ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.5 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2544 1037092 884347 2026-06-09T14:25:20Z Salai Rungtoi 22844 /* မွေးဖွားသူများ */ 1037092 wikitext text/x-wiki {{လများ(၁၉၈၆)}} {{Year nav}} {{Year article header|1986}} == ဖြစ်ရပ်များ == === ဧပြီလ === * [[၂၆ ဧပြီ]] - [[ချာနိုဘိုင်း နျူးကလီးယား ပေါက်ကွဲမှု|ချာနိုဘိုင်း နျူးကလီးယားစက်ရုံ ပေါက်ကွဲမှု]] ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ == မွေးဖွားသူများ == * [[၂၁ ဇွန်]] - [[မင်းသွေး]]၊ မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ([[၂၀၁၈]] ကွယ်လွန်) * [[၂၁ ဩဂုတ်]] - [[ပေထုံတန် ရှင်နာဝပ်|ပေထုံတန်ရှင်နာဝပ်]] - ၃၁ ဦးမြောက် [[ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်]] == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၂၉ ဇွန်]] - [[ကျော်ငြိမ်း]]၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ([[၁၉၁၄]] မွေးဖွား) ==ကိုးကား== <references/> [[Category:၁၉၈၆]] [[Category:၁၉၈၀ ဆယ်စုနှစ်]] 2uxr9ebcby0j9ar3fu17y3dyp9n2ln7 0 3020 1037228 1030188 2026-06-10T06:43:11Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037228 wikitext text/x-wiki '''ရဝမ်လူမျိုး''' (အင်္ဂလိပ်: Rawang) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု တိုင်းရင်းသား (၁၃၅) မျိုးတွင် ပါဝင်သော [[တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများ|တရုတ်-တိဗက်အုပ်စု]]ဝင် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာနွယ်လူမျိုးများ]] ဖြစ်သည်၊၊ အဓိကအားဖြင့် [[ကချင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း၊ [[ပူတာအိုခရိုင်]]အတွင်းရှိ ပူတာအို၊ မချန်ဘော၊ နောင်မွန်၊ [[ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်|ခေါင်လန်ဖူး]] ဒေသများနှင့် [[ခါကာဘိုရာဇီ]] တောင်ခြေ၊ [[မေခမြစ်]]ဝှမ်းတို့တွင် နေထိုင်ကြသည်၊၊<ref name="Eberhard2023">Eberhard, David M. (2023). "Rawang: A language of Myanmar". ''Ethnologue: Languages of the World''.</ref> {{Infobox ethnic group | group = ရဝမ် (Rawang) | image = [[File:RaYoum.jpg]] | caption = ရဝမ်တိုင်းရင်းသားများ | population = ခန့်မှန်း ~ ၇၀,၀၀၀–၁၀၀,၀၀၀+ (မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း) | regions = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ကချင်ပြည်နယ်]] မြောက်ပိုင်း – ပူတာအို, မချန်ဘော, နောင်မွန်, ခေါင်လန်ဖူး)၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] (အာရုဏာချာပရာဒေ့ရှ်)၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] (ယူနန်) | languages = [[ရဝမ်ဘာသာစကား]] (မျိုးနွယ်စုကွဲများစွာ ရှိသည်) | religions = [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] (အများစု)၊ ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှု | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ယီလူမျိုး]]၊ [[တိဗက်လူမျိုး]]၊ [[လီဆူလူမျိုး]] နှင့် အခြား တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များ }} == အမည်နာမနှင့် လူမျိုးဗေဒ == ရဝမ်လူမျိုးတို့ကို အိမ်နီးချင်း [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]နှင့် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]တို့က '''နုံလူမျိုး''' သို့မဟုတ် '''ခနုံ''' ဟူ၍ ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်၊၊ တရုတ်တို့ကမူ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းတွင် နေထိုင်သူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် '''ကျူးဇီ''' (Dulong/Drung) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်၊၊<ref>Sun, Hongkai (1999). "The Dulong Language". ''Linguistics of the Tibeto-Burman Area''.</ref> "ရဝမ်" ဟူသော အမည်မှာ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်ပြီး ဖြူစင်သော အဝတ်ကို ဝတ်ဆင်သူများ သို့မဟုတ် မြစ်ဖျားခံရာတွင် နေထိုင်သူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊၊ == ဆင်းသက်လာပုံနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == ရဝမ်လူမျိုး တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင် (Tibeto-Burman) အုပ်စုဝင် တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်သည်၊၊ ၎င်းတို့၏ သမိုင်းကြောင်းနှင့် မျိုးရိုးဗီဇသည် အရှေ့အာရှ ကုန်းမြင့်ဒေသများမှ တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော လူသားမျိုးနွယ်စုများ၏ လမ်းကြောင်းကို အတိအကျ ဖော်ပြနေသည်၊၊ ရဝမ်လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် သမိုင်းသုတေသနများအရ ၎င်းတို့သည် "ခူနန်" (Khu-Nung) သို့မဟုတ် "နန်" (Nung) ဟု ခေါ်တွင်သော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်၊၊ ရဝမ်တို့၏ ဘိုးဘေးများသည် [[တိဗက်|တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ [[ချင်းဟိုင်]] (Qinghai) ဒေသများမှ ဆင်းသက်လာကြသည်၊၊ ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် တောင်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး [[မေခမြစ်]] နှင့် [[မလိခမြစ်]] ဝှမ်းများအတွင်းသို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်၊၊<ref name="LaPolla2003">LaPolla, R. J. (2003). "The Qiang-type Subgroup of Tibeto-Burman". ''Language and Linguistics''.</ref> ရဝမ်လူမျိုးစုအတွင်း၌ နမ်ဖိုက် (Nung Phit)၊ မတ်ဝမ် (Matwang)၊ တရုံ (Taron) စသည့် မျိုးနွယ်စုပေါင်း ၇၀ ကျော် ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့သည် သမိုင်းကြောင်းအရ ယနေ့ခေတ် တရုတ်ပြည်ရှိ [[နုံလူမျိုး]] (Nu people) နှင့် [[ဒုလုံလူမျိုး]] (Dulong people) တို့နှင့် မျိုးနွယ်တူများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ ခေတ်သစ် DNA သုတေသနပြုချက်များအရ ရဝမ်လူမျိုးများသည် တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များအကြား အလွန်သန့်စင်သော မျိုးရိုးဗီဇ အမှတ်အသားများကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်၊၊ရဝမ်အမျိုးသားများတွင် Haplogroup O2 (M122) နှင့် Haplogroup D (M174) ဗီဇများကို အဓိကတွေ့ရသည်၊၊O2 (M122)ဗီဇသည် [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ယီလူမျိုး|ယီ]] နှင့် [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး|ဟန်တရုတ်]]တို့နှင့် တူညီသော ဘိုးဘေးများမှ ဆင်းသက်လာကြောင်း သက်သေပြနေသည်၊၊D (M174)ဗီဇသည် ရှေးဦး တိဗက်လူမျိုးများနှင့် ဆက်စပ်မှုကို ပြသပြီး ရဝမ်တို့သည် အခြား တိဗက်-ဗမာနွယ်ဝင်များထက်စာလျှင် ရှေးကျသော တိဗက်ဗီဇ (Paleolithic Tibetan) ပိုမိုပါဝင်နေကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်၊၊<ref name="Wang2021">Wang, C. C., et al. (2021). "The Genomic Formation of Human Populations in East Asia". ''Nature''.</ref> ရဝမ်တို့၏ မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော ဗီဇလေ့လာချက်များတွင် Haplogroup M9a, F1g နှင့် M13 တို့ကို တွေ့ရပြီး ၎င်းတို့သည် မြောက်ပိုင်းအာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ပိုင်း မျိုးနွယ်စုများ၏ ဝိသေသများ ဖြစ်သည်၊၊<ref name="Summerer2014">Summerer, M., et al. (2014). "The genetic distinctness of the Tibeto-Burman populations in Myanmar". ''Molecular Biology and Evolution''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေထိုင်မှုဘဝ == ရဝမ်လူမျိုးတို့သည် ကိုယ်ကာယ ကြံ့ခိုင်တုတ်ခိုင်ပြီး ဝီရိယကောင်းသော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်၊၊ တောင်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်းတို့ကို ကျွမ်းကျင်ကြသည်၊၊ယောက်ျားရော မိန်းမပါ အဝတ်ဖြူ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး အမျိုးသားများသည် ကြိမ်ဖြင့်ရက်ထားကာ ဝက်စွယ်ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ဦးထုပ်များကို ဆောင်းလေ့ရှိသည်၊၊ တောင်စောင်းများတွင် လှေကားထစ်သဖွယ် မြေပြုပြင်၍ အာလူး၊ မြေပဲ၊ မုန်ညင်းနှင့် နှမ်းတို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်၊၊ ရက်ကန်းအတတ်တွင် အဇီးအီး (ဂုံလျှော်ပင်) မှ ချည်မျှင်ထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ ထင်ရှားသည်၊၊ == မျိုးနွယ်စုနှင့် ဘာသာစကား == ရဝမ်လူမျိုးတို့တွင် မျိုးနွယ်စုခွဲပေါင်း (၈၀) ကျော်ရှိပြီး အဓိကအုပ်စုကြီးများမှာ မတ်ဝမ် (Matwang)၊ လာဇု (Lazu)၊ ဝမ်ဖလာ (Vangpala)၊ တရုန် (Taron) နှင့် နုံ (Nung) တို့ ဖြစ်ကြသည်၊၊<ref>LaPolla, Randy J. (2003). "A Grammar of Rawang". ''Mouton de Gruyter''.</ref> မျိုးနွယ်စုအလိုက် စကားပြောဆိုပုံ အနည်းငယ်ကွဲပြားသော်လည်း ဝါကျတည်ဆောက်ပုံမှာ မြန်မာစကားကဲ့သို့ပင် (Subject-Object-Verb) စနစ် ဖြစ်သည်၊၊ == ရဝမ်လူမျိုးကွဲများ == ရဝမ်လူမျိုးများတွင် မျိုးကွဲများ ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့သည် ပြောဆိုသည့် စကားအလိုက် တူရာခွဲခြားသည့်အခါ လူမျိုးစုငယ် လေးစုအဖြစ်တွေ့ရသည်။ အဓိကအားဖြင့် မတ်ဝမ်၊ ဒရူ၊ တန်ဆာရ်နှင့် လုံမီ တို့ဖြစ်သည်။ ဒေသအလိုက် ပြောဆိုသည့် စကားနှင့် လေယူလေသိမ်း အနည်းငယ် ကွဲပြားကြသော်လည်း အခြေခံအားဖြင့် အုပ်စုတစ်ခုတည်းသာဖြစ်ကြောင်းကို ပြောဆိုသည့် စကား၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများဖြင့် အထောက်အထားများစွာတွေ့ရသည်။ အုပ်စုငယ်များနှင့် မိသားစုအလိုက် ပြောဆိုသည့် စကားလည်း အနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ ထိုလူမျိုးငယ် တစ်ခုအတွင်းရှိ မိသားစု တစ်ခုနှင့် တစ်ခုပင် ပြောဆိုသည့် လေယူလေသိမ်း၊ အသုံးပြုပုံ ကွဲပြားသည်။ == အမည်မှည့်ပုံ == ရဝမ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ သား သမီးများအား နာမည် မှည့်ရာတွင် အကြီးမှ အငယ်အလိုက်မှည့်ကြသည်။ ၎င်းမှာ အောက်ပါအလိုက်ဖြစ်သည်။ {|class="wikitable" |- ! !