ရှမ်းစကား]]များနှင့် မျိုးနွယ်တူ [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင်]] မိသားစုဝင် ဖြစ်သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် ပြောဆိုသူမရှိသလောက် ရှားပါးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒေသများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ]] 8lurm3g7db471b98o6gqqs08maj5lri 10 245356 1035614 1034656 2026-06-03T02:40:53Z Salai Rungtoi 22844 correcting a link 1035614 wikitext text/x-wiki {{Campaignbox |name = Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present) |title = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] <Br>(၂၀၂၁ - လက်ရှိ) |listclass = hlist | state = autocollapse |battles = * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဖြစ်ရပ်အချိန်မှတ်တမ်းများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) အတွင်း ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ|ထိတွေ့ဖြစ်စဉ်များ စာရင်း]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ|မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ရာဇဝတ်မှုများ|စစ်ရာဇဝတ်မှုများ]] * [[စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ကြေညာချက်များ|စစ်အုပ်ချုပ်ရေး]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း]] ;ရှေးဦးဖြစ်စဉ်များ * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း |၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းခြင်း]] * [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြပွဲများ]] ** <small>[[မြသွဲ့သွဲ့ခိုင် သေဆုံးမှု|မြသွဲ့သွဲ့ခိုင်]]</small> ** <small>[[ကြယ်စင် သေဆုံးမှု|ကြယ်စင်]]</small> ** <small>[[ခန့်ညားဟိန်း သေဆုံးမှု|ခန့်ညားဟိန်း]]</small> ** <small>[[ဝေယံထွန်း သေဆုံးမှု|ဝေယံထွန်း]]</small> ;စစ်မြေပြင် * [[ချင်း စစ်မြေပြင်|ချင်း]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်|အညာ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ---- ;အစောပိုင်း အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ထိတွေ့မှုများ * [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ|အလော့ဘွမ်]] * [[ကလေး ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေး]] * [[သီးမူထာတိုက်ပွဲ|သီးမူထာ]] * [[တန့်ဆည်တိုက်ပွဲ|တန့်ဆည်]] * [[နောင်မွန် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု|နောင်မွန်]] * [[သော်လဲထာတိုက်ပွဲ|သော်လဲထာ]] * [[မင်းတပ်တိုက်ပွဲ|မင်းတပ်]] * [[မူဆယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မူဆယ်]] * [[မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ|မန္တလေး]] * [[မြင်သာတိုက်ပွဲ|မြင်သာ]] * [[မြဝတီ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|မြဝတီ]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ လွိုင်ကော်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၁)|ပထမ ဒီးမော့ဆို]] ;၂၀၂၁-၂၂ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု * [[ကချင်သေတိုက်ပွဲ|ကချင်သေ]] * [[လေးကေ့ကော်တိုက်ပွဲ|လေးကေ့ကော်]] * [[နှမ်းခါးရွာ စီးနင်းခံရမှု|နှမ်းခါး]] * [[ချင်းတွင်းမြစ် အလစ်အငိုက်တိုက်ခိုက်မှု|ချင်းတွင်းမြစ်]] * [[ဒီးမော့ဆိုတိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ ဒီးမော့ဆို]] * [[လွိုင်ကော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၂)|ဒုတိယ လွိုင်ကော်]] * [[ထန်တလန်တိုက်ပွဲ|ထန်တလန်]] * [[ဖယ်ခုံ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ဖယ်ခုံ]] * [[ခင်ဦး တိုက်ခိုက်မှုများ|ခင်ဦး]] * [[အုန်းသွင်|ဦးအုန်းသွင်အား လုပ်ကြံခြင်း]] * [[ကော့ကရိတ် တိုက်ပွဲ|ကော့ကရိတ်]] * [[၂၀၂၂ မူဆယ် လက်နက်ကိုင်အချင်းချင်း ပစ်ခတ်မှု|မူဆယ်လက်နက်ကိုင်များတိုက်ပွဲ]] ;၂၀၂၃ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[မယ်စဲ့တိုက်ပွဲ|မယ်စဲ့]] * [[ရွှေကုက္ကိုထိုးစစ်|ရွှေကုက္ကို]] * [[ကနောင်စစ်ဆင်ရေး|ကနောင်]] * [[တောင်သမန်စစ်ဆင်ရေး|တောင်သမန်]] * ''[[၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၀၇ စစ်ဆင်ရေး]]'' **[[ချင်းရွှေဟော်တိုက်ပွဲ|ချင်းရွှေဟော်]] **[[နမ့်ဆန်တိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်]] **[[လောက်ကိုင်တိုက်ပွဲ|လောက်ကိုင်]] **[[လားရှိုးတိုက်ပွဲ|လားရှိုး]] * [[၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး|၁၁၁၁ စစ်ဆင်ရေး]] ** ''[[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး|၁၀၂၇]]'' * [[ကျင်ဒွေးတိုက်ပွဲ|ကျင်ဒွေး]] ;၂၀၂၄-၂၅ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄-လက်ရှိ)|ကချင်]] ** [[ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၂၀၂၄)|ဗန်းမော်]] * [[မြဝတီအား သိမ်းပိုက်ခြင်း|မြဝတီ]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်]] ** [[အမ်းတိုက်ပွဲ|အမ်း]] ** [[မောင်တောတိုက်ပွဲ|မောင်တော]] * ''[[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်]]'' ** [[ဖလမ်းတိုက်ပွဲ|ဖလမ်း]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] * [[ဝင်းနိမ္မိတာရုံဆရာတော် ပစ်ခတ်ခံရခြင်း]] * [[ဘုတလင်တိုက်ပွဲ|ဘုတလင်]] * [[မြင်းခြံခရိုင် အထူးစစ်ဆင်ရေး|မြင်းခြံ]] * [[ငဖဲ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှု|ငဖဲ]] * [[မဲပလီစခန်းတိုက်ပွဲ|မဲပလီစခန်း]] * [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|ကသာ]] * [[၂၀၂၅ ဆောင်းပြောင်းစစ်ပွဲ|ပင်လောင်း]] ;၂၀၂၆ စစ်ရေးဖြစ်စဉ်များ * [[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ|ကွတ်ခိုင်]] * [[တကောင်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တကောင်း]] ---- '''အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများနှင့် သတ်ဖြတ်မှုများ''' * [[မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ| အစုအပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု စာရင်း]] * [[လှိုင်သာယာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လှိုင်သာယာ]] * [[ကလေးမြို့နယ် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ|ကလေးမြို့နယ် တိုက်ပွဲ]] * [[အူးဟူချောင်းတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အူးဟူချောင်းတံတားလုပ်သားများ]] * [[ပဲခူး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဲခူး]] * [[ဒီပဲယင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒီပဲယင်း]] * [[မိုဆို လူသတ်ပွဲ|မိုဆို]] * [[မုန်တိုင်ပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မုန်တိုင်ပင်]] * [[လက်ယက်ကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ယက်ကုန်း]] * [[ဖားကန့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖားကန့်]] * [[တာတိုင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တာတိုင်]] * [[ပင်လောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပင်လောင်း]] * [[ဝေဘူလ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေဘူလ]] * [[ပဇီကြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပဇီကြီး]] * [[ခြေရာတော်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ခြေရာတော်]] * [[လိုင်ဇာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လိုင်ဇာ]] * [[ဝေလူးရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဝေလူး]] * [[ကနန်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကနန်]] * [[သာဒါရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သာဒါ]] * [[အကြည်ပန်းပလွန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အကြည်ပန်းပလွန်း]] * [[ဆုံရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဆုံရွာ]] * [[လက်ထုတ္တော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လက်ထုတ္တော]] * [[ဗျိုင်းဖြူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဗျိုင်းဖြူ]] * [[မတောရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မတော]] * [[ရှင်ရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရှင်ရွာ]] * [[မောင်တော နခခ (၂) အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|နခခ(၂)]] * [[တန်းလွဲရွာမ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|တန်းလွဲရာမ]] * [[ကျောက်နီမော် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျောက်နီမော်]] * [[မြောက်ဦး ရမ်းချောင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရမ်းချောင်း]] * [[အိုးထိမ်းတွင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|အိုးထိမ်းတွင်း]] * [[လမ်းလယ်ကျစ် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|လမ်းလယ်ကျစ်]] * [[မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မော်ချီး]] * [[မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒိုင်းကျီ]] * [[သရက်တပင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|သရက်တပင်]] * [[ဘုံတိုရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဘုံတို]] * [[မြောက်ဦးဆေးရုံ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|မြောက်ဦးဆေးရုံ]] * [[ချောင်းတူရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ချောင်းတူ]] * [[ယိုးငူ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ယိုးငူ]] * [[ပြောင်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ပြောင်းရွာ]] * [[ရေတွင်းကုန်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ရေတွင်းကုန်း]] * [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒလက်ချောင်း]] * [[ကျင်ဒွေးတံတား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ကျင်ဒွေးတံတား]] * [[ဖူနွမ်းရွာ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဖူနွမ်း]] ---- ;ဆက်စပ်ခေါင်းစဉ်များ *[[ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေး ထုတ်ပြန်ချက်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] }}<noinclude> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ တမ်းပလိတ်များ]] </noinclude> fxtputazqxfpgqr344fficiflpvz083 0 249735 1035709 818636 2026-06-03T07:11:08Z Htanaungg 61594 [[နာဂက်စ်မိုဟာမက်ဒီ]] စာမျက်နှာကို [[နာဂတ်စ် မိုဟာမဒီ]] သို့ Htanaunggက ရွှေ့ခဲ့သည်: Per BBC Burmese (https://www.bbc.com/burmese/articles/c3e2nwkxd3do) 818636 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Narges Mohammadi|image=Narges Mohammadi (cropped).jpg|caption=|native_name={{nobold|نرگس محمدی}}|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|၁၉၇၂|၄|၂၁|df=yes}}|birth_place=ဇန်ဂျန်၊ အီရန်နိုင်ငံ|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->|death_place=|nationality=အီရန်နိုင်ငံသား|native_name_lang=ps|other_names=Narges Safie Mohammadi|occupation=လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ|organization=Defenders of Human Rights Center <br> National Council for Peace|known_for=|movement=Neo-Shariatism|children=၂|awards=Alexander Langer Award (၂၀၀၉) <br> Andrei Sakharov Prize (APS) (၂၀၁၈)<br> ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု (၂၀၂၃)|spouse(s)={{marriage|[[Taghi Rahmani]]|1999}}<ref>{{cite web|url=http://www.rferl.org/a/1079544.html|title=Iran: Activist 'Dynamic Duo' Fight for Human Rights|date=27 February 2008|author=Farangis Najibullah|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|access-date=10 March 2017}}</ref>}} [[Category:Articles with hCards]] '''နာဂက်စ် မိုဟာမက်ဒီ'''({{lang-en|Narges Mohammadi}}; {{lang-fa|نرگس محمدی}}; [[၁၉၇၂|၁၉၇၂ခုနှစ်]] [[၂၁ ဧပြီ|ဧပြီလ ၂၁ရက်]] ~ )သည် အီရန်နိုင်ငံသူ လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ ၂၀၂၃ခုနှစ် နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင်နှင့် သိပ္ပံပညာရှင် ဖြစ်သည်။ == တက်ကြွလှုပ်ရှားမှု == သူသည် [[နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု|နိုဘယ်လ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင်]] Shirin Ebadi ဦးဆောင်သော လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်သူများစင်တာ (DHRC) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ <ref name="G">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2012/apr/26/iran-activist-narges-mohammadi-jailed|title=နိုဘဲလ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု - အီရန် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ ချီးမြှင့်ခံရ|author=BBC Burmese|archiveurl=|date=6 Oct 2023|work=|access-date=7 October 2023|archive-date=|archive-url=}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် [[တီဟီရန်မြို့|တီဟီရန်]]မြို့တွင် [[သေဒဏ်]]အမိန့်ဖျက်သိမ်းရေး လှုံ့ဆော်သည့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုကို ထူထောင်ပြီး လုပ်ဆောင်ခြင်းအတွက် သူမအား ထောင်ဒဏ် ၁၆ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ <ref name="U">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/global-development/2016/may/24/narges-mohammadi-iranian-activist-un-condemns-10-year-jail-sentence|title=UN condemns 16-year jail sentence for Iranian activist Narges Mohammadi|author=Saeed Kamali Dehghan|date=24 May 2016|work=The Guardian|access-date=7 Oct 2023}}</ref> သူသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထောင်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့ပြီး အဖမ်းခံထားရသော အမျိုးသမီးများအား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အစီရင်ခံစာများ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံခြင်း == ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အကျဉ်းကျနေစဉ်တွင် သူသည် "အီရန်ရှိ အမျိုးသမီးများ၏ ဖိနှိပ်မှုကို တွန်းလှန်ရန်နှင့် လူသားအားလုံးအတွက် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်မှုကို မြှင့်တင်ရန် သူ၏ တိုက်ပွဲအတွက်" ၂၀၂၃ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်လ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|date=၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|title=၂၀၂၃ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု အီရန်အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူရရှိ|url=https://burmese.voanews.com/a/iranian-women-rights-activist-won-2023-nobel-peace-prize/7299456.html|archivedate=|language=|access-date=၇ အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၃|work=VOA Burmese}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ]] t9i67s40hivmyusqk71z1ohrk56clk5 1035711 1035709 2026-06-03T07:12:04Z Htanaungg 61594 Fixed naming 1035711 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=Narges Mohammadi|image=Narges Mohammadi (cropped).jpg|caption=|native_name={{nobold|نرگس محمدی}}|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|၁၉၇၂|၄|၂၁|df=yes}}|birth_place=ဇန်ဂျန်၊ အီရန်နိုင်ငံ|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->|death_place=|nationality=အီရန်နိုင်ငံသား|native_name_lang=ps|other_names=Narges Safie Mohammadi|occupation=လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ|organization=Defenders of Human Rights Center <br> National Council for Peace|known_for=|movement=Neo-Shariatism|children=၂|awards=Alexander Langer Award (၂၀၀၉) <br> Andrei Sakharov Prize (APS) (၂၀၁၈)<br> ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု (၂၀၂၃)|spouse(s)={{marriage|[[Taghi Rahmani]]|1999}}<ref>{{cite web|url=http://www.rferl.org/a/1079544.html|title=Iran: Activist 'Dynamic Duo' Fight for Human Rights|date=27 February 2008|author=Farangis Najibullah|work=Radio Free Europe/Radio Liberty|access-date=10 March 2017}}</ref>}} [[Category:Articles with hCards]] '''နာဂတ်စ် မိုဟာမဒီ'''({{lang-en|Narges Mohammadi}}; {{lang-fa|نرگس محمدی}}; [[၁၉၇၂|၁၉၇၂ခုနှစ်]] [[၂၁ ဧပြီ|ဧပြီလ ၂၁ရက်]] ~ )သည် အီရန်နိုင်ငံသူ လူ့အခွင့်အရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ၊ ၂၀၂၃ခုနှစ် နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင်နှင့် သိပ္ပံပညာရှင် ဖြစ်သည်။ == တက်ကြွလှုပ်ရှားမှု == သူသည် [[နိုဘယ် ငြိမ်းချမ်းရေးဆု|နိုဘယ်လ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင်]] Shirin Ebadi ဦးဆောင်သော လူ့အခွင့်အရေးကာကွယ်သူများစင်တာ (DHRC) ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ <ref name="G">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/world/iran-blog/2012/apr/26/iran-activist-narges-mohammadi-jailed|title=နိုဘဲလ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု - အီရန် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူ ချီးမြှင့်ခံရ|author=BBC Burmese|archiveurl=|date=6 Oct 2023|work=|access-date=7 October 2023|archive-date=|archive-url=}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် [[တီဟီရန်မြို့|တီဟီရန်]]မြို့တွင် [[သေဒဏ်]]အမိန့်ဖျက်သိမ်းရေး လှုံ့ဆော်သည့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုကို ထူထောင်ပြီး လုပ်ဆောင်ခြင်းအတွက် သူမအား ထောင်ဒဏ် ၁၆ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ <ref name="U">{{Cite web|url=https://www.theguardian.com/global-development/2016/may/24/narges-mohammadi-iranian-activist-un-condemns-10-year-jail-sentence|title=UN condemns 16-year jail sentence for Iranian activist Narges Mohammadi|author=Saeed Kamali Dehghan|date=24 May 2016|work=The Guardian|access-date=7 Oct 2023}}</ref> သူသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထောင်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့ပြီး အဖမ်းခံထားရသော အမျိုးသမီးများအား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှု အစီရင်ခံစာများ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ == ဂုဏ်ပြုခံခြင်း == ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အကျဉ်းကျနေစဉ်တွင် သူသည် "အီရန်ရှိ အမျိုးသမီးများ၏ ဖိနှိပ်မှုကို တွန်းလှန်ရန်နှင့် လူသားအားလုံးအတွက် လူ့အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်မှုကို မြှင့်တင်ရန် သူ၏ တိုက်ပွဲအတွက်" ၂၀၂၃ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်လ်ဆုကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite web|date=၆ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃|title=၂၀၂၃ နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု အီရန်အမျိုးသမီး အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူရရှိ|url=https://burmese.voanews.com/a/iranian-women-rights-activist-won-2023-nobel-peace-prize/7299456.html|archivedate=|language=|access-date=၇ အောက်တိုဘာလ ၂၀၂၃|work=VOA Burmese}}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရ ပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ]] fgcq9lxt26ycs2jiiyhj3x33d1xfhg8 14 267939 1035579 864652 2026-06-02T16:08:25Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035579 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် မြန်မာနိုင်ငံ]] c4m8s0l262ec39mc4tsux4aky5yxm0b 14 267940 1035720 1035143 2026-06-03T08:16:49Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035720 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] idjiuv8qgtd10kn1lskvfqfpsp5cifg 0 270119 1035673 1027369 2026-06-03T04:34:04Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035673 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=MyanmarPay|founder=|company_name=PayPlus Co.,Ltd|parent=[[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]|homepage={{url|https://myanmarpay.com.mm/}}}} '''မြန်မာကြူအာ''' (အင်္ဂလိပ်: MMQR, '''MyanmarPay''' ဟု တရားဝင်အသုံးပြု) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်အတွက် အမျိုးသားအဆင့် QR Code စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]က ဦးဆောင်လမ်းညွှန်၍ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ MMQR စနစ်သည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ ချမှတ်ထားပြီး ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ ငွေပေးချေမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67718|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတာ်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုအတွက် National QR Standard ဖြစ်သည့် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|language=MM|accessdate=၂၁ မေ ၂၀၂၅|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522061545/https://www.moi.gov.mm/news/67718|archivedate=22 May 2025}}</ref> MMQR သည် ဘဏ်များအကြားနှင့် ကွဲပြားသည့် မိုဘိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအကြား လျင်မြန်စွာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်သော QR Code စနစ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဘဏ်များသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ရက်များအတွင်း၌သာ ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သော်လည်း MMQR စနစ်သည် မိုဘိုင်းပိုက်ဆံအိတ်များအကြား အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုကို ပိုမိုအဆင်ပြေစေသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငွေပေးချေမှုကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် မိုဘိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်း၊ အင်တာနက်ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အခြားဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုများကို အားပေးမြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငွေပေးချေမှုအဖွဲ့ (Myanmar Payment Union - MPU) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘဏ်များအကြား ငွေပေးချေမှုကွန်ရက်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == MMQR နှင့် MyanmarPay အကြား ကွာခြားချက် == မြန်မာကြူအာ (MMQR - Myanmar Quick Responsde Code) သည် QR Code အခြေခံ ငွေပေးချေမှုများကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် Digital Payment Switch စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ငွေပေးချေမှုများကို တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ရှိရင်းစွဲ ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ (ဥပမာ KBZ Pay, AYA Pay စသည်) ကို MMQR စနစ်ဖြင့် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ MMQR သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ချမှတ်ထားသော အမျိုးသားအဆင့် QR Standard ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် MyanmarPay သည် MMQR စနစ်အတွက် Brand Name (သို့မဟုတ် Scheme Name) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ MyanmarPay သည် MMQR စနစ်ကို အသုံးပြု၍ ငွေပေးချေမှုများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးပြုသူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် ပုံရိပ်တစ်ခု၊ အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် MMQR သည် နည်းပညာစနစ်ဖြစ်ပြီး MyanmarPay သည် ထိုစနစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် တရားဝင်အမည် (branding) ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများနှင့် နည်းပညာပံ့ပိုးသူများ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် MMQR စနစ်အတွက် System Operator အဖြစ် ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်သည်။ စနစ်အား Payplus Company Limited က နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ယူလည်ပတ်သည်။ Payplus ကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ Digital Payment Switch Operator အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ == တရားဝင်စတင်အသုံးပြုခြင်း == မြန်မာကြူအာ (MMQR) စနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ဦးဆောင်၍ အများပြည်သူများ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ တရားဝင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကိုယ်တိုင် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်၍ အမှာစကားပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://wavemoney.com.mm/mm/media-center/mmqr-with-wave|title=Digital Payment Switch တစ်ခုဖြစ်သည့် MyanmarPay MMQR (National QR Standard) စတင် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မိတ်ဆက်|publisher=Wave Money|accessdate=21 May 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == ပါဝင်ပတ်သက်သော ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ == လက်ရှိတွင် MMQR စနစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများမှာ- # AYA Pay # KBZ Pay # Wave Money # OK$ # CB Pay # UAB Pay # A+ Wallet # CTZ Pay # Yoma Bank # TrustyPay # Zego Money စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများဖြစ်သည်။ == လက်ရှိ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အနာဂတ်ချဲ့ထွင်မှုများ == MMQR စနစ်သည် လက်ရှိတွင် ဖောက်သည်-ကုန်သည် (Customer-to-Merchant - C2M or P2M) ငွေပေးချေမှုများကို အဓိကထား ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လူပုဂ္ဂိုလ်ချင်းစီ ငွေလွှဲပြောင်းမှု (Person-to-Person - P2P) များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရသည်။ အနာဂတ်တွင် P2P ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကိုလည်း MMQR စနစ်ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင်၊ အစိုးရအရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်များအရ MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို အောက်ပါကဏ္ဍများသို့ တိုးချဲ့သွားရန် အစီအစဉ်များရှိသည်။ * အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများ - ရေခွန်၊ မီတာခများကဲ့သို့သော အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများကို MMQR စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်။ * အစိုးရလုပ်ငန်းဆောင်တာများ - နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ လစာထုတ်ပေးခြင်း၊ ပင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း စသည်တို့တွင် MMQR ကို အသုံးပြုရန်။ * ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ - လုပ်ငန်းငယ်များ၊ ဆီဆိုင်များ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ၊ ကျောင်းများနှင့် စားသုံးကုန်လုပ်ငန်းများ အပါအဝင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍရှိ လုပ်ငန်းများတွင် MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို ချဲ့ထွင်သွားရန်။<ref>{{Cite web|url=https://www.buildmyanmarmedia.com/what-is-mmqr-myanmars-new-digital-payment-system-explained/|title=What is MMQR? Myanmar's New Digital Payment System Explained|accessdate=21 May 2025|publisher=Build Myanmar|language=en}}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == MMQR စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ MMQR အသုံးပြုမှုအနေဖြင့် Transaction သန်း ၃၀ ကျော်၊ ငွေပမာဏအားဖြင့် MMK ၁၂.၇ ထရီလီယံကျော်၊ MMQR အသုံးပြုသည့် ကုန်သည်ပေါင်း ၄၂၀,၀၀၀ ဦးကျော်နှင့် အသုံးပြုသူ လူဦးရေ (၂၄) သန်းကျော်ရှိနေပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုများမှတစ်ဆင့် ငွေသားမဲ့ငွေပေးချေမှု (Cashless Society) သို့ {{!}} Central Bank of Myanmar |url=https://www.cbm.gov.mm/content/10303 |access-date=2026-03-02 |website=www.cbm.gov.mm}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှု စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ငွေပေးချေခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] r5rzwvb9bwdtrwazbcwqlh6l339777e 1035675 1035673 2026-06-03T04:51:12Z Salai Rungtoi 22844 1035675 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=MyanmarPay|company_name=PayPlus Co.,Ltd|parent=|homepage={{url|https://myanmarpay.com.mm/}} | logo = MMQR Logo.svg |owner=[[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]|foundation={{Start date and age|2025|02|27|df=y}}|location_country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]]|location_city=[[ရန်ကုန်မြို့]]}} '''မြန်မာကြူအာ''' (အင်္ဂလိပ်: MMQR, '''MyanmarPay''' ဟု တရားဝင်အသုံးပြု) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်အတွက် အမျိုးသားအဆင့် QR Code စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]]က ဦးဆောင်လမ်းညွှန်၍ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ MMQR စနစ်သည် နိုင်ငံတကာစံနှုန်းများနှင့်အညီ ချမှတ်ထားပြီး ပြည်သူလူထုအနေဖြင့် လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ ငွေပေးချေမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/67718|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတာ်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုအတွက် National QR Standard ဖြစ်သည့် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်းအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်အမှာစကားပြောကြား|publisher=ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|language=MM|accessdate=၂၁ မေ ၂၀၂၅|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250522061545/https://www.moi.gov.mm/news/67718|archivedate=22 May 2025}}</ref> MMQR သည် ဘဏ်များအကြားနှင့် ကွဲပြားသည့် မိုဘိုင်းငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုပေးသူများအကြား လျင်မြန်စွာ ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်နိုင်သော QR Code စနစ်ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဘဏ်များသည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ရက်များအတွင်း၌သာ ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သော်လည်း MMQR စနစ်သည် မိုဘိုင်းပိုက်ဆံအိတ်များအကြား အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်မှုကို ပိုမိုအဆင်ပြေစေသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငွေပေးချေမှုကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန်နှင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုစနစ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာစေရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် မိုဘိုင်းဘဏ်လုပ်ငန်း၊ အင်တာနက်ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အခြားဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုများကို အားပေးမြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာငွေပေးချေမှုအဖွဲ့ (Myanmar Payment Union - MPU) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဘဏ်များအကြား ငွေပေးချေမှုကွန်ရက်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ == MMQR နှင့် MyanmarPay အကြား ကွာခြားချက် == မြန်မာကြူအာ (MMQR - Myanmar Quick Responsde Code) သည် QR Code အခြေခံ ငွေပေးချေမှုများကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် Digital Payment Switch စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ငွေပေးချေမှုများကို တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ရှိရင်းစွဲ ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ (ဥပမာ KBZ Pay, AYA Pay စသည်) ကို MMQR စနစ်ဖြင့် ချိတ်ဆက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ MMQR သည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ချမှတ်ထားသော အမျိုးသားအဆင့် QR Standard ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် MyanmarPay သည် MMQR စနစ်အတွက် Brand Name (သို့မဟုတ် Scheme Name) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ MyanmarPay သည် MMQR စနစ်ကို အသုံးပြု၍ ငွေပေးချေမှုများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် အသုံးပြုသူများနှင့် ကုန်သည်များအတွက် ပုံရိပ်တစ်ခု၊ အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် MMQR သည် နည်းပညာစနစ်ဖြစ်ပြီး MyanmarPay သည် ထိုစနစ်ကို ကိုယ်စားပြုသည့် တရားဝင်အမည် (branding) ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများနှင့် နည်းပညာပံ့ပိုးသူများ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် MMQR စနစ်အတွက် System Operator အဖြစ် ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်သည်။ စနစ်အား Payplus Company Limited က နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ယူလည်ပတ်သည်။ Payplus ကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ Digital Payment Switch Operator အဖြစ် ရွေးချယ်ခံထားရသော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ == တရားဝင်စတင်အသုံးပြုခြင်း == မြန်မာကြူအာ (MMQR) စနစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ဦးဆောင်၍ အများပြည်သူများ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့မှစ၍ တရားဝင် စတင်အသုံးပြုနိုင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကိုယ်တိုင် MMQR စတင်အသုံးပြုခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်၍ အမှာစကားပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://wavemoney.com.mm/mm/media-center/mmqr-with-wave|title=Digital Payment Switch တစ်ခုဖြစ်သည့် MyanmarPay MMQR (National QR Standard) စတင် အသုံးပြုနိုင်ခြင်း မိတ်ဆက်|publisher=Wave Money|accessdate=21 May 2025}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> == ပါဝင်ပတ်သက်သော ငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများ == လက်ရှိတွင် MMQR စနစ်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော မိုဘိုင်းငွေပေးချေမှုဝန်ဆောင်မှုများမှာ- # AYA Pay # KBZ Pay # Wave Money # OK$ # CB Pay # UAB Pay # A+ Wallet # CTZ Pay # Yoma Bank # TrustyPay # Zego Money စသည့် ဝန်ဆောင်မှုများဖြစ်သည်။ == လက်ရှိ ကန့်သတ်ချက်များနှင့် အနာဂတ်ချဲ့ထွင်မှုများ == MMQR စနစ်သည် လက်ရှိတွင် ဖောက်သည်-ကုန်သည် (Customer-to-Merchant - C2M or P2M) ငွေပေးချေမှုများကို အဓိကထား ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း လူပုဂ္ဂိုလ်ချင်းစီ ငွေလွှဲပြောင်းမှု (Person-to-Person - P2P) များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရသည်။ အနာဂတ်တွင် P2P ငွေလွှဲပြောင်းမှုများကိုလည်း MMQR စနစ်ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင်၊ အစိုးရအရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်များအရ MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို အောက်ပါကဏ္ဍများသို့ တိုးချဲ့သွားရန် အစီအစဉ်များရှိသည်။ * အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများ - ရေခွန်၊ မီတာခများကဲ့သို့သော အခွန်အခနှင့် ဘေလ်ပေးချေမှုများကို MMQR စနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်။ * အစိုးရလုပ်ငန်းဆောင်တာများ - နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ၏ လစာထုတ်ပေးခြင်း၊ ပင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း စသည်တို့တွင် MMQR ကို အသုံးပြုရန်။ * ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍ - လုပ်ငန်းငယ်များ၊ ဆီဆိုင်များ၊ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများ၊ ကျောင်းများနှင့် စားသုံးကုန်လုပ်ငန်းများ အပါအဝင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍရှိ လုပ်ငန်းများတွင် MMQR ဝန်ဆောင်မှုများကို ချဲ့ထွင်သွားရန်။<ref>{{Cite web|url=https://www.buildmyanmarmedia.com/what-is-mmqr-myanmars-new-digital-payment-system-explained/|title=What is MMQR? Myanmar's New Digital Payment System Explained|accessdate=21 May 2025|publisher=Build Myanmar|language=en}}</ref> == ဖြစ်ရပ်များ == MMQR စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်မှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလကုန်အထိ MMQR အသုံးပြုမှုအနေဖြင့် Transaction သန်း ၃၀ ကျော်၊ ငွေပမာဏအားဖြင့် MMK ၁၂.၇ ထရီလီယံကျော်၊ MMQR အသုံးပြုသည့် ကုန်သည်ပေါင်း ၄၂၀,၀၀၀ ဦးကျော်နှင့် အသုံးပြုသူ လူဦးရေ (၂၄) သန်းကျော်ရှိနေပြီဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေပေးချေမှုများမှတစ်ဆင့် ငွေသားမဲ့ငွေပေးချေမှု (Cashless Society) သို့ {{!}} Central Bank of Myanmar |url=https://www.cbm.gov.mm/content/10303 |access-date=2026-03-02 |website=www.cbm.gov.mm}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေပေးချေမှု စနစ်]] [[ကဏ္ဍ:ငွေပေးချေခြင်းများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 33phloogdxqjgwzv3x2h6x3i4tcid3u 0 270216 1035618 1034776 2026-06-03T02:54:14Z Salai Rungtoi 22844 /* လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ */ 1035618 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အညာစစ်မြေပြင် | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] | image = File:Myanmar Dry Zone Townships.svg | image_size = | image_upright = | alt = | caption = {{legend|#C12838|အညာဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များ}} {{legend|#FDFCEA|အညာဒေသတွင် ပါဝင်သော တိုင်းဒေသကြီးများ}} {{legend|#E0E0E0|အညာဒေသပြင်ပရှိ မြို့နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများ}} | date = ဧပြီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] တောင်ပိုင်း၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] အနောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း | territory = | status = Ongoing | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} *{{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} *[[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_Myanmar's_Royal_Dragon_Army.svg}} [[ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]<br>{{flagicon image|Flag_of_People's_Revolution_Alliance_(Magway).svg}} [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] | combatant3 = | commander1 = | commander2 = | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''အညာ စစ်မြေပြင်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ခြောက်သွေ့ဇုန် (သို့မဟုတ် [[အညာ|အညာဒေသ]]) တွင် ဖြစ်ပွားနေသော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ၏ [[စစ်မြေပြင်]]များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဒေသတွင် [[ဗမာလူမျိုး]]အများစု နေထိုင်ရာ [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]နှင့် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]တို့ ပါဝင်သည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}}<ref>{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|access-date=7 February 2024|work=[[The Irrawaddy]]|title=Military is Weaker Since Coup and Momentum is With the Armed Resistance|archive-url=https://web.archive.org/web/20240207212452/https://www.irrawaddy.com/news/burma/military-is-weaker-since-coup-and-momentum-is-with-the-armed-resistance.html|archive-date=7 February 2024}}</ref> ဤစစ်မြေပြင်သည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]ကို ဆန့်ကျင်သော ခုခံတော်လှန်ရေး၏ "အဓိကဗဟိုချက်" အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံထားရသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=7}} == နောက်ခံ == အညာဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင် ဗဟိုချက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ်ပဋိပက္ခများ]]တွင် လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်မှုများ နည်းပါးစွာသာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗမာလူမျိုးများ အများစုနေထိုင်သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဒေသဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် [[တပ်မတော်]]သည် ထိုဒေသတွင် စစ်အင်အားကို အများအပြား ချထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည့် အညာစစ်မြေပြင်ရှိ တိုက်ပွဲများသည် ဤလမ်းကြောင်းကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ|တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] မရှိခြင်းကြောင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ဗမာပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]] (PDF) အဖွဲ့များသည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု]]ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဖြင့် ရိုးရှင်းပြီး တိုက်ရိုက်လုပ်ဆောင်နေသော ဒေသတွင်း ဆဲလ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။<ref name=dryzone/> == အချိန်မှတ်တမ်း == === ၂၀၂၁ === အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အညာဒေသတွင် "အကြမ်းဖက်မှု သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။"<ref name=dryzone>{{cite web |title=The Dry Zone: an existential struggle in central Myanmar |url=https://myanmar.iiss.org/analysis/dryzone |last=Loong |first=Shona |work=International Institute for Strategic Studies |language=en |access-date=14 December 2023}}</ref> [[File:Monywa-chindwin-d02.jpg|thumb|Small river boats on the [[Chindwin River]] near [[Monywa]], 2006]] ၂၀၂၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ ပုလ္လင်ရွာအနီးရှိ မုံရွာ PDF ၏ တပ်ခွဲ ၂၀၅ ပိုင် အခြေစိုက်စခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်ပြီး ဖျက်ဆီးခဲ့သောကြောင့် ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမားများ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ အဆိုပါစခန်းသည် PDF များက ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သည့် အလုပ်ရုံတစ်ခုဖြစ်ပြီး စီးနင်းမှုအတွင်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|title=Military raid destroys resistance base in Monywa, PDF says|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|access-date=17 January 2022|archive-date=27 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220127221223/https://www.myanmar-now.org/en/news/military-raid-destroys-resistance-base-in-monywa-pdf-says|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ မြိုင် PDF က စစ်ယာဉ်နှစ်စီးကို လက်လုပ်မိုင်း ၃ လုံးဖြင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်သားအနည်းဆုံး ၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite news|title=Soldiers target villagers after ambush by Myaing PDF|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|access-date=17 January 2022|archive-date=17 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220117130024/https://myanmar-now.org/en/news/soldiers-target-villagers-after-ambush-by-myaing-pdf|url-status=live}}</ref> ဆားလင်းကြီး G-Z PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများသည် [[ဆားလင်းကြီးမြို့|ဆားလင်းကြီး]]ရှိ ယာဉ်တန်းတစ်ခုကို ပေါက်ကွဲစေတတ်သောပစ္စည်းများဖြင့် ဖောက်ခွဲခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့်က မြို့ကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၀ ဦးနှင့် အရပ်သားတစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးပြီး မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers massacre and burn 11, including teenagers, during raid on village in Sagaing|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|access-date=17 January 2022|archive-date=28 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220128222014/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-massacre-and-burn-11-including-teenagers-during-raid-on-village-in-sagaing|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စစ်တပ်က လေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၅၀ ခန့်ကို ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် [[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]]အနောက်ဘက်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းချီ တိုက်ခိုက်ရေးမစ်ရှင်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် PDF တိုက်ခိုက်ရေးသမားများ တပ်စွဲထားသည့် [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ကို ဝိုင်းရံခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Junta soldiers murder three more villagers in Depayin|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|access-date=17 January 2022|archive-date=10 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220210222452/https://www.myanmar-now.org/en/news/junta-soldiers-murder-three-more-villagers-in-depayin|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် လက်နက်ကြီးအကူအညီဖြင့် [[အရာတော်မြို့နယ်]]ရှိ ကဲဘာကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ဆုတ်ခွာစေခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar military torches 100 homes in Sagaing Region village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|access-date=17 January 2022|archive-date=15 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211215064637/https://www.myanmar-now.org/en/news/myanmar-military-torches-100-homes-in-sagaing-region-village|url-status=live}}</ref> ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်နှင့် စစ်တပ်ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပျူစောထီးပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]]များက [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ [[နှမ်းခါးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်|နှမ်းခါးရွာ]]ကို ရုတ်တရက် လေကြောင်းချီတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ယောကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ခုခံတော်လှန်ရေးတိုက်ခိုက်ရေးသမား ၂၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=At least 20 killed in air raid on Magway village|work=Myanmar NOW|url=https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|access-date=17 January 2022|archive-date=27 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211227131155/https://www.myanmar-now.org/en/news/at-least-20-killed-in-air-raid-on-magway-village|url-status=live}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မြိုင် PDF ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ်တွင် "လှေနှစ်စင်း၊ ရေနံတင်သင်္ဘောတစ်စင်းနှင့် ကုန်တင်သင်္ဘောတစ်စင်းတို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် "သင်္ဘောပေါ်ပါသူများသည် ၎င်းတို့၏သင်္ဘောများသည် စစ်ကောင်စီပိုင်မဟုတ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခြင်းမရှိသောကြောင့်" ဟု ဆိုသည်။{{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=37}} === ၂၀၂၂ === ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ တိုးလာသည်နှင့်အမျှ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့နယ်သုံးခုတွင် PDF က ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၀ ခန့်နှင့် ပျူစောထီး ပြည်သူ့စစ်များ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။<ref>{{cite web |date=10 February 2022 |title=Resistance Fighters Claim To Have Killed Around 50 Myanmar Junta Personnel |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |accessdate=11 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213130332/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-claim-to-have-killed-around-50-myanmar-junta-personnel.html |url-status=live }}</ref> PDF က ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများနှင့် စစ်သားများ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့် ရေယာဉ်တန်းများကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ရေယာဉ်တန်းတစ်ခုကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=1 February 2022 |title=Thirty Junta Soldiers reportedly killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=1 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214193946/https://www.irrawaddy.com/news/burma/thirty-junta-soldiers-reportedly-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၌ ဒရုန်းများအသုံးပြု၍ ဒေသခံ PDF ၏ ရုတ်တရက်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် စစ်ကောင်စီတပ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=7 February 2022 |title=38 Junta Soldiers Reported Killed in Upper Myanmar |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |accessdate=7 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=13 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220213140304/https://www.irrawaddy.com/news/burma/38-junta-soldiers-reported-killed-in-upper-myanmar.html |url-status=live }}</ref> PDF များလည်း ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့ပြီး ခင်ဦးမြို့နယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲ၌ တိုက်ခိုက်ရေးသမား ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=18 February 2022 |title=Resistance Fighters Suffer Heavy Losses During Sagaing Clash With Myanmar Junta |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |accessdate=22 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=22 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220222012425/https://www.irrawaddy.com/news/burma/resistance-fighters-suffer-heavy-losses-during-sagaing-clash-with-myanmar-junta.html |url-status=live }}</ref> [[ပြည်ထောင်စုနေ့]]တွင် မြို့ကြီးအများအပြား၌ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်တပ်၏ အခမ်းအနားများ ပြုလုပ်နေစဉ် မြို့တော် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၌ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |date=14 February 2022 |title=Junta Soldiers Killed; Social Media Users Boycott Myanmar Coup Leader's Parade |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |accessdate=14 February 2022 |publisher=The Irrawaddy |archive-date=14 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214143540/https://www.irrawaddy.com/news/burma/junta-soldiers-killed-social-media-users-boycott-myanmar-coup-leaders-parade.html |url-status=live }}</ref> [[မန္တလေးမြို့]]၌လည်း မဟာအောင်မြေနှင့် ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များတွင် အရပ်သား ပြောက်ကျားအဖွဲ့များနှင့် PDF များက စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ပစ်ခတ်ခြင်းနှင့် လက်လုပ်ဗုံးများဖြင့် ပစ်ပေါက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လက်တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ခုခံတော်လှန်ရေး ပုန်းခိုရာနေရာနှစ်ခုကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ပြောက်ကျားတိုက်ခိုက်ရေးသမား ရှစ်ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Myanmar Junta Claims to Have Killed 8 Resistance Fighters in Mandalay Raids|work=Myanmar NOW|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|access-date=17 January 2022|archive-date=13 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220213180339/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-claims-to-have-killed-8-resistance-fighters-in-mandalay-raids.html|url-status=live}}</ref> === ၂၀၂၃ === ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၌ "[[တောင်သမန် စစ်ဆင်ရေး]]" ကို စတင်ခဲ့သည်။<ref name="Irrawaddy Mandalay">{{cite news|website=The Irrawady|title=Myanmar Junta Base Seized in Mandalay: PDF|date=28 November 2023|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111727/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-base-seized-in-mandalay-pdf.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ကောလင်းမြို့]]သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များလက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း သိမ်းပိုက်ရရှိသည့် ပထမဆုံးသော ခရိုင်အဆင့် မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=kawlin>{{Cite news |date=6 November 2023 |title=Myanmar Resistance Seizes First District Level Town in Sagaing as Offensive Expands |language=English |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |access-date=6 November 2023 |archive-date=7 November 2023 |archive-url=https://archive.today/20231107031740/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-seizes-first-district-level-town-in-sagaing-as-offensive-expands.html |url-status=live }}</ref> ===၂၀၂၄=== [[File:PDF forces in Magway Region 2024-08-10.png|thumb|မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များ (၂၀၂၄ ဩဂုတ်)]] အညာဒေသရှိ ဒေသခံ PDF များသည် ယခုအခါ NUG နှင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်မိနေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခြင်း နည်းဗျူဟာများကိုသာ အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>[https://www.frontiermyanmar.net/en/anyar-rising-myanmars-dry-zone-pdfs-up-the-ante/ Anyar rising: Myanmar’s Dry Zone PDFs up the ante] [[Frontier Myanmar]]. September 13, 2024.</ref> တပ်မတော်တပ်ဖွဲ့များသည် ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် [[ကောလင်းမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html Myanmar Junta Retakes Town From Civilian Government in Sagaing Region]. [[The Irrawaddy]]. February 13, 2024 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240213160046/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-retakes-town-from-civilian-government-in-sagaing-region.html|date=February 13, 2024}}</ref> ယင်းနောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အခြေချနေထိုင်ရာနေရာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ကောလင်းနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများရှိ အိမ်အများစုကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Town Almost Razed to Ground After Being Retaken by Myanmar Junta Troops |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html |work=The Irrawaddy |date=27 February 2024 |language=en|archive-url=https://web.archive.org/web/20240307115156/https://www.irrawaddy.com/news/burma/town-almost-razed-to-ground-after-being-retaken-by-myanmar-junta-troops.html|archive-date=March 7, 2024}}</ref> ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် [[မော်လူးမြို့]]ကို [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|KIA]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar army launches offensive to retake Maw Luu from resistance |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-army-launches-offensive-to-retake-maw-luu-from-resistance/ |work=Myanmar Now |date=22 February 2024 |language=en}}</ref> တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကာလအတွင်း ရွှေဘို-မြစ်ကြီးနားလမ်းကို ပိတ်ဆို့ကာ အဆိုပါအရေးပါသောမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Forces Seize Fourth Sagaing Town |author=Hein Htoo Zan |work=The Irrawaddy |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html |language=en |date=13 December 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231217155204/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-forces-seize-fourth-sagaing-town.html|archive-date=December 17, 2023}}</ref> မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကလေးမြို့ကို စစ်ကောင်စီဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ခိုက်မှုများကို ခုခံကာကွယ်ရန် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခုတွင် ကလေးမြို့နယ်၊ ကမ်းပါးနီကျေးရွာကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance's 'Final Warning' to Junta Sparks Civilian Exodus in Kale Warzone |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=14 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240315030445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistances-final-warning-to-junta-sparks-civilian-exodus-in-kale-warzone.html|archive-date=March 15, 2024}}</ref> စစ်ဆင်ရေးရှိလင့်ကစား မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ကလေးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ ပျူစောထီးထိန်းချုပ်ထားသော ကျောင်းတိုက်ရွာကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Fighting near Kalay leaves at least 10 civilians dead |url=https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ |work=Myanmar Now |language=en |date=14 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=16 March 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250316182353/https://myanmar-now.org/en/news/fighting-near-kalay-leaves-at-least-10-civilians-dead/ }}</ref> စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်ထိုးစစ်များ စတင်နေချိန်တွင် မဟာမိတ်ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[ကနီမြို့|ကနီ]]ကို သိမ်းပိုက်ရန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မြို့၏ ၈၀% ခန့်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Fighters Poised to Capture Key Town in Sagaing Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html |work=The Irrawaddy |language=en |date=7 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240308071445/https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-resistance-fighters-poised-to-capture-key-town-in-sagaing-region.html|archive-date=March 8, 2024}}</ref> ၁၀ ရက်နီးပါး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီးနောက် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ အင်အားကြီးမားသော ခုခံမှုကြောင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များသည် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို လက်လျှော့ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Battle for control of Kani ends with retreat by anti-regime forces |url=https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ |work=Myanmar Now |language=en |date=15 March 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=15 March 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240315215029/https://myanmar-now.org/en/news/battle-for-control-of-kani-ends-with-retreat-by-anti-regime-forces/ }}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) သည် နေပြည်တော်ရှိ အဓိက တပ်မတော်ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ဧလာလေတပ်စခန်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ နေအိမ်ကို မကြုံစဖူး ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒရုန်း ၃၀ နီးပါးကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ၇ စီးကို ပစ်ချခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's military-ruled capital attacked by drones|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|work=[[British Broadcasting Corporation|BBC]]|date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404090621/https://www.bbc.com/news/world-asia-68730993|archive-date=April 4, 2024}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Drones Target Junta Chief's Residence, Military HQ and Airbase in Naypyitaw|url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|work=The Irrawaddy |date=4 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240404145519/https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-drones-target-junta-chiefs-residence-military-hq-and-airbase-in-naypyitaw.html|archive-date=April 4, 2024}}</ref> ဒရုန်း ၁၃ စီးကို ပစ်ချခဲ့ပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဥစ္စာပျက်စီးမှုမရှိကြောင်း [[မြဝတီရုပ်မြင်သံကြား]]က ပြောကြားခဲ့သည်။ NUG က တိုက်ခိုက်မှုသည် "အောင်မြင်မှု" ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|date=2024-04-04|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|title=Myanmar anti-coup forces claim 'success' in Naypyidaw drone attack|work=Al Jazeera|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406031530/https://www.aljazeera.com/news/2024/4/4/myanmar-opposition-launches-drone-attack-on-militarys-stronghold-capital|archive-date=April 6, 2024}}</ref> ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် ဧလာလေတပ်စခန်းကို နောက်ထပ်တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၂ ဦးကျော်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance carries out second attack on Naypyitaw airbase in one week |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ |work=Myanmar Now |date=12 April 2024 |accessdate=24 May 2025 |archivedate=14 May 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250514085728/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-carries-out-second-attack-on-naypyitaw-airbase-in-one-week/ }}</ref> ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလက သိမ်းပိုက်ခဲ့သော [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ရွှေပြည်အေးမြို့]]ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် ပြန်လှန်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Junta Battling to Retake Town near India Border From Civilian Govt |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-junta-battling-to-retake-town-near-india-border-from-civilian-govt.html |date=24 April 2024 |work=The Irrawaddy}}</ref> ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တို့သည် စစ်ကိုင်းမြို့တော် မုံရွာအနီးရှိ စစ်ကောင်စီအခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance forces capture outpost, prisoners near Myanmar army's northwestern regional headquarters |url=https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ |date=14 June 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=19 September 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240919002531/https://myanmar-now.org/en/news/resistance-forces-capture-outpost-prisoners-near-myanmar-armys-northwestern-regional-headquarters/ }}</ref> ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် PDF အများအပြားပါဝင်သော ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့က [[ဘုတလင်မြို့]]ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=It is said that 20 members of the Military Council were killed in the Battle of Butlin |url=https://bur.mizzima.com/2024/06/29/25807 |date=29 June 2024 |work=Mizzima |language=my}}</ref> ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် [[နေပြည်တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]သို့ ဒုံးကျည် ၂ စင်းပစ်လွှတ်ခဲ့ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုမရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite news |title=Myanmar junta opponents launch rocket attack on capital airport |url=https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ |date=18 July 2024 |work=Myanmar Now |accessdate=24 May 2025 |archivedate=28 January 2025 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20250128123447/https://myanmar-now.org/en/news/myanmar-junta-opponents-launch-rocket-attack-on-capital-airport/ }}</ref> ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင် PDF က တောင်သာနှင့် နွားထိုးကြီးကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=PDF Groups Seize Guard Posts for Chinese Pipeline Facilities in Myanmar's Mandalay Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/pdf-groups-seize-guard-posts-for-chinese-pipeline-facilities-in-myanmars-mandalay-region.html |work=The Irrawaddy |date=12 August 2024}}</ref> နွားထိုးကြီးကို ခဏတာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် PDF က ဒီပဲယင်းကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မကြာမီတွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် PDF သည် မြို့မှ ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Why did the revolutionary forces withdraw after the capture of this city? |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cwy5rnkj81po |work=BBC |date=19 August 2024 |language=my}}</ref> ဩဂုတ်လလယ်ပိုင်းတွင် KIA နှင့် PDF တို့သည် [[အင်းတော်မြို့|အင်းတော်]]၊ [[ပင်လယ်ဘူးမြို့|ပင်လယ်ဘူး]]နှင့် [[ထီးချိုင့်မြို့]]တို့ကို ပူးပေါင်းထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar Resistance Encircles Three Sagaing Towns Amid Junta Bombardment |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/myanmar-resistance-encircles-three-sagaing-towns-amid-junta-bombardment.html |work=The Irrawaddy |date=29 August 2024}}</ref> ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များသည် အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပင်လယ်ဘူးကို အပြည့်အဝသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်သား ၈၀၀ ခန့်ကို အနိုင်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance Hails Huge Blow for Myanmar Junta in Pinlebu |url=https://www.irrawaddy.com/in-person/interview/resistance-hails-huge-blow-for-myanmar-junta-in-pinlebu.html |work=The Irrawaddy |date=14 October 2024}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့၊ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့တွင် [[မောင်ဆောင်းခ]]က [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] (BPLA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အညာဒေသတွင် စစ်ဆင်ရေးများ စတင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=BPLA expands operations to upper Myanmar, marks progress on anniversary of Operation 1027 |url=https://eng.mizzima.com/2024/10/30/15692 |work=Mizzima |date=30 October 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်နှင့် အခြား PDF များစွာသည် ပုလဲမြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မြို့၏ နေရာအတော်များများကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီ၏ ပြန်လှန်ထိုးစစ်ကြောင့် ၎င်းတို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Outnumbered and Outgunned Resistance Abandons Sagaing Town |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/outnumbered-and-outgunned-resistance-abandons-sagaing-town.html |work=The Irrawaddy |date=18 November 2024}}</ref> နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့က ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒါန်းလမ်းမပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ [[လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု]] က ဂုတ်ကြီးရွာအရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၄၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့က ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို သတ်ဖြတ်ပြီး ၁၀ ဦးကို ဒဏ်ရာရရှိစေခဲ့ကြောင်းလည်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဒေသခံခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သော ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ - အရှို (CDF-Asho) က နိုဝင်ဘာ ၂၅ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် ၆ နာရီခန့်တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ငဖဲမြို့နယ်၊ အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပိုင်းတွင် လုံခြုံရေးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၄ ဦး သေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများနှင့် ပစ္စည်းအချို့ကို သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Resistance, Myanmar Junta Forces Clash on Rakhine-Magwe Border |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/resistance-myanmar-junta-forces-clash-on-rakhine-magwe-border.html |work=The Irrawaddy |date=26 November 2024}}</ref> ===၂၀၂၅=== ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့မှစ၍ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် မဟာမိတ်များသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အမ်း-ပဒန်းလမ်းမပေါ်ရှိ လက်နက်ကြီးတပ်စခန်းကို စောင့်ကြပ်နေသည့် မြန်မာစစ်ကောင်စီ၏ ကင်းစခန်းများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း ဒေသခံသတင်းရင်းမြစ်များက ပြောကြားခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် မကွေးတိုင်း [[ငဖဲမြို့နယ်]]၊ [[ပဒါန်းရွာ၊ ငဖဲမြို့နယ်|ပဒါန်း]]မှ ၃၂ ကီလိုမီတာအကွာရှိ ဂုတ်ကြီးအနီး ရခိုင်တောင်ပေါ်ကျေးရွာနှစ်ရွာရှိ ကင်းစခန်းများတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူထုတော်လှန်ရေး မဟာမိတ်အင်အားစု-မကွေးအဖွဲ့က ဂုတ်ကြီးရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီယာဉ် ၅ စီးကို အဝေးထိန်းမိုင်းများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၁၃ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Arakan Army Attacking Myanmar Junta Outposts at Gateway to Magwe Region |url=https://www.irrawaddy.com/news/war-against-the-junta/arakan-army-attacking-myanmar-junta-outposts-at-gateway-to-magwe-region.html |work=The Irrawaddy |date=14 January 2025}}</ref> {{main|ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး}} ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်ကောင်စီသည် [[ကသာမြို့နယ်]]ရှိ ကျေးလက်ဒေသအချို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ရန် [[ကသာမြို့နယ် စစ်ဆင်ရေး|စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု]] စတင်ခဲ့သည်။ ကသာမြို့မှ ခြေလျင်တပ်ရင်း ၃၀၉ မှ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် မြို့နယ်ကျေးလက်ဒေသများရှိ ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကသာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ ပြင်းထန်သော အနိုင်ယူမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Fierce Fighting Outside Katha Town in Sagaing Region |url=https://www.bnionline.net/en/news/fierce-fighting-outside-katha-town-sagaing-region |work=Burma News International |date=18 March 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၁ ရက်တွင် [[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]၊ [[လင်းတလူးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|လင်းတလူးကျေးရွာ]]ရှိ စစ်ရှောင်အများစုနေထိုင်သည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်ကောင်စီလေတပ်က ဂျက်တိုက်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ ၃၀ ဦးထက်မနည်း သေဆုံးကာ ၂၀ ခန့် အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61724|title=စစ်ကိုင်းမြို့နယ် လင်းတလူးကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရမှုတွင် ဒေသခံ ၃၀ ထက်မနည်းသေဆုံး|accessdate=11 July 2025|publisher=Mizzima}}</ref> === ၂၀၂၆ === * ၃၀ ဧပြီ - [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်များက သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည့် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[အင်းတော်မြို့]]အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း တပ်မတော်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-01 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဟာ မိတ်ဆွေဟောင်းလို့ တရုတ်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1k279vw387t |access-date=2026-05-01 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၄ မေ - မန္တလေးတိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်အတွင်း၌ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (PDF) ဝင်များလိုက်ပါလာသည့် ယာဉ်အား ရွှေစည်ကြီးကျေးရွာမှ သံဘိုရွာဘက်သို့ မောင်းနှင်လာစဉ် စစ်တပ်နှင့် ပြည်သူ့စစ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က တောင်သာမြို့နယ်၊ သံဘိုရွာမကျေးရွာအနီးတွင် ကင်းပုန်းဝပ်၍ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-04 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မေ ၄ ရက်- အိန္ဒိယ ရေတပ်အကြီးအကဲ မြန်မာရောက်ပြီး မြန်မာရေတပ်ကို စစ်ဘက်သုံးပစ္စည်းတွေပေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c9q37d9x5lzt |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၅ မေ - ** တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-05|access-date=2026-05-05|language=my}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဝက်လက်မြို့နယ်]]၏ အရှေ့မြောက်ခြမ်းရှိ စခန်းသာရွာအနီးတစ်ဝိုက်ကို စစ်လေတပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်ကျော်အချိန်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု သုံးကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ အရပ်သား သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-06 |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နဲ့တွေ့ခွင့်ပေးဖို့ နေပြည်တော်ကို အာဆီယံဥက္ကဋ္ဌ ဖိလစ်ပိုင်တောင်းဆို -၂၀၂၆ မေလ ၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgzlyqqy81t |access-date=2026-05-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t |access-date=2026-05-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/82465 |access-date=2026-05-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၁၈ မေ - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-19 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent |access-date=2026-05-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]]: စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်တွင် NUG လက်အောက်ခံ ပသုံးလုံးအဖွဲ့နှင့် ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် (SRF) တို့ ပွတ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားလျက်ရှိရာ SRF ဥက္ကဋ္ဌ ကိုစံတင်ထွန်းအား မေ ၂၆ ရက်တွင် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြောင်း SRF က ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-29 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၂၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - မိုဒီ ဖိတ်တဲ့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ရဲ့ အိန္ဒိယ ခရီးမှာ ဘာတွေဆွေးနွေးမလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clypeqn1np1t |access-date=2026-05-29 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == Data for Myanmar သုတေသနအဖွဲ့၏ အဆိုအရ အညာဒေသရှိ အရပ်သားနေအိမ် ၅၇,၁၈၃ လုံးကျော်ကို စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ရာ ၎င်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မီးရှို့ခံရသော အရပ်သားနေအိမ်စုစုပေါင်း၏ ၉၄% ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news |date=10 April 2023 |title=Traditional Rituals on Hold as Junta Troops Ravage Myanmar's Buddhist Heartland |url=https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html |access-date=2024-02-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20240406111647/https://www.irrawaddy.com/features/traditional-rituals-on-hold-as-junta-troops-ravage-myanmars-buddhist-heartland.html|archive-date=6 April 2024}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် နိုင်ငံတော်မှ ကျူးလွန်သည့် အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အပူချိန်မြင့်တက်လာခြင်း၊ ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါနှင့် သီးနှံအထွက်နှုန်းများ သိသိသာသာ ဆိုးရွားလာခြင်းတို့ကြောင့် အညာဒေသတွင် နေထိုင်သူများ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite news |last=Duncan |first=Kiana |date=21 July 2022 |title=Coup, Covid, climate: the triple threat chasing citizens from Myanmar's rice bowl |url=https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl |access-date=7 January 2024 |work=[[The Guardian]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20230823134448/https://www.theguardian.com/world/2022/jul/21/coup-covid-climate-the-triple-threat-chasing-citizens-from-myanmars-rice-bowl|archive-date=23 August 2023}}</ref> === ၂၀၂၆ === * မေ ၂၃ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အထက်ပိုင်း၊ [[ကသာမြို့နယ်]]၊ ကသာ-အင်းတော်လမ်းပိုင်းရှိ [[နလယ်အင်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်|နလယ်အင်းရွာ]]အနီးသို့ လက်နက်ကြီးကျည် ကျရောက်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၇ လအရွယ် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် စစ်ရှောင် သုံးဦး သေဆုံးပြီး ငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-24 |title=မေ ၂၄ ရက်သတင်းအနှစ်ချုပ်- ကသာမြို့နယ်မှာ လက်နက်ကြီးကျည်ထိမှန်လို့ ၇ လသားကလေးအပါအဝင် စစ်ရှောင် ၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y0wqyekp0o |access-date=2026-05-24 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းရှိ မတူပီ၊ မင်းတပ်နှင့် ကန်ပက်လက်စသည့် မြို့များကို စစ်တပ်က ၁၀ ရက်အတွင်း ၂၅ ကြိမ် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရက်သားကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး / ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းတောင်ပိုင်းမြို့များကို ဗုံးအဆက်မပြတ်ကြဲ၊ ရက်သားကလေးငယ် အပါအဝင် ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/794982 |access-date=2026-05-24 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * မေ ၂၇ - [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[ရွှေဘိုမြို့နယ်]] အား တိုက်ပွဲမရှိဘဲ စစ်တပ်က မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျိုင်ရိုကော့ပတာ (FPV ဒရုန်း) နှင့် အသေခံဒရုန်းများ အသုံးပြု၍ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဒေသခံ သုံးဦး သေဆုံးပြီး နှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |title=ရွှေဘိုတွင် စစ်တပ်ဗုံးကြဲသဖြင့် ဒေသခံ ၃ ဦး သေဆုံး၊ ၂ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/195486 |access-date=2026-05-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ဇွန် ၁ - စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စည်ပုတ္တရာရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|စည်ပုတ္တရာရွာ]]အား စစ်တပ်က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူ နှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ခင်ဦးမြို့နယ်၌ စစ်တပ် ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီး |url=https://burmese.dvb.no/post/459008 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] * [[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)|ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃-လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ကျမ်းကိုး == * {{Cite web |title=One Year On: The Momentum of Myanmar's Armed Rebellion |url=https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf |publisher=Woodrow Wilson International Center for Scholars|author=Ye Myo Hein|date=May 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20240402005630/https://www.wilsoncenter.org/sites/default/files/media/uploads/documents/ASIA_220519_1YearOn-BRIEF_V1r2.pdf|archive-date=2 April 2024}} [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] f7imz3igxk7lwlwc76q1zertdvvcigu 0 270395 1035568 875329 2026-06-02T15:01:57Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1035568 wikitext text/x-wiki {{Infobox university|name=ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ် <br> <small> Bangkok University<small>|native_name=มหาวิทยาลัยกรุงเทพ|motto=|mottoeng={{plainlist| * Bangkok University, the Creative University ''(unofficial)'' * Knowledge with Virtue ''(vision statement)''}}|established={{Start date and age|df=yes|1970|05|28}}|type=ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ်|founder=Surat Osathanugrah|accreditation=Office of the Higher Education Commission|former_names=*Thai Polytechnic Institute (1962-1965) *Bangkok College (1965-1984)|endowment=|rector=Vacant|chancellor=|president=|chairman=Kittipong Kittayarak|provost=|vice_chancellor=|principal=|dean=|head_label=|head=|students=27,868 (2018)|undergrad=26,960 (2018)|postgrad=908 (2018)|city='''ပင်မတက္ကသိုလ်နယမြေ'''<br /> ခလောင်းလောင်မြို့နယ်၊ [[ပဒုမဌာနီပြည်နယ်|ပထုမ်ဌာနီခရိုင်]] <br /> '''မြို့ထဲတက္ကသိုလ်နယ်မြေ'''<br /> ခလောင်းသွယ်မြို့နယ်|state=[[ဘန်ကောက်မြို့]]|country=ထိုင်းနိုင်ငံ|other_name=BU|mascot=[[Cassia javanica|Chaiyaphruek (tree)]]|website={{URL|https://www.bu.ac.th/}}|logo=|logo_alt=|footnotes=|image=|caption=|staff=|faculty=551 (2018)|colors={{Legend striped|#FF7F00|#6600CC|Orange and purple}}|academic_affiliations=Association of Southeast Asian Institutions of Higher Learning|sports_nickname=[[Bangkok United F.C.