သား !သမီး |- |ပထမ |ဖုန် |နန် |- |ဒုတိယ |ဒီး၊ ထင် |နင် |- |တတိယ |ခင်၊ ဂျုံ |ချန်၊ ခေါ် |- |စတုတ္ထ |ဆင် |နွန်၊ ထီ |- |ပဉ္စမ |မင် |ဇင်၊ ခူရ် |- |ဆဌမ |ဖီ |ထန်၊ ဂင်း |- |သတ္တမ |ယုန် |ထမ်း |}<br /> == ကိုးကား == <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] gmrw9jc0l0nzn0lvr7kfwrgzxb90aoa 0 4812 1037181 885139 2026-06-10T03:10:02Z EngrMTK 89681 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1037181 wikitext text/x-wiki {{ပိဋကတ်သုံးပုံ}} [[သာဝတ္ထိမြို့(အိန္ဒိယနိုင်ငံ)|သာဝတ္ထိပြည်]] [[ဇေတဝန်ကျောင်းတော်]]၌ မြတ်စွာ ဘုရား သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် [[ရဟန်း]]တစ်ပါး မြွေကိုက် ခံရ၍ ထိုအကြောင်းကို [[မြတ်စွာဘုရား]]အား လျှောက်ထား ကြလေသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက “ရဟန်းတို့ . . ထိုရဟန်းသည် ဝိရူပက္ခစသော နဂါးမျိုး တို့ကို မေတ္တာ မပို့သသောကြောင့် မြွေကိုက်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဝိရူပက္ခစသော နဂါးမျိုးတို့ကို မေတ္တာ ပို့သခဲ့လျှင် မြွေကိုက်ခံရမည် မဟုတ်”ဟု မိန့်တော်မူ၍ ဝိရူပက္ခ စသော နဂါးမျိုးတို့ကို မေတ္တာပို့သခြင်းအားဖြင့် မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ကြရန် ခန္ဓသုတ်[[ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်|ပရိတ် တရားတော်]]ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။ <ref>ပရိတ်တော် အဓိပ္ပါယ် ကြည်ညိုဖွယ် (အရှင်သာသနဝရ)</ref> == ခန္ဓသုတ် (ပါဠိ) == <poem> {| class="wikitable" |'''ပါဠိတော်''' |'''မြန်မာအသံထွက်''' |- |၁။ သဗ္ဗာသီဝိသ ဇာတီနံ၊ ဒိဗ္ဗမန္တာဂဒံ ဝိယ။ ယံ နာသေတိ ဝိသံ ဃောရံ သေသဉ္စာပိ ပရိဿယံ။ |၁။ သပ်ဗာသီဝိသ-ဇာတီနံ၊ ဒိတ်ဗ-မန်တာ ဂဒံ ဝိယ။ ယံ နာသေတိ ဝိသံ ဃောရံ၊ သေသင်စာပိ ပရိတ်သယံ။ |- |၂။ အာဏာခေတ္တမှိ သဗ္ဗတ္ထ၊ သဗ္ဗဒါ သဗ္ဗပါဏိနံ။ သဗ္ဗသောပိ နိဝါရေတိ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။ |၂။ အာဏာ-ခစ်တန်မှိ သပ်ဗတ်ထ၊ သပ်ဗဒါ သပ်ဗ-ပါဏိနံ။ သပ်ဗ-သောပိ နိဝါရေတိ၊ ပရိတ်တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။ |- |၃။ ဝိရူပက္ခေဟိ မေ မေတ္တံ မေတ္တံ ဧရာပထေဟိ မေ။ ဆဗျာပုတ္တေဟိ မေ မေတ္တံ မေတ္တံ ကဏှာဂေါတမကေဟိ စ။ |၃။ ဝိရူပက်ခေဟိ မေ မစ်တံ၊ မစ်တံ အေရာပထေဟိ မေ။ ဆ-ဗျာ ပုတ်တေဟိ မေ မစ်တံ၊ မစ်တံ ကန်ဏှာ ဂေါတမကေဟိ စ။ |- |၄။ အပါဒကေဟိ မေ မေတ္တံ မေတ္တံ ဒွိပါဒကေဟိ မေ။ စတုပ္ပဒေဟိ မေ မေတ္တံ မေတ္တံ ဗဟုပ္ပဒေဟိ မေ။ |၄။ အ-ပါဒကေဟိ မေ မစ်တံ၊ မစ်တံ ဒွိပါဒကေဟိ မေ။ စတုပ် ပဒေဟိ မေ မစ်တံ၊ မစ်တံ ဗဟုပ်ပဒေဟိ မေ။ |- |၅။ မာမံ အပါဒကော ဟိံသိ၊ မာမံ ဟိံသိ ဒွိပါဒကော။ မာမံ စတုပ္ပဒေါ ဟိံသိ၊ မာမံ ဟိံသိ ဗဟုပ္ပဒေါ။ |၅။ မာ မံ အ-ပါဒကော ဟိန်သိ၊ မာ မံ ဟိန်သိ ဒွိပါဒကော။ မာ မံ စတုပ်ပဒေါ ဟိန်သိ၊ မာ မံ ဟိန်သိ ဗဟုပ်ပဒေါ။ |- |၆။ သဗ္ဗေ သတ္တာ သဗ္ဗေ ပါဏာ၊ သဗ္ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ။ သဗ္ဗေ ဘဒြာနိ ပဿန္တု၊ မာ ကိဉ္စိ ပါပ မာဂမာ။ |၆။ သပ်ဗေ သတ်တာ သပ်ဗေ ပါဏာ၊ သပ်ဗေ ဘူတာ စ ကေဝလာ။ သပ်ဗေ ဘတ်ဒရာနိ ပတ်သန်တု၊ မာ ကိန်စိ ပါပ မာဂမာ။ |- |၇။ အပ္ပမာဏော ဗုဒ္ဓေါ၊ အပ္ပမာဏော ဓမ္မော။ အပ္ပမာဏော သံဃော ပမာဏဝန္တာနိ သရီသပါနိ။ အဟိ ဝိစ္ဆိကာ သတပဒီ၊ ဥဏ္ဏနာဘီ သရဗူ မူသိကာ။ |၇။ အပ်-ပမာဏော ဗုတ်ဓော၊ အပ်-ပမာဏော ဓမ်မော။ အပ်-ပမာဏော သံဃော၊ ပမာဏဝန်တာနိ သရီသပါနိ။ အဟိ ဝိတ်ဆိကာ သတပဒီ၊ အုန်န-နာဘီ သရဗူ မူသိကာ။ |- |၈။ ကတာ မေ ရက္ခာ ကတံ မေ ပရိတ္တံ ပဋိက္ကမန္တု ဘူတာနိ။ သောဟံ နမော ဘဂဝတော။ နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ။ |ကတာ မေ ရက်ခါ, ကတံ မေ ပရိတ်တံ၊ ပတိတ်ကမန်တု ဘူတာနိ။ သောဟံ နမော ဘဂဝတော၊ နမော သတ်တန်နံ သမ်မာသမ်ဗုတ်ဓာနံ။ |- |ခန္ဓသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။ |ခန်ဓ-သုတ်တံ နိတ်ထိတံ။ |} </poem> == မြန်မာပြန်ရှင်းလင်းချက် == # ဤခန္ဓသုတ် ပရိတ်တော်သည် နတ်ဆေး နတ်မန္တရားနှင့် တူ၏။ မြွေလေးမျိုးတို့၏ ပြင်းထန်သော အဆိပ်ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။ # အာဏာခေတ်ဟုခေါ်သော စကြဝဠာ ကုဋေတစ်သိန်း အတွင်း၌ သတ္တဝါအများရှိကြ၏။ မြွေနှင့် ကျန်သော သတ္တဝါတို့၏ ဘေးရန်ကိုလည်း တားမြစ်နိုင်စွမ်းပေ၏။ ထိုပရိတ်တော်ကို ယခုအခါ ကျွန်ုပ်တို့ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုကြပါကုန်စို့။ # ဝိရူပက္ခ နဂါးမင်းတို့နှင့် အတူတကွ ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် ဖြစ်ပါစေ။ ဧရာပထ နဂါးမင်းတို့နှင့် အတူတကွ ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် ဖြစ်ပါစေ။ ဆဗျာပုတ္တ နဂါးမင်းတို့နှင့် အတူတကွ ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် ဖြစ်ပါစေ။ ကဏှာဂေါတမ နဂါးမင်းတို့နှင့် အတူတကွ ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် ဖြစ်ပါစေ။ # အခြေမဲ့သော သတ္တဝါ၊ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါ၊ အခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါ၊ ခြေထောက်များစွာရှိသော သတ္တဝါ၊ ဤသတ္တဝါအားလုံးနှင့် ကျွန်ုပ်၏ ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် အတူတကွ ဖြစ်ပါစေသတည်း။ # အခြေမဲ့သော သတ္တဝါဟူသမျှသည် ကျွန်ုပ်ကို မညှင်းဆဲစေသတည်း။ အခြေနှစ်ချောင်းရှိသော သတ္တဝါဟူသမျှသည် ကျွန်ုပ်ကို မညှင်းဆဲစေသတည်း။ ခြေလေးချောင်းရှိသော သတ္တဝါဟူသမျှသည် ကျွန်ုပ်ကို မညှင်းဆဲစေသတည်း။ ခြေထောက်များစွာရှိသော သတ္တဝါဟူသမျှသည် ကျွန်ုပ်ကို မညှင်းဆဲစေသတည်း။ # အာရုံငါးပါးကို ခုံမင်တတ်သော သတ္တဝါအားလုံးတို့သည်လည်းကောင်း၊ အသက်ရှူရှိုက်တတ်သော သတ္တဝါ အားလုံးတို့သည်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ကာယ အထင်အရှားဖြစ်သော သတ္တဝါအားလုံးတို့သည်လည်းကောင်း၊ သတ္တဝါတိုင်း သတ္တဝါတိုင်းသည် အကောင်း အမြတ်တို့ကိုသာ မြင်ကြပါစေ။ အနည်းငယ်မျှပင် မကောင်းမှုသို့ မရောက်ကြပါစေနှင့်။ # (ကိလေသာသည် နှိုင်းယှဉ်စရာ အကြောင်းပမာဏဖြစ်၏။) မြတ်စွာဘုရားသည် ပမာဏပြုစရာ ကိလေသာမရှိ။ တရားတော်သည်လည်း ပမာဏပြုစရာ ကိလေသာမရှိ။ သံဃာတော်သည်လည်း ပမာဏပြုစရာ ကိလေသာမရှိ။ မြွေ၊ ကင်းမြီးကောက်၊ ကင်းခြေများ၊ ပင့်ကူ (ပင့်ကူနက်)၊ တက်တူ (အိမ်မြှောင်)၊ ကြွက် စသော သတ္တဝါတို့သည် ပမာဏပြုစရာ ကိလေသာ ရှိကြကုန်၏။ # ကျွန်ုပ်သည် အစောင့်အရှောက်ကို ပြုအပ်ပြီ။ အရံအတားကို ပြုအပ်ပြီ။ သတ္တဝါတို့သည် ဖဲရှောင်ကြကုန်လော့၊ ကျွန်ုပ်သည် ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရားအား ရှိခိုးပါ၏။ (ဝိပဿီ၊ သိခီ၊ ဝေဿဘူ၊ ကကုသန်၊ ကောဏာဂုံ၊ ကဿပ၊ ဂေါတမ) စသော ဘုရားခုနှစ်ဆူတို့အားလည်း ဦးညွှတ်ရှိခိုးပါ၏။ == ရွတ်ဖတ်ရခြင်းအကျိုး == မြွေဘေးကင်းနိုင်သည်။ အခြားအဆိပ်ရှိသော သတ္တဝါတို့ ဘေးမှလည်း လွတ်နိုင်သည်။ မြွေကိုက် ကင်းကိုက် ခံရသော အခါမျိုး၌လည်း အကြိမ်ကြိမ် ရွတ်နိုင်သည်။ ဘေးရန်ကို ကျော်လွန်နိုင်ပေသည်။ ==အခြား ခန္ဓသုတ် (၇)သုတ်== * ခန္ဓသုတ်(၇)သုတ် ရှိပါသည်။ * ပရိတ်ကြီး၌ ပါသော ခန္ဓသုတ် (ပါဠိ)မှာ [[အဟိရာဇသုတ်]]<ref>-အံ၊၁၊၃၈၃-၄။ အံ၊မြန်၊၁၊၃၉၈-၉။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၁၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၃၁၁-၂။ (ဝိ၊၄၊၂၄၅။ ဇာ၊၁။၅၃-၄။) -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတု က္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၇) ၂-ပတ္တကမ္မဝဂ္ဂ၊ သတ္တမသုတ်။</ref>မှ ဖြစ်ပါသည်။ <ref>-သံ၊၁၊၄၄၂။ သံ၊မြန်၊၁၊၄၃၁-၂။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၉၇။ သံ၊ဋီ၊၂၊၁၈၀။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ နိဒါနဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ရာဟုလသံယုတ္တ၊ ဒုတိယဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။</ref> ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို [[အနတ္တလက္ခဏသုတ်]]တော်အတိုင်း [[ရာဟုလာ|အရှင်ရာဟုလာ]]အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ----------- <ref>-သံ၊၂၊၃၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၃၈။ သံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၂၄၉။ သံ၊ဋီ၊၂၊၂၂၁။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁-ခန္ဓသံယုတ္တ၊ ၅-အတ္တဒီပဝဂ္ဂ၊ ဆဋ္ဌသုတ်။</ref> ပစ္စုပ္ပန်, အတိတ်, အနာဂတ်, အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, ဩဠာရိက, သုခုမ, ဟီန, ပဏီတ, ဒူရ, သန္တိကဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးနှင့် အတိတ်, အနာဂတ်, ပစ္စုပ္ပန် ... ဒူရ, သန္တိက, သာသဝ, သဥပါဒါနိယဖြစ်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ---------- <ref>-သံ၊၂၊၁၈၈-၉။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၀။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဩက္ကန္တသံယုတ္တ၊ ဒသမသုတ်။</ref> ကွယ်လွန်လျှင် [[အပါယ်လေးဘုံ]]သို့ မရောက်နိုင်သော [[သောတာပန်]] မဖြစ်မခြင်း မသေနိုင်သော သဒ္ဓါနုသာရီပုဂ္ဂိုလ်၊ ဓမ္မာသာရီပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အပေါ်၌ ရှုမြင်ယုံကြည်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ----------- <ref>-သံ၊၂၊၁၉၃။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၃။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-ဥပ္ပါဒသံယုတ္တ၊ ဒသမသုတ်။</ref> ခန္ဓာတို့၏ စတင်ဖြစ်မှု, တည်တံ့မှု, အသစ်ဖြစ်ပေါ်မှု, ထင်ရှားဖြစ်ပေါ်မှုသည် ဆင်းရဲ၏ စတင်ဖြစ်မှု, ရောဂါတို့၏ တည်တံ့မှု၊ အိုခြင်း သေခြင်း၏ ထင်ရှားဖြစ်မှု ဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှု ကွယ်ပျောက်မှုသည် ဆင်းရဲ၏ ချုပ်မှု၊ ရောဂါတို့၏ ငြိမ်းမှု, အိုခြင်း သေခြင်း၏ ကွယ်ပျောက်မှုမည်၏-ဟု ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲ၍ ဖြစ်မှု ချုပ်မှုတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောလသုတ်။ ---------- <ref>-သံ၊၂၊၁၉၆။ သံ၊မြန်၊၂၊၁၈၆။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ ခန္ဓဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ကိလေသသံယုတ္တ၊ ဒသမသုတ်။</ref> ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂဟူသော ဥပက္ကိလေသကိုပယ်ပြီးသော ရဟန်း၏ စိတ်သည် နေက္ခမ္မ၌ညွတ်ပုံ၊ နေက္ခမ္မ၌အထုံရပြီးသော စိတ်သည် အဘိညာသစ္ဆိကရဏီယဓမ္မတို့၌ ပြုရန်သင့်လျော်ပုံကို ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -------------- <ref>-သံ၊၃၊၃၇၂-၃။ သံ၊မြန်၊၃၊၃၇၈-၉။ -သံယုတ္တနိကာယ၊ မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၁၂-သစ္စသံယုတ္တ၊ ၂-ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနဝဂ္ဂ၊ တတိယသုတ်။</ref> [[သစ္စာလေးပါး]]ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ သဘာဝဓမ္မတို့ကို ဟောတော်မူပြီး ယင်း သစ္စာတရားတို့ကို အသီး အသီးသိရန် အားထုတ်ရမည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --------------- <ref>-အံ၊၁၊၄၀၂-၃။ အံ၊မြန်၊၁၊၄၁၇။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၃၂၄။ -အင်္ဂုတ္တရနိကာယ၊ စတုက္ကနိပါတ၊ ဒုတိယပဏ္ဏာသက၊ (၉)၄-မစလဝဂ္ဂ၊ ဒသမသုတ်။</ref> သမဏမစလပုဂ္ဂိုလ်, သမဏပုဏ္ဍရိကပုဂ္ဂိုလ်, သမဏသုခုမာလပုဂ္ဂိုလ် သမဏေသု သမဏသုခုမာလပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ <ref>ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ၊ B.A (ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး-သီရိလင်္ကာ)၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တ ကေလာသမဟာထေရ် '''တိပိဋကသူစိကျမ်း''' နှင့် နိုင်ငံတော်ပရိယတ္တိသာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘဒ္ဒန္တကုမာရထေရ် '''တိပိဋက သုတ္တသူစိ ဝိဘာဝိနီ'''</ref> ==ခန္ဓသုတ်၌ လာသော ခန္ဓာနှင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ== သာဝတ္ထိနိဒါန်း။ ရဟန်းတို့... [[ခန္ဓာငါးပါး|ခန္ဓာငါးမျိုး]]တို့ကိုလည်းကောင်း, ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးမျိုးတို့ကိုလည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူပေအံ့ ..၊ ထိုတရားတော်ကို နာယူကြကုန်လော့ .....။ ရဟန်းတို့... ခန္ဓာငါးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်း? ရဟန်းတို့...အတိတ်-အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော အတွင်း-အပြင်လည်းဖြစ်သော အကြမ်း-အနုလည်း ဖြစ်သော အယုတ်-အမြတ်လည်းဖြစ်သော အဝေး-အနီးလည်းဖြစ်သော ရုပ်အားလုံးကို [[ရူပက္ခန္ဓာ]]ဟု ဆိုအပ်၏၊ အတိတ်အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော အတွင်း-အပြင်လည်းဖြစ်သော အကြမ်း-အနုလည်းဖြစ်သော။ပ။ ဝေဒနာအားလုံးကို။ ပ။ သညာအားလုံးကို။ပ။ သင်္ခါရအားလုံးကို သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်၏၊ အတိတ်-အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန်လည်းဖြစ်သော အတွင်း-အပြင်လည်းဖြစ်သော အကြမ်း-အနုလည်းဖြစ်သော အယုတ်-အမြတ်လည်းဖြစ်သော အဝေး-အနီးလည်း ဖြစ်သော ဝိညာဏ်အားလုံးကို [[ဝိညာဏက္ခန္ဓာ]]ဟု ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတို့... ဤတရားတို့ကို ခန္ဓာငါးမျိုးတို့ဟူ၍ ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတို့...[[ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ]]ငါးမျိုးတို့ဟူသည် အဘယ်တို့နည်းဟူမူ - ရဟန်းတို့... ၁။ [[အာသဝေါတရားလေးပါး|အာသဝေါ]]တရားတို့၏ အာရုံဖြစ်၍ [[တဏှာ]]-[[ဒိဋ္ဌိ]]တို့ဖြင့် စွဲလမ်းအပ်သော အတိတ်-အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန်လည်း ဖြစ်သော။ပ။ အဝေး-အနီးလည်းဖြစ်သော ရုပ်အားလုံးကို ရူပုပါဒါနက္ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်၏၊ ၂။ အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်၍ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်းအပ်သော။ပ။ အဝေး-အနီးလည်းဖြစ်သော ဝေဒနာအားလုံးကို ဝေဒနုပါဒါနက္ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်၏၊ ၃။ အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်၍ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်းအပ်သော။ပ။ အဝေး-အနီးလည်းဖြစ်သော သညာအားလုံးကို သညုပါဒါနက္ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်၏၊ ၄။ အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်၍ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်းအပ်သော။ပ။ အဝေး-အနီးလည်းဖြစ်သော (ဝေဒနာ-သညာမှ ကြွင်းသော စေတသိက်) သင်္ခါရအားလုံးကို သင်္ခါရုပါဒါနက္ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်၏၊ ၅။ အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံဖြစ်၍ တဏှာ-ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်းအပ်သော အတိတ်-အနာဂတ်-ပစ္စုပ္ပန်လည်း ဖြစ်သော။ပ။ အဝေး-အနီးလည်းဖြစ်သော ဝိညာဏ်အားလုံးကို ဝိညာဏုပါဒါနက္ခန္ဓာဟု ဆိုအပ်၏၊ ရဟန်းတို့...ဤတရားတို့ကို ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးမျိုးတို့ဟူ၍ ဆိုအပ်၏ဟု မိန့်ကြားတော်မူ၏၊ <ref>(သံ၊၂၊၃၉။ ခန္ဓသုတ္တန်။)</ref><ref name="တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း">{{cite book |title= နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရာ တစ်ကြောင်းတည်းသောလမ်း |author= [[ဖားအောက်တောရဆရာတော်]] |date= |pages= }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ပရိတ်ကြီး]] [[Category:သံယုတ္တနိကာယ်]] [[Category:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်]] 1ev1mrv8bayehr2kef6tfh2jw1jz0og 0 4953 1037121 1032058 2026-06-09T17:48:51Z PyaePhyoAung11111 140495 PyaePhyoAung 1037121 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} {{Infobox လူ | အမည် = ဂျင်မီဝေးလ်စ် (Jimmy Wales) | ပုံ = Jimmy Wales Fundraiser Appeal.JPG | caption = ၂၀၀၈ ဒီဇင်ဘာတွင် ရိုက်ကူး | အမည်ရင်း = ဂျင်မီဒေါ်နာဝေးလ်စ် | အမည်ကွဲ = ဂျင်ဘို | မွေးရက် = [[၇ ဩဂုတ်]] [[၁၉၆၆]] | ဌာနေ = {{flagမြန်မာ}} Always alived | နိုင်ငံသား = မြန်မာ | လူမျိုး = လူညို | ပညာ = ဩဘင်တက္ကသိုလ်<br />အယ်ဘားမားတက္ကသိုလ်<br />အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် | လုပ်ငန်း = ဝီကီယာ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊<br /> ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့၏ <br />ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ | မွေးဖွားရာ = အယ်ဘားမား၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] | အမည်အရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | မိဘ = | လက်မှတ် = | ဝဘ်ဆိုက် = [http://blog.jimmywales.com Personal weblog] }} '''ဂျင်မီဒေါ်နာ "ဂျင်ဘို" ဝေးလ်စ်''' (၇ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ <ref name="Birthdate"/>)သည် အမေရိကန် အင်တာနက် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားအား တွဲဖက်တည်ထောင်ကာ တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။<ref name='WMF PR 2004-04-25'> {{cite web|url=http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_press_releases/500,000_Wikipedia_articles&oldid=473206 |title=Wikipedia: 50 languages, 1/2 million articles |accessdate=2009-04-10 |date=2004-04-25 |work=Wikimedia Foundation Press Release |publisher=[[Wikimedia Foundation]]}}</ref><ref name='WP PR 2004-04-25'>{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Press_releases/January_2003&oldid=93032067 |title=Wikipedia, the free encyclopedia, reaches its 100,000th article |accessdate=2009-04-10 |date=2003-01-21 |work=Wikipedia Press Release |publisher=[[Wikipedia]] }}</ref><ref name="Economist2008">{{cite news|title=Brain scan: The free-knowledge fundamentalist|url=http://www.economist.com/science/tq/displaystory.cfm?story_id=11484062|work=Technology Quarterly|publisher= The Economist|date= 2008-06-05|accessdate=2008-06-09}}</ref><ref name="Andrew Keen">{{cite news|first=Andrew|last=Keen|title=Andrew Keen on New Media|url=http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html|work=[[The Independent]]|date=2008-06-02|accessdate=2008-06-08|archivedate=24 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224021112/http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html}}</ref> ၎င်းသည် ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ဘုတ်အဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သည့် "အဖွဲ့အစည်းထူထောင်သူ" နေရာကို ရရှိထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement|title=Board of Trustees/Restructure Announcement|work=Wikimedia Foundation website|date=April 26, 2008|accessdate=2008-04-27|archivedate=5 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090405001840/http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် အိန်ဂျယ်လာ ဘီးစ်လီ<ref name="2.0"/>နှင့်အတူ အခမဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဖြစ်သည့် ဝီကီယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ လာရီစန်ဂါအပါအဝင် အခြားသူများနှင့်အတူ ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည့် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ကူညီထူထောင်ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် အခမဲ့ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်ပြီး လွှင့်တင်ပြီး မကြာမီပင် အရှိန်အဟုန်နှင့် ကြီးထွားလာကာ လူသိများလာသည်။<ref name="Michael Singer">{{cite news |first=Michael |last=Singer |url=http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030316/http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archivedate=16 March 2003 |title=Free Encyclopedia Project Celebrates Year One |work=[[Jupitermedia]] |date=January 16, 2002 |accessdate=2008-02-27 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Poe |first=Marshall |month=September |year=2006 |url=http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia |title=The Hive |journal=[[The Atlantic Monthly]] |accessdate=February 29, 2008|quote=<small>Wales, though, was a businessman. He wanted to build a free encyclopedia, and Wikipedia offered a very rapid and economically efficient means to that end. The articles flooded in, many were good, and they cost him almost nothing... Wales’s benign rule has allowed Wikipedia to do what it does best: grow. The numbers are staggering.</small>}}</ref> ဝီကီပီးဒီးယားအား လူသိများလာသည့်အလျောက် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အစီအစဉ်အား တွန်းအားပေးသူနှင့် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။ <ref name="Larry Halstead">{{cite news |title=Wikipedia teams with Yahoo! |first=Larry |last=Halstead |url=http://www.bizjournals.com/tampabay/stories/2005/04/04/daily39.html?jst=b_ln_hl |work= |publisher=Tampa Bay Business Journal |date=April 7, 2005 |accessdate=2009-04-12}}</ref> လူအများက ဂျင်မီဝေးလ်စ်အား ဝီကီပီးဒီးယား၏ တွဲဖက်ထူထောင်သူဟု ကိုးကားဖော်ပြကြသော်လည်း ၎င်းကမူ မိမိသာလျှင် တစ်ဦးတည်းသော ထူထောင်သူဟု ဆိုသည်။ <ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> <ref name="Parmy Olson"/> အမေရိကန် အယ်ဘားမားပြည်နယ် ဟန့်စ်ဗီးလ် (Huntsville, Alabama) တွင် မွေးဖွားသည့် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းငယ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဒီ့နောက်တွင် ငွေရေးကြေး အထူးဘာသာဖြင့် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ မဟာတန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် တက္ကသိုလ် ၂ ခုတွင် စာသင်ကြားပြသခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အိုင်းရန်းဒ်၏ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ အတွေးအခေါ်အား <ref name="fastcompany"/>လေးစားကြည်ညိုသူဖြစ်ကာ မိမိကိုယ်ကို လွတ်လပ်ရေးဝါဒီဟု သမုတ်လေ့ရှိသည်။ <ref name="qanda"/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး စွယ်စုံကျမ်း ဝီကီပီးဒီးယားအား ထူထောင်ခဲ့သည့်အတွက် ''တိုင်းမ်''မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား ၂၀၀၆ ခုနှစ်၏ ဩဇာလွမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရွေးချယ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Anderson>{{Cite news |last=Anderson |first=Chris |date=April 30, 2006 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html |title=Jimmy Wales: The (Proud) Amateur Who Created Wikipedia |work=[[Time (magazine)|Time]] |accessdate=February 17, 2008 |archivedate=30 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930061735/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html/ }}</ref> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် လက်တွေ့တွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ <ref name="Economist2008"/><ref name="Holden Frith">{{cite news |first=Holden |last=Frith |url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece |title=Wikipedia founder launches rival online encyclopaedia |publisher=[[The Times]] |date=March 26, 2007 |accessdate=2008-03-07 |archivedate=27 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427034628/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဝေးလ်စ် ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ [[ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူ၏ဇနီး ခရစ္စတင်း ရိုဟန် (to Christine Rohan) နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် လက်ထပ်စာချုပ် မှတ်တမ်းအရ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၇)ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Birthdate">{{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192821/Jimmy-Wales |work=Britannica Book of the Year |year=2007 |accessdate=2007-07-25 }}. In support of this date, the Britannica article cites: * {{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp |publisher=Monroe, Florida's County Clerk website (Marriage License Database) |accessdate=2008-05-21 |archive-date=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105214442/http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp }} * {{cite book |title=Current Biography Yearbook |url=https://archive.org/details/currentbiography2006clif |year=2006 |publisher=H. W. Wilson |date=February 28, 2007 |isbn=978-0824210748 }} * {{cite book |title=Who's Who In America: Diamond Edition |publisher=Marquis Who's Who |edition=60 |date=October 12, 2005 |isbn=978-0837969909}}</ref> သို့သော် သူ၏ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် မှတ်ပုံတင်ကဒ် ပေါ်တွင်မူ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၈) ရက် ဖြစ်နေရာ ကွဲလွဲချက် ရှိနေသည်။ <ref name="Rogoway">{{cite web|last=Rogoway |first=Mike |date=July 27, 2007 |url=http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html |title=Wikipedia & its founder disagree on his birth date |work=Silicon Forest |publisher=''[[The Oregonian]]'' |accessdate=October 31, 2008.}}</ref> သူ၏ ဖခင် ဖြစ်သူ ဂျင်မီ (Jimmy)မှာ ဟင်းသီးဟင်းအရွက်ကုန်စုံဆိုင်မှ မန်နေဂျာ တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး၊ သူ့မခင်ဖြစ်သူ ဒေါရစ် (Doris) နှင့် အဘွားဖြစ်သူ အာရ်မာ (Erma) တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဆိုသော်လည်း စာသင်ခန်းတစ်ခန်းတည်းသာရှိသော အိမ်ကျောင်းငယ်ကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဝေးလ်စ် သည် ယင်းကျောင်းလေးမှာပင် ငယ်စဉ်ဘဝ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူနှင့်အတူ အခြားသော ကလေး လေးယောက် သူအပါအဝင် စုစုပေါင်းမှ ကျောင်းသား ငါးယောက်သာ ရှိသော သူ့မိခင်နှင့် အဘွားတို့၏ အဆိုပါ အိမ်ကျောင်းကလေးတွင် သူတို့အားလုံးအား အတန်းတစ်တန်းတည်းသာ ထားပြီး သင်ကြားသည်။ <ref name="qanda"> {{cite news |title=Q&A: Jimmy Wales, Wikipedia founder |author=[[Brian Lamb|Lamb, Brian]] |url= http://www.q-and-a.org/Transcript/?ProgramID=1042 |work=[[C-SPAN]] |date=September 25, 2005 |accessdate=2006-10-31}} </ref> (၈)တန်း အောင်ပြီးသောအခါ ဝေးလ်စ် သည် ဟန့်စဗီးလ်မြို့ ရှိ တက္ကသိုလ်အကြိုကျောင်း ဖြစ်သော [[ရန်းဒေါ့လ်ဖ်ကျောင်း]] (Randolph School) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name = "Randolph">{{cite news |url=http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 |title=Jimmy Wales '83 |accessdate=2008-10-31 |last=Brown |first=David |date=2007-12-11 |work=Alumni Profiles |publisher=[[Randolph School]] |archivedate=18 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100418000631/http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 }}</ref> Wales has said that the school was expensive for his family, but that "Education was always a passion in my household … you know, the very traditional approach to knowledge and learning and establishing that as a base for a good life."<ref name="qanda"/> သူသည် သူ၏ ဘဏ္ဍာရေးပညာဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို ဩဘွန်းတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် မဟာဘွဲ့ကို မပြီးဆုံးသေမီကပင် သူ့သည် ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းအတွက် ဝင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ထို့နောက် သူသည် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ပညာသင်ယူနေစဉ်ကာလအတွင်း တက္ကသိုလ် နှစ်ခုစလုံးတွင် စာသင်ကြားပေးခဲ့သော်လည်း ပါရဂူဘွဲ့ အတွက် လိုအပ်သော ကျမ်းပြုခြင်းကို မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> == အလုပ်အကိုင် == === ရှီကာဂို Chicago Options Associates and Bomis === From 1994 to 2000, Wales was the research director at Chicago Options Associates,<ref name="2.0"/> a [[futures contract|futures]] and [[Option (finance)|options]] [[stock trader|trading firm]] in [[Chicago, Illinois|Chicago]].<ref name="qanda"/> By "[[speculating]] on [[interest rate]] and [[Currency|foreign-currency]] [[Conjuncture|fluctuations]]," he had soon earned enough to "support himself and his wife for the rest of their lives," according to Daniel Pink of ''[[Wired (magazine)|Wired]]''.<ref name=bookstopshere> {{cite news |url= http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html?pg=3 |title=The Book Stops Here |date=March 13, 2005 |accessdate=2008-10-31 |publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |last=Pink |first=Daniel H.}} </ref> During this time, one of the projects Wales undertook was the creation of the [[web portal]] [[Bomis]]<ref name=bookstopshere/> which featured [[user-generated content|user-generated]] [[webring]]s and that, according to ''[[The Atlantic Monthly]]'', "found itself positioned as the [[Playboy]] of the [[Internet]]."<ref> Poe, Marshall (September 1, 2006). "[http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia/2 The Hive]". ''[[The Atlantic Monthly]]''. Retrieved on 2008-10-31.</ref> For a time the company sold [[History of erotic photography|erotic photographs]],<ref name=accessforall>{{cite news |last = Brennen |first = Jensen |title = Access for All |journal = Chronicle of Philanthropy |volume = 18 |issue = 18 |publisher = Chronicle of Higher Education, Inc. |location = USA |date = 2006-06-29}}</ref> and Wales described the site as a "guy-oriented search engine" with a similar market to ''[[Maxim (magazine)|Maxim]]''.<ref name="qanda"/> Questions have arisen about the nature of its content.<ref name="reasonmag">{{cite news |last=Mangu-Ward |first=Katherine |title=Wikipedia and beyond: Jimmy Wales' sprawling vision |journal=Reason |volume=39 |issue=2 |page=21 |publisher=Reason Foundation |date=June 2007 |accessdate=2008-10-31 |url=http://www.reason.com/news/show/119689.html |archivedate=3 September 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903071202/http://reason.com/news/show/119689.html }}</ref><ref name="wirednews">{{cite news |last=Hansen |first=Evan |title=Wikipedia Founder Edits Own Bio |work=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://archive.today/20120530041136/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |archivedate=30 May 2012 }}</ref> Bomis did not become successful, but in March 2000 hosted and provided the initial funding for the [[Nupedia]] project.<ref name=reasonmag/><ref name=bookstopshere/> === နျူပီးဒီးယားနှင့် ဝီကီပီးဒီးယား === In March 2000, Wales started a [[peer-review]]ed, [[Open content|open-content]] [[encyclopedia]], [[Nupedia]] ("the free encyclopedia"), and hired [[Larry Sanger]] to be its [[Editor in chief|editor-in-chief]].<ref name="qanda"/> Nupedia was characterized by an extensive peer-review process designed to make its articles of a quality comparable to that of professional encyclopedias.<ref name="Liane Gouthro">{{cite news |first=Liane |last=Gouthro |title=Building the world's biggest encyclopedia |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ |work=[[PC World (magazine)|PCWorld]] |publisher=CNN |date=March 14, 2000 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=3 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060303202446/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ }}</ref> After Sanger publicly proposed on January 10, 2001, the idea of using a [[wiki]] to create an encyclopedia, Wales installed wiki software on a server and authorized Sanger to pursue the project under his supervision. Sanger dubbed the project "Wikipedia" and, with Wales, laid down the founding principles and content, establishing an Internet-based community of contributors during that year. Wikipedia was initially intended to be a wiki-based site for collaboration on early encyclopedic content for submission to [[Nupedia]], but Wikipedia's rapid growth quickly overshadowed Nupedia's development.<ref name="2.0">{{cite news |first=Tom |last=McNichol |title=Building a Wiki World |url=http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |work=[[Business 2.0]] |publisher=CNN |date=May 1, 2007 |accessdate=2007-10-31 |archive-date=2 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302072909/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |url-status=dead }}</ref> Sanger worked on and promoted both the Nupedia and Wikipedia projects until [[Bomis]] discontinued funding for his position in February 2002;<ref>{{cite web |url= http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_and_why_it_matters&oldid=149626 |author=Sanger, Larry |date=January 18, 2002 |title=What Wikipedia is and why it matters |work=meta.wikimedia.org |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |accessdate=2008-10-31}}</ref> Sanger resigned as editor-in-chief of Nupedia and as "chief organizer" of Wikipedia on March 1.<ref>Sanger Larry (March 5, 2007). "[[m:My resignation--Larry Sanger|My resignation--Larry Sanger]]". meta.wikimedia.org. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref> Terdiman, Daniel (January 6, 2006). "[http://news.cnet.com/Wikipedias-co-founder-eyes-a-Digital-Universe/2008-1082_3-6011487.html Wikipedia's co-founder eyes a Digital Universe]". [[CNET News]]. Retrieved on October 31, 2008.</ref> Wales has said that he initially was so worried with the concept that he would wake up in the middle of the night, wanting to check the site for [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]].<ref name="utopia">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |title=In Search of an Online Utopia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070418204627/http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |archivedate=18 April 2007 |publisher=msnbc.msn |date=February 1, 2007 |accessdate=2008-10-31 }}</ref> In the early years, Wales supplied the financial backing for the project.<ref name="Michael Singer"/> In a 2004 interview with [[Slashdot]], Wales explained his motivations about Wikipedia, "Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing."<ref>{{cite news |author=Miller, Rob "Roblimo" |title=Wikipedia Founder Jimmy Wales Responds |publisher=[[Slashdot]] |url= http://interviews.slashdot.org/article.pl?sid=04/07/28/1351230 |date=July 28, 2004 |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့ === In mid-2003, Wales set up the Wikimedia Foundation (WMF), a [[non-profit organization]] founded in [[St. Petersburg, Florida]], and now based in [[San Francisco, California]].<ref name=BBCTech> Twist, Jo (November 5, 2005). "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4450052.stm Open media to connect communities]", [[BBC News]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref name="wmfbylaws"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Wikimedia_Foundation_bylaws Wikimedia foundation bylaws]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Originally [[Chairman (official)|chairman]] of the foundation, Wales has held the honorary title of Chairman [[Emeritus]] since 2006. He is now one of eight [[Board of directors|directors]] who make up its [[Board of Trustees]].<ref name="WMFD"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees Wikimedia Foundation Board of Trustees]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> The work he carries out for the foundation has always been unpaid, including his appearances to promote the organization at computer and educational conferences.<ref name=accessforall/> In a 2007 interview, Wales said that he thought that "donating" Wikipedia to the foundation was both the "dumbest and the smartest" thing he'd done. On the one hand, he noted, Wikipedia was worth {{USD|3 billion}} (by his estimation); on the other, donating it made possible the success he achieved.<ref name=NEWSCMARKS>{{cite journal |last=Marks |first=Paul |title=Interview with Jimmy Wales: Knowledge to the people |format=Video |journal=New Scientist |url=http://www.newscientist.com/article/mg19325896.300-interview-knowledge-to-the-people.html |volume=193 |issue=2589 |page=44 |publisher=Reed Business Information Ltd. |date=February 3, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> In March 2008, Wales was accused by former Wikimedia Foundation employee Danny Wool of subsidizing personal expenditures with foundation funds. Wool also stated that Wales had his Wikimedia [[credit card]] taken away in part because of his spending habits, though Wales denied this claim.<ref name="Moses"> Moses, Asher (March 5, 2008). "[http://smh.com.au/news/biztech/wikipedia-head-accused-of-expenses-rort/2008/03/05/1204402516874.html Wikipedia's Jimmy Wales accused of expenses rort]", ''[[Sydney Morning Herald]]''. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Foundation Chair [[Florence Devouard]] and former foundation interim [[Executive Director]] Brad Patrick denied any wrongdoing by Wales or the foundation, saying that Wales accounted for every expense and that, for items for which he lacked receipts, he paid out of his own pocket.<ref name=Ryan/> Later in March 2008, it was alleged by [[Jeff V. Merkey|Jeffrey Vernon Merkey]] that Wales had edited Merkey's Wikipedia entry to make it more favorable in return for donations to the Wikimedia Foundation, an allegation Wales dismissed as "nonsense."<ref name="Moses2">{{citeweb|url=http://www.smh.com.au/news/web/more-woes-for-wikipedias-jimmy-wales/2008/03/11/1205125874243.html| title=More woes for Wikipedia's Jimmy Wales|date=March 11, 2008|publisher=[[Sydney Morning Herald]]|accessdate=2008-03-11|first=Asher|last=Moses}}</ref><ref name="bbcpaidediting">{{citeweb |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7291382.stm |title=Wiki boss 'edited for donation' |date=March 12, 2008 |work=BBC News |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီယာ === {{main|ဝီကီယာ}} In 2004, Wales and then-fellow member of the WMF Board of Trustees [[Angela Beesley]] founded the for-profit company Wikia, Inc.<ref name="2.0"/> Wikia is a [[wiki farm]]—a collection of individual [[wiki]]s on different subjects, all hosted on the same website.<ref name="WikiaMain">[http://www.wikia.com/wiki/Wikia Wikia homepage]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> Its most popular wikis include [[Memory Alpha]] (devoted to ''[[Star Trek]]''), [[WoWWiki]] (''[[World of Warcraft]]'') and [[Wookieepedia]] (''[[Star Wars]]'').<ref name=alexa>* {{cite web|title=wikia.com - Traffic Details from Alexa|url=http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com|publisher=Alexa|accessdate=2008-02-10|archive-date=26 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226203523/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com}} [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia wikia.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241217051116/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia |date=17 December 2024 }} * [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com wowwiki.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212084717/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com |date=12 December 2024 }}</ref> Another service offered by Wikia is an [[open source]] [[web search engine]] named [[Wikia Search]], intended to challenge [[Google]] and introduce transparency and public dialogue about how it's created into the search engine's operations.<ref name="fastcompany">{{cite news |title=Why Is This Man Smiling? |author=Deutschman, Alan |url= http://www.fastcompany.com/magazine/114/features-why-is-this-man-smiling.html |work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]] |date=March 2007 |accessdate=2008-10-31 |quote=<small>"Wales revealed that Wikia, his for-profit Silicon Valley startup, was working on Search Wikia, which he touted as "the search engine that changes everything&nbsp;... Just as Wikipedia revolutionized how we think about knowledge and the encyclopedia, we have a chance now to revolutionize how we think about search."</small>}}</ref> Wales stepped down as Wikia [[chief executive officer|CEO]] to be replaced by [[angel investor]] [[Gil Penchina]], a former vice president and [[general manager]] at [[eBay]], on June 5, 2006.<ref name="CEO">{{cite web|title=Wikia taps eBay exec as CEO|work=[[San Francisco Business Times]]|url=http://sanfrancisco.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2006/06/05/daily9.html| accessdate = 2006-06-05}}</ref> == Biographical and Wikipedia issues == [[File:L Sanger.jpg|thumb|upright|Philosopher [[Larry Sanger]], whom Wales hired as editor-in-chief of Nupedia]] === Roles of Wikipedia creators === {{further|[[History of Wikipedia#Early roles of Wales and Sanger|History of Wikipedia: Early roles of Wales and Sanger]]}} Wales has asserted that he is the sole founder of Wikipedia<ref name="Parmy Olson">{{cite news |first=Parmy |last=Olson |title=A New Kid On The Wiki Block |url=http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |work= |publisher=Forbes |date=October 18, 2006 |accessdate=2009-03-28 |quote= |archiveurl=https://archive.today/20121206005058/http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |archivedate=6 December 2012 }}</ref> and has publicly disputed [[Larry Sanger]]'s designation as a co-founder of Wikipedia, describing the claim as "preposterous" to ''[[The Boston Globe]]'' in 2006<ref name="David Mehegan">{{cite news |first=David |last=Mehegan |title=Bias, sabotage haunt Wikipedia's free world |url=http://boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 |work=[[The Boston Globe]] |publisher=[[The New York Times Company]] |date=February 12, 2006 |page=4 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062500/http://www.boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 }}</ref> and calling "the whole debate silly" in an April 2009 interview.<ref name="William Paoletto">{{cite news |first=William |last=Paoletto |url=http://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales |title=Interview with Wikipedia Founder Jimmy Wales |publisher=Big Oak Blog |date=April 2, 2009 |accessdate=2009-04-02 |quote= |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224171303/https://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales/ }}</ref> Sanger was identified as co-founder at least as early as September 2001 by ''[[The New York Times]]''<ref name="sanger-NYTimes"> {{cite news |first=Peter |last=Meyers |title=Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9800E5D6123BF933A1575AC0A9679C8B63 |work=[[The New York Times]] |publisher=[[The New York Times Company]] |accessdate=2008-10-31 |date=September 20, 2001 |quote=<small>I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph.</small>}} <small>—Larry Sanger.</small></ref> and was referred to as a founder alongside Wales in Wikipedia's first press release in January 2002.<ref name="Wikipedia Press Release of 2002">{{cite news |title=Free Encyclopedia Project, Wikipedia, Creates 20,000 Articles in a Year (Wikipedia 2002 Press release) |url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Press_releases/January_2002 |publisher=[[Wikipedia]] |date=January 15, 2002 |accessdate=2009-04-04}}</ref> In August of that year, Wales identified himself as "co-founder" of Wikipedia.<ref name="Yahoo!">{{cite news |first=Jimmy |last=Wales |url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |title=3apes open content web directory |work=[[Yahoo!|Yahoo! Tech Groups forum post]] |publisher=[[WebCite]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/5fhXjrexf?url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |date=August 06, 2002 |accessdate=2009-04-03 |archivedate=1 April 2009 |quote=<small>I'm Jimmy Wales, co-founder of Nupedia and Wikipedia, the open content encyclopedias.</small> }}</ref> In addition to developing Wikipedia in its early phase and guiding the project,<ref name="Michael Singer"/><ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> Sanger was responsible for the idea of applying the [[wiki]] concept to the building of a [[encyclopedia#Free encyclopedia|free encyclopedia]], and for the name "Wikipedia".<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="knowitall"/> In a 2005 memoir for [[Slashdot]], Sanger nevertheless ascribed the broader idea to Wales: "To be clear, the idea of an open source, collaborative encyclopedia, open to contribution by ordinary people, was entirely Jimmy's, not mine, and the funding was entirely by Bomis. … The actual development of this encyclopedia was the task he gave me to work on."<ref>{{cite news |author=Sanger, Larry |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir |work=[[Slashdot]] |url= http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213 |date=April 18, 2005 |accessdate=2005-10-31}}</ref> In response to Wales' view,<ref name="Dan_Mitchell"> {{cite news |first=Dan |last=Mitchell |title=Insider Editing at Wikipedia |url= http://www.nytimes.com/2005/12/24/technology/24online.ready.html?ex=1293080400&en=431aff478b00239e&ei=5090 |work=[[The New York Times]] |date=December 24, 2005 |accessdate=2007-10-31}}</ref> Sanger posted on his personal webpage many links which appear to confirm his role in founding Wikipedia, all of which described Wales and Sanger as the co-founders.<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="SangerLinks">{{cite web |url=http://www.larrysanger.org/roleinwp.html |title=My role in Wikipedia (links) |author=Sanger, Larry |work=larrysanger.org |accessdate=2008-10-31}}</ref> In a discussion in March 2007 with Brian Bergstein of the [[Associated Press]], Wales said: "When you write this up please do not uncritically repeat Sanger's absurd claim to be the co-founder of Wikipedia." He added: "I am not bent out of shape about it. The facts are on my side, which is why I bother so little about it."<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium">{{cite news |first=Brian |last=Bergstein |title=Sanger says he co-started Wikipedia |url=http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ |work=[[MSNBC]] |agency=Associated Press |date=March 25, 2007 |accessdate=2007-03-26 |quote=<small>The nascent Web encyclopedia Citizendium springs from Larry Sanger, a philosophy Ph.D. who counts himself as a co-founder of Wikipedia, the site he now hopes to usurp. The claim does not seem particularly controversial—Sanger has long been cited as a co-founder. Yet the other founder, Jimmy Wales, is not happy about it.</small> |archivedate=21 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221005757/http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ }}</ref> Wales' role in the Wikipedia community has been described as [[benevolent dictator]], [[constitutional monarch]] and [[spiritual leader]].<ref>{{cite news|last=Cohen|first=Noam|title=Open-Source Troubles in Wiki World|work=The New York Times|page=1C|date=2008-03-17|url=http://www.nytimes.com/2008/03/17/technology/17wikipedia.html|accessdate=2009-04-03}}</ref> === Wikipedia biography === [[File:2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|thumb|Jimmy Wales 2014 on ''[[CeBIT]] Global Conferences'', [[Wikipedia Zero]]]] In late 2005, Wales edited his own [[biography|biographical]] entry on the [[English Wikipedia]]. Writer [[Rogers Cadenhead]] drew attention to [[Data logging|logs]] showing that in his edits to the page, Wales had removed references to Sanger as the co-founder of Wikipedia.<ref name="cadenhead">{{cite web |url= http://workbench.cadenhead.org/news/2828/wikipedia-founder-looks-out-number-1 |first=Rogers |last=Cadenhead |date=December 19, 2005 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia Founder Looks Out for Number 1 |publisher=cadenhead.org}}</ref> Sanger commented that "having seen edits like this, it does seem that Jimmy is attempting to rewrite history. But this is a futile process because in our brave new world of transparent activity and maximum communication, the truth will out."<ref name="wirednews"/><ref name="timesonline">{{cite web |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece |first=Rhys |last=Blakely |date=December 20, 2007 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia founder edits himself |work=[[The Times|Times Online]] |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221030824/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece }}</ref> Wales was also observed to have modified references to [[Bomis]] in a way that was characterized as downplaying the sexual nature of some of his former company's products.<ref name="wirednews"/> In an article in the July 31, 2006, issue of ''[[The New Yorker]]'' magazine, Stacy Schiff expanded on this topic, stating that Wales was "caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year" and that he was "sensitive about references to the porn traffic on his Web portal".<ref name="knowitall">{{cite news |title= Know It All |first=Stacy |last=Schiff |url= http://www.newyorker.com/archive/2006/07/31/060731fa_fact |publisher =[[The New Yorker]] |date=2006-07-31 |accessdate=2008-10-31}}<br /> ^'''''b''''' <small>"Even Wales has been caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year. He is particularly sensitive about references to the porn traffic on his Web portal. 'Adult content' or 'glamour photography' are the terms that he prefers, though, as one user pointed out on the site, they are perhaps not the most precise way to describe lesbian strip-poker threesomes. (In January, Wales agreed to a compromise: 'erotic photography')."</small></ref> In both cases, Wales argued that his modifications were solely intended to improve the accuracy of the content.<ref name="wirednews"/> He apologized for editing his own biography, a practice generally frowned upon at Wikipedia. Wales said in the ''[[Wired News|Wired]]'' interview, "People should not do it, including me. I wish I had not done it."<ref name="wirednews"/> == Personal life == [[File:Christine and Jimmy Wales.jpg||thumb|upright|Jimmy Wales with his second wife Christine]] His first wife, Pam, was quoted in a September 2008 [[W (magazine)|''W'' magazine]] article as saying that Wales, because he believed [[altruism]] was evil, discouraged her from pursuing a nursing degree when they were married: "His whole 'Mr. Save the World' is so contrary to what he said every day for seven years."<ref>{{cite web |url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales |title=Mr. Know-It-All |author=Lipsky-Karasz, Alisa |date=September 2008 |work=[[W (magazine)|''W'' magazine]] |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081120085740/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales }}</ref> Late in March 1997, Wales married his second wife, Christine, in Monroe County, Florida.<ref name="FMC">''[http://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales Florida Marriage Collection, 1822-1875 and 1927-2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181128210718/https://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales|date=28 November 2018}}'' (Requires paid membership to view). [[Ancestry.com]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> They have a daughter named Kira and are separated.<ref name=Ryan>{{cite news |first=Ryan |last=Kim |title=Allegations swirl around Wikipedia's Wales |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/03/05/BUVFVDM3H.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=March 5, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=6 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306015901/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F03%2F05%2FBUVFVDM3H.DTL |url-status=dead }}</ref> {{As of|2007}}, Wales resided in the [[St. Petersburg, Florida]], area.<ref name="Lewine">{{cite web |author=Lewine, Edward |url= http://www.nytimes.com/2007/11/18/magazine/18wwln-domains-t.html?_r=1&oref=slogin|title=The Encyclopedist’s Lair |date= November 18, 2007 |work= [[New York Times]] |accessdate=2008-03-07}}<br /> ^'''''C''''' <small>"Greatest misconception about Wikipedia: We aren’t democratic. Our readers edit the entries, but we’re actually quite snobby. The core community appreciates when someone is knowledgeable, and thinks some people are idiots and shouldn’t be writing."