|Angels]]|athletics_affiliations={{hlist|{{ill|Gear Game|th|กีฬาเกียร์สัมพันธ์}}|[[Thai League 1]]|{{ill|University Games of Thailand|th|กีฬามหาวิทยาลัยแห่งประเทศไทย}} – [[List of universities in Bangkok|Bangkok zone]]}}|coordinates={{coord|14|02|22.24|N|100|36|55.31|E|type:edu_region:TH|display=inline,title}}}}'''ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Bangkok University - BU {{Efn|ထိုင်း: มหาวิทยาลัยกรุงเทพ; RTGS: Mahawitthayalai Krung Thep (ထိုင်းလို မဟာဝီထယာလိုင် ကရုန်ထေ့ပ် (သို့မဟုတ်) မော ကရုန်ထေ့ပ် ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။}}) သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]တွင် သက်တမ်းအကြီးဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး ပုဂ္ဂလိက၊ အကျိုးအမြတ်မယူသော တက္ကသိုလ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မူလက ထိုင်းပိုလီတက္ကနစ်အင်စတီကျု (Thai Polytechnic Institute) ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်ကောလိပ်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင်မှ ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်အဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bu.ac.th/en/about/history|title=About Us — BU History|publisher=Bangkok University|accessdate=27 May 2025|archive-date=27 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250527131114/https://bu.ac.th/en/about/history|url-status=dead}}</ref> == သမိုင်းကြောင်းနှင့် တက္ကသိုလ်နယ်မြေများ == ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်သည် ဘန်ကောက်မြို့၊ ခလောင်းသွယ်မြို့နယ်၊​ Kluay Nam Thai ရပ်ကွက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်၏ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကြီးထွားလာမှုကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဒုတိယမြောက်နှင့် ယခုအခါ အဓိကကျောင်းဝင်းဖြစ်သော ပထုမ်ဌာနီခရိုင်၊ ရန်စစ်ရှိ တက္ကသိုလ်နယ်မြေကျောင်းဝင်းသို့ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ === Kluay Nam Thai တက္ကသိုလ်နယ်မြေ (City Campus) === ဤကျောင်းဝင်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၊ ခလောင်းသွယ်မြို့နယ်၊ ဖရားခနောင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ === ရန်စစ်မြို့ တက္ကသိုယ်နယ်မြေ (Main Campus) === [[ဖိုင်:Bangkok Universit..Rangsit campus. - panoramio.jpg|thumb|300x300px|ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ် (ရန်စစ်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ)]][[ပဒုမဌာနီပြည်နယ်|ပထုမ်ဌာနီခရိုင်]]၊ ခလောင်းလောင်မြို့နယ်၊ ခလောင်းနုင်ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိပြီး [[ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်|ဒွန်မောင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]၏ မြောက်ဘက် ၁၄ ကီလိုမီတာခန့်အကွာတွင် ရှိသည်။ ကျောင်းဝင်းအကျယ်အဝန်းမှာ ၂၆၅,၀၀၀ စတုရန်းမီတာခန့် ရှိသည်။ ပုံမှန်ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများ၏ ပထမနှစ်နှင့် ဒုတိယနှစ်များအား ဤကျောင်းဝင်းတွင် သင်ကြားပို့ချပေးပြီး (နိုင်ငံတကာဆက်သွယ်ရေး အနုပညာဘာသာရပ်မှလွဲ၍) ပုံမှန်ဆက်သွယ်ရေး အနုပညာကျောင်းသားများသည် ဤကျောင်းဝင်းတွင် လေးနှစ်လုံး သင်ကြားကြသည်။ ယခင်က မြို့တွင်းကျောင်းဝင်းတွင်ရှိခဲ့သော အောက်ပါဌာနများကို Rangsit ကျောင်းဝင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ထားသည်- * နိုင်ငံတကာကျောင်းသားများ နှင့် အထူးပရိုဂရမ်များမှ ပညာရှင်များ ဤကျောင်းဝင်းတွင် တက်ရောက်ကြသည်။ * တတိယနှစ် သို့မဟုတ် စတုတ္ထနှစ်ကျောင်းသားအများစုအတွက် အဓိကကျောင်းဝင်း ဖြစ်သည်။ * တက္ကသိုလ်ဥက္ကဋ္ဌရုံး၊ နိုင်ငံတကာကောလိပ်၊ ဘွဲ့လွန်ကျောင်း နှင့် အခြားဌာနများလည်း ဤနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ * ဓာတ်ခွဲခန်းများ၊ စာသင်ခန်းများ၊ ဆွေးနွေးပွဲခန်းမများ၊ စာကြည့်တိုက်များ၊ ကွန်ပျူတာစင်တာနှင့် မိုးလုံလေလုံ အားကစားစင်တာတို့လည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်ပြခန်း (BUG) ဟုခေါ်သော အနုပညာပြခန်းတစ်ခုကို ဤကျောင်းဝင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤကျောင်းဝင်းတွင် ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်အားကစားကွင်း၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ထိုင်းပရီးမီးယားလိဂ်ချန်ပီယံ ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်း၊ Surat Osathanugrah စာကြည့်တိုက်နှင့် Pongtip Osathanugrah ဆက်သွယ်ရေး အနုပညာအဆောက်အအုံများလည်း ပါဝင်သည်။ အရေးကြီးသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ သုတေသနဌာနဖြစ်သည့် BU အရှေ့တောင်အာရှ ကြွေထည်ပြတိုက် လည်း Rangsit ကျောင်းဝင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းဝင်းသည် ISO 14001 စံနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ကိုက်ညီသော ကျောင်းဝင်းဖြစ်သည်။ == ဆောင်ပုဒ် == ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်၏ တရားဝင်မဟုတ်သော ဆောင်ပုဒ်မှာ "ဘန်ကောက်တက္ကသိုလ်၊ ဖန်တီးမှုတက္ကသိုလ်" (Bangkok University, the Creative University) ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏ ရည်မှန်းချက်ဖော်ပြချက်အရ "အသိပညာနှင့် သီလ" (Knowledge with Virtue) ဖြစ်သည်။ == မှတ်စု == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}}{{ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်များ}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ]] 0zw8l4wp65kxy7wsg48343h0egajqog 0 271436 1035624 1031725 2026-06-03T03:06:55Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035624 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ | partof = [[:en:Middle Eastern crisis (2023–present)|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ အရေးအခင်း (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]]၊ [[:en:Iran–Israel proxy war|အီရန်-အစ္စရေး ကြားခံ စစ်ပွဲ]] နှင့် [[:en:Iran–United States conflict|အီရန်-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ]] | image = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 2/2 | image1 = Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg | image2 = The Israel Attack on Tehran - Patrice Lumumba Street 22 Tasnim.jpg | image3 = June 2025 Iranian strikes on Ramat Gan (cropped).jpg | image4 = Batch 3 Avash 15.jpg }} ဝဲဖက် ထိပ်ဆုံးမှ နာရီလက်တံအတိုင်း။ ။ အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး [[တီဟီရန်မြို့|မြို့တော်တီဟီရန်]]အား ဝေဟင်မှတွေ့မြင်ရပုံ၊ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် မြို့တော်တီဟီရန်တွင် ပျက်စီးခဲ့မှုများ၊ စစ်အတွင်း မြို့တော်တီဟီရန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ပွားစဉ်၊ အီရန်၏ ဒုံးကျည်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများအပြီး တွေ့မြင်ရသော ရာမတ်ဂန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံတစ်ခု။ | date = ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅ – ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၅ <br />({{Age in days|month1=06|day1=13|year1=2025|day2=24|month2=06|year2=2025|show unit=abbr}}) | place = {{flatlist| * [[အီရန်]] * [[အစ္စရေး]] * [[:en:West Bank|အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသ]] * [[အီရတ်]] * [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] * [[ဆီးရီးယား]] * [[ဆော်ဒီအာရေဗျ]] * [[ယီမင်နိုင်ငံ|ယီမင်]] }} | result = | status = ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၅ ရက်နေ့မှ စတင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲထား | combatant1 = {{flag|Israel}}<br />{{flag|United States|name=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} (<small>၂၂ ဇွန် ၂၀၂၅ ကစပြီး</small>) {{efn|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့ကတည်းကပင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=US helps Israel shoot down barrage of Iranian missiles |url=https://apnews.com/article/iran-israel-strikes-us-troops-973bc18970689bac42d82342bd29f601 |website=AP News |publisher=[[Associated Press]] |access-date=17 June 2025 |date=13 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=US air defense systems, naval destroyer help down Iranian missiles fired at Israel |url=https://www.timesofisrael.com/us-air-defense-systems-naval-destroyer-help-down-iranian-missiles-fired-at-israel/ |website=[[The Times of Israel]] |access-date=17 June 2025 |date=14 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Carter |first1=Brian |last2=Rezaei |first2=Ben |last3=Reddy |first3=Ria |last4=Borens |first4=Avery |last5=Schmida |first5=Ben |last6=Moorman |first6=Carolyn |last7=Parry |first7=Andie |title=Iran Update Special Report, June 16, 2025, Evening Edition |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-16-2025-evening-edition |website=Critical Threats Project |publisher=[[Institute for the Study of War]] |access-date=17 June 2025 |location=[[Washington, D.C.]] |date=16 June 2025}}</ref>}} |combatant1a = {{center|'''ခံစစ်ဆင်ရန်အတွက်သာ ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသူများ'''<br />{{flag|Jordan}}<ref name="JordanInvolvement">{{cite web |last1=Knipp |first1=Kersten |title=Are Jordan and Saudi Arabia defending Israel? |url=https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |website=[[Deutsche Welle]]|publisher=Government of Germany |archive-url=https://archive.today/20250623181431/https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |archive-date=23 June 2025 |location=[[Germany]] |date=21 June 2025 |quote=Jordan shot down Iranian missiles and drones crossing overhead and Saudi Arabia likely allowed Israel to use its airspace to do so...As with any other sovereign state, missiles or other unauthorized objects crossing a country's airspace are often deemed violations of either domestic or international law. |url-status=live}}</ref><br/>{{flag|Qatar}}<ref name="QatarInvolvement">{{cite web |last1=Ravid |first1=Barak |title=Iran confirms missile attack on U.S. military base in Qatar |url=https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |website=[[Axios (website)|Axios]] |publisher=Cox Enterprises |archive-url=https://archive.today/20250623180443/https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |archive-date=23 June 2025 |date=23 June 2025 |quote=The Foreign Ministry of Qatar issued a statement saying Qatari air defenses 'thwarted the attack and successfully intercepted the Iranian missiles,' with no injuries or deaths reported. |url-status=live}}</ref><br/>{{flag|France}}<ref name="FranceInvolvement">{{cite web |title=France says it intercepted drones targeting Israel prior to Iran ceasefire |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/france-says-it-intercepted-drones-targeting-israel-prior-iran-ceasefire-2025-06-26/|website=[[Reuters]] |publisher=Reuters |date=26 June 2025}}</ref>}} | combatant2 = {{tree list}} * {{flag|Iran}} * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} ဟူသီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ {{tree list/end}} | commander1 = {{plainlist| * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Isaac Herzog|Isaac Herzog]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Israel Katz|Israel Katz]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Eyal Zamir|Eyal Zamir]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Tomer Bar|Tomer Bar]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:David Barnea|David Barnea]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[:en:Pete Hegseth|Pete Hegseth]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[:en:Dan Caine|Dan Caine]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[:en:Michael Kurilla|Michael Kurilla]]}} }} | commander2 = {{plainlist| * {{nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[:en:Ali Khamenei|Ali Khamenei]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[:en:Masoud Pezeshkian|Masoud Pezeshkian]]}} * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Mohammad-Reza Gharaei Ashtiani|Mohammad-Reza Gharaei Ashtiani]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Aziz Nasirzadeh|Aziz Nasirzadeh]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Mohammad Bagheri (general)|Mohammad Bagheri]]{{Assassinated}} * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Abdolrahim Mousavi|Abdolrahim Mousavi]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Alireza Sabahifard|Alireza Sabahifard]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Hossein Salami|Hossein Salami]]{{Assassinated}} * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Esmail Qaani|Esmail Qaani]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Amir Ali Hajizadeh|Amir Ali Hajizadeh]]{{Assassinated}} * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Abdul-Malik al-Houthi]] * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Mahdi al-Mashat]] * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Muhammad Abd al-Karim al-Ghamari]] * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Mohamed al-Atifi]] }} | casualties1 = '''အစ္စရေးသတင်းများအရ:'''<br /> - (၂၄)ဦး သေဆုံး<ref>{{Cite news |date=16 June 2025 |title= IDF: 80-90% of Iranian missiles intercepted, but 24 Israelis killed in attacks |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-857892 |access-date=17 June 2025 |work=The Jerusalem Post}}</ref><br /> - (၂,၃၆၂)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref name="treated19june">{{Cite web |title=271 people treated in hospitals this morning due to Iranian missile attack, says Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/271-people-treated-in-hospitals-this-morning-due-to-iranian-missile-attack-says-health-ministry/ |access-date=19 June 2025 |website=The Times of Israel |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news|url=https://aje.io/asdg2r?update=3788281|title=Injuries from Iranian attacks on Israel grow|work=Al Jazeera English |date=20 June 2025}}</ref><br /> - [[:en:Elbit Hermes 900|အားမာ့ဇ် ဒရုန်း]](၁)စင်း ပစ်ချခံရ<ref name="hermesdowned">{{Cite web |date=18 June 2025 |title=Israel says drone downed in Iran |url=https://aje.io/fcyxah?update=3783202 |website=Al Jazeera English}}</ref><br><br /> '''အီရန် သတင်းများအရ:'''<br /> - [[အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂|အက်ဖ်–၃၅ တိုက်လေယာဉ်]](၅)စင်း ပစ်ချခံရ<ref name="f35downed">{{Cite web |date=18 June 2025 |title=Iran shoots down Israeli drone, F-35 jet: Reports |url=https://aje.io/fcyxah?update=3783154 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.az/news/iran-claims-to-have-shot-down-fifth-israeli-f-35|title=Iran claims to have shot down fifth Israeli F-35|work=Newz.az|date=18 June 2025}}</ref><br /> - လေယာဉ်မှူး(၂)ဦး အဖမ်းခံရ<ref>{{cite news | url=https://www.arabnews.com/node/2604851/middle-east | title=Iran will reportedly share images of captured Israeli fighter jet pilots 'soon' | work=Arab News | date=18 June 2025 }}</ref><br /> - [[မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်|ယူအေဗွီ]] အစီး(၆၀)ကျော်နှင့် [[:en:cruise missiles|ခရုဇ်ဒုံးကျည်များ]] ဖျက်ဆီးခံရ<ref>{{cite news|url=https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|title=Air Defense HQ: Over 60 Israeli UAVs, Missiles Destroyed by Iran|work=Iran Front Page|date=18 June 2025|archive-date=21 June 2025|access-date=22 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621155008/https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|url-status=dead}}</ref><br /> - မော့ဆက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဝင်အေးဂျင့် ၄၄ ဦးကျော် အဖမ်းခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2025/06/18/how-many-alleged-mossad-agents-has-iran-arrested-and-where/|title=How many alleged Mossad agents has Iran arrested and where?|work=The National|date=19 June 2025}}</ref><br /> - မော့ဆက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဝင်အေးဂျင့် ၁ ဦး အကွပ်မျက်ခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.siasat.com/iran-executes-mossad-agent-for-spying-2-others-arrested-3234263/|title=Iran executes Mossad agent for spying, 2 others arrested|work=The Siasat Daily|date=16 June 2025|access-date=18 June 2025}}</ref><br /> - စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေးဌာနဆိုင်ရာ နေရာပေါင်း ၁၅၀ ကျော် ပျက်စီး (သို့) ဖျက်ဆီးခံရ<ref name="ThirdF35JetDowned">{{Cite news |date=14 June 2025 |title=Third F-35 fighter jet downed in Iranian territory, two Israeli pilots now in custody |url=https://www.tehrantimes.com/news/514337/Third-F-35-fighter-jet-downed-in-Iranian-territory-two-Israeli |access-date=14 June 2025 |work=[[Tehran Times]] |archive-date=14 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614152204/https://www.tehrantimes.com/news/514337/Third-F-35-fighter-jet-downed-in-Iranian-territory-two-Israeli |url-status=dead }}</ref> | casualties2 = '''အီရန် သတင်းများအရ:'''<br /> - (၂၂၄)ဦး သေဆုံး<ref>{{Cite news |date=17 June 2025 |title= Israel-Iran live updates: IDF says it killed Iran's new wartime chief of staff |url= https://www.nbcnews.com/world/middle-east/live-blog/israel-iran-live-updates-idf-says-killed-irans-new-wartime-chief-staff-rcna213420 |access-date=17 June 2025 |work=[[NBC News]]}}</ref><br /> - (၁,၂၇၇)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref>{{Cite web |date=15 June 2025 |title=Iran launches new strikes on Israel as Israeli attack widens|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy7575lv4ddo |website= [[BBC]] |archive-url=https://archive.today/20250615234333/https://www.bbc.com/news/articles/cy7575lv4ddo|archive-date=15 June 2025 |url-status=live}}</ref><br><br /> '''<small>အီရန် လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့ သတင်းများအရ</small>:'''<br /> - (၆၃၉)ဦးကျော် သေဆုံး (အရပ်သား(၂၆၃)ဦးကျော်၊ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်(၁၅၄) ဦးကျော်)<ref name="639killed">{{Cite web|date=19 June 2025|title= Israeli attacks on Iran kill at least 639, injure more than 1,320: Rights group |url= https://aje.io/ac1txh?update=3785162 |website=Al Jazeera English|access-date=19 June 2025}}</ref><br /> - (၁,၃၂၀)ဦးကျော် ဒဏ်ရာရ<ref name="639killed"/><br><br /> '''အစ္စရေး သတင်းများအရ:'''<br /> - ဒရုန်း အစင်းရေ(၄၈၀)ကျော် ပစ်ချခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-has-shot-down-480-drones-from-iran-since-friday-says-idf/|title=Israel has shot down 480 drones from Iran since Friday, says IDF|work=The Times of Israel|date=19 June 2025}}</ref><br /> - ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်(၂၀၀)ကျော်နှင့် မြေပြင်–ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်(၁၂၀)ကျော် ဖျက်ဆီးခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-will-achieve-its-objectives-against-iran-within-a-week-or-two-say-idf-officials|title=Israel will achieve its objectives against Iran within a week or two, say IDF officials|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=17 June 2025}}</ref><ref name="thirtypercent">{{Cite web |date=16 June 2025 |title=Israeli army claims it destroyed 30% of Iran's missile launchers |url=https://aje.io/p8ugy8?update=3778947 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><br /> - [[:en:Bell AH-1 SuperCobra|AH-1]] ရဟတ်ယာဉ်(၈)စီး ပျက်စီး<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-5-iranian-ah-1-helicopters-at-kermanshah-airbase/|title=IDF says it bombed 5 Iranian AH-1 helicopters at Kermanshah airbase|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-destroyed-three-more-iranian-military-helicopters/|title=IDF says it destroyed three more Iranian military helicopters|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=18 June 2025}}</ref><br /> - [[:en:Boeing 707|ဘိုးအင်း ၇၀၇]]လေယာဉ်(၁)စီး ပျက်စီး<ref>{{cite web|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-18-2025-evening-edition|title=Iran Update Special Report, June 18, 2025, Evening Edition|work=Institute for the Study of War|date=18 June 2025}}</ref><br /> - ပျံသန်းမှုမပြုလုပ်နိုင်သော [[:en:Grumman F-14 Tomcat|အက်ဖ်-၁၄အေ တွမ်ကတ်]](၂)စီး ပျက်စီး<ref name="TWZTomcats">{{cite news|url=https://www.twz.com/air/irans-f-14-persian-tomcats-obliterated-in-israeli-airstrike|work=TWZ|date=16 June 2025|title=Iranian F-14 'Persian Tomcats' obliterated in Israeli airstrike|first=Tyler|last=Rogoway}}</ref> | casualties3 = - အစ္စရေး ၃၈၀၀ ကျော် ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွေ့ပြောင်း<ref>{{cite news|url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iranian-missiles-force-evacuation-of-3-800-people-in-israel/3602784|title=Iranian missiles force evacuation of 3,800 people in Israel|work=Anadolu Agency|date=18 June 2025}}</ref><br /> - အစ္စရေး ၈၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်<ref>{{cite news|url= https://aje.io/asdg2r?update=3787793|title=More than 8,000 Israelis left homeless due to conflict with Iran: Report|work=Al Jazeera English|date=20 June 2025}}</ref><br/> - ဆီးရီးယားနိုင်ငံသား (၁)ဦး သေဆုံး<ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rights-group-says-woman-killed-in-western-syria-likely-by-iranian-drone/|title=Rights group says woman killed in western Syria, likely by Iranian drone|work=The Times of Israel|date=16 June 2025}}</ref><br /> - ဂျော်ဒန်လူမျိုး အရပ်သား (၅)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref>{{Cite web |last=Husseini |first=Rana |date=14 June 2025 |title=Five people injured from falling object in Irbid — PSD |url=http://jordantimes.com/news/breaking-news/psd-3-persons-injured-from-a-falling-object-on-their-house-on-the-northern-city-of-irbid-psd-said-the-injured-were-transferred-to-hospital-and-were-reported-to-be-in-good-condition |access-date=15 June 2025 |website=[[Jordan Times]] |language=en}}</ref><br /> - ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး အရပ်သား (၅)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref name ="YEMEN_MISSLE">{{Cite news |date=14 June 2025 |title=Israel says missile launched from Yemen fell in Hebron; at least 5 Palestinians hurt |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/israel-says-missile-launched-from-yemen-fell-in-hebron-at-least-5-palestinians-hurt |work=[[The Straits Times]]}}</ref> | units1 = {{tree list}} * {{armed forces|Israel}} ** {{air force|Israel|name=အစ္စရေး လေတပ်}} ** {{flagicon image|Flag of IDF Home Front Command.svg}} ပြည်တွင်းရှေ့တန်းစစ်ဌာနချုပ် * [[File:Mossad seal.svg|20px]] [[မော့ဆက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့]] {{tree list/end}} | units2 = {{tree list}} * {{flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အီရန် တပ်မတော်]] ** {{flagicon image|Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg}} [[အီရန် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ ကြည်းတပ်|အီရန် ကြည်းတပ်]] *** {{flagicon image|Flag of the Islamic Republic of Iran Air Defense Force.svg}} [[အီရန် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ** {{flagicon image|Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg}} [[အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့|အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of the Aerospace Force of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg}} [[အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ် လေကြောင်းအာကာသတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းအာကာသတပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of Quds Force.svg}} [[ကွတ်တပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of Basij.svg}} အရံတပ်ဖွဲ့<ref>{{cite web |title=IRAN'S BASIJ INCREASES SECURITY, SETS UP MORE CHECKPOINTS |url=https://iranwire.com/en/news/142219-irans-basij-increases-security-sets-up-more-checkpoints/ |website=Iranwire |access-date=17 June 2025 |date=16 June 2025 }}</ref> * {{flagicon image|Flag of the Yemen Armed Forces.svg}} [[ယီမင် တပ်မတော်]]([[:en:Supreme Political Council|SPC]]) ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Air Force.svg}} [[ယီမင် လေတပ်]] ** {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[:en:Houthis|ဟူသီလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့]] ** {{ill|:en:Strategic Reserve Forces (Yemen){{!}}ဗျူဟာမြောက် အရန်တပ်ဖွဲ့|ar|قوات الاحتياط الاستراتيجي (اليمن)}} *** {{ill|:en:Missile Brigades Group (Yemen){{!}}ဒုံးတပ်ပေါင်းစု|ar|مجموعة ألوية الصواريخ (اليمن)}} {{tree list/end}} | campaignbox = <!-- {{Campaignbox Middle Eastern crisis (2023–present)}} {{Campaignbox Iran–Israel proxy conflict}} --> }} '''အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ'''သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]]မှ Operation Rising Lion ဟုအမည်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးဖြင့် [[အီရန်နိုင်ငံ]]သို့ တိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|last=Powell|first=Oren Liebermann, Jeremy Diamond, Helen Regan, Nectar Gan, Chris Lau, Lauren Izso, Tamar Michaelis, Piper Hudspeth Blackburn, Rhea Mogul, Jessie Yeung, Nadeen Ebrahim, Mostafa Salem, Aditi Sangal, Tori B.|date=2025-06-13|title=Live updates: Israel attacks Iran, explosions in Tel Aviv and Tehran, US position|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-12-25-hnk-intl|access-date=2025-06-17|website=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Graham-Harrison|first=Emma|date=2025-06-15|title=Israel and Iran broaden strikes during third day of escalating war|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2025/jun/15/israel-hits-iran-energy-defence-ministry-conflict-escalates|access-date=2025-06-17|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Adil|first=Ted Regencia,Alastair McCready,Ali Harb,Erin Hale,Tim Hume,Umut Uras,Virginia Pietromarchi,Nils Adler,Caolán Magee,Abby Seiff,Usaid Siddiqui,Jillian Kestler-D'Amours,Hafsa|title=Updates: Iran hits Israel with air strikes after nuclear site attacks|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/13/live-explosions-reported-in-iran-amid-israel-tensions|access-date=2025-06-17|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> ၎င်းသည် [[:en:2024_Iran–Israel_conflict|၂၀၂၄ ခုနှစ်]]နောက်ပိုင်း ထိုနိုင်ငံနှစ်ဘက်အကြား ထိပ်တိုက်ဖြစ်ပွားသည့် ပထမဦးဆုံး ပဋိပက္ခဖြစ်သော်လည်း အတိုင်းအတာအားဖြင့် ကြီးမား၏။ အီရန်သည် (Operation True Promise III ဟု အမည်ဝှက်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးဖြင့်) အစ္စရေးနိုင်ငံပေါ်သို့ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်၍ လက်တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး အများအားဖြင့် တဲလ်အဗ္ဗစ်မြို့နှင့်[[ဂျေရုဆလင်မြို့]]များကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Cornwell|first=Alexander|last2=Hafezi|first2=Parisa|last3=Holland|first3=Steve|last4=Cornwell|first4=Alexander|date=2025-06-13|title=Iran strikes back at Israel with missiles over Jerusalem, Tel Aviv|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-says-it-strikes-iran-amid-nuclear-tensions-2025-06-13/|access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-13|title=Israel strikes Iran's nuclear sites and kills top generals. Iran retaliates with missile barrages|url=https://apnews.com/article/iran-explosions-israel-tehran-00234a06e5128a8aceb406b140297299|access-date=2025-06-17|website=AP News|language=en}}</ref> ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဒဏ်ရာရရှိသူနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ ဦးရေ ထောင်ဂဏန်းကျော်ရှိလာခဲ့ပြီး အီရန်ဘက်၌ ၂၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အစ္စရေးဘက်၌ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Sangal|first=Eugenia Yosef, Lex Harvey, Jessie Yeung, Antoinette Radford, Christian Edwards, Mostafa Salem, Maureen Chowdhury, Elise Hammond, Aditi|date=2025-06-16|title=Israel-Iran attacks, missile strikes on Tehran, Tel Aviv, Haifa, rising death tolls: Live updates|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-strikes-news-06-16-25-intl-hnk|access-date=2025-06-17|website=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Israel strikes Iranian state TV in new attack on Tehran – DW – 06/17/2025|url=https://www.dw.com/en/israel-strikes-iranian-state-tv-in-new-attack-on-tehran/live-72919550|access-date=2025-06-17|website=dw.com|language=en}}</ref> ဤစစ်ပွဲသည် အီရန်မှ ထောက်ပံ့ပေးထားသော [[Palestinian movements|ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ]]၊ [[ဟားမတ်စ်]]အဖွဲ့များနှင့် အစ္စရေးတို့ဖြစ်ပွားသည့် [[:en:Gaza_War_(2023–present)|ဂါဇာစစ်ပွဲ]]တွင် အစ္စရေး စတင်ပါဝင်လာချိန်မှ အစပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အီရန်သည် အစ္စရေးအား ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး အရပ်သားများအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲထားသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးအနေဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၏ ဧပြီလတွင် တစ်ကြိမ်နှင့် အောက်တိုဘာလတွင် တစ်ကြိမ် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပွားထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How effective was Iran’s attack? The Israeli public doesn’t have the full picture|url=https://www.timesofisrael.com/how-effective-was-irans-attack-the-israeli-public-doesnt-have-the-full-picture/|access-date=2025-06-17|work=www.timesofisrael.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Boxerman|first=Aaron|date=2024-04-13|title=Israel Reports Light Damage After Iran Launches Large Strike|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/04/13/world/israel-iran-gaza-war-news}}</ref> အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်များနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|last=Regalado|first=Francesca|date=2025-06-13|title=These Are Iranian Generals and Scientists Killed by Israel|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/06/13/world/middleeast/iran-military-generals-killed-israel.html}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sutherland|first=Callum|date=2025-06-13|title=Israel Kills Top Iranian General Days After Appointment to War Command|url=https://time.com/7293886/iranian-generals-scientists-targets-killed-by-israeli-strikes/|access-date=2025-06-19|work=TIME|language=en|archive-date=17 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617131321/https://time.com/7293886/iranian-generals-scientists-targets-killed-by-israeli-strikes/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ebrahim|first=Ross Adkin, Tamar Michaelis, Nadeen|date=2025-06-13|title=Hossein Salami, Mohammad Bagheri, Ali Shamkhani killed as Israel targets Iranian military and nuclear leadership|url=https://www.cnn.com/2025/06/13/middleeast/israel-iran-strikes-military-deaths-intl-hnk|access-date=2025-06-19|work=CNN|language=en}}</ref> == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပါဝင်မှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] လက်ထက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]အနေဖြင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]၏ လက်ရှိအခြေအနေများနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်မိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ဖူးလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အစ္စရေး၏ အဓိကမဟာမိတ်နိုင်ငံဖြစ်ကာ အစ္စရေးအား ဆယ်စုနှစ်များစွာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး၊ အီရန်၏ ဒုံးကျည်များကို ပစ်ချရာ၌လည်း ပါဝင်ခဲ့၏။ အီရန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ စစ်ပွဲတွင် အစ္စရေးဘက်မှ ပါဝင်နေသည်ဟုလည်း ပညာရှင်များက ကြိုတင်သုံးသပ်ထားကြ၏။<ref>{{Cite web|title=Israel-Iran Live Updates: Trump Privately Approved of Attack Plans for Iran but Has Withheld Final Order|url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-conflict-news|access-date=2025-06-19|work=WSJ|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-19|title=Trump approves Iran attack plan but has not made final decision, reports say|url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g8r8rj87vo|access-date=2025-06-19|work=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sangal|first=Lex Harvey, Chris Lau, Laura Sharman, Aditi|date=2025-06-19|title=Live updates: Israel-Iran conflict, ballistic missile attacks, Trump weighs US involvement|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-conflict-06-19-25-intl-hnk|access-date=2025-06-19|work=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-18|title=Trump says no decision yet on U.S. joining Israel's attacks on Iran, after Iran warns it would risk "all-out war" - CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/iran-israel-war-us-trump-nuclear-sites-risk-all-out-war/|access-date=2025-06-19|work=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran warns US intervention in conflict with Israel risks ‘all out war’|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/18/iran-warns-us-intervention-in-conflict-with-israel-risks-all-out-war|access-date=2025-06-19|work=Al Jazeera|language=en}}</ref> အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်ခင်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းထားခဲ့ကြပြီးဖြစ်သော်လည်း<ref>{{Cite web|date=2025-06-03|title=Analysis: An outline is emerging of the US offer to Iran in their high-stakes nuclear negotiations|url=https://apnews.com/article/iran-us-nuclear-talks-analysis-israel-mideast-2cbea2d6982bd8806d7e8fa7771afc37|access-date=2025-06-19|work=AP News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran-US nuclear talks: Is a new deal imminent? – DW – 05/27/2025|url=https://www.dw.com/en/iran-us-nuclear-talks-is-a-new-deal-imminent/a-72687249|access-date=2025-06-19|work=dw.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Wintour|first=Patrick|date=2025-05-23|title=Iran-US nuclear talks end with no agreement but ‘possibility of progress’|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2025/may/23/iran-us-nuclear-talks-end-no-agreement-possibility-progress-}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|last=Swan|first=Jonathan|date=2025-06-17|title=How Trump Shifted on Iran Under Pressure From Israel|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/06/17/us/politics/trump-iran-israel-nuclear-talks.html}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုများ အပြီးနောက် အီရန်နိုင်ငံသည် နုတ်ထွက်သွားခဲ့လေသည်။<ref>{{Cite news|last=MacFarquhar|first=Neil|date=2025-06-14|title=Next Round of Nuclear Talks Between U.S. and Iran Is Off|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/06/14/world/middleeast/us-iran-nuclear-talks.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran cancels US nuclear talks next round amid ‘barbarous’ Israeli attacks|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/14/iran-says-nuclear-talks-with-us-meaningless-as-trump-pushes-for-a-deal|access-date=2025-06-19|work=Al Jazeera|language=en}}</ref> === ၂၂ ဇွန် === ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရန်-အစ္စရေး စစ်ပွဲတွင် အစ္စရေးဘက်မှ လူသိရှင်ကြား ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် B-2 ဗုံးကြဲလေယာဉ်များစေလွှတ်၍ အီရန်ရှိ နျူကလီးယားစခန်းသုံးခုဖြစ်သော Fordow၊ Natanz နှင့် Isfahan တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="NYTimesLive20250621">{{Cite news|last=null|date=21 June 2025|title=Update from David E. Sanger|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/21/world/iran-israel-trump|access-date=22 June 2025|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="BBCLive20250621">{{Cite web|date=21 June 2025|title=Trump says US has bombed Fordo nuclear plant in attack on Iran|url=https://www.bbc.com/news/live/ckg3rzj8emjt?post=asset%3Af6daf816-8c93-4d56-bec5-b35bb8e6bb5e#post|access-date=22 June 2025|website=BBC News|language=en-GB}}</ref> {{Main|၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု}} နယူးယောက်တိုင်းမ်သတင်းစာနှင့် ပြောဆိုခဲ့သော အီရန် အရာရှိ သုံးဦး၏ ပြောကြားချက်အရ ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၂:၃၀ (ယခင်နေ့ UTC ၂၃:၀၀) အချိန်ခန့်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news|last=Fassihi|first=Farnaz|date=21 June 2025|title=Live Updates: U.S. Enters War With Iran, Bombing Key Nuclear Sites|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/21/world/iran-israel-trump/2a205f90-d1e7-56bf-935e-ea05b8263359?smid=url-share|access-date=21 June 2025|work=[[The New York Times]]}}</ref> === ၂၃ ဇွန် === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ အာရပ်ဒေသစံတော်ချိန် ၁၉:၃၉ နာရီအချိန်ခန့်တွင် အီရန်နိုင်ငံက [[ကာတာနိုင်ငံ]]၊ [[ဒိုဟာမြို့]]အနီးရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ အသုံးပြုလျှက်ရှိသော Al Udeid လေတပ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် ယမန်နေ့က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အီရန် [[အဏုမြူ လက်နက်|နျူကလီးယား]]စခန်းများအား တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပေါ် လက်တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ <ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Axios: Iran launches six missiles toward US bases in Qatar|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/axios-iran-launches-six-missiles-toward-us-bases-qatar-2025-06-23/|access-date=23 June 2025|work=Reuters|language=en}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နေရာတစ်ခုအား အီရန် အနေဖြင့် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Iran retaliates, fires missiles at US bases in Qatar, Iraq - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012|url=https://www.al-monitor.com/originals/2025/06/iran-retaliates-fires-missiles-us-bases-qatar-iraq|access-date=2025-06-24|website=www.al-monitor.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran launches Ops 'Glad Tidings of Victory' against US: Tehran fires missiles at US base in Qatar, explosions heard in Doha|url=https://www.wionews.com/world/iran-launches-ops-glad-tidings-of-victory-against-us-tehran-fires-missiles-at-us-base-in-qatar-explosions-heard-in-doha-1750697514731|access-date=2025-06-24|website=Wion|language=en}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် ကာတာနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ လေပိုင်နက်အား ပိတ်ခဲ့ပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ်များလည်း လမ်းကြောင်းပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Qatar closes airspace amid threats of Iranian retaliation against US; Diverts incoming flights|url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/qatar-closes-airspace-amid-threats-of-iranian-retaliation-against-us-diverts-incoming-flights/articleshow/122030110.cms?from=mdr|access-date=23 June 2025|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> သတင်းရင်းမြစ်များစွာ၏ ဖော်ပြချက်အရ အီရန်နိုင်ငံသည် တိုက်ခိုက်မှုမပြုလုပ်မီ နာရီပိုင်းအလိုကတည်းက ကာတာအစိုးရကို အကြောင်းကြားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Mills|first=Andrew|last2=Hafezi|first2=Parisa|last3=Cornwell|first3=Alexander|last4=Cornwell|first4=Alexander|date=23 June 2025|title=Iran fires missiles at US airbase in Qatar, Doha says attack intercepted, no casualties|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-weighs-retaliation-against-us-strikes-nuclear-sites-2025-06-23/|access-date=23 June 2025|work=Reuters|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Iran gave Qatar advance notice of pending attack on US bases|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-us-strikes-06-23-25-intl-hnk#cmc9dp6zl000n3b6ua9icncaq|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623065058/https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-us-strikes-06-23-25-intl-hnk#cmc9dp6zl000n3b6ua9icncaq|archive-date=23 June 2025|access-date=23 June 2025|work=CNN|language=en-US}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]၊ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း၊]] [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] တို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ လေပိုင်နက်များကို ပိတ်ခဲ့သည်။.<ref>{{Cite web|date=23 June 2025|title=Qatar Unites with UAE, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, Jordan in Shutting Down Airspace Amid Regional Tensions, New Travel Chaos is Here, Latest Update Now|publisher=Travel and Tour World|url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/qatar-unites-with-uae-bahrain-kuwait-saudi-arabia-jordan-in-shutting-down-airspace-amid-regional-tensions-new-travel-chaos-is-here-latest-update-now/|access-date=23 June 2025|language=en-US|archive-date=23 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623182813/https://www.travelandtourworld.com/news/article/qatar-unites-with-uae-bahrain-kuwait-saudi-arabia-jordan-in-shutting-down-airspace-amid-regional-tensions-new-travel-chaos-is-here-latest-update-now/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Update from Anushka Patil|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/23/world/iran-trump-israel-news|access-date=23 June 2025|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=23 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623093534/https://www.nytimes.com/live/2025/06/23/world/iran-trump-israel-news|url-status=live}}</ref> ဤတိုက်ခိုက်မှုကို [[အာရပ်ကမ္ဘာ]]တစ်ဝန်းလုံးမှ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ === ၂၄ ဇွန် === [[ရိုက်တာ]]သတင်း၏ ဖော်ပြချက်အရ အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]]က အစ္စရေး-အီရန် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲအတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် စတင်အသက်ဝင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်စလုံးအနေဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခြင်းမပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား အသေအပျောက်များပြားခဲ့သည့် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်နိုင်ရေး မျှော်လင့်ချက်များ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/24/60025|title=အစ္စရေး-အီရန် ၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး စတင် အသက်ဝင်|accessdate=2025-6-24|publisher=Mizzima}}</ref> အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရပြီဟု ပြောကြားခဲ့သည့် နာရီပိုင်းအလိုတွင် အီရန်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဒုံးကျည် ၂၀ ခန့်ကို ခြောက်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဘီယာရှီဘာမြို့၌ လူလေးဦး သေဆုံးပြီး ၂၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ အဆောက်အအုံအများအပြားလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-06-24|title=4 killed in Beersheba as Iran fires multiple missile salvos just before agreed-upon ceasefire|url=https://www.timesofisrael.com/4-killed-in-beersheba-as-iran-fires-multiple-missile-salvos-just-before-ceasefire/|access-date=2025-06-24|website=The Times of Israel}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးက အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် အီရန်က ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ထပ်မံပစ်လွှတ်ခဲ့သော်လည်း နှစ်စင်းစလုံးကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အီရန်ကမူ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref name="Miranda">{{Cite web|last=Jeyaretnam|first=Miranda|date=2025-06-24|title=Ceasefire Collapses as Israel Accuses Iran of Missile Attack|url=https://time.com/7297098/israel-iran-ceasefire-broken-missile-strikes-tehran/|access-date=2025-06-24|website=[[Time Magazine]]|archive-date=25 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250625030612/https://time.com/7297098/israel-iran-ceasefire-broken-missile-strikes-tehran/}}</ref> ဇွန်လ ၂၄ ရက် နံနက် ၆:၄၅ နာရီ (အီရန်စံတော်ချိန်) တွင် အီရန်လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် မြို့တော်အပေါ် အစ္စရေး၏ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နံနက် ၇:၀၇ နာရီတွင် ဘီယာရှီဘာမြို့သို့ ဒုံးကျည်များ ထပ်မံပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|date=24 June 2025|title=3 people killed in missile strike in southern Israel, Israel's emergency services says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-us-strikes-06-23-25-intl-hnk|access-date=24 June 2025|website=[[CNN]]}}</ref> ထိုနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးက အမေရိကန်နှင့် ကာတာတို့၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူညီခဲ့ပြီး ၎င်း၏ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များ ပြည့်မီခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Coughlan|first=Joe|date=24 June 2025|title=Israel-Iran war live: Israeli government confirms it has agreed to ceasefire deal brokered by US|url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/jun/24/israel-iran-war-live-updates-trump-declares-ceasefire-tehran-attack-us-base-qatar#top-of-blog|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250624071948/https://www.theguardian.com/world/live/2025/jun/24/israel-iran-war-live-updates-trump-declares-ceasefire-tehran-attack-us-base-qatar%23top-of-blog|archive-date=24 June 2025|access-date=24 June 2025|work=The Guardian}}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က မိမိကြေညာခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို အစ္စရေးနှင့် အီရန် နှစ်ဖက်စလုံးမှ ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု ပြင်းထန်စွာ စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=24 June 2025|title=Trump: Israel and Iran violated ceasefire|url=https://apnews.com/live/iran-israel-war-updates-6-24-2025#00000197-a190-dc99-a79f-b59c4a3d0000|access-date=24 June 2025|work=Associated Press}}</ref> ထို့နောက် တစ်နာရီကျော်အကြာတွင် အစ္စရေးအစိုးရက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို သဘောတူကြောင်း ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Motamedi|first1=Maziar|last2=Quillen|first2=Stephen|last3=Sullivan|first3=Rory|date=24 June 2025|title=Trump called Netanyahu and asked him not to attack Iran: Report|url=https://aje.io/7jaly7?update=3797220|access-date=24 June 2025|work=Al Jazeera English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx2lqe0e8e0o|title=အပစ်ရပ်သဘောတူမှု အီရန်-အစ္စရေး နှစ်ဖက်လုံး ချိုးဖောက်တယ်ဆိုပြီး ထရမ့်ဒေါသထွက်|accessdate=2025-6-25|publisher=BBC Burmese}}</ref>အီရန်အစိုးရကလည်း အစ္စရေးဘက်မှ တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ပါက ၎င်းတို့ဘက်မှလည်း အလားတူ ရပ်တန့်မည်ဟု ယခင်က ပြောကြားထားသည်။<ref name=":1" /> == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှု == နိုင်ငံအများစုမှ အစ္စရေး၏ စတင်တိုက်ခိုက်မှုကို ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး နှစ်နိုင်ငံစလုံးမှ နိုင်ငံသားများအား ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ခွာကြရန် ပြောကြားထားသည်။ နိုင်ငံသားအားလုံး နိုင်ငံတွင်းမှ ထွက်ခွါခြင်းမပြုကြရန်နှင့် နိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေထိုင်ကြရန် အစ္စရေးအစိုးရက သတိပေးထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Israel has barred its citizens from leaving the country – Middle East Monitor|url=https://www.middleeastmonitor.com/20250617-israel-has-barred-its-citizens-from-leaving-the-country/|access-date=2025-06-19|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=With Israel’s Major Airport Shut Down, Citizens and Tourists Scramble to Get Home|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/with-israels-major-airport-shut-down-citizens-tourists-stuck-scramble-to-get-home-1b660d83|access-date=2025-06-19|language=en-US}}</ref> လူအများစုက ဤစစ်ပွဲအား [[တတိယ ကမ္ဘာစစ်|တတိယကမ္ဘာစစ်]]၏ ပထမအဆင့်ဟုလည်း ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။<ref>{{Cite web|title=Some US diplomats leave Israel; embassy prepares to evacuate citizens who want to go {{!}} The Times of Israel|url=https://www.timesofisrael.com/us-embassy-working-on-plans-to-evacuate-american-citizens-seeking-to-leave-israel/amp/|access-date=2025-06-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=world war III: A list of 'safest' countries to seek shelter as World War III fear looms - The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/global-trends/a-list-of-safest-countries-to-seek-shelter-as-world-war-iii-fear-looms/articleshow/121934172.cms?from=mdr|access-date=2025-06-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is World War Three coming?|url=https://theweek.com/92967/are-we-heading-towards-world-war-3|access-date=2025-06-19|language=en}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]နှင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားက နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများကို လျှော့ချရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများကို ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် အထူးစိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=Peled|first=Summer Said, Benoit Faucon and Anat|title=Exclusive {{!}} A Battered Iran Signals It Wants to De-Escalate Hostilities With Israel and Negotiate|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/a-battered-iran-signals-it-wants-to-de-escalate-hostilities-with-israel-and-negotiate-9feab4ae|access-date=2025-06-19|website=WSJ|language=en-US}}</ref> === အာဆီယံနိုင်ငံများ၏ တုံ့ပြန်မှု === * {{အလံ|Brunei}} - ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေပိုင်နက် တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို သိသာထင်ရှားစွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်]]စာတမ်း အပိုဒ် ၅၁ အရ အီရန်နိုင်ငံ၏ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ခွင့်ကိုလည်း ပြန်လည် အတည်ပြုခဲ့ပါသည်။.<ref>{{Cite web|date=14 June 2025|title=Brunei Darussalam's Statement on the Recent Developments in the Middle East|url=https://www.mfa.gov.bn/Lists/Press%20Room/news.aspx?id=1191&source=https://www.mfa.gov.bn/site/home.aspx|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Brunei)]]|access-date=18 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Indonesia}} - အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် [[တီဟီရန်မြို့]]အပေါ် အစ္စရေး၏ အကြီးစားတိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ဒေသတွင်းတင်းမာမှုများကို မြင့်တက်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Indonesia Condemns Israel's Attack on Iran, Warns of Broader Conflict|date=13 June 2025|work=[[Jakarta Globe]]|url=https://jakartaglobe.id/news/indonesia-condemns-israels-attack-on-iran-warns-of-broader-conflict|access-date=13 June 2025}}</ref>ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ရိုလီယန်ရှား ဆူမီရတ် (Rolliansyah Soemirat) က နိုင်ငံအားလုံးသည် အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်းချမ်းစွာနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့်အညီ ဖြေရှင်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Iyabu|first=Ahmad Fauzi|title=Israel Attacks Iran, Indonesia Reminds Obligation To Settle Differences Peacefully|work=VOI|date=13 June 2025|url=https://voi.id/en/news/488405|access-date=13 June 2025}}</ref> အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ [[ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တို]] (Prabowo Subianto) က ၂၀၂၅ ခုနှစ် စိန့်ပီတာစဘတ် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးဖိုရမ်တွင် ပဋိပက္ခ ပိုမိုဆိုးရွားလာမည်ကို စိုးရိမ်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် နှစ်ဖက်စလုံးက ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ရှိကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Iyabu|first=Ahmad Fauzi|title=Israel Attacks Iran, Indonesia Reminds Obligation To Settle Differences Peacefully|work=VOI|date=13 June 2025|url=https://voi.id/en/news/488405|access-date=13 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Malaysia}} - မလေးရှားနိုင်ငံက အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်သည်သာမက နိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ အထူးသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ရှင်းလင်းစွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြေအနေပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် နည်းလမ်းပေါင်းစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသို့မဟုတ်ပါက ဒေသတွင်းမတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးအပေါ် ကျယ်ပြန့်သော သက်ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်ကြောင်းလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=13 June 2025|title=Malaysia Strongly Condemns Israel's Attacks on the Islamic Republic of Iran|url=https://www.kln.gov.my/web/guest/-/malaysia-strongly-condemns-israel-s-attacks-on-the-islamic-republic-of-iran|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)]]|access-date=14 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Philippines}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် တိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် "အလွန်အမင်း စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်မိကြောင်း" ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မာရီယာ တီရီစီတာ ဒါဇာ (Maria Teresita Daza) က ပတ်သက်ရာနိုင်ငံများအား တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှာဖွေရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သံရုံးများဖြစ်သော အီရန်၊ အီရတ်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ရှိ ဖိလစ်ပိုင်သံရုံးများက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများအား သတိရှိရန်နှင့် လူထုစုဝေးရာနေရာများသို့ သွားရောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် သတိပေးချက်အသစ်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=13 June 2025|title=PH urges Israel, Iran to 'deescalate, follow path of peace'|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1252138|work=[[Philippine News Agency]]|access-date=14 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Singapore}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းအပေါ် များစွာစိုးရိမ်မိကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အီရန်နှင့် အစ္စရေးအကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးအား ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်းရှိရန်နှင့် အခြေအနေကို လျှော့ချရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=13 June 2025|title=Singapore urges all parties in Iran-Israel conflict to exercise restraint|url=https://www.straitstimes.com/singapore/spore-urges-all-parties-in-iran-israel-conflict-to-exercise-restraint|work=[[The Straits Times]]|access-date=14 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Thailand}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နီကွန်ဒက်ဂျ် ဘလန်ကူရာ (Nikorndej Balankura) က ပဋိပက္ခ၏ အတိုင်းအတာနှင့် အကျိုးဆက်များ ကြီးထွားလာနေခြင်းအပေါ် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နက်ရှိုင်းသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ "အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာပြီး အပြစ်မဲ့ အရပ်သားများကို ထိခိုက်နစ်နာစေခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအားလုံး အနေဖြင့် အတတ်နိုင်ဆုံး ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ရှိကြပါရန် ထိုင်းနိုင်ငံက တိုက်တွန်းပါသည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=14 June 2025|title=Foreign Ministry urges Thais to return immediately if Iran-Israel airspace reopens|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/world/40051253|work=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]|access-date=15 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Vietnam}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဖမ်သူဟန် (Pham Thu Hang) က ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနေဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်မိကြောင်းနှင့် အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့် အန္တရာယ်ရှိသော လုပ်ရပ်များ၊ အင်အားအသုံးပြုမှုများ၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းနှင့် နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေး၊ ဘေးကင်းရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် အခြေအနေကောင်းများ ဖန်တီးပေးရေးကို ထောက်ခံအားပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=13 June 2025|title=Vietnam calls for restraint amid escalating tensions in the Middle East|url=https://english.vov.vn/en/politics/diplomacy/vietnam-calls-for-restraint-amid-escalating-tensions-in-the-middle-east-post1207052.vov|work=[[Voice of Vietnam]]|access-date=14 June 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂၆ ရက်တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများက အရှေ့အလယ်ပိုင်း အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်ပြီး "၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့မှစ၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်မိပါကြောင်း ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြိုဆိုပါသည်။ ပဋိပက္ခ ပိုမိုမပြင်းထန်စေရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများအားလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လေးစားလိုက်နာကြပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။" ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://asean.org/asean-foreign-ministers-statement-on-the-situation-in-the-middle-east-2/|title=ASEAN Foreign Ministers’ Statement on the Situation in the Middle East|accessdate=2025-6-27|publisher=ASEAN}}</ref> == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] 7jwsst6ik1p4crk86spyxl1xndbv8xz 1035631 1035624 2026-06-03T03:16:19Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အီရန်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035631 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ | partof = [[:en:Middle Eastern crisis (2023–present)|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ အရေးအခင်း (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]]၊ [[:en:Iran–Israel proxy war|အီရန်-အစ္စရေး ကြားခံ စစ်ပွဲ]] နှင့် [[:en:Iran–United States conflict|အီရန်-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ]] | image = {{Multiple image | border = infobox | total_width = 300 | perrow = 2/2 | image1 = Pictures of the Israeli attack on Tehran 1 Mehr (2).jpg | image2 = The Israel Attack on Tehran - Patrice Lumumba Street 22 Tasnim.jpg | image3 = June 2025 Iranian strikes on Ramat Gan (cropped).jpg | image4 = Batch 3 Avash 15.jpg }} ဝဲဖက် ထိပ်ဆုံးမှ နာရီလက်တံအတိုင်း။ ။ အစ္စရေး၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအပြီး [[တီဟီရန်မြို့|မြို့တော်တီဟီရန်]]အား ဝေဟင်မှတွေ့မြင်ရပုံ၊ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် မြို့တော်တီဟီရန်တွင် ပျက်စီးခဲ့မှုများ၊ စစ်အတွင်း မြို့တော်တီဟီရန်တွင် ပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ပွားစဉ်၊ အီရန်၏ ဒုံးကျည်ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုများအပြီး တွေ့မြင်ရသော ရာမတ်ဂန်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံတစ်ခု။ | date = ၁၃ ဇွန် ၂၀၂၅ – ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၅ <br />({{Age in days|month1=06|day1=13|year1=2025|day2=24|month2=06|year2=2025|show unit=abbr}}) | place = {{flatlist| * [[အီရန်]] * [[အစ္စရေး]] * [[:en:West Bank|အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသ]] * [[အီရတ်]] * [[ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ|ဂျော်ဒန်]] * [[ဆီးရီးယား]] * [[ဆော်ဒီအာရေဗျ]] * [[ယီမင်နိုင်ငံ|ယီမင်]] }} | result = | status = ၂၄ ဇွန် ၂၀၂၅ ရက်နေ့မှ စတင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲထား | combatant1 = {{flag|Israel}}<br />{{flag|United States|name=အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} (<small>၂၂ ဇွန် ၂၀၂၅ ကစပြီး</small>) {{efn|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့ကတည်းကပင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |title=US helps Israel shoot down barrage of Iranian missiles |url=https://apnews.com/article/iran-israel-strikes-us-troops-973bc18970689bac42d82342bd29f601 |website=AP News |publisher=[[Associated Press]] |access-date=17 June 2025 |date=13 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=US air defense systems, naval destroyer help down Iranian missiles fired at Israel |url=https://www.timesofisrael.com/us-air-defense-systems-naval-destroyer-help-down-iranian-missiles-fired-at-israel/ |website=[[The Times of Israel]] |access-date=17 June 2025 |date=14 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |last1=Carter |first1=Brian |last2=Rezaei |first2=Ben |last3=Reddy |first3=Ria |last4=Borens |first4=Avery |last5=Schmida |first5=Ben |last6=Moorman |first6=Carolyn |last7=Parry |first7=Andie |title=Iran Update Special Report, June 16, 2025, Evening Edition |url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-16-2025-evening-edition |website=Critical Threats Project |publisher=[[Institute for the Study of War]] |access-date=17 June 2025 |location=[[Washington, D.C.]] |date=16 June 2025}}</ref>}} |combatant1a = {{center|'''ခံစစ်ဆင်ရန်အတွက်သာ ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသူများ'''<br />{{flag|Jordan}}<ref name="JordanInvolvement">{{cite web |last1=Knipp |first1=Kersten |title=Are Jordan and Saudi Arabia defending Israel? |url=https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |website=[[Deutsche Welle]]|publisher=Government of Germany |archive-url=https://archive.today/20250623181431/https://www.dw.com/en/saudi-arabia-jordan-israel-iran-war-united-states/a-72977996 |archive-date=23 June 2025 |location=[[Germany]] |date=21 June 2025 |quote=Jordan shot down Iranian missiles and drones crossing overhead and Saudi Arabia likely allowed Israel to use its airspace to do so...As with any other sovereign state, missiles or other unauthorized objects crossing a country's airspace are often deemed violations of either domestic or international law. |url-status=live}}</ref><br/>{{flag|Qatar}}<ref name="QatarInvolvement">{{cite web |last1=Ravid |first1=Barak |title=Iran confirms missile attack on U.S. military base in Qatar |url=https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |website=[[Axios (website)|Axios]] |publisher=Cox Enterprises |archive-url=https://archive.today/20250623180443/https://www.axios.com/2025/06/23/iran-retaliation-trump-israel-war |archive-date=23 June 2025 |date=23 June 2025 |quote=The Foreign Ministry of Qatar issued a statement saying Qatari air defenses 'thwarted the attack and successfully intercepted the Iranian missiles,' with no injuries or deaths reported. |url-status=live}}</ref><br/>{{flag|France}}<ref name="FranceInvolvement">{{cite web |title=France says it intercepted drones targeting Israel prior to Iran ceasefire |url=https://www.reuters.com/world/middle-east/france-says-it-intercepted-drones-targeting-israel-prior-iran-ceasefire-2025-06-26/|website=[[Reuters]] |publisher=Reuters |date=26 June 2025}}</ref>}} | combatant2 = {{tree list}} * {{flag|Iran}} * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} ဟူသီလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ {{tree list/end}} | commander1 = {{plainlist| * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[ဘင်ဂျမင် နေတန်ယာဟု]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Isaac Herzog|Isaac Herzog]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Israel Katz|Israel Katz]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Eyal Zamir|Eyal Zamir]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:Tomer Bar|Tomer Bar]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Israel}} [[:en:David Barnea|David Barnea]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[:en:Pete Hegseth|Pete Hegseth]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[:en:Dan Caine|Dan Caine]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|US}} [[:en:Michael Kurilla|Michael Kurilla]]}} }} | commander2 = {{plainlist| * {{nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[:en:Ali Khamenei|Ali Khamenei]]}} * {{nowrap|{{flagdeco|Iran}} [[:en:Masoud Pezeshkian|Masoud Pezeshkian]]}} * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Mohammad-Reza Gharaei Ashtiani|Mohammad-Reza Gharaei Ashtiani]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Aziz Nasirzadeh|Aziz Nasirzadeh]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Mohammad Bagheri (general)|Mohammad Bagheri]]{{Assassinated}} * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Abdolrahim Mousavi|Abdolrahim Mousavi]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Alireza Sabahifard|Alireza Sabahifard]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Hossein Salami|Hossein Salami]]{{Assassinated}} * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Esmail Qaani|Esmail Qaani]] * {{flagdeco|Iran}} [[:en:Amir Ali Hajizadeh|Amir Ali Hajizadeh]]{{Assassinated}} * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Abdul-Malik al-Houthi]] * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Mahdi al-Mashat]] * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Muhammad Abd al-Karim al-Ghamari]] * {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[Mohamed al-Atifi]] }} | casualties1 = '''အစ္စရေးသတင်းများအရ:'''<br /> - (၂၄)ဦး သေဆုံး<ref>{{Cite news |date=16 June 2025 |title= IDF: 80-90% of Iranian missiles intercepted, but 24 Israelis killed in attacks |url=https://www.jpost.com/israel-news/defense-news/article-857892 |access-date=17 June 2025 |work=The Jerusalem Post}}</ref><br /> - (၂,၃၆၂)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref name="treated19june">{{Cite web |title=271 people treated in hospitals this morning due to Iranian missile attack, says Health Ministry |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/271-people-treated-in-hospitals-this-morning-due-to-iranian-missile-attack-says-health-ministry/ |access-date=19 June 2025 |website=The Times of Israel |language=en-US}}</ref><ref>{{cite news|url=https://aje.io/asdg2r?update=3788281|title=Injuries from Iranian attacks on Israel grow|work=Al Jazeera English |date=20 June 2025}}</ref><br /> - [[:en:Elbit Hermes 900|အားမာ့ဇ် ဒရုန်း]](၁)စင်း ပစ်ချခံရ<ref name="hermesdowned">{{Cite web |date=18 June 2025 |title=Israel says drone downed in Iran |url=https://aje.io/fcyxah?update=3783202 |website=Al Jazeera English}}</ref><br><br /> '''အီရန် သတင်းများအရ:'''<br /> - [[အက်ဖ်-၃၅ လိုက်တနင်း ၂|အက်ဖ်–၃၅ တိုက်လေယာဉ်]](၅)စင်း ပစ်ချခံရ<ref name="f35downed">{{Cite web |date=18 June 2025 |title=Iran shoots down Israeli drone, F-35 jet: Reports |url=https://aje.io/fcyxah?update=3783154 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><ref>{{cite news|url=https://news.az/news/iran-claims-to-have-shot-down-fifth-israeli-f-35|title=Iran claims to have shot down fifth Israeli F-35|work=Newz.az|date=18 June 2025}}</ref><br /> - လေယာဉ်မှူး(၂)ဦး အဖမ်းခံရ<ref>{{cite news | url=https://www.arabnews.com/node/2604851/middle-east | title=Iran will reportedly share images of captured Israeli fighter jet pilots 'soon' | work=Arab News | date=18 June 2025 }}</ref><br /> - [[မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်|ယူအေဗွီ]] အစီး(၆၀)ကျော်နှင့် [[:en:cruise missiles|ခရုဇ်ဒုံးကျည်များ]] ဖျက်ဆီးခံရ<ref>{{cite news|url=https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|title=Air Defense HQ: Over 60 Israeli UAVs, Missiles Destroyed by Iran|work=Iran Front Page|date=18 June 2025|archive-date=21 June 2025|access-date=22 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250621155008/https://ifpnews.com/air-defense-hq-over-60-israeli-uavs-missiles-destroyed-by-iran/|url-status=dead}}</ref><br /> - မော့ဆက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဝင်အေးဂျင့် ၄၄ ဦးကျော် အဖမ်းခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.thenationalnews.com/news/mena/2025/06/18/how-many-alleged-mossad-agents-has-iran-arrested-and-where/|title=How many alleged Mossad agents has Iran arrested and where?|work=The National|date=19 June 2025}}</ref><br /> - မော့ဆက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဝင်အေးဂျင့် ၁ ဦး အကွပ်မျက်ခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.siasat.com/iran-executes-mossad-agent-for-spying-2-others-arrested-3234263/|title=Iran executes Mossad agent for spying, 2 others arrested|work=The Siasat Daily|date=16 June 2025|access-date=18 June 2025}}</ref><br /> - စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေးဌာနဆိုင်ရာ နေရာပေါင်း ၁၅၀ ကျော် ပျက်စီး (သို့) ဖျက်ဆီးခံရ<ref name="ThirdF35JetDowned">{{Cite news |date=14 June 2025 |title=Third F-35 fighter jet downed in Iranian territory, two Israeli pilots now in custody |url=https://www.tehrantimes.com/news/514337/Third-F-35-fighter-jet-downed-in-Iranian-territory-two-Israeli |access-date=14 June 2025 |work=[[Tehran Times]] |archive-date=14 June 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250614152204/https://www.tehrantimes.com/news/514337/Third-F-35-fighter-jet-downed-in-Iranian-territory-two-Israeli |url-status=dead }}</ref> | casualties2 = '''အီရန် သတင်းများအရ:'''<br /> - (၂၂၄)ဦး သေဆုံး<ref>{{Cite news |date=17 June 2025 |title= Israel-Iran live updates: IDF says it killed Iran's new wartime chief of staff |url= https://www.nbcnews.com/world/middle-east/live-blog/israel-iran-live-updates-idf-says-killed-irans-new-wartime-chief-staff-rcna213420 |access-date=17 June 2025 |work=[[NBC News]]}}</ref><br /> - (၁,၂၇၇)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref>{{Cite web |date=15 June 2025 |title=Iran launches new strikes on Israel as Israeli attack widens|url=https://www.bbc.com/news/articles/cy7575lv4ddo |website= [[BBC]] |archive-url=https://archive.today/20250615234333/https://www.bbc.com/news/articles/cy7575lv4ddo|archive-date=15 June 2025 |url-status=live}}</ref><br><br /> '''<small>အီရန် လူ့အခွင့်အရေးလှုပ်ရှားသူများအဖွဲ့ သတင်းများအရ</small>:'''<br /> - (၆၃၉)ဦးကျော် သေဆုံး (အရပ်သား(၂၆၃)ဦးကျော်၊ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်(၁၅၄) ဦးကျော်)<ref name="639killed">{{Cite web|date=19 June 2025|title= Israeli attacks on Iran kill at least 639, injure more than 1,320: Rights group |url= https://aje.io/ac1txh?update=3785162 |website=Al Jazeera English|access-date=19 June 2025}}</ref><br /> - (၁,၃၂၀)ဦးကျော် ဒဏ်ရာရ<ref name="639killed"/><br><br /> '''အစ္စရေး သတင်းများအရ:'''<br /> - ဒရုန်း အစင်းရေ(၄၈၀)ကျော် ပစ်ချခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-has-shot-down-480-drones-from-iran-since-friday-says-idf/|title=Israel has shot down 480 drones from Iran since Friday, says IDF|work=The Times of Israel|date=19 June 2025}}</ref><br /> - ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်(၂၀၀)ကျော်နှင့် မြေပြင်–ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်(၁၂၀)ကျော် ဖျက်ဆီးခံရ<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/israel-will-achieve-its-objectives-against-iran-within-a-week-or-two-say-idf-officials|title=Israel will achieve its objectives against Iran within a week or two, say IDF officials|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=17 June 2025}}</ref><ref name="thirtypercent">{{Cite web |date=16 June 2025 |title=Israeli army claims it destroyed 30% of Iran's missile launchers |url=https://aje.io/p8ugy8?update=3778947 |website=[[Al Jazeera English]]}}</ref><br /> - [[:en:Bell AH-1 SuperCobra|AH-1]] ရဟတ်ယာဉ်(၈)စီး ပျက်စီး<ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-bombed-5-iranian-ah-1-helicopters-at-kermanshah-airbase/|title=IDF says it bombed 5 Iranian AH-1 helicopters at Kermanshah airbase|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=18 June 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/idf-says-it-destroyed-three-more-iranian-military-helicopters/|title=IDF says it destroyed three more Iranian military helicopters|first=Emanuel|last=Fabian|work=The Times of Israel|date=18 June 2025}}</ref><br /> - [[:en:Boeing 707|ဘိုးအင်း ၇၀၇]]လေယာဉ်(၁)စီး ပျက်စီး<ref>{{cite web|url=https://www.understandingwar.org/backgrounder/iran-update-special-report-june-18-2025-evening-edition|title=Iran Update Special Report, June 18, 2025, Evening Edition|work=Institute for the Study of War|date=18 June 2025}}</ref><br /> - ပျံသန်းမှုမပြုလုပ်နိုင်သော [[:en:Grumman F-14 Tomcat|အက်ဖ်-၁၄အေ တွမ်ကတ်]](၂)စီး ပျက်စီး<ref name="TWZTomcats">{{cite news|url=https://www.twz.com/air/irans-f-14-persian-tomcats-obliterated-in-israeli-airstrike|work=TWZ|date=16 June 2025|title=Iranian F-14 'Persian Tomcats' obliterated in Israeli airstrike|first=Tyler|last=Rogoway}}</ref> | casualties3 = - အစ္စရေး ၃၈၀၀ ကျော် ဘေးလွတ်ရာသို့ ရွေ့ပြောင်း<ref>{{cite news|url=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/iranian-missiles-force-evacuation-of-3-800-people-in-israel/3602784|title=Iranian missiles force evacuation of 3,800 people in Israel|work=Anadolu Agency|date=18 June 2025}}</ref><br /> - အစ္စရေး ၈၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်<ref>{{cite news|url= https://aje.io/asdg2r?update=3787793|title=More than 8,000 Israelis left homeless due to conflict with Iran: Report|work=Al Jazeera English|date=20 June 2025}}</ref><br/> - ဆီးရီးယားနိုင်ငံသား (၁)ဦး သေဆုံး<ref>{{Cite news|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rights-group-says-woman-killed-in-western-syria-likely-by-iranian-drone/|title=Rights group says woman killed in western Syria, likely by Iranian drone|work=The Times of Israel|date=16 June 2025}}</ref><br /> - ဂျော်ဒန်လူမျိုး အရပ်သား (၅)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref>{{Cite web |last=Husseini |first=Rana |date=14 June 2025 |title=Five people injured from falling object in Irbid — PSD |url=http://jordantimes.com/news/breaking-news/psd-3-persons-injured-from-a-falling-object-on-their-house-on-the-northern-city-of-irbid-psd-said-the-injured-were-transferred-to-hospital-and-were-reported-to-be-in-good-condition |access-date=15 June 2025 |website=[[Jordan Times]] |language=en}}</ref><br /> - ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး အရပ်သား (၅)ဦး ဒဏ်ရာရ<ref name ="YEMEN_MISSLE">{{Cite news |date=14 June 2025 |title=Israel says missile launched from Yemen fell in Hebron; at least 5 Palestinians hurt |url=https://www.straitstimes.com/world/middle-east/israel-says-missile-launched-from-yemen-fell-in-hebron-at-least-5-palestinians-hurt |work=[[The Straits Times]]}}</ref> | units1 = {{tree list}} * {{armed forces|Israel}} ** {{air force|Israel|name=အစ္စရေး လေတပ်}} ** {{flagicon image|Flag of IDF Home Front Command.svg}} ပြည်တွင်းရှေ့တန်းစစ်ဌာနချုပ် * [[File:Mossad seal.svg|20px]] [[မော့ဆက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့]] {{tree list/end}} | units2 = {{tree list}} * {{flagicon image|Flag of the General Staff of the Armed Forces of the Islamic Republic of Iran.svg}} [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အီရန် တပ်မတော်]] ** {{flagicon image|Flag of the Islamic Republic of Iran Army.svg}} [[အီရန် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ ကြည်းတပ်|အီရန် ကြည်းတပ်]] *** {{flagicon image|Flag of the Islamic Republic of Iran Air Defense Force.svg}} [[အီရန် အစ္စလာမ္မစ်သမ္မတနိုင်ငံ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] ** {{flagicon image|Flag of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg}} [[အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ်ဖွဲ့|အီရန်တော်လှန်ရေးအစောင့်တပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of the Aerospace Force of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg}} [[အစ္စလာမ္မစ်တော်လှန်ရေး အစောင့်တပ် လေကြောင်းအာကာသတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းအာကာသတပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of Quds Force.svg}} [[ကွတ်တပ်ဖွဲ့]] *** {{flagicon image|Flag of Basij.svg}} အရံတပ်ဖွဲ့<ref>{{cite web |title=IRAN'S BASIJ INCREASES SECURITY, SETS UP MORE CHECKPOINTS |url=https://iranwire.com/en/news/142219-irans-basij-increases-security-sets-up-more-checkpoints/ |website=Iranwire |access-date=17 June 2025 |date=16 June 2025 }}</ref> * {{flagicon image|Flag of the Yemen Armed Forces.svg}} [[ယီမင် တပ်မတော်]]([[:en:Supreme Political Council|SPC]]) ** {{flagicon image|Flag of the Yemeni Air Force.svg}} [[ယီမင် လေတပ်]] ** {{flagicon image|Slogan of the Houthi Movement.svg}} [[:en:Houthis|ဟူသီလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့]] ** {{ill|:en:Strategic Reserve Forces (Yemen){{!}}ဗျူဟာမြောက် အရန်တပ်ဖွဲ့|ar|قوات الاحتياط الاستراتيجي (اليمن)}} *** {{ill|:en:Missile Brigades Group (Yemen){{!}}ဒုံးတပ်ပေါင်းစု|ar|مجموعة ألوية الصواريخ (اليمن)}} {{tree list/end}} | campaignbox = <!-- {{Campaignbox Middle Eastern crisis (2023–present)}} {{Campaignbox Iran–Israel proxy conflict}} --> }} '''အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ'''သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]]မှ Operation Rising Lion ဟုအမည်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးဖြင့် [[အီရန်နိုင်ငံ]]သို့ တိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|last=Powell|first=Oren Liebermann, Jeremy Diamond, Helen Regan, Nectar Gan, Chris Lau, Lauren Izso, Tamar Michaelis, Piper Hudspeth Blackburn, Rhea Mogul, Jessie Yeung, Nadeen Ebrahim, Mostafa Salem, Aditi Sangal, Tori B.|date=2025-06-13|title=Live updates: Israel attacks Iran, explosions in Tel Aviv and Tehran, US position|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-strikes-news-06-12-25-hnk-intl|access-date=2025-06-17|website=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Graham-Harrison|first=Emma|date=2025-06-15|title=Israel and Iran broaden strikes during third day of escalating war|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2025/jun/15/israel-hits-iran-energy-defence-ministry-conflict-escalates|access-date=2025-06-17|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Cite web|last=Adil|first=Ted Regencia,Alastair McCready,Ali Harb,Erin Hale,Tim Hume,Umut Uras,Virginia Pietromarchi,Nils Adler,Caolán Magee,Abby Seiff,Usaid Siddiqui,Jillian Kestler-D'Amours,Hafsa|title=Updates: Iran hits Israel with air strikes after nuclear site attacks|url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2025/6/13/live-explosions-reported-in-iran-amid-israel-tensions|access-date=2025-06-17|website=Al Jazeera|language=en}}</ref> ၎င်းသည် [[:en:2024_Iran–Israel_conflict|၂၀၂၄ ခုနှစ်]]နောက်ပိုင်း ထိုနိုင်ငံနှစ်ဘက်အကြား ထိပ်တိုက်ဖြစ်ပွားသည့် ပထမဦးဆုံး ပဋိပက္ခဖြစ်သော်လည်း အတိုင်းအတာအားဖြင့် ကြီးမား၏။ အီရန်သည် (Operation True Promise III ဟု အမည်ဝှက်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးဖြင့်) အစ္စရေးနိုင်ငံပေါ်သို့ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးကျည်များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်၍ လက်တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး အများအားဖြင့် တဲလ်အဗ္ဗစ်မြို့နှင့်[[ဂျေရုဆလင်မြို့]]များကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|last=Cornwell|first=Alexander|last2=Hafezi|first2=Parisa|last3=Holland|first3=Steve|last4=Cornwell|first4=Alexander|date=2025-06-13|title=Iran strikes back at Israel with missiles over Jerusalem, Tel Aviv|language=en|work=Reuters|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/israel-says-it-strikes-iran-amid-nuclear-tensions-2025-06-13/|access-date=2025-06-17}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-13|title=Israel strikes Iran's nuclear sites and kills top generals. Iran retaliates with missile barrages|url=https://apnews.com/article/iran-explosions-israel-tehran-00234a06e5128a8aceb406b140297299|access-date=2025-06-17|website=AP News|language=en}}</ref> ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့အထိ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ဒဏ်ရာရရှိသူနှင့် ထိခိုက်သေဆုံးသူ ဦးရေ ထောင်ဂဏန်းကျော်ရှိလာခဲ့ပြီး အီရန်ဘက်၌ ၂၂၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အစ္စရေးဘက်၌ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|last=Sangal|first=Eugenia Yosef, Lex Harvey, Jessie Yeung, Antoinette Radford, Christian Edwards, Mostafa Salem, Maureen Chowdhury, Elise Hammond, Aditi|date=2025-06-16|title=Israel-Iran attacks, missile strikes on Tehran, Tel Aviv, Haifa, rising death tolls: Live updates|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-attack-strikes-news-06-16-25-intl-hnk|access-date=2025-06-17|website=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Israel strikes Iranian state TV in new attack on Tehran – DW – 06/17/2025|url=https://www.dw.com/en/israel-strikes-iranian-state-tv-in-new-attack-on-tehran/live-72919550|access-date=2025-06-17|website=dw.com|language=en}}</ref> ဤစစ်ပွဲသည် အီရန်မှ ထောက်ပံ့ပေးထားသော [[Palestinian movements|ပါလက်စတိုင်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ]]၊ [[ဟားမတ်စ်]]အဖွဲ့များနှင့် အစ္စရေးတို့ဖြစ်ပွားသည့် [[:en:Gaza_War_(2023–present)|ဂါဇာစစ်ပွဲ]]တွင် အစ္စရေး စတင်ပါဝင်လာချိန်မှ အစပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အီရန်သည် အစ္စရေးအား ပါလက်စတိုင်းလူမျိုး အရပ်သားများအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း စွပ်စွဲထားသည်။ နှစ်ဖက်စလုံးအနေဖြင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၏ ဧပြီလတွင် တစ်ကြိမ်နှင့် အောက်တိုဘာလတွင် တစ်ကြိမ် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုများဖြစ်ပွားထားပြီး ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=How effective was Iran’s attack? The Israeli public doesn’t have the full picture|url=https://www.timesofisrael.com/how-effective-was-irans-attack-the-israeli-public-doesnt-have-the-full-picture/|access-date=2025-06-17|work=www.timesofisrael.com|language=en-US}}</ref> <ref>{{Cite news|last=Boxerman|first=Aaron|date=2024-04-13|title=Israel Reports Light Damage After Iran Launches Large Strike|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/live/2024/04/13/world/israel-iran-gaza-war-news}}</ref> အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ဗိုလ်ချုပ်များနှင့် သိပ္ပံပညာရှင် အများအပြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news|last=Regalado|first=Francesca|date=2025-06-13|title=These Are Iranian Generals and Scientists Killed by Israel|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/06/13/world/middleeast/iran-military-generals-killed-israel.html}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sutherland|first=Callum|date=2025-06-13|title=Israel Kills Top Iranian General Days After Appointment to War Command|url=https://time.com/7293886/iranian-generals-scientists-targets-killed-by-israeli-strikes/|access-date=2025-06-19|work=TIME|language=en|archive-date=17 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250617131321/https://time.com/7293886/iranian-generals-scientists-targets-killed-by-israeli-strikes/}}</ref><ref>{{Cite web|last=Ebrahim|first=Ross Adkin, Tamar Michaelis, Nadeen|date=2025-06-13|title=Hossein Salami, Mohammad Bagheri, Ali Shamkhani killed as Israel targets Iranian military and nuclear leadership|url=https://www.cnn.com/2025/06/13/middleeast/israel-iran-strikes-military-deaths-intl-hnk|access-date=2025-06-19|work=CNN|language=en}}</ref> == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပါဝင်မှု == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] လက်ထက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]အနေဖြင့် [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]၏ လက်ရှိအခြေအနေများနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်မိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ဖူးလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အစ္စရေး၏ အဓိကမဟာမိတ်နိုင်ငံဖြစ်ကာ အစ္စရေးအား ဆယ်စုနှစ်များစွာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး၊ အီရန်၏ ဒုံးကျည်များကို ပစ်ချရာ၌လည်း ပါဝင်ခဲ့၏။ အီရန်နှင့် အစ္စရေးတို့၏ စစ်ပွဲတွင် အစ္စရေးဘက်မှ ပါဝင်နေသည်ဟုလည်း ပညာရှင်များက ကြိုတင်သုံးသပ်ထားကြ၏။<ref>{{Cite web|title=Israel-Iran Live Updates: Trump Privately Approved of Attack Plans for Iran but Has Withheld Final Order|url=https://www.wsj.com/livecoverage/iran-israel-conflict-news|access-date=2025-06-19|work=WSJ|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-19|title=Trump approves Iran attack plan but has not made final decision, reports say|url=https://www.bbc.com/news/articles/c4g8r8rj87vo|access-date=2025-06-19|work=www.bbc.com|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|last=Sangal|first=Lex Harvey, Chris Lau, Laura Sharman, Aditi|date=2025-06-19|title=Live updates: Israel-Iran conflict, ballistic missile attacks, Trump weighs US involvement|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-conflict-06-19-25-intl-hnk|access-date=2025-06-19|work=CNN|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|date=2025-06-18|title=Trump says no decision yet on U.S. joining Israel's attacks on Iran, after Iran warns it would risk "all-out war" - CBS News|url=https://www.cbsnews.com/news/iran-israel-war-us-trump-nuclear-sites-risk-all-out-war/|access-date=2025-06-19|work=www.cbsnews.com|language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran warns US intervention in conflict with Israel risks ‘all out war’|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/18/iran-warns-us-intervention-in-conflict-with-israel-risks-all-out-war|access-date=2025-06-19|work=Al Jazeera|language=en}}</ref> အစ္စရေး၏ တိုက်ခိုက်မှုများ မပြုလုပ်ခင်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် နျူကလီးယားဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီချက်များကို ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းထားခဲ့ကြပြီးဖြစ်သော်လည်း<ref>{{Cite web|date=2025-06-03|title=Analysis: An outline is emerging of the US offer to Iran in their high-stakes nuclear negotiations|url=https://apnews.com/article/iran-us-nuclear-talks-analysis-israel-mideast-2cbea2d6982bd8806d7e8fa7771afc37|access-date=2025-06-19|work=AP News|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran-US nuclear talks: Is a new deal imminent? – DW – 05/27/2025|url=https://www.dw.com/en/iran-us-nuclear-talks-is-a-new-deal-imminent/a-72687249|access-date=2025-06-19|work=dw.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Wintour|first=Patrick|date=2025-05-23|title=Iran-US nuclear talks end with no agreement but ‘possibility of progress’|language=en-GB|work=The Guardian|url=https://www.theguardian.com/world/2025/may/23/iran-us-nuclear-talks-end-no-agreement-possibility-progress-}}</ref><ref name=":4">{{Cite news|last=Swan|first=Jonathan|date=2025-06-17|title=How Trump Shifted on Iran Under Pressure From Israel|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/06/17/us/politics/trump-iran-israel-nuclear-talks.html}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုများ အပြီးနောက် အီရန်နိုင်ငံသည် နုတ်ထွက်သွားခဲ့လေသည်။<ref>{{Cite news|last=MacFarquhar|first=Neil|date=2025-06-14|title=Next Round of Nuclear Talks Between U.S. and Iran Is Off|language=en-US|work=The New York Times|url=https://www.nytimes.com/2025/06/14/world/middleeast/us-iran-nuclear-talks.html}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran cancels US nuclear talks next round amid ‘barbarous’ Israeli attacks|url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/14/iran-says-nuclear-talks-with-us-meaningless-as-trump-pushes-for-a-deal|access-date=2025-06-19|work=Al Jazeera|language=en}}</ref> === ၂၂ ဇွန် === ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် အီရန်-အစ္စရေး စစ်ပွဲတွင် အစ္စရေးဘက်မှ လူသိရှင်ကြား ပါဝင်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် B-2 ဗုံးကြဲလေယာဉ်များစေလွှတ်၍ အီရန်ရှိ နျူကလီးယားစခန်းသုံးခုဖြစ်သော Fordow၊ Natanz နှင့် Isfahan တို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name="NYTimesLive20250621">{{Cite news|last=null|date=21 June 2025|title=Update from David E. Sanger|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/21/world/iran-israel-trump|access-date=22 June 2025|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331}}</ref><ref name="BBCLive20250621">{{Cite web|date=21 June 2025|title=Trump says US has bombed Fordo nuclear plant in attack on Iran|url=https://www.bbc.com/news/live/ckg3rzj8emjt?post=asset%3Af6daf816-8c93-4d56-bec5-b35bb8e6bb5e#post|access-date=22 June 2025|website=BBC News|language=en-GB}}</ref> {{Main|၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု}} နယူးယောက်တိုင်းမ်သတင်းစာနှင့် ပြောဆိုခဲ့သော အီရန် အရာရှိ သုံးဦး၏ ပြောကြားချက်အရ ၎င်းတိုက်ခိုက်မှုများသည် ဒေသစံတော်ချိန် နံနက် ၂:၃၀ (ယခင်နေ့ UTC ၂၃:၀၀) အချိန်ခန့်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news|last=Fassihi|first=Farnaz|date=21 June 2025|title=Live Updates: U.S. Enters War With Iran, Bombing Key Nuclear Sites|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/21/world/iran-israel-trump/2a205f90-d1e7-56bf-935e-ea05b8263359?smid=url-share|access-date=21 June 2025|work=[[The New York Times]]}}</ref> === ၂၃ ဇွန် === ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့ အာရပ်ဒေသစံတော်ချိန် ၁၉:၃၉ နာရီအချိန်ခန့်တွင် အီရန်နိုင်ငံက [[ကာတာနိုင်ငံ]]၊ [[ဒိုဟာမြို့]]အနီးရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ အသုံးပြုလျှက်ရှိသော Al Udeid လေတပ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုသည် ယမန်နေ့က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အီရန် [[အဏုမြူ လက်နက်|နျူကလီးယား]]စခန်းများအား တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုအပေါ် လက်တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ <ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Axios: Iran launches six missiles toward US bases in Qatar|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/axios-iran-launches-six-missiles-toward-us-bases-qatar-2025-06-23/|access-date=23 June 2025|work=Reuters|language=en}}</ref> ၎င်းသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နေရာတစ်ခုအား အီရန် အနေဖြင့် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=Iran retaliates, fires missiles at US bases in Qatar, Iraq - AL-Monitor: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012|url=https://www.al-monitor.com/originals/2025/06/iran-retaliates-fires-missiles-us-bases-qatar-iraq|access-date=2025-06-24|website=www.al-monitor.com|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Iran launches Ops 'Glad Tidings of Victory' against US: Tehran fires missiles at US base in Qatar, explosions heard in Doha|url=https://www.wionews.com/world/iran-launches-ops-glad-tidings-of-victory-against-us-tehran-fires-missiles-at-us-base-in-qatar-explosions-heard-in-doha-1750697514731|access-date=2025-06-24|website=Wion|language=en}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် ကာတာနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ လေပိုင်နက်အား ပိတ်ခဲ့ပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ်များလည်း လမ်းကြောင်းပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Qatar closes airspace amid threats of Iranian retaliation against US; Diverts incoming flights|url=https://economictimes.indiatimes.com/nri/latest-updates/qatar-closes-airspace-amid-threats-of-iranian-retaliation-against-us-diverts-incoming-flights/articleshow/122030110.cms?from=mdr|access-date=23 June 2025|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> သတင်းရင်းမြစ်များစွာ၏ ဖော်ပြချက်အရ အီရန်နိုင်ငံသည် တိုက်ခိုက်မှုမပြုလုပ်မီ နာရီပိုင်းအလိုကတည်းက ကာတာအစိုးရကို အကြောင်းကြားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ <ref>{{Cite news|last=Mills|first=Andrew|last2=Hafezi|first2=Parisa|last3=Cornwell|first3=Alexander|last4=Cornwell|first4=Alexander|date=23 June 2025|title=Iran fires missiles at US airbase in Qatar, Doha says attack intercepted, no casualties|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/iran-weighs-retaliation-against-us-strikes-nuclear-sites-2025-06-23/|access-date=23 June 2025|work=Reuters|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Iran gave Qatar advance notice of pending attack on US bases|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-us-strikes-06-23-25-intl-hnk#cmc9dp6zl000n3b6ua9icncaq|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623065058/https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-us-strikes-06-23-25-intl-hnk#cmc9dp6zl000n3b6ua9icncaq|archive-date=23 June 2025|access-date=23 June 2025|work=CNN|language=en-US}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ|အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]၊ [[ဘာရိန်းနိုင်ငံ|ဘာရိန်း၊]] [[ကူဝိတ်နိုင်ငံ|ကူဝိတ်]]နှင့် [[အီရတ်နိုင်ငံ|အီရတ်]] တို့သည်လည်း ၎င်းတို့၏ လေပိုင်နက်များကို ပိတ်ခဲ့သည်။.<ref>{{Cite web|date=23 June 2025|title=Qatar Unites with UAE, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia, Jordan in Shutting Down Airspace Amid Regional Tensions, New Travel Chaos is Here, Latest Update Now|publisher=Travel and Tour World|url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/qatar-unites-with-uae-bahrain-kuwait-saudi-arabia-jordan-in-shutting-down-airspace-amid-regional-tensions-new-travel-chaos-is-here-latest-update-now/|access-date=23 June 2025|language=en-US|archive-date=23 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623182813/https://www.travelandtourworld.com/news/article/qatar-unites-with-uae-bahrain-kuwait-saudi-arabia-jordan-in-shutting-down-airspace-amid-regional-tensions-new-travel-chaos-is-here-latest-update-now/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=23 June 2025|title=Update from Anushka Patil|url=https://www.nytimes.com/live/2025/06/23/world/iran-trump-israel-news|access-date=23 June 2025|work=The New York Times|language=en-US|issn=0362-4331|archive-date=23 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250623093534/https://www.nytimes.com/live/2025/06/23/world/iran-trump-israel-news|url-status=live}}</ref> ဤတိုက်ခိုက်မှုကို [[အာရပ်ကမ္ဘာ]]တစ်ဝန်းလုံးမှ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ === ၂၄ ဇွန် === [[ရိုက်တာ]]သတင်း၏ ဖော်ပြချက်အရ အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]]က အစ္စရေး-အီရန် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲအတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် စတင်အသက်ဝင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နှစ်ဖက်စလုံးအနေဖြင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခြင်းမပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် နှစ်နိုင်ငံအကြား အသေအပျောက်များပြားခဲ့သည့် ၁၂ ရက်ကြာ စစ်ပွဲကို အဆုံးသတ်နိုင်ရေး မျှော်လင့်ချက်များ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/06/24/60025|title=အစ္စရေး-အီရန် ၁၂ ရက်ကြာစစ်ပွဲ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး စတင် အသက်ဝင်|accessdate=2025-6-24|publisher=Mizzima}}</ref> အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ရပြီဟု ပြောကြားခဲ့သည့် နာရီပိုင်းအလိုတွင် အီရန်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများကို ပစ်မှတ်ထား၍ ဒုံးကျည် ၂၀ ခန့်ကို ခြောက်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဘီယာရှီဘာမြို့၌ လူလေးဦး သေဆုံးပြီး ၂၂ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ အဆောက်အအုံအများအပြားလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=2025-06-24|title=4 killed in Beersheba as Iran fires multiple missile salvos just before agreed-upon ceasefire|url=https://www.timesofisrael.com/4-killed-in-beersheba-as-iran-fires-multiple-missile-salvos-just-before-ceasefire/|access-date=2025-06-24|website=The Times of Israel}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးအရာရှိတစ်ဦးက အပစ်အခတ်ရပ်စဲပြီးနောက် အီရန်က ဒုံးကျည်နှစ်စင်း ထပ်မံပစ်လွှတ်ခဲ့သော်လည်း နှစ်စင်းစလုံးကို ကြားဖြတ်ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် အီရန်ကမူ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ချိုးဖောက်ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ <ref name="Miranda">{{Cite web|last=Jeyaretnam|first=Miranda|date=2025-06-24|title=Ceasefire Collapses as Israel Accuses Iran of Missile Attack|url=https://time.com/7297098/israel-iran-ceasefire-broken-missile-strikes-tehran/|access-date=2025-06-24|website=[[Time Magazine]]|archive-date=25 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250625030612/https://time.com/7297098/israel-iran-ceasefire-broken-missile-strikes-tehran/}}</ref> ဇွန်လ ၂၄ ရက် နံနက် ၆:၄၅ နာရီ (အီရန်စံတော်ချိန်) တွင် အီရန်လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးစနစ်များသည် မြို့တော်အပေါ် အစ္စရေး၏ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်မှုများကို တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး နံနက် ၇:၀၇ နာရီတွင် ဘီယာရှီဘာမြို့သို့ ဒုံးကျည်များ ထပ်မံပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|date=24 June 2025|title=3 people killed in missile strike in southern Israel, Israel's emergency services says|url=https://www.cnn.com/world/live-news/israel-iran-us-strikes-06-23-25-intl-hnk|access-date=24 June 2025|website=[[CNN]]}}</ref> ထိုနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် အစ္စရေးက အမေရိကန်နှင့် ကာတာတို့၏ ကြားဝင်စေ့စပ်မှုဖြင့် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို သဘောတူညီခဲ့ပြီး ၎င်း၏ စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်များ ပြည့်မီခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Coughlan|first=Joe|date=24 June 2025|title=Israel-Iran war live: Israeli government confirms it has agreed to ceasefire deal brokered by US|url=https://www.theguardian.com/world/live/2025/jun/24/israel-iran-war-live-updates-trump-declares-ceasefire-tehran-attack-us-base-qatar#top-of-blog|url-status=live|archive-url=https://archive.today/20250624071948/https://www.theguardian.com/world/live/2025/jun/24/israel-iran-war-live-updates-trump-declares-ceasefire-tehran-attack-us-base-qatar%23top-of-blog|archive-date=24 June 2025|access-date=24 June 2025|work=The Guardian}}</ref> အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က မိမိကြေညာခဲ့သည့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို အစ္စရေးနှင့် အီရန် နှစ်ဖက်စလုံးမှ ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟု ပြင်းထန်စွာ စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=24 June 2025|title=Trump: Israel and Iran violated ceasefire|url=https://apnews.com/live/iran-israel-war-updates-6-24-2025#00000197-a190-dc99-a79f-b59c4a3d0000|access-date=24 June 2025|work=Associated Press}}</ref> ထို့နောက် တစ်နာရီကျော်အကြာတွင် အစ္စရေးအစိုးရက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် အမေရိကန်၏ အဆိုပြုချက်ကို သဘောတူကြောင်း ထုတ်ဖော်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last1=Motamedi|first1=Maziar|last2=Quillen|first2=Stephen|last3=Sullivan|first3=Rory|date=24 June 2025|title=Trump called Netanyahu and asked him not to attack Iran: Report|url=https://aje.io/7jaly7?update=3797220|access-date=24 June 2025|work=Al Jazeera English}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cx2lqe0e8e0o|title=အပစ်ရပ်သဘောတူမှု အီရန်-အစ္စရေး နှစ်ဖက်လုံး ချိုးဖောက်တယ်ဆိုပြီး ထရမ့်ဒေါသထွက်|accessdate=2025-6-25|publisher=BBC Burmese}}</ref>အီရန်အစိုးရကလည်း အစ္စရေးဘက်မှ တိုက်ခိုက်မှုများ ရပ်တန့်ပါက ၎င်းတို့ဘက်မှလည်း အလားတူ ရပ်တန့်မည်ဟု ယခင်က ပြောကြားထားသည်။<ref name=":1" /> == နိုင်ငံတကာ၏ တုံ့ပြန်မှု == နိုင်ငံအများစုမှ အစ္စရေး၏ စတင်တိုက်ခိုက်မှုကို ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့ကြပြီး နှစ်နိုင်ငံစလုံးမှ နိုင်ငံသားများအား ဘေးလွတ်ရာသို့ ထွက်ခွာကြရန် ပြောကြားထားသည်။ နိုင်ငံသားအားလုံး နိုင်ငံတွင်းမှ ထွက်ခွါခြင်းမပြုကြရန်နှင့် နိုင်ငံအတွင်း၌သာ နေထိုင်ကြရန် အစ္စရေးအစိုးရက သတိပေးထားသည်။<ref>{{Cite web|title=Israel has barred its citizens from leaving the country – Middle East Monitor|url=https://www.middleeastmonitor.com/20250617-israel-has-barred-its-citizens-from-leaving-the-country/|access-date=2025-06-19|language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web|title=With Israel’s Major Airport Shut Down, Citizens and Tourists Scramble to Get Home|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/with-israels-major-airport-shut-down-citizens-tourists-stuck-scramble-to-get-home-1b660d83|access-date=2025-06-19|language=en-US}}</ref> လူအများစုက ဤစစ်ပွဲအား [[တတိယ ကမ္ဘာစစ်|တတိယကမ္ဘာစစ်]]၏ ပထမအဆင့်ဟုလည်း ပြောဆိုလျက်ရှိကြသည်။<ref>{{Cite web|title=Some US diplomats leave Israel; embassy prepares to evacuate citizens who want to go {{!}} The Times of Israel|url=https://www.timesofisrael.com/us-embassy-working-on-plans-to-evacuate-american-citizens-seeking-to-leave-israel/amp/|access-date=2025-06-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=world war III: A list of 'safest' countries to seek shelter as World War III fear looms - The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/global-trends/a-list-of-safest-countries-to-seek-shelter-as-world-war-iii-fear-looms/articleshow/121934172.cms?from=mdr|access-date=2025-06-19}}</ref><ref>{{Cite web|title=Is World War Three coming?|url=https://theweek.com/92967/are-we-heading-towards-world-war-3|access-date=2025-06-19|language=en}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်]]၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]နှင့် [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ|ပြင်သစ်]]အပါအဝင် နိုင်ငံအများအပြားက နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများကို လျှော့ချရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများကို ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ခေါ်ယူရန် ကြိုးပမ်းမှုများလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတကာ အသိုက်အဝန်းအနေဖြင့် အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် အထူးစိုးရိမ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|last=Peled|first=Summer Said, Benoit Faucon and Anat|title=Exclusive {{!}} A Battered Iran Signals It Wants to De-Escalate Hostilities With Israel and Negotiate|url=https://www.wsj.com/world/middle-east/a-battered-iran-signals-it-wants-to-de-escalate-hostilities-with-israel-and-negotiate-9feab4ae|access-date=2025-06-19|website=WSJ|language=en-US}}</ref> === အာဆီယံနိုင်ငံများ၏ တုံ့ပြန်မှု === * {{အလံ|Brunei}} - ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အီရန်နိုင်ငံအပေါ် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ယင်းလုပ်ရပ်များသည် အီရန်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် နယ်မြေပိုင်နက် တည်တံ့ခိုင်မြဲမှုကို သိသာထင်ရှားစွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ [[ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်]]စာတမ်း အပိုဒ် ၅၁ အရ အီရန်နိုင်ငံ၏ မိမိကိုယ်ကို ကာကွယ်ခွင့်ကိုလည်း ပြန်လည် အတည်ပြုခဲ့ပါသည်။.<ref>{{Cite web|date=14 June 2025|title=Brunei Darussalam's Statement on the Recent Developments in the Middle East|url=https://www.mfa.gov.bn/Lists/Press%20Room/news.aspx?id=1191&source=https://www.mfa.gov.bn/site/home.aspx|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Brunei)]]|access-date=18 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Indonesia}} - အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် [[တီဟီရန်မြို့]]အပေါ် အစ္စရေး၏ အကြီးစားတိုက်ခိုက်မှုကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ဒေသတွင်းတင်းမာမှုများကို မြင့်တက်စေနိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=Indonesia Condemns Israel's Attack on Iran, Warns of Broader Conflict|date=13 June 2025|work=[[Jakarta Globe]]|url=https://jakartaglobe.id/news/indonesia-condemns-israels-attack-on-iran-warns-of-broader-conflict|access-date=13 June 2025}}</ref>ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ရိုလီယန်ရှား ဆူမီရတ် (Rolliansyah Soemirat) က နိုင်ငံအားလုံးသည် အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်းချမ်းစွာနှင့် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့်အညီ ဖြေရှင်းရန် တာဝန်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|last=Iyabu|first=Ahmad Fauzi|title=Israel Attacks Iran, Indonesia Reminds Obligation To Settle Differences Peacefully|work=VOI|date=13 June 2025|url=https://voi.id/en/news/488405|access-date=13 June 2025}}</ref> အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ [[ပရာဘိုဝို ဆူဘီယန်တို]] (Prabowo Subianto) က ၂၀၂၅ ခုနှစ် စိန့်ပီတာစဘတ် နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးဖိုရမ်တွင် ပဋိပက္ခ ပိုမိုဆိုးရွားလာမည်ကို စိုးရိမ်မိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် နှစ်ဖက်စလုံးက ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ရှိကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်းလည်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Iyabu|first=Ahmad Fauzi|title=Israel Attacks Iran, Indonesia Reminds Obligation To Settle Differences Peacefully|work=VOI|date=13 June 2025|url=https://voi.id/en/news/488405|access-date=13 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Malaysia}} - မလေးရှားနိုင်ငံက အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ပြီး၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးအတွက် ကြီးမားသော ခြိမ်းခြောက်မှုဖြစ်သည်သာမက နိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ အထူးသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ရှင်းလင်းစွာ ချိုးဖောက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြေအနေပိုမိုဆိုးရွားမလာစေရန် နည်းလမ်းပေါင်းစုံဖြင့် ကြိုးပမ်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသို့မဟုတ်ပါက ဒေသတွင်းမတည်ငြိမ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးအပေါ် ကျယ်ပြန့်သော သက်ရောက်မှုများ ရှိလာနိုင်ကြောင်းလည်း ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|date=13 June 2025|title=Malaysia Strongly Condemns Israel's Attacks on the Islamic Republic of Iran|url=https://www.kln.gov.my/web/guest/-/malaysia-strongly-condemns-israel-s-attacks-on-the-islamic-republic-of-iran|website=[[Ministry of Foreign Affairs (Malaysia)]]|access-date=14 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Philippines}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် တိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် "အလွန်အမင်း စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်မိကြောင်း" ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ မာရီယာ တီရီစီတာ ဒါဇာ (Maria Teresita Daza) က ပတ်သက်ရာနိုင်ငံများအား တင်းမာမှုများ လျှော့ချရန်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှာဖွေရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်သံရုံးများဖြစ်သော အီရန်၊ အီရတ်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ရှိ ဖိလစ်ပိုင်သံရုံးများက ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသားများအား သတိရှိရန်နှင့် လူထုစုဝေးရာနေရာများသို့ သွားရောက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် သတိပေးချက်အသစ်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=13 June 2025|title=PH urges Israel, Iran to 'deescalate, follow path of peace'|url=https://www.pna.gov.ph/articles/1252138|work=[[Philippine News Agency]]|access-date=14 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Singapore}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဒေသတွင်း တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းအပေါ် များစွာစိုးရိမ်မိကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အီရန်နှင့် အစ္စရေးအကြား ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူအားလုံးအား ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်းရှိရန်နှင့် အခြေအနေကို လျှော့ချရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=13 June 2025|title=Singapore urges all parties in Iran-Israel conflict to exercise restraint|url=https://www.straitstimes.com/singapore/spore-urges-all-parties-in-iran-israel-conflict-to-exercise-restraint|work=[[The Straits Times]]|access-date=14 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Thailand}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ နီကွန်ဒက်ဂျ် ဘလန်ကူရာ (Nikorndej Balankura) က ပဋိပက္ခ၏ အတိုင်းအတာနှင့် အကျိုးဆက်များ ကြီးထွားလာနေခြင်းအပေါ် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နက်ရှိုင်းသော စိုးရိမ်ပူပန်မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ "အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားလာပြီး အပြစ်မဲ့ အရပ်သားများကို ထိခိုက်နစ်နာစေခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအားလုံး အနေဖြင့် အတတ်နိုင်ဆုံး ထိန်းထိန်းသိမ်းသိမ်း ရှိကြပါရန် ထိုင်းနိုင်ငံက တိုက်တွန်းပါသည်" ဟု ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=14 June 2025|title=Foreign Ministry urges Thais to return immediately if Iran-Israel airspace reopens|url=https://www.nationthailand.com/blogs/news/world/40051253|work=[[The Nation (Thailand)|The Nation]]|access-date=15 June 2025}}</ref> * {{အလံ|Vietnam}} - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဖမ်သူဟန် (Pham Thu Hang) က ဗီယက်နမ်နိုင်ငံအနေဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများအပေါ် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်မိကြောင်းနှင့် အခြေအနေကို ပိုမိုဆိုးရွားစေသည့် အန္တရာယ်ရှိသော လုပ်ရပ်များ၊ အင်အားအသုံးပြုမှုများ၊ နိုင်ငံတကာဥပဒေ၊ ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်းနှင့် နိုင်ငံတော် အချုပ်အခြာအာဏာကို ချိုးဖောက်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လုံခြုံရေး၊ ဘေးကင်းရေး၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် တည်ငြိမ်ရေးကို မြှင့်တင်ရန်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် အခြေအနေကောင်းများ ဖန်တီးပေးရေးကို ထောက်ခံအားပေးရန် လိုအပ်ကြောင်းလည်း ၎င်းက မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=13 June 2025|title=Vietnam calls for restraint amid escalating tensions in the Middle East|url=https://english.vov.vn/en/politics/diplomacy/vietnam-calls-for-restraint-amid-escalating-tensions-in-the-middle-east-post1207052.vov|work=[[Voice of Vietnam]]|access-date=14 June 2025}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂၆ ရက်တွင် [[အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း|အာဆီယံ]]နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများက အရှေ့အလယ်ပိုင်း အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်ပြီး "၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ ရက်နေ့မှစ၍ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၌ တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခြင်းအပေါ် စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်မိပါကြောင်း ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အစ္စရေးနှင့် အီရန်တို့အကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ကြိုဆိုပါသည်။ ပဋိပက္ခ ပိုမိုမပြင်းထန်စေရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများအားလုံး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို လေးစားလိုက်နာကြပါရန် တိုက်တွန်းအပ်ပါသည်။" ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://asean.org/asean-foreign-ministers-statement-on-the-situation-in-the-middle-east-2/|title=ASEAN Foreign Ministers’ Statement on the Situation in the Middle East|accessdate=2025-6-27|publisher=ASEAN}}</ref> == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] rymh36u52b68f5suomspll61r1x4kq7 0 274167 1035537 1020747 2026-06-02T12:36:59Z ~2026-32804-21 143641 /* အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ */ 1035537 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ | native_name = Myanmar Space Agency | abbreviation = MSA | seal = Myanmar Space Agency logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ၏ အမှတ်တံဆိပ် | formed = ၁ ဇွန် ၂၀၂၅ | jurisdiction = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | headquarters = နေပြည်တော် | chief1_name ={{Bulleted list | ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် <br/> အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် | ဒေါက်တာ မျိုးသန့် <br/> ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် }} | parent_department ={{Bulleted list | [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (ယခင်) | [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] (ယခု) }} | agency_type = အစိုးရ အေဂျင်စီ | website = }} '''မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Myanmar Space Agency'''; အတိုကောက် '''MSA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> အေဂျင်စီသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကွဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီစွာထားရှိသော်လည်း သီးသန့်အရာထမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ မျိုးသန့် ဖြစ်သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အေဂျင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်ရွက်မှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေး၊စိုက်ပျိုးရေး၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တုံ့ပြန်ရေး၊ပြည်သူ့လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ထို့အပြင် ယင်းအေဂျင်စီသည် အာကာသနည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ မျိုးဆက်သစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လည်ပတ်စောင့်ရှောက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်ခံဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်းအချက်အလက်များ == === အစောပိုင်းကာလများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> === ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်း အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဂိုင်ယားနိုင်ငံ၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> === ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ === [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိ သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ပညာ တက္ကသိုလ် MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန်အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် တွင် NLD အစိုးရလက်ထက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ သည် တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !ရာထူး !အမည် !စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရာထူးအဆင့်အတန်း |- |အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် |၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့်နှင့် တူညီ |- |ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီ |} == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == {| class="wikitable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving |- |၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ |AsiaSat-1 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု |- |၁၉၉၈ ဇွန် |ThaiCom 3 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ် |- |၂၀၁၆ မေ ၁ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား, တောင်အမေရိကတိုက် |ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်, MAEU |တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး၊ TV၊စိုက်ပျိုးရေး ၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့် |- |၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၇ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |Maxar Technologies, Intelsat 39 |ဆက်သွယ်ရေး အတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု |- |၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |JAXA, MAEU |စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ]] 565hs1vglkdvvyfr8g7554kaaae9s7s 1035541 1035537 2026-06-02T12:48:16Z Khantmm 143644 အမှူဆောင်အရာရှိချုပ်သည် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးနှင့်တူညီသည် 1035541 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ | native_name = Myanmar Space Agency | abbreviation = MSA | seal = Myanmar Space Agency logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ၏ အမှတ်တံဆိပ် | formed = ၁ ဇွန် ၂၀၂၅ | jurisdiction = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | headquarters = နေပြည်တော် | chief1_name ={{Bulleted list | ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် <br/> အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် | ဒေါက်တာ မျိုးသန့် <br/> ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် }} | parent_department ={{Bulleted list | [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (ယခင်) | [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] (ယခု) }} | agency_type = အစိုးရ အေဂျင်စီ | website = }} '''မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Myanmar Space Agency'''; အတိုကောက် '''MSA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> အေဂျင်စီသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကွဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီစွာထားရှိသော်လည်း သီးသန့်အရာထမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ မျိုးသန့် ဖြစ်သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အေဂျင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်ရွက်မှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေး၊စိုက်ပျိုးရေး၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တုံ့ပြန်ရေး၊ပြည်သူ့လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ထို့အပြင် ယင်းအေဂျင်စီသည် အာကာသနည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ မျိုးဆက်သစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လည်ပတ်စောင့်ရှောက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်ခံဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်းအချက်အလက်များ == === အစောပိုင်းကာလများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> === ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်း အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဂိုင်ယားနိုင်ငံ၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> === ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ === [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိ သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ပညာ တက္ကသိုလ် MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန်အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် တွင် NLD အစိုးရလက်ထက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ သည် တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !ရာထူး !အမည် !စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရာထူးအဆင့်အတန်း |- |အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် |၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့်နှင့် တူညီ |- |ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီ |} == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == {| class="wikitable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving |- |၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ |AsiaSat-1 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု |- |၁၉၉၈ ဇွန် |ThaiCom 3 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ် |- |၂၀၁၆ မေ ၁ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား, တောင်အမေရိကတိုက် |ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်, MAEU |တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး၊ TV၊စိုက်ပျိုးရေး ၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့် |- |၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၇ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |Maxar Technologies, Intelsat 39 |ဆက်သွယ်ရေး အတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု |- |၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |JAXA, MAEU |စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ]] kv29ye3m7nyc65i92rjdktpab19r8lu 1035571 1035541 2026-06-02T15:41:55Z Salai Rungtoi 22844 1035571 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ | native_name = Myanmar Space Agency | abbreviation = MSA | seal = Myanmar Space Agency logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ၏ အမှတ်တံဆိပ် | formed = {{start date and age|2025|06|01}} | jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} မြန်မာနိုင်ငံ | headquarters = နေပြည်တော် | chief1_name ={{Bulleted list | ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် <br/> အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် | ဒေါက်တာ မျိုးသန့် <br/> ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် }} | parent_department ={{Bulleted list | [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (ယခင်) | [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] (ယခု) }} | agency_type = အစိုးရ အေဂျင်စီ | website = }} '''မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Myanmar Space Agency'''; အတိုကောက် '''MSA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> အေဂျင်စီသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကွဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီစွာထားရှိသော်လည်း သီးသန့်အရာထမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ မျိုးသန့် ဖြစ်သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အေဂျင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်ရွက်မှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေး၊စိုက်ပျိုးရေး၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တုံ့ပြန်ရေး၊ပြည်သူ့လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ထို့အပြင် ယင်းအေဂျင်စီသည် အာကာသနည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ မျိုးဆက်သစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လည်ပတ်စောင့်ရှောက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်ခံဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်းအချက်အလက်များ == === အစောပိုင်းကာလများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> === ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်း အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဂိုင်ယားနိုင်ငံ၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> === ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ === [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိ သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ပညာ တက္ကသိုလ် MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန်အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် တွင် NLD အစိုးရလက်ထက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ သည် တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !ရာထူး !အမည် !စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရာထူးအဆင့်အတန်း |- |အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် |၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့်နှင့် တူညီ |- |ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီ |} == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == {| class="wikitable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving |- |၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ |AsiaSat-1 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု |- |၁၉၉၈ ဇွန် |ThaiCom 3 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ် |- |၂၀၁၆ မေ ၁ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား, တောင်အမေရိကတိုက် |ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်, MAEU |တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး၊ TV၊စိုက်ပျိုးရေး ၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့် |- |၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၇ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |Maxar Technologies, Intelsat 39 |ဆက်သွယ်ရေး အတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု |- |၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |JAXA, MAEU |စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]] 0eaepe7engeos5twy3qdrys5zhs0cz9 1035580 1035571 2026-06-02T16:08:51Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035580 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ | native_name = Myanmar Space Agency | abbreviation = MSA | seal = Myanmar Space Agency logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ၏ အမှတ်တံဆိပ် | formed = {{start date and age|2025|06|01}} | jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} မြန်မာနိုင်ငံ | headquarters = နေပြည်တော် | chief1_name ={{Bulleted list | ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် <br/> အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် | ဒေါက်တာ မျိုးသန့် <br/> ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ် }} | parent_department ={{Bulleted list | [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (ယခင်) | [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]] (ယခု) }} | agency_type = အစိုးရ အေဂျင်စီ | website = }} '''မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Myanmar Space Agency'''; အတိုကောက် '''MSA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> အေဂျင်စီသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကွဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီစွာထားရှိသော်လည်း သီးသန့်အရာထမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ မျိုးသန့် ဖြစ်သည်။ == ရည်ရွယ်ချက် == အေဂျင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်ရွက်မှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေး၊စိုက်ပျိုးရေး၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တုံ့ပြန်ရေး၊ပြည်သူ့လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ထို့အပြင် ယင်းအေဂျင်စီသည် အာကာသနည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ မျိုးဆက်သစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လည်ပတ်စောင့်ရှောက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်ခံဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်သည်။ == နောက်ခံသမိုင်းအချက်အလက်များ == === အစောပိုင်းကာလများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> === ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်း အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဂိုင်ယားနိုင်ငံ၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> === ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ === [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိ သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ပညာ တက္ကသိုလ် MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန်အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် တွင် NLD အစိုးရလက်ထက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ သည် တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !ရာထူး !အမည် !စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရာထူးအဆင့်အတန်း |- |အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် |၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့်နှင့် တူညီ |- |ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီ |} == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == {| class="wikitable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving |- |၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ |AsiaSat-1 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု |- |၁၉၉၈ ဇွန် |ThaiCom 3 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ် |- |၂၀၁၆ မေ ၁ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား, တောင်အမေရိကတိုက် |ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်, MAEU |တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး၊ TV၊စိုက်ပျိုးရေး ၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့် |- |၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၇ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |Maxar Technologies, Intelsat 39 |ဆက်သွယ်ရေး အတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု |- |၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |JAXA, MAEU |စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 5vk20g8rf99sltxt15n3n27iaydj0pg 1035681 1035580 2026-06-03T05:26:18Z Zawzawaungthwin 100038 website ထည့်သွင်းခြင်း 1035681 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ | native_name = Myanmar Space Agency | abbreviation = MSA | seal = Myanmar Space Agency logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ၏ အမှတ်တံဆိပ် | formed = {{start date and age|2025|06|01}} | jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} မြန်မာနိုင်ငံ | headquarters = ပါရမီလမ်း၊[[လှိုင်မြို့နယ်]]၊[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | chief1_name ={{Bulleted list | ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် <br/> {{small|(အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်)}} | ဒေါက်တာ မျိုးသန့် <br/> {{small|(ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်)}} }} | parent_department = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] တိုက်ရိုက် ကွပ်ကဲသည့် အေဂျင်စီ | agency_type = အစိုးရ အေဂျင်စီ | website = http://msa.gov.mm }} '''မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Myanmar Space Agency'''; အတိုကောက် '''MSA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် တရားဝင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။အေဂျင်စီသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကွဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီစွာထားရှိသော်လည်း သီးသန့်အရာထမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ မျိုးသန့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == ရည်ရွယ်ချက် == အေဂျင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်ရွက်မှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေး၊စိုက်ပျိုးရေး၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တုံ့ပြန်ရေး၊ပြည်သူ့လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ထို့အပြင် ယင်းအေဂျင်စီသည် အာကာသနည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ မျိုးဆက်သစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လည်ပတ်စောင့်ရှောက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်ခံဆောင်ရွက်သွားမည်ဟုလည်း ကြေညာထားသည်။ == အေဂျင်စီ၏ ဆောင်ရွက်မှုများ == မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ (MSA) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်သည့် နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံးရှိ လူဦးရေနှင့် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူရေးလုပ်ငန်းစဉ်၌ အေဂျင်စီ၏ ERS နည်းပညာနှင့် GIS နည်းပညာများ အသုံးပြုကာ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများ ရယူခဲ့ပြီး အချက်အလက်သိပ္ပံနည်းပညာဌာနမှ အခြားသော ဒေတာများနှင့် ပေါင်းစပ်စိစစ်၍ အနီးစပ်ဆုံးသော လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်းကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အားပြင်းထန်သော [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်]] နှင့် ပတ်သက်၍လည်း အချက်အလက်သိပ္ပံနည်းပညာနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာများ အသုံးပြုကာ ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးပြောင်းလဲသွားသည့် မြေပြင်အခြေအနေ ဆန်းစစ်ဖော်ထုတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များကို ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး၍ အချက်အလက်သိပ္ပံနည်းပညာများဖြင့် စိစစ်အကဲဖြတ်ကာ တိကျသည့် ဒေတာများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုဖော်ထုတ်မှုသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ကောင်းစွာအထောက်အကူပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ကလေးငယ်များ၏ အာကာသနှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို လှုံ့ဆော်ပေးရန်နှင့် အနာဂတ်မြန်မာနိုင်ငံတွင် အာကာသယာဉ်မှူးများ၊ သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများနှင့် ကဏ္ဍအလိုက် ပညာရှင်များ ပေါ်ထွက်လာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်|ပြည်သူ့ရင်ပြင်]]၌ [[အာကာသပြတိုက် (ရန်ကုန်)]] ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် မြန်မာအကာသအေဂျင်စီသည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] စသည့် ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းကာ အချက်အလက်သိပ္ပံနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ == နောက်ခံသမိုင်းအချက်အလက်များ == === အစောပိုင်းကာလများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> === ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်း အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဂိုင်ယားနိုင်ငံ၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> === ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ === [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိ သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ပညာ တက္ကသိုလ် MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန်အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် တွင် NLD အစိုးရလက်ထက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ သည် တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !ရာထူး !အမည် !စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရာထူးအဆင့်အတန်း |- |အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် |၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့်နှင့် တူညီ |- |ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီ |} == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == {| class="wikitable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving |- |၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ |AsiaSat-1 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု |- |၁၉၉၈ ဇွန် |ThaiCom 3 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ် |- |၂၀၁၆ မေ ၁ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား, တောင်အမေရိကတိုက် |ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်, MAEU |တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး၊ TV၊စိုက်ပျိုးရေး ၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့် |- |၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၇ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |Maxar Technologies, Intelsat 39 |ဆက်သွယ်ရေး အတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု |- |၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |JAXA, MAEU |စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] dbjob31pt3gd0k5d6bhe6c66jlky07m 1035682 1035681 2026-06-03T05:36:56Z Zawzawaungthwin 100038 တရုတ် အမျိုးသား အာကာသ စီမံခန့်ခွဲမှုဌာန (CNSA) နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ တို့အကြား အာကာသပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း 1035682 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency | agency_name = မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ | native_name = Myanmar Space Agency | abbreviation = MSA | seal = Myanmar Space Agency logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ၏ အမှတ်တံဆိပ် | formed = {{start date and age|2025|06|01}} | jurisdiction = {{flagicon|Myanmar}} မြန်မာနိုင်ငံ | headquarters = ပါရမီလမ်း၊[[လှိုင်မြို့နယ်]]၊[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] | chief1_name ={{Bulleted list | ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် <br/> {{small|(အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်)}} | ဒေါက်တာ မျိုးသန့် <br/> {{small|(ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်)}} }} | parent_department = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] တိုက်ရိုက် ကွပ်ကဲသည့် အေဂျင်စီ | agency_type = အစိုးရ အေဂျင်စီ | website = http://msa.gov.mm }} '''မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ''' (အင်္ဂလိပ်: '''Myanmar Space Agency'''; အတိုကောက် '''MSA''') သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ]] လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် တရားဝင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။အေဂျင်စီသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲ၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကွဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဦးဆောင်သည်။ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ရာထူးကို ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီစွာထားရှိသော်လည်း သီးသန့်အရာထမ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ လက်ရှိအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယအမှုဆောင်အရာရှိချုပ်မှာ ဒေါက်တာ မျိုးသန့် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61570|title=စစ်ကောင်စီက မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ(MSA) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်|work=Mizzima Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ ဇူလိုင် ၂၀၂၅}}</ref> == ရည်ရွယ်ချက် == အေဂျင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆောင်ရွက်မှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေး၊သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေး၊စိုက်ပျိုးရေး၊သဘာဝဘေးအန္တရာယ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် တုံ့ပြန်ရေး၊ပြည်သူ့လူမှုဘဝဖွံ့ဖြိုးရေး စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ထို့အပြင် ယင်းအေဂျင်စီသည် အာကာသနည်းပညာကျွမ်းကျင်သူ မျိုးဆက်သစ်များ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခြင်း၊ ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လည်ပတ်စောင့်ရှောက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်း လက်ခံဆောင်ရွက်သွားမည်ဟုလည်း ကြေညာထားသည်။ == အေဂျင်စီ၏ ဆောင်ရွက်မှုများ == မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ (MSA) သည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်သည့် နိုင်ငံတော်တစ်ဝန်းလုံးရှိ လူဦးရေနှင့် သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူရေးလုပ်ငန်းစဉ်၌ အေဂျင်စီ၏ ERS နည်းပညာနှင့် GIS နည်းပညာများ အသုံးပြုကာ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများ ရယူခဲ့ပြီး အချက်အလက်သိပ္ပံနည်းပညာဌာနမှ အခြားသော ဒေတာများနှင့် ပေါင်းစပ်စိစစ်၍ အနီးစပ်ဆုံးသော လူဦးရေသန်းခေါင်စာရင်းကို ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အင်အားပြင်းထန်သော [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|မန္တလေးငလျင်]] နှင့် ပတ်သက်၍လည်း အချက်အလက်သိပ္ပံနည်းပညာနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာများ အသုံးပြုကာ ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးပြောင်းလဲသွားသည့် မြေပြင်အခြေအနေ ဆန်းစစ်ဖော်ထုတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ထိခိုက်ခဲ့သည့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်များကို ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံများ ရိုက်ကူး၍ အချက်အလက်သိပ္ပံနည်းပညာများဖြင့် စိစစ်အကဲဖြတ်ကာ တိကျသည့် ဒေတာများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ထိုဖော်ထုတ်မှုသည် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် ကောင်းစွာအထောက်အကူပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ကလေးငယ်များ၏ အာကာသနှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို လှုံ့ဆော်ပေးရန်နှင့် အနာဂတ်မြန်မာနိုင်ငံတွင် အာကာသယာဉ်မှူးများ၊ သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများနှင့် ကဏ္ဍအလိုက် ပညာရှင်များ ပေါ်ထွက်လာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ [[ပြည်သူ့ရင်ပြင်နှင့် ပြည်သူ့ဥယျာဉ်|ပြည်သူ့ရင်ပြင်]]၌ [[အာကာသပြတိုက် (ရန်ကုန်)]] ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် မြန်မာအကာသအေဂျင်စီသည် [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန|စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] စသည့် ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ပူးပေါင်းကာ အချက်အလက်သိပ္ပံနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြုလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ == နောက်ခံသမိုင်းအချက်အလက်များ == === အစောပိုင်းကာလများ === မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် တွင် ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို   Geostationary ပတ်လမ်း Indian Ocean Region (IOR) 60 Degree East တည်နေရာရှိ Intelsat V ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုပြီး၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving တို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလက စ၍ နယ်စပ်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အတွက် ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကို Geostationary ပတ်လမ်းရှိ AsiaSat-1 ကို အသုံးပြု၍ ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV ထပ်ဆင့်လွှင့် စနစ်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ပြည်တွင်း ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေး စနစ်ကိုမူ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် Geostationary ပတ်လမ်း ရှိ  ThaiCom 3 အား ပြောင်းလဲပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။အထက်ပါ ဂြိုဟ်တု အသုံးပြုခြင်းများသည် တခြားနိုင်ငံများမှ လွှင့်တင်ထားခြင်းများကို ငှားရမ်း အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> === ၂၀၁၁ - ၂၀၁၆ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇွန်လ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]၊ [[ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန|ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန]] ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင့်လွင် သည် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၂ဝဝ ခန့် ကုန်ကျမည့် ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးကို ဝယ်ယူပြီးလျှင်၊ ရုရှား၊ တရုတ်၊ ဂျပန် ဂြိုဟ်တုကုမ္ပဏီ များနှင့် ပူးပေါင်းကာ လွှတ်တင်သွားရန် ရှိကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ခြေလှမ်း အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2011/06/110614_burma_space|title=မြန်မာပြည်က ဂြိုဟ်တု ပူးတွဲဝယ်မည်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၄ ဇွန် ၂၀၁၁}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ဧပြီလ တွင် [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ]]သည် လက်ကိုင်တယ်လီဖုန်း ဆင်းမ်ကတ် (SIM Card) ဈေးများ ကျဆင်းနိုင်ရေးအား ရည်ရွယ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် ဂြိုဟ်တုတလုံး လွှတ်တင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့ (International Telecommunication Union – ITU) နှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၁၈ လကြာ အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် ဆွေးနွေးနေသည့် အစီအစဉ်အား စတင်ချပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/04/19/8694.html|title=ဖုန်းဈေးတွေ ဖြည်းဖြည်းချင်းတော့ ကျသွားမှာပါ|work=The Irrawaddy|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၉ ဧပြီ ၂၀၁၂}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ပထမဆုံး တိုက်ရိုက် သုံးနိုင်မည့် ဂျပန် အကူအညီ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွက် ကမ္ဘာ မြေပြင် လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု တစ်ခု ကို ၂ဝ၁၃-၁၄ ခုနှစ် တွင် လွှတ်တင်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ Earth Observation Satellite ဟုခေါ်သည့် ကမ္ဘာမြေ လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်နိုင်ရေး ကြိုးပမ်းမှုသည် ယခင် တခြားနိုင်ငံဂြိုဟ်တုများမှ တဆင့်ခံ သုံးစရာ မလိုတော့ဘဲ သတင်းအချက်အလက်များကို တိုက်ရိုက်ယူပြီး အသုံးချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2013/02/130226_burmesesatellite|title=မြန်မာ ဂြိုဟ်တု လွှတ်ဖို့ ဂျပန်ကူ|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃}}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ တွင် နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဂြိုဟ်တုကို ငါးနှစ်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လည်ပတ်ရန် အစီအစဉ်ကို ဦးသိန်းစိန်အစိုးရသည် အကြမ်းဖျင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.satellitetoday.com/government-military/2014/12/11/myanmar-to-own-first-satellite-in-five-years-time/|title=Myanmar to Own First Satellite in Five Years Time|work=Via Satellite|access-date=1 Sep 2025|date=11 Dec 2014}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊မေ ၁ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် MyanmarSat-1 ကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဂိုင်ယားနိုင်ငံ၊ ကော်ရီးကမ်းခြေမြို့ရှိ ဂြိုဟ်တုလွတ်တင်ရေးစခန်းမှ Geostationary orbit သို့ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ထိုဂြိုဟ်တုသည် ငှားရမ်းအသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/in-depth-49087623|title=ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တု Myanmar Sat-2 ကို ဩဂုတ် ၃ ရက်မှာ လွှတ်တင်မယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124500|title=မိတ္ထီလာ မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ်က ထိန်းချုပ်မည့် အနိမ့်ပျံ မြေပြင်စူးစမ်း လေ့လာရေး ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလဆန်းခန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှလွှတ်တင်မည်|work=Eleven Media Group|access-date=၁ စစက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉}}</ref> === ၂၀၁၇ - ၂၀၂၁ === [[ဦးထင်ကျော်အစိုးရ]] သည်၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ကို ဒုတိယသမ္မတ [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] ဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၁၃)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို [[ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး [[သန့်စင်မောင်|ဦးသန့်စင်မောင်]] ဦးဆောင်၍ (၉)ဦးဖြင့် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၂၈ ရက် တွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ ၏ ပထမအကြိမ် စည်းဝေးပွဲကို ပြုလုပ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံ Space Agency အာကာသဌာန တည်ထောင်ရေးအတွက် စတင် အကောင်အထည် ဖော်သွားမည့် သတင်းစကားကိုလည်း ဖြန့်ဝေအသိပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-plan-to-set-up-own-satellite-system/3831588.html|title=ဂြိုဟ်တုဆက်သွယ်ရေးစနစ် မြန်မာ စတော့မည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက် တွင် Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု တည်ဆောက်နိုင်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ နှင့် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးဦးစီးဌာန နှင့် Intelsat Global Sales & Marketing Limited တို့ သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်း ရှိ သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.myanmartechpress.com/myanmarsatellitesystem/|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုတည်ထောင်နိုင်ရန် အဆင့်(၃)ဆင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ|work=Myanmar Tech Press|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၂ ဧပြီ ၂၀၁၉}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/341057|title=Myanmar Sat 2 ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင် (ရုပ်သံ - Live)|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ နှင့် ဇူလိုင်လတို့တွင် အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅၅ ဒသမ ၇ သန်းတန် MyanmarSat-2 ဂြိုဟ်တုကို အာကာသသို့ လွှတ်တင်ရန် လျာထားခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုလျာထားဆောင်ရွက်ချက်မှာ အတူတကွ လွှတ်တင်မည့်အခြားအဖွဲ့အစည်းပိုင်ဂြိုဟ်တုများ အဆင်သင့်ဖြစ်မှုနှောင့်နှေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပျက်ပြယ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.duwun.com.mm/article/mnmaiupiu-kuiypuigiltu-lttmkkui-eui-id17296|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်မည့်ရက်ကို ရွှေ့ဆိုင်း|work=Duwun|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့ အင်္ဂါနေ့ ဒေသ စံတော်ချိန် ညနေ ၄ နာရီခွဲ (၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၇ ရက်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် နံနက် ၂ နာရီ အချိန်) တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ Arianespace Launch အာကာသစခန်းမှနေ၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုအားကောင်းလာစေမည့် Myanmar Sat 2 အတွက် အဓိက ဝန်ဆောင်ပေးမည့် Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုကို အောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အချိုးကျ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်မည့် MyanmarSat-2 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တု သည် Maxar Technologies က ထုတ်လုပ်ပြီး Arianespace ဂြိုဟ်တု လွှတ်တင်စင်မှ Ariane 5 ဂြိုဟ်တု ဖြင့် ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။အဆိုပါ Intelsat 39 ဆက်သွယ်ရေး ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာပတ် လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ကမ္ဘာကြီး၏ အီကွေတာမျဉ်း နှင့် လောင်တီကျူ့အရှေ့ ၆၂ ဒီဂရီ တွင် လည်ပတ်မည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-sat-2-launch-sucessfully-/5032125.html|title=မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးပိုကောင်းစေမယ့် Intelsat 39 ဂြိုဟ်တုအောင်မြင်စွာ လွှတ်တင်|work=VOA Burmese|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၀ ရက် တွင် [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]] သည် မြန်မာနိုင်ငံက အလုံးစုံပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုယ်ပိုင်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ Hokkaido တက္ကသိုလ်က ကမ်းလှမ်းထားသည့်အကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/duttiysmmtt-uumngche-mnmaaniungngnpiunggiuhttucnc-ttnnytheaangre-uucheaangkeaamttiie-chtttthmakim|title= ဒုတိယသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ ဆဋ္ဌမအကြိမ် လုပ်ငန်းညှိနှိုင်းအစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက် အမှာစကားပြောကြား |work=Myanmar Digital News|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဩဂုတ် ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊မေ ၁၁ ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်မှုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ၏ နည်းပညာအကူအညီ ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် တွင် စတင်နိုင်မည်ဟု ဂျပန်အခြေစိုက် Nikkei Asian Review က သတင်းရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/387578|title=မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဂျပန်အကူအညီဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် စတင်လွှတ်တင်မည်|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မေ ၂၀၂၀}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို NASA အမေရိကန်အာကာသစူးစမ်းရေးဌာန မှ ISS နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းဆီသို့ တခြား ပစ္စည်းကရိယာများနှင့်အတူ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ဂျပန်အာကာသစူးစမ်းရေး JAXA ၏ Kibo စူးစမ်းရေးယာဉ်ထဲတွင် သိမ်းဆည်းခဲ့သည်။ ထို မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု သည် မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်း နှင့် အာကာသ ပညာ တက္ကသိုလ် MAEU နှင့် ပူးတွဲပြုလုပ်သည့် စီမံကိန်းအရ ဂျပန်နိုင်ငံ Hokkaido တက္ကသိုလ်က တည်ဆောက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ဂြိုဟ်တု တွင် ကီလိုဂရမ် ၅၀ လေးသည့် microsatellites ဂြိုဟ်တုသေးလေး ၂ ခုပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတွင်း စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်းဌာနအတွက် စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများ လုပ်ဆောင်မည့် ကင်မရာများ တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/business/aerospace-defense-industries/myanmar-to-launch-its-first-satellite-in-2021-with-japan-s-help|title=Myanmar to launch its first satellite in 2021 with Japan's help|work=Nikkei Asia|access-date=1 Sep 2025|date=11 May 2020}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊မတ်လတွင် ကမ္ဘာ့မြေပြင်အထက် မိုင် ၂၅၀ ကျော် တွင် ရှိသည့် မြန်မာ့ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ([[လောကနတ်-၁|လောကနတ် -၁]] ) ကို ISS နိုင်ငံတကာအာကာသ စခန်း တွင် အသုံးမပြုသေးဘဲ ယာယီသိမ်းထားရန် ဂျပန်အာကာသအေဂျင်စီ နှင့် ဂျပန်တက္ကသိုလ်တို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/Myanmar-aero-and-space-satellite-japan-Hokkaido-iss-/5812609.html|title=မြန်မာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု နိုင်ငံတကာအာကာသစခန်းမှာ ယာယီသိမ်းထားမည်|work=VOA|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၂ မတ် ၂၀၂၁}}</ref> === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း အခြေအနေ === ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ရုရှားသမ္မတ၏နိုင်ငံတကာအာကာသဆိုင်ရာအထူးသံတမန် နှင့် Roscosmos အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Dr.Dmity Rogozin နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://cincds.gov.mm/node/18647?d=1|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံကဏ္ဍပေါင်းစုံ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ တိုးမြှင့်နိုင်ရေး ဆွေးနွေးဆောင်ရွက်|work=CINCDS Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဇူလိုင် ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် သည် ရုရှားရှိ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ် လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ရုရှားအာကာသကော်ပိုရေးရှင်း State Space Corporation “Roscosmos” အထွေထွေညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr.Yuri Borisov နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://myawady.net.mm/node/30175|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအဆင့်မြင့်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ Vostochny Cosmodrome အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစခန်းသို့ သွားရောက်လေ့လာ|work=MWD Webportal|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် တွင် NLD အစိုးရလက်ထက် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ခေါင်းဆောင်က ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီး၊ယင်းအစား [[မြထွန်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမြထွန်းဦး]] ပါဝင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံပိုင်ဂြိုဟ်တုစနစ် တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊မတ် ၄ ရက် တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၊မော်စကိုမြို့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်သည့် မြန်မာအစိုးရ နှင့် ရုရှားအစိုးရ တို့အကြား မော်စကိုသဘောတူညီချက် (၁၀)ချက် လက်မှတ်ရေးထိုးကြစဉ်၊ အာကာသစူးစမ်းလေ့လာမှုနှင့်အသုံးပြုမှုနားလည်မှုစာချွန်လွှာ သည် တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/700591|title=မြန်မာနိုင်ငံပိုင် ဂြိုဟ်တုစနစ်တည်ထောင်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို စစ်ဗိုလ်ချုပ်များဖြင့် အသစ် ပြန်ဖွဲ့|work=DVB|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁၃ ဧပြီ ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် (၃၈/၂၀၂၅) ဖြင့် မြန်မာ အာကာသ အေဂျင်စီ ကို မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခု အဖြစ် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၁ ရက် တွင် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သည် မြန်မာ အာကာသအေဂျင်စီ ၏ ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ကို ခန့်ထားသည်။၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၃၁ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ တီယန်ကျင်းမြို့ရှိ Tangla Hotel ၌ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယအဓိပတိပါမောက္ခ Prof. Gong Wei ဦးဆောင်သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ဂြိုဟ်တုနည်းပညာ ရရှိရေးဆွေးနွေး တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/74362|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်တက္ကသိုလ်မှ ဒုတိယအဓိပတိနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက် တွင် ယာယီသမ္မတ [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး နှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ]] ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ၎င်း၏ရုရှားခရီးစဉ်အတွင်း ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် Roscosmos ရုံးချုပ်၌ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံအစိုးရတို့အကြား ငြိမ်းချမ်းသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ပြင်ပအာကာသစူးစမ်း လေ့လာရေးနှင့် အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များကို ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီအမှုဆောင်ချုပ် ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင်တို့က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/75440|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ယာယီသမ္မတ နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့်အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ State Space Corporation “Roscosmos” ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် Mr. Dmitry V. Bakanov နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၂၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref>ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့တွင် ရုရှား-မြန်မာ ဂြိုဟ်တုနည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲ ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး၊ မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီမှ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့သည် ထိုဆွေးနွေးပွဲအတွက် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့မှ ၂၆ ရက်နေ့အထိ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ တွင် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဒေါက်တာစိုးမြင့်မောင် ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် တရုတ်အမျိုးသားအာကာသစီမံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (CNSA)၏ ဒုတိယအကြီးအကဲ Mr. Bian Zhigang ဦးဆောင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အား သွားရောက်တွေ့ဆုံ၍ နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဆွေးနွေးခဲ့သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ၏ ဆွေးနွေးပွဲအပြီးတွင် တရုတ် အမျိုးသား အာကာသ စီမံခန့်ခွဲမှုဌာန (CNSA) နှင့် မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ တို့အကြား အာကာသပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့် အာကာသဟင်းလင်းပြင် ငြိမ်းချမ်းစွာ အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာ (MoU) ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီနှင့် တရုတ်အမျိုးသားအာကာသစီမံခန့်ခွဲမှုဌာနတို့အကြား နားလည်မှုစာချွန်လွှာ လဲလှယ် – မြန်မာအာကာသအေဂျင်စီ |url=https://msa.gov.mm/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%9E%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%82%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AE%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%84-2/ |access-date=2026-06-03 |website=msa.gov.mm}}</ref> == အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ == {| class="wikitable" !ရာထူး !အမည် !စတင်ထမ်းဆောင်သည့်ရက် !ရာထူးအဆင့်အတန်း |- |အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ စိုးမြင့်မောင် |၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဆင့်နှင့် တူညီ |- |ဒုတိယ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် |ဒေါက်တာ မျိုးသန့် |၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ |ဒုတိယဝန်ကြီး အဆင့်နှင့် တူညီ |} == မြန်မာနိုင်ငံ အာကာသစနစ် အကျဉ်းချုပ် == {| class="wikitable" !ရက်စွဲ !ဂြိုဟ်တု / စနစ်အမည် !Orbit / ပတ်လမ်း !Launch Site / လွှတ်တင်နေရာ !ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သူ / ထောက်ပံ့သူ !အဓိက ရည်ရွယ်ချက် |- |၁၉၇၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ |Intelsat V |Geostationary (IOR 60°E) |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV receiving |- |၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ |AsiaSat-1 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး နှင့် TV လွှင့်မှု |- |၁၉၉၈ ဇွန် |ThaiCom 3 |Geostationary |အခြားနိုင်ငံစနစ် |အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရ / လွှင့်တင်သူ |ပြည်တွင်း ဆက်သွယ်ရေးစနစ် |- |၂၀၁၆ မေ ၁ |MyanmarSat-1 |Geostationary |ဂိုင်ယား, တောင်အမေရိကတိုက် |ဂျပန် Hokkaido တက္ကသိုလ်, MAEU |တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး၊ TV၊စိုက်ပျိုးရေး ၊ ငါးလုပ်ငန်းစောင့်ကြည့် |- |၂၀၁၉ ဩဂုတ် ၇ |MyanmarSat-2 |Geostationary (62°E) |Arianespace, Ariane 5, ပြင်သစ် |Maxar Technologies, Intelsat 39 |ဆက်သွယ်ရေး အတွက် အဓိကဝန်ဆောင်မှု |- |၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ |[[လောကနတ်-၁|လောကနတ် - ၁]] (MAEU & Hokkaido) |ISS / JAXA Kibo module |NASA ISS |JAXA, MAEU |စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးလုပ်ငန်း စောင့်ကြည့် |} == ကိုးကား == {{Reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 3wf3hbcl1mnfh3dad44zt8jp8lfh1dd 0 279843 1035717 1018146 2026-06-03T08:08:29Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035717 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား–အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | partof = ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1 | perrow = 2.5 | image1 = President Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).png | image2 = P20260103MR-0139 President Donald Trump, CIA Director John Ratcliffe and Secretary of State Marco Rubio monitor U.S. military operations in Venezuela.jpg }}{{flatlist| * ဖမ်းဆီးခံ ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]]''(ဘယ်ဘက်)'' * သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ''(ညာဘက်)'' }} | caption = | date = ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | place = [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]]၊ [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]] | status = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | territory = ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ ဖမ်းဆီးခံရပြီး နိုင်ငံပြင်ပသို့ ခေါ်ထုတ်ခံရ | combatant1 = {{flag|United States}} | combatant2 = {{flag|Venezuela}} | commander1 = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] | commander2 = [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]] | result = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | notes = }} '''၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ''' (တနည်းအားဖြင့် '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး'''၊ {{lang-en|Operation Absolute Resolve}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] က [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] သမ္မတအား မြို့တော် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]] အထိ စစ်ရေးဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ပဋိပက္ခဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title=At least 7 explosions and low-flying aircraft are heard in Venezuela's Caracas |url=https://apnews.com/article/venezuela-us-explosions-caracas-ca712a67aaefc30b1831f5bf0b50665e |access-date=2026-01-03 |website=AP News |language=en}}</ref> {{Main|တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မူးယစ်ဆေးဝါး အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် စစ်ဆင်ရေးဖြင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]]အနီးရှိ [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်|ကာရေဘီယံရေပြင်]]တွင် အကြီးစားလေကြောင်းနှင့် ရေတပ်တပ်ဖွဲ့များကို လအတော်ကြာ တပ်ဖြန့်ချထားသည်။   ကာရေဘီယံနှင့် ပစိဖိတ်အရှေ့ပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်ကူးသည့် သင်္ဘော ၃၀ ခန့်ကို တိုက်ခိုက်နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ လူပေါင်း ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး]] {{lang-en|Operation Southern Spear}} ဟု အမည်ပေးထားသည့် အမေရိကန်၏ စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေးစစ်ဆင်ရေး'''ဖြင့် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကက်စ်မြို့]]ကို အမေရိကန်တပ်များသည် တိုက်ခိုက်ပြီး ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]]ကို ပြည်ပသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင် ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |date=3 Jan 2026 |title=U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 Jan 2026 |work=The News York Times}}</ref> <ref>{{cite web |date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |title=ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတကို အမေရိကန်ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn0yde10r4yo |access-date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=BBC}}</ref> == အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များအတွက် [[ကရာကက်စ်မြို့]]ရှိ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]] ၏ လုံခြုံရေးအိမ်ပုံစံတူ တစ်ခုကို ဖန်တီးကာ လအတန်ကြာ အထူးလျှို့ဝှက် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်အေးကာလနောက်ပိုင်း လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်း စစ်ရေးအရ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်သည့်အတွက် သတင်းလုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အဆိုပါအစီအစဉ်ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ကရက်]] သို့ အကြောင်းကြားခြင်း၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း မပြုဘဲ လျှို့ဝှက်ထားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို အံ့အားသင့်စေခဲ့သော ညသန်းခေါင်ကျော် အချိန်တွင် ၂ နာရီ ၂၀ မိနစ်ကြာ ကြည်း–ရေ–လေ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးဖြင့် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ကျူးဘားသက်တော်စောင့်များကြားမှ ဖမ်းဆီးခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးကို [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်လ်နယ် ထရမ့်]] သည် [[အိမ်ဖြူတော်]] အတွင်းရှိ အိမ်ဖြူတော် ကွပ်ကဲရေးရုံးခန်းမှ မဟုတ်ဘဲ Floridaပြည်နယ် Palm Beach မြို့ရှိ Mar-a-Lago ကလပ်မှနေ၍ စီအိုင်အေ ညွှန်ကြားရေးမှူး John Ratcliffe နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marco Rubio တို့နှင့်အတူ တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဒေသစံတော်ချိန် စနေနေ့ မနက် ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ လေပိုင်နက်အတွင်းမှ ဖမ်းဆီး ခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] ejrd79mtds0wzua4yi3b7s1xgh7xj0i 1035727 1035717 2026-06-03T08:28:22Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035727 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား–အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | partof = ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1 | perrow = 2.5 | image1 = President Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).png | image2 = P20260103MR-0139 President Donald Trump, CIA Director John Ratcliffe and Secretary of State Marco Rubio monitor U.S. military operations in Venezuela.jpg }}{{flatlist| * ဖမ်းဆီးခံ ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]]''(ဘယ်ဘက်)'' * သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ''(ညာဘက်)'' }} | caption = | date = ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | place = [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]]၊ [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]] | status = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | territory = ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ ဖမ်းဆီးခံရပြီး နိုင်ငံပြင်ပသို့ ခေါ်ထုတ်ခံရ | combatant1 = {{flag|United States}} | combatant2 = {{flag|Venezuela}} | commander1 = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] | commander2 = [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]] | result = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | notes = }} '''၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ''' (တနည်းအားဖြင့် '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး'''၊ {{lang-en|Operation Absolute Resolve}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] က [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] သမ္မတအား မြို့တော် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]] အထိ စစ်ရေးဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ပဋိပက္ခဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title=At least 7 explosions and low-flying aircraft are heard in Venezuela's Caracas |url=https://apnews.com/article/venezuela-us-explosions-caracas-ca712a67aaefc30b1831f5bf0b50665e |access-date=2026-01-03 |website=AP News |language=en}}</ref> {{Main|တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မူးယစ်ဆေးဝါး အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် စစ်ဆင်ရေးဖြင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]]အနီးရှိ [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်|ကာရေဘီယံရေပြင်]]တွင် အကြီးစားလေကြောင်းနှင့် ရေတပ်တပ်ဖွဲ့များကို လအတော်ကြာ တပ်ဖြန့်ချထားသည်။   ကာရေဘီယံနှင့် ပစိဖိတ်အရှေ့ပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်ကူးသည့် သင်္ဘော ၃၀ ခန့်ကို တိုက်ခိုက်နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ လူပေါင်း ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး]] {{lang-en|Operation Southern Spear}} ဟု အမည်ပေးထားသည့် အမေရိကန်၏ စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေးစစ်ဆင်ရေး'''ဖြင့် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကက်စ်မြို့]]ကို အမေရိကန်တပ်များသည် တိုက်ခိုက်ပြီး ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]]ကို ပြည်ပသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင် ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |date=3 Jan 2026 |title=U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 Jan 2026 |work=The News York Times}}</ref> <ref>{{cite web |date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |title=ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတကို အမေရိကန်ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn0yde10r4yo |access-date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=BBC}}</ref> == အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များအတွက် [[ကရာကက်စ်မြို့]]ရှိ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]] ၏ လုံခြုံရေးအိမ်ပုံစံတူ တစ်ခုကို ဖန်တီးကာ လအတန်ကြာ အထူးလျှို့ဝှက် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်အေးကာလနောက်ပိုင်း လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်း စစ်ရေးအရ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်သည့်အတွက် သတင်းလုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အဆိုပါအစီအစဉ်ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ကရက်]] သို့ အကြောင်းကြားခြင်း၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း မပြုဘဲ လျှို့ဝှက်ထားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို အံ့အားသင့်စေခဲ့သော ညသန်းခေါင်ကျော် အချိန်တွင် ၂ နာရီ ၂၀ မိနစ်ကြာ ကြည်း–ရေ–လေ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးဖြင့် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ကျူးဘားသက်တော်စောင့်များကြားမှ ဖမ်းဆီးခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးကို [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်လ်နယ် ထရမ့်]] သည် [[အိမ်ဖြူတော်]] အတွင်းရှိ အိမ်ဖြူတော် ကွပ်ကဲရေးရုံးခန်းမှ မဟုတ်ဘဲ Floridaပြည်နယ် Palm Beach မြို့ရှိ Mar-a-Lago ကလပ်မှနေ၍ စီအိုင်အေ ညွှန်ကြားရေးမှူး John Ratcliffe နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marco Rubio တို့နှင့်အတူ တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဒေသစံတော်ချိန် စနေနေ့ မနက် ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ လေပိုင်နက်အတွင်းမှ ဖမ်းဆီး ခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] 4x42plo1pjgcj906xlgmqjlxdshywbn 1035728 1035727 2026-06-03T08:28:28Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1035728 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား–အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | partof = ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1 | perrow = 2.5 | image1 = President Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).png | image2 = P20260103MR-0139 President Donald Trump, CIA Director John Ratcliffe and Secretary of State Marco Rubio monitor U.S. military operations in Venezuela.jpg }}{{flatlist| * ဖမ်းဆီးခံ ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]]''(ဘယ်ဘက်)'' * သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ''(ညာဘက်)'' }} | caption = | date = ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | place = [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]]၊ [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]] | status = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | territory = ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ ဖမ်းဆီးခံရပြီး နိုင်ငံပြင်ပသို့ ခေါ်ထုတ်ခံရ | combatant1 = {{flag|United States}} | combatant2 = {{flag|Venezuela}} | commander1 = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] | commander2 = [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]] | result = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | notes = }} '''၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ''' (တနည်းအားဖြင့် '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး'''၊ {{lang-en|Operation Absolute Resolve}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] က [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] သမ္မတအား မြို့တော် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]] အထိ စစ်ရေးဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ပဋိပက္ခဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title=At least 7 explosions and low-flying aircraft are heard in Venezuela's Caracas |url=https://apnews.com/article/venezuela-us-explosions-caracas-ca712a67aaefc30b1831f5bf0b50665e |access-date=2026-01-03 |website=AP News |language=en}}</ref> {{Main|တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မူးယစ်ဆေးဝါး အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် စစ်ဆင်ရေးဖြင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]]အနီးရှိ [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်|ကာရေဘီယံရေပြင်]]တွင် အကြီးစားလေကြောင်းနှင့် ရေတပ်တပ်ဖွဲ့များကို လအတော်ကြာ တပ်ဖြန့်ချထားသည်။   ကာရေဘီယံနှင့် ပစိဖိတ်အရှေ့ပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်ကူးသည့် သင်္ဘော ၃၀ ခန့်ကို တိုက်ခိုက်နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ လူပေါင်း ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး]] {{lang-en|Operation Southern Spear}} ဟု အမည်ပေးထားသည့် အမေရိကန်၏ စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေးစစ်ဆင်ရေး'''ဖြင့် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကက်စ်မြို့]]ကို အမေရိကန်တပ်များသည် တိုက်ခိုက်ပြီး ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]]ကို ပြည်ပသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင် ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |date=3 Jan 2026 |title=U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 Jan 2026 |work=The News York Times}}</ref> <ref>{{cite web |date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |title=ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတကို အမေရိကန်ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn0yde10r4yo |access-date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=BBC}}</ref> == အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များအတွက် [[ကရာကက်စ်မြို့]]ရှိ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]] ၏ လုံခြုံရေးအိမ်ပုံစံတူ တစ်ခုကို ဖန်တီးကာ လအတန်ကြာ အထူးလျှို့ဝှက် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်အေးကာလနောက်ပိုင်း လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်း စစ်ရေးအရ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်သည့်အတွက် သတင်းလုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အဆိုပါအစီအစဉ်ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ကရက်]] သို့ အကြောင်းကြားခြင်း၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း မပြုဘဲ လျှို့ဝှက်ထားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို အံ့အားသင့်စေခဲ့သော ညသန်းခေါင်ကျော် အချိန်တွင် ၂ နာရီ ၂၀ မိနစ်ကြာ ကြည်း–ရေ–လေ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးဖြင့် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ကျူးဘားသက်တော်စောင့်များကြားမှ ဖမ်းဆီးခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးကို [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်လ်နယ် ထရမ့်]] သည် [[အိမ်ဖြူတော်]] အတွင်းရှိ အိမ်ဖြူတော် ကွပ်ကဲရေးရုံးခန်းမှ မဟုတ်ဘဲ Floridaပြည်နယ် Palm Beach မြို့ရှိ Mar-a-Lago ကလပ်မှနေ၍ စီအိုင်အေ ညွှန်ကြားရေးမှူး John Ratcliffe နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marco Rubio တို့နှင့်အတူ တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဒေသစံတော်ချိန် စနေနေ့ မနက် ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ လေပိုင်နက်အတွင်းမှ ဖမ်းဆီး ခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] 60y1ohwidpsis79tu2ui3y09g9fy57d 1035729 1035728 2026-06-03T08:28:37Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1035729 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား–အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | partof = ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ | image = {{multiple image | border = infobox | total_width = 300 | image_style = border:1 | perrow = 2.5 | image1 = President Nicolas Maduro on board the USS Iwo Jima (cropped).png | image2 = P20260103MR-0139 President Donald Trump, CIA Director John Ratcliffe and Secretary of State Marco Rubio monitor U.S. military operations in Venezuela.jpg }}{{flatlist| * ဖမ်းဆီးခံ ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]]''(ဘယ်ဘက်)'' * သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] ''(ညာဘက်)'' }} | caption = | date = ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ | place = [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]]၊ [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]] | status = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | territory = ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ ဖမ်းဆီးခံရပြီး နိုင်ငံပြင်ပသို့ ခေါ်ထုတ်ခံရ | combatant1 = {{flag|United States}} | combatant2 = {{flag|Venezuela}} | commander1 = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] | commander2 = [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို]] | result = ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ | notes = }} '''၂၀၂၆ ဗင်နီဇွဲလား-အမေရိကန် ပဋိပက္ခ''' (တနည်းအားဖြင့် '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး'''၊ {{lang-en|Operation Absolute Resolve}}) သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] က [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ]] သမ္မတအား မြို့တော် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကပ်စ်မြို့]] အထိ စစ်ရေးဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်မှု ပြုလုပ်ကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ပဋိပက္ခဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-01-03 |title=At least 7 explosions and low-flying aircraft are heard in Venezuela's Caracas |url=https://apnews.com/article/venezuela-us-explosions-caracas-ca712a67aaefc30b1831f5bf0b50665e |access-date=2026-01-03 |website=AP News |language=en}}</ref> {{Main|တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး}} အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် မူးယစ်ဆေးဝါး အကြမ်းဖက်ဝါဒကို တိုက်ဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ်အဖြစ် စစ်ဆင်ရေးဖြင့် [[ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ|ဗင်နီဇွဲလား]]အနီးရှိ [[ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်|ကာရေဘီယံရေပြင်]]တွင် အကြီးစားလေကြောင်းနှင့် ရေတပ်တပ်ဖွဲ့များကို လအတော်ကြာ တပ်ဖြန့်ချထားသည်။   ကာရေဘီယံနှင့် ပစိဖိတ်အရှေ့ပိုင်းတွင် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မူးယစ်ဆေးဝါးကုန်ကူးသည့် သင်္ဘော ၃၀ ခန့်ကို တိုက်ခိုက်နစ်မြုပ်စေခဲ့ပြီး၊ လူပေါင်း ၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[တောင်ပိုင်းလှံ စစ်ဆင်ရေး]] {{lang-en|Operation Southern Spear}} ဟု အမည်ပေးထားသည့် အမေရိကန်၏ စစ်ဆင်ရေး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော '''အလုံးစုံဖြေရှင်းရေးစစ်ဆင်ရေး'''ဖြင့် [[ကရာကက်စ်မြို့|ကာရာကက်စ်မြို့]]ကို အမေရိကန်တပ်များသည် တိုက်ခိုက်ပြီး ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]]ကို ပြည်ပသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင် ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |date=3 Jan 2026 |title=U.S. Captures Venezuelan Leader, Trump Says |url=https://www.nytimes.com/live/2026/01/03/world/trump-united-states-strikes-venezuela |access-date=3 Jan 2026 |work=The News York Times}}</ref> <ref>{{cite web |date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |title=ဗင်နီဇွဲလားသမ္မတကို အမေရိကန်ဖမ်းဆီး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn0yde10r4yo |access-date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |work=BBC}}</ref> == အလုံးစုံဖြေရှင်းရေး စစ်ဆင်ရေး == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သည် အထူးတပ်ဖွဲ့ဝင်များအတွက် [[ကရာကက်စ်မြို့]]ရှိ [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|နီကိုလက်စ်]] [[နီကိုးလပ်စ် မဒူရို|မဒူရို]] ၏ လုံခြုံရေးအိမ်ပုံစံတူ တစ်ခုကို ဖန်တီးကာ လအတန်ကြာ အထူးလျှို့ဝှက် လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်အေးကာလနောက်ပိုင်း လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအတွင်း စစ်ရေးအရ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်သည့်အတွက် သတင်းလုံခြုံရေးကို ထိန်းသိမ်းရန် အဆိုပါအစီအစဉ်ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ဂရက်|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကွန်ကရက်]] သို့ အကြောင်းကြားခြင်း၊ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်း မပြုဘဲ လျှို့ဝှက်ထားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃ ရက်တွင် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ|ဝါရှင်တန်]] အပါအဝင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကို အံ့အားသင့်စေခဲ့သော ညသန်းခေါင်ကျော် အချိန်တွင် ၂ နာရီ ၂၀ မိနစ်ကြာ ကြည်း–ရေ–လေ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေးဖြင့် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ကျူးဘားသက်တော်စောင့်များကြားမှ ဖမ်းဆီးခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါစစ်ဆင်ရေးကို [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်လ်နယ် ထရမ့်]] သည် [[အိမ်ဖြူတော်]] အတွင်းရှိ အိမ်ဖြူတော် ကွပ်ကဲရေးရုံးခန်းမှ မဟုတ်ဘဲ Floridaပြည်နယ် Palm Beach မြို့ရှိ Mar-a-Lago ကလပ်မှနေ၍ စီအိုင်အေ ညွှန်ကြားရေးမှူး John Ratcliffe နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Marco Rubio တို့နှင့်အတူ တိုက်ရိုက် စောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။ ဒေသစံတော်ချိန် စနေနေ့ မနက် ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် မဒူရိုနှင့် ၎င်း၏ ဇနီးကို ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ လေပိုင်နက်အတွင်းမှ ဖမ်းဆီး ခေါ်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist|}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] gqk22tbpxrvatcs2hjax799hnapjlu4 0 282453 1035625 1019876 2026-06-03T03:07:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035625 wikitext text/x-wiki {{Infobox military operation | name = ၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု | partof = [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ]] | image = {{Location map many | Iran | width = 300 | float = center | label1 = Fordow | border = FFFFFF | mark = red dot.svg | mark1size = 8 | pos = left | coordinates = {{Coord|34.8845|50.9981}} | label2 = Natanz | mark2 = red dot.svg | mark2size = 8 | pos2 = left | coordinates2 = {{Coord|33|43|30|N|51|43|30|E}} | label3 = Isfahan | mark3 = red dot.svg | mark3size = 8 | pos3 = left | coordinates3 = {{Coord|32|39|55|N|51|40|13|E}} }} | scope = | planned_by = {{flag|United States}} | commanded_by = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] <br /> [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ]] | location = [[:en:Fordow Uranium Enrichment Plant|ဖော်ဒို]]၊[[:en:Natanz Nuclear Facility|နာတန်ဇ်]]၊ [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]] ([[အီရန်နိုင်ငံ]]) | objective = {{Nobr|ဖျက်ဆီးခြင်း — အီရန်၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများ}} | date = {{Start date|2025|06|22}} | time = 02:10–02:35 (အီရန် စံတော်ချိန်) | executed_by = * {{Air force|United States|size=23px}} * {{Navy|United States|size=23px}} | outcome = [[ကာတာနိုင်ငံ]]၊ [[ဒိုဟာမြို့]]အနီးရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ အသုံးပြုလျှက်ရှိသော Al Udeid လေတပ်စခန်းအား အီရန်က လက်တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခြင်း '''အမေရိကန်အရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်:''' * သုံးနေရာစလုံး “အလွန်ပြင်းထန်သော ပျက်စီးမှုနှင့် ဖျက်ဆီးမှု” ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=June 22, 2025 |title=What we know about US air strikes on three Iranian nuclear sites |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o |access-date=June 22, 2025 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622020938/https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o |url-status=live }}</ref> * [[:en:Natanz Nuclear Facility|နာတန်ဇ်]] နျူကလီးယားစက်ရုံ ဖျက်ဆီးခံရပြီး [[:en:Fordow Uranium Enrichment Plant|ဖော်ဒို]] နှင့် [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]] စက်ရုံများ “ကြီးမားသော ပျက်စီးမှု” ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=June 22, 2025 |title=Natanz nuclear site destroyed, Isfahan, Fordow severely damaged by US strikes, sources say |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858554 |access-date=June 22, 2025 |website=The Jerusalem Post |language=en |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622111743/https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858554 |url-status=live }}</ref> * အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို နှစ်နှစ်ခန့် နောက်ဆုတ်စေခဲ့သည်။ '''ပေါက်ကြားလာသည့် DIA အစီရင်ခံစာ''' * စက်ရုံများ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း လုံးဝဖျက်ဆီးခံရခြင်းမရှိ * အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို လအနည်းငယ်သာ နှောင့်နှေးစေခဲ့သည်။ '''အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး''' *စက်ရုံများ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို မဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့။<ref>{{cite web |last1=Follorou |first1=Jacques |title=Israeli intelligence admits Iran's nuclear program has not been destroyed |date=September 13, 2025 |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/09/13/israeli-intelligence-admits-iran-s-nuclear-program-has-not-been-destroyed_6745348_4.html |publisher=Le Monde |access-date=10 October 2025}}</ref> '''အီရန်၏ ပြောကြားချက်:''' * နျူကလီးယားစက်ရုံများ “သိသာထင်ရှားပြီး ပြင်းထန်သော ပျက်စီးမှု” ရရှိခဲ့သည်။"<ref name="Fassihi">{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |date=June 27, 2025 |title=Iran's Foreign Minister Says Nuclear Facilities 'Seriously Damaged' |url=https://www.nytimes.com/2025/06/26/world/middleeast/iran-foreign-minister-nuclear-facilities-seriously-damaged.html |access-date=June 27, 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-25/iran-says-nuclear-sites-badly-damaged-by-us-ap-reports|title=Iran Says Nuclear Facilities 'Badly Damaged' by US Strikes|first=Dana|last=Khraiche|date=June 25, 2025|publisher=[[Bloomberg News]]|archive-url=https://archive.today/20250625114406/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-25/iran-says-nuclear-sites-badly-damaged-by-us-ap-reports |archive-date=June 25, 2025}}</ref> * ပထမဆုံးထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပျက်စီးမှုမှာ “မျက်နှာပြင်အဆင့်သာ” ဖြစ်ပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last1=Goodwin |first1=Allegra |last2=Mezzofiore |first2=Gianluca |last3=Edwards |first3=Christian |last4=Bordeaux |first4=Thomas |last5=Yeung |first5=Jessie |date=June 22, 2025 |title=How badly have US strikes damaged Iran's nuclear facilities? Here's what to know |url=https://www.cnn.com/2025/06/21/middleeast/nuclear-sites-iran-us-bombs-wwk-intl |access-date=June 22, 2025 |publisher=CNN |language=en |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622163531/https://www.cnn.com/2025/06/21/middleeast/nuclear-sites-iran-us-bombs-wwk-intl |url-status=live }}</ref><ref name="AJ220625">{{Cite web |title=Satellite images show damage from US strikes on Iran's Fordow nuclear site |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/22/satellite-images-show-damage-from-us-strikes-on-irans-fordow-nuclear-site |access-date=June 23, 2025 |website=Al Jazeera English |language=en |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622220851/https://www.aljazeera.com/news/2025/6/22/satellite-images-show-damage-from-us-strikes-on-irans-fordow-nuclear-site |url-status=live }}</ref> '''[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ|အိုင်အေအီးအေ]]၏ ပြောကြားချက်''' * အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် “အလွန်ကြီးမားသော ပျက်စီးမှု” ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|work=The Hill|url=https://thehill.com/policy/international/5370609-iaea-united-nations-us-strikes-iran-nuclear-facilities/|title=UN watchdog: Iran nuclear program suffered 'enormous damage'|date=June 26, 2025|first=Elizabeth|last=Crisp}}</ref> | casualties = ထိခိုက်သေဆုံးမှုမရှိ <ref>{{Cite web |date=June 22, 2025 |title=US strikes on nuclear sites caused no casualties: Iranian Red Crescent |url=https://today.lorientlejour.com/article/1466055/us-strikes-on-nuclear-sites-caused-no-casualties-iranian-red-crescent.html |access-date=June 23, 2025 |website=L'Orient Today |language=en}}</ref> }} '''၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု''' ({{lang-en|[[:en:2025 United States strikes on Iranian nuclear sites|2025 United States strikes on Iranian nuclear sites]]}}) သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ၁၂ရက်ကြာစစ်ပွဲ အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ]]၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု က ဆောင်ရွက်ခဲ့သော စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/711096|title=ဖော်ဒိုးနှင့် အခြားအီရန် နျူကလီယားစခန်းများကို အမေရိကန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်|work=DVB|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> ဤတိုက်ခိုက်မှုကို သန်းခေါင်ယံ အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ခြင်း စစ်ဆင်ရေး({{lang-en|Operation Midnight Hammer}})ဟု ကုဒ်အမည်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးအောက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အီရန်ရှိ နျူကလီးယားအဆောက်အအုံ သုံးခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ပစ်မှတ်ထားခံရသည့် နေရာများမှာ [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်းရှိ [[:en:Fordow Uranium Enrichment Plant|ဖော်ဒို]]၊[[:en:Natanz Nuclear Facility|နာတန်ဇ်]] နှင့် [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]]တို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် [[:en:Northrop B-2 Spirit|B-2 Spirit stealth]] ဗုံးကြဲလေယာဉ်များမှ သယ်ဆောင်လာသော [[:en:GBU-57A/B MOP|GBU-57A/B MOP]] [[:en:Bunker buster|“bunker buster”]] ဗုံး ၁၄ လုံးကို အသုံးပြုခဲ့သည့်အပြင်၊အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရေတပ်မတော်၏ ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စီးမှ ပစ်လွှတ်သော [[:en:Tomahawk missile|Tomahawk]] ဒုံးကျည်များကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် အစ္စရေး-အီရန် ၁၂ရက်ကြာ စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ တစ်ခုတည်းသော ထိုးစစ်ဆင်မှုဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက်တွင် အစ္စရေး ၏ အံ့အားသင့်ဖွယ်တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် စတင်ခဲ့သော စစ်ပွဲသည် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ {{Main|အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ}} ၎င်းသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အီရန် ထိပ်တန်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[:en:Qasem Soleimani|ဆူလေမန်နီ]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world-50982813|title=အမေရိကန် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်လို့ အီရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသေဆုံး|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ကို လုပ်ကြံမှုနောက်ပိုင်း အီရန်ပစ်မှတ်ကို အမေရိကန်က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရေတပ်စစ်ဆင်ရေးနောက်ပိုင်း အီရန်ပိုင်နက်အတွင်း ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှုလည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ်ထရမ့်]] က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်၏ အဓိကနျူကလီးယားသန့်စင်စက်ရုံများကို “လုံးဝဖျက်ဆီးပစ်လိုက်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ၏ နောက်ဆုံးပျက်စီးမှု အကဲဖြတ်ချက်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်|ပင်တဂွန်]]၏ အကဲဖြတ်ချက်အရ အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် နှစ်နှစ်ခန့် နောက်ဆုတ်သွားနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ယင်းအပြင် [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]] ရှိ အီရန်နျူကလီးယားစက်ရုံများသည် ပြင်းထန်သော ပျက်စီးမှုများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ == အီရန်၏တုံ့ပြန်မှုများ == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအပြီး အီရန်ဘက်က အစ္စရေး နှင့် ကာတာ ရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းတစ်ခုကို မစ်ဆိုင်းဒုံးကျည်များဖြင့် လက်တုံ့ပြန် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၂၅ ရက်နေ့တွင် အီရန် ဥပဒေပြုလွှတ်တော် သည် အစ္စရေး နှင့် အမေရိကန်တို့၏ အီရန်နျူကလီးယားဆိုင်ရာ အဆောက်အဦများ အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုများကို အကြောင်းပြပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအား ဆိုင်းငံ့သည့် ဥပဒေကြမ်းကို အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crrqdppnxg5o|title=ကုလ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့နဲ့ မပူးပေါင်းရင် အီရန်ဘာဖြစ်မလဲ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] glnz111hng6p714v6bfdotmb2at6h8k 1035626 1035625 2026-06-03T03:07:41Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1035626 wikitext text/x-wiki {{Infobox military operation | name = ၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု | partof = [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ]] | image = {{Location map many | Iran | width = 300 | float = center | label1 = Fordow | border = FFFFFF | mark = red dot.svg | mark1size = 8 | pos = left | coordinates = {{Coord|34.8845|50.9981}} | label2 = Natanz | mark2 = red dot.svg | mark2size = 8 | pos2 = left | coordinates2 = {{Coord|33|43|30|N|51|43|30|E}} | label3 = Isfahan | mark3 = red dot.svg | mark3size = 8 | pos3 = left | coordinates3 = {{Coord|32|39|55|N|51|40|13|E}} }} | scope = | planned_by = {{flag|United States}} | commanded_by = [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်]] <br /> [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ]] | location = [[:en:Fordow Uranium Enrichment Plant|ဖော်ဒို]]၊[[:en:Natanz Nuclear Facility|နာတန်ဇ်]]၊ [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]] ([[အီရန်နိုင်ငံ]]) | objective = {{Nobr|ဖျက်ဆီးခြင်း — အီရန်၏ နျူကလီးယားစက်ရုံများ}} | date = {{Start date|2025|06|22}} | time = 02:10–02:35 (အီရန် စံတော်ချိန်) | executed_by = * {{Air force|United States|size=23px}} * {{Navy|United States|size=23px}} | outcome = [[ကာတာနိုင်ငံ]]၊ [[ဒိုဟာမြို့]]အနီးရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မှ အသုံးပြုလျှက်ရှိသော Al Udeid လေတပ်စခန်းအား အီရန်က လက်တုံ့ပြန် တိုက်ခိုက်ခြင်း '''အမေရိကန်အရာရှိများ၏ ပြောကြားချက်:''' * သုံးနေရာစလုံး “အလွန်ပြင်းထန်သော ပျက်စီးမှုနှင့် ဖျက်ဆီးမှု” ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=June 22, 2025 |title=What we know about US air strikes on three Iranian nuclear sites |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o |access-date=June 22, 2025 |publisher=BBC News |language=en-GB |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622020938/https://www.bbc.com/news/articles/cvg9r4q99g4o |url-status=live }}</ref> * [[:en:Natanz Nuclear Facility|နာတန်ဇ်]] နျူကလီးယားစက်ရုံ ဖျက်ဆီးခံရပြီး [[:en:Fordow Uranium Enrichment Plant|ဖော်ဒို]] နှင့် [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]] စက်ရုံများ “ကြီးမားသော ပျက်စီးမှု” ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=June 22, 2025 |title=Natanz nuclear site destroyed, Isfahan, Fordow severely damaged by US strikes, sources say |url=https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858554 |access-date=June 22, 2025 |website=The Jerusalem Post |language=en |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622111743/https://www.jpost.com/middle-east/iran-news/article-858554 |url-status=live }}</ref> * အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို နှစ်နှစ်ခန့် နောက်ဆုတ်စေခဲ့သည်။ '''ပေါက်ကြားလာသည့် DIA အစီရင်ခံစာ''' * စက်ရုံများ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း လုံးဝဖျက်ဆီးခံရခြင်းမရှိ * အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို လအနည်းငယ်သာ နှောင့်နှေးစေခဲ့သည်။ '''အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး''' *စက်ရုံများ ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်ကို မဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့။<ref>{{cite web |last1=Follorou |first1=Jacques |title=Israeli intelligence admits Iran's nuclear program has not been destroyed |date=September 13, 2025 |url=https://www.lemonde.fr/en/international/article/2025/09/13/israeli-intelligence-admits-iran-s-nuclear-program-has-not-been-destroyed_6745348_4.html |publisher=Le Monde |access-date=10 October 2025}}</ref> '''အီရန်၏ ပြောကြားချက်:''' * နျူကလီးယားစက်ရုံများ “သိသာထင်ရှားပြီး ပြင်းထန်သော ပျက်စီးမှု” ရရှိခဲ့သည်။"<ref name="Fassihi">{{Cite news |last=Fassihi |first=Farnaz |date=June 27, 2025 |title=Iran's Foreign Minister Says Nuclear Facilities 'Seriously Damaged' |url=https://www.nytimes.com/2025/06/26/world/middleeast/iran-foreign-minister-nuclear-facilities-seriously-damaged.html |access-date=June 27, 2025 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-25/iran-says-nuclear-sites-badly-damaged-by-us-ap-reports|title=Iran Says Nuclear Facilities 'Badly Damaged' by US Strikes|first=Dana|last=Khraiche|date=June 25, 2025|publisher=[[Bloomberg News]]|archive-url=https://archive.today/20250625114406/https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-06-25/iran-says-nuclear-sites-badly-damaged-by-us-ap-reports |archive-date=June 25, 2025}}</ref> * ပထမဆုံးထုတ်ပြန်ချက်တွင် ပျက်စီးမှုမှာ “မျက်နှာပြင်အဆင့်သာ” ဖြစ်ပြီး ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last1=Goodwin |first1=Allegra |last2=Mezzofiore |first2=Gianluca |last3=Edwards |first3=Christian |last4=Bordeaux |first4=Thomas |last5=Yeung |first5=Jessie |date=June 22, 2025 |title=How badly have US strikes damaged Iran's nuclear facilities? Here's what to know |url=https://www.cnn.com/2025/06/21/middleeast/nuclear-sites-iran-us-bombs-wwk-intl |access-date=June 22, 2025 |publisher=CNN |language=en |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622163531/https://www.cnn.com/2025/06/21/middleeast/nuclear-sites-iran-us-bombs-wwk-intl |url-status=live }}</ref><ref name="AJ220625">{{Cite web |title=Satellite images show damage from US strikes on Iran's Fordow nuclear site |url=https://www.aljazeera.com/news/2025/6/22/satellite-images-show-damage-from-us-strikes-on-irans-fordow-nuclear-site |access-date=June 23, 2025 |website=Al Jazeera English |language=en |archive-date=June 22, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250622220851/https://www.aljazeera.com/news/2025/6/22/satellite-images-show-damage-from-us-strikes-on-irans-fordow-nuclear-site |url-status=live }}</ref> '''[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဏုမြူစွမ်းအင် အေဂျင်စီ|အိုင်အေအီးအေ]]၏ ပြောကြားချက်''' * အီရန်နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် “အလွန်ကြီးမားသော ပျက်စီးမှု” ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news|work=The Hill|url=https://thehill.com/policy/international/5370609-iaea-united-nations-us-strikes-iran-nuclear-facilities/|title=UN watchdog: Iran nuclear program suffered 'enormous damage'|date=June 26, 2025|first=Elizabeth|last=Crisp}}</ref> | casualties = ထိခိုက်သေဆုံးမှုမရှိ <ref>{{Cite web |date=June 22, 2025 |title=US strikes on nuclear sites caused no casualties: Iranian Red Crescent |url=https://today.lorientlejour.com/article/1466055/us-strikes-on-nuclear-sites-caused-no-casualties-iranian-red-crescent.html |access-date=June 23, 2025 |website=L'Orient Today |language=en}}</ref> }} '''၂၀၂၅ အမေရိကန်၏ အီရန်နျူကလီးယားတိုက်ခိုက်မှု''' ({{lang-en|[[:en:2025 United States strikes on Iranian nuclear sites|2025 United States strikes on Iranian nuclear sites]]}}) သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ၁၂ရက်ကြာစစ်ပွဲ အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည့် [[အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ]]၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု က ဆောင်ရွက်ခဲ့သော စစ်ရေးတိုက်ခိုက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/711096|title=ဖော်ဒိုးနှင့် အခြားအီရန် နျူကလီယားစခန်းများကို အမေရိကန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်|work=DVB|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၂ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> ဤတိုက်ခိုက်မှုကို သန်းခေါင်ယံ အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်ခြင်း စစ်ဆင်ရေး({{lang-en|Operation Midnight Hammer}})ဟု ကုဒ်အမည်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးအောက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက အီရန်ရှိ နျူကလီးယားအဆောက်အအုံ သုံးခုကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ပစ်မှတ်ထားခံရသည့် နေရာများမှာ [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်းရှိ [[:en:Fordow Uranium Enrichment Plant|ဖော်ဒို]]၊[[:en:Natanz Nuclear Facility|နာတန်ဇ်]] နှင့် [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]]တို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင် [[:en:Northrop B-2 Spirit|B-2 Spirit stealth]] ဗုံးကြဲလေယာဉ်များမှ သယ်ဆောင်လာသော [[:en:GBU-57A/B MOP|GBU-57A/B MOP]] [[:en:Bunker buster|“bunker buster”]] ဗုံး ၁၄ လုံးကို အသုံးပြုခဲ့သည့်အပြင်၊အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရေတပ်မတော်၏ ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စီးမှ ပစ်လွှတ်သော [[:en:Tomahawk missile|Tomahawk]] ဒုံးကျည်များကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် အစ္စရေး-အီရန် ၁၂ရက်ကြာ စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ တစ်ခုတည်းသော ထိုးစစ်ဆင်မှုဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၃ ရက်တွင် အစ္စရေး ၏ အံ့အားသင့်ဖွယ်တိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် စတင်ခဲ့သော စစ်ပွဲသည် ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲမှုဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ {{Main|အီရန်–အစ္စရေး စစ်ပွဲ}} ၎င်းသည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အီရန် ထိပ်တန်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[:en:Qasem Soleimani|ဆူလေမန်နီ]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/world-50982813|title=အမေရိကန် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်လို့ အီရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသေဆုံး|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၀}}</ref> ကို လုပ်ကြံမှုနောက်ပိုင်း အီရန်ပစ်မှတ်ကို အမေရိကန်က ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် ရေတပ်စစ်ဆင်ရေးနောက်ပိုင်း အီရန်ပိုင်နက်အတွင်း ပထမဆုံးတိုက်ခိုက်မှုလည်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်လ်ထရမ့်]] က အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုများသည် အီရန်၏ အဓိကနျူကလီးယားသန့်စင်စက်ရုံများကို “လုံးဝဖျက်ဆီးပစ်လိုက်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုများ၏ နောက်ဆုံးပျက်စီးမှု အကဲဖြတ်ချက်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လအထိ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် [[ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်|ပင်တဂွန်]]၏ အကဲဖြတ်ချက်အရ အီရန်၏ နျူကလီးယားအစီအစဉ်သည် နှစ်နှစ်ခန့် နောက်ဆုတ်သွားနိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ယင်းအပြင် [[:en:Nuclear facilities in Iran|အစ္စဖာဟန်]] ရှိ အီရန်နျူကလီးယားစက်ရုံများသည် ပြင်းထန်သော ပျက်စီးမှုများ ခံခဲ့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ == အီရန်၏တုံ့ပြန်မှုများ == အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအပြီး အီရန်ဘက်က အစ္စရေး နှင့် ကာတာ ရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းတစ်ခုကို မစ်ဆိုင်းဒုံးကျည်များဖြင့် လက်တုံ့ပြန် ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇွန် ၂၅ ရက်နေ့တွင် အီရန် ဥပဒေပြုလွှတ်တော် သည် အစ္စရေး နှင့် အမေရိကန်တို့၏ အီရန်နျူကလီးယားဆိုင်ရာ အဆောက်အဦများ အပေါ် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့မှုများကို အကြောင်းပြပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအား ဆိုင်းငံ့သည့် ဥပဒေကြမ်းကို အတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crrqdppnxg5o|title=ကုလ နျူကလီးယားစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့နဲ့ မပူးပေါင်းရင် အီရန်ဘာဖြစ်မလဲ|work=ဘီဘီစီ|access-date=၄ မတ် ၂၀၂၆|date=၂၇ ဇွန် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စစ်ရေး]] gyk1qcw2ix7ufcrfnwyope9x82np1mb 0 282636 1035633 1019850 2026-06-03T03:22:53Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အီရန်နိုင်ငံ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည် 1035633 wikitext text/x-wiki {{Infobox official post | post = အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် | body = [[အီရန်နိုင်ငံ]] | native_name = {{native name|en|Supreme Leader of Iran}} | insignia = Emblem of Iran.svg{{!}}class=skin-invert | insigniasize = | insigniacaption = အီရန်နိုင်ငံတံဆိပ် | insigniaalt = | flag = Flag of Iran.svg | flagsize = 144 | flagalt = | flagborder = yes | flagcaption = အီရန်နိုင်ငံ၏အလံတော် | image = Mojtaba Khamenei 2024.jpg | imagesize = 250px | alt = | imagecaption = | incumbent = [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ]]<ref name="ajlive3826">{{Cite web |title=‘Projectile’ kills 2 in Saudi Arabia as Iran attacks on the Gulf continue |url=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2026/3/8/iran-live-israel-bombs-tehran-oil-depots-attacks-on-gulf-states-continue |access-date=2026-03-08 |website=Al Jazeera |language=en}}</ref> | acting = | incumbentsince = ၈ မတ် ၂၀၂၆ | department = [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်၏ ရုံး]] | style = His Eminence | type = နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ<ref>{{cite web |url= https://www.un.org/dgacm/sites/www.un.org.dgacm/files/Documents_Protocol/hspmfmlist.pdf |title=Heads of State, Heads of Government, and Ministers for Foreign Affairs |publisher=United Nations|access-date=8 April 2023}}</ref><br /> * [[အီရန်အစ္စလာမ်မစ် သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ|အီရန်အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ]]၏ အမြင့်ဆုံးတပ်မှူး * နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားရေး အာဏာခွဲ သုံးရပ်၏ အကြီးအကဲ | status = | abbreviation = | member_of = | reports_to = | residence = [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်၏ ရုံး]] | seat = [[တီဟီရန်မြို့|တီရီဟန်မြို့]] | nominator = | appointer = အီရန် အမြင့်ဆုံး ဦးဆောင်သူ ရွေးကောက်ပွဲ | appointer_qualified = | termlength = အကန့်အသတ်မရှိ <ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/us-iran-election-leader-idUSKBN0TW0OV20151213|title=Iran's possible next Supreme Leader being examined: Rafsanjani|date=13 December 2015|access-date=1 July 2016|newspaper=[[Reuters]]|archive-date=16 December 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151216032752/http://www.reuters.com/article/us-iran-election-leader-idUSKBN0TW0OV20151213|url-status=live}}</ref> | termlength_qualified = | constituting_instrument = အီရန် အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေ | precursor = ရီဇာရှာ၏ ဖာလဝီမင်းဆက် | formation = * ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၉<br /> (တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်) * ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၉ <br />(အမြင့်ဆုံး ဦးဆောင်သူ) | first = [[အာယတိုလာ ခိုမေနီ]] | last = | abolished = | superseded_by = | succession = ယာယီဦးဆောင်သူအဖွဲ့ | unofficial_names = တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် <br />(၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၉ မှ ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၉) | deputy = [[#Deputy Supreme Leader|Deputy Supreme Leader]]<br /> (၁၉၈၅–၁၉၈၉) | salary = | website = {{URL|https://www.leader.ir/en|www.leader.ir}} | footnotes = }} '''အီရန် အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်'''သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]တွင် နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲနှင့် နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေး အာဏာကို အမြင့်ဆုံး ကိုင်တွယ်ထားပြီး သမ္မတထက် အပေါ်အဆင့်တွင် ရှိသည်။အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် အနေဖြင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၊ တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍ တို့ကို ဦးဆောင်ရပြီး၊ အခြားသော အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်သည် အီရန် အခြေခံဥပဒေအရ အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ '''အ'''ထွေထွေမူဝါဒများကို သတ်မှတ်သည်။ထို့အပြင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေးနှင့် တရားရေးကဏ္ဍများကို စုပေါင်းကြီးကြပ်စစ်ဆေးရန် အာဏာရှိသူဖြစ်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]] သည် စီးပွားရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ ပြည်ပမူဝါဒ၊ ပညာရေး၊ အမျိုးသားအစီအစဉ်နှင့် အစိုးရအုပ်ချုပ်မှု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သူ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် သမ္မတ၏ အစိုးရအဖွဲ့အမည်စာရင်းကိုလည်း စီမံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် ရာထူးကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် အီရန် အခြေခံဥပဒေဖြင့် ဖန်တီးထားပြီး၊ [[အာယတိုလာ ခိုမေနီ]] အယူအဆအရ ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးသည် သက်တမ်းတစ်လျှောက် ဆောင်ရွက်သည့်ရာထူး ဖြစ်ပြီး မူလအခြေခံဥပဒေအရ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်သည် အဆင့်မြင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင် ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ၁၉၈၉ ခုနှစ် ပြင်ဆင်မှုအရ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်အနေဖြင့် အဆင့်နိမ့်သော ဘာသာရေးမူပညာရှင်များလည်း ဖြစ်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုထားခဲ့သည်။ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ကို ရွေးချယ်ခြင်း၊ ကြီးကြပ်ခြင်းနှင့် အနားပေးခြင်း အာဏာကို အမြင့်ဆုံးဦးဆောင်သူရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့်အဖွဲ့မှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး အဖွဲ့ဝင်များကို ပြည်သူများက မဲပေးရွေးချယ်ပြီး အဖွဲ့မှ အတည်ပြုသည်။ အဖွဲ့ဝင်များကို အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်အမိန့်ဖြင့် အီရန်တရားသူကြီးချုပ်က သတ်မှတ်ထားသည်။ သမိုင်းအရ အီရန် အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် ၃ ဦးသာ ရှိခဲ့ပြီး အာယတိုလာ ခိုမေနီ (၁၉၇၉–၁၉၈၉)၊ အလီ ခါမေနီ (၁၉၈၉–၂၀၂၆) နှင့် မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ (၂၀၂၆ မှ စတင်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ကို ရွေးချယ်ခြင်း၊ ကြီးကြပ်ခြင်းနှင့် အနားပေးခြင်း အာဏာကို အမြင့်ဆုံးဦးဆောင်သူရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့်အဖွဲ့မှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး အဖွဲ့ဝင်များကို ပြည်သူများက မဲပေးရွေးချယ်ပြီး အဖွဲ့မှ အတည်ပြုသည်။ အဖွဲ့ဝင်များကို အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် သို့မဟုတ် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်အမိန့်ဖြင့် အီရန်တရားသူကြီးချုပ်က သတ်မှတ်ထားသည်။ သမိုင်းအရ အီရန် အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင် ၃ ဦးသာ ရှိခဲ့ပြီး ယင်းတို့မှာ # [[အာယတိုလာ ခိုမေနီ]] (၁၉၇၉–၁၉၈၉) # [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]] (၁၉၈၉–၂၀၂၆) နှင့် # [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ]] (၂၀၂၆ မှ စတင်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ==အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်စာရင်း== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |စဉ် ! rowspan="2" |ဓာတ်ပုံ ! rowspan="2" |အမည် ! colspan="3" |တာဝန်ထမ်းဆောင်မှု ! rowspan="2" |တင်မြှောက်ချိန် ! rowspan="2" |သမ္မတများ ! rowspan="2" |မှတ်စု |- ! စတင်ရက် ! ကုန်ဆုံးရက် ! ရက်ပေါင်း |- ! ၁ | [[File:Ruhollah Khomeini by Jamaran 1.jpg|100px]] | <br>[[အာယတိုလာ ခိုမေနီ]] <br>{{small|(၁၉၀၀–၁၉၈၉)}}<br> | ၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၉ | ၃ ဇွန် ၁၉၈၉ <br>{{small|ကွယ်လွန်ခြင်း}} | {{age in days|1979|12|03|1989|06|03}}ရက် | မရှိ | | {{small|အီရန်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်}} |- ! ၂ | [[File:Ali Khamenei crop.jpg|100px]] | [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]<br>{{small|(၁၉၃၉–၂၀၂၆)}}<br> | ၄ ဇွန် ၁၉၈၉ | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ <br>{{small|(တိုက်ခိုက်ခံရ၍ သေဆုံး)}} | {{age in days|1989|06|04|2026|02|28}}ရက် | [[၁၉၈၉ အီရန် အမြင့်ဆုံး ဦးဆောင်သူ ရွေးကောက်ပွဲ|၁၉၈၉]] | | {{small|[[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|၂၀၂၆ အီရန်စစ်ပွဲ]]အတွင်း သေဆုံးမှု}} |- | colspan="9" | ရာထူးမရှိသောအချိန် – ယာယီ ဦးဆောင်သူအဖွဲ့ကတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်<br> ''(၁ မတ် – ၈မတ် ၂၀၂၆)'' |- ! ၃ | [[File:Hojjat-ol-Islam Sayyed Mojtaba Khamenei 01.jpg|100px]] | <br /><br>[[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ]]<br>{{small|(၁၉၆၉ မွေးဖွား)}}<br> | ၈ မတ် ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{age in days|2026|03|08}}ရက် | [[၂၀၂၆ အီရန် အမြင့်ဆုံး ဦးဆောင်သူ ရွေးကောက်ပွဲ|၂၀၂၆]] | |{{small|[[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏သား}} |} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ|အီရန်]] k1q6l2c74iisseswl7fegvt2l2i8hgs 0 283649 1035716 1022969 2026-06-03T08:06:45Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035716 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ | native_name = | abbreviation = SCEF | formation = ၃၀ မတ် ၂၀၂၆ | type = နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်း | purpose = ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စု တည်ဆောက်ရေး | headquarters = မြန်မာနိုင်ငံ | membership = {{Tree list}} * [[File:Kachin Independence Army flag.svg|20px|border]] [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့|KIO]] * [[ဖိုင်:Flag of the Karen National Union.svg|20px|border]] [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး|KNU]] * [[ဖိုင်:Flag of the Chin National Front.svg|20px|border]] [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|CNF]] * [[File:Karenni people flag.svg|20px|border]] ကရင်နီအင်အားစုများ ** [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ|KNPP]] ** [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|IEC]] ** ကရင်နီပြည်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ * [[File:Committee Representing Pyidaungsu Hluttaw logo.png|20px|border]] [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|CRPH]] * [[File:Variant of the State seal of Myanmar (2011-2025).svg|20px|border]] [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ|NUG]] {{Tree list/end}} | leader_title = အဓိက ခေါင်းဆောင်များ | leader_name = {{unbulleted list | [[ဒူဝါလရှီးလ]]<br>{{small|(ယာယီသမ္မတ)}} | [[မန်းဝင်းခိုင်သန်း]]<br>{{small|(ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်)}} | ဖဒိုစောကွယ်ထူးဝင်း<br>{{small|(KNU ဥက္ကဋ္ဌ)}} | ခူဦးရယ်<br>{{small|(KNPP/IEC ဥက္ကဋ္ဌ)}} | ပူးဇင်ကျုံး<br>{{small|(CNF ဥက္ကဋ္ဌ)}} | [[အောင်ကြည်ညွန့်]]<br>{{small|(CRPH ဥက္ကဋ္ဌ)}} }} | leader_title2 = ဆက်သွယ်ရေး တာဝန်ခံများ | leader_name2 = {{unbulleted list | [[ဇင်မာအောင်]] | ဆလိုင်းထက်နီ | အောင်ဆန်းမြင့် }} | status = တက်ကြွဆဲ }} '''ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ''' ({{lang-en|Steering Council for the Emergence of a Federal Democratic Union}}; အတိုကောက် '''SCEF''') သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုသစ် တည်ဆောက်ရေးနှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ညှိနှိုင်းဦးဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းထားသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကောင်စီကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များနှင့် NUG တို့ ပူးပေါင်းပြီး ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ-SCEFကို စတင်ဖွဲ့စည်း |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69caa768e93643bdac5ded02 |access-date=2026-03-31 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> ကောင်စီတွင် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့]] (KIO)၊ [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] (KNU)၊ [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]] (CNF)၊ [[ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ]] (KNPP)၊ [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (IEC) နှင့် ကရင်နီပြည်နယ်အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ (KSCC) တို့ကဲ့သို့သော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် မဟာမိတ်အင်အားစုများ ပါဝင်ကြသည်။ ထို့ပြင် [[ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ|ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ]] (CRPH) နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] (NUG) တို့သည်လည်း ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုမဏ္ဍိုင်အဖြစ် ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-30 |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စု ပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ဖွဲ့စည်း - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%96%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%9b%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%92%e1%80%ae%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%85%e1%80%ae%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%91/ |access-date=2026-03-31 |language=en-US}}</ref> == တည်ထောင်ခြင်းနှင့် သမိုင်းနောက်ခံ == နွေဦးတော်လှန်ရေး၏ အဓိကအင်အားစုများဖြစ်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် တိုင်းရင်းသားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ (ERO) အင်အားကြီးအဖွဲ့များ ပူးပေါင်းကာ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက် ညပိုင်းတွင် တရားဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤစုဖွဲ့မှုသည် တော်လှန်ရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ရန်နှင့် စနစ်ကျသော ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်တစ်ရပ်ဆီသို့ ဦးတည်သွားမည့် သမိုင်းဝင်ခြေလှမ်းသစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များက ဆိုကြသည်။ အဆိုပါ ဖွဲ့စည်းခြင်းအခမ်းအနားတွင် NUG ယာယီသမ္မတ ဒူဝါလရှီးလက ဤကောင်စီသည် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုသစ် ပေါ်ထွန်းရေးအတွက် တာဝန်ယူမှု၊ တာဝန်ခံမှုရှိသော အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အခြေခံမူပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2026-03-30 |title=တော်လှန်ရေးကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်၍ အမြန်ဆုံးအောင်ပွဲ ရယူနိုင်ရန်နှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေး အစိုးရ တရပ်အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး SCEF ကို ဖွဲ့စည်း |url=https://yktnews.com/2026/03/246459/ |access-date=2026-03-31 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> ကောင်စီ၏ ကနဦးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် KIO၊ KNU၊ CNF၊ KNPP တို့နှင့်အတူ NUG၊ CRPH တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော်လည်း နောင်ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း အခြားပါဝင်သင့်သည့် အင်အားစုများကို ထပ်မံဖြည့်စွက်နိုင်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိကြောင်း KNPP ဥက္ကဋ္ဌ ခူဦးရယ်က အသိပေးထားသည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/03/31/86442|title=စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ပြတ်ရေး NUG နှင့် ERO ၄ ဖွဲ့ ပူးပေါင်းကာ SCEF ကို ဖွဲ့စည်း|work=Mizzima Burmese|access-date=၃၁ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် မိန့်ခွန်းများ == ကောင်စီဖွဲ့စည်းခြင်း အခမ်းအနားတွင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုအသီးသီးမှ ခေါင်းဆောင်များက မိန့်ခွန်းများ အသီးသီးပြောကြားခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့အနက် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ဥက္ကဋ္ဌ ဖဒိုစောကွယ်ထူးဝင်း၊ ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (IEC) ဥက္ကဋ္ဌ ခူဦးရယ်၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) ဥက္ကဋ္ဌ ပူးဇင်ကျုံး၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြည်ညွန့် နှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ် မန်းဝင်းခိုင်သန်းတို့ ပါဝင်သည်။ ခေါင်းဆောင်များ၏ အဓိကပြောကြားချက်များတွင် စစ်တပ်၏ နိုင်ငံရေး၌ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို အပြီးတိုင်အဆုံးသတ်ရေးနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံးကို အရပ်သားအစိုးရ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင် ထားရှိရေးတို့မှာ အရေးကြီးဆုံးသော ဦးတည်ချက်များဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ (SCEF) ဖွဲ့စည်း |url=https://burmese.dvb.no/post/155153 |access-date=2026-03-31 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == မျှော်မှန်းချက်နှင့် မဟာဗျူဟာ ရည်မှန်းချက်များ == ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ၏ အဓိက မျှော်မှန်းချက်မှာ စစ်အာဏာရှင်စနစ် အပါအဝင် မည်သည့် အာဏာရှင်စနစ်ကိုမဆို အမြစ်ပြတ် ဖယ်ရှားပစ်ရန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြင် နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များနှင့် ရပ်တည်ချက်များကို လက်တွေ့ကျကျ ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည့် နိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းသစ်တစ်ခုကို စုစည်းညီညွတ်စွာ တည်ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-30 |title=Myanmar • Resistance unites under new national council in face of boldened junta |url=https://www.intelligenceonline.com/asia-pacific/2026/03/30/resistance-unites-under-new-national-council-in-face-of-boldened-junta,110693395-art |access-date=2026-03-31 |website=Intelligence Online |language=en}}</ref> == နိုင်ငံရေး ဦးတည်ချက်များ == ကောင်စီသည် ရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန်အတွက် ခိုင်မာသော နိုင်ငံရေး ဦးတည်ချက် ၆ ရပ်ကို ချမှတ်ထားသည်။ ပထမဦးတည်ချက်မှာ စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဖယ်ရှားပြီး မြန်မာစစ်တပ်၏ နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်နေခြင်းအား အပြီးတိုင် အဆုံးသတ်ရန် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်အနေဖြင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ အားလုံးကို ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အရပ်သားအစိုးရ၏ စီမံအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အပြည့်အဝ ထားရှိရန်ဖြစ်သည်။ တတိယနှင့် စတုတ္ထအချက်များမှာ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အပြီးတိုင် ဖျက်သိမ်းရန်နှင့် ယင်းကို ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ကြိုးပမ်းမှုမှန်သမျှကို တိုက်ဖျက်သွားရန် ဖြစ်သလို၊ သက်ဆိုင်သူအားလုံး လက်ခံနိုင်သော ဖက်ဒရယ်နှင့် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို အခြေခံသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်တစ်ရပ် ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်းရန် ဖြစ်သည်။ ပဉ္စမအချက်မှာ ထွက်ပေါ်လာမည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်နှင့်အညီ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုသစ်ကို တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးအချက်မှာ ပဋိပက္ခအတွင်း မတရား ကျူးလွန်ခံရသူများအတွက် တရားမျှတမှု ရရှိရေးနှင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ တရားမျှတမှု လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဖော်ဆောင်ရန် ဟူ၍ ဦးတည်ချက်များချမှတ်ထားကြသည်။ == နိုင်ငံရေး ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု == နိုင်ငံရေး ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်ရာတွင် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ (EROs)၊ ဒီမိုကရေစီ တော်လှန်ရေး အင်အားစုများ၊ အမျိုးသမီး အစုအဖွဲ့များနှင့် ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များ၏ သဘောထားအမြင်များ ထင်ဟပ်ပါဝင်သည့် "စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု (Collective Leadership)" ဖြင့် ဖော်ဆောင်ကြရန် သဘောတူချက်ထားရှိကြသည်။ ယင်းအပြင် ကောင်စီဝင် အဖွဲ့အစည်းများအကြား အပြန်အလှန် လေးစားမှုနှင့် အသိအမှတ်ပြုမှုတို့ကို အခြေခံ၍ "မူဝါဒတစ်ရပ်တည်း၊ မဟာဗျူဟာတစ်ရပ်တည်း (One Policy, One Strategy)" လမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ကျင့်သုံးမည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ == ဖတ်ရှုရန် == * [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] ozfkvo762ueoom5ogbpioyvn3k9lg2b 0 284666 1035607 1032312 2026-06-03T01:17:23Z Chenzeyan29 141880 1035607 wikitext text/x-wiki {{Infobox writing system | name = ရှမ်း အရေးအသား | altname = {{script|Mymr|လိၵ်ႈတႆး}} | type = [[Abugida]] | sample = Shan-liktai2.png | languages = [[ရှမ်းဘာသာစကား]] | fam1 = [[Proto-Sinaitic alphabet]] | fam2 = [[Phoenician alphabet]] | fam3 = [[Aramaic alphabet]] | footnotes = | fam4 = [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မီ]] | fam5 = [[Tamil-Brahmi]] | fam6 = [[Pallava script]]<ref name="diringer">{{Cite book |last1=Diringer |first1=David |title=Alphabet a key to the history of mankind |date=1948 |page=411 |url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.1287}}</ref> | fam7 = [[မွန်-မြန်မာ အက္ခရာ]] | fam8 = [[မြန်မာအက္ခရာ]] | children = [[Lik-Tai script|Lik-Tai]] | time = {{circa|1407 CE}}-လက်ရှိ | unicode = {{ublist |class=nowrap |[https://www.unicode.org/charts/PDF/U1000.pdf U+1000–U+109F] Myanmar}} | iso15924 = | note = none }} '''ရှမ်းအက္ခရာ'''သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ကို ရေးသားရာတွင် အသုံးပြုသော [[ဗြဟ္မီ အရေးအသား|ဗြဟ္မဏ]]အက္ခရာစနစ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ [[မြန်မာအက္ခရာ]]စနစ်မှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=Omniglot /> မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော စာလုံးပေါင်းစနစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာသည် မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော အခြားအက္ခရာစနစ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အသံထွက်ဗေဒနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီမှု ရှိသည်။<ref name=":0">{{Citation |last=Jenny |first=Mathias |title=36 Writing systems of MSEA |date=2021-08-23 |work=The Languages and Linguistics of Mainland Southeast Asia: A comprehensive guide |pages=879–906 |editor-last=Sidwell |editor-first=Paul |url=https://www.degruyter.com/document/doi/10.1515/9783110558142-036/html |access-date=2024-12-06 |publisher=De Gruyter Mouton |language=en |doi=10.1515/9783110558142-036 |isbn=978-3-11-055814-2 |editor2-last=Jenny |editor2-first=Mathias|url-access=subscription }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ၁၅ ရာစု သို့မဟုတ် ၁၆ ရာစုဝန်းကျင်တွင် [[မြန်မာ အက္ခရာ]]ကို ငှားရမ်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ [[တိုင်ဘာသာစကားများ|တိုင်ဘာသာစကား]]တစ်ခုကို ရေးသားနိုင်ရန် ပုံစံပြောင်းလဲ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ ပုံစံပြောင်းလဲတီထွင်မှုမှတစ်ဆင့် နောက်ဆုံးတွင် ရှမ်းအက္ခရာစနစ်အပြင်၊ [[တိုင်းလေ့စာ|တိုင်းလေအက္ခရာ]]၊ [[အာဟုမ်အက္ခရာ]]နှင့် [[ခန္တီးအက္ခရာ]]တို့ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="Ferlus1999">{{cite journal |last1=Ferlus |first1=Michel |title=Les dialectes et les écritures des Tai (Thai) du Nghệ An (Vietnam) |journal=Treizièmes Journées de Linguistique d'Asie Orientale |date=Jun 1999 |location=Paris, France}}</ref> ဤအက္ခရာအုပ်စုကို "လိခ်တိုင်" (Lik Tai) အက္ခရာများ သို့မဟုတ် "လိခ်" အက္ခရာများဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့ရှိ မတူကွဲပြားသော တိုင်လူမျိုးစုများက အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2024-07-14 |title=Shan {{!}} History, Culture & Language {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/topic/Shan |access-date=2024-09-07 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref> ပညာရှင် ဝေါ်တွန်၏ အဆိုအရ မိခင်လိခ်တိုင်အက္ခရာသည် ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ [[မိုင်းမော]]နိုင်ငံရေးအင်အားစုနယ်မြေအတွင်း ဖြစ်နိုင်ခြေအများဆုံးဟု သက်သေအထောက်အထားများက ဖော်ပြနေသည်။<ref>{{Cite thesis |last=Wharton |first=David |title=Language, Orthography and Buddhist Manuscript Culture of the Tai Nuea: An Apocryphal ''Jātaka'' Text in Mueang Sing, Laos |date=2017 |degree=PhD |page=518 |publisher=Universität Passau |id={{URN|nbn|de:bvb:739-opus4-5236}}}}</ref> ပညာရှင် ဒန်နီရယ်လ်ကမူ ၁၄၀၇ ခုနှစ် မင်မင်းဆက်ခေတ် ပုရပိုက်လိပ်တစ်ခုပေါ်တွင် တွေ့ရှိရသော လိခ်တိုင်အက္ခရာတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့ရာ၊ ယင်းအက္ခရာသည် လိခ်သိုငေါက်ထက် အာဟုမ်အက္ခရာနှင့် ပိုမိုဆင်တူကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{Cite journal |last=Daniels |first=Christian |date=2012 |title=Script without Buddhism: Burmese Influence on the Tay (Shan) Script of Mäng² Maaw² as Seen in a Chinese Scroll Painting of 1407 |journal=International Journal of Asian Studies |language=en |volume=9 |issue=2 |pages=170–171 |doi=10.1017/S1479591412000010|s2cid=143348310}}</ref> [[အာဟုမ်လူမျိုး]]များသည် ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်း ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်ဝှမ်းသို့ မရွှေ့ပြောင်းမီကပင် ၎င်းတို့၏ အက္ခရာစနစ်ကို အသုံးပြုနေခဲ့ကြပြီဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။<ref name="Stars">Terwiel, B. J., & Wichasin, R. (eds.), (1992). ''Tai Ahoms and the stars: three ritual texts to ward off danger''. Ithaca, NY: Southeast Asia Program.</ref> သို့သော်လည်း ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒနှင့် ကျောက်စာဆိုင်ရာ သုတေသနပြုချက်များအရ အာဟုမ်အက္ခရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုသည် ၁၃ ရာစုထက် နောက်ကျနိုင်ခြေရှိကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ ယနေ့တိုင် အစောဆုံးကျန်ရစ်သည့် အာဟုမ်ကျောက်စာဖြစ်သော မြွေကမ္ပည်းတိုင်ကျောက်စာသည် ၁၅ ရာစုနှောင်းပိုင်းမှ ၁၆ ရာစုအစောပိုင်းခေတ်ကသာ ဖြစ်ပြီး၊ ပညာရှင်များကလည်း ဤအက္ခရာစနစ်သည် ၁၄ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၆ ရာစုအကြားတွင် မြန်မာအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာသော ရှမ်းအက္ခရာမူလပုံစံတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ပုံစံပြောင်းလဲယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောတူလက်ခံထားကြသည်။<ref name="gogoi20">{{cite journal |last1=Gogoi |first1=Poppy |last2=Morey |first2=Stephen |last3=Pittayaporn |first3=Pittayawat |year=2020 |title=The Tai Ahom sound system as reflected by the texts recorded in the bark manuscripts |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=13 |issue=2 |pages=17–18 |publisher=University of Hawaiʻi Press |doi= |url=http://hdl.handle.net/10524/52468 }}</ref> ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအထိ ရှမ်းအက္ခရာစနစ်သည် မြန်မာအက္ခရာတွင် အသုံးပြုသော သရသင်္ကေတများနှင့် အသံနိမ့်အသံမြင့် (တုန်း) အမှတ်အသားများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် ရှမ်းဘာသာစကား၏ သရအသံထွက် ကွဲပြားခြားနားမှုအားလုံးကို တိကျစွာ ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။<ref name=":0" /> ထို့ကြောင့် သရသင်္ကေတများ ပိုမိုပါဝင်လာစေရန်နှင့် မြင့်နိမ့်သံပြင်း (ႉ)၊ အသံမြင့်ညီ (း)၊ အသံနိမ့် (ႇ)၊ အသံလတ်နှင့် အသံလတ်သက် (ႈ) တို့ကို ကိုယ်စားပြုမည့် အသံနိမ့်အသံမြင့် (တုန်း) သင်္ကေတအသစ်များကို ထည့်သွင်းရန်အတွက် အက္ခရာစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ရှမ်းမြောက်ဒေသသုံး စကား can သတ်များတွင် အသုံးပြုသော ဆဋ္ဌမမြောက်အသံကို ကိုယ်စားပြုရန် ထိုင်းဝိသဇ္ဇနီ (ႊ) ကိုလည်း ထပ်မံဖြည့်စွက်ခဲ့ကြသည်။<ref name=":0" /> == ဝိသေသလက္ခဏာများ == ရှမ်းအက္ခရာစနစ်သည် [[မွန်-မြန်မာအက္ခရာ]]၏ ဝိုင်းဝန်းသော စာလုံးပုံသဏ္ဌာန်များရှိသည့် ဝိသေသလက္ခဏာကို ဆောင်သည်။ ၎င်းသည် ဗျည်းတွဲအက္ခရာစနစ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဗျည်းလုံးအားလုံးတွင် မူလအခြေခံသရအသံ /a/ (အ) ပါရှိပြီးသား ဖြစ်သည်။ သရများကို ဗျည်းများ၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် နေရာချရသော ဗျည်းတွဲသင်္ကေတများပုံစံဖြင့် ဖော်ပြသည်။ စာရေးသားရာတွင် ဘယ်ဘက်မှ ညာဘက်သို့ ရေးသားသည်။<ref name=Omniglot>{{Cite web |last1=Ager |first1=Simon |title=Shan alphabet, pronunciation and language |url=https://www.omniglot.com/writing/shan.htm |website=Omniglot |access-date=28 December 2018}}</ref> === သရများ === သရများကို ဖော်ပြရာတွင် အဆိုပါဝါကျစကားလုံး၌ အသတ်ဗျည်း ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိအပေါ်တွင်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း မူတည်သည်။ ၎င်းသရများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း စနစ်တကျ စီစဉ်ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး၊ ယင်းမှာ အလယ်သရပုံစံနှင့် အဆုံးသတ်သရပုံစံများအကြား၊ သီးခြားသရများနှင့် ၎င်းတို့ဖန်တီးပေးသည့် သရတွဲများအကြားရှိ ယုတ္တိဗေဒဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုများကို ပေါ်လွင်စေရန် ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable letters-table letters-violet letters-tall" |+သရများ |- !အလယ်သရ |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=◌|iso=a|note=unmarked}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၢ|iso=aa|ipa=ɑː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိ|iso=i|ipa=i}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဵ|iso=e|ipa=e}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႅ|iso=ae|ipa=æ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ု |iso=u|ipa=u}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူ|iso=o|ipa=o}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ွ|iso=aw/o|ipa=ɔ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ို|iso=eu|ipa=ɯ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိူ|iso=oe|ipa=ə}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႂ|iso=wa|ipa=ʷ}} |- !rowspan=3|အဆုံးသတ်သရ | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႃ|iso=aa|ipa=ɑː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ီ|iso=ii|ipa=iː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ေ|iso=e|ipa=e}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႄ|iso=ae|ipa=æ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူ|iso=uu|ipa=uː}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူဝ်|iso=o|ipa=o}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ေႃ |iso=aw/o|ipa=ɔ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိုဝ်|iso=eu|ipa=ɯ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိူဝ်|iso=oe|ipa=ə}} | |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႆ|iso=ai|ipa=ai}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၢႆ|iso=aai|ipa=aːi}} | | | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ုၺ်|iso=ui|ipa=ui}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ူၺ်|iso=ohi/uai|ipa=oi}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ွႆ|iso=oi/oy|ipa=ɔi}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိုၺ်|iso=uei/uey|ipa=ɨi}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိူၺ်|iso=oei/oey|ipa=əi}} | |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဝ်|iso=aw|ipa=au}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၢဝ်|iso=aaw|ipa=aːu}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ိဝ်|iso=iu|ipa=iu}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဵဝ်|iso=eo|ipa=eu}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႅဝ်|iso=aeo|ipa=æu}} | | | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႂ်|iso=aɨ|ipa=aɯ}} | | |} === ဗျည်းများ === ရှမ်းအက္ခရာစနစ်သည် ထိုင်းဘာသာစကားကဲ့သို့သော ဆက်စပ်သည့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင်း ဘာသာစကားများ]]နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် များစွာရှုပ်ထွေးမှုမရှိပေ။ မကြာသေးမီက စာလုံးပေါင်းစနစ်ကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲထားခြင်းကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာတွင် ထိုင်းနှင့် မြန်မာစာတို့၌ တွေ့ရလေ့ရှိသော သမိုင်းဝင်စာလုံးပေါင်း အကြွင်းအကျန် အမှတ်အသားများစွာ မရှိတော့ပေ။ ထိုင်းအက္ခရာနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ထိုင်းစာ၌ ဗျည်းအရေအတွက် ၄၄ လုံးအထိ ရှိလာစေရန် အထောက်အကူပြုသည့် ဗျည်းအုပ်စုအမျိုးအစားများဖြစ်သော အသံမြင့်ဗျည်း၊ အသံလတ်ဗျည်းနှင့် အသံနိမ့်ဗျည်း ဟူသော သဘောတရားများ ရှမ်းစာတွင် မရှိပေ။ ရှမ်းစာ၌ ဗျည်းအရေအတွက် ၁၉ လုံးသာ ရှိသည်။ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းစာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသော ဗျည်းအရေအတွက်သည် တစ်အုပ်နှင့်တစ်အုပ် ကွဲပြားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူလက်ခံထားသော ရှမ်းဗျည်း ၁၉ လုံး ({{shn|ၵ ၶ င ၸ သ ၺ တ ထ ၼ ပ ၽ ၾ မ ယ ရ လ ဝ ႁ ဢ}}) ရှိပြီး၊ ရှမ်းဘာသာစကား၏ မူရင်းအသံထွက်တွင် မရှိသော အသံများဖြစ်သည့် g၊ z၊ b၊ d နှင့် th [θ] တို့ကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဗျည်းငါးလုံး ထပ်မံရှိနေသေးသည်။ ထိုဗျည်းငါးလုံး ({{shn|ၷ ၹ ၿ ၻ ႀ}}) သည် အသုံးပြုမှု အလွန်နည်းပါးပြီး တွေ့ရခဲသည်။ ဗျည်းလုံး ရ သည် မွေးစားစကားလုံး (ပါဠိ သို့မဟုတ် အခြားဘာသာစကားမှ ကူးစက်လာသော စကားလုံးများ) တွင်သာ ပါဝင်လေ့ရှိပြီး၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရှမ်းဘာသာစကားတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ရ အသံသည် ႁ အသံအတွင်းသို့ ပေါင်းစည်းပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> ထို့အပြင် စာတည်းဖြတ်သူ အများစုသည် သရသံဖြင့် စတင်သောအသုံးအနှုန်းများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် အခြေခံဗျည်းလုံး သက်သက်အဖြစ် ({{shn|ဢ}}) ကိုပါ ထည့်သွင်းဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းစာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ဗျည်းအရေအတွက်ကို ၁၈ လုံးမှ ၂၄ လုံးအထိ မတူကွဲပြားစွာ ဖော်ပြထားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားသော [[ဗြာဟ္မီအရေးအသား|ဗြာဟ္မီနွယ်ဖွား အက္ခရာစနစ်]]များကဲ့သို့ပင် ရှမ်းဗျည်းများကိုလည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အသံထွက်ပေါ်ရာ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအပေါ် အခြေခံ၍ အတန်းများအလိုက် စီစဉ်ထားပြီး၊ လေပြင်းသံ/လေပွတ်သံ နှင့် အသံထွက်ပုံစံအပေါ် အခြေခံ၍ ကော်လံများအလိုက် စီစဉ်ဖော်ပြလေ့ရှိသည် (မှတ်ချက် - အချို့ဗျည်းများကို မွေးစားစကားလုံးများနှင့် ပါဠိစာလုံးများကို ပေါင်းဆိုရန်အတွက်သာ အသုံးပြုသည်)။ {| class="wikitable letters-table letters-violet letters-lo" |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၵ|iso=ka|ipa=ka}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၶ|iso=kha|ipa=kʰa}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၷ|iso=ga|ipa=ɡa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧠ|iso=gha|ipa=ɡʰa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=င|iso=nga|ipa=ŋa}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၸ|iso=tsa|ipa=t͡ɕa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႀ|iso=xa|ipa=θa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၹ|iso=dza|ipa=d͡ʑ|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧢ|iso=ja|ipa=d͡ʒ|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၺ|iso=nya|ipa=ɲa}} |- | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩦ|iso=ṭa|ipa=ʈa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩧ|iso=ṭha|ipa=ʈʰa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩨ|iso=ḍa|ipa=ɖa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩩ|iso=ḍha|ipa=ɖʰa|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧣ|iso=ṇa|ipa=ɳa|color=orange}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=တ|iso=ta|ipa=ta}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ထ|iso=tha|ipa=tʰa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၻ|iso=da|ipa=da|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩪ|iso=dha|ipa=dʰa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၼ|iso=na|ipa=na}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ပ|iso=pa|ipa=pa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၽ / ၾ|iso=pha / fa|ipa=pʰa / fa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၿ|iso=ba|ipa=ba|color=orange}} | {{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꧤ|iso=bha|ipa=bʰa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=မ|iso=ma|ipa=ma}} |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ယ|iso=ya|ipa=ja}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ရ|iso=ra|ipa=ra}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=လ|iso=la|ipa=la}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဝ|iso=wa|ipa=wa}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=သ|iso=sa|ipa=/θa/|color=orange}} |- | |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႁ|iso=ha|ipa=ha}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ꩮ|iso= ḷa|ipa=ɭa|color=orange}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ဢ|iso=a|ipa=ʔa}} | |} {| class="wikitable letters-table letters-violet letters-tall" |+အဆုံးသတ်ဗျည်းများနှင့် အခြားသင်္ကေတများ |- |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=မ်|ipa=m}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၼ်|ipa=n}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=င်|ipa=ŋ}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ပ်|ipa=p}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=တ်|ipa=t}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ၵ်|ipa=k}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ျ|ipa=ja}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ြ|ipa=ra}} |{{letter|l=shn|s=Mymr|ch=ႂ|ipa=wa}} |} === အသံနိမ့်အသံမြင့် သတ်မှတ်ချက်များ === ရှမ်းဘာသာစကား၏ အသံနိမ့်အသံမြင့်များကို ဝါကျစကားလုံးများ၏ အဆုံးတွင် အသံသင်္ကေတ အမှတ်အသားများ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ရှမ်းစာ၏ အသံသင်္ကေတများသည် များသောအားဖြင့် ရှုပ်ထွေးမှုမရှိဘဲ အသံထွက်ဗေဒနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိသည်။ မည်သည့် အသံသင်္ကေတ အမှတ်အသားမျှ ပါရှိခြင်းမရှိပါက မူလအခြေခံအသံကို အသံဆွဲတက်သံ (Rising tone) ဟု သတ်မှတ်သည်။ {| class="wikitable letters-table letters-violet" |+အသံအမျိုးအစား |- | {{letter|s=Mymr|ch=◌|top=1|note=အသံဆွဲတက်သံ}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႇ|top=2|note=အသံနိမ့်}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႈ|top=3|note=အသံလတ်သက်သံ}} | {{letter|s=Mymr|ch=း|top=4|note=အသံမြင့်ညီ}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႉ|top=5|note=မြင့်နိမ့်{{br}}နှင့် သံပြင်း}} | {{letter|s=Mymr|ch=ႊ|top=6|note=လေးနက်သံ{{br}}သို့မဟုတ် အသံလတ်}} |} == ဂဏန်းသင်္ကေတများ == တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အသုံးပြုကြသော ရှမ်းအက္ခရာများ၏ ဂဏန်းသင်္ကေတများအကြား ကွဲပြားခြားနားမှုများ ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသုံး ရှမ်းဂဏန်းများသည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ သမ်အက္ခရာ၊ [[တိုင်းလေ့စာ|တိုင်လီအက္ခရာ]]နှင့် မြန်မာဂဏန်းများနှင့် ဆင်တူကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသုံး ရှမ်းဂဏန်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းလေဂဏန်းများနှင့် ဆင်တူပြီး မိမိတို့ကိုယ်ပိုင်စနစ်တစ်ရပ်အဖြစ် သီးခြားရပ်တည် တည်ရှိနေကြသည်။ {| class="wikitable letters-table" |-class="letters-lo letters-violet" ! မြန်မာ ရှမ်း{{br}}နှင့် တိုင်းလေ !{{Letter|s=Mymr|ch=႐|top=0}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႑|top=1}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႒|top=2}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႓|top=3}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႔|top=4}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႕|top=5}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႖|top=6}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႗|top=7}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႘|top=8}} !{{Letter|s=Mymr|ch=႙|top=9}} |-class="letters-lo letters-black" ! တရုတ် ရှမ်း{{br}}နှင့် တိုင်းလေ |{{Letter|s=Tale|ch=᧐}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧑}} |{{Letter|s=Tale|ch=ᥨ}} |{{Letter|s=Tale|ch=၃}} |{{Letter|s=Tale|ch=၄}} |{{Letter|s=Tale|ch=၅}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧖}} |{{Letter|s=Tale|ch=၇}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧘}} |{{Letter|s=Tale|ch=᧙}} |} == ယူနီကုဒ် == ရှမ်းအက္ခရာများကို မြန်မာယူနီကုဒ်စာလုံးနေရာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ယူနီကုဒ်ဗားရှင်း ၃.၀ ဖြန့်ချိမှုတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ {{Unicode chart Myanmar}} == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းဘာသာစကား]] [[ကဏ္ဍ:မွန်-မြန်မာ အက္ခရာ]] etr47jl7wvq7mtgb0zdkrq3qut2ydxq 0 285218 1035621 1031670 2026-06-03T03:05:53Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035621 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|20.5968|93.1940|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 20.5968 | long = 93.1940 | width = 250 | label = ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် | time = ည ၁၁:၂၅ နာရီ ခန့် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ | fatalities = အနည်းဆုံး ၁၄ ဦး | injuries = ၂၀ ဦးကျော် | targets = အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူများ | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ပွဲချင်းပြီး ၁၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ထပ်မံသေဆုံးသူ ၂ ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရရှိကာ လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့အား အလုံးစုံတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-27 |title=အာရက္ခပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အား ဖက်ဆစ် အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရပြီး ဆေးကုသမှုခံယူနေကြသောသူများထဲမှ (၂) ဦး ထပ်မံသေဆုံး |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%92-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%9B%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%80-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-26 |title=ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီမှ မြောက်ဦးမြို့အား လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက် ၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96-%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ (၂၆)ရက် တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် [[တပ်မတော်]] သည် မြေပြင်စစ်ကြောင်းများဖြင့် ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြု၍ မြို့တွင်းကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-12-27 |title=မြောက်ဦးခရိုင်ရဲစခန်းကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=24 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424025811/https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |url-status=dead }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်၊ ည ၁၁ နာရီ ၂၅ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)သည် ဂျက်ဖိုက်တာတစ်စီးဖြင့် မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အတွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဆိုပါရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တစ်အိမ်၌ အလှူလုပ်ရန်အတွက် မိသားစုဝင်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ စုဝေးပြင်ဆင်နေကြချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-26 |title=မြောက်ဦးမြို့ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၂ ဦးသေ၊ ၂၁ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=11 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211185836/https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |url-status=dead }}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အလှူပြင်ဆင်နေကြသည့် အရပ်သားပြည်သူများ နှင့် ကလေးငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦးမှာ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော်ပြင်းထန်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ပြီး လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများအနက် ဒေါ်အေးစန္ဒာ နှင့် မောင်အောင်အောင်တို့ နှစ်ဦးမှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ရသဖြင့် ဤဖြစ်စဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-08-26 |title=ရခိုင်ပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ပြည်သူများနေထိုင်ရာ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့် ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးကျဲမှု ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/08/225981/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; line-height: 1.2em; width: auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူများစာရင်း (၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၅) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! လူမျိုး/ဘာသာ !! ကျား/မ !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်မျိုးဆန်းဝင်း || ၁၇ || ဦးသာထွန်းအေး၊ ဒေါ်မချမ်းသာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၂ || မောင်အောင်အောင်ဌေး || ၁၆ || ဦးမောင်မောင်သိန်း၊ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၃ || မောင်အေးမောင်ချေ || ၁၈ || ဦးအေးသန်းမောင်၊ ဒေါ်ဘုမချေ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၄ || မဖြိုးဖြိုးအေး || ၁၈ || ဦးညီညီထွန်း၊ ဒေါ်ဝင်းဝင်းအေး || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၅ || မောင်ဝေယံစိုး || ၁၈ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၆ || ဦးဦးဖိုးကြိုင် || ၆၆ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၇ || မခင်စုဝေ || ၂၂ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၈ || မခင်စုလှိုင် || ၁၅ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၉ || မောင်ကျော်မြတ်လင်း || ၇ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၀ || မောင်မောင်သန်းဌေး || ၂၀ || ဦးလှမောင်ကြီး၊ ဒေါ်မကျော့စိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၁ || ဦးနီနီထွန်း || ၄၃ || ဦးလှစိန်၊ ဒေါ်ဦးသန်းစိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၂ || မနန်းကျော့လှိုင် || ၇ || ဦးနီနီထွန်း၊ ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၃ || ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ၃၂ || ဦးမောင်သိန်းထွန်း၊ ဒေါ်အေးနု || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |- | ၁၄ || မောင်အောင်အောင် || ၄ || ဦးခင်မောင်ထွန်း၊ ဒေါ်လူရွယ် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] i83inh5b1xj4yxfih97utghr1hdzo2c 1035622 1035621 2026-06-03T03:06:05Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035622 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|20.5968|93.1940|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 20.5968 | long = 93.1940 | width = 250 | label = ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် | time = ည ၁၁:၂၅ နာရီ ခန့် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ | fatalities = အနည်းဆုံး ၁၄ ဦး | injuries = ၂၀ ဦးကျော် | targets = အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူများ | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ပွဲချင်းပြီး ၁၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ထပ်မံသေဆုံးသူ ၂ ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရရှိကာ လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့အား အလုံးစုံတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-27 |title=အာရက္ခပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အား ဖက်ဆစ် အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရပြီး ဆေးကုသမှုခံယူနေကြသောသူများထဲမှ (၂) ဦး ထပ်မံသေဆုံး |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%92-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%9B%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%80-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-26 |title=ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီမှ မြောက်ဦးမြို့အား လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက် ၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96-%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ (၂၆)ရက် တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် [[တပ်မတော်]] သည် မြေပြင်စစ်ကြောင်းများဖြင့် ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြု၍ မြို့တွင်းကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-12-27 |title=မြောက်ဦးခရိုင်ရဲစခန်းကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=24 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424025811/https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |url-status=dead }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်၊ ည ၁၁ နာရီ ၂၅ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)သည် ဂျက်ဖိုက်တာတစ်စီးဖြင့် မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အတွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဆိုပါရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တစ်အိမ်၌ အလှူလုပ်ရန်အတွက် မိသားစုဝင်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ စုဝေးပြင်ဆင်နေကြချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-26 |title=မြောက်ဦးမြို့ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၂ ဦးသေ၊ ၂၁ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=11 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211185836/https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |url-status=dead }}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အလှူပြင်ဆင်နေကြသည့် အရပ်သားပြည်သူများ နှင့် ကလေးငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦးမှာ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော်ပြင်းထန်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ပြီး လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများအနက် ဒေါ်အေးစန္ဒာ နှင့် မောင်အောင်အောင်တို့ နှစ်ဦးမှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ရသဖြင့် ဤဖြစ်စဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-08-26 |title=ရခိုင်ပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ပြည်သူများနေထိုင်ရာ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့် ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးကျဲမှု ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/08/225981/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; line-height: 1.2em; width: auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူများစာရင်း (၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၅) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! လူမျိုး/ဘာသာ !! ကျား/မ !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်မျိုးဆန်းဝင်း || ၁၇ || ဦးသာထွန်းအေး၊ ဒေါ်မချမ်းသာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၂ || မောင်အောင်အောင်ဌေး || ၁၆ || ဦးမောင်မောင်သိန်း၊ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၃ || မောင်အေးမောင်ချေ || ၁၈ || ဦးအေးသန်းမောင်၊ ဒေါ်ဘုမချေ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၄ || မဖြိုးဖြိုးအေး || ၁၈ || ဦးညီညီထွန်း၊ ဒေါ်ဝင်းဝင်းအေး || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၅ || မောင်ဝေယံစိုး || ၁၈ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၆ || ဦးဦးဖိုးကြိုင် || ၆၆ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၇ || မခင်စုဝေ || ၂၂ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၈ || မခင်စုလှိုင် || ၁၅ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၉ || မောင်ကျော်မြတ်လင်း || ၇ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၀ || မောင်မောင်သန်းဌေး || ၂၀ || ဦးလှမောင်ကြီး၊ ဒေါ်မကျော့စိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၁ || ဦးနီနီထွန်း || ၄၃ || ဦးလှစိန်၊ ဒေါ်ဦးသန်းစိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၂ || မနန်းကျော့လှိုင် || ၇ || ဦးနီနီထွန်း၊ ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၃ || ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ၃၂ || ဦးမောင်သိန်းထွန်း၊ ဒေါ်အေးနု || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |- | ၁၄ || မောင်အောင်အောင် || ၄ || ဦးခင်မောင်ထွန်း၊ ဒေါ်လူရွယ် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 1pxuzoyy1g2gjy0594u439nprt1jb87 1035623 1035622 2026-06-03T03:06:20Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြောက်ဦးမြို့နယ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035623 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|20.5968|93.1940|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 20.5968 | long = 93.1940 | width = 250 | label = ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တည်နေရာပြမြေပုံ }} | location = [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | date = ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် | time = ည ၁၁:၂၅ နာရီ ခန့် | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|UTC+6:30]] | type = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု | weapons = ဂျက်ဖိုက်တာ | fatalities = အနည်းဆုံး ၁၄ ဦး | injuries = ၂၀ ဦးကျော် | targets = အပြစ်မဲ့ အရပ်သားပြည်သူများ | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအတွင်း ပွဲချင်းပြီး ၁၂ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ ထပ်မံသေဆုံးသူ ၂ ဦးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော် ဒဏ်ရာရရှိကာ လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မြောက်ဦး ဒိုင်းကျီ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြောက်ဦးမြို့]]၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့အား အလုံးစုံတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီက အရပ်သားပစ်မှတ်များကို လေကြောင်းမှ တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဤတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်များ အပါအဝင် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-27 |title=အာရက္ခပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အား ဖက်ဆစ် အကြမ်းဖက် စစ်ကောင်စီ၏ လေကြောင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရပြီး ဆေးကုသမှုခံယူနေကြသောသူများထဲမှ (၂) ဦး ထပ်မံသေဆုံး |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%A1-%E1%80%9B%E1%80%80-%E1%80%81%E1%80%95-%E1%80%8A-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%92-%E1%80%84-%E1%80%80-%E1%80%9B%E1%80%95-%E1%80%80-%E1%80%80-%E1%80%A1-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=AA |first=ULA / |date=2025-08-26 |title=ဖက်ဆစ်အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီမှ မြောက်ဦးမြို့အား လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက် ၍ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် |url=https://www.arakanarmy.net/post/%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%86%E1%80%85-%E1%80%A1%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96%E1%80%80-%E1%80%85%E1%80%85-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%85-%E1%80%99-%E1%80%99-%E1%80%80-%E1%80%A6-%E1%80%99-%E1%80%A1-%E1%80%9C-%E1%80%80-%E1%80%84-%E1%80%96-%E1%80%84-%E1%80%97-%E1%80%80-%E1%80%90-%E1%80%80-%E1%80%81-%E1%80%80-%E1%80%99-%E1%80%96-%E1%80%85-%E1%80%85%E1%80%89-%E1%80%94-%E1%80%84-%E1%80%95%E1%80%90-%E1%80%9E%E1%80%80 |access-date=2026-05-03 |website=ARAKAN ARMY |language=en}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရာ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ဒီဇင်ဘာ (၂၆)ရက် တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က မြောက်ဦးမြို့တစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် [[တပ်မတော်]] သည် မြေပြင်စစ်ကြောင်းများဖြင့် ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများ အသုံးပြု၍ မြို့တွင်းကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-12-27 |title=မြောက်ဦးခရိုင်ရဲစခန်းကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=24 April 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250424025811/https://myanmar-now.org/mm/news/47298/ |url-status=dead }}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်၊ ည ၁၁ နာရီ ၂၅ မိနစ်ခန့်တွင် တပ်မတော်(လေ)သည် ဂျက်ဖိုက်တာတစ်စီးဖြင့် မြောက်ဦးမြို့၊ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်အတွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အဆိုပါရပ်ကွက်ရှိ နေအိမ်တစ်အိမ်၌ အလှူလုပ်ရန်အတွက် မိသားစုဝင်များနှင့် ဒေသခံပြည်သူများ စုဝေးပြင်ဆင်နေကြချိန် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-26 |title=မြောက်ဦးမြို့ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲ၍ ဒေသခံ ၁၂ ဦးသေ၊ ၂၁ ဦးဒဏ်ရာရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |access-date=2026-05-03 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=11 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260211185836/https://myanmar-now.org/mm/news/66839/ |url-status=dead }}</ref> == ထိခိုက်သေဆုံးမှုများ == လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အလှူပြင်ဆင်နေကြသည့် အရပ်သားပြည်သူများ နှင့် ကလေးငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် ၁၂ ဦးမှာ အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာ၌ပင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူ ၂၀ ဦးကျော်ပြင်းထန်ဒဏ်ရာများ ရရှိခဲ့ပြီး လူနေအိမ် ၈ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ဒဏ်ရာရရှိသူများအနက် ဒေါ်အေးစန္ဒာ နှင့် မောင်အောင်အောင်တို့ နှစ်ဦးမှာ ဆေးကုသမှုခံယူနေစဉ်အတွင်း ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံသေဆုံးခဲ့ရသဖြင့် ဤဖြစ်စဉ်အတွင်း သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ စုစုပေါင်း ၁၄ ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-08-26 |title=ရခိုင်ပြည်၊ မြောက်ဦးမြို့၊ ပြည်သူများနေထိုင်ရာ ဒိုင်းကျီရပ်ကွက်ကို စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့် ပေါင် ၅၀၀ ဗုံးကျဲမှု ပြည်သူ ၁၁ ဦးသေဆုံး |url=https://yktnews.com/2025/08/225981/ |access-date=2026-05-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%; line-height: 1.2em; width: auto;" |+ style="font-weight: bold; font-size: 110%; padding: 10px;" | ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့် အပြစ်မဲ့အရပ်သားပြည်သူများစာရင်း (၂၀၂၅ ဩဂုတ် ၂၅) |- ! စဉ် !! အမည် !! အသက် !! မိဘအမည် !! လူမျိုး/ဘာသာ !! ကျား/မ !! နေရပ်လိပ်စာ !! မှတ်ချက် |- | ၁ || မောင်မျိုးဆန်းဝင်း || ၁၇ || ဦးသာထွန်းအေး၊ ဒေါ်မချမ်းသာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၂ || မောင်အောင်အောင်ဌေး || ၁၆ || ဦးမောင်မောင်သိန်း၊ ဒေါ်သန်းသန်းဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၃ || မောင်အေးမောင်ချေ || ၁၈ || ဦးအေးသန်းမောင်၊ ဒေါ်ဘုမချေ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၄ || မဖြိုးဖြိုးအေး || ၁၈ || ဦးညီညီထွန်း၊ ဒေါ်ဝင်းဝင်းအေး || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၅ || မောင်ဝေယံစိုး || ၁၈ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၆ || ဦးဦးဖိုးကြိုင် || ၆၆ || - || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၇ || မခင်စုဝေ || ၂၂ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၈ || မခင်စုလှိုင် || ၁၅ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၉ || မောင်ကျော်မြတ်လင်း || ၇ || ဦးသိန်းလှ၊ ဒေါ်ဖြူဖြူဝင်း || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၀ || မောင်မောင်သန်းဌေး || ၂၀ || ဦးလှမောင်ကြီး၊ ဒေါ်မကျော့စိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၁ || ဦးနီနီထွန်း || ၄၃ || ဦးလှစိန်၊ ဒေါ်ဦးသန်းစိန် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၂ || မနန်းကျော့လှိုင် || ၇ || ဦးနီနီထွန်း၊ ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || |- | ၁၃ || ဒေါ်အေးစန္ဒာ || ၃၂ || ဦးမောင်သိန်းထွန်း၊ ဒေါ်အေးနု || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || မ || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |- | ၁၄ || မောင်အောင်အောင် || ၄ || ဦးခင်မောင်ထွန်း၊ ဒေါ်လူရွယ် || ရက္ခိုင်/ဗုဒ္ဓ || ကျား || ဒိုင်းကျီရပ်ကွက် || ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံသေဆုံး |} == ကိုးကား == {{Reflist|2}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] [[ကဏ္ဍ:မြောက်ဦးမြို့နယ်]] jh9olgo10jebx4kwh76svmymyhpleda 0 285258 1035619 1031230 2026-06-03T03:05:07Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035619 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မော်ချီးဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုကျေးရွာ]] နှင့် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်၊ [[မော်ချီး]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]] | date = ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | time = နံနက်ပိုင်းနှင့် မွန်းလွဲပိုင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|18.5778|97.4111|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 18.5778 | long = 97.4111 | width = 250 | label = မော်ချီး | position = right | caption = }} | map_caption = ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်း မော်ချီးဒေသ တည်နေရာ | fatalities = ၂၅ ဦး | injuries = ၆ ဦး (ပျောက်ဆုံးနေသူများ ရှိသဖြင့် အရေအတွက် တိုးလာနိုင်သည်) | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = ကရင်နီပြည်တွင် လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီးဒေသ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ပျောက်ဆုံးစာရင်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]အတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်နှင့် [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတို့ကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-08-18 |title=လူ ၂၅ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မော်ချီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/67444/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-17 |title=ဩဂုတ် ၁၇ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် - မော်ချီးကို စစ်တပ်က တစ်နေ့တည်း ၂ ကြိမ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးထိခိုက်မှုများ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c707r2rqzvjo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဥ် == ကရင်နီပြည်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ မော်ချီးမြို့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တပ်မတောာ်(လေ) ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြင်းထန်စွာ ခံခဲ့ရသည်။ ပထမအကြိမ်အဖြစ် နံနက် ၇ နာရီ ၅၀ မိနစ်တွင် Y-12 စစ်လေယာဉ် သုံးစီးသည် မော်ချီးမြို့အနီးရှိ [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုရွာ]]ကို ဦးစွာဗုံးကြဲခဲ့ရာ တိုက်နယ်ဆေးရုံနှင့် နေအိမ်များ ပျက်စီးပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲတွင် လူနေထူထပ်သည့် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်သို့ စစ်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးနှစ်လုံး ထပ်မံကြဲချခဲ့သဖြင့် အသေအပျောက် အလွန်များပြားခဲ့ရသည်။ ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်သည် ခဲသတ္တုတူးဖော်ရေး ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများနှင့် ဒေသခံများ ရောနှောနေထိုင်ရာ တောင်စောင်းရပ်ကွက်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဒေသခံများမှာ နားနေကြချိန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-08-18 |title=တနင်္ဂနွေနေ့က လေတပ်ဗုံးကြဲမှုများကြောင့် လူ ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66595/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ချီးကို ဗုံးကြဲသဖြင့် ဆေးရုံပျက်စီးပြီး ကလေးငယ် ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/719904 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2025-08-17 |title=မော်ချီးကို ဗုံးကြဲလို့ ကလေးငယ် ၁ ဦးထိခိုက်မိပြီး ဆေးရုံလည်းပျက်စီး - DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=NCG6T5LeyEc |access-date=2026-05-04}}</ref> [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (IEC) ၏ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့အထိ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး ၆ ဦးနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်အောက် ကလေးသူငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း အရပ်သား ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အချို့သော ရုပ်အလောင်းများမှာ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ တစ်စစီဖြစ်သွားသဖြင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် ခက်ခဲနေပြီး ပျောက်ဆုံးနေသူများလည်း ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ရှိ မူကြိုကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် နေအိမ် ၁၀ လုံးခန့်လည်း ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now News |date=2025-08-18 |title=လူ ၂၅ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မော်ချီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://www.youtube.com/watch?v=F2UBW-o_euk |access-date=2026-05-04}}</ref> ဤဖြစ်စဉ်သည် ကရင်နီပြည်အတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ IEC ၏ အချက်အလက်များအရ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှစ၍ မော်ချီးဒေသကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု စုစုပေါင်း ၁၁ ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်များက ဖားဆောင်းမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၃၅) စခန်းကို ဝိုင်းပတ်တိုက်ခိုက်နေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က မော်ချီးဒေသကို ယခုကဲ့သို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] rlga5g7fwhcl4bghv80pk0m7fbd2adg 1035620 1035619 2026-06-03T03:05:30Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကယားပြည်နယ်]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ကယားပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035620 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack | title = မော်ချီးဒေသ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှု | location = [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုကျေးရွာ]] နှင့် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်၊ [[မော်ချီး]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]] | date = ၁၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ | time = နံနက်ပိုင်းနှင့် မွန်းလွဲပိုင်း | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] | coordinates = {{Coord|18.5778|97.4111|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | map = {{Location map | Myanmar | lat = 18.5778 | long = 97.4111 | width = 250 | label = မော်ချီး | position = right | caption = }} | map_caption = ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်း မော်ချီးဒေသ တည်နေရာ | fatalities = ၂၅ ဦး | injuries = ၆ ဦး (ပျောက်ဆုံးနေသူများ ရှိသဖြင့် အရေအတွက် တိုးလာနိုင်သည်) | perpetrators = [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]] | notes = ကရင်နီပြည်တွင် လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မော်ချီးဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု''' သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် [[ကယားပြည်နယ်]]၊ [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မော်ချီးမြို့|မော်ချီးဒေသ]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော်(လေ)၏ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးငယ်များအပါအဝင် အရပ်သား ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ပျောက်ဆုံးစာရင်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ဤဖြစ်စဉ်သည် [[ကယားပြည်နယ်|ကရင်နီပြည်]]အတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ လူနေထူထပ်သော ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်နှင့် [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုရွာ]]ရှိ ဆေးရုံတို့ကို ပစ်မှတ်ထား တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-08-18 |title=လူ ၂၅ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မော်ချီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://myanmar-now.org/mm/news/67444/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-08-17 |title=ဩဂုတ် ၁၇ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် - မော်ချီးကို စစ်တပ်က တစ်နေ့တည်း ၂ ကြိမ် ဗုံးကြဲမှု သေဆုံးထိခိုက်မှုများ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c707r2rqzvjo |access-date=2026-05-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဥ် == ကရင်နီပြည်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ မော်ချီးမြို့သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တပ်မတောာ်(လေ) ၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြင်းထန်စွာ ခံခဲ့ရသည်။ ပထမအကြိမ်အဖြစ် နံနက် ၇ နာရီ ၅၀ မိနစ်တွင် Y-12 စစ်လေယာဉ် သုံးစီးသည် မော်ချီးမြို့အနီးရှိ [[လိုခါးလိုရွာ၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်|လိုခါးလိုရွာ]]ကို ဦးစွာဗုံးကြဲခဲ့ရာ တိုက်နယ်ဆေးရုံနှင့် နေအိမ်များ ပျက်စီးပြီး အမျိုးသားနှစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲတွင် လူနေထူထပ်သည့် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်သို့ စစ်လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးနှစ်လုံး ထပ်မံကြဲချခဲ့သဖြင့် အသေအပျောက် အလွန်များပြားခဲ့ရသည်။ ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်သည် ခဲသတ္တုတူးဖော်ရေး ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများနှင့် ဒေသခံများ ရောနှောနေထိုင်ရာ တောင်စောင်းရပ်ကွက်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် ဒေသခံများမှာ နားနေကြချိန်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-08-18 |title=တနင်္ဂနွေနေ့က လေတပ်ဗုံးကြဲမှုများကြောင့် လူ ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66595/ |access-date=2026-05-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ချီးကို ဗုံးကြဲသဖြင့် ဆေးရုံပျက်စီးပြီး ကလေးငယ် ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/719904 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2025-08-17 |title=မော်ချီးကို ဗုံးကြဲလို့ ကလေးငယ် ၁ ဦးထိခိုက်မိပြီး ဆေးရုံလည်းပျက်စီး - DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=NCG6T5LeyEc |access-date=2026-05-04}}</ref> [[ကရင်နီပြည် ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|ကရင်နီပြည်ကြားကာလအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (IEC) ၏ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့အထိ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ယင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အမျိုးသမီး ၆ ဦးနှင့် အသက် ၁၈ နှစ်အောက် ကလေးသူငယ် ၅ ဦး အပါအဝင် စုစုပေါင်း အရပ်သား ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အချို့သော ရုပ်အလောင်းများမှာ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ တစ်စစီဖြစ်သွားသဖြင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုရန် ခက်ခဲနေပြီး ပျောက်ဆုံးနေသူများလည်း ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၁၆ ကုန်းရပ်ကွက်ရှိ မူကြိုကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် နေအိမ် ၁၀ လုံးခန့်လည်း ဗုံးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now News |date=2025-08-18 |title=လူ ၂၅ဦး အစုလိုက်အပြုံလိုက် သေဆုံးခဲ့ရတဲ့ မော်ချီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခံရမှု |url=https://www.youtube.com/watch?v=F2UBW-o_euk |access-date=2026-05-04}}</ref> ဤဖြစ်စဉ်သည် ကရင်နီပြည်အတွင်း လူသေဆုံးမှုအများဆုံး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရမှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ IEC ၏ အချက်အလက်များအရ စစ်ကောင်စီတပ်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းမှစ၍ မော်ချီးဒေသကို လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု စုစုပေါင်း ၁၁ ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကရင်နီတော်လှန်ရေးတပ်များက ဖားဆောင်းမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ခလရ (၁၃၅) စခန်းကို ဝိုင်းပတ်တိုက်ခိုက်နေစဉ်အတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်က မော်ချီးဒေသကို ယခုကဲ့သို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်လာခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကယားပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူသတ်ပွဲများ စာရင်း]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုများ]] 4rxhp72qn9ql9yr8620klrd9vvb1sqo 3 285280 1035609 1029581 2026-06-03T02:18:10Z Qədir 125627 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Choucas0]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Choucas]] သို့ Qədirက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Choucas0|Choucas0]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Choucas|Choucas]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1029581 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Choucas0 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၉၊ ၄ မေ ၂၀၂၆ (UTC) g4amiehtu7gymttxx4fy2qyix9x86qv 0 286848 1035616 1035531 2026-06-03T02:44:28Z Salai Rungtoi 22844 /* ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် */ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ 1035616 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = File:Rakhine State, Chin State, and Anyar during the Myanmar Civil War (2025).png | image_size = 280px | alt = ရခိုင်၊ ချင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အညာဒေသ စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှုပြ မြေပုံ {{legend|#FCE94F|အာရက္ခတပ်တော် (AA) ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} {{legend|#ff9999|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ}} * '''ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ အနီရောင်အစက် ၃ ခု'''သည် တပ်မတော် ထိန်းချုပ်ထားဆဲ မြို့နယ် ၃ ခု ([[စစ်တွေမြို့|စစ်တွေ]]၊ [[ကျောက်ဖြူမြို့|ကျောက်ဖြူ]]၊ [[မာန်အောင်မြို့|မာန်အောင်]]) ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ | date = ၁၃ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃ – လက်ရှိ | place = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) | territory = အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၇ မြို့အနက် ၁၄ မြို့နှင့် ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝမြို့ (ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များအားလုံး) ကို အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ထား။ | status = ဖြစ်ပွားဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{navy|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Arakan Liberation Party.svg}}[[ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ|ALP]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * ဒေသခံ တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[ထွန်းမြတ်နိုင်]] <br>[[ညိုထွန်းအောင်]] | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|MM Western RMC Flag.svg}} [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|နပခ]] * {{flagicon image|Emblem of the Myanmar Navy.svg}} [[ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] * {{air force|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Myanmar Police Emblem.png}} [[နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = * အာရက္ခတပ်တော် (AA) စစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား (သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသူ ရာချီရှိ) | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း အပစ်ရပ်စဲရေး ပျက်ပြားပြီးနောက် တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)''' သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] အတွင်း [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်း ([[ပလက်ဝမြို့နယ်]]) တို့တွင် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) နှင့် [[တပ်မတော်]] တို့ အကြား ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့် စစ်ရေးပဋိပက္ခကြီး ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိထားသည့် ယာယီအပစ်ရပ်စဲရေးသည် [[၂၀၂၃]] ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီးနောက် တစ်ကျော့ပြန် တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် တပ်မတော်၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|အနောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် နယ်ခြားစောင့်ရဲတပ်ရင်း အမြောက်အမြားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်အများစုကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-04-13 |title=ရခိုင်မှာ ဘာတွေဆက်ဖြစ်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c72p6vynev3o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[၂၀၁၅]] ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းက ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရက္ခတပ်တော် (AA) နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများသည် [[၂၀၂၀]] ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ယာယီရပ်စဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ရခိုင်ပြည်နယ်မှာ တပ်မတော်နဲ့ အေအေအကြား ဘာလို့တိုက်ပွဲတွေ ပြင်းထန်နေလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-46643681 |access-date=2026-05-30 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မတည်ငြိမ်မှုကို အကြောင်းပြု၍ တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော မဲဆန္ဒနယ်အားလုံး၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်စေရန် တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကို ရှေးရှု၍ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ရပ်ဆိုင်းလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ပြည်နယ်နေ့နှင့် ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး |url=http://www.moi.gov.mm/article/49102 |access-date=2026-05-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဖက်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်သည် စာချုပ်စာတမ်းမရှိဘဲ အလွတ်သဘော ညှိနှိုင်းသဘောတူညီချက် (Gentleman Agreement) မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။မည်သည့်ရက်တွင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်ကို နှစ်ဖက်စလုံးက မထုတ်ပြန်ခဲ့ဘဲ နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ၎င်းတို့ အပစ်ရပ်ပြီဖြစ်ကြောင်းသာ နှစ်ဖက် ထုတ်ဖော်ပြောကြားကြခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း) ၌ စတင်ခဲ့သည့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စစ်ရေးပဋိပက္ခတွင် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီးနောက်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ တစ်ကျော့ပြန် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2022-11-26 |title=အေအေနဲ့ စစ်ကောင်စီ အပစ်ရပ်မှု - ရခိုင်ပြည်သူတွေကို စဥ်းစားပြီး လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အပစ်ရပ်ခဲ့တယ်လို့ အေအေပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c9rll05196xo |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရက္ခိုင်တပ်တော်(AA) နှင့် စစ်ကောင်စီတို့ကြား အပစ်ရပ်လိုက်ပြီဟု စစ်ကောင်စီပြော |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/6381e44b6dd2ad341b3fefba |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲအစဦးကာလ လှုပ်ရှားမှုများ (နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃) == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]ကို တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ဆင်နွှဲသွားမည်ဟု [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ် (၃) ဖွဲ့]]က ကြေညာပြီးနောက်၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]အတွင်း၌ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာ တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲများ ပြန်လည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲစတင်ခဲ့သည့် ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာမြောက် ကင်းစခန်းများကို အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲ ၁၀ ရက်တာအတွင်း အာရက္ခတပ်တော်သည် စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း ၄ ခုကို ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင်၊ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ စွန့်လွှတ်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည့် နယ်ခြားစောင့်ကင်းစခန်းနှင့် ရဲစခန်း ပေါင်း ၄၀ ကျော်ကိုလည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အာရက္ခတပ်တော်မှ ထိုးစစ်ဆင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အဓိကစခန်းများမှာ [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်]]ရှိ ဒုံးပိုက်နယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်းနှင့် ချိန်ခါလိန်ရဲကင်းစခန်း၊ [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တောအခြေစိုက်]] ဒုံးညိုနယ်ခြားစောင့်ရဲကင်းစခန်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်အခြေစိုက်]] ခထီးလှစခန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်လာသည်နှင့်အမျှ စစ်ကောင်စီလက်အောက်ခံ ရဲစခန်းအချို့မှာ လက်နက်ချအညံ့ခံခြင်းနှင့် စခန်းစွန့်ခွာ၍ နီးစပ်ရာ စစ်ကောင်စီဗျူဟာကုန်းများသို့ သွားရောက်ပူးပေါင်းခြင်းများ ရှိခဲ့ပြီး၊ အာရက္ခတပ်တော်ဘက်မှလည်း စစ်ဘက်၊ ရဲဘက်တပ်ဖွဲ့ဝင်များအနေဖြင့် အမြန်ဆုံး ဆက်သွယ်လက်နက်ချရန် သတိပေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/aa-captures-junta-bases.html|title=ရခိုင်တိုက်ပွဲ (၁၀) ရက်အတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်စခန်း ၄၀ ကျော် AA သိမ်းပိုက်ထားပြီ|work=DMG သတင်းဌာန|access-date=၃၀ မေ ၂၀၂၆|date=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> တိုက်ပွဲအစဦးကာလတွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် [[ပေါက်တောမြို့]]တို့တွင် တိုက်ပွဲများ အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ဗျူဟာမြောက် “တရွန်အိုင်ဗျူဟာ” နှင့် “နှုးဘူးဗျူဟာ” ကုန်းများကို အာရက္ခတပ်တော်က နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့မှစတင်ကာ အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းဖြင့် လက်နက်ခဲယမ်းရိက္ခာများ လာရောက်ချပေးခဲ့ရပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့ပစ္စည်းအချို့ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ပေါက်တောမြို့အတွင်း၌လည်း နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တရွန်အိုင်ဗျူဟာကုန်းမှ ရရှိသည့်အမြောက်ကြီးနှင့်အောင်ပွဲခံရဲဘော်များပုံ AA ထုတ်ပြန် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/657012102687beb19d1f5952 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ၁၀ ရက်တာကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ လက်နက်ကြီး၊ လက်နက်ငယ်များဖြင့် ရမ်းသမ်းပစ်ခတ်မှုများကြောင့် အရပ်သား သေဆုံးနှင့် ဒဏ်ရာရရှိသူ ၈၀ ဦးခန့်အထိ ရှိလာခဲ့သည်ဟု အေအေဘက်ကစွပ်စွဲချက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လက်နက်ကြီးအန္တရာယ်နှင့် စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပေါက်တော၊ ရသေ့တောင်၊ ဘူးသီးတောင်၊ မောင်တော၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းနှင့် မင်းပြားမြို့နယ်တို့မှ နေရပ်စွန့်ခွာထွက်ပြေးရသည့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်ဦးရေမှာလည်း တိုက်ပွဲစစချင်း ၁၀ ရက်အတွင်း ၆ သောင်းနီးပါးအထိ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-05-01 |title=ရခိုင်မှာ မိုး၊ လေပြင်းထန်ပြီး စစ်ရှောင်တွေ အရေးပေါ်အကူအညီလို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/74330/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များနှင့် စစ်ရေးထိန်းချုပ်မှု == ရခိုင်တစ်ပြည်နယ်လုံးကို အပြည့်အဝ စစ်ရေးအရ စိုးမိုးနိုင်ရန်အတွက် အာရက္ခတပ်တော် (AA) သည် ရခိုင်ပြည်နယ်သို့ အဓိက ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်သည့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း ဗျူဟာမြောက် ဝင်ပေါက်များကို ဦးတည်ပိတ်ဆို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စုစုပေါင်း မြို့နယ် ၁၇ မြို့နယ်အနက် ၁၄ မြို့နယ်ကို အာရက္ခတပ်တော်က သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်မှာ မြို့တော်စစ်တွေအပါအဝင် ၃ မြို့နယ်တွင်သာ တပ်စွဲထားနိုင်တော့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> အာရက္ခတပ်တော်သည် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း ရေလမ်းဗျူဟာဖြစ်သော ချင်း-ရခိုင်စပ် ပလက်ဝတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကို အစောဆုံး စိုးမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် [[အမ်းမြို့နယ်]]ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ အဓိက စစ်ဗျူဟာအခြေစိုက်ရာ [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] (အပခ) ဝန်းကျင်နှင့် မင်းဘူး-အမ်း ကားလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် မကွေး-အညာဘက် အမ်းတောင်ကြားလမ်းဝင်ပေါက်မှ စစ်ကောင်စီ စစ်ကူလာနိုင်မည့် လမ်းကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတူ ရခိုင်တောင်ပိုင်း [[ဂွမြို့နယ်]]ကို သိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်လည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဘက်မှ ကုန်းလမ်းဖြင့် စစ်ကောင်စီ စစ်ကူတက်လာမည့် ဂွတောင်ကြားလမ်း ဝင်ပေါက်ကိုပါ အပြည့်အဝ အပိတ်အဆို့ ပြုလုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == အာရက္ခတပ်တော် ထိန်းချုပ်ထားသည့် မြို့နယ်များ == အာရက္ခတပ်တော်သည် တကျော့ပြန်တိုက်ပွဲစတင်ဆင်နွဲပြီးနောက် ၂နှစ်ခွဲအတွင်း ရခိုင်ပြည်နယ် အတွင်းရှိ အမ်းမြို့အခြေစိုက် [[အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] အပါအဝင် မြို့နယ် ၁၇ မြို့ အနက် ၁၄ မြို့အထိ သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်နယ်၏ နယ်မြေ စုစုပေါင်း ၈၂.၃၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-12 |title=မောင်တော နခခ ၅ ကို ၅၅ ရက်ကြာ တစ်ဆင့်ချင်း သိမ်းခဲ့တဲ့အာရက္ခတပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceqljez9095o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဖဒူထွန်းအောင် |date=2025-08-11 |title=သိမ်းထားသည့် မြို့များကို တရုတ်ဖိအားဖြင့် ပြန်လွှဲပေးရန် မရှိဟု AA ပြော |url=https://myanmar-now.org/mm/news/66163/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:20%;" | သိမ်းပိုက်သည့် ရက်စွဲ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ !! style="width:20%;" | တိုက်ပွဲများ |- | ၁ || [[ပေါက်တောမြို့နယ်|ပေါက်တော]] || ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-01-20 |title=ပေါက်တောမြို့ကို AA သိမ်းလိုက်ပြီဟု ဒေသခံများဆို |url=https://myanmar-now.org/mm/news/48338/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပေါက်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၂ || [[မင်းပြားမြို့နယ်|မင်းပြား]] || ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မင်းပြားမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၃ || [[ကျောက်တော်မြို့နယ်|ကျောက်တော်]] || ၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=admin |date=2024-02-07 |title=ကျောက်တော်မြို့ကို AA သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့ကိုစွန့်ခွာပြေးသည့် စစ်ကောင်စီ၏ Navy ၂ စီး ကိုပါ ပစ်ခတ်နှစ်မြှုပ် |url=https://ayartimes.com/?p=32318 |access-date=2026-05-30 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ကျောက်တော်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၄ || [[မြောက်ဦးမြို့နယ်|မြောက်ဦး]] || ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-09 |title=ရခိုင် ရှေးဟောင်းမြောက်ဦးမြို့ကို AA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-seize-mrauku-02092024002135.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြောက်ဦးမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၅ || [[မြေပုံမြို့နယ်|မြေပုံ]] || ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=မြေပုံမြို့နယ်က လက်ကျန်ရေတပ်စခန်း ရုပ်သိမ်း |url=https://burmese.dvb.no/post/710276 |access-date=2026-05-30 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> || ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မြေပုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၆ || [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်|ပုဏ္ဏားကျွန်း]] || ၄ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-05 |title=ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ကို AA သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ဒေသခံတွေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/ponenagyun-aa-03042024234053.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၇ || [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်|ရမ်းဗြဲ]] || ၁၁ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=ရောင်နီ |date=2024-03-11 |title=ရမ်းဗြဲမြို့ကို သုံးလကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် AA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/50039/ |access-date=2026-05-30 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရမ်းဗြဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၈ || [[ရသေ့တောင်မြို့နယ်|ရသေ့တောင်]] || ၁၇ မတ် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-03-18 |title=ရသေ့တောင်မြို့ကို AA အပြီးသတ်သိမ်းယူ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-outpost-seized-rathedaung-03172024224604.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ရသေ့တောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၉ || [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်|ဘူးသီးတောင်]] || ၁၈ မေ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-05-18 |title=ဘူးသီးတောင်မြို့ကို သိမ်းလိုက်ကြောင်း AA ကြေညာ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/butheedaung-aa-occupie-05182024095332.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဘူးသီးတောင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၀ || [[သံတွဲမြို့နယ်|သံတွဲ]] || ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=သံတွဲအကျဉ်းထောင်ကိုသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းကိုပါ AA ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/66967b5bb9627d108fab45e9?fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR3DFeD_nfDhPxV_AB6Irg9_pcEYzbVxIi076vr5_d1VMlNlmOnY6fSVcX8_aem_wr8JrhO5Hf27rGBdor24vg |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[သံတွဲမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၁ || [[မောင်တောမြို့နယ်|မောင်တော]] || ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[မောင်တောမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၂ || [[တောင်ကုတ်မြို့နယ်|တောင်ကုတ်]] || ၁၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-12-16 |title=တောင်ကုတ်မြို့နယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး အမ်းနဲ့ ဂွကို AA ထိုးစစ်ဆင် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-attack-ann-and-gwa-12162024021418.html |access-date=2026-05-30 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[တောင်ကုတ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၃ || [[အမ်းမြို့နယ်|အမ်း]] || ၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလအတွင်း ပျက်စီးသွားသည့် အရပ်သားပြည်သူများ၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ (ဓာတ်ပုံသတင်း) |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/68650da4bab948d833dca783 |access-date=2026-05-30 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[အမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |- | ၁၄ || [[ဂွမြို့နယ်|ဂွ]] || ၂၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄<ref>{{Cite web |date=2024-12-29 |title=ဂွမြို့ကလက်ကျန်တပ်ကို အေအေက သိမ်းပြီး ဂွမြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex273xrw2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>|| ထိန်းချုပ်ထားဆဲ|| [[ဂွမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] |} == စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရသည့် စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ == {{main|အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သိမ်းပိုက်ခံရခြင်း}} ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော တစ်ကျော့ပြန် ရခိုင်စစ်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်ဘက်မှ စစ်သည်နှင့် ရဲအင်အား ၁,၀၀၀ ကျော် အာရက္ခတပ်တော် (AA) ၏ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည့် အဓိက စစ်ဘက်အရာရှိကြီးများ (ဗိုလ်မှူးချုပ် ၄ ဦးနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ၁ ဦး) ၏ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-12-27 |title=ရခိုင်က ဗိုလ်မှူးချုပ်လေးဦး ကံကြမ္မာ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c2ex1nl9kj2o |access-date=2026-05-30 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="text-align:left; font-size:95%; width:95%;" |- style="background:#efefef; text-align:center;" ! style="width:15%;" | အမည် !! style="width:12%;" | စစ်ဘက်အဆင့် !! style="width:23%;" | တာဝန် / အခြေစိုက်စခန်း !! style="width:15%;" | ဖမ်းဆီးရက်စွဲ !! style="width:35%;" | ဖမ်းဆီးခံရသည့် ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း |- | ဇော်မင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၉) စစ်ဆင်မှုကွပ်ကဲရေးဌာနချုပ် (စကခ-၉) တပ်မှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော်တိုက်ပွဲအပြီး စစ်တွေသို့ စစ်သင်္ဘောဖြင့် ဆုတ်ခွာစဉ် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း၌ သင်္ဘောနစ်မြုပ်ကာ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ (ပထမဆုံး ဖမ်းမိသည့် ဗိုလ်မှူးချုပ်) |- | သူရိန်ထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အမှတ် (၁၅) စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (စကခ-၁၅) တပ်မှူး / ဒေသကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || မောင်တောမြို့ရှိ အရေးပါသော နခခ (၅) စခန်းအား AA က ၅ လကြာ ပိတ်ဆို့ပြီး မြေအောက်လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ ထိုးဖောက်သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဖမ်းမိ။ (OTS ဆင်း) |- | ကျော်ကျော်သန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းဦးစီးမှူး / ယာယီကွပ်ကဲရေးမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ်ရှိ အပခ ဌာနချုပ် နောက်ဆုံးခံစစ်ရုံးခန်းအထိ AA က ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်စဉ် ရိက္ခာနှင့် ရေပြတ်တောက်ကာ လက်နက်ချဖမ်းခံရ။ (OTS-၂၁ ဆင်း) |- | သောင်းထွန်း || ဗိုလ်မှူးချုပ် || အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဒုတိယတိုင်းမှူး || ၂၀၂၄ || အမ်းမြို့နယ် အပခ ဌာနချုပ် ကျဆုံးသည့် နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲအတွင်း တိုင်းဦးစီးချုပ်နှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းခံရ။ (DSA-၄၁ ဆင်း) |- | ညီညီဝင်း || ဗိုလ်မှူးကြီး || စကခ (၉) လက်အောက်ခံ နည်းဗျူဟာ (၃) စစ်ဗျူဟာမှူး || ၂၀၂၄ || ကျောက်တော် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်း တပ်ဆုတ်တိုက်ပွဲအတွင်း ဒဏ်ရာများနှင့်အတူ လက်ရဖမ်းဆီးခံရ။ |} == ဆက်စပ်တိုက်ပွဲများ == {{main|ပလက်ဝမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]] ကိုလည်း အာရက္ခတပ်တော်က ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်တွင် အပြည့်အဝ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-14 |title=ပလက်ဝတစ်နယ်လုံးကို AA သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aa-plaetwa-military-01142024133525.html |access-date=2026-06-02 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == စစ်ကောင်စီတပ်များ ကျန်ရှိနေသည့် မြို့နယ်များ == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:95%; width:90%;" |- style="background:#efefef;" ! style="width:5%;" | အမှတ် !! style="width:15%;" | မြို့နယ်အမည် !! style="width:40%;" | လက်ရှိအခြေအနေ !! style="width:40%;" | နောက်ဆက်တွဲ အခြေအနေ |- | ၁ || [[စစ်တွေမြို့နယ်|စစ်တွေ]] || ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် ရှိရာမြို့ || ပိတ်ဆို့ခံထားရ |- | ၂ || [[ကျောက်ဖြူမြို့နယ်|ကျောက်ဖြူ]] || ဓညဝတီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် တည်ရှိ || စစ်ရေးတင်းမာဆဲ |- | ၃ || [[မာန်အောင်မြို့နယ်|မာန်အောင်]] || ကျွန်းမြို့ဖြစ်ပြီး စစ်ကောင်စီတပ်များ ရှိနေဆဲ || အခြေအနေ တည်ငြိမ်လျှက်ရှိ |} == လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများ == === ၂၀၂၆ === * [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ ပိန္နဲတောင်ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား စစ်လေတပ်က ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |title=ရမ်းဗြဲတွင် စစ်ရှောင်စခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၂ ဦးသေ၊ ၅ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/149355 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန် == * [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] * [[အညာ စစ်မြေပြင်]] * [[ချင်း စစ်မြေပြင်]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] gdljxzytwahkpxi21jcn0xsi16n2upp 100 286978 1035613 1035441 2026-06-03T02:29:49Z Salai Rungtoi 22844 1035613 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=01|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] **** [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ကောင်းတပ်ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|ကောင်းတပ်]]ကျေးရွာအနီး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးအပါအဝင် သေဆုံးသူ ၄၆ ဦးအထိရှိလာသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/clypk3xw7ekt (BBC)] ***ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ ပိန္နဲတောင်ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။ [https://burmese.dvb.no/post/149355 (DVB)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *[[အိန္ဒိယ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] **အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရန်ဒြာမိုဒီ]]နှင့် ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]တို့သည် နယူးဒေလီမြို့တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/clypk3xw7ekt (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခြင်းခံနေရသော မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက်သည် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]] (RSF) က ပေးအပ်သည့် 'သတ္တိရှင်ဆု' (Courage Prize) ကို ရရှိခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/757444 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} 4r7gn9a3474o55xrzx6amep9qwz6gnw 1035615 1035613 2026-06-03T02:43:19Z Salai Rungtoi 22844 1035615 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=01|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] **** [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ကောင်းတပ်ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|ကောင်းတပ်]]ကျေးရွာအနီး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးအပါအဝင် သေဆုံးသူ ၄၆ ဦးအထိရှိလာသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/clypk3xw7ekt (BBC)] ***[[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] ****ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ ပိန္နဲတောင်ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။ [https://burmese.dvb.no/post/149355 (DVB)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *[[အိန္ဒိယ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] **အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရန်ဒြာမိုဒီ]]နှင့် ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]တို့သည် နယူးဒေလီမြို့တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/clypk3xw7ekt (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခြင်းခံနေရသော မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက်သည် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]] (RSF) က ပေးအပ်သည့် 'သတ္တိရှင်ဆု' (Courage Prize) ကို ရရှိခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/757444 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} 98v2v7gowlarrfi2x8spjj9wya9qwki 1035617 1035615 2026-06-03T02:48:33Z Salai Rungtoi 22844 1035617 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=01|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] **** [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ကောင်းတပ်ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|ကောင်းတပ်]]ကျေးရွာအနီး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသား ၃ ဦးအပါအဝင် သေဆုံးသူ ၄၆ ဦးအထိရှိလာသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/clypk3xw7ekt (BBC)] ***[[ရခိုင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၃–လက်ရှိ)]] ****ရခိုင်ပြည်နယ်၊ [[ရမ်းဗြဲမြို့နယ်]]၊ ပိန္နဲတောင်ကျေးရွာရှိ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းအား စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်ဘေးရှောင် နှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ဒေသခံများက ပြောကြားသည်။ [https://burmese.dvb.no/post/149355 (DVB)] *** [[အညာ စစ်မြေပြင်]] ****စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ခင်ဦးမြို့နယ်]]၊ [[စည်ပုတ္တရာရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်|စည်ပုတ္တရာရွာ]]အား စစ်တပ်က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြည်သူ နှစ်ဦး သေဆုံးပြီး ဘုန်းကြီးကျောင်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/459008 (DVB)] '''နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး''' *[[အိန္ဒိယ–မြန်မာ ဆက်ဆံရေး]] **အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် [[နာရန်ဒရာ မိုဒီ|နရန်ဒြာမိုဒီ]]နှင့် ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]တို့သည် နယူးဒေလီမြို့တွင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/clypk3xw7ekt (BBC)] '''နိုင်ငံရေးနှင့် ရွေးကောက်ပွဲများ''' *ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ ချမှတ်ခြင်းခံနေရသော မြန်မာဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကိုစိုင်းဇော်သိုက်သည် [[နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့]] (RSF) က ပေးအပ်သည့် 'သတ္တိရှင်ဆု' (Courage Prize) ကို ရရှိခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/757444 (DVB)] <!-- All news items above this line -->}} j9qjms98hxw9c3b98ef1rpb6afj4hhn 100 287073 1035680 1035430 2026-06-03T05:25:20Z Salai Rungtoi 22844 1035680 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=02|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] ** [[နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|နမ့်ခမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ကောင်းတပ်ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်|ကောင်းတပ်]]ကျေးရွာအနီး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် သေဆုံးသူ ၄၃ ဦးအထိရှိပြီး ယင်းတို့အနက် အသက်မပြည့်သေးသော ကလေးငယ် ၇ ဦး ပါဝင်ကြောင်း TNLA က ထုတ်ပြန်သည်။ အဆိုပါစာရင်းတွင် ပြင်းထန်ဒဏ်ရာရရှိသူ ၃၇ ဦးအနက် ကလေးငယ် ၉ ဦးအထိ ပါဝင်နေပြီး ဒဏ်ရာအနည်းငယ်ရရှိသူ ၇၅ ဦးတွင်လည်း ကလေးငယ် ၁၆ ဦး ပါဝင်နေသည်။[https://www.bbc.com/burmese/live/c3w2vz08q73t (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] *** [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (အရှေ့ပိုင်း)၊ [[တာချီလိတ်မြို့]]အနီး ဝမ်လုံးကျေးရွာတွင် အွန်လိုင်းလိမ်လည်လောင်းကစားမှု ကျူးလွန်သူ မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား ၁၉ ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁၂ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၃၁ ဦးတို့အား ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ [https://www.moi.gov.mm/news/83487 (MOI)] <!-- All news items above this line -->}} thb5rc2de4jnycp42tubp9m779x1kvl 0 287086 1035644 1035488 2026-06-03T03:55:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ဘုရားပွဲတော် */ 1035644 wikitext text/x-wiki '''ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်''' (သို့မဟုတ်) '''ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[တာတိုင်ဘုရားများ|တာတိုင်ဘုရား (၁၁) ဆူ]]တွင် ပါဝင်သည့် စေတီလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="dir">https://pddbago.net/?page_id=145</ref><ref name="moi">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="mrtv">https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/paikhuumiu-kiukpdiungkeraa-reheaangsmiungwng-rettigunlechntteaarng-chutteaangpnny</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဘုရားပွဲတော်== ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] k0l2beng5os8bnadjcauieowaj8jwof 1035645 1035644 2026-06-03T03:55:37Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1035645 wikitext text/x-wiki '''ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်''' (သို့မဟုတ်) '''ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[တာတိုင်ဘုရားများ|တာတိုင်ဘုရား (၁၁) ဆူ]]တွင် ပါဝင်သည့် စေတီလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="dir">https://pddbago.net/?page_id=145</ref><ref name="moi">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="mrtv">https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/paikhuumiu-kiukpdiungkeraa-reheaangsmiungwng-rettigunlechntteaarng-chutteaangpnny</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဘုရားပွဲတော်== ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="dir"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] jgxsv5kr1daz4qy8f6r7ezqknpmvxed 1035653 1035645 2026-06-03T04:04:17Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1035653 wikitext text/x-wiki '''ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်''' (သို့မဟုတ်) '''ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[တာတိုင်ဘုရားများ|တာတိုင်ဘုရား (၁၁) ဆူ]]တွင် ပါဝင်သည့် စေတီလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="dir">https://pddbago.net/?page_id=145</ref><ref name="moi">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="mrtv">https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/paikhuumiu-kiukpdiungkeraa-reheaangsmiungwng-rettigunlechntteaarng-chutteaangpnny</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ အုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ စေတီကဲ့သို့ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီခေတ် (၆) ဆက်မြောက်ဘုရင်ဖြစ်သည့် ဂိန္ဒရာဇာမြင်းသည် စေတီတော်ကို ဉာဏ်တော် ၇ တောင်ရှိသည့် စေတီတော်အဖြစ် တည်ကာ ရတနာ (၇) ပါးစီခြယ်ထားသည့် ရွှေထီးတော်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဟံသာဝတီခေတ်၊ တတိယဟံသာဝတီခေတ်များ ကုန်ဆုံးသည့်အချိန်အထိ စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံမည့်သူ မရှိခဲ့ပေ။ နောင်အခါ ကလိပ္ပတံလက်ပံဖြူဆရာတော်သည် စေတီအနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာသူရွာသားများကို ဟောပြောစည်းရုံးကာ စေတီတော်အား ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုုလုပ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိလာခဲ့သည်။ ==ဘုရားပွဲတော်== ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="dir"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 1crh24iixv1zq0dcsn0m0y7xeemj7f2 1035654 1035653 2026-06-03T04:05:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1035654 wikitext text/x-wiki '''ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်''' (သို့မဟုတ်) '''ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[တာတိုင်ဘုရားများ|တာတိုင်ဘုရား (၁၁) ဆူ]]တွင် ပါဝင်သည့် စေတီလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="dir">https://pddbago.net/?page_id=145</ref><ref name="moi">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="mrtv">https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/paikhuumiu-kiukpdiungkeraa-reheaangsmiungwng-rettigunlechntteaarng-chutteaangpnny</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ အုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ စေတီကဲ့သို့ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီခေတ် (၆) ဆက်မြောက်ဘုရင်ဖြစ်သည့် ဂိန္ဒရာဇာမြင်းသည် စေတီတော်ကို ဉာဏ်တော် ၇ တောင်ရှိသည့် စေတီတော်အဖြစ် တည်ကာ ရတနာ (၇) ပါးစီခြယ်ထားသည့် ရွှေထီးတော်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဟံသာဝတီခေတ်၊ တတိယဟံသာဝတီခေတ်များ ကုန်ဆုံးသည့်အချိန်အထိ စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံမည့်သူ မရှိခဲ့ပေ။ နောင်အခါ ကလိပ္ပတံလက်ပံဖြူဆရာတော်သည် စေတီအနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာသူရွာသားများကို ဟောပြောစည်းရုံးကာ စေတီတော်အား ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုုလုပ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိလာခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ပရဝဏ်သည် တစ်ဧကခွဲ ရှိသည်။ <ref name="mrtv"/> ==ဘုရားပွဲတော်== ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="dir"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 9pzfxtui3n417yreync2rh093hib8cr 1035656 1035654 2026-06-03T04:07:43Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး */ 1035656 wikitext text/x-wiki '''ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်''' (သို့မဟုတ်) '''ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[တာတိုင်ဘုရားများ|တာတိုင်ဘုရား (၁၁) ဆူ]]တွင် ပါဝင်သည့် စေတီလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="dir">https://pddbago.net/?page_id=145</ref><ref name="moi">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="mrtv">https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/paikhuumiu-kiukpdiungkeraa-reheaangsmiungwng-rettigunlechntteaarng-chutteaangpnny</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ အုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ စေတီကဲ့သို့ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီခေတ် (၆) ဆက်မြောက်ဘုရင်ဖြစ်သည့် ဂိန္ဒရာဇာမြင်းသည် စေတီတော်ကို ဉာဏ်တော် ၇ တောင်ရှိသည့် စေတီတော်အဖြစ် တည်ကာ ရတနာ (၇) ပါးစီခြယ်ထားသည့် ရွှေထီးတော်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဟံသာဝတီခေတ်၊ တတိယဟံသာဝတီခေတ်များ ကုန်ဆုံးသည့်အချိန်အထိ စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံမည့်သူ မရှိခဲ့ပေ။ နောင်အခါ ကလိပ္ပတံလက်ပံဖြူဆရာတော်သည် စေတီအနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာသူရွာသားများကို ဟောပြောစည်းရုံးကာ စေတီတော်အား ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုုလုပ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိလာခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ပရဝဏ်သည် တစ်ဧကခွဲ ရှိသည်။ <ref name="mrtv"/> ==ဘုရားပွဲတော်== ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="dir"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓော်ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက်မုခ်ရှိ ဆံတော်တွင်း လမ်းမကြီးအတိုင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] j7aoq23ng80ra1jnmteothh9yi7noxf 1035657 1035656 2026-06-03T04:08:08Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1035657 wikitext text/x-wiki '''ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်''' (သို့မဟုတ်) '''ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာ]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[တာတိုင်ဘုရားများ|တာတိုင်ဘုရား (၁၁) ဆူ]]တွင် ပါဝင်သည့် စေတီလည်း ဖြစ်သည်။<ref name="dir">https://pddbago.net/?page_id=145</ref><ref name="moi">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="mrtv">https://mrtv.gov.mm/en/radioprogram/paikhuumiu-kiukpdiungkeraa-reheaangsmiungwng-rettigunlechntteaarng-chutteaangpnny</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ အုတ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကာ စေတီကဲ့သို့ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီခေတ် (၆) ဆက်မြောက်ဘုရင်ဖြစ်သည့် ဂိန္ဒရာဇာမြင်းသည် စေတီတော်ကို ဉာဏ်တော် ၇ တောင်ရှိသည့် စေတီတော်အဖြစ် တည်ကာ ရတနာ (၇) ပါးစီခြယ်ထားသည့် ရွှေထီးတော်ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဒုတိယဟံသာဝတီခေတ်၊ တတိယဟံသာဝတီခေတ်များ ကုန်ဆုံးသည့်အချိန်အထိ စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံမည့်သူ မရှိခဲ့ပေ။ နောင်အခါ ကလိပ္ပတံလက်ပံဖြူဆရာတော်သည် စေတီအနီးဝန်းကျင်ရှိ ရွာသူရွာသားများကို ဟောပြောစည်းရုံးကာ စေတီတော်အား ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ ပြုုလုပ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိလာခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ပရဝဏ်သည် တစ်ဧကခွဲ ရှိသည်။ <ref name="mrtv"/> ==ဘုရားပွဲတော်== ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="dir"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== ပဲခူးမြို့ ရွှေမော်ဓော်ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက်မုခ်ရှိ ဆံတော်တွင်း လမ်းမကြီးအတိုင်း သွားရောက်နိုင်သည်။<ref name="dir"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] tbcm77iubpohaiuz5ghwpjv49jjfc76 3 287100 1035543 2026-06-02T12:54:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035543 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Khantmm ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၄၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) b37odk1dmeizlgff079939i0zda9pwo 3 287101 1035544 2026-06-02T12:54:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035544 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32763-73 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၄၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) avj1xs2y4mly81zk2n68p1s37pqbxlv 3 287102 1035545 2026-06-02T12:54:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035545 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32783-91 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၄၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) slpvd69hv1o6ii7xpqrtw3mvqogaaz7 3 287103 1035546 2026-06-02T12:54:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035546 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32804-21 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၄၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) cd0knzozqu8a1pc91c6x87cf4r9j3xa 3 287104 1035547 2026-06-02T12:54:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035547 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28549-01 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၅၄၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) atkg3ltlmr2dhfk4fb9rorfv5oisz8a 3 287105 1035560 2026-06-02T13:54:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035560 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် JoukTee ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၄၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) eji45eha5xm94oozk2tl71gh71iye9q 3 287106 1035561 2026-06-02T13:55:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035561 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Faeriel91 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) t3gxym01sgc4bdt0v71wxed6b10otkk 3 287108 1035566 2026-06-02T14:55:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035566 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32842-99 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၅၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) g8coqb4x8oyuamekcrebz6in21h4ycd 3 287109 1035567 2026-06-02T14:55:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035567 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KXoo Vibes ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၅၅၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4zim6c05phoe83uqy0ifz8a2acww4lp 0 287110 1035570 2026-06-02T15:31:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " အိုးတမြစ် (太田川, Ōta-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၃ ကီလိုမီတာ (၆၄ မိုင်) ရှိသ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035570 wikitext text/x-wiki အိုးတမြစ် (太田川, Ōta-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၃ ကီလိုမီတာ (၆၄ မိုင်) ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးတမြစ်သည် ခန်းမုရိတောင် (冠山, Kanmuri-yama) မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ရေကြီးမှုထိန်းချုပ်ရေးတူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်တလျှောက်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ တည်ရှိသည်။ အိုးတမြစ်တွင် များစွာသော မြစ်လက်တက်များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် တန်းမမြစ်၊ ခယူးအိုးတမြစ်/ ဟွန်းခဝမြစ်၊ မိုတိုယဆုမြစ်၊ ခယောဘရှိမြစ်နှင့် အန်းခိုးမြစ်တို့ ပါဝင်သည်။ မူလက အိုးတမြစ်သည် အအိအိုအိတံတား၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤတံတားသည် အနုမြူဗုံးကျဲချခဲ့ရာ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေကြီးမှုကာကွယ်နိုင်မည့် တူးမြောင်းတည်ဆောက်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတူးမြောင်းသည် အိုးတမြစ်၏ ရေအဓိကစီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလစီးဆင်းရာလမ်ကြောင်းများသည် ခယူးအိုးတမြစ် (旧太田川, Kyūōta-gawa) သို့မဟုတ် ဟွန်းခဝမြစ် (本川, Honkawa) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.cgr.mlit.go.jp/ootagawa/ Ootagawa] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (in Japanese) ==ကိုးကား== {{reflist}} 6cethwpi44854sx78zlk59ed0gi4vpe 1035635 1035570 2026-06-03T03:42:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1035635 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိုးတမြစ် | name_other = | image = Ota River Bridge sunset.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[Ōta River Bridge]], the southernmost of all the crossings of the Ōta River | image_alt = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe-zoom = 7 | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|103|km|abbr=on}}<ref name="kotobank"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Kanmuri (Hatsukaichi, Hiroshima)|Mt. Kanmuri]]<ref name="kotobank"/> | source1_location = [[Hatsukaichi, Hiroshima]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = [[Hiroshima Bay]], [[Seto Inland Sea]]<ref name="kotobank"/> | mouth_location = [[Hiroshima, Hiroshima|Hiroshima]] | mouth_coordinates = {{coord|34.360744|132.405556|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1,710|km2|abbr=on}}<ref name="kotobank"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အိုးတမြစ်''' (太田川, Ōta-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၃ ကီလိုမီတာ (၆၄ မိုင်) ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးတမြစ်သည် ခန်းမုရိတောင် (冠山, Kanmuri-yama) မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ရေကြီးမှုထိန်းချုပ်ရေးတူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်တလျှောက်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ တည်ရှိသည်။ အိုးတမြစ်တွင် များစွာသော မြစ်လက်တက်များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် တန်းမမြစ်၊ ခယူးအိုးတမြစ်/ ဟွန်းခဝမြစ်၊ မိုတိုယဆုမြစ်၊ ခယောဘရှိမြစ်နှင့် အန်းခိုးမြစ်တို့ ပါဝင်သည်။ မူလက အိုးတမြစ်သည် အအိအိုအိတံတား၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤတံတားသည် အနုမြူဗုံးကျဲချခဲ့ရာ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေကြီးမှုကာကွယ်နိုင်မည့် တူးမြောင်းတည်ဆောက်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတူးမြောင်းသည် အိုးတမြစ်၏ ရေအဓိကစီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလစီးဆင်းရာလမ်ကြောင်းများသည် ခယူးအိုးတမြစ် (旧太田川, Kyūōta-gawa) သို့မဟုတ် ဟွန်းခဝမြစ် (本川, Honkawa) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine has not archived that URL. |url=http://www.thr.mlit.go.jp/iwate/kodomo/english/river_e/MAIN/tetteiteki/hiroshima/OOTAGAWA/KANSATSU/karyu.html |website=www.thr.mlit.go.jp |access-date=January 26, 2021}}{{Dead Link|date=September 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=The History of Hiroshima City - 広島市公式ホームページ｜国際平和文化都市|url=https://www.city.hiroshima.lg.jp/site/english/5491.html|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.cgr.mlit.go.jp/ootagawa/ Ootagawa] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (in Japanese) ==ကိုးကား== <references> <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/太田川-39335 | title=太田川(おおたがわ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | language=ja | accessdate=December 30, 2017}}</ref> <ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/三段峡-71086 | title=三段峡(さんだんきょう)とは - コトバンク | publisher=kotobank | language=ja | accessdate=December 30, 2017}}</ref> </references> cxlgoyha9p43fgk0ddqu8x0bic9f37o 1035636 1035635 2026-06-03T03:42:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အိုးတမြစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035636 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိုးတမြစ် | name_other = | image = Ota River Bridge sunset.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[Ōta River Bridge]], the southernmost of all the crossings of the Ōta River | image_alt = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe-zoom = 7 | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|103|km|abbr=on}}<ref name="kotobank"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Kanmuri (Hatsukaichi, Hiroshima)|Mt. Kanmuri]]<ref name="kotobank"/> | source1_location = [[Hatsukaichi, Hiroshima]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = [[Hiroshima Bay]], [[Seto Inland Sea]]<ref name="kotobank"/> | mouth_location = [[Hiroshima, Hiroshima|Hiroshima]] | mouth_coordinates = {{coord|34.360744|132.405556|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1,710|km2|abbr=on}}<ref name="kotobank"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အိုးတမြစ်''' (太田川, Ōta-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၃ ကီလိုမီတာ (၆၄ မိုင်) ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးတမြစ်သည် ခန်းမုရိတောင် (冠山, Kanmuri-yama) မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ရေကြီးမှုထိန်းချုပ်ရေးတူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်တလျှောက်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ တည်ရှိသည်။ အိုးတမြစ်တွင် များစွာသော မြစ်လက်တက်များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် တန်းမမြစ်၊ ခယူးအိုးတမြစ်/ ဟွန်းခဝမြစ်၊ မိုတိုယဆုမြစ်၊ ခယောဘရှိမြစ်နှင့် အန်းခိုးမြစ်တို့ ပါဝင်သည်။ မူလက အိုးတမြစ်သည် အအိအိုအိတံတား၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤတံတားသည် အနုမြူဗုံးကျဲချခဲ့ရာ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေကြီးမှုကာကွယ်နိုင်မည့် တူးမြောင်းတည်ဆောက်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတူးမြောင်းသည် အိုးတမြစ်၏ ရေအဓိကစီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလစီးဆင်းရာလမ်ကြောင်းများသည် ခယူးအိုးတမြစ် (旧太田川, Kyūōta-gawa) သို့မဟုတ် ဟွန်းခဝမြစ် (本川, Honkawa) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine has not archived that URL. |url=http://www.thr.mlit.go.jp/iwate/kodomo/english/river_e/MAIN/tetteiteki/hiroshima/OOTAGAWA/KANSATSU/karyu.html |website=www.thr.mlit.go.jp |access-date=January 26, 2021}}{{Dead Link|date=September 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=The History of Hiroshima City - 広島市公式ホームページ｜国際平和文化都市|url=https://www.city.hiroshima.lg.jp/site/english/5491.html|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.cgr.mlit.go.jp/ootagawa/ Ootagawa] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (in Japanese) ==ကိုးကား== <references> <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/太田川-39335 | title=太田川(おおたがわ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | language=ja | accessdate=December 30, 2017}}</ref> <ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/三段峡-71086 | title=三段峡(さんだんきょう)とは - コトバンク | publisher=kotobank | language=ja | accessdate=December 30, 2017}}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:အိုးတမြစ်]] j3uwekhpbqdbibn8vwb33fsyshjze5v 1035637 1035636 2026-06-03T03:43:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035637 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိုးတမြစ် | name_other = | image = Ota River Bridge sunset.jpg | image_size = 250px | image_caption = [[Ōta River Bridge]], the southernmost of all the crossings of the Ōta River | image_alt = | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | map_alt = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | pushpin_map_alt = | mapframe-zoom = 7 | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | subdivision_type2 = | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = | subdivision_name3 = | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length = {{convert|103|km|abbr=on}}<ref name="kotobank"/> | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Kanmuri (Hatsukaichi, Hiroshima)|Mt. Kanmuri]]<ref name="kotobank"/> | source1_location = [[Hatsukaichi, Hiroshima]] | source1_coordinates= <!-- {{Coord|...}} --> | source1_elevation = | mouth = [[Hiroshima Bay]], [[Seto Inland Sea]]<ref name="kotobank"/> | mouth_location = [[Hiroshima, Hiroshima|Hiroshima]] | mouth_coordinates = {{coord|34.360744|132.405556|format=dms|display=inline,title|type:river_region:JP_scale:100000}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size = {{convert|1,710|km2|abbr=on}}<ref name="kotobank"/> | basin_landmarks = | basin_population = | tributaries_left = | tributaries_right = | waterbodies = | waterfalls = | bridges = | ports = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''အိုးတမြစ်''' (太田川, Ōta-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၃ ကီလိုမီတာ (၆၄ မိုင်) ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== အိုးတမြစ်သည် ခန်းမုရိတောင် (冠山, Kanmuri-yama) မှ စတင်ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြစ်သည် ရေကြီးမှုထိန်းချုပ်ရေးတူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ဟီရိုရှီးမားခရိုင်တွင် အဓိကကျသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်တလျှောက်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများ တည်ရှိသည်။ အိုးတမြစ်တွင် များစွာသော မြစ်လက်တက်များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့တွင် တန်းမမြစ်၊ ခယူးအိုးတမြစ်/ ဟွန်းခဝမြစ်၊ မိုတိုယဆုမြစ်၊ ခယောဘရှိမြစ်နှင့် အန်းခိုးမြစ်တို့ ပါဝင်သည်။ မူလက အိုးတမြစ်သည် အအိအိုအိတံတား၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ဤတံတားသည် အနုမြူဗုံးကျဲချခဲ့ရာ ပစ်မှတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရေကြီးမှုကာကွယ်နိုင်မည့် တူးမြောင်းတည်ဆောက်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းတူးမြောင်းသည် အိုးတမြစ်၏ ရေအဓိကစီးဆင်းရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလစီးဆင်းရာလမ်ကြောင်းများသည် ခယူးအိုးတမြစ် (旧太田川, Kyūōta-gawa) သို့မဟုတ် ဟွန်းခဝမြစ် (本川, Honkawa) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=Wayback Machine has not archived that URL. |url=http://www.thr.mlit.go.jp/iwate/kodomo/english/river_e/MAIN/tetteiteki/hiroshima/OOTAGAWA/KANSATSU/karyu.html |website=www.thr.mlit.go.jp |access-date=January 26, 2021}}{{Dead Link|date=September 2023}}</ref><ref>{{Cite web|last=|first=|date=|title=The History of Hiroshima City - 広島市公式ホームページ｜国際平和文化都市|url=https://www.city.hiroshima.lg.jp/site/english/5491.html|archive-url=|archive-date=|access-date=|website=}}</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== * [http://www.cgr.mlit.go.jp/ootagawa/ Ootagawa] - Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism (in Japanese) ==ကိုးကား== <references> <ref name="kotobank">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/太田川-39335 | title=太田川(おおたがわ)とは - コトバンク | publisher=kotobank | language=ja | accessdate=December 30, 2017}}</ref> <ref name="kotobank2">{{cite web| url=https://kotobank.jp/word/三段峡-71086 | title=三段峡(さんだんきょう)とは - コトバンク | publisher=kotobank | language=ja | accessdate=December 30, 2017}}</ref> </references> [[ကဏ္ဍ:အိုးတမြစ်]] [[ကဏ္ဍ:ဟီရိုရှီးမားခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] srcj0rg0iecrmuh5gqlmbwjxnmd4bbo 14 287111 1035572 2026-06-02T15:43:01Z Salai Rungtoi 22844 "၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035572 wikitext text/x-wiki ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ bs07a0014gp9dqso75qtnft2v159to4 1035573 1035572 2026-06-02T15:43:22Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နှစ်အလိုက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035573 wikitext text/x-wiki ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] 9etcxhdetwa4g9sas6fu94un5j5knj7 1035574 1035573 2026-06-02T15:43:33Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035574 wikitext text/x-wiki ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ [[ကဏ္ဍ:နှစ်အလိုက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းမှုများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံ]] 1km3qofvs5ckx06xejymosn8rq0494w 3 287112 1035575 2026-06-02T15:55:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035575 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Yekohtet ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၅၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) eefu52kk64tz0s06alu02l64il31959 3 287113 1035576 2026-06-02T15:55:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035576 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HıyarAşa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၅၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 95b3sjfa03ruftsd8a9dvea9nk9w2qz 3 287114 1035577 2026-06-02T15:55:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035577 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် John Arabic ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၅၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 3il5gvm77y5pb92ty4i1aft0m2ra35l 3 287115 1035578 2026-06-02T15:56:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035578 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် OrcaTech27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၆၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2jlsh2sm7dkx1nssplp5eervz7p0fgf 0 287116 1035581 2026-06-02T16:23:42Z Simonpeter29 143576 ဆောင်းပါးအသစ်ဖန်တီးခြင်း 1035581 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=ဆူဗ်ယန် စတီဗင်|image=Sufjan Stevens at Port City Music Hall, October 3, 2009 08.jpg|Background=တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော်|Img_capt=၂၀၀၉ ခုနှစ် Port City Music Hall တွင် ဖျော်ဖြေနေသော Sufjan Stevens|birth_date={{birth date and age|1975|07|01|mf=yes}}|birth_place=[[ဒီထရွိုက်, မီချီဂန်ပြည်နယ်]], အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|Genre=* Indie folk — အင်ဒီ ဖို့ခ် * chamber pop — ခမ်းဘာ ပေါ့ပ် * folktronica — ဖို့ခ်ထရိုနီကာ * indie rock — အင်ဒီ ရော့ခ် * electronica — အီလက်ထရွန်းနစ်|Occupation={{flatlist| * ဂီတပညာ * တေးရေး * တေးဆို}}|Years_active=၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ|Label={{flatlist| * [[Asthmatic Kitty]] * [[Sounds Familyre Records|Sounds Familyre]] * Orchard}}|website={{URL|music.sufjan.com}}|module={{Infobox person|embed=yes | signature = Sufjan Stevens sig.svg }}}} '''ဆူဗ်ယန် စတီဗင် ({{lang-en|Sufjan Stevens}})''' သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား တေးရေး၊ တေးဆို နှင့် တူရိယာအမျိုးမျိုးကိုတီးခတ်နိုင်သော '''multi-instrumentalist''' တေးဂီတပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီဗင် သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ၏အကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သော ဒီထရွိုက် '''(Detroit )''' မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုသက်ဝင်ယုံကြည်သူဖြစ်ပြီး၊ ထို ယုံကြည်ချက်သည်လည်း သူ၏ တစ်ကိုယ်တော်သီချင်း စာသားများတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ သူသည် တစ်ကိုယ်တော် စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ် (၁၀) ချက်နှင့်အပြင် အခြားသောအနုပညာရှင်များစွာနှင့် ပူးပေါင်းဖန်တီးထားသော အယ်လ်ဘမ်များစွာကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စတီဗင် သည် [[ဂရမ်မီဆု]] (Grammy Award) နှင့် [[အော်စကာဆု]] (Academy Award) ဆန်ကာတင်စာရင်းများတွင် ပါဝင်ဖူးသည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီဗင် ၏ပထမဆုံး အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်သော '''A Sun Came''' သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နဲ့အတူ ပူတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည့် '''Asthmatic Kitty Records''' မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချီခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်ကြောင့် စတီဗင် သည်လူသိများလာခဲ့ပြီး '''Billboard Top''' '''Heatseekers''' ဇယားတွင် နံပါတ် (၁) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အယ်လ်ဘမ်တွင် ပါဝင်သည့် '''“Chicago”''' သီချင်းသည်လည်းအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး လူကြိုက်များခဲ့ပါသေးသည်။ စတီဗင် သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော [https://www.sonyclassics.com/callmebyyourname/ Call Me by Your Name] ရုပ်ရှင်အတွက်ဇာတ်ဝင်တေး များကိုလည်း ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်အတွက် ဖန်တီးခဲ့သော '''“Mystery of Love”''' သီချင်းဖြင့် [[အော်စကာဆု]] ပေးပွဲ၏ အကောင်းဆုံးမူရင်းဇာတ်ဝင်တေးဆု '''(Best Original Song)''' နှင့် [[ဂရမ်မီဆု]] ပေးပွဲ၏ ရုပ်ရှင်နှင့်ရုပ်မြင်သံကြားမီဒီယာအတွက် အကောင်းဆုံးရေးစပ်သီချင်းဆုများအတွက်ဆန်ကာတင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စတီဗင်စ်သည် '''The Age of Adz''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် အီလက်ထရိုနီကာ (Electronica) ပုံစံ၊ '''Seven Swans''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် လိုဖိုင်ဖော့ခ် (Lo-fi folk) ပုံစံမှ '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် သံစုံတီးဝိုင်းဆန်သော ပုံစံနှင့် [[ခရစ္စမတ်]] အပြင်အဆင်ပါဝင်သည့် '''Songs for Christmas''' အယ်လ်ဘမ်များအထိ ဂီတပုံစံ အမျိုးမျိုးကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူသည် တူရိယာအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်အတွင်း၌ပင် တူရိယာအများအပြားကို ကိုယ်တိုင်တီးခတ်၍ အသံသွင်းလေ့ရှိသည်။ စတီဗင်စ် ၏သီချင်းများတွင် ဘာသာရေး၊ စိတ်ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ မိသားစု၊ တစ်စုံတစ်ယောက်အကြောင်းအရာများကိုထင်ရှားစွာ ဖော်ကျူးလေ့ရှိခြင်းကြောင့်လည်း လူသိများသည်။ ၂၀၁၅ ခုနစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော '''Carrie & Lowell''' အယ်လ်ဘမ်သည် အင်ဒီး အသိုင်းအဝိုင်ကို အတော်လေးလှုတ်ခတ်စေနိုင်ခဲ့ပြီး [https://pitchfork.com/ Pitchfork Magazine] ၏ (၂၅) နှစ်တာအတွင်း အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် စာရင်းတွင် နံပါတ် (၁၈) ချိတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ၁၀ ခုမြောက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''Javelin''' ကို လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ == ဘဝဇာတ်ကြောင်း၊ မိသားစု နှင့် ပညာရေး == စတီဗင် ကို ဒီထရွိုက်မြို့ '''(Detroit)''' တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက် ၉ နှစ်အထိ ထိုမြို့တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ အလန်ဆန်မြို့ '''(Alanson)''' သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ရက်စ်ဂျစ် '''(Rasjid)''' နှင့် မိထွေးဖြစ်သူ ဖတ် '''(Pat)''' တို့က ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပြီး အိုရီဂွန်ပြည်နယ် '''(Oregon)''' တွင် နေထိုင်သော မိခင် အရင်းဖြစ်သူ ကာရီ '''(Carrie)''' ထံ ရံဖန်ရံခါ သွားရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ မိခင်ဖြစ်သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နှင့်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး၊ '''ဘရမ်စ်''' သည်တေးသံသွင်းအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော '''Asthmatic Kitty Records''' ၏အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စတီဗင် သည် လစ်သူယေးနီးယား '''(Lithuanian)''' နှင့် ဂရိ '''(Greek)''' မျိုးနွယ်ဖွားတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ “ဆူဗ်ယန်” '''(Sufjan)''' ဟူသော အမည်သည် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] မတိုင်ခင် [[အာရပ်]] သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် သုံးခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းအာရပ်အမည်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး '''အဘူ-ဆူဗ်ယန်-အိဗ်နု-ဟာ့ဘ် (Abu Sufyan ibn Harb)''' အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ သူ့မွေးဖွားချိန်တွင် မိဘများ ပါဝင်ခဲ့သည့်ဘာသာပေါင်းစုံ ဝိဉာဉ်ရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း ဆူဘွတ် '''(Subud)''' ကို တည်ထောင်သူက ဤအမည်ကို မှည့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စတီဗင်သည် '''Detroit Waldorf School၊ Alanson''' အစိုးရကျောင်းနှင့် '''Interlochen Arts Academy''' တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး '''Harbor Light''' '''Christian School''' မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မီချီဂန်ပြည်နယ် ဟော်လန် '''(Holland)''' မြို့ရှိ '''Hope College''' သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ဂုဏ်ထူး အဆင့်ဖြင့်ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နယူးယောက်မြို့ရှိ '''The New School''' မှ '''(Creative Writing)''' ဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MFA) ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းတက်နေစဉ် ကာလအတွင်း စတီဗင်သည် အော်ဘို '''(Oboe)''' နှင့် အင်္ဂလိပ်ဟွန်း '''(English horn)''' သို့မဟုတ် '''(Cor anglais)''' လေမှုတ်တူရိယာတို့ကို လေ့လာခဲ့ပြီး သူ့၏ အယ်လ်ဘမ်များတွင်လည်း ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်အသံသွင်းခဲ့သည်။ စတီဗင်စ်သည် '''Hope College''' သို့ မတက်ရောက်မီအထိ ဂစ်တာတီးခြင်းကို မသင်ယူခဲ့သေးပေ။ == ဂီတလုပ်ငန်းသက်တမ်း == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens at Belfast's Spring and Airbrake, 13th October 2005.jpg|thumb|346x346px|၂၀၀၅ ခုနစ် Belfast Bar တွင်ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်]] စတီဗင်သည် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ဟော်လန် '''(Holland)''' မြို့တွင် '''Marzuki''' အမည်ရှိသည့်'''(Folk-rock)''' တီးဝိုင်း နှင့် '''Con Los Dudes''' တီးဝိုင်းတို့တွင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကာ ဂီတ လောကထဲသို့ စတင်ခြေလှန်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် '''Danielson Famile''' တီးဝိုင်းအတွက်လည်း တူရိယာအမျိုးမျိုးကို ပါဝင် တီးခတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးစာသင်နှစ်အတွင်း စတီဗင်၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''A Sun Came''' ကို ကိုယ်တိုင်ရေးစပ်အသံသွင်းခဲ့ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နဲ့အတူ '''Asthmatic Kitty Records''' မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချီခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နယူးယောက်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကာ '''The New School for Social Research''' တွင် စာပေရေးသားခြင်ဆိုင်ရာ သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်း၌ ရှိနေစဉ်အတွင်း ဝတ္ထုတိုရေးနည်းများကို လေ့လာခဲ့ပြီး ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ရေးသားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် သီချင်းရေးစပ်ခြင်းဘက်ကိုသာ ပြန်လည်ဦးတည်လာခဲ့သည်။ == Michigan အယ်လ်ဘမ် == စတီဗင် သည် [[နယူးယောက်မြို့]] တွင် နေထိုင်စဉ်ကာလအတွင်း [[တရုတ်|တရုတ်ရာသီခွင်]] (၁၂) ရာသီဖွား တိရစ္ဆာန်များကိုအခြေခံကာ ဒုတိယမြောက် အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''<nowiki/>'Enjoy Your Rabbit''' '''<nowiki/>'<nowiki/>''' ကို [[အီလက်ထရွန်းနစ် ဂီတ|အီလက်ထရွန်နီကာဂီတ]] အမျိုးအစားအဖြစ် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် စတီဗင်သည် Folk ဂီတနှင့် တူရိယာသီးသန့်တီးခတ်မှုများ ပါဝင်သည့် '''<nowiki/>'Michigan'<nowiki/>''' အယ်လ်ဘမ်ကို အသက် (၂၈)နှစ်ပြည့်မွေးနေ့ဖြစ်သော ဂျူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့၊ ၂၀၀၃ ခုနစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] သည် စတီဗင် ၏မွေးရပ်မြေဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ၏စီးပွားရေးအဖွံဖြိုးဆုံးပြည်နယ်များထဲ တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မှု စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မပြေလည်မှု များလာသည်နဲ့အမျှ အလုပ်လက်မဲ့များ၊ လူဦးရေကျဆင်းမှုများကြောင့် အမေရိကန် ၏ "Rust Belt" ပြည်နယ်အဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်ပြီး စတီဗင် သည် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] အကြောင်းဖွဲ့ဆိုထားသည် '''<nowiki/>'Michigan'<nowiki/>''' အယ်လ်ဘမ် တွင် အလုပ်ကိုင်အခွင့်အလမ်းရှာပါးမှုများ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာအခက်ခဲတွေအကြောင်း၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ၏ အလှတရားများ၊ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အပြင် စတီဗင်၏ ငယ်ဘဝအကြောင်းအရာများစွာကိုပါ စုံစုံလင်လင် ဖော်ပြထားသည်။ '''<nowiki/>'Michigan'''' အယ်လ်ဘမ် သည် '''experimental''' သံစဉ်အဖြစ်တည်ရှိသော်လည်း ပိုပြီး နူးညံ့သော '''Chamber Folk/ Pop''' သံစဉ်ဘက်ကိုကူးပြောင်းလာသော စတီဗင် ၏ ပထမဆုံး Record ဖြစ်သည်။ == Illinois အယ်လ်ဘမ် နှင့် ပြည်နယ် ၅၀ ပရောဂျက် == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens --- Paramount Theatre --- 11.02.10 - 5142908702.jpg|thumb|332x332px|၂၀၁၀ ခုနစ် Paramount Theatre တွင် ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်]] ထို အယ်လ်ဘမ်မှစတင်၍ စတီဗင်သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ၏ ပြည်နယ် ၅၀ အတွက် အယ်လ်ဘမ်တစ်ခုထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ယင်းအစီအစဉ်ကို '''“ပြည်နယ် ၅၀ ပရောဂျက်” (Fifty States Project)''' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို ပရောဂျက်အတွက် ဒုတိယမြောက်လက်ရာဖြစ်သော '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်ကိုလည်း ၂၀၀၅ ခုနစ်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ '''llinois''' အယ်လ်ဘမ်သည် [[ချီကာဂိုမြို့]] (Chicago)၊ ဒီကေတာမြို့ (Decatur) နှင့် [[ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့]] (Jacksonville) အကြောင်း ၊ ၁၈၉၃ ခုနှစ်က ကမ္ဘာ့ပြပွဲ (World’s Columbian Exposition) အကြောင်း ၊ ကာစီမီယာ ပူလက်စကီးနေ့( Casimir Pulaski Day) တွင် သူ့၏သူငယ်ချင်း ကွယ်လွန်သွားခြင်းအကြောင်း၊ ကဗျာဆရာ ကားလ် ဆန်းဘာ့ဂ် (Carl Sandburg)နှင့် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဂျွန်ဝိန်းဂေစီ(John Wayne Gacy) တို့အကြောင်းများ ပါဝင်သည်။ စတီဗင်စ်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်တစ်ခုလုံးကို ထိုအယ်လ်ဘမ်အတွက် အချက်အလက်ရှာဖွေခြင်းနှင့် သီချင်းရေးသားခြင်းတို့ဖြင့် အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။အဆိုပါ အယ်လ်ဘမ်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း မူရင်းအယ်လ်ဘမ်ကာဗာ တွင် [[စူပါမင်း|စူပါမန်း]] (Superman) ပုံရိပ်ကို [[ဒီစီ ရုပ်စုံ|DC]] ရုပ်ပြစာအုပ်တိုက်၏ခွင့်ပြုချက်မရှိပဲ အသုံးပြုထားသောကြောင့် ဥပဒေရေးရာ ပြဿနာအနည်းငယ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေမှုနှောင့်နှေး စေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗီနိုင်းဓာတ်ပြား နှစ်ချပ်တွဲ ပါဝင်သော ပထမဆုံးအချပ်ရေ '''၅,၀၀၀''' ၏ မျက်နှာဖုံးရှိ စူပါမန်းပုံပေါ်၌ ပူဖောင်းစတစ်ကာ ကပ်ထားခဲ့ရသည်။ ပုံနှိပ်မှုများနှင့် '''CD''' ထွက်ရှိမှုများတွင်မူ စူပါမန်းပုံရိပ်ရှိသည့် နေရာကို အလွတ်ထားခဲ့ကြရသည်။ '''llinois''' အယ်လ်ဘမ်သည် လူအများ၏ ချီးကျူးခြင်းကိုခံခဲ့ရပြီး '''Metacritic''' ဝဘ်ဆိုက်တွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် အမြင့်ဆုံးအယ်လ်ဘမ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် '''PLUG Independent Music Awards''' တွင်စတီဗင် သည် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ်ဆု၊ အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ်မျက်နှာဖုံးဆုနှင့် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံး အမျိုးသားအနုပညာရှင်ဆုတို့ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။ '''Pitchfork၊ No Ripcord''' နှင့် '''Paste''' မဂ္ဂဇင်းတို့ကလည်း '''Illinois''' ကို၂၀၀၅ ခုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် စတီဗင်စ်သည်အချပ်ရေ ၅ သိန်းအောက်သာ ရောင်းချရခဲ့ရသော်လည်း ထူးခြားထင်ရှားသည့်အယ်လ်ဘမ်များကို ပေးအပ်သည့် ၂၀၀၅ ခုနှစ် '''Pantheon''' ဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သေးသည်။ စတီဗင်စ်သည် '''llinois''' အသံသွင်းစဉ်က ကျန်ရှိနေခဲ့သော တေးဂီတ (၂၁) ပုဒ်ကို စုစည်း၍ '''The Avalanche''' အမည်အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့ အယ်လ်ဘမ်အသစ် ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် '''CD''' ၅ ချပ်ပါဝင်သော '''Songs for Christmas''' အယ်လ်ဘမ်ကို ထပ်မံ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ စတီဗင် ၏ နောက်ဆက်တွဲလက်ရာများသည် နောက်ထွက်ရှိလာမည့် '''“ပြည်နယ်''' '''၅၀”''' ပရောဂျက်များနှင့်ဆက်စပ်နေနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ထိုပရောဂျက်သည် အမှန်တကယ် အပြီးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ‘ကြော်ငြာပရိုမိုးရှင်းလှည့်ကွက် '''(Promotional Gimmick)''' ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ == Carrie & Lowell အယ်လ်ဘမ် == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens --- Paramount Theatre --- 11.02.10 - 5142905652.jpg|thumb|340x340px|၂၀၁၀ ခုနစ် Paramount Theatre တွင် ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်]] ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် '''Asthmatic Kitty Records''' က '''Carrie & Lowell''' အမည်ရှိ အယ်လ်ဘမ်အသစ်ကို ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ် ထွက်ရှိပြီးချိန်တွင် ဝေဖန်ရေးဆရာများ၏ ချီးကျူးမှုများစွာကို ရရှိခဲ့သည့်အပြင် '''Stereogum''' က ယင်းအယ်လ်ဘမ်ကို ဆယ်စုနှစ်တာအတွင်း အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ် အဖြစ်စာရင်းထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သာမန်သီချင်းအယ်လ်ဘမ် တစ်ခုထက် သာမကဘဲ တစ်စုံတစ်ယောက် ချစ်ရသူတစ်ဦးဦးကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရသူတိုင်းအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုစားမှုပေးနိုင်သည့် ဂီတအနုပညာလက်ရာတစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် တန်ဖိုးထားခြင်းခံရသည်။ ထိုအယ်လ်ဘမ်သည် စတီဗင် ၏ မိခင် ဖြစ်သူ '''Carrie''' နှင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ သားအမိဆက်ဆံရေး၊ ခါးသီးသော ဘဝအတွေ့အကြုံများကြားက အခက်အခဲများကို အခြေခံ၍ ရေးစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မိခင် ဖြစ်သူ '''Carrie''' သည် ဘိုင်ပိုလာရောဂါ '''(Bipolar)''' နှင့်စကစ်ဇိုဖရီးနီးယား '''(Schizophrenia)''' ရောဂါ များ ခံစားခဲ့ရပြီး [[မူးယစ်ဆေးဝါး]]လည်း စွဲလမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် စတီဗင် အသက် ၁ နှစ်သားအရွယ်တွင်မိခင်ဖြစ်သူ '''Carrie''' က စွန့်ခွာသွားခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ်တွင် စတီဗင် ၏ ဘဝအပေါ် ကောင်းမွန်စွာပြုစုပေးခဲ့သော ပထွေးဖြစ်သူ '''Lowell Brams''' နှင့် ပတ်သက်သော အမှတ်တရ အကြောင်းအရာများလည်း ပါဝင်ရေးစပ်ထားသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မိခင်ဖြစ်သူသည် [[ကင်ဆာရောဂါ|အစာအိမ်ကင်ဆာ]] ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။ စတီဗင် သည် မိခင်ကွယ်လွန်ခြင်းအတွက် အလွန်အမင်းဝမ်းနည်းကြေကွဲခဲ့ရပြီး ထိုခံစားချက်ကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန်၊ မိခင်နှင့် အတိတ်က ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည် တမ်းတနားလည်လက်ခံနိုင်ရန်ကြိုးစားရင်း ဤအယ်လ်ဘမ်ကိုရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအယ်လ်ဘမ်ကို ရေးသားနေစဉ်နှင့် အသံသွင်းနေစဉ်ကာလသည် သူ၏ဘဝတွင် '''"အလွန်မှောင်မိုက်သော နှစ်တစ်နှစ်"''' ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ သီချင်းရေးလိုက်လျှင် စိတ်သက်သာရာရမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် သောကနှင့် သံသယများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသွားစေခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ်ရှိ သီချင်းအချို့ကို လမ်းဘေးဟိုတယ်အခန်းငယ်လေးများထဲတွင် iPhone တစ်လုံးကိုသာ အသုံးပြု၍ အကြမ်းဖျင်း အသံဖမ်းယူခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အယ်လ်ဘမ်တွင် နားဆင်သူတိုင်း ဝမ်းအနည်းရဆုံး သီချင်းဖြစ်သော '''Fourth of July''' (ဂျူလိုင်လ ၄ ရက်)သည် ဆေးရုံခုတင်ပေါ်တွင်မိခင်ဖြစ်သူနှင့် နောက်ဆုံးပြောခဲ့သောစကားများကို အပြန်အလှန် ပုံစံမျိုးဖြင့်ရေးဖွဲ့ထားသည်။သီချင်းထဲတွင် မိခင်ဖြစ်သူက ပူဆွေးနေသော သားဖြစ်သူ စတီဗင် ကို ''အမေတို့ လမင်းကြီးကို ကြည့်သင့်ပြီလား...'' ''အမေ့ရဲ့ တင်ကြီးငှက်ကလေးရယ်။ ဘာလို့များ ငိုနေရတာလဲ။'' ''ဘဝကြီးကို အကောင်းဆုံးဖြတ်သန်းလိုက်၊ အချိန်တွေရှိနေတုန်း။'' ''မီးစာတွေကျန်နေသေးတုန်း။'' ''သား စကားတွေ လုံလောက်အောင်ပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။'' ''အမေ့ရဲ့ သိန်းငှက်ငယ်လေးရယ်.. ဘာလို့များ ငိုနေရတာလဲ။'' ''Tillamook မီးလောင်မှုကြီးကနေ သားဘာတွေများ လေ့လာခဲ့သလဲအမေ့ကိုပြောစမ်းပါဦး။'' ''ဒါမှမဟုတ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ကပဲဖြစ်ဖြစ်ပေါ့။'' ''အမေတို့ အားလုံး သေကြရမှာပဲကွယ်....'' ဆိုသည့် စာသားဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည်။ ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဖန်တီးသူ အနုပညာရှင်ကိုယ်တိုင် ပြန်တွေးတိုင်း နာကျင်ရသည့် ဘဝဒဏ်ရာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သောကရောက်နေရသော နားဆင်သူ သန်းပေါင်းများစွာအတွက်မူ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုစားရာ ကရုဏာတရားအပြည့်ရှိသည့် လက်ရာတစ်ခု အဖြစ် သမိုင်းတွင်ကျန်ရစ်စေခဲ့သည်။ == Javelin အယ်လ်ဘမ် == စတီဗင်သည် ဂီတ သက်တမ်း (၂၈) နှစ် အတွင်း တွင်ထမဆုံးအနေဖြင့်သူ့၏ လိင်ရပ်တည်ချက်နှင့် သူ့ချစ်သူအကြောင်း ဖွင့်ချခဲ့ပါသည်။ သူ့၏ (၁၀)ချပ်မြောက် အယ်လ်ဘမ်သစ်ဖြစ်သော '''Javelin''' သည် ၂၀၂၃ ခုနစ်၊ ဧပြီလ တွင်ဆုံးပါးသွားပြီဖြစ်သော သူ့၏ချစ်သူ '''Evans Richardson''' အတွက် ရည်စူးပြီးထုတ်ထားသည့်အကြောင်း [[အင်စတာဂရမ်]] အကောင့်မှ တဆင့် ပွင့်လင်းစွာ ရေးသားရင်း သူ၏ '''Queer''' ဖြစ်တည်မှုကို ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင် အသိပေးရှင်းပြခဲ့သည်။ စတီဗင်သည် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်ကြာ အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း သူ့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိစ္စ နဲ့ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုကို လုံးဝလျှို့ဝှက်ထားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ယခင်ကတည်းက သီချင်းစာသားများထဲတွင်အမျိုးသားအချင်းချင်း ချစ်ခင်နှစ်သက်သော အကြောင်းများကို ထည့်သွင်းရေးသားလေ့ရှိသည်။ '''The Predatory Wasp of the Palisades:''' စကောက်စကင်မ့် '''(Boy Scout)''' တက်ခဲ့စဉ်က သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း မေတ္တာမျှခဲ့သည့် အမှတ်တရ အကြောင်း၊ '''Casimir Pulaski Day:''' တွင်ကင်ဆာရောဂါဖြင့်ဆုံးပါးသွားသော ငယ်ချစ်ဦး သူငယ်ချင်းတစ်ဦးအကြောင်း များရေးထားသောကြောင့် ပရိသတ် အများစုသည် သူ့၏ လိင်စိတ်တိမ်းညွှန်မှုကို စိတ်ဝင်စားစွာ စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်။ သူ့သီချင်းများသည် ကျား/မ ရှူ့ထောင့်နှစ်မျိုး ရေးထားသည်ဟု ဆိုကြသလို တချို့သည်လည်း စတီဗင်သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] စစ်စစ် ဖြစ်သောကြောင့် သီချင်းစာသားများသည် [[ယေရှု ခရစ်တော်|ယေရှု]] ကိုရည်ညွှန်းကြသည့်ဟု ငြင်းခုန်လေ့ရှိကြသည်။ '''Javelin''' သည် သူ့၏ '''indie folk''' အယ်လ်ဘမ်ဟောင်းများ ဖြစ်ကြသော '''All Delighted People, Seven Swans''' နှင့် '''Carrie & Lowell''' တို့၏ အငွေ့အသက် များ အားလုံးကို ပြန်လည်ခံစားရစေပါသည်။ သီချင်း(၁၀)ပုဒ်လုံးသည် တစ်ပုဒ်နှင့် တစ်ပုဒ်အချိတ်အဆက် မိမိရှိလှသလို အပိတ်သီချင်းကလည်း ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား၏ လွမ်းမောစရာဇာတ်သိမ်းခန်းလေးတစ်ခု ကြည့်ရသလိုခံစားရစေပါသည်။ စာပေလေ့လာလိုက်စားပြီး ပန်းချီ နှင့် ကဗျာဘက်အားသန် သော ဂီတသမားတစ်ယောက်ဖြစ်သည့်အတွက် စာသားရေးဖွဲ့ပုံလည်း ခမ်းနား လှပါသည်။ '''Javelin''' အယ်လ်ဘမ်သည် '''Pitchfork''' '''၏ Best New Album 8.6/10''' အဖြစ်ဖော်ပြခြင်းလည်းခံခဲ့ရသည်။ {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Sufjan Stevens ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်းများ ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year ! scope="col" | Nominee(s) ! scope="col" | Category ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row"|[[Academy Awards]] | 2018 |rowspan="5"|"[[Mystery of Love]]" | [[Academy Award for Best Original Song|Best Original Song]] | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/oscars-2018-sufjan-stevens-nominated-for-best-original-song/|title=Oscars 2018: Sufjan Stevens Nominated for Best Original Song|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=January 23, 2018}}</ref> |- ! scope="row"|AMFT Awards | 2017 | Best Song Written For Visual Media | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://amft-awards.jimdosite.com/winners/|title=Winners|publisher=AMFT Awards}}</ref> |- ! scope="row"|Awards Circuit Community Awards | 2017 | Best Original Song | {{Won}} |<ref name="IMDb">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2014294/awards|title=Sufjan Stevens- Awards|publisher=[[IMDb]]}}</ref> |- ! scope="row"|[[Critics Choice Awards]] | 2018 | Best Song | {{Nominated}} |<ref>{{Cite news|url=https://envelope.latimes.com/awards/critics-choice/2018/|title=Complete List of nominees and winners of the 23rd critic choice awards|newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- ! scope="row"|[[David di Donatello]] Awards | 2019 | [[David di Donatello for Best Original Song|Best Original Song]] | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[Dorian Awards]] | 2019 | 2018 Oscar's Performance | TV Musical Performance of the Year | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[Georgia Film Critics Association]] | 2018 |rowspan="2"|"[[Mystery of Love]]" | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="4" scope="row"|[[Gold Derby Awards]] | rowspan="2"|2018 | rowspan="2"|Original Song | {{Nominated}} | rowspan="4"|<ref name="IMDb"/> |- | rowspan="2"|"Visions of Gideon" | {{WON}} |- | rowspan="2"|2020 | rowspan="2"|Original Song of the Decade | {{Nominated}} |- |rowspan="4"|"[[Mystery of Love]]" |{{Nominated}} |- ! scope="row"|[[Grammy Awards]] | 2019 | [[Grammy Award for Best Song Written for Visual Media|Best Song Written for Visual Media]] | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.grammy.com/artists/sufjan-stevens/243557|title=Sufjan Stevens- Grammy Awards|website=[[Grammys]]}}</ref> |- ! scope="row"|Guild of Music Supervisors Awards | 2018 | Best Song/Recording Created for a Film | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|Hawaii Film Critics Society | 2018 | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|Houston Film Critics Society Awards | 2018 |"Visions of Gideon" | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[International Cinephile Society Awards]] | 2018 |"[[Call Me by Your Name: Original Motion Picture Soundtrack|Call Me By Your Name]]" | Best Original Score | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="2" scope="row"|International Online Cinema Awards | rowspan="2"|2018 | "[[Mystery of Love]]" | rowspan="2"|Best Original Song | {{Won}} | rowspan="2"|<ref name="IMDb"/> |- | "Visions of Gideon" |{{Nominated}} |- ! scope="row"|New Mexico Film Critics | 2017 |"[[Mystery of Love]]" | Best Original Song | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="2" scope="row"|Online Film & Television Association | rowspan="2"|2018 | "[[Mystery of Love]]" | rowspan="2"|Best Music, Original Song | {{Nominated}} | rowspan="2"|<ref name="IMDb"/> |- | "Visions of Gideon" |{{Nominated}} |- ! rowspan="7" scope="row"|[[PLUG Independent Music Awards]] | rowspan="6"|2006 | rowspan="3"|"[[Illinois (Sufjan Stevens album)|Illinois]]" | Album of the Year | {{Won}} | rowspan="7"|<ref>{{Cite magazine|url=https://www.spin.com/2006/02/bloc-party-sufjan-win-plug-awards/|title=Bloc Party, Sufjan Win At Plug Awards|magazine=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=February 3, 2006 }}</ref> |- | Album/Art Packaging of the Year |{{Won}} |- |Indie Rock Album of the Year |{{Nominated}} |- |rowspan="2"|Himself |Artist of the Year |{{Nominated}} |- |Male Artist of the Year |{{Won}} |- |"Chicago" |Song of the Year |{{Nominated}} |- |2007 |Himself |Male Artist of the Year |{{Nominated}} |- ! scope="row"|[[Shortlist Music Prize]] | 2005 | "[[Illinois (Sufjan Stevens album)|Illinois]]" | | {{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.stereogum.com/5229/shortlist_music_prize_finalists_announced/news/|title=Shortlist Music Prize Finalists Announced|website=[[Stereogum]]|date=April 27, 2007 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/1527296/sufjan-stevens-wins-new-pantheon-award/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405182205/http://www.mtv.com/news/1527296/sufjan-stevens-wins-new-pantheon-award/|url-status=dead|archive-date=April 5, 2016|title=Sufjan Stevens wins new pantheon Award|publisher=[[MTV]]}}</ref> |- {{end}} === Studio albums === * ''[[:en:A_Sun_Came|A Sun Came]]'' (2000) * ''[[:en:Enjoy_Your_Rabbit|Enjoy Your Rabbit]]'' (2001) * ''[[:en:Michigan_(album)|Michigan]]'' (2003) * ''[[:en:Seven_Swans|Seven Swans]]'' (2004) * ''[[:en:Illinois_(Sufjan_Stevens_album)|Illinois]]'' (2005) * ''[[:en:The_Age_of_Adz|The Age of Adz]]'' (2010) * ''[[:en:Carrie_&_Lowell|Carrie & Lowell]]'' (2015) * ''[[:en:The_Ascension_(Sufjan_Stevens_album)|The Ascension]]'' (2020) * ''[[:en:Convocations_(album)|Convocations]]'' (2021) * ''[[:en:Javelin_(album)|Javelin]]'' (2023) === Collaborative albums === * ''[[:en:Sisyphus_(album)|Sisyphus]]'' (2014), with [[:en:Serengeti_(rapper)|Serengeti]] and [[:en:Son_Lux|Son Lux]] as [[:en:Sisyphus|Sisyphus]] * ''[[:en:Planetarium_(album)|Planetarium]]'' (2017), with [[:en:Bryce_Dessner|Bryce Dessner]], [[:en:Nico_Muhly|Nico Muhly]], and James McAlister * ''[[:en:The_Decalogue_(soundtrack)|The Decalogue]]'' (2019), with [[:en:Timo_Andres|Timo Andres]] * ''[[:en:Aporia_(Sufjan_Stevens_and_Lowell_Brams_album)|Aporia]]'' (2020), with Lowell Brams * ''[[:en:A_Beginner's_Mind|A Beginner's Mind]]'' (2021), with [[:en:Angelo_De_Augustine|Angelo De Augustine]] * ''[[:en:Reflections_(Timo_Andres,_Conor_Hanick,_and_Sufjan_Stevens_album)|Reflections]]'' (2023), with [[:en:Timo_Andres|Timo Andres]] and [https://conorhanick.com/ Conor Hanick] === Compilations and additional releases === * ''[[:en:The_Avalanche_(Sufjan_Stevens_album)|The Avalanche]]'' (2006) * ''[[:en:Songs_for_Christmas_(Sufjan_Stevens_album)|Songs for Christmas]]'' (2006) * ''[[:en:The_BQE_(soundtrack)|The BQE]]'' (2009) <small>(soundtrack)</small> * ''[[:en:All_Delighted_People|All Delighted People]]'' (2010) * ''[[:en:Silver_&_Gold_(Sufjan_Stevens_album)|Silver & Gold]]'' (2012) hxn8aw8796nuae0novz3cdj0hcl4l3q 1035585 1035581 2026-06-02T17:01:45Z Simonpeter29 143576 1035585 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=ဆူဗ်ယန် စတီဗင်|image=Sufjan Stevens at Port City Music Hall, October 3, 2009 08.jpg|Background=တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော်|Img_capt=၂၀၀၉ ခုနှစ် Port City Music Hall တွင် ဖျော်ဖြေနေသော Sufjan Stevens|birth_date={{birth date and age|1975|07|01|mf=yes}}|birth_place=[[ဒီထရွိုက်, မီချီဂန်ပြည်နယ်]], အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|Genre=* Indie folk — အင်ဒီ ဖို့ခ် * chamber pop — ခမ်းဘာ ပေါ့ပ် * folktronica — ဖို့ခ်ထရိုနီကာ * indie rock — အင်ဒီ ရော့ခ် * electronica — အီလက်ထရွန်းနစ်|Occupation={{flatlist| * ဂီတပညာ * တေးရေး * တေးဆို}}|Years_active=၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ|Label={{flatlist| * [[Asthmatic Kitty]] * [[Sounds Familyre Records|Sounds Familyre]] * Orchard}}|website={{URL|music.sufjan.com}}|module={{Infobox person|embed=yes | signature = Sufjan Stevens sig.svg }}}} '''ဆူဗ်ယန် စတီဗင်စ် ({{lang-en|Sufjan Stevens}})''' သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား တေးရေး၊ တေးဆို နှင့် တူရိယာအမျိုးမျိုးကိုတီးခတ်နိုင်သော '''multi-instrumentalist''' တေးဂီတပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီဗင်စ် သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ၏အကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သော ဒီထရွိုက် '''(Detroit )''' မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုသက်ဝင်ယုံကြည်သူဖြစ်ပြီး၊ ထို ယုံကြည်ချက်သည်လည်း သူ၏ တစ်ကိုယ်တော်သီချင်း စာသားများတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ သူသည် တစ်ကိုယ်တော် စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ် (၁၀) ချက်နှင့်အပြင် အခြားသောအနုပညာရှင်များစွာနှင့် ပူးပေါင်းဖန်တီးထားသော အယ်လ်ဘမ်များစွာကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် [[ဂရမ်မီဆု]] (Grammy Award) နှင့် [[အော်စကာဆု]] (Academy Award) ဆန်ကာတင်စာရင်းများတွင် ပါဝင်ဖူးသည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီဗင်စ် ၏ပထမဆုံး အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်သော '''A Sun Came''' သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နဲ့အတူ ပူတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည့် '''Asthmatic Kitty Records''' မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချီခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်ကြောင့် စတီဗင်စ် သည်လူသိများလာခဲ့ပြီး '''Billboard Top''' '''Heatseekers''' ဇယားတွင် နံပါတ် (၁) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အယ်လ်ဘမ်တွင် ပါဝင်သည့် '''“Chicago”''' သီချင်းသည်လည်းအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး လူကြိုက်များခဲ့ပါသေးသည်။ စတီဗင်စ် သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော [https://www.sonyclassics.com/callmebyyourname/ Call Me by Your Name] ရုပ်ရှင်အတွက်ဇာတ်ဝင်တေး များကိုလည်း ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်အတွက် ဖန်တီးခဲ့သော '''“Mystery of Love”''' သီချင်းဖြင့် [[အော်စကာဆု]] ပေးပွဲ၏ အကောင်းဆုံးမူရင်းဇာတ်ဝင်တေးဆု '''(Best Original Song)''' နှင့် [[ဂရမ်မီဆု]] ပေးပွဲ၏ ရုပ်ရှင်နှင့်ရုပ်မြင်သံကြားမီဒီယာအတွက် အကောင်းဆုံးရေးစပ်သီချင်းဆုများအတွက်ဆန်ကာတင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စတီဗင်စ်သည် '''The Age of Adz''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် အီလက်ထရိုနီကာ (Electronica) ပုံစံ၊ '''Seven Swans''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် လိုဖိုင်ဖော့ခ် (Lo-fi folk) ပုံစံမှ '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် သံစုံတီးဝိုင်းဆန်သော ပုံစံနှင့် [[ခရစ္စမတ်]] အပြင်အဆင်ပါဝင်သည့် '''Songs for Christmas''' အယ်လ်ဘမ်များအထိ ဂီတပုံစံ အမျိုးမျိုးကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူသည် တူရိယာအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်အတွင်း၌ပင် တူရိယာအများအပြားကို ကိုယ်တိုင်တီးခတ်၍ အသံသွင်းလေ့ရှိသည်။ စတီဗင်စ် ၏သီချင်းများတွင် ဘာသာရေး၊ စိတ်ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ မိသားစု၊ တစ်စုံတစ်ယောက်အကြောင်းအရာများကိုထင်ရှားစွာ ဖော်ကျူးလေ့ရှိခြင်းကြောင့်လည်း လူသိများသည်။ ၂၀၁၅ ခုနစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော '''Carrie & Lowell''' အယ်လ်ဘမ်သည် အင်ဒီး အသိုင်းအဝိုင်ကို အတော်လေးလှုတ်ခတ်စေနိုင်ခဲ့ပြီး [https://pitchfork.com/ Pitchfork Magazine] ၏ (၂၅) နှစ်တာအတွင်း အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် စာရင်းတွင် နံပါတ် (၁၈) ချိတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ၁၀ ခုမြောက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''Javelin''' ကို လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ == ဘဝဇာတ်ကြောင်း၊ မိသားစု နှင့် ပညာရေး == စတီဗင်စ် ကို ဒီထရွိုက်မြို့ '''(Detroit)''' တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက် ၉ နှစ်အထိ ထိုမြို့တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ အလန်ဆန်မြို့ '''(Alanson)''' သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ရက်စ်ဂျစ် '''(Rasjid)''' နှင့် မိထွေးဖြစ်သူ ဖတ် '''(Pat)''' တို့က ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပြီး အိုရီဂွန်ပြည်နယ် '''(Oregon)''' တွင် နေထိုင်သော မိခင် အရင်းဖြစ်သူ ကာရီ '''(Carrie)''' ထံ ရံဖန်ရံခါ သွားရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ မိခင်ဖြစ်သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နှင့်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး၊ '''ဘရမ်စ်''' သည်တေးသံသွင်းအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော '''Asthmatic Kitty Records''' ၏အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် လစ်သူယေးနီးယား '''(Lithuanian)''' နှင့် ဂရိ '''(Greek)''' မျိုးနွယ်ဖွားတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ “ဆူဗ်ယန်” '''(Sufjan)''' ဟူသော အမည်သည် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] မတိုင်ခင် [[အာရပ်]] သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် သုံးခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းအာရပ်အမည်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး '''အဘူ-ဆူဗ်ယန်-အိဗ်နု-ဟာ့ဘ် (Abu Sufyan ibn Harb)''' အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ သူ့မွေးဖွားချိန်တွင် မိဘများ ပါဝင်ခဲ့သည့်ဘာသာပေါင်းစုံ ဝိဉာဉ်ရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း ဆူဘွတ် '''(Subud)''' ကို တည်ထောင်သူက ဤအမည်ကို မှည့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စတီဗင်စ်သည် '''Detroit Waldorf School၊ Alanson''' အစိုးရကျောင်းနှင့် '''Interlochen Arts Academy''' တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး '''Harbor Light''' '''Christian School''' မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မီချီဂန်ပြည်နယ် ဟော်လန် '''(Holland)''' မြို့ရှိ '''Hope College''' သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ဂုဏ်ထူး အဆင့်ဖြင့်ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နယူးယောက်မြို့ရှိ '''The New School''' မှ '''(Creative Writing)''' ဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MFA) ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းတက်နေစဉ် ကာလအတွင်း စတီဗင်စ် သည် အော်ဘို '''(Oboe)''' နှင့် အင်္ဂလိပ်ဟွန်း '''(English horn)''' သို့မဟုတ် '''(Cor anglais)''' လေမှုတ်တူရိယာတို့ကို လေ့လာခဲ့ပြီး သူ့၏ အယ်လ်ဘမ်များတွင်လည်း ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်အသံသွင်းခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် '''Hope College''' သို့ မတက်ရောက်မီအထိ ဂစ်တာတီးခြင်းကို မသင်ယူခဲ့သေးပေ။ == ဂီတလုပ်ငန်းသက်တမ်း == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens at Belfast's Spring and Airbrake, 13th October 2005.jpg|thumb|346x346px|၂၀၀၅ ခုနစ် Belfast Bar တွင်ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်စ်]] စတီဗင်စ် သည် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ဟော်လန် '''(Holland)''' မြို့တွင် '''Marzuki''' အမည်ရှိသည့်'''(Folk-rock)''' တီးဝိုင်း နှင့် '''Con Los Dudes''' တီးဝိုင်းတို့တွင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကာ ဂီတ လောကထဲသို့ စတင်ခြေလှန်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် '''Danielson Famile''' တီးဝိုင်းအတွက်လည်း တူရိယာအမျိုးမျိုးကို ပါဝင် တီးခတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးစာသင်နှစ်အတွင်း စတီဗင်စ် ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''A Sun Came''' ကို ကိုယ်တိုင်ရေးစပ်အသံသွင်းခဲ့ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နဲ့အတူ '''Asthmatic Kitty Records''' မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချီခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နယူးယောက်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကာ '''The New School for Social Research''' တွင် စာပေရေးသားခြင်ဆိုင်ရာ သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်း၌ ရှိနေစဉ်အတွင်း ဝတ္ထုတိုရေးနည်းများကို လေ့လာခဲ့ပြီး ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ရေးသားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် သီချင်းရေးစပ်ခြင်းဘက်ကိုသာ ပြန်လည်ဦးတည်လာခဲ့သည်။ == Michigan အယ်လ်ဘမ် == စတီဗင်စ် သည် [[နယူးယောက်မြို့]] တွင် နေထိုင်စဉ်ကာလအတွင်း [[တရုတ်|တရုတ်ရာသီခွင်]] (၁၂) ရာသီဖွား တိရစ္ဆာန်များကိုအခြေခံကာ ဒုတိယမြောက် အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''<nowiki/>'Enjoy Your Rabbit''' '''<nowiki/>'<nowiki/>''' ကို [[အီလက်ထရွန်းနစ် ဂီတ|အီလက်ထရွန်နီကာဂီတ]] အမျိုးအစားအဖြစ် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် စတီဗင်စ် သည် Folk ဂီတနှင့် တူရိယာသီးသန့်တီးခတ်မှုများ ပါဝင်သည့် '''<nowiki/>'Michigan'<nowiki/>''' အယ်လ်ဘမ်ကို အသက် (၂၈)နှစ်ပြည့်မွေးနေ့ဖြစ်သော ဂျူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့၊ ၂၀၀၃ ခုနစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] သည် စတီဗင်စ် ၏မွေးရပ်မြေဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ၏စီးပွားရေးအဖွံဖြိုးဆုံးပြည်နယ်များထဲ တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မှု စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မပြေလည်မှု များလာသည်နဲ့အမျှ အလုပ်လက်မဲ့များ၊ လူဦးရေကျဆင်းမှုများကြောင့် အမေရိကန် ၏ "Rust Belt" ပြည်နယ်အဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်ပြီး စတီဗင်စ် သည် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] အကြောင်းဖွဲ့ဆိုထားသည် '''<nowiki/>'Michigan'<nowiki/>''' အယ်လ်ဘမ် တွင် အလုပ်ကိုင်အခွင့်အလမ်းရှာပါးမှုများ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာအခက်ခဲတွေအကြောင်း၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ၏ အလှတရားများ၊ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အပြင် စတီဗင်စ် ၏ ငယ်ဘဝအကြောင်းအရာများစွာကိုပါ စုံစုံလင်လင် ဖော်ပြထားသည်။ '''<nowiki/>'Michigan'''' အယ်လ်ဘမ် သည် '''experimental''' သံစဉ်အဖြစ်တည်ရှိသော်လည်း ပိုပြီး နူးညံ့သော '''Chamber Folk/ Pop''' သံစဉ်ဘက်ကိုကူးပြောင်းလာသော စတီဗင်စ် ၏ ပထမဆုံး Record ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == Illinois အယ်လ်ဘမ် နှင့် ပြည်နယ် ၅၀ ပရောဂျက် == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens --- Paramount Theatre --- 11.02.10 - 5142908702.jpg|thumb|332x332px|၂၀၁၀ ခုနစ် Paramount Theatre တွင် ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်စ်]] ထို အယ်လ်ဘမ်မှစတင်၍ စတီဗင်စ် သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ၏ ပြည်နယ် ၅၀ အတွက် အယ်လ်ဘမ်တစ်ခုထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ယင်းအစီအစဉ်ကို '''“ပြည်နယ် ၅၀ ပရောဂျက်” (Fifty States Project)''' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို ပရောဂျက်အတွက် ဒုတိယမြောက်လက်ရာဖြစ်သော '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်ကိုလည်း ၂၀၀၅ ခုနစ်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ '''llinois''' အယ်လ်ဘမ်သည် [[ချီကာဂိုမြို့]] (Chicago)၊ ဒီကေတာမြို့ (Decatur) နှင့် [[ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့]] (Jacksonville) အကြောင်း ၊ ၁၈၉၃ ခုနှစ်က ကမ္ဘာ့ပြပွဲ (World’s Columbian Exposition) အကြောင်း ၊ ကာစီမီယာ ပူလက်စကီးနေ့( Casimir Pulaski Day) တွင် သူ့၏သူငယ်ချင်း ကွယ်လွန်သွားခြင်းအကြောင်း၊ ကဗျာဆရာ ကားလ် ဆန်းဘာ့ဂ် (Carl Sandburg)နှင့် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဂျွန်ဝိန်းဂေစီ(John Wayne Gacy) တို့အကြောင်းများ ပါဝင်သည်။ စတီဗင်စ် သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်တစ်ခုလုံးကို ထိုအယ်လ်ဘမ်အတွက် အချက်အလက်ရှာဖွေခြင်းနှင့် သီချင်းရေးသားခြင်းတို့ဖြင့် အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။အဆိုပါ အယ်လ်ဘမ်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း မူရင်းအယ်လ်ဘမ်ကာဗာ တွင် [[စူပါမင်း|စူပါမန်း]] (Superman) ပုံရိပ်ကို [[ဒီစီ ရုပ်စုံ|DC]] ရုပ်ပြစာအုပ်တိုက်၏ခွင့်ပြုချက်မရှိပဲ အသုံးပြုထားသောကြောင့် ဥပဒေရေးရာ ပြဿနာအနည်းငယ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေမှုနှောင့်နှေး စေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗီနိုင်းဓာတ်ပြား နှစ်ချပ်တွဲ ပါဝင်သော ပထမဆုံးအချပ်ရေ '''၅,၀၀၀''' ၏ မျက်နှာဖုံးရှိ စူပါမန်းပုံပေါ်၌ ပူဖောင်းစတစ်ကာ ကပ်ထားခဲ့ရသည်။ ပုံနှိပ်မှုများနှင့် '''CD''' ထွက်ရှိမှုများတွင်မူ စူပါမန်းပုံရိပ်ရှိသည့် နေရာကို အလွတ်ထားခဲ့ကြရသည်။ '''llinois''' အယ်လ်ဘမ်သည် လူအများ၏ ချီးကျူးခြင်းကိုခံခဲ့ရပြီး '''Metacritic''' ဝဘ်ဆိုက်တွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် အမြင့်ဆုံးအယ်လ်ဘမ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် '''PLUG Independent Music Awards''' တွင်စတီဗင် သည် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ်ဆု၊ အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ်မျက်နှာဖုံးဆုနှင့် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံး အမျိုးသားအနုပညာရှင်ဆုတို့ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။ '''Pitchfork၊ No Ripcord''' နှင့် '''Paste''' မဂ္ဂဇင်းတို့ကလည်း '''Illinois''' ကို၂၀၀၅ ခုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် စတီဗင်စ် သည်အချပ်ရေ ၅ သိန်းအောက်သာ ရောင်းချရခဲ့ရသော်လည်း ထူးခြားထင်ရှားသည့်အယ်လ်ဘမ်များကို ပေးအပ်သည့် ၂၀၀၅ ခုနှစ် '''Pantheon''' ဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သေးသည်။ စတီဗင်စ် သည် '''llinois''' အသံသွင်းစဉ်က ကျန်ရှိနေခဲ့သော တေးဂီတ (၂၁) ပုဒ်ကို စုစည်း၍ '''The Avalanche''' အမည်အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့ အယ်လ်ဘမ်အသစ် ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် '''CD''' ၅ ချပ်ပါဝင်သော '''Songs for Christmas''' အယ်လ်ဘမ်ကို ထပ်မံ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် ၏ နောက်ဆက်တွဲလက်ရာများသည် နောက်ထွက်ရှိလာမည့် '''“ပြည်နယ်''' '''၅၀”''' ပရောဂျက်များနှင့်ဆက်စပ်နေနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ထိုပရောဂျက်သည် အမှန်တကယ် အပြီးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ‘ကြော်ငြာပရိုမိုးရှင်းလှည့်ကွက် '''(Promotional Gimmick)''' ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ == Carrie & Lowell အယ်လ်ဘမ် == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens --- Paramount Theatre --- 11.02.10 - 5142905652.jpg|thumb|340x340px|၂၀၁၀ ခုနစ် Paramount Theatre တွင် ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်စ်]] ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် '''Asthmatic Kitty Records''' က '''Carrie & Lowell''' အမည်ရှိ အယ်လ်ဘမ်အသစ်ကို ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ် ထွက်ရှိပြီးချိန်တွင် ဝေဖန်ရေးဆရာများ၏ ချီးကျူးမှုများစွာကို ရရှိခဲ့သည့်အပြင် '''Stereogum''' က ယင်းအယ်လ်ဘမ်ကို ဆယ်စုနှစ်တာအတွင်း အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ် အဖြစ်စာရင်းထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သာမန်သီချင်းအယ်လ်ဘမ် တစ်ခုထက် သာမကဘဲ တစ်စုံတစ်ယောက် ချစ်ရသူတစ်ဦးဦးကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရသူတိုင်းအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုစားမှုပေးနိုင်သည့် ဂီတအနုပညာလက်ရာတစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် တန်ဖိုးထားခြင်းခံရသည်။ ထိုအယ်လ်ဘမ်သည် စတီဗင်စ် ၏ မိခင် ဖြစ်သူ '''Carrie''' နှင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ သားအမိဆက်ဆံရေး၊ ခါးသီးသော ဘဝအတွေ့အကြုံများကြားက အခက်အခဲများကို အခြေခံ၍ ရေးစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မိခင် ဖြစ်သူ '''Carrie''' သည် ဘိုင်ပိုလာရောဂါ '''(Bipolar)''' နှင့်စကစ်ဇိုဖရီးနီးယား '''(Schizophrenia)''' ရောဂါ များ ခံစားခဲ့ရပြီး [[မူးယစ်ဆေးဝါး]]လည်း စွဲလမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် စတီဗင်စ် အသက် ၁ နှစ်သားအရွယ်တွင်မိခင်ဖြစ်သူ '''Carrie''' က စွန့်ခွာသွားခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ်တွင် စတီဗင်စ် ၏ ဘဝအပေါ် ကောင်းမွန်စွာပြုစုပေးခဲ့သော ပထွေးဖြစ်သူ '''Lowell Brams''' နှင့် ပတ်သက်သော အမှတ်တရ အကြောင်းအရာများလည်း ပါဝင်ရေးစပ်ထားသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မိခင်ဖြစ်သူသည် [[ကင်ဆာရောဂါ|အစာအိမ်ကင်ဆာ]] ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် မိခင်ကွယ်လွန်ခြင်းအတွက် အလွန်အမင်းဝမ်းနည်းကြေကွဲခဲ့ရပြီး ထိုခံစားချက်ကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန်၊ မိခင်နှင့် အတိတ်က ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည် တမ်းတနားလည်လက်ခံနိုင်ရန်ကြိုးစားရင်း ဤအယ်လ်ဘမ်ကိုရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအယ်လ်ဘမ်ကို ရေးသားနေစဉ်နှင့် အသံသွင်းနေစဉ်ကာလသည် သူ၏ဘဝတွင် '''"အလွန်မှောင်မိုက်သော နှစ်တစ်နှစ်"''' ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ သီချင်းရေးလိုက်လျှင် စိတ်သက်သာရာရမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် သောကနှင့် သံသယများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသွားစေခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ်ရှိ သီချင်းအချို့ကို လမ်းဘေးဟိုတယ်အခန်းငယ်လေးများထဲတွင် iPhone တစ်လုံးကိုသာ အသုံးပြု၍ အကြမ်းဖျင်း အသံဖမ်းယူခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အယ်လ်ဘမ်တွင် နားဆင်သူတိုင်း ဝမ်းအနည်းရဆုံး သီချင်းဖြစ်သော '''Fourth of July''' (ဂျူလိုင်လ ၄ ရက်)သည် ဆေးရုံခုတင်ပေါ်တွင်မိခင်ဖြစ်သူနှင့် နောက်ဆုံးပြောခဲ့သောစကားများကို အပြန်အလှန် ပုံစံမျိုးဖြင့်ရေးဖွဲ့ထားသည်။သီချင်းထဲတွင် မိခင်ဖြစ်သူက ပူဆွေးနေသော သားဖြစ်သူ စတီဗင်စ် ကို ''အမေတို့ လမင်းကြီးကို ကြည့်သင့်ပြီလား...'' ''အမေ့ရဲ့ တင်ကြီးငှက်ကလေးရယ်။ ဘာလို့များ ငိုနေရတာလဲ။'' ''ဘဝကြီးကို အကောင်းဆုံးဖြတ်သန်းလိုက်၊ အချိန်တွေရှိနေတုန်း။'' ''မီးစာတွေကျန်နေသေးတုန်း။'' ''သား စကားတွေ လုံလောက်အောင်ပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။'' ''အမေ့ရဲ့ သိန်းငှက်ငယ်လေးရယ်.. ဘာလို့များ ငိုနေရတာလဲ။'' ''Tillamook မီးလောင်မှုကြီးကနေ သားဘာတွေများ လေ့လာခဲ့သလဲအမေ့ကိုပြောစမ်းပါဦး။'' ''ဒါမှမဟုတ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ကပဲဖြစ်ဖြစ်ပေါ့။'' ''အမေတို့ အားလုံး သေကြရမှာပဲကွယ်....'' ဆိုသည့် စာသားဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည်။ ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဖန်တီးသူ အနုပညာရှင်ကိုယ်တိုင် ပြန်တွေးတိုင်း နာကျင်ရသည့် ဘဝဒဏ်ရာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သောကရောက်နေရသော နားဆင်သူ သန်းပေါင်းများစွာအတွက်မူ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုစားရာ ကရုဏာတရားအပြည့်ရှိသည့် လက်ရာတစ်ခု အဖြစ် သမိုင်းတွင်ကျန်ရစ်စေခဲ့သည်။ == Javelin အယ်လ်ဘမ် == စတီဗင်စ် သည် ဂီတ သက်တမ်း (၂၈) နှစ် အတွင်း တွင်ထမဆုံးအနေဖြင့်သူ့၏ လိင်ရပ်တည်ချက်နှင့် သူ့ချစ်သူအကြောင်း ဖွင့်ချခဲ့ပါသည်။ သူ့၏ (၁၀)ချပ်မြောက် အယ်လ်ဘမ်သစ်ဖြစ်သော '''Javelin''' သည် ၂၀၂၃ ခုနစ်၊ ဧပြီလ တွင်ဆုံးပါးသွားပြီဖြစ်သော သူ့၏ချစ်သူ '''Evans Richardson''' အတွက် ရည်စူးပြီးထုတ်ထားသည့်အကြောင်း [[အင်စတာဂရမ်]] အကောင့်မှ တဆင့် ပွင့်လင်းစွာ ရေးသားရင်း သူ၏ '''Queer''' ဖြစ်တည်မှုကို ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင် အသိပေးရှင်းပြခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်ကြာ အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း သူ့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိစ္စ နဲ့ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုကို လုံးဝလျှို့ဝှက်ထားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ယခင်ကတည်းက သီချင်းစာသားများထဲတွင်အမျိုးသားအချင်းချင်း ချစ်ခင်နှစ်သက်သော အကြောင်းများကို ထည့်သွင်းရေးသားလေ့ရှိသည်။ '''The Predatory Wasp of the Palisades:''' စကောက်စကင်မ့် '''(Boy Scout)''' တက်ခဲ့စဉ်က သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း မေတ္တာမျှခဲ့သည့် အမှတ်တရ အကြောင်း၊ '''Casimir Pulaski Day:''' တွင်ကင်ဆာရောဂါဖြင့်ဆုံးပါးသွားသော ငယ်ချစ်ဦး သူငယ်ချင်းတစ်ဦးအကြောင်း များရေးထားသောကြောင့် ပရိသတ် အများစုသည် သူ့၏ လိင်စိတ်တိမ်းညွှန်မှုကို စိတ်ဝင်စားစွာ စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်။ သူ့သီချင်းများသည် ကျား/မ ရှူ့ထောင့်နှစ်မျိုး ရေးထားသည်ဟု ဆိုကြသလို တချို့သည်လည်း စတီဗင်စ် သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] စစ်စစ် ဖြစ်သောကြောင့် သီချင်းစာသားများသည် [[ယေရှု ခရစ်တော်|ယေရှု]] ကိုရည်ညွှန်းကြသည့်ဟု ငြင်းခုန်လေ့ရှိကြသည်။ '''Javelin''' သည် သူ့၏ '''indie folk''' အယ်လ်ဘမ်ဟောင်းများ ဖြစ်ကြသော '''All Delighted People, Seven Swans''' နှင့် '''Carrie & Lowell''' တို့၏ အငွေ့အသက် များ အားလုံးကို ပြန်လည်ခံစားရစေပါသည်။ သီချင်း(၁၀)ပုဒ်လုံးသည် တစ်ပုဒ်နှင့် တစ်ပုဒ်အချိတ်အဆက် မိမိရှိလှသလို အပိတ်သီချင်းကလည်း ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား၏ လွမ်းမောစရာဇာတ်သိမ်းခန်းလေးတစ်ခု ကြည့်ရသလိုခံစားရစေပါသည်။ စာပေလေ့လာလိုက်စားပြီး ပန်းချီ နှင့် ကဗျာဘက်အားသန် သော ဂီတသမားတစ်ယောက်ဖြစ်သည့်အတွက် စာသားရေးဖွဲ့ပုံလည်း ခမ်းနား လှပါသည်။ '''Javelin''' အယ်လ်ဘမ်သည် '''Pitchfork''' '''၏ Best New Album 8.6/10''' အဖြစ်ဖော်ပြခြင်းလည်းခံခဲ့ရသည်။ {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Sufjan Stevens ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်းများ ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year ! scope="col" | Nominee(s) ! scope="col" | Category ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row"|[[Academy Awards]] | 2018 |rowspan="5"|"[[Mystery of Love]]" | [[Academy Award for Best Original Song|Best Original Song]] | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/oscars-2018-sufjan-stevens-nominated-for-best-original-song/|title=Oscars 2018: Sufjan Stevens Nominated for Best Original Song|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=January 23, 2018}}</ref> |- ! scope="row"|AMFT Awards | 2017 | Best Song Written For Visual Media | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://amft-awards.jimdosite.com/winners/|title=Winners|publisher=AMFT Awards}}</ref> |- ! scope="row"|Awards Circuit Community Awards | 2017 | Best Original Song | {{Won}} |<ref name="IMDb">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2014294/awards|title=Sufjan Stevens- Awards|publisher=[[IMDb]]}}</ref> |- ! scope="row"|[[Critics Choice Awards]] | 2018 | Best Song | {{Nominated}} |<ref>{{Cite news|url=https://envelope.latimes.com/awards/critics-choice/2018/|title=Complete List of nominees and winners of the 23rd critic choice awards|newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- ! scope="row"|[[David di Donatello]] Awards | 2019 | [[David di Donatello for Best Original Song|Best Original Song]] | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[Dorian Awards]] | 2019 | 2018 Oscar's Performance | TV Musical Performance of the Year | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[Georgia Film Critics Association]] | 2018 |rowspan="2"|"[[Mystery of Love]]" | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="4" scope="row"|[[Gold Derby Awards]] | rowspan="2"|2018 | rowspan="2"|Original Song | {{Nominated}} | rowspan="4"|<ref name="IMDb"/> |- | rowspan="2"|"Visions of Gideon" | {{WON}} |- | rowspan="2"|2020 | rowspan="2"|Original Song of the Decade | {{Nominated}} |- |rowspan="4"|"[[Mystery of Love]]" |{{Nominated}} |- ! scope="row"|[[Grammy Awards]] | 2019 | [[Grammy Award for Best Song Written for Visual Media|Best Song Written for Visual Media]] | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.grammy.com/artists/sufjan-stevens/243557|title=Sufjan Stevens- Grammy Awards|website=[[Grammys]]}}</ref> |- ! scope="row"|Guild of Music Supervisors Awards | 2018 | Best Song/Recording Created for a Film | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|Hawaii Film Critics Society | 2018 | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|Houston Film Critics Society Awards | 2018 |"Visions of Gideon" | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[International Cinephile Society Awards]] | 2018 |"[[Call Me by Your Name: Original Motion Picture Soundtrack|Call Me By Your Name]]" | Best Original Score | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="2" scope="row"|International Online Cinema Awards | rowspan="2"|2018 | "[[Mystery of Love]]" | rowspan="2"|Best Original Song | {{Won}} | rowspan="2"|<ref name="IMDb"/> |- | "Visions of Gideon" |{{Nominated}} |- ! scope="row"|New Mexico Film Critics | 2017 |"[[Mystery of Love]]" | Best Original Song | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="2" scope="row"|Online Film & Television Association | rowspan="2"|2018 | "[[Mystery of Love]]" | rowspan="2"|Best Music, Original Song | {{Nominated}} | rowspan="2"|<ref name="IMDb"/> |- | "Visions of Gideon" |{{Nominated}} |- ! rowspan="7" scope="row"|[[PLUG Independent Music Awards]] | rowspan="6"|2006 | rowspan="3"|"[[Illinois (Sufjan Stevens album)|Illinois]]" | Album of the Year | {{Won}} | rowspan="7"|<ref>{{Cite magazine|url=https://www.spin.com/2006/02/bloc-party-sufjan-win-plug-awards/|title=Bloc Party, Sufjan Win At Plug Awards|magazine=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=February 3, 2006 }}</ref> |- | Album/Art Packaging of the Year |{{Won}} |- |Indie Rock Album of the Year |{{Nominated}} |- |rowspan="2"|Himself |Artist of the Year |{{Nominated}} |- |Male Artist of the Year |{{Won}} |- |"Chicago" |Song of the Year |{{Nominated}} |- |2007 |Himself |Male Artist of the Year |{{Nominated}} |- ! scope="row"|[[Shortlist Music Prize]] | 2005 | "[[Illinois (Sufjan Stevens album)|Illinois]]" | | {{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.stereogum.com/5229/shortlist_music_prize_finalists_announced/news/|title=Shortlist Music Prize Finalists Announced|website=[[Stereogum]]|date=April 27, 2007 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/1527296/sufjan-stevens-wins-new-pantheon-award/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405182205/http://www.mtv.com/news/1527296/sufjan-stevens-wins-new-pantheon-award/|url-status=dead|archive-date=April 5, 2016|title=Sufjan Stevens wins new pantheon Award|publisher=[[MTV]]}}</ref> |- {{end}} === Studio albums === * ''[[:en:A_Sun_Came|A Sun Came]]'' (2000) * ''[[:en:Enjoy_Your_Rabbit|Enjoy Your Rabbit]]'' (2001) * ''[[:en:Michigan_(album)|Michigan]]'' (2003) * ''[[:en:Seven_Swans|Seven Swans]]'' (2004) * ''[[:en:Illinois_(Sufjan_Stevens_album)|Illinois]]'' (2005) * ''[[:en:The_Age_of_Adz|The Age of Adz]]'' (2010) * ''[[:en:Carrie_&_Lowell|Carrie & Lowell]]'' (2015) * ''[[:en:The_Ascension_(Sufjan_Stevens_album)|The Ascension]]'' (2020) * ''[[:en:Convocations_(album)|Convocations]]'' (2021) * ''[[:en:Javelin_(album)|Javelin]]'' (2023) === Collaborative albums === * ''[[:en:Sisyphus_(album)|Sisyphus]]'' (2014), with [[:en:Serengeti_(rapper)|Serengeti]] and [[:en:Son_Lux|Son Lux]] as [[:en:Sisyphus|Sisyphus]] * ''[[:en:Planetarium_(album)|Planetarium]]'' (2017), with [[:en:Bryce_Dessner|Bryce Dessner]], [[:en:Nico_Muhly|Nico Muhly]], and James McAlister * ''[[:en:The_Decalogue_(soundtrack)|The Decalogue]]'' (2019), with [[:en:Timo_Andres|Timo Andres]] * ''[[:en:Aporia_(Sufjan_Stevens_and_Lowell_Brams_album)|Aporia]]'' (2020), with Lowell Brams * ''[[:en:A_Beginner's_Mind|A Beginner's Mind]]'' (2021), with [[:en:Angelo_De_Augustine|Angelo De Augustine]] * ''[[:en:Reflections_(Timo_Andres,_Conor_Hanick,_and_Sufjan_Stevens_album)|Reflections]]'' (2023), with [[:en:Timo_Andres|Timo Andres]] and [https://conorhanick.com/ Conor Hanick] === Compilations and additional releases === * ''[[:en:The_Avalanche_(Sufjan_Stevens_album)|The Avalanche]]'' (2006) * ''[[:en:Songs_for_Christmas_(Sufjan_Stevens_album)|Songs for Christmas]]'' (2006) * ''[[:en:The_BQE_(soundtrack)|The BQE]]'' (2009) <small>(soundtrack)</small> * ''[[:en:All_Delighted_People|All Delighted People]]'' (2010) * ''[[:en:Silver_&_Gold_(Sufjan_Stevens_album)|Silver & Gold]]'' (2012) avjkiwcnijdllmkfbdnwiq31forz6ba 1035603 1035585 2026-06-03T01:03:33Z Simonpeter29 143576 1035603 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist|Name=ဆူဗ်ယန် စတီဗင်|image=Sufjan Stevens at Port City Music Hall, October 3, 2009 08.jpg|Background=တစ်ကိုယ်တော် အဆိုတော်|Img_capt=၂၀၀၉ ခုနှစ် Port City Music Hall တွင် ဖျော်ဖြေနေသော Sufjan Stevens|birth_date={{birth date and age|1975|07|01|mf=yes}}|birth_place=[[ဒီထရွိုက်, မီချီဂန်ပြည်နယ်]], အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|Genre=* Indie folk — အင်ဒီ ဖို့ခ် * chamber pop — ခမ်းဘာ ပေါ့ပ် * folktronica — ဖို့ခ်ထရိုနီကာ * indie rock — အင်ဒီ ရော့ခ် * electronica — အီလက်ထရွန်းနစ်|Occupation={{flatlist| * ဂီတပညာ * တေးရေး * တေးဆို}}|Years_active=၁၉၉၅ ခုနှစ်မှ ယနေ့အထိ|Label={{flatlist| * [[Asthmatic Kitty]] * [[Sounds Familyre Records|Sounds Familyre]] * Orchard}}|website={{URL|music.sufjan.com}}|module={{Infobox person|embed=yes | signature = Sufjan Stevens sig.svg }}}} {{move|ဆူဗ်ယန် စတီဗင်စ်|reason=မူရင်းအင်္ဂလိပ်အမည် (Sufjan Stevens) ၏ နောက်ဆုံးတွင် 's' ပါဝင်သောကြောင့် မြန်မာပြန်ဆိုရာ၌ စတီဗင်စ် ဟု 'စ်' ဖြည့်စွက်ရန်}} '''ဆူဗ်ယန် စတီဗင်စ် ({{lang-en|Sufjan Stevens}})''' သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား တေးရေး၊ တေးဆို နှင့် တူရိယာအမျိုးမျိုးကိုတီးခတ်နိုင်သော '''multi-instrumentalist''' တေးဂီတပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီဗင်စ် သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ၏အကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သော ဒီထရွိုက် '''(Detroit )''' မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] ကိုသက်ဝင်ယုံကြည်သူဖြစ်ပြီး၊ ထို ယုံကြည်ချက်သည်လည်း သူ၏ တစ်ကိုယ်တော်သီချင်း စာသားများတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။ သူသည် တစ်ကိုယ်တော် စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ် (၁၀) ချက်နှင့်အပြင် အခြားသောအနုပညာရှင်များစွာနှင့် ပူးပေါင်းဖန်တီးထားသော အယ်လ်ဘမ်များစွာကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် [[ဂရမ်မီဆု]] (Grammy Award) နှင့် [[အော်စကာဆု]] (Academy Award) ဆန်ကာတင်စာရင်းများတွင် ပါဝင်ဖူးသည့် အနုပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စတီဗင်စ် ၏ပထမဆုံး အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်သော '''A Sun Came''' သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နဲ့အတူ ပူတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည့် '''Asthmatic Kitty Records''' မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချီခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်ကြောင့် စတီဗင်စ် သည်လူသိများလာခဲ့ပြီး '''Billboard Top''' '''Heatseekers''' ဇယားတွင် နံပါတ် (၁) အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အယ်လ်ဘမ်တွင် ပါဝင်သည့် '''“Chicago”''' သီချင်းသည်လည်းအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး လူကြိုက်များခဲ့ပါသေးသည်။ စတီဗင်စ် သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော [https://www.sonyclassics.com/callmebyyourname/ Call Me by Your Name] ရုပ်ရှင်အတွက်ဇာတ်ဝင်တေး များကိုလည်း ရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်အတွက် ဖန်တီးခဲ့သော '''“Mystery of Love”''' သီချင်းဖြင့် [[အော်စကာဆု]] ပေးပွဲ၏ အကောင်းဆုံးမူရင်းဇာတ်ဝင်တေးဆု '''(Best Original Song)''' နှင့် [[ဂရမ်မီဆု]] ပေးပွဲ၏ ရုပ်ရှင်နှင့်ရုပ်မြင်သံကြားမီဒီယာအတွက် အကောင်းဆုံးရေးစပ်သီချင်းဆုများအတွက်ဆန်ကာတင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စတီဗင်စ်သည် '''The Age of Adz''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် အီလက်ထရိုနီကာ (Electronica) ပုံစံ၊ '''Seven Swans''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် လိုဖိုင်ဖော့ခ် (Lo-fi folk) ပုံစံမှ '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် သံစုံတီးဝိုင်းဆန်သော ပုံစံနှင့် [[ခရစ္စမတ်]] အပြင်အဆင်ပါဝင်သည့် '''Songs for Christmas''' အယ်လ်ဘမ်များအထိ ဂီတပုံစံ အမျိုးမျိုးကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူသည် တူရိယာအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး သီချင်းတစ်ပုဒ်အတွင်း၌ပင် တူရိယာအများအပြားကို ကိုယ်တိုင်တီးခတ်၍ အသံသွင်းလေ့ရှိသည်။ စတီဗင်စ် ၏သီချင်းများတွင် ဘာသာရေး၊ စိတ်ခံစားချက်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ မိသားစု၊ တစ်စုံတစ်ယောက်အကြောင်းအရာများကိုထင်ရှားစွာ ဖော်ကျူးလေ့ရှိခြင်းကြောင့်လည်း လူသိများသည်။ ၂၀၁၅ ခုနစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော '''Carrie & Lowell''' အယ်လ်ဘမ်သည် အင်ဒီး အသိုင်းအဝိုင်ကို အတော်လေးလှုတ်ခတ်စေနိုင်ခဲ့ပြီး [https://pitchfork.com/ Pitchfork Magazine] ၏ (၂၅) နှစ်တာအတွင်း အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် စာရင်းတွင် နံပါတ် (၁၈) ချိတ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ၁၀ ခုမြောက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''Javelin''' ကို လည်း ၂၀၂၃ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ == ဘဝဇာတ်ကြောင်း၊ မိသားစု နှင့် ပညာရေး == စတီဗင်စ် ကို ဒီထရွိုက်မြို့ '''(Detroit)''' တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အသက် ၉ နှစ်အထိ ထိုမြို့တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်းရှိ အလန်ဆန်မြို့ '''(Alanson)''' သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ရက်စ်ဂျစ် '''(Rasjid)''' နှင့် မိထွေးဖြစ်သူ ဖတ် '''(Pat)''' တို့က ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြပြီး အိုရီဂွန်ပြည်နယ် '''(Oregon)''' တွင် နေထိုင်သော မိခင် အရင်းဖြစ်သူ ကာရီ '''(Carrie)''' ထံ ရံဖန်ရံခါ သွားရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ မိခင်ဖြစ်သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နှင့်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး၊ '''ဘရမ်စ်''' သည်တေးသံသွင်းအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော '''Asthmatic Kitty Records''' ၏အကြီးအကဲ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် လစ်သူယေးနီးယား '''(Lithuanian)''' နှင့် ဂရိ '''(Greek)''' မျိုးနွယ်ဖွားတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ “ဆူဗ်ယန်” '''(Sufjan)''' ဟူသော အမည်သည် [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] မတိုင်ခင် [[အာရပ်]] သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် သုံးခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းအာရပ်အမည်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး '''အဘူ-ဆူဗ်ယန်-အိဗ်နု-ဟာ့ဘ် (Abu Sufyan ibn Harb)''' အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည်။ သူ့မွေးဖွားချိန်တွင် မိဘများ ပါဝင်ခဲ့သည့်ဘာသာပေါင်းစုံ ဝိဉာဉ်ရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း ဆူဘွတ် '''(Subud)''' ကို တည်ထောင်သူက ဤအမည်ကို မှည့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စတီဗင်စ်သည် '''Detroit Waldorf School၊ Alanson''' အစိုးရကျောင်းနှင့် '''Interlochen Arts Academy''' တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး '''Harbor Light''' '''Christian School''' မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မီချီဂန်ပြည်နယ် ဟော်လန် '''(Holland)''' မြို့ရှိ '''Hope College''' သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ဂုဏ်ထူး အဆင့်ဖြင့်ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နယူးယောက်မြို့ရှိ '''The New School''' မှ '''(Creative Writing)''' ဘာသာရပ်ဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (MFA) ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းတက်နေစဉ် ကာလအတွင်း စတီဗင်စ် သည် အော်ဘို '''(Oboe)''' နှင့် အင်္ဂလိပ်ဟွန်း '''(English horn)''' သို့မဟုတ် '''(Cor anglais)''' လေမှုတ်တူရိယာတို့ကို လေ့လာခဲ့ပြီး သူ့၏ အယ်လ်ဘမ်များတွင်လည်း ကိုယ်တိုင်တီးမှုတ်အသံသွင်းခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် '''Hope College''' သို့ မတက်ရောက်မီအထိ ဂစ်တာတီးခြင်းကို မသင်ယူခဲ့သေးပေ။ == ဂီတလုပ်ငန်းသက်တမ်း == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens at Belfast's Spring and Airbrake, 13th October 2005.jpg|thumb|346x346px|၂၀၀၅ ခုနစ် Belfast Bar တွင်ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်စ်]] စတီဗင်စ် သည် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ဟော်လန် '''(Holland)''' မြို့တွင် '''Marzuki''' အမည်ရှိသည့်'''(Folk-rock)''' တီးဝိုင်း နှင့် '''Con Los Dudes''' တီးဝိုင်းတို့တွင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကာ ဂီတ လောကထဲသို့ စတင်ခြေလှန်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် '''Danielson Famile''' တီးဝိုင်းအတွက်လည်း တူရိယာအမျိုးမျိုးကို ပါဝင် တီးခတ်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးစာသင်နှစ်အတွင်း စတီဗင်စ် ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''A Sun Came''' ကို ကိုယ်တိုင်ရေးစပ်အသံသွင်းခဲ့ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ လိုဝဲလ် ဘရမ်စ် '''(Lowell Brams)''' နဲ့အတူ '''Asthmatic Kitty Records''' မှတစ်ဆင့် ဖြန့်ချီခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နယူးယောက်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကာ '''The New School for Social Research''' တွင် စာပေရေးသားခြင်ဆိုင်ရာ သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်း၌ ရှိနေစဉ်အတွင်း ဝတ္ထုတိုရေးနည်းများကို လေ့လာခဲ့ပြီး ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ရေးသားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် သီချင်းရေးစပ်ခြင်းဘက်ကိုသာ ပြန်လည်ဦးတည်လာခဲ့သည်။ == Michigan အယ်လ်ဘမ် == စတီဗင်စ် သည် [[နယူးယောက်မြို့]] တွင် နေထိုင်စဉ်ကာလအတွင်း [[တရုတ်|တရုတ်ရာသီခွင်]] (၁၂) ရာသီဖွား တိရစ္ဆာန်များကိုအခြေခံကာ ဒုတိယမြောက် အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော '''<nowiki/>'Enjoy Your Rabbit''' '''<nowiki/>'<nowiki/>''' ကို [[အီလက်ထရွန်းနစ် ဂီတ|အီလက်ထရွန်နီကာဂီတ]] အမျိုးအစားအဖြစ် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် စတီဗင်စ် သည် Folk ဂီတနှင့် တူရိယာသီးသန့်တီးခတ်မှုများ ပါဝင်သည့် '''<nowiki/>'Michigan'<nowiki/>''' အယ်လ်ဘမ်ကို အသက် (၂၈)နှစ်ပြည့်မွေးနေ့ဖြစ်သော ဂျူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့၊ ၂၀၀၃ ခုနစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] သည် စတီဗင်စ် ၏မွေးရပ်မြေဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] ၏စီးပွားရေးအဖွံဖြိုးဆုံးပြည်နယ်များထဲ တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မှု စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မပြေလည်မှု များလာသည်နဲ့အမျှ အလုပ်လက်မဲ့များ၊ လူဦးရေကျဆင်းမှုများကြောင့် အမေရိကန် ၏ "Rust Belt" ပြည်နယ်အဖြစ် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်ပြီး စတီဗင်စ် သည် [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] အကြောင်းဖွဲ့ဆိုထားသည် '''<nowiki/>'Michigan'<nowiki/>''' အယ်လ်ဘမ် တွင် အလုပ်ကိုင်အခွင့်အလမ်းရှာပါးမှုများ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာအခက်ခဲတွေအကြောင်း၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း [[မီချီဂန်ပြည်နယ်]] ၏ အလှတရားများ၊ သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ အပြင် စတီဗင်စ် ၏ ငယ်ဘဝအကြောင်းအရာများစွာကိုပါ စုံစုံလင်လင် ဖော်ပြထားသည်။ '''<nowiki/>'Michigan'''' အယ်လ်ဘမ် သည် '''experimental''' သံစဉ်အဖြစ်တည်ရှိသော်လည်း ပိုပြီး နူးညံ့သော '''Chamber Folk/ Pop''' သံစဉ်ဘက်ကိုကူးပြောင်းလာသော စတီဗင်စ် ၏ ပထမဆုံး Record ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == Illinois အယ်လ်ဘမ် နှင့် ပြည်နယ် ၅၀ ပရောဂျက် == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens --- Paramount Theatre --- 11.02.10 - 5142908702.jpg|thumb|332x332px|၂၀၁၀ ခုနစ် Paramount Theatre တွင် ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်စ်]] ထို အယ်လ်ဘမ်မှစတင်၍ စတီဗင်စ် သည် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] ၏ ပြည်နယ် ၅၀ အတွက် အယ်လ်ဘမ်တစ်ခုထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ယင်းအစီအစဉ်ကို '''“ပြည်နယ် ၅၀ ပရောဂျက်” (Fifty States Project)''' ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို ပရောဂျက်အတွက် ဒုတိယမြောက်လက်ရာဖြစ်သော '''Illinois''' အယ်လ်ဘမ်ကိုလည်း ၂၀၀၅ ခုနစ်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ '''llinois''' အယ်လ်ဘမ်သည် [[ချီကာဂိုမြို့]] (Chicago)၊ ဒီကေတာမြို့ (Decatur) နှင့် [[ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့]] (Jacksonville) အကြောင်း ၊ ၁၈၉၃ ခုနှစ်က ကမ္ဘာ့ပြပွဲ (World’s Columbian Exposition) အကြောင်း ၊ ကာစီမီယာ ပူလက်စကီးနေ့( Casimir Pulaski Day) တွင် သူ့၏သူငယ်ချင်း ကွယ်လွန်သွားခြင်းအကြောင်း၊ ကဗျာဆရာ ကားလ် ဆန်းဘာ့ဂ် (Carl Sandburg)နှင့် ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဂျွန်ဝိန်းဂေစီ(John Wayne Gacy) တို့အကြောင်းများ ပါဝင်သည်။ စတီဗင်စ် သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒုတိယနှစ်ဝက်တစ်ခုလုံးကို ထိုအယ်လ်ဘမ်အတွက် အချက်အလက်ရှာဖွေခြင်းနှင့် သီချင်းရေးသားခြင်းတို့ဖြင့် အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။အဆိုပါ အယ်လ်ဘမ်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသော်လည်း မူရင်းအယ်လ်ဘမ်ကာဗာ တွင် [[စူပါမင်း|စူပါမန်း]] (Superman) ပုံရိပ်ကို [[ဒီစီ ရုပ်စုံ|DC]] ရုပ်ပြစာအုပ်တိုက်၏ခွင့်ပြုချက်မရှိပဲ အသုံးပြုထားသောကြောင့် ဥပဒေရေးရာ ပြဿနာအနည်းငယ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေမှုနှောင့်နှေး စေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗီနိုင်းဓာတ်ပြား နှစ်ချပ်တွဲ ပါဝင်သော ပထမဆုံးအချပ်ရေ '''၅,၀၀၀''' ၏ မျက်နှာဖုံးရှိ စူပါမန်းပုံပေါ်၌ ပူဖောင်းစတစ်ကာ ကပ်ထားခဲ့ရသည်။ ပုံနှိပ်မှုများနှင့် '''CD''' ထွက်ရှိမှုများတွင်မူ စူပါမန်းပုံရိပ်ရှိသည့် နေရာကို အလွတ်ထားခဲ့ကြရသည်။ '''llinois''' အယ်လ်ဘမ်သည် လူအများ၏ ချီးကျူးခြင်းကိုခံခဲ့ရပြီး '''Metacritic''' ဝဘ်ဆိုက်တွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် အမြင့်ဆုံးအယ်လ်ဘမ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် '''PLUG Independent Music Awards''' တွင်စတီဗင် သည် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ်ဆု၊ အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ်မျက်နှာဖုံးဆုနှင့် တစ်နှစ်တာအကောင်းဆုံး အမျိုးသားအနုပညာရှင်ဆုတို့ကို ရရှိခဲ့ကြသည်။ '''Pitchfork၊ No Ripcord''' နှင့် '''Paste''' မဂ္ဂဇင်းတို့ကလည်း '''Illinois''' ကို၂၀၀၅ ခုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် စတီဗင်စ် သည်အချပ်ရေ ၅ သိန်းအောက်သာ ရောင်းချရခဲ့ရသော်လည်း ထူးခြားထင်ရှားသည့်အယ်လ်ဘမ်များကို ပေးအပ်သည့် ၂၀၀၅ ခုနှစ် '''Pantheon''' ဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သေးသည်။ စတီဗင်စ် သည် '''llinois''' အသံသွင်းစဉ်က ကျန်ရှိနေခဲ့သော တေးဂီတ (၂၁) ပုဒ်ကို စုစည်း၍ '''The Avalanche''' အမည်အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့ အယ်လ်ဘမ်အသစ် ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် '''CD''' ၅ ချပ်ပါဝင်သော '''Songs for Christmas''' အယ်လ်ဘမ်ကို ထပ်မံ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် ၏ နောက်ဆက်တွဲလက်ရာများသည် နောက်ထွက်ရှိလာမည့် '''“ပြည်နယ်''' '''၅၀”''' ပရောဂျက်များနှင့်ဆက်စပ်နေနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ထိုပရောဂျက်သည် အမှန်တကယ် အပြီးသတ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ ‘ကြော်ငြာပရိုမိုးရှင်းလှည့်ကွက် '''(Promotional Gimmick)''' ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ == Carrie & Lowell အယ်လ်ဘမ် == [[ဖိုင်:Sufjan Stevens --- Paramount Theatre --- 11.02.10 - 5142905652.jpg|thumb|340x340px|၂၀၁၀ ခုနစ် Paramount Theatre တွင် ဖျော်ဖြေနေသော စတီဗင်စ်]] ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် '''Asthmatic Kitty Records''' က '''Carrie & Lowell''' အမည်ရှိ အယ်လ်ဘမ်အသစ်ကို ထုတ်ဝေမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ် ထွက်ရှိပြီးချိန်တွင် ဝေဖန်ရေးဆရာများ၏ ချီးကျူးမှုများစွာကို ရရှိခဲ့သည့်အပြင် '''Stereogum''' က ယင်းအယ်လ်ဘမ်ကို ဆယ်စုနှစ်တာအတွင်း အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ် အဖြစ်စာရင်းထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သာမန်သီချင်းအယ်လ်ဘမ် တစ်ခုထက် သာမကဘဲ တစ်စုံတစ်ယောက် ချစ်ရသူတစ်ဦးဦးကို ဆုံးရှုံးလိုက်ရသူတိုင်းအတွက် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုစားမှုပေးနိုင်သည့် ဂီတအနုပညာလက်ရာတစ်ခုအဖြစ် ယနေ့တိုင် တန်ဖိုးထားခြင်းခံရသည်။ ထိုအယ်လ်ဘမ်သည် စတီဗင်စ် ၏ မိခင် ဖြစ်သူ '''Carrie''' နှင့် ဖြတ်သန်းခဲ့ရသော ဘဝအတွေ့အကြုံ၊ သားအမိဆက်ဆံရေး၊ ခါးသီးသော ဘဝအတွေ့အကြုံများကြားက အခက်အခဲများကို အခြေခံ၍ ရေးစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ မိခင် ဖြစ်သူ '''Carrie''' သည် ဘိုင်ပိုလာရောဂါ '''(Bipolar)''' နှင့်စကစ်ဇိုဖရီးနီးယား '''(Schizophrenia)''' ရောဂါ များ ခံစားခဲ့ရပြီး [[မူးယစ်ဆေးဝါး]]လည်း စွဲလမ်းခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် စတီဗင်စ် အသက် ၁ နှစ်သားအရွယ်တွင်မိခင်ဖြစ်သူ '''Carrie''' က စွန့်ခွာသွားခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ်တွင် စတီဗင်စ် ၏ ဘဝအပေါ် ကောင်းမွန်စွာပြုစုပေးခဲ့သော ပထွေးဖြစ်သူ '''Lowell Brams''' နှင့် ပတ်သက်သော အမှတ်တရ အကြောင်းအရာများလည်း ပါဝင်ရေးစပ်ထားသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မိခင်ဖြစ်သူသည် [[ကင်ဆာရောဂါ|အစာအိမ်ကင်ဆာ]] ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် မိခင်ကွယ်လွန်ခြင်းအတွက် အလွန်အမင်းဝမ်းနည်းကြေကွဲခဲ့ရပြီး ထိုခံစားချက်ကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရန်၊ မိခင်နှင့် အတိတ်က ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည် တမ်းတနားလည်လက်ခံနိုင်ရန်ကြိုးစားရင်း ဤအယ်လ်ဘမ်ကိုရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအယ်လ်ဘမ်ကို ရေးသားနေစဉ်နှင့် အသံသွင်းနေစဉ်ကာလသည် သူ၏ဘဝတွင် '''"အလွန်မှောင်မိုက်သော နှစ်တစ်နှစ်"''' ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ သီချင်းရေးလိုက်လျှင် စိတ်သက်သာရာရမည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် သောကနှင့် သံသယများ ပိုမိုနက်ရှိုင်းသွားစေခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ်ရှိ သီချင်းအချို့ကို လမ်းဘေးဟိုတယ်အခန်းငယ်လေးများထဲတွင် iPhone တစ်လုံးကိုသာ အသုံးပြု၍ အကြမ်းဖျင်း အသံဖမ်းယူခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အယ်လ်ဘမ်တွင် နားဆင်သူတိုင်း ဝမ်းအနည်းရဆုံး သီချင်းဖြစ်သော '''Fourth of July''' (ဂျူလိုင်လ ၄ ရက်)သည် ဆေးရုံခုတင်ပေါ်တွင်မိခင်ဖြစ်သူနှင့် နောက်ဆုံးပြောခဲ့သောစကားများကို အပြန်အလှန် ပုံစံမျိုးဖြင့်ရေးဖွဲ့ထားသည်။သီချင်းထဲတွင် မိခင်ဖြစ်သူက ပူဆွေးနေသော သားဖြစ်သူ စတီဗင်စ် ကို ''အမေတို့ လမင်းကြီးကို ကြည့်သင့်ပြီလား...'' ''အမေ့ရဲ့ တင်ကြီးငှက်ကလေးရယ်။ ဘာလို့များ ငိုနေရတာလဲ။'' ''ဘဝကြီးကို အကောင်းဆုံးဖြတ်သန်းလိုက်၊ အချိန်တွေရှိနေတုန်း။'' ''မီးစာတွေကျန်နေသေးတုန်း။'' ''သား စကားတွေ လုံလောက်အောင်ပြောခဲ့ပြီးပါပြီ။'' ''အမေ့ရဲ့ သိန်းငှက်ငယ်လေးရယ်.. ဘာလို့များ ငိုနေရတာလဲ။'' ''Tillamook မီးလောင်မှုကြီးကနေ သားဘာတွေများ လေ့လာခဲ့သလဲအမေ့ကိုပြောစမ်းပါဦး။'' ''ဒါမှမဟုတ် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့ကပဲဖြစ်ဖြစ်ပေါ့။'' ''အမေတို့ အားလုံး သေကြရမှာပဲကွယ်....'' ဆိုသည့် စာသားဖြင့် အဆုံးသတ်ထားသည်။ ဤအယ်လ်ဘမ်သည် ဖန်တီးသူ အနုပညာရှင်ကိုယ်တိုင် ပြန်တွေးတိုင်း နာကျင်ရသည့် ဘဝဒဏ်ရာတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သောကရောက်နေရသော နားဆင်သူ သန်းပေါင်းများစွာအတွက်မူ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကုစားရာ ကရုဏာတရားအပြည့်ရှိသည့် လက်ရာတစ်ခု အဖြစ် သမိုင်းတွင်ကျန်ရစ်စေခဲ့သည်။ == Javelin အယ်လ်ဘမ် == စတီဗင်စ် သည် ဂီတ သက်တမ်း (၂၈) နှစ် အတွင်း တွင်ထမဆုံးအနေဖြင့်သူ့၏ လိင်ရပ်တည်ချက်နှင့် သူ့ချစ်သူအကြောင်း ဖွင့်ချခဲ့ပါသည်။ သူ့၏ (၁၀)ချပ်မြောက် အယ်လ်ဘမ်သစ်ဖြစ်သော '''Javelin''' သည် ၂၀၂၃ ခုနစ်၊ ဧပြီလ တွင်ဆုံးပါးသွားပြီဖြစ်သော သူ့၏ချစ်သူ '''Evans Richardson''' အတွက် ရည်စူးပြီးထုတ်ထားသည့်အကြောင်း [[အင်စတာဂရမ်]] အကောင့်မှ တဆင့် ပွင့်လင်းစွာ ရေးသားရင်း သူ၏ '''Queer''' ဖြစ်တည်မှုကို ပထမဆုံးအကြိမ် တရားဝင် အသိပေးရှင်းပြခဲ့သည်။ စတီဗင်စ် သည် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုကျော်ကြာ အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း သူ့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကိစ္စ နဲ့ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုကို လုံးဝလျှို့ဝှက်ထားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ယခင်ကတည်းက သီချင်းစာသားများထဲတွင်အမျိုးသားအချင်းချင်း ချစ်ခင်နှစ်သက်သော အကြောင်းများကို ထည့်သွင်းရေးသားလေ့ရှိသည်။ '''The Predatory Wasp of the Palisades:''' စကောက်စကင်မ့် '''(Boy Scout)''' တက်ခဲ့စဉ်က သူငယ်ချင်းအချင်းချင်း မေတ္တာမျှခဲ့သည့် အမှတ်တရ အကြောင်း၊ '''Casimir Pulaski Day:''' တွင်ကင်ဆာရောဂါဖြင့်ဆုံးပါးသွားသော ငယ်ချစ်ဦး သူငယ်ချင်းတစ်ဦးအကြောင်း များရေးထားသောကြောင့် ပရိသတ် အများစုသည် သူ့၏ လိင်စိတ်တိမ်းညွှန်မှုကို စိတ်ဝင်စားစွာ စောင့်ကြည့်နေခဲ့ကြသည်။ သူ့သီချင်းများသည် ကျား/မ ရှူ့ထောင့်နှစ်မျိုး ရေးထားသည်ဟု ဆိုကြသလို တချို့သည်လည်း စတီဗင်စ် သည် [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] စစ်စစ် ဖြစ်သောကြောင့် သီချင်းစာသားများသည် [[ယေရှု ခရစ်တော်|ယေရှု]] ကိုရည်ညွှန်းကြသည့်ဟု ငြင်းခုန်လေ့ရှိကြသည်။ '''Javelin''' သည် သူ့၏ '''indie folk''' အယ်လ်ဘမ်ဟောင်းများ ဖြစ်ကြသော '''All Delighted People, Seven Swans''' နှင့် '''Carrie & Lowell''' တို့၏ အငွေ့အသက် များ အားလုံးကို ပြန်လည်ခံစားရစေပါသည်။ သီချင်း(၁၀)ပုဒ်လုံးသည် တစ်ပုဒ်နှင့် တစ်ပုဒ်အချိတ်အဆက် မိမိရှိလှသလို အပိတ်သီချင်းကလည်း ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား၏ လွမ်းမောစရာဇာတ်သိမ်းခန်းလေးတစ်ခု ကြည့်ရသလိုခံစားရစေပါသည်။ စာပေလေ့လာလိုက်စားပြီး ပန်းချီ နှင့် ကဗျာဘက်အားသန် သော ဂီတသမားတစ်ယောက်ဖြစ်သည့်အတွက် စာသားရေးဖွဲ့ပုံလည်း ခမ်းနား လှပါသည်။ '''Javelin''' အယ်လ်ဘမ်သည် '''Pitchfork''' '''၏ Best New Album 8.6/10''' အဖြစ်ဖော်ပြခြင်းလည်းခံခဲ့ရသည်။ {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+Sufjan Stevens ရရှိခဲ့သော ဆုများနှင့် ဆန်ခါတင်စာရင်းများ ! scope="col" | Award ! scope="col" | Year ! scope="col" | Nominee(s) ! scope="col" | Category ! scope="col" | Result ! scope="col" class="unsortable"| {{Abbr|Ref.|References}} |- ! scope="row"|[[Academy Awards]] | 2018 |rowspan="5"|"[[Mystery of Love]]" | [[Academy Award for Best Original Song|Best Original Song]] | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://pitchfork.com/news/oscars-2018-sufjan-stevens-nominated-for-best-original-song/|title=Oscars 2018: Sufjan Stevens Nominated for Best Original Song|website=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]]|date=January 23, 2018}}</ref> |- ! scope="row"|AMFT Awards | 2017 | Best Song Written For Visual Media | {{won}} |<ref>{{Cite web|url=https://amft-awards.jimdosite.com/winners/|title=Winners|publisher=AMFT Awards}}</ref> |- ! scope="row"|Awards Circuit Community Awards | 2017 | Best Original Song | {{Won}} |<ref name="IMDb">{{Cite web|url=https://www.imdb.com/name/nm2014294/awards|title=Sufjan Stevens- Awards|publisher=[[IMDb]]}}</ref> |- ! scope="row"|[[Critics Choice Awards]] | 2018 | Best Song | {{Nominated}} |<ref>{{Cite news|url=https://envelope.latimes.com/awards/critics-choice/2018/|title=Complete List of nominees and winners of the 23rd critic choice awards|newspaper=[[Los Angeles Times]]}}</ref> |- ! scope="row"|[[David di Donatello]] Awards | 2019 | [[David di Donatello for Best Original Song|Best Original Song]] | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[Dorian Awards]] | 2019 | 2018 Oscar's Performance | TV Musical Performance of the Year | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[Georgia Film Critics Association]] | 2018 |rowspan="2"|"[[Mystery of Love]]" | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="4" scope="row"|[[Gold Derby Awards]] | rowspan="2"|2018 | rowspan="2"|Original Song | {{Nominated}} | rowspan="4"|<ref name="IMDb"/> |- | rowspan="2"|"Visions of Gideon" | {{WON}} |- | rowspan="2"|2020 | rowspan="2"|Original Song of the Decade | {{Nominated}} |- |rowspan="4"|"[[Mystery of Love]]" |{{Nominated}} |- ! scope="row"|[[Grammy Awards]] | 2019 | [[Grammy Award for Best Song Written for Visual Media|Best Song Written for Visual Media]] | {{Nominated}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.grammy.com/artists/sufjan-stevens/243557|title=Sufjan Stevens- Grammy Awards|website=[[Grammys]]}}</ref> |- ! scope="row"|Guild of Music Supervisors Awards | 2018 | Best Song/Recording Created for a Film | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|Hawaii Film Critics Society | 2018 | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|Houston Film Critics Society Awards | 2018 |"Visions of Gideon" | Best Original Song | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! scope="row"|[[International Cinephile Society Awards]] | 2018 |"[[Call Me by Your Name: Original Motion Picture Soundtrack|Call Me By Your Name]]" | Best Original Score | {{Nominated}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="2" scope="row"|International Online Cinema Awards | rowspan="2"|2018 | "[[Mystery of Love]]" | rowspan="2"|Best Original Song | {{Won}} | rowspan="2"|<ref name="IMDb"/> |- | "Visions of Gideon" |{{Nominated}} |- ! scope="row"|New Mexico Film Critics | 2017 |"[[Mystery of Love]]" | Best Original Song | {{Won}} |<ref name="IMDb"/> |- ! rowspan="2" scope="row"|Online Film & Television Association | rowspan="2"|2018 | "[[Mystery of Love]]" | rowspan="2"|Best Music, Original Song | {{Nominated}} | rowspan="2"|<ref name="IMDb"/> |- | "Visions of Gideon" |{{Nominated}} |- ! rowspan="7" scope="row"|[[PLUG Independent Music Awards]] | rowspan="6"|2006 | rowspan="3"|"[[Illinois (Sufjan Stevens album)|Illinois]]" | Album of the Year | {{Won}} | rowspan="7"|<ref>{{Cite magazine|url=https://www.spin.com/2006/02/bloc-party-sufjan-win-plug-awards/|title=Bloc Party, Sufjan Win At Plug Awards|magazine=[[Spin (magazine)|Spin]]|date=February 3, 2006 }}</ref> |- | Album/Art Packaging of the Year |{{Won}} |- |Indie Rock Album of the Year |{{Nominated}} |- |rowspan="2"|Himself |Artist of the Year |{{Nominated}} |- |Male Artist of the Year |{{Won}} |- |"Chicago" |Song of the Year |{{Nominated}} |- |2007 |Himself |Male Artist of the Year |{{Nominated}} |- ! scope="row"|[[Shortlist Music Prize]] | 2005 | "[[Illinois (Sufjan Stevens album)|Illinois]]" | | {{Won}} |<ref>{{Cite web|url=https://www.stereogum.com/5229/shortlist_music_prize_finalists_announced/news/|title=Shortlist Music Prize Finalists Announced|website=[[Stereogum]]|date=April 27, 2007 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.mtv.com/news/1527296/sufjan-stevens-wins-new-pantheon-award/|archive-url=https://web.archive.org/web/20160405182205/http://www.mtv.com/news/1527296/sufjan-stevens-wins-new-pantheon-award/|url-status=dead|archive-date=April 5, 2016|title=Sufjan Stevens wins new pantheon Award|publisher=[[MTV]]}}</ref> |- {{end}} === Studio albums === * ''[[:en:A_Sun_Came|A Sun Came]]'' (2000) * ''[[:en:Enjoy_Your_Rabbit|Enjoy Your Rabbit]]'' (2001) * ''[[:en:Michigan_(album)|Michigan]]'' (2003) * ''[[:en:Seven_Swans|Seven Swans]]'' (2004) * ''[[:en:Illinois_(Sufjan_Stevens_album)|Illinois]]'' (2005) * ''[[:en:The_Age_of_Adz|The Age of Adz]]'' (2010) * ''[[:en:Carrie_&_Lowell|Carrie & Lowell]]'' (2015) * ''[[:en:The_Ascension_(Sufjan_Stevens_album)|The Ascension]]'' (2020) * ''[[:en:Convocations_(album)|Convocations]]'' (2021) * ''[[:en:Javelin_(album)|Javelin]]'' (2023) === Collaborative albums === * ''[[:en:Sisyphus_(album)|Sisyphus]]'' (2014), with [[:en:Serengeti_(rapper)|Serengeti]] and [[:en:Son_Lux|Son Lux]] as [[:en:Sisyphus|Sisyphus]] * ''[[:en:Planetarium_(album)|Planetarium]]'' (2017), with [[:en:Bryce_Dessner|Bryce Dessner]], [[:en:Nico_Muhly|Nico Muhly]], and James McAlister * ''[[:en:The_Decalogue_(soundtrack)|The Decalogue]]'' (2019), with [[:en:Timo_Andres|Timo Andres]] * ''[[:en:Aporia_(Sufjan_Stevens_and_Lowell_Brams_album)|Aporia]]'' (2020), with Lowell Brams * ''[[:en:A_Beginner's_Mind|A Beginner's Mind]]'' (2021), with [[:en:Angelo_De_Augustine|Angelo De Augustine]] * ''[[:en:Reflections_(Timo_Andres,_Conor_Hanick,_and_Sufjan_Stevens_album)|Reflections]]'' (2023), with [[:en:Timo_Andres|Timo Andres]] and [https://conorhanick.com/ Conor Hanick] === Compilations and additional releases === * ''[[:en:The_Avalanche_(Sufjan_Stevens_album)|The Avalanche]]'' (2006) * ''[[:en:Songs_for_Christmas_(Sufjan_Stevens_album)|Songs for Christmas]]'' (2006) * ''[[:en:The_BQE_(soundtrack)|The BQE]]'' (2009) <small>(soundtrack)</small> * ''[[:en:All_Delighted_People|All Delighted People]]'' (2010) * ''[[:en:Silver_&_Gold_(Sufjan_Stevens_album)|Silver & Gold]]'' (2012) pzkduum6zs1617cfckojokv8omcpp1k 3 287117 1035582 2026-06-02T16:56:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035582 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KhaingLinHtet ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၆၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 1m3fiqmll4h0pp16sq4c7tkyxw7mffd 3 287118 1035583 2026-06-02T16:56:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035583 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-30340-70 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၆၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) be4pf0u67ly0wtbisplj5jbe609jxcz 3 287119 1035584 2026-06-02T16:56:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035584 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mindhana ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၅၆၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) m4wtv20rsg19xplxt38verdl60f969e 3 287120 1035587 2026-06-02T17:56:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035587 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32718-80 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ino7wxn7qxv5t1dxpxprhkp5s4zkbp3 3 287121 1035588 2026-06-02T17:56:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035588 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Jojoker09 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၆၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) f9f1nc7l2z0i9g4mef4g80pkkny4x4r 3 287122 1035589 2026-06-02T17:57:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035589 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tyke ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 1q3swrywfu0uvmnf88jwi641vp8strn 3 287123 1035590 2026-06-02T18:57:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035590 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Minhtet145 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၇၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) p8c4kkfbhiw5031339u2cot6ln66f1v 3 287124 1035591 2026-06-02T18:57:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035591 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32723-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၇၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) nfdyb59k16yq6b2u75mm5cuoeqx6n0p 3 287125 1035592 2026-06-02T18:57:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035592 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ကြိုးစား ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၅၇၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2wt4n7l094hvpfq8sacswvq0d635ft2 3 287126 1035594 2026-06-02T19:55:06Z CoconutOctopus 138189 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Neptunnneee]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Wmatishov]] သို့ CoconutOctopusက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Neptunnneee|Neptunnneee]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Wmatishov|Wmatishov]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1035594 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Wmatishov]] ly6u1tzue56zjwjhc7hatjkgb8y1eit 3 287127 1035595 2026-06-02T22:58:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035595 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kaung Lyan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၅၈၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) turd5ymtmua41jpo1fv5t72f44stte9 3 287128 1035596 2026-06-02T22:58:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035596 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် VEZUSK7 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၅၈၊ ၂ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) hu9o41hf48s1t71qfemo2rueduwahr2 0 287129 1035598 2026-06-03T00:50:30Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1233254061|Beijing Mandarin (division of Mandarin)]]" 1035598 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Beijing Mandarin|nativename={{lang|zh-Hant|北京官話}} / {{lang|zh-Hans|北京官话}}<br />''Běijīng Guānhuà''|altname=Beijingese|pronunciation=Beijing dialect: {{IPAc-cmn|b|ei|3|j|ing|1|-|g|uan|1|h|ua|4}}|region=[[Beijing]], [[Hebei]], [[Inner Mongolia]], [[Liaoning]] and [[Tianjin]]|speakers={{sigfig|26.76|2}} million|date=2004|ref={{sfnp|Chinese Academy of Social Sciences|2012|p=42}}|familycolor=Sino-Tibetan|fam2=[[Sinitic languages|Sinitic]]|fam3=[[Chinese language|Chinese]]|fam4=[[Mandarin Chinese|Mandarin]]|dia1=[[Beijing dialect]]|dia2=[[Chengde dialect]]|dia3=[[Chifeng dialect]]|map=Mandarín pekinés.png|mapcaption={{imagefact|date=July 2024}}|iso6=bjgh|linglist=cmn-bei|glotto=beij1235|glottoname=Beijingic|glottofoot=no|lingua=79-AAA-bb}} <references /> တရုတ်ဒေသိယစကားဗေဒတွင်၊ '''ပေကျင်းမန်ဒရင်း''' ( {{Lang-zh}} ) သည် ''Language Atlas of China'' မှ အသိအမှတ်ပြုထားသော [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာစကား]] ၏ အဓိကဌာနခွဲတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းပြီး [[ပေကျင်းမြို့|ပေကျင်း]] ၊ ဟီဘေး ၊ အတွင်းမွန်ဂိုးလီးယား ၊ [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်|လျောင်နင်]] နှင့် [[ထျန်းကျင်းမြို့|ထျန်းကျင်း]] ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသော ဒေသိယစကားအများအပြားကို လွှမ်းခြုံထားပြီး {{Sfnp|Chinese Academy of Social Sciences|2012}} အရေးကြီးဆုံးမှာ ပေကျင်းဒေသိယစကား ဖြစ်ပြီး စံတရုတ်ဘာသာစကား အတွက် အသံထွက်အခြေခံကို ပံ့ပိုးပေးသည်။ ပေကျင်း မန်ဒရင်းနှင့် ပေကျင်း ဒေသိယစကား နှစ်မျိုးလုံးကို '''ပေကျင်း''' ဘာသာစကားဟုလည်း ခေါ်သည်။ kymmn3vkyip96gfr73u77gs4axxxkt0 1035599 1035598 2026-06-03T00:52:11Z Chenzeyan29 141880 1035599 wikitext text/x-wiki တရုတ်ဘာသာဗေဒတွင် '''ပေကျင်းမန်ဒရင်း''' ({{lang-zh|北京官话|pinyin=Běijīng Guānhuà}}) သည် ''Language Atlas of China'' မှ အသိအမှတ်ပြုထားသော [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာစကား]]၏ အဓိကခွဲဖြာမှုတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းစကားကို [[ပေကျင်းမြို့]]၊ [[ဟဲပေ့ပြည်နယ်|ဟဲပေ့]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုးလီးယား]]၊ [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်|လျောင်းနင်]]နှင့် [[ထျန်းကျင်းမြို့]] ဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်<ref name="CASS2012">{{sfnp|Chinese Academy of Social Sciences|2012}}</ref>။ ၎င်းတို့အနက် အရေးကြီးဆုံးမှာ ပေကျင်းဒေသစကား (Beijing dialect) ဖြစ်ပြီး၊ ထိုစကားသည် ရုံးသုံးစံပြတရုတ်ဘာသာစကား (Standard Mandarin/Putonghua) ၏ အသံထွက်အခြေခံစံနှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ ပေကျင်းမန်ဒရင်းနှင့် ပေကျင်းဒေသစကား နှစ်မျိုးလုံးကို ဒေသအလိုက် "ပေကျင်းစကား" ဟုလည်း လွယ်ကူစွာ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ {{Infobox language | name = ပေကျင်းမန်ဒရင်း | nativename = {{lang|zh-Hant|北京官話}} / {{lang|zh-Hans|北京官话}}<br />''Běijīng Guānhuà'' | altname = ပေကျင်းစကား (Beijingese) | pronunciation = ပေကျင်းဒေသစကား: {{IPAc-cmn|b|ei|3|j|ing|1|-|g|uan|1|h|ua|4}} | region = [[ပေကျင်းမြို့]]၊ [[ဟဲပေ့ပြည်နယ်|ဟဲပေ့]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုးလီးယား]]၊ [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်|လျောင်းနင်]]နှင့် [[ထျန်းကျင်းမြို့]] | speakers = ၂၆.၇၆ သန်း | date = ၂၀၀၄ | ref = {{sfnp|Chinese Academy of Social Sciences|2012|p=42}} | familycolor = Sino-Tibetan | fam2 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam3 = [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]] | fam4 = [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်း]] | dia1 = ပေကျင်းဒေသစကား (Beijing dialect) | dia2 = ချန်သဲဒေသစကား (Chengde dialect) | dia3 = ချီဖုန်းဒေသစကား (Chifeng dialect) | map = Mandarín pekinés.png | mapcaption = ပေကျင်းမန်ဒရင်းစကား ပြောဆိုရာဒေသများ (ဇူလိုင် ၂၀၂၄) | iso6 = bjgh | linglist = cmn-bei | glotto = beij1235 | glottoname = Beijingic | glottofoot = no | lingua = 79-AAA-bb }} == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} bw2bwdh78a65lbnsqbo8fq7328spwt3 1035611 1035599 2026-06-03T02:24:14Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035611 wikitext text/x-wiki တရုတ်ဘာသာဗေဒတွင် '''ပေကျင်းမန်ဒရင်း''' ({{lang-zh|北京官话|pinyin=Běijīng Guānhuà}}) သည် ''Language Atlas of China'' မှ အသိအမှတ်ပြုထားသော [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်းတရုတ်ဘာသာစကား]]၏ အဓိကခွဲဖြာမှုတစ်ခုကို ရည်ညွှန်းသည်။ ၎င်းစကားကို [[ပေကျင်းမြို့]]၊ [[ဟဲပေ့ပြည်နယ်|ဟဲပေ့]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုးလီးယား]]၊ [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်|လျောင်းနင်]]နှင့် [[ထျန်းကျင်းမြို့]] ဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပြောဆိုကြသည်<ref name="CASS2012">{{sfnp|Chinese Academy of Social Sciences|2012}}</ref>။ ၎င်းတို့အနက် အရေးကြီးဆုံးမှာ ပေကျင်းဒေသစကား (Beijing dialect) ဖြစ်ပြီး၊ ထိုစကားသည် ရုံးသုံးစံပြတရုတ်ဘာသာစကား (Standard Mandarin/Putonghua) ၏ အသံထွက်အခြေခံစံနှုန်းကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ ပေကျင်းမန်ဒရင်းနှင့် ပေကျင်းဒေသစကား နှစ်မျိုးလုံးကို ဒေသအလိုက် "ပေကျင်းစကား" ဟုလည်း လွယ်ကူစွာ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ {{Infobox language | name = ပေကျင်းမန်ဒရင်း | nativename = {{lang|zh-Hant|北京官話}} / {{lang|zh-Hans|北京官话}}<br />''Běijīng Guānhuà'' | altname = ပေကျင်းစကား (Beijingese) | pronunciation = ပေကျင်းဒေသစကား: {{IPAc-cmn|b|ei|3|j|ing|1|-|g|uan|1|h|ua|4}} | region = [[ပေကျင်းမြို့]]၊ [[ဟဲပေ့ပြည်နယ်|ဟဲပေ့]]၊ [[အတွင်းမွန်ဂိုးလီးယား]]၊ [[လျောင်းနင်ပြည်နယ်|လျောင်းနင်]]နှင့် [[ထျန်းကျင်းမြို့]] | speakers = ၂၆.၇၆ သန်း | date = ၂၀၀၄ | ref = {{sfnp|Chinese Academy of Social Sciences|2012|p=42}} | familycolor = Sino-Tibetan | fam2 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam3 = [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]] | fam4 = [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်း]] | dia1 = ပေကျင်းဒေသစကား (Beijing dialect) | dia2 = ချန်သဲဒေသစကား (Chengde dialect) | dia3 = ချီဖုန်းဒေသစကား (Chifeng dialect) | map = Mandarín pekinés.png | mapcaption = ပေကျင်းမန်ဒရင်းစကား ပြောဆိုရာဒေသများ (ဇူလိုင် ၂၀၂၄) | iso6 = bjgh | linglist = cmn-bei | glotto = beij1235 | glottoname = Beijingic | glottofoot = no | lingua = 79-AAA-bb }} == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] kg5bb4gc0s80tscubdoc5cudr7kqahn 0 287130 1035600 2026-06-03T00:55:26Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1355168839|Southwestern Mandarin]]" 1035600 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|date=2012|ref=<ref name="LAC2">{{cite book | author = Chinese Academy of Social Sciences | script-title =zh:中国语言地图集(第2版):汉语方言卷 | title = Zhōngguó yǔyán dìtú jí (dì 2 bǎn): Hànyǔ fāngyán juǎn | trans-title = Language Atlas of China (2nd edition): Chinese dialect volume | publisher = The Commercial Press | location = Beijing | year = 2012 | page = 3 }} </ref>}} <references /> [[File:WIKITONGUES-_Changjiu_and_Chaofen_speaking_Guiyangese.webm|thumb|[[ကနေဒါနိုင်ငံ]] ၊ ရစ်ချ်မွန်ဟေးလ် တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အနောက်တောင် မန်ဒရင်းစကားပြောသူ နှစ်ဦး။]] '''အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်း''' ( {{Lang-zh}} )၊ '''အထက်ယန်ဇီ မန်ဒရင်း''' ( {{Lang-zh}} ရှန်ကျန်း ကွမ်ဟွာ ( ) သည် [[တရုတ် အနောက်တောင်ပိုင်း|တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း]] ဒေသ အများစုတွင် ပြောဆိုကြသော [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်း တရုတ်]] ဒေသိယစကား တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး [[စီချွမ်]] ၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]] ၊ [[ချုံချင့်မြို့|ချုံကင်း]] [[ကွေ့ကျိုး|၊ ကွေ့ကျိုး၊]] [[ဟူပေပြည်နယ်|ဟူဘေး]] ပြည်နယ် အများစု၊ [[ဟူနန်ပြည်နယ်|ဟူနန်]] ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွမ်ရှီး (ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)|ကွမ်စီ]] ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှန်ရှီး နှင့် [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်းစု]] ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းအချို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်းဘာသာစကား ကို လူဦးရေ ၂၆၀ သန်းခန့် ပြောဆိုကြသည်။ အလယ်ပိုင်း မန်ဒရင်းနှင့် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပါက ၎င်းသည် မန်ဒရင်း၊ [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]] ၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] ၊ [[ဟင်ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]] ၊ [[ပေါ်တူဂီဘာသာစကား|ပေါ်တူဂီ]] ၊ [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရဗီ]] နှင့် [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]] ဘာသာစကားများပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မိခင်ဘာသာစကားပြောသူများ အပြောအများဆုံး ရှစ်ခုမြောက် ဘာသာစကား ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ i8qf1juwxf47gxky9pdxbfw2oa3s2t2 1035601 1035600 2026-06-03T00:58:27Z Chenzeyan29 141880 1035601 wikitext text/x-wiki '''အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်း''' ({{lang-zh|西南官话|pinyin=Xīnán Guānhuà}}) သို့မဟုတ် '''အထက်ယန်ဇီ မန်ဒရင်း''' ({{lang-zh|上江官话|pinyin=Shàngjiāng Guānhuà}}) သည် [[တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း]]ဒေသ အများစုတွင် ပြောဆိုကြသော [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်းတရုတ်]] ဒေသိယစကားခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[စီချွမ်ပြည်နယ်|စီချွမ်]]၊ [[ယူနန်ပြည်နယ်|ယူနန်]]၊ [[ချုံချင့်မြို့]]၊ [[ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်|ကွေ့ကျိုး]]၊ [[ဟူပေ့ပြည်နယ်|ဟူပေ့]] ပြည်နယ်အများစု၊ [[ဟူနန်ပြည်နယ်|ဟူနန်ပြည်နယ်]] အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွမ်ရှီးကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ကွမ်ရှီးဒေသ]] မြောက်ပိုင်းနှင့် [[ရှန်းရှီးပြည်နယ်|ရှန်းရှီး]]၊ [[ကန်းစုပြည်နယ်|ကန်းစုပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းအချို့တွင် အဓိကပြောဆိုကြသည်။ {{Infobox language | name = အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်း | familycolor = Sino-Tibetan | fam2 = [[တရုတ်-တိဗက်နွယ်ဖွား ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်]] | fam3 = [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]] | fam4 = [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင်း]] | speakers = ၂၆၀ သန်းခန့် | date = ၂၀၁၂ | ref = <ref name="LAC2">{{cite book | author = Chinese Academy of Social Sciences | script-title =zh:中国语言地图集(第2版):汉语方言卷 | title = Zhōngguó yǔyán dìtú jí (dì 2 bǎn): Hànyǔ fāngyán juǎn | trans-title = Language Atlas of China (2nd edition): Chinese dialect volume | publisher = The Commercial Press | location = Beijing | year = 2012 | page = 3 }}</ref> }} [[File:WIKITONGUES-_Changjiu_and_Chaofen_speaking_Guiyangese.webm|thumb|ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ရစ်ချ်မွန်ဟေးလ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်းစကားပြောသူ နှစ်ဦး။]] အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်းဘာသာစကားကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ ၂၆၀ သန်းခန့် ပြောဆိုကြသည်။ ၎င်းကို သီးခြားဘာသာစကားတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်မည်ဆိုပါက မန်ဒရင်း၊ [[စပိန်ဘာသာစကား|စပိန်]]၊ [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]၊ [[ဟင်ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]]၊ [[ပေါ်တူဂီဘာသာစကား|ပေါ်တူဂီ]]၊ [[အာရပ်ဘာသာစကား|အာရဗီ]]နှင့် [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]] ဘာသာစကားများပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် အပြောအများဆုံး အဋ္ဌမမြောက် ဘာသာစကား ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်း (အထူးသဖြင့် ယူနန်ဒေသိယစကား) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် လူမှုစီးပွားရေးတွင် လွန်စွာဩဇာညောင်းသော ဘာသာစကား ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |isbn=978-0-8014-5241-3}}</ref>။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအနက် အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်းအနွယ်ဝင်စကားကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် "ကုန်းတွင်းပိုင်းတရုတ်အသိုက်အဝန်း" အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=24 |isbn=981-3055-52-9}}</ref>။ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်တိုင်းရင်းသားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသော ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]] များ၏ မူရင်းမိခင်ဘာသာစကားသည် အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်းအုပ်စုဝင် ယူနန်ဒေသိယစကား (ကိုးကန့်စကား) ဖြစ်သည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ ထို့အပြင် ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ([[ဝဒေသ]]) နှင့် မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) စသည့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်ဒေသများရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်းရင်းသားနယ်မြေများတွင်လည်း အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်းစကားကို ဒေသတွင်း ကြားခံဆက်သွယ်ရေး ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်<ref name="Chang2014" />။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုနှင့်အတူ ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးသစ်များ အထက်မြန်မာပြည်သို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ထပ်မံစီးဝင်လာရာ မန္တလေးမြို့နှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင်စကားသည် စီးပွားရေးလောက၏ အဓိကလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ကုန်သွယ်ရေးသုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} lkr85fewcec4mrxszx6949pmwjd0foi 3 287131 1035602 2026-06-03T00:58:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035602 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဓမ္မစန်းမြိုင် ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၅၈၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) l6jnfa07hg4ylb1q3reysijjce0mw2u 0 287132 1035608 2026-06-03T02:01:11Z Simonpeter29 143576 စာမျက်နှာကို [[ဆူဗ်ယန် စတီဗင်]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1035608 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆူဗ်ယန် စတီဗင်]] a6tc4vzp0dpe08vuu09lo88srgpze51 3 287133 1035610 2026-06-03T02:18:10Z Qədir 125627 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Choucas0]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Choucas]] သို့ Qədirက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Choucas0|Choucas0]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Choucas|Choucas]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1035610 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Choucas]] c18khkfpi0dja1ah3zed68nnztqk813 100 287134 1035612 2026-06-03T02:26:27Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=06|day=03|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035612 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=03|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} bprfpz8cwmyjja7ssk4sp4l0ren2kdt 14 287135 1035627 2026-06-03T03:13:27Z Salai Rungtoi 22844 "[[အီရန်နိုင်ငံ]]နှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035627 wikitext text/x-wiki [[အီရန်နိုင်ငံ]]နှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ 9jyzockhnyw5znqhlc8r34p1ayz5hrv 1035628 1035627 2026-06-03T03:14:35Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035628 wikitext text/x-wiki [[အီရန်နိုင်ငံ]]နှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] rh693kv2tu78vfzssff3o9h9vus0o6f 1035629 1035628 2026-06-03T03:15:20Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ပွဲများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035629 wikitext text/x-wiki [[အီရန်နိုင်ငံ]]နှင့် ပတ်သက်သောစစ်ပွဲများ [[ကဏ္ဍ:အီရန်နိုင်ငံ၏ စစ်ရေး]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် စစ်ပွဲများ]] 9ffp76rjgsrpv66ddcvf3sue5zi8n52 14 287136 1035638 2026-06-03T03:43:50Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:အိုးတမြစ်]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035638 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:အိုးတမြစ်]] 1m3wipskdli1riag0sq39a3552x87bb 0 287137 1035639 2026-06-03T03:50:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''အိဝခိမြစ်''' (岩木川, Iwaki-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိခရိုင်အနောက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည်..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035639 wikitext text/x-wiki '''အိဝခိမြစ်''' (岩木川, Iwaki-gawa) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိခရိုင်အနောက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၂ ကီလိုမီတာ (၆၃ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၅၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မြစ်များဥပဒေအရ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မြစ်ကို ဂျပန်နိုင်ငံမြေ၊ အဆောက်အဦ၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသွားဌာနက စီမံလျက်ရှိသည်။ အအိုမိုရိခရိုင်တွင် အရှည်ဆုံးမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်မှရေကို တူးမြောင်းဖြင့်ရယူကာ ဆန်များအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပန်းသီးများ စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ခုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တိုးဟိုခုဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အိဝခိမြစ်တွင် ရေဒီယသတ္တိကြွပစ္စည်းများ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} oqwoj8ggn2ah4gpr20j27hfczb0csno 1035640 1035639 2026-06-03T03:51:39Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1035640 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိဝခိမြစ် | native_name ={{native name|ja|岩木川}} | image = Iwaki River Goshogawara.jpg | image_size = 250px | image_caption = Iwaki River, view north from [[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]], [[Aomori Prefecture]] | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Shirakami-Sanchi]] | mouth_location = [[Japan Sea]] via [[Lake Jūsan]], Aomori Prefecture | mouth_coordinates = {{coord|41.0134|140.3640|format=dms|region:JP|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | length_km = 102 | source1_elevation = | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = | basin_size_km2 = 2544 }} '''အိဝခိမြစ်''' (岩木川, Iwaki-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိုမိုရိခရိုင်]]အနောက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၂ ကီလိုမီတာ (၆၃ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၅၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မြစ်များဥပဒေအရ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မြစ်ကို ဂျပန်နိုင်ငံမြေ၊ အဆောက်အဦ၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသွားဌာနက စီမံလျက်ရှိသည်။ အအိုမိုရိခရိုင်တွင် အရှည်ဆုံးမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်မှရေကို တူးမြောင်းဖြင့်ရယူကာ ဆန်များအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပန်းသီးများ စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ခုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တိုးဟိုခုဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အိဝခိမြစ်တွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်းများ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} bp4novh2yvlrz5n71eqyd63vl0c0bq6 1035641 1035640 2026-06-03T03:52:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အအိုမိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035641 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိဝခိမြစ် | native_name ={{native name|ja|岩木川}} | image = Iwaki River Goshogawara.jpg | image_size = 250px | image_caption = Iwaki River, view north from [[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]], [[Aomori Prefecture]] | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Shirakami-Sanchi]] | mouth_location = [[Japan Sea]] via [[Lake Jūsan]], Aomori Prefecture | mouth_coordinates = {{coord|41.0134|140.3640|format=dms|region:JP|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | length_km = 102 | source1_elevation = | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = | basin_size_km2 = 2544 }} '''အိဝခိမြစ်''' (岩木川, Iwaki-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိုမိုရိခရိုင်]]အနောက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၂ ကီလိုမီတာ (၆၃ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၅၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မြစ်များဥပဒေအရ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မြစ်ကို ဂျပန်နိုင်ငံမြေ၊ အဆောက်အဦ၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသွားဌာနက စီမံလျက်ရှိသည်။ အအိုမိုရိခရိုင်တွင် အရှည်ဆုံးမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်မှရေကို တူးမြောင်းဖြင့်ရယူကာ ဆန်များအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပန်းသီးများ စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ခုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တိုးဟိုခုဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အိဝခိမြစ်တွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်းများ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အအိုမိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] p9l6q6hqb8qyneg0ek1di3kfzv05a9c 1035642 1035641 2026-06-03T03:52:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035642 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = အိဝခိမြစ် | native_name ={{native name|ja|岩木川}} | image = Iwaki River Goshogawara.jpg | image_size = 250px | image_caption = Iwaki River, view north from [[Goshogawara, Aomori|Goshogawara]], [[Aomori Prefecture]] | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Shirakami-Sanchi]] | mouth_location = [[Japan Sea]] via [[Lake Jūsan]], Aomori Prefecture | mouth_coordinates = {{coord|41.0134|140.3640|format=dms|region:JP|display=inline,title}} | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | length_km = 102 | source1_elevation = | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = | basin_size_km2 = 2544 }} '''အိဝခိမြစ်''' (岩木川, Iwaki-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိုမိုရိခရိုင်]]အနောက်ပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည် ၁၀၂ ကီလိုမီတာ (၆၃ မိုင်) ရှိသည်။ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၂၅၄၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၉၈၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မြစ်များဥပဒေအရ ဤမြစ်ကို အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ မြစ်ကို ဂျပန်နိုင်ငံမြေ၊ အဆောက်အဦ၊ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ခရီးသွားဌာနက စီမံလျက်ရှိသည်။ အအိုမိုရိခရိုင်တွင် အရှည်ဆုံးမြစ်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်မှရေကို တူးမြောင်းဖြင့်ရယူကာ ဆန်များအကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပန်းသီးများ စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ခုခုရှိမဒိုင်းအိချိနျူကလီးယားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ တိုးဟိုခုဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အိဝခိမြစ်တွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်းများ ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ==ပထဝီသွင်ပြင်== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အအိုမိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] 3c6i7aksp3r1xzrp6kcxdl2x8l6stjt 3 287138 1035648 2026-06-03T03:59:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035648 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Su Myat Su San ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8ns5htdh8m2jnezauan3jefnq4ed36s 3 287139 1035649 2026-06-03T03:59:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035649 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thihazaw.sys ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) scx04lhlbibu3s30bm2dcxtie01sb2i 3 287140 1035650 2026-06-03T03:59:31Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035650 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32858-33 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) re31g67auqpuxlsb9xeec3dodojtm15 3 287141 1035652 2026-06-03T03:59:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035652 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32788-10 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၅၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) pg4viheljswb3334wrypaoqzbfb670y 0 287142 1035655 2026-06-03T04:07:37Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1354167693|Aegean civilization]]" 1035655 wikitext text/x-wiki '''အေဂျီးယန် ယဉ်ကျေးမှု''' ဆိုသည်မှာ [[အေဂျင်ပင်လယ်|အေဂျီးယန်ပင်လယ်]] တစ်ဝိုက်ရှိ [[ဂရိနိုင်ငံ|ဂရိ]] နိုင်ငံ၏ ကြေးခေတ် ယဉ်ကျေးမှု များအတွက် အထွေထွေအသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ ဤအသုံးအနှုန်းဖြင့် အကျုံးဝင်သော်လည်း ဆက်သွယ်မှုနှင့် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်နေသော ပထဝီဝင်ဒေသ သုံးခုရှိသည်- ခရိကျွန်း ၊ ဆိုက်ကလဒီးစ်ကျွန်း နှင့် ဂရိပြည်မကြီး။ <ref>{{Cite web |title=Aegean civilizations |url=https://www.britannica.com/topic/Aegean-civilization |access-date=February 1, 2019 |website=Encyclopædia Britannica}}</ref> ခရိကျွန်းသည် ကြေးခေတ်အစောပိုင်းမှစ၍ [[မစ်နိုးယန် ယဉ်ကျေးမှု|မီနိုအန်ယဉ်ကျေးမှု]] နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဆိုင်ကလာဒစ်ယဉ်ကျေးမှုသည် ဟေလာဒစ်ခေတ် အစောပိုင်း (" မင်းယန် ") ကာလတွင် ကုန်းမကြီးနှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ပြီး [[မစ်နိုးယန် ယဉ်ကျေးမှု|မီနိုအန်ခေတ် အလယ်ပိုင်း]] တွင် ခရိကျွန်းနှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ {{Circa|1450 BC}} (ဂရိခေတ်နှောင်းပိုင်း၊ မီနိုအန်ခေတ်နှောင်းပိုင်း) တွင် ဂရိ [[မိုက်ဆီးနီးယန် ဂရိ|မိုင်စီနေးယန် ယဉ်ကျေးမှုသည်]] စစ်ရေးအရ အောင်ပွဲခံခြင်းဖြင့် ခရိကျွန်းသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ နီယိုလစ်သစ် ဂရိ နိုင်ငံ၏ အစောပိုင်း အေဂျီးယန်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လူဦးရေသည် ဘီစီ ၅၀၀၀ မတိုင်မီက အနောက်ဘက်သို့ စိုက်ပျိုးရေးကို ဥရောပသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ hn4tri511nx80e9thtjgik34yad395d 1035658 1035655 2026-06-03T04:10:58Z Chenzeyan29 141880 1035658 wikitext text/x-wiki '''အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု''' ({{lang-en|Aegean civilization}}) သည် မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[ဥရောပ]]တိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ပွားရာ မူလဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့သည် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့အကြားတွင် သဘာဝပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် တည်ရှိနေကြသဖြင့်၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်ကတည်းက ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် သမိုင်းကြောင်းအရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်လျက် ရှိခဲ့သည်။ {{Infobox ancient site | name = အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု | native_name = Aegean civilization | alternate_name = | image = | caption = အေဂျီးယန် ပင်လယ်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | map_type = | latitude = | longitude = | location = [[အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]၊ [[ကရိကျွန်း]]၊ ဂရိကျွန်းဆွယ်၊ အာရှမိုင်းနား | region = မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း | type = ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | part_of = ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု၏ မူလအစ | length = | width = | area = | height = | builder = ကရိကျွန်းသားများ၊ မီနိုယန်နှင့် မိုင်စီးနီးယန်း အနွယ်များ | material = ထုံးကျောက်၊ ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်၊ နေလှန်းအုတ် | founded = ဘီစီ ၃၅ဝဝ ဝန်းကျင် | abandoned = ဘီစီ ၁ဝဝဝ ခန့် (ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျက်သုဉ်း) | epochs = ကြေးသတ္တုခေတ် (Bronze Age) | cultures = မီနိုယန်ယဉ်ကျေးမှု (Minoan)၊ မိုင်စီးနီးယန်းယဉ်ကျေးမှု (Mycenaean) | dependency_of = | occupants = | event = ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (၁၈၇ဝ) နှင့် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (၁၉ဝဝ) တို့က ပြန်လည်တူးဖော်ခဲ့သည်။ | excavations = နော့ဆပ် (Knossos)၊ မိုင်စီးနီး (Mycenae)၊ ထရွိုင်း (Troy)၊ တိုင်ရင်း (Tiryns) | archaeological_pho = | public_access = | website = | notes = ဥရောပတိုက်တွင် ရေပိုက်စနစ်နှင့် အုတ်တိုက်များကို ကနဦးဆုံး အသုံးပြုခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သည်။ }} == ကရိကျွန်းနှင့် သတ္တုခေတ် ကုန်သွယ်ရေး == အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများအနက် [[ကရိကျွန်း]] (Crete) သည် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကရိကျွန်းတွင် ရှေးဦးနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အရပ်ပု၍ အသားညိုကြပြီး ပင်လယ်တွင်း၌ လှေ၊ သင်္ဘောများဖြင့် လှည့်လည်သွားလာကာ ပတ်ဝန်းကျင်တိုင်းပြည်များနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိုးတက်လျက်ရှိသော [[အီဂျစ်ပြည်]]နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာမှတစ်ဆင့် ဘီစီ ၃,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၂,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ კရိကျွန်းသားတို့သည် ဘီစီ ၃,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကတည်းက ကြေးနီနှင့် ကြေးညိုသတ္တုများကို အသုံးချတတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ စိုက်ပရပ်ကျွန်းမှ ကြေးနီကိုလည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ဘက်မှ သံဖြူကိုလည်းကောင်း ရရှိကြသဖြင့် ကရိကျွန်းသည် သတ္တုကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လှော်တက်နှင့် ရွက်နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်သည့် '''"ဂယ်လီ"''' (Galley) ခေါ် သင်္ဘောများကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ကုန်သွယ်မှုကို ကာကွယ်ရန် သင်္ဘောတပ်များကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ == နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်းနှင့် မီနိုဘုရင်များ ခေတ် == ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်က ဥရောပတိုက်သားအများစု လူနေမှုအောက်ကျနောက်ကျ ရှိနေချိန်တွင် ဂရိကျွန်းသားများသည် ပြတင်းပေါက်များပါဝင်သည့် နေလှန်းအုတ်တိုက်များဖြင့် နေထိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံများကို ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး နန်းတော်များတွင် ရေပိုက်များပင် တပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မီနိုဘုရင်များ (Minoan) ခေတ်တွင် ကရိယဉ်ကျေးမှုသည် အေဂျီးယန်ပင်လယ်တစ်ခုလုံးတွင် လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့ခဲ့ပြီး အခြားလက်အောက်ခံနယ်များက ထိုဘုရင်များထံ အခွန်ဘဏ္ဍာ ဆက်သခဲ့ကြရသည်။ == ဂရိကျွန်းဆွယ်နှင့် အာရှမိုင်းနားသို့ ပြန့်ပွားခြင်း == ဘီစီ ၁,၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အစဦး၌ အားဂေါ့၊ မိုင်စီးနီး နှင့် တိုင်ရင်း စသည့် ဂရိမြို့များသည် ဂရိကုန်သည်များထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြရာမှ၊ နောက်ပိုင်းတွင် အတုယူကာ မိမိတို့၏ အိုးခွက်နှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် တီထွင်လာခဲ့ကြသည်။ မိုင်စီးနီးနှင့် တိုင်ရင်းမြို့များ ကြီးပွားစည်ကားခဲ့သော ဘီစီ ၁,၅ဝဝ မှ ၁,၂ဝဝ အချိန်ကာလကို '''"မိုင်စီးနီးယန်းခေတ်"''' (Mycenaean period) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးအပြင် အနောက်ဘက် [[စစ္စလီကျွန်း]]၊ [[အီတလီ]]နှင့် [[စပိန်နိုင်ငံ]]များသို့အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှမိုင်းနား (Asia Minor) ဘက်တွင်လည်း အလားတူယဉ်ကျေးမှုမျိုး ထွန်းကားခဲ့ရာ အနောက်မြောက်ထောင့်ရှိ [[ထရွိုင်းမြို့]] (Troy) သည် အချက်အချာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထရွိုင်းမြို့သည် ဘီစီ ၂,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရိကျွန်း၏မြို့တော် နော့ဆပ် (Knossos) မြို့နှင့်အပြိုင် စည်ကားခဲ့ပြီး၊ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ အတွင်း ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို ကြီးစိုးသည့် မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု ပျက်သုဉ်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်နိုင်မှု == ဘီစီ ၁,ဝဝဝ ခန့် တွင် သံသတ္တုကို အသုံးချတတ်သည့် ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ မြောက်ဘက်မှ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် အရိုင်းအစိုင်းဘဝတွင် ရှိကြသေးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ကြောင့် ခန်းနားကြီးကျယ်ခဲ့သော မိုင်စီးနီး၊ ထရွိုင်းနှင့် နော့ဆပ်နိုင်ငံကြီးများနှင့်အတူ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း ပျက်သုဉ်းကာ မထင်မရှားသာ ကျန်ရစ်ခဲ့တော့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးနောက် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ဝန်းကျင်ခန့်မှသာ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုကို အေဒီ ၁၈၇ဝ ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (Heinrich Schliemann) က ထရွိုင်းမြို့ဟောင်းနေရာ၊ မိုင်စီးနီးမြို့နှင့် တိုင်ရင်းမြို့တို့ကို တူးဖော်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။အေဒီ ၁၉ဝဝ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (Sir Arthur Evans) က ကရိကျွန်းရှိ နော့ဆပ်မြို့တော်နှင့် ဖီးစတပ်မြို့ဟောင်းနေရာများကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များ === တူးဖော်မှုများအရ ကျောက်လမ်းခင်းမြို့ကြီးများ၊ ခံတပ်များ၊ ရေပိုက်၊ ရေဆင်းမြောင်းနှင့် ရေချိုးခန်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်တုများ၊ လက်နက်များ၊ အိုးခွက်များနှင့်အတူ နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် လူနှင့်နွား ယှဉ်ပြိုင်ကစားပုံ၊ ပွဲလမ်းသဘင် ချီတက်ပုံနှင့် ဘားဂျွန်းကစားပုံ စသည့် အဆင့်မြင့်အနုပညာ လက်ရာများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ရွှံ့ပြားပေါ်တွင် ရေးသားထားသော စာများကိုလည်း တူးဖော်ရရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့တိုင် ထိုစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} ms5e5utqjyr1e4bfx9v8v0iv3o5ky35 1035659 1035658 2026-06-03T04:12:20Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035659 wikitext text/x-wiki '''အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု''' ({{lang-en|Aegean civilization}}) သည် မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[ဥရောပ]]တိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ပွားရာ မူလဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့သည် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့အကြားတွင် သဘာဝပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် တည်ရှိနေကြသဖြင့်၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်ကတည်းက ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် သမိုင်းကြောင်းအရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်လျက် ရှိခဲ့သည်။ {{Infobox ancient site | name = အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု | native_name = Aegean civilization | alternate_name = | image = Reconstruccio Knossos.jpg | caption = အေဂျီးယန် ပင်လယ်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | map_type = | latitude = | longitude = | location = [[အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]၊ [[ကရိကျွန်း]]၊ ဂရိကျွန်းဆွယ်၊ အာရှမိုင်းနား | region = မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း | type = ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | part_of = ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု၏ မူလအစ | length = | width = | area = | height = | builder = ကရိကျွန်းသားများ၊ မီနိုယန်နှင့် မိုင်စီးနီးယန်း အနွယ်များ | material = ထုံးကျောက်၊ ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်၊ နေလှန်းအုတ် | founded = ဘီစီ ၃၅ဝဝ ဝန်းကျင် | abandoned = ဘီစီ ၁ဝဝဝ ခန့် (ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျက်သုဉ်း) | epochs = ကြေးသတ္တုခေတ် (Bronze Age) | cultures = မီနိုယန်ယဉ်ကျေးမှု (Minoan)၊ မိုင်စီးနီးယန်းယဉ်ကျေးမှု (Mycenaean) | dependency_of = | occupants = | event = ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (၁၈၇ဝ) နှင့် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (၁၉ဝဝ) တို့က ပြန်လည်တူးဖော်ခဲ့သည်။ | excavations = နော့ဆပ် (Knossos)၊ မိုင်စီးနီး (Mycenae)၊ ထရွိုင်း (Troy)၊ တိုင်ရင်း (Tiryns) | archaeological_pho = | public_access = | website = | notes = ဥရောပတိုက်တွင် ရေပိုက်စနစ်နှင့် အုတ်တိုက်များကို ကနဦးဆုံး အသုံးပြုခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သည်။ }} == ကရိကျွန်းနှင့် သတ္တုခေတ် ကုန်သွယ်ရေး == အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများအနက် [[ကရိကျွန်း]] (Crete) သည် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကရိကျွန်းတွင် ရှေးဦးနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အရပ်ပု၍ အသားညိုကြပြီး ပင်လယ်တွင်း၌ လှေ၊ သင်္ဘောများဖြင့် လှည့်လည်သွားလာကာ ပတ်ဝန်းကျင်တိုင်းပြည်များနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိုးတက်လျက်ရှိသော [[အီဂျစ်ပြည်]]နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာမှတစ်ဆင့် ဘီစီ ၃,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၂,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ კရိကျွန်းသားတို့သည် ဘီစီ ၃,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကတည်းက ကြေးနီနှင့် ကြေးညိုသတ္တုများကို အသုံးချတတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ စိုက်ပရပ်ကျွန်းမှ ကြေးနီကိုလည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ဘက်မှ သံဖြူကိုလည်းကောင်း ရရှိကြသဖြင့် ကရိကျွန်းသည် သတ္တုကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လှော်တက်နှင့် ရွက်နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်သည့် '''"ဂယ်လီ"''' (Galley) ခေါ် သင်္ဘောများကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ကုန်သွယ်မှုကို ကာကွယ်ရန် သင်္ဘောတပ်များကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ == နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်းနှင့် မီနိုဘုရင်များ ခေတ် == ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်က ဥရောပတိုက်သားအများစု လူနေမှုအောက်ကျနောက်ကျ ရှိနေချိန်တွင် ဂရိကျွန်းသားများသည် ပြတင်းပေါက်များပါဝင်သည့် နေလှန်းအုတ်တိုက်များဖြင့် နေထိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံများကို ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး နန်းတော်များတွင် ရေပိုက်များပင် တပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မီနိုဘုရင်များ (Minoan) ခေတ်တွင် ကရိယဉ်ကျေးမှုသည် အေဂျီးယန်ပင်လယ်တစ်ခုလုံးတွင် လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့ခဲ့ပြီး အခြားလက်အောက်ခံနယ်များက ထိုဘုရင်များထံ အခွန်ဘဏ္ဍာ ဆက်သခဲ့ကြရသည်။ == ဂရိကျွန်းဆွယ်နှင့် အာရှမိုင်းနားသို့ ပြန့်ပွားခြင်း == ဘီစီ ၁,၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အစဦး၌ အားဂေါ့၊ မိုင်စီးနီး နှင့် တိုင်ရင်း စသည့် ဂရိမြို့များသည် ဂရိကုန်သည်များထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြရာမှ၊ နောက်ပိုင်းတွင် အတုယူကာ မိမိတို့၏ အိုးခွက်နှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် တီထွင်လာခဲ့ကြသည်။ မိုင်စီးနီးနှင့် တိုင်ရင်းမြို့များ ကြီးပွားစည်ကားခဲ့သော ဘီစီ ၁,၅ဝဝ မှ ၁,၂ဝဝ အချိန်ကာလကို '''"မိုင်စီးနီးယန်းခေတ်"''' (Mycenaean period) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးအပြင် အနောက်ဘက် [[စစ္စလီကျွန်း]]၊ [[အီတလီ]]နှင့် [[စပိန်နိုင်ငံ]]များသို့အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှမိုင်းနား (Asia Minor) ဘက်တွင်လည်း အလားတူယဉ်ကျေးမှုမျိုး ထွန်းကားခဲ့ရာ အနောက်မြောက်ထောင့်ရှိ [[ထရွိုင်းမြို့]] (Troy) သည် အချက်အချာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထရွိုင်းမြို့သည် ဘီစီ ၂,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရိကျွန်း၏မြို့တော် နော့ဆပ် (Knossos) မြို့နှင့်အပြိုင် စည်ကားခဲ့ပြီး၊ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ အတွင်း ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို ကြီးစိုးသည့် မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု ပျက်သုဉ်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်နိုင်မှု == ဘီစီ ၁,ဝဝဝ ခန့် တွင် သံသတ္တုကို အသုံးချတတ်သည့် ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ မြောက်ဘက်မှ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် အရိုင်းအစိုင်းဘဝတွင် ရှိကြသေးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ကြောင့် ခန်းနားကြီးကျယ်ခဲ့သော မိုင်စီးနီး၊ ထရွိုင်းနှင့် နော့ဆပ်နိုင်ငံကြီးများနှင့်အတူ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း ပျက်သုဉ်းကာ မထင်မရှားသာ ကျန်ရစ်ခဲ့တော့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးနောက် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ဝန်းကျင်ခန့်မှသာ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုကို အေဒီ ၁၈၇ဝ ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (Heinrich Schliemann) က ထရွိုင်းမြို့ဟောင်းနေရာ၊ မိုင်စီးနီးမြို့နှင့် တိုင်ရင်းမြို့တို့ကို တူးဖော်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။အေဒီ ၁၉ဝဝ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (Sir Arthur Evans) က ကရိကျွန်းရှိ နော့ဆပ်မြို့တော်နှင့် ဖီးစတပ်မြို့ဟောင်းနေရာများကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များ === တူးဖော်မှုများအရ ကျောက်လမ်းခင်းမြို့ကြီးများ၊ ခံတပ်များ၊ ရေပိုက်၊ ရေဆင်းမြောင်းနှင့် ရေချိုးခန်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်တုများ၊ လက်နက်များ၊ အိုးခွက်များနှင့်အတူ နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် လူနှင့်နွား ယှဉ်ပြိုင်ကစားပုံ၊ ပွဲလမ်းသဘင် ချီတက်ပုံနှင့် ဘားဂျွန်းကစားပုံ စသည့် အဆင့်မြင့်အနုပညာ လက်ရာများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ရွှံ့ပြားပေါ်တွင် ရေးသားထားသော စာများကိုလည်း တူးဖော်ရရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့တိုင် ထိုစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} carfwpvjn2e3gvh4h0zexuythvy9irp 1035661 1035659 2026-06-03T04:14:10Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1035661 wikitext text/x-wiki '''အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု''' ({{lang-en|Aegean civilization}}) သည် မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[ဥရောပ]]တိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ပွားရာ မူလဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ [[အေဂျင်ပင်လယ်|အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]တွင်းရှိ ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့သည် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့အကြားတွင် သဘာဝပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် တည်ရှိနေကြသဖြင့်၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်ကတည်းက ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် သမိုင်းကြောင်းအရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်လျက် ရှိခဲ့သည်။ {{Infobox ancient site | name = အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု | native_name = Aegean civilization | alternate_name = | image = Reconstruccio Knossos.jpg | caption = အေဂျီးယန် ပင်လယ်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | map_type = | latitude = | longitude = | location = [[အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]၊ [[ကရိကျွန်း]]၊ ဂရိကျွန်းဆွယ်၊ အာရှမိုင်းနား | region = မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း | type = ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | part_of = ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု၏ မူလအစ | length = | width = | area = | height = | builder = ကရိကျွန်းသားများ၊ မီနိုယန်နှင့် မိုင်စီးနီးယန်း အနွယ်များ | material = ထုံးကျောက်၊ ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်၊ နေလှန်းအုတ် | founded = ဘီစီ ၃၅ဝဝ ဝန်းကျင် | abandoned = ဘီစီ ၁ဝဝဝ ခန့် (ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျက်သုဉ်း) | epochs = ကြေးသတ္တုခေတ် (Bronze Age) | cultures = မီနိုယန်ယဉ်ကျေးမှု (Minoan)၊ မိုင်စီးနီးယန်းယဉ်ကျေးမှု (Mycenaean) | dependency_of = | occupants = | event = ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (၁၈၇ဝ) နှင့် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (၁၉ဝဝ) တို့က ပြန်လည်တူးဖော်ခဲ့သည်။ | excavations = နော့ဆပ် (Knossos)၊ မိုင်စီးနီး (Mycenae)၊ ထရွိုင်း (Troy)၊ တိုင်ရင်း (Tiryns) | archaeological_pho = | public_access = | website = | notes = ဥရောပတိုက်တွင် ရေပိုက်စနစ်နှင့် အုတ်တိုက်များကို ကနဦးဆုံး အသုံးပြုခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သည်။ }} == ကရိကျွန်းနှင့် သတ္တုခေတ် ကုန်သွယ်ရေး == အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများအနက် [[ကရိကျွန်း]] (Crete) သည် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကရိကျွန်းတွင် ရှေးဦးနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အရပ်ပု၍ အသားညိုကြပြီး ပင်လယ်တွင်း၌ လှေ၊ သင်္ဘောများဖြင့် လှည့်လည်သွားလာကာ ပတ်ဝန်းကျင်တိုင်းပြည်များနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိုးတက်လျက်ရှိသော [[အီဂျစ်ပြည်]]နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာမှတစ်ဆင့် ဘီစီ ၃,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၂,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ კရိကျွန်းသားတို့သည် ဘီစီ ၃,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကတည်းက ကြေးနီနှင့် ကြေးညိုသတ္တုများကို အသုံးချတတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ စိုက်ပရပ်ကျွန်းမှ ကြေးနီကိုလည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ဘက်မှ သံဖြူကိုလည်းကောင်း ရရှိကြသဖြင့် ကရိကျွန်းသည် သတ္တုကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လှော်တက်နှင့် ရွက်နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်သည့် '''"ဂယ်လီ"''' (Galley) ခေါ် သင်္ဘောများကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ကုန်သွယ်မှုကို ကာကွယ်ရန် သင်္ဘောတပ်များကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ == နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်းနှင့် မီနိုဘုရင်များ ခေတ် == ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်က ဥရောပတိုက်သားအများစု လူနေမှုအောက်ကျနောက်ကျ ရှိနေချိန်တွင် ဂရိကျွန်းသားများသည် ပြတင်းပေါက်များပါဝင်သည့် နေလှန်းအုတ်တိုက်များဖြင့် နေထိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံများကို ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး နန်းတော်များတွင် ရေပိုက်များပင် တပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မီနိုဘုရင်များ (Minoan) ခေတ်တွင် ကရိယဉ်ကျေးမှုသည် အေဂျီးယန်ပင်လယ်တစ်ခုလုံးတွင် လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့ခဲ့ပြီး အခြားလက်အောက်ခံနယ်များက ထိုဘုရင်များထံ အခွန်ဘဏ္ဍာ ဆက်သခဲ့ကြရသည်။ == ဂရိကျွန်းဆွယ်နှင့် အာရှမိုင်းနားသို့ ပြန့်ပွားခြင်း == ဘီစီ ၁,၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အစဦး၌ အားဂေါ့၊ မိုင်စီးနီး နှင့် တိုင်ရင်း စသည့် ဂရိမြို့များသည် ဂရိကုန်သည်များထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြရာမှ၊ နောက်ပိုင်းတွင် အတုယူကာ မိမိတို့၏ အိုးခွက်နှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် တီထွင်လာခဲ့ကြသည်။ မိုင်စီးနီးနှင့် တိုင်ရင်းမြို့များ ကြီးပွားစည်ကားခဲ့သော ဘီစီ ၁,၅ဝဝ မှ ၁,၂ဝဝ အချိန်ကာလကို '''"မိုင်စီးနီးယန်းခေတ်"''' (Mycenaean period) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးအပြင် အနောက်ဘက် [[စစ္စလီကျွန်း]]၊ [[အီတလီ]]နှင့် [[စပိန်နိုင်ငံ]]များသို့အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှမိုင်းနား (Asia Minor) ဘက်တွင်လည်း အလားတူယဉ်ကျေးမှုမျိုး ထွန်းကားခဲ့ရာ အနောက်မြောက်ထောင့်ရှိ [[ထရွိုင်းမြို့]] (Troy) သည် အချက်အချာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထရွိုင်းမြို့သည် ဘီစီ ၂,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရိကျွန်း၏မြို့တော် နော့ဆပ် (Knossos) မြို့နှင့်အပြိုင် စည်ကားခဲ့ပြီး၊ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ အတွင်း ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို ကြီးစိုးသည့် မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု ပျက်သုဉ်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်နိုင်မှု == ဘီစီ ၁,ဝဝဝ ခန့် တွင် သံသတ္တုကို အသုံးချတတ်သည့် ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ မြောက်ဘက်မှ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် အရိုင်းအစိုင်းဘဝတွင် ရှိကြသေးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ကြောင့် ခန်းနားကြီးကျယ်ခဲ့သော မိုင်စီးနီး၊ ထရွိုင်းနှင့် နော့ဆပ်နိုင်ငံကြီးများနှင့်အတူ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း ပျက်သုဉ်းကာ မထင်မရှားသာ ကျန်ရစ်ခဲ့တော့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးနောက် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ဝန်းကျင်ခန့်မှသာ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုကို အေဒီ ၁၈၇ဝ ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (Heinrich Schliemann) က ထရွိုင်းမြို့ဟောင်းနေရာ၊ မိုင်စီးနီးမြို့နှင့် တိုင်ရင်းမြို့တို့ကို တူးဖော်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။အေဒီ ၁၉ဝဝ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (Sir Arthur Evans) က ကရိကျွန်းရှိ နော့ဆပ်မြို့တော်နှင့် ဖီးစတပ်မြို့ဟောင်းနေရာများကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များ === တူးဖော်မှုများအရ ကျောက်လမ်းခင်းမြို့ကြီးများ၊ ခံတပ်များ၊ ရေပိုက်၊ ရေဆင်းမြောင်းနှင့် ရေချိုးခန်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်တုများ၊ လက်နက်များ၊ အိုးခွက်များနှင့်အတူ နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် လူနှင့်နွား ယှဉ်ပြိုင်ကစားပုံ၊ ပွဲလမ်းသဘင် ချီတက်ပုံနှင့် ဘားဂျွန်းကစားပုံ စသည့် အဆင့်မြင့်အနုပညာ လက်ရာများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ရွှံ့ပြားပေါ်တွင် ရေးသားထားသော စာများကိုလည်း တူးဖော်ရရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့တိုင် ထိုစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} oa4fokehawvh1v4rqxd242flp1on3ep 1035662 1035661 2026-06-03T04:17:50Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ကြေးခေတ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035662 wikitext text/x-wiki '''အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု''' ({{lang-en|Aegean civilization}}) သည် မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[ဥရောပ]]တိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ပွားရာ မူလဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ [[အေဂျင်ပင်လယ်|အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]တွင်းရှိ ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့သည် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့အကြားတွင် သဘာဝပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် တည်ရှိနေကြသဖြင့်၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်ကတည်းက ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် သမိုင်းကြောင်းအရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်လျက် ရှိခဲ့သည်။ {{Infobox ancient site | name = အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု | native_name = Aegean civilization | alternate_name = | image = Reconstruccio Knossos.jpg | caption = အေဂျီးယန် ပင်လယ်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | map_type = | latitude = | longitude = | location = [[အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]၊ [[ကရိကျွန်း]]၊ ဂရိကျွန်းဆွယ်၊ အာရှမိုင်းနား | region = မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း | type = ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | part_of = ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု၏ မူလအစ | length = | width = | area = | height = | builder = ကရိကျွန်းသားများ၊ မီနိုယန်နှင့် မိုင်စီးနီးယန်း အနွယ်များ | material = ထုံးကျောက်၊ ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်၊ နေလှန်းအုတ် | founded = ဘီစီ ၃၅ဝဝ ဝန်းကျင် | abandoned = ဘီစီ ၁ဝဝဝ ခန့် (ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျက်သုဉ်း) | epochs = ကြေးသတ္တုခေတ် (Bronze Age) | cultures = မီနိုယန်ယဉ်ကျေးမှု (Minoan)၊ မိုင်စီးနီးယန်းယဉ်ကျေးမှု (Mycenaean) | dependency_of = | occupants = | event = ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (၁၈၇ဝ) နှင့် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (၁၉ဝဝ) တို့က ပြန်လည်တူးဖော်ခဲ့သည်။ | excavations = နော့ဆပ် (Knossos)၊ မိုင်စီးနီး (Mycenae)၊ ထရွိုင်း (Troy)၊ တိုင်ရင်း (Tiryns) | archaeological_pho = | public_access = | website = | notes = ဥရောပတိုက်တွင် ရေပိုက်စနစ်နှင့် အုတ်တိုက်များကို ကနဦးဆုံး အသုံးပြုခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သည်။ }} == ကရိကျွန်းနှင့် သတ္တုခေတ် ကုန်သွယ်ရေး == အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများအနက် [[ကရိကျွန်း]] (Crete) သည် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကရိကျွန်းတွင် ရှေးဦးနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အရပ်ပု၍ အသားညိုကြပြီး ပင်လယ်တွင်း၌ လှေ၊ သင်္ဘောများဖြင့် လှည့်လည်သွားလာကာ ပတ်ဝန်းကျင်တိုင်းပြည်များနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိုးတက်လျက်ရှိသော [[အီဂျစ်ပြည်]]နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာမှတစ်ဆင့် ဘီစီ ၃,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၂,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ კရိကျွန်းသားတို့သည် ဘီစီ ၃,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကတည်းက ကြေးနီနှင့် ကြေးညိုသတ္တုများကို အသုံးချတတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ စိုက်ပရပ်ကျွန်းမှ ကြေးနီကိုလည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ဘက်မှ သံဖြူကိုလည်းကောင်း ရရှိကြသဖြင့် ကရိကျွန်းသည် သတ္တုကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လှော်တက်နှင့် ရွက်နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်သည့် '''"ဂယ်လီ"''' (Galley) ခေါ် သင်္ဘောများကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ကုန်သွယ်မှုကို ကာကွယ်ရန် သင်္ဘောတပ်များကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ == နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်းနှင့် မီနိုဘုရင်များ ခေတ် == ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်က ဥရောပတိုက်သားအများစု လူနေမှုအောက်ကျနောက်ကျ ရှိနေချိန်တွင် ဂရိကျွန်းသားများသည် ပြတင်းပေါက်များပါဝင်သည့် နေလှန်းအုတ်တိုက်များဖြင့် နေထိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံများကို ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး နန်းတော်များတွင် ရေပိုက်များပင် တပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မီနိုဘုရင်များ (Minoan) ခေတ်တွင် ကရိယဉ်ကျေးမှုသည် အေဂျီးယန်ပင်လယ်တစ်ခုလုံးတွင် လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့ခဲ့ပြီး အခြားလက်အောက်ခံနယ်များက ထိုဘုရင်များထံ အခွန်ဘဏ္ဍာ ဆက်သခဲ့ကြရသည်။ == ဂရိကျွန်းဆွယ်နှင့် အာရှမိုင်းနားသို့ ပြန့်ပွားခြင်း == ဘီစီ ၁,၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အစဦး၌ အားဂေါ့၊ မိုင်စီးနီး နှင့် တိုင်ရင်း စသည့် ဂရိမြို့များသည် ဂရိကုန်သည်များထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြရာမှ၊ နောက်ပိုင်းတွင် အတုယူကာ မိမိတို့၏ အိုးခွက်နှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် တီထွင်လာခဲ့ကြသည်။ မိုင်စီးနီးနှင့် တိုင်ရင်းမြို့များ ကြီးပွားစည်ကားခဲ့သော ဘီစီ ၁,၅ဝဝ မှ ၁,၂ဝဝ အချိန်ကာလကို '''"မိုင်စီးနီးယန်းခေတ်"''' (Mycenaean period) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးအပြင် အနောက်ဘက် [[စစ္စလီကျွန်း]]၊ [[အီတလီ]]နှင့် [[စပိန်နိုင်ငံ]]များသို့အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှမိုင်းနား (Asia Minor) ဘက်တွင်လည်း အလားတူယဉ်ကျေးမှုမျိုး ထွန်းကားခဲ့ရာ အနောက်မြောက်ထောင့်ရှိ [[ထရွိုင်းမြို့]] (Troy) သည် အချက်အချာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထရွိုင်းမြို့သည် ဘီစီ ၂,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရိကျွန်း၏မြို့တော် နော့ဆပ် (Knossos) မြို့နှင့်အပြိုင် စည်ကားခဲ့ပြီး၊ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ အတွင်း ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို ကြီးစိုးသည့် မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု ပျက်သုဉ်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်နိုင်မှု == ဘီစီ ၁,ဝဝဝ ခန့် တွင် သံသတ္တုကို အသုံးချတတ်သည့် ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ မြောက်ဘက်မှ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် အရိုင်းအစိုင်းဘဝတွင် ရှိကြသေးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ကြောင့် ခန်းနားကြီးကျယ်ခဲ့သော မိုင်စီးနီး၊ ထရွိုင်းနှင့် နော့ဆပ်နိုင်ငံကြီးများနှင့်အတူ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း ပျက်သုဉ်းကာ မထင်မရှားသာ ကျန်ရစ်ခဲ့တော့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးနောက် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ဝန်းကျင်ခန့်မှသာ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုကို အေဒီ ၁၈၇ဝ ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (Heinrich Schliemann) က ထရွိုင်းမြို့ဟောင်းနေရာ၊ မိုင်စီးနီးမြို့နှင့် တိုင်ရင်းမြို့တို့ကို တူးဖော်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။အေဒီ ၁၉ဝဝ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (Sir Arthur Evans) က ကရိကျွန်းရှိ နော့ဆပ်မြို့တော်နှင့် ဖီးစတပ်မြို့ဟောင်းနေရာများကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များ === တူးဖော်မှုများအရ ကျောက်လမ်းခင်းမြို့ကြီးများ၊ ခံတပ်များ၊ ရေပိုက်၊ ရေဆင်းမြောင်းနှင့် ရေချိုးခန်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်တုများ၊ လက်နက်များ၊ အိုးခွက်များနှင့်အတူ နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် လူနှင့်နွား ယှဉ်ပြိုင်ကစားပုံ၊ ပွဲလမ်းသဘင် ချီတက်ပုံနှင့် ဘားဂျွန်းကစားပုံ စသည့် အဆင့်မြင့်အနုပညာ လက်ရာများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ရွှံ့ပြားပေါ်တွင် ရေးသားထားသော စာများကိုလည်း တူးဖော်ရရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့တိုင် ထိုစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကြေးခေတ်]] mw5waq4wktb5trzdwikev23rr05wsss 1035667 1035662 2026-06-03T04:22:25Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂရိနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035667 wikitext text/x-wiki '''အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု''' ({{lang-en|Aegean civilization}}) သည် မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများနှင့် ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် [[ဥရောပ]]တိုက် ယဉ်ကျေးမှု စတင်ပေါက်ပွားရာ မူလဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ [[အေဂျင်ပင်လယ်|အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]တွင်းရှိ ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့သည် အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့အကြားတွင် သဘာဝပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် တည်ရှိနေကြသဖြင့်၊ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်ကတည်းက ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအပြင် သမိုင်းကြောင်းအရပါ နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်လျက် ရှိခဲ့သည်။ {{Infobox ancient site | name = အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှု | native_name = Aegean civilization | alternate_name = | image = Reconstruccio Knossos.jpg | caption = အေဂျီးယန် ပင်လယ်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | map_type = | latitude = | longitude = | location = [[အေဂျီးယန်ပင်လယ်]]၊ [[ကရိကျွန်း]]၊ ဂရိကျွန်းဆွယ်၊ အာရှမိုင်းနား | region = မြေထဲပင်လယ် အရှေ့မြောက်ပိုင်း | type = ရှေးဟောင်းမြို့ပြ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ | part_of = ဥရောပတိုက် ယဉ်ကျေးမှု၏ မူလအစ | length = | width = | area = | height = | builder = ကရိကျွန်းသားများ၊ မီနိုယန်နှင့် မိုင်စီးနီးယန်း အနွယ်များ | material = ထုံးကျောက်၊ ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်၊ နေလှန်းအုတ် | founded = ဘီစီ ၃၅ဝဝ ဝန်းကျင် | abandoned = ဘီစီ ၁ဝဝဝ ခန့် (ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ ကျူးကျော်မှုကြောင့် ပျက်သုဉ်း) | epochs = ကြေးသတ္တုခေတ် (Bronze Age) | cultures = မီနိုယန်ယဉ်ကျေးမှု (Minoan)၊ မိုင်စီးနီးယန်းယဉ်ကျေးမှု (Mycenaean) | dependency_of = | occupants = | event = ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (၁၈၇ဝ) နှင့် အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (၁၉ဝဝ) တို့က ပြန်လည်တူးဖော်ခဲ့သည်။ | excavations = နော့ဆပ် (Knossos)၊ မိုင်စီးနီး (Mycenae)၊ ထရွိုင်း (Troy)၊ တိုင်ရင်း (Tiryns) | archaeological_pho = | public_access = | website = | notes = ဥရောပတိုက်တွင် ရေပိုက်စနစ်နှင့် အုတ်တိုက်များကို ကနဦးဆုံး အသုံးပြုခဲ့သည့် အဆင့်မြင့်ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သည်။ }} == ကရိကျွန်းနှင့် သတ္တုခေတ် ကုန်သွယ်ရေး == အေဂျီးယန်ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းများအနက် [[ကရိကျွန်း]] (Crete) သည် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ကရိကျွန်းတွင် ရှေးဦးနေထိုင်သော တိုင်းရင်းသားတို့သည် အရပ်ပု၍ အသားညိုကြပြီး ပင်လယ်တွင်း၌ လှေ၊ သင်္ဘောများဖြင့် လှည့်လည်သွားလာကာ ပတ်ဝန်းကျင်တိုင်းပြည်များနှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် တိုးတက်လျက်ရှိသော [[အီဂျစ်ပြည်]]နှင့် ကုန်သွယ်မှုပြုရာမှတစ်ဆင့် ဘီစီ ၃,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုကို လက်ခံရရှိခဲ့ပြီး၊ ဘီစီ ၂,ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆင့်အတန်းမြင့်မားသော ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ კရိကျွန်းသားတို့သည် ဘီစီ ၃,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ကတည်းက ကြေးနီနှင့် ကြေးညိုသတ္တုများကို အသုံးချတတ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အနီးအနားရှိ စိုက်ပရပ်ကျွန်းမှ ကြေးနီကိုလည်းကောင်း၊ ဥရောပတိုက်ဘက်မှ သံဖြူကိုလည်းကောင်း ရရှိကြသဖြင့် ကရိကျွန်းသည် သတ္တုကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လှော်တက်နှင့် ရွက်နှစ်မျိုးစလုံးပါဝင်သည့် '''"ဂယ်လီ"''' (Galley) ခေါ် သင်္ဘောများကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ကုန်သွယ်မှုကို ကာကွယ်ရန် သင်္ဘောတပ်များကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ == နေထိုင်မှုအဆင့်အတန်းနှင့် မီနိုဘုရင်များ ခေတ် == ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅,ဝဝဝ ကျော်က ဥရောပတိုက်သားအများစု လူနေမှုအောက်ကျနောက်ကျ ရှိနေချိန်တွင် ဂရိကျွန်းသားများသည် ပြတင်းပေါက်များပါဝင်သည့် နေလှန်းအုတ်တိုက်များဖြင့် နေထိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံများကို ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် ဂျစ်ပဆမ်ကျောက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး နန်းတော်များတွင် ရေပိုက်များပင် တပ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မီနိုဘုရင်များ (Minoan) ခေတ်တွင် ကရိယဉ်ကျေးမှုသည် အေဂျီးယန်ပင်လယ်တစ်ခုလုံးတွင် လွှမ်းမိုးပြန့်နှံ့ခဲ့ပြီး အခြားလက်အောက်ခံနယ်များက ထိုဘုရင်များထံ အခွန်ဘဏ္ဍာ ဆက်သခဲ့ကြရသည်။ == ဂရိကျွန်းဆွယ်နှင့် အာရှမိုင်းနားသို့ ပြန့်ပွားခြင်း == ဘီစီ ၁,၆ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်ပေါ်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ အစဦး၌ အားဂေါ့၊ မိုင်စီးနီး နှင့် တိုင်ရင်း စသည့် ဂရိမြို့များသည် ဂရိကုန်သည်များထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြရာမှ၊ နောက်ပိုင်းတွင် အတုယူကာ မိမိတို့၏ အိုးခွက်နှင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများကို တိုးတက်အောင် တီထွင်လာခဲ့ကြသည်။ မိုင်စီးနီးနှင့် တိုင်ရင်းမြို့များ ကြီးပွားစည်ကားခဲ့သော ဘီစီ ၁,၅ဝဝ မှ ၁,၂ဝဝ အချိန်ကာလကို '''"မိုင်စီးနီးယန်းခေတ်"''' (Mycenaean period) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံးအပြင် အနောက်ဘက် [[စစ္စလီကျွန်း]]၊ [[အီတလီ]]နှင့် [[စပိန်နိုင်ငံ]]များသို့အထိ ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ အာရှမိုင်းနား (Asia Minor) ဘက်တွင်လည်း အလားတူယဉ်ကျေးမှုမျိုး ထွန်းကားခဲ့ရာ အနောက်မြောက်ထောင့်ရှိ [[ထရွိုင်းမြို့]] (Troy) သည် အချက်အချာဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထရွိုင်းမြို့သည် ဘီစီ ၂,၅ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကရိကျွန်း၏မြို့တော် နော့ဆပ် (Knossos) မြို့နှင့်အပြိုင် စည်ကားခဲ့ပြီး၊ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁,ဝဝဝ အတွင်း ကျယ်ပြန့်သောနိုင်ငံကို ကြီးစိုးသည့် မြို့တော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှု ပျက်သုဉ်းခြင်းနှင့် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်နိုင်မှု == ဘီစီ ၁,ဝဝဝ ခန့် တွင် သံသတ္တုကို အသုံးချတတ်သည့် ရှေးဦးဂရိလူမျိုးများ မြောက်ဘက်မှ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဆင်းလာခဲ့ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် အရိုင်းအစိုင်းဘဝတွင် ရှိကြသေးသဖြင့် ၎င်းတို့၏ လက်ချက်ကြောင့် ခန်းနားကြီးကျယ်ခဲ့သော မိုင်စီးနီး၊ ထရွိုင်းနှင့် နော့ဆပ်နိုင်ငံကြီးများနှင့်အတူ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း ပျက်သုဉ်းကာ မထင်မရှားသာ ကျန်ရစ်ခဲ့တော့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီးနောက် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ဝန်းကျင်ခန့်မှသာ အေဂျီးယန်ယဉ်ကျေးမှုကို အေဒီ ၁၈၇ဝ ဂျာမန်အမျိုးသား ဟိုင်းနရစ် ရှလီးမန်း (Heinrich Schliemann) က ထရွိုင်းမြို့ဟောင်းနေရာ၊ မိုင်စီးနီးမြို့နှင့် တိုင်ရင်းမြို့တို့ကို တူးဖော်ပြီး ယဉ်ကျေးမှုလက်ရာများကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။အေဒီ ၁၉ဝဝ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဆာအာသာ အက်ဗင် (Sir Arthur Evans) က ကရိကျွန်းရှိ နော့ဆပ်မြို့တော်နှင့် ဖီးစတပ်မြို့ဟောင်းနေရာများကို တူးဖော်ခဲ့သည်။ === ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များ === တူးဖော်မှုများအရ ကျောက်လမ်းခင်းမြို့ကြီးများ၊ ခံတပ်များ၊ ရေပိုက်၊ ရေဆင်းမြောင်းနှင့် ရေချိုးခန်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်တုများ၊ လက်နက်များ၊ အိုးခွက်များနှင့်အတူ နံရံဆေးရေးပန်းချီများတွင် လူနှင့်နွား ယှဉ်ပြိုင်ကစားပုံ၊ ပွဲလမ်းသဘင် ချီတက်ပုံနှင့် ဘားဂျွန်းကစားပုံ စသည့် အဆင့်မြင့်အနုပညာ လက်ရာများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ရွှံ့ပြားပေါ်တွင် ရေးသားထားသော စာများကိုလည်း တူးဖော်ရရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့တိုင် ထိုစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ကြေးခေတ်]] [[ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံ၏ သမိုင်း]] ekc7dub86x4xecjijuxn7pcccubk1rj 14 287143 1035664 2026-06-03T04:20:23Z Salai Rungtoi 22844 "[[ဂရိနိုင်ငံ]]၏ သမိုင်း {{Container category}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035664 wikitext text/x-wiki [[ဂရိနိုင်ငံ]]၏ သမိုင်း {{Container category}} g87ydxvi0xu2aw5tyudxze8rmir73sb 1035665 1035664 2026-06-03T04:21:24Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂရိနိုင်ငံ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035665 wikitext text/x-wiki [[ဂရိနိုင်ငံ]]၏ သမိုင်း {{Container category}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံ]] 4fbs22r9a2hf03aw7boxrgn8fp0fmvi 1035666 1035665 2026-06-03T04:21:40Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:နိုင်ငံအလိုက် သမိုင်း]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035666 wikitext text/x-wiki [[ဂရိနိုင်ငံ]]၏ သမိုင်း {{Container category}} [[ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမိုင်း]] 2y2wsxb20oidthmxrathguu0e3j6x7m 3 287144 1035676 2026-06-03T04:59:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035676 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mucca dax ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၅၉၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7zzl18b9bsn3a7n50xazjnk86z7zd1i 3 287145 1035677 2026-06-03T05:00:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035677 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Engix ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) drakbj82rfhvqcl9yasxzq6v9lfq7ws 3 287146 1035678 2026-06-03T05:00:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035678 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Stephen Nyein ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jugktp9089341k4eleius0suaagm0zd 3 287149 1035687 2026-06-03T06:00:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035687 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32919-81 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9vhylfwkl9kr4ldrgz3sc7qbpy22r3j 3 287150 1035688 2026-06-03T06:00:30Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035688 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lk225 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ajfiabrxh7ppc6leexm94k1bzjwf7h8 0 287151 1035689 2026-06-03T06:13:13Z Zawzawaungthwin 100038 မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) နှင့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း တအာင်းတပ်မတော် (PSLF/TNLA) မှ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ မန်တုံမြို့ရှိ တပ်မတော်တပ်စခန်းများကို အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် 1035689 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | image = [[ဖိုင်:Manton tsp in Palaung SAZ and Kyaukme district.svg|250px]] | caption = ကျောက်မဲခရိုင်နှင့် ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အတွင်းတည်နေရာ (အနီ) | image_size = | alt = | date = ၁၉ ဒီဇင်ဘာ – ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<br>(၄ ရက်ကြာ) | place = [[မန်တုံမြို့]]နှင့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | territory = [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] က မန်တုံမြို့တစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့။ | status = TNLA အောင်ပွဲ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ * ပြည်သူ့စစ် (ပ.သ.စ) တပ်ဖွဲ့များ * မန်တုံမြို့မရဲစခန်း | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * တပ်မဟာ (၃) စစ်ဒေသ တပ်ဖွဲ့များ | commander1 = စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူး (အခြေချကွပ်ကဲ) | commander2 = တပ်မဟာ (၃) စစ်ဒေသ ကွပ်ကဲရေးမှူး | strength1 = ဗျူဟာကုန်းနှင့် လက်အောက်ခံတပ်စခန်းများ | strength2 = မသိရ | casualties1 = ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်း၊ ခိုမုန်း၊ လွယ်ဆိုင်တောင်၊ ပ.သ.စ၊ ရဲစခန်းနှင့် ရုံးများ အလုံးစုံ ဆုံးရှုံး။<br>၁၅၅ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက် (၂) လက် အပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံ၊ မိုင်းနှင့် ခဲယမ်းအမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိ။ | casualties2 = မသိရ | notes = '''ခုခံမှုစံချိန်:''' လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၂၆၅ ကြိမ် (Jet Fighter ၄၃ ကြိမ်၊ Y12 ၁၈၃ ကြိမ်၊ Mi35 ၃၀ ကြိမ်)၊ ဗုံးကြဲချမှု ၁,၀၃၈ ကြိမ်၊ ဟောင်ဝစ်ဇာပစ်ခတ်မှု ၁၃၇ ကြိမ်ထက်မနည်း။<br>'''အရပ်သား ထိခိုက်မှု:''' ဒေသခံ ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ။ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၁၅ လုံး ပျက်စီး၊ ၁ လုံး မီးလောင်ပြာကျခဲ့။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (PSLF/TNLA)]] မှ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[မန်တုံမြို့နယ်|မန်တုံမြို့]]ရှိ [[တပ်မတော်]]တပ်စခန်းများကို အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၄ ရက်တာ ကြာမြင့်ခဲ့ကာ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့ ညနေ ၆:၃၀ နာရီတွင် မန်တုံမြို့အား TNLA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အစကာလ [[မိုင်းလုံမြိုသိမ်းတိုက်ပွဲ]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] တို့ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-12-24 |title=မန်တုံမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းအားလုံး သိမ်းနိုင်ခဲ့ကြောင်း TNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-occupied-junta-camps-mantong-12242023002209.html |access-date=2026-06-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-12-24 |title=မန်တုံမြို့ ရှိ ခလရ-၁၃၀ ဗျုဟာကုန်း၊ ခိုမုန်းတပ်စခန်း၊ လွယ်ဆိုင်တောင်တပ်စခန်း၊ ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများအား လုံး ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ရရှိပြီဖြစ်ကြောင်း TNLA ကြေညာ |url=https://yktnews.com/2023/12/137122/ |access-date=2026-06-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-11-17 |title=မန်တုံမြို့ကို အပြီးသတ်သိမ်းရန် စခန်းတစ်ခုကို TNLA ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/45484/ |access-date=2026-06-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါမှု == [[မန်တုံမြို့နယ်]]သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့်အတူ [[ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသော မြို့နယ်နှစ်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။မန်တုံမြို့သည် တအာင်းလူမျိုးများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် အချက်အချာကျသည့်အပြင်၊ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] အနေဖြင့် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရုံးစိုက်ရာမြို့နှင့် နယ်မြေတစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ စည်းရုံးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ရေးအရ မဖြစ်မနေ သိမ်းပိုက်ရမည့် အလွန်အရေးကြီးသော မဟာဗျူဟာမြောက် အချက်အခြာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန်တုံမြို့နယ်ရှိ သမိုင်းဝင် လွယ်ဆိုင်တောင်ပေါ် ဘုရား၌ လက်ဖက်ပင်ပူဇော်ပွဲကျင်းပ {{!}} Information and Public Relations Department |url=http://www.moi.gov.mm/iprd/news/107763 |access-date=2026-06-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်နှင့် စခန်းသိမ်းပိုက်မှုများ == တအာင်းတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တပ်မဟာ (၃) စစ်ဒေသအခြေစိုက် တပ်ဖွဲ့များသည် မန်တုံမြို့ရှိ တပ်မတော်စခန်းများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဗျူဟာမှူး အခြေချကွပ်ကဲရာ ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်း အပါအဝင် ခိုမုန်းတပ်စခန်း၊ လွယ်ဆိုင်တောင်တပ်စခန်း၊ ပြည်သူ့စစ် (ပ.သ.စ) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို TNLA က အလုံးစုံ ဝင်ရောက်ရှင်းလင်း ချေမှုန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ထံမှ ၁၅၅ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက် (၂) လက် အပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံ၊ မိုင်း၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် စစ်သုံးဆောင်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို TNLA က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း PSLF/TNLA သတင်းနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာနက ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Murng |first=Sai Khwan |date=2023-12-24 |title=မန်တုံမြို့နယ်ကို TNLA တပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စတုတ္ထမြောက် ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် မြို့ဖြစ်လာ |url=https://burmese.shannews.org/archives/38983 |access-date=2026-06-03 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲနှင့် မန်တုံမြို့နယ်ရှိ တပ်စခန်း ၂ ခုကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/628657 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == လေကြောင်းခုခံမှုနှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ == မန်တုံမြို့တိုက်ပွဲ ၄ ရက်တာကာလအတွင်း တပ်မတော် (လေ) သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို စံချိန်တင် အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သည်။Jet Fighter ဖြင့် (၄၃) ကြိမ်၊ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် (၁၈၃) ကြိမ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ် Mi-35 ဖြင့် (၃၀) ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၂၆၅) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဗုံးကြဲချမှု အကြိမ်ပေါင်း (၁,၀၃၈) ကြိမ်အထိ ရှိခဲ့သည်။၎င်းသည် တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၆၆) ကြိမ်နှင့် ဗုံးကြဲမှု (၂၅၉) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်းမှနေ၍ ဟောင်ဝစ်ဇာ လက်နက်ကြီးများဖြင့် မန်တုံမြို့တွင်းသို့ (၁၃၇) ကြိမ်ထက်မနည်း ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန်တုံမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6587a24f6985670f203dd99e |access-date=2026-06-03 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 8wcnod4cxvk5jdf4hous4r2zplxb58w 1035690 1035689 2026-06-03T06:25:53Z Zawzawaungthwin 100038 စာလုံးပေါင်း ပြင်ဆင် 1035690 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | image = [[ဖိုင်:Manton tsp in Palaung SAZ and Kyaukme district.svg|250px]] | caption = ကျောက်မဲခရိုင်နှင့် ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အတွင်းတည်နေရာ (အနီ) | image_size = | alt = | date = ၁၉ ဒီဇင်ဘာ – ၂၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<br>(၄ ရက်ကြာ) | place = [[မန်တုံမြို့]]နှင့် [[မန်တုံမြို့နယ်]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | territory = [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] က မန်တုံမြို့တစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့။ | status = TNLA အောင်ပွဲ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ * ပြည်သူ့စစ် (ပ.သ.စ) တပ်ဖွဲ့များ * မန်တုံမြို့မရဲစခန်း | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * တပ်မဟာ (၃) စစ်ဒေသ တပ်ဖွဲ့များ | commander1 = စစ်ကောင်စီ ဗျူဟာမှူး (အခြေချကွပ်ကဲ) | commander2 = တပ်မဟာ (၃) စစ်ဒေသ ကွပ်ကဲရေးမှူး | strength1 = ဗျူဟာကုန်းနှင့် လက်အောက်ခံတပ်စခန်းများ | strength2 = မသိရ | casualties1 = ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်း၊ ခိုမုန်း၊ လွယ်ဆိုင်တောင်၊ ပ.သ.စ၊ ရဲစခန်းနှင့် ရုံးများ အလုံးစုံ ဆုံးရှုံး။<br>၁၅၅ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက် (၂) လက် အပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံ၊ မိုင်းနှင့် ခဲယမ်းအမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိ။ | casualties2 = မသိရ | notes = '''ခုခံမှုစံချိန်:''' လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၂၆၅ ကြိမ် (Jet Fighter ၄၃ ကြိမ်၊ Y12 ၁၈၃ ကြိမ်၊ Mi35 ၃၀ ကြိမ်)၊ ဗုံးကြဲချမှု ၁,၀၃၈ ကြိမ်၊ ဟောင်ဝစ်ဇာပစ်ခတ်မှု ၁၃၇ ကြိမ်ထက်မနည်း။<br>'''အရပ်သား ထိခိုက်မှု:''' ဒေသခံ ၁ ဦး ဒဏ်ရာရ။ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံများနှင့် လူနေအိမ် ၁၅ လုံး ပျက်စီး၊ ၁ လုံး မီးလောင်ပြာကျခဲ့။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (PSLF/TNLA)]] မှ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[မန်တုံမြို့နယ်|မန်တုံမြို့]]ရှိ [[တပ်မတော်]]တပ်စခန်းများကို အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၄ ရက်တာ ကြာမြင့်ခဲ့ကာ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့ ညနေ ၆:၃၀ နာရီတွင် မန်တုံမြို့အား TNLA က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး အစကာလ [[မိုင်းလုံမြိုသိမ်းတိုက်ပွဲ|မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]]၊ [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] တို့ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-12-24 |title=မန်တုံမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီ တပ်စခန်းအားလုံး သိမ်းနိုင်ခဲ့ကြောင်း TNLA ပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-occupied-junta-camps-mantong-12242023002209.html |access-date=2026-06-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-12-24 |title=မန်တုံမြို့ ရှိ ခလရ-၁၃၀ ဗျုဟာကုန်း၊ ခိုမုန်းတပ်စခန်း၊ လွယ်ဆိုင်တောင်တပ်စခန်း၊ ပြည်သူ့စစ် တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများအား လုံး ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ရရှိပြီဖြစ်ကြောင်း TNLA ကြေညာ |url=https://yktnews.com/2023/12/137122/ |access-date=2026-06-03 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-11-17 |title=မန်တုံမြို့ကို အပြီးသတ်သိမ်းရန် စခန်းတစ်ခုကို TNLA ပိတ်ဆို့တိုက်ခိုက်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/45484/ |access-date=2026-06-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းနှင့် မဟာဗျူဟာမြောက် အရေးပါမှု == [[မန်တုံမြို့နယ်]]သည် [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်]]နှင့်အတူ [[ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသော မြို့နယ်နှစ်ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။မန်တုံမြို့သည် တအာင်းလူမျိုးများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် အချက်အချာကျသည့်အပြင်၊ ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] အနေဖြင့် မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ရုံးစိုက်ရာမြို့နှင့် နယ်မြေတစ်ခုလုံးကို အလုံးစုံ စည်းရုံးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် စစ်ရေးအရ မဖြစ်မနေ သိမ်းပိုက်ရမည့် အလွန်အရေးကြီးသော မဟာဗျူဟာမြောက် အချက်အခြာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန်တုံမြို့နယ်ရှိ သမိုင်းဝင် လွယ်ဆိုင်တောင်ပေါ် ဘုရား၌ လက်ဖက်ပင်ပူဇော်ပွဲကျင်းပ {{!}} Information and Public Relations Department |url=http://www.moi.gov.mm/iprd/news/107763 |access-date=2026-06-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်နှင့် စခန်းသိမ်းပိုက်မှုများ == တအာင်းတပ်မတော် (PSLF/TNLA) တပ်မဟာ (၃) စစ်ဒေသအခြေစိုက် တပ်ဖွဲ့များသည် မန်တုံမြို့ရှိ တပ်မတော်စခန်းများကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဗျူဟာမှူး အခြေချကွပ်ကဲရာ ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်း အပါအဝင် ခိုမုန်းတပ်စခန်း၊ လွယ်ဆိုင်တောင်တပ်စခန်း၊ ပြည်သူ့စစ် (ပ.သ.စ) တပ်စခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် စစ်ကောင်စီ၏ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို TNLA က အလုံးစုံ ဝင်ရောက်ရှင်းလင်း ချေမှုန်းသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ထံမှ ၁၅၅ မီလီမီတာ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက် (၂) လက် အပါအဝင် လက်နက်မျိုးစုံ၊ မိုင်း၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များနှင့် စစ်သုံးဆောင်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို TNLA က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း PSLF/TNLA သတင်းနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာနက ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Murng |first=Sai Khwan |date=2023-12-24 |title=မန်တုံမြို့နယ်ကို TNLA တပ်ဖွဲ့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စတုတ္ထမြောက် ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် မြို့ဖြစ်လာ |url=https://burmese.shannews.org/archives/38983 |access-date=2026-06-03 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကျောက်မဲနှင့် မန်တုံမြို့နယ်ရှိ တပ်စခန်း ၂ ခုကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.dvb.no/post/628657 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == လေကြောင်းခုခံမှုနှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ == မန်တုံမြို့တိုက်ပွဲ ၄ ရက်တာကာလအတွင်း တပ်မတော် (လေ) သည် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကို စံချိန်တင် အပြင်းအထန် အသုံးပြု၍ ခုခံခဲ့သည်။Jet Fighter ဖြင့် (၄၃) ကြိမ်၊ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် (၁၈၃) ကြိမ်နှင့် တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ် Mi-35 ဖြင့် (၃၀) ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၂၆၅) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဗုံးကြဲချမှု အကြိမ်ပေါင်း (၁,၀၃၈) ကြိမ်အထိ ရှိခဲ့သည်။၎င်းသည် တစ်ရက်လျှင် ပျမ်းမျှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု (၆၆) ကြိမ်နှင့် ဗုံးကြဲမှု (၂၅၉) ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ခလရ-၁၃၀ ဗျူဟာကုန်းမှနေ၍ ဟောင်ဝစ်ဇာ လက်နက်ကြီးများဖြင့် မန်တုံမြို့တွင်းသို့ (၁၃၇) ကြိမ်ထက်မနည်း ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန်တုံမြို့ကို TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/6587a24f6985670f203dd99e |access-date=2026-06-03 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] cm03jo8l0b942gce2fsj4xkoxrtaau4 3 287152 1035706 2026-06-03T07:00:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035706 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PewPewSkytrainLover ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) cnkrm18rndf8k4w1hizii4oigrenrfo 3 287153 1035707 2026-06-03T07:00:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035707 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HtetZarZarAung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၀၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qou2rler106kos7apm5pb6djb336ddh 3 287154 1035708 2026-06-03T07:01:00Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035708 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32964-71 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၁၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) aqic6x655kbeh362h3t8mx8p77zmwax 0 287155 1035710 2026-06-03T07:11:08Z Htanaungg 61594 [[နာဂက်စ်မိုဟာမက်ဒီ]] စာမျက်နှာကို [[နာဂတ်စ် မိုဟာမဒီ]] သို့ Htanaunggက ရွှေ့ခဲ့သည်: Per BBC Burmese (https://www.bbc.com/burmese/articles/c3e2nwkxd3do) 1035710 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[နာဂတ်စ် မိုဟာမဒီ]] ebf06762h3mo2j2x5r8fzf0mhqa5lzw 0 287156 1035713 2026-06-03T07:43:27Z Zawzawaungthwin 100038 သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ) နှင့် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ၏ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ ပါဝင်သော တပ်မဟာ-၆၁၁ နှင့်အတူ တပ်ရင်း ၂ ရင်းဖြင့် ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) အပါအဝင် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက 1035713 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | image = {{Location map | Myanmar | lat = 22.8925 | long = 98.0252 | width = 250 | float = center | label = သိန္နီမြို့ | caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြ မြေပုံ }} | image_size = | alt = | caption = | date = ၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ – ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄<br>(၇၂ ရက်ကြာ) | place = [[သိန္နီမြို့]]နှင့် သိန္နီမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | territory = တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိန္နီမြို့နယ်တစ်ခုလုံးနှင့် စကခ-(၁၆) ဌာနချုပ်ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်ခဲ့။ | status = တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ အောင်ပွဲ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * [[အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာ|အမှတ် (၁၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] * ခလရ-၆၉ * ခမရ-၂၄၀ * ခမရ-၃၂၃ * GE (စစ်အင်ဂျင်နီယာ) တပ် * ထောက်ပို့ဆက်သွယ်ရေးတပ် * ဆေးတပ် (ဆွယ်) | combatant2 = [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|မဟာမိတ်ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များ]] * [[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] (အမှတ် ၅၀၁ တပ်ရင်း) * [[ဖိုင်:Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png|23px]] [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] | commander1 = စကခမှူး (အခြေချကွပ်ကဲ) | commander2 = ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူးများနှင့် တပ်ရင်းမှူးများ | strength1 = စကခ-(၁၆) ဌာနချုပ်နှင့် လက်အောက်ခံတပ်ရင်းစုများ | strength2 = မသိရ | casualties1 = စကခ-(၁၆) ဌာနချုပ်၊ တပ်ရင်းစခန်းများ၊ လက်နက်ဂိုဒေါင်များ၊ သံချပ်ကာကားများနှင့် လက်နက်ကြီးများ အလုံးစုံ ဆုံးရှုံး။<br>စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အားလုံး လားရှိုးမြို့သို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ရ။ | casualties2 = PLA - ၁၂ ဦး<ref>{{Cite web |last=Murng |first=Sai Khwan |date=2024-01-16 |title=သိန္နီ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း ရဲဘော် ၁၂ ဦး ကျဆုံးခဲ့ကြောင်း PLA ပြော |url=https://burmese.shannews.org/archives/39470 |access-date=2026-06-03 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> | notes = '''နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ:''' ၂၀၂၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း စစ်ကောင်စီဘက်က သိန္နီမြို့ကို ပြန်လည်အပ်နှံရန် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) ထံ နည်းမျိုးစုံဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ဖိအားပေးတောင်းဆိုလျက်ရှိသည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA)]] ၏ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ ပါဝင်သော တပ်မဟာ-၆၁၁ နှင့်အတူ တပ်ရင်း ၂ ရင်းဖြင့် [[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA)]] အပါအဝင် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[သိန္နီမြို့]]နှင့် တပ်မတော် ၏ အခြေစိုက်တပ်စခန်းများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲကြီး တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Murng |first=Sai Khwan |date=2024-01-09 |title=“၇၂”ရက်ကြာ အပြီးသတ်သိမ်းနိုင်ခဲ့တဲ့ သိန္နီမြို့စစ်ရေးအတွေ့အကြုံ PLA ပြော |url=https://burmese.shannews.org/archives/39276 |access-date=2026-06-03 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> တိုက်ပွဲကို ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးစတင်သည့် ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး သိန္နီမြို့ပေါ်ရှိ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ရဲစခန်းများကို အစဦး၌ပင် ပူးပေါင်းတပ်များက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တိုက်ပွဲကာလ ၇၂ ရက်အကြာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် မြို့ပြင်ရှိ [[အမှတ်(၁၆)ခြေလျင်တပ်မဟာ|အမှတ် (၁၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ–၁၆) နှင့် လက်အောက်ခံတပ်စခန်းအားလုံးကို အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-01-08 |title=သိန္နီနဲ့ ကွတ်ခိုင်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့ ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/northern-alliance-theinni-01082024011652.html |access-date=2026-06-03 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == [[သိန္နီမြို့]]သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် နိုင်ငံတကာကုန်သွယ်မှုတွင် အဓိကကျသော လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဗဟိုချက်မ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ဖြစ်သော [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]] ၁၀၅ မိုင် ကုန်သွယ်ရေးစခန်းသို့ သွားရာလမ်းကြောင်းနှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ရေးဂိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းရွှေဟော်မြို့]] ကုန်သွယ်ရေးစခန်းသို့ သွားရာလမ်းကြောင်းတို့သည် သိန္နီမြို့တွင် လမ်းဆုံအဖြစ် ဖြတ်သန်းတည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရသော်လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးနှင့် ကုန်သွယ်ရေးအရသော်လည်းကောင်း [[ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)]] ၏ အသက်သွေးကြော လမ်းမကြီးများပေါ်တွင် တည်ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2025-10-07 |title=သိန္နီ - စစ်တပ်နဲ့ ကိုးကန့် အပြိုင်လွန်ဆွဲနေတဲ့ မဟာဗျူဟာမြောက်မြို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5y8kd60731o |access-date=2026-06-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> တပ်မတော် သည် အဆိုပါ အချက်အချာကျသော ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကို စစ်ရေးအရ စိုးမိုးခြယ်လှယ်နိုင်ရန်အတွက် သိန္နီမြို့ပြင် [[ကျောင်းခမ်းရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်|ကျောင်းခမ်းကျေးရွာ]]နှင့် [[ကောင်းဟော်ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်|ကောင်းဟော်ကျေးရွာ]]အနီးတွင် [[အမှတ်(၁၆)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ် (၁၆) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] (စကခ-၁၆) ကို တည်ဆောက်ကာ ခြေလျင်/ခြေမြန် တပ်ရင်းအများအပြားဖြင့် အခိုင်အမာ အခြေစိုက် စောင့်ကြပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးကို ဆင်နွှဲရန် ပြင်ဆင်လာသောအခါ တပ်မတော် ၏ ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းများကို ဖြတ်တောက်ရန်နှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းမကြီးများကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် စကခ-(၁၆) ဌာနချုပ် အခြေစိုက်ရာ သိန္နီမြို့ကို တော်လှန်ရေးတပ်များက မဖြစ်မနေ တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းရန် ဗျူဟာမြောက် နောက်ခံအကြောင်းအရင်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-13 |title=မူပန်ဖြစ်သွားတဲ့ သိန္နီ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ce8264jmz48o |access-date=2026-06-03 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2023-10-31 |title=စစ်ရေးအရ အချက်အချာကျသည့် သိန္နီကို သိမ်းယူနိုင်ရန် မြောက်ပိုင်းတပ်များ ကြိုးစားနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/44212/ |access-date=2026-06-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်နှင့် စကခ-(၁၆) သိမ်းပိုက်ခြင်း == ၂၀၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက် မနက် ၄ နာရီတွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် သိန္နီမြို့အဝင် တိုးဂိတ်များ၊ ရဲစခန်းနှင့် ထွေအုပ်ရုံးများကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ မြို့ပေါ်ဧရိယာကို အလျင်အမြန် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သိန္နီ-လားရှိုးလမ်းပေါ်ရှိ ကျောင်းခမ်းကျေးရွာနှင့် ကောင်းဟော်ကျေးရွာအနီးတွင် အခြေစိုက်သည့် စကခ-(၁၆) ဌာနချုပ်နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်းများ ဖြစ်ကြသော [[ခလရ (၆၉)|ခလရ-၆၉]]၊ ခမရ-၂၄၀၊ ခမရ-၃၂၃၊ GE (စစ်အင်ဂျင်နီယာ) တပ်၊ ထောက်ပို့ဆက်သွယ်ရေးတပ်နှင့် ဆေးတပ် (ဆွယ်) တို့က ကြံ့ကြံ့ခံခုခံခဲ့သဖြင့် ကောင်းဟော်ရွာအတွင်း အပြန်အလှန် တိုက်ပွဲများ ရက်ပေါင်း ၅၀ ကျော် ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2023-10-31 |title=ရှမ်းမြောက် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် မြို့ ၂ မြို့ကို အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၅ ရက်မြောက်အဖြစ် စစ်ဆင်ရေးများဆက်လက် ဆောင်ရွက်နေ |url=https://burmese.kachinnews.com/2023/10/31/zm1-128/ |access-date=2026-06-03 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> “၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး” ကနဦးအစ သိန္နီမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတွင် လားရှိုး-သိန္နီအကြား အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ ရေပူအမြဲတမ်းစစ်ဆေးရေး ဂိတ်ကို ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA)က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=admin |date=2023-11-12 |title=သိန္နီ-လားရှိုးကြားရှိ စစ်ကောင်စီအတွက် အဓိကကျသည့် ရေပူအမြဲတမ်း စစ်ဆေးရေး စခန်းကို ပူးပေါင်းတော်လှန်ရေး အဖွဲ့များ သိမ်းပိုက် |url=https://ayartimes.com/?p=27909 |access-date=2026-06-03 |website=Ayeyarwaddy Times |language=en-US}}</ref> ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကြောင့် တိုက်ပွဲခေတ္တရပ်ဆိုင်းစဉ်အတွင်း တပ်မတော် က ရိက္ခာနှင့်ခဲယမ်းများ ဖြည့်တင်းကာ ကောင်းဟော်ရွာ၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံခန့်ကို ပြန်လည်နေရာယူခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြယ်သွားပြီးနောက် ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပူးပေါင်းတပ်များက နမ္မတူချောင်းတံတားထိပ်မှစ၍ ထိုးစစ်ဆင်မှု ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၆၉) ခြေလျင်တပ်ရင်း (ခလရ-၆၉) ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီတွင် သံချပ်ကာကားများ၊ လက်နက်ကြီးများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းဂိုဒေါင်များအပါအဝင် စကခ-(၁၆) ဧရိယာတစ်ခုလုံးကို ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များမှာ လားရှိုးမြို့ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲများအပြီးတွင် MNDAA အနေဖြင့် စကခ-(၁၆) တပ်စခန်းများမှ လက်ကျန်ပစ္စည်းများနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများကို သိန္နီနှင့် ချင်းရွှေဟော်မြို့များသို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပုံမှန်အတိုင်း လည်ပတ်စေခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-07-31 |title=သိန္နီမြို့စစ်တပ်စခန်းများမှပစ္စည်းများ MNDAA ရွှေ့ပြောင်း၊ မြို့တွင်းအုပ်ချုပ်ရေး ပုံမှန်ရှိနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/65623/ |access-date=2026-06-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=မင်းမောင် |date=2024-01-08 |title=ကွတ်ခိုင်မြို့နှင့် သိန္နီအခြေစိုက် စကခ (၁၆) ကို မြောက်ပိုင်းသုံးဖွဲ့သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47955/ |access-date=2026-06-03 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == စစ်ရေးနောက်ဆက်တွဲနှင့် ဖိအားပေးခံရမှုများ == ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွင်း [[ဟိုင်ဂင်သဘောတူညီချက်]] အရ [[လားရှိုးမြို့]]ကို MNDAA က တပ်မတော် ထံ ပြန်လည်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ရပြီးနောက် တပ်မတော် သည် ရှမ်းမြောက်ဒေသအတွင်း ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် နှင့် ထိုးစစ်လမ်းကြောင်းများ ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် သိန္နီမြို့ကိုပါ ပြန်လည်အပ်နှံရန် ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) ထံ အကြိမ်ကြိမ် ဖိအားပေးတောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သိန္နီမြို့ကို စစ်ကောင်စီထံ ပြန်ပေးရန် MNDAA သဘောတူထား |url=https://burmese.dvb.no/post/709207 |access-date=2026-06-03 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] olx5j2wwywe8yx8jy6v6om0bcn4qo9d 3 287157 1035714 2026-06-03T08:01:10Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035714 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zaw reeves ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) o8q159i1rn1ljn00o59nncq3zxhnq76 3 287158 1035715 2026-06-03T08:01:20Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035715 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Svogunas69 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၀၁၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) pct2efr6584cto5u5qpch91ugwr3lr5 14 287159 1035718 2026-06-03T08:13:55Z Salai Rungtoi 22844 "နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် (Category:2020s by country)" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1035718 wikitext text/x-wiki နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် (Category:2020s by country) 3wzin7j1636xdva3d9hyfk021d3ydkb 1035719 1035718 2026-06-03T08:14:31Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1035719 wikitext text/x-wiki နိုင်ငံအလိုက် ၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ် (Category:2020s by country) [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] feykuiktqh0amdvnbo86n3numqnbde9 3 287160 1035740 2026-06-03T09:01:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035740 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kaung63360 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၁၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) sakowyt7bn45m36fgivv9vof68nfe9g 3 287161 1035741 2026-06-03T09:01:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035741 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Moesattaung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၀၁၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 72pt5dnwist67a2x6slnt6cf5m44zfb 3 287162 1035747 2026-06-03T10:01:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035747 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Tuta369 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၁၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 95ce15nb3f6bge7gh0awghwfgjukmd4 3 287163 1035748 2026-06-03T11:02:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035748 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32309-14 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) g2ra4s6qqyuqlm68giku2jq1opih9p3 3 287164 1035749 2026-06-03T11:02:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035749 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Lai Lai 667 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) kipwtbk5sfquh6v57e9yvgvgdud2ysz 3 287165 1035750 2026-06-03T11:02:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035750 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Ngodeihtung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jqqo86r5aur20w5ym14gbeifet7uqka 3 287166 1035751 2026-06-03T11:02:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1035751 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Fembriha ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၂၊ ၃ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qw0d9fey5cmz9s55avgi3mu0jvua55g