</small> </ref> Wales had a brief [[Intimate relationship|relationship]] with Canadian conservative columnist [[Rachel Marsden]] in 2008 that began after Marsden contacted Wales about her Wikipedia biography.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |author=The Canadian Press |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |title=Canadian pundit, Wikipedia founder in messy breakup |date=March 2, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080304021035/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |archivedate=4 March 2008 }}</ref> After accusations that Wales' relationship constituted a [[conflict of interest]], Wales announced in March 2008 on his Wikipedia user page (and later on his personal blog) that there had been a relationship but that it was over and claimed that it had not influenced any matters on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald">{{cite news |author=Moses, Asher |url=http://www.smh.com.au/news/web/ex-takes-her-revenge-on-mr-wiki/2008/03/04/1204402405901.html |title=Ex takes her revenge on Mr Wikipedia |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=March 4, 2008 |accessdate=2008-10-31}}</ref><ref name=USATODAY> {{cite news |author=Bergstein, Brian |url=http://www.usatoday.com/tech/webguide/internetlife/2008-03-04-wikipedia-wales_N.htm?csp=34 |title=Wikipedia's Wales defends breakup, expenses |work=[[USA Today]] |date=March 5, 2008 |accessdate = 2008-10-31}}</ref> Marsden claimed to have learned about the breakup by reading about it on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald"/><ref>* {{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|title=Ms. Marsden's cyberspace breakup: tit-for-tat-for-T-shirt|author=Agrell, Siri|work=[[The Globe and Mail]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306031732/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|archivedate=6 March 2008}} * {{cite news|author=Naughton, Philippe|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,334652,00.html|title=Wikipedia Founder's Fling With Columnist Ends in Nasty Public Breakup|publisher=[[Fox News Channel|FOXNews.com]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31}} * {{cite news|author=Pavia, Will; Philippe Naughton|url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece|title=Fury of a woman scorned&nbsp;– on Wikipedia|work=[[The Times]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archivedate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090428021726/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece}} * Sheehy, Kate (March 4, 2008). "[http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm One wild and Wiki breakup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221064546/http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm|date=21 February 2009}}". ''[[New York Post]]''. Retrieved on 2008-08-02.</ref> === Philosophy === Wales is a self-avowed "[[Objectivism (Ayn Rand)|Objectivist]] to the core", and named his daughter Kira after the heroine in [[Ayn Rand]]'s debut novel ''[[We the Living]]'',<ref name="fastcompany"/> although he has said "I think I do a better job—than a lot of people who self-identify as Objectivists—of not pushing my point of view on other people."<ref>{{cite web |author=Sirius, R.U. |url=http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ |title=Jimmy Wales Will Destroy Google |work=[[10 Zen Monkeys]] |date=July 29, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214012054/http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ }}</ref> He ran an electronic mailing list on "Moderated Discussion of Objectivist Philosophy".<ref name=reason>{{cite newsgroup |author=Wales, Jimmy |title=Re: Objectivism of Ayn Rand |date=September 23, 1992 |newsgroup=talk.philosophy.misc |id=Bv1u8x.Bnv@usenet.ucs.indiana.edu |url= http://groups.google.com/group/talk.philosophy.misc/msg/8c5e626c70a213f8 |accessdate=2008-10-31}}</ref> When asked about Rand by [[Brian Lamb]] in his appearance on [[C-SPAN]]'s ''[[Q&A (talk show)|Q&A]]'' in September 2005, Wales cited "the virtue of independence" as important to him personally. When asked if he could trace "the Ayn Rand connection" to having a political philosophy at the time of the interview, Wales reluctantly labeled himself a [[libertarianism|libertarian]], qualifying his remark by referring to the United States [[Libertarian Party (United States)|Libertarian Party]] as "lunatics" and citing "freedom, liberty, basically individual rights, that idea of dealing with other people in a matter that is not initiating force against them" as his guiding principles.<ref name="qanda"/> An interview with Wales served as the cover feature of the June 2007 issue of the libertarian magazine ''[[Reason (magazine)|Reason]]'', in which Wales cited [[Austrian School]] economist [[Friedrich von Hayek]]'s work on [[price theory]] and decentralised information [[The Use of Knowledge in Society]] as "central" to his thinking about "how to manage the Wikipedia project".<ref name=reasonmag/> == ဂုဏ်ပုဒ်နှင့် ရာထူးများ == [[File:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|thumb|၂၀၀၈ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ် [[Quadriga (award)|Quadriga award]] ဆုအား လက်ခံယူစဉ်။]] * Mid-2005 — Wales is appointed as a member of the [[Berkman Center for Internet & Society]] at [[Harvard Law School]].<ref name="qanda"/> * October 3, 2005 — according to a press release, Wales joins the [[Board of Directors]] of [[Socialtext]], a provider of [[wiki]] technology to businesses.<ref>{{cite press release |title=Jimmy Wales Joins Socialtext Board of Directors; Wikipedia Founder to Advise Leader in Enterprise Wiki Solutions |publisher=SocialText |date=October 3, 2005 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=26 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226162554/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |url-status=dead }}</ref> * 2006 — Wales joins the Board of Directors of the [[non-profit organization]] [[Creative Commons]].<ref>{{cite news |author=Garlick, Mia |title=Creative Commons Adds Two New Board Members |date=March 30, 2006 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=2008-10-31 |url=http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 |archivedate=22 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222104046/http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 }}</ref> * May 8, 2006 — Wales is listed in the "Scientists & Thinkers" section of the [[Time 100|100 influential people]] special edition of ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine.<ref name=Anderson/> * June 3, 2006 — Wales receives an [[honorary degree]] from [[Knox College (Illinois)|Knox College]].<ref>"[http://www.knox.edu/x12330.xml Knox College Honorary Degrees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902200844/http://www.knox.edu/x12330.xml |date=2 September 2006 }}", knox.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * May 3, 2006 — The [[Electronic Frontier Foundation]] awards him a [[EFF Pioneer Award|Pioneer Award]].<ref>{{cite news |url=http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632 |title=EFF Honors Craigslist, Gigi Sohn, and Jimmy Wales with Pioneer Awards |date=April 28, 2006 |work=Kansas City infoZine News |accessdate=2008-10-31 |archivedate=18 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190518133242/http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632/ }}</ref> * 2006 — Wales is appointed to the advisory board of the [[MIT Center for Collective Intelligence]].<ref> "[http://cci.mit.edu/people/index.html People: Advisory board]", cci.mit.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * January 23, 2007 — ''[[Forbes]]'' magazine ranks Wales twelfth in its first annual "The Web Celebs 25".<ref>{{cite news |url= http://www.forbes.com/2007/01/23/internet-fame-celebrity-tech-media-cx_de_06webceleb_0123intro.html |title=The Web Celeb 25 |first=David M. |last=Ewalt |date=January 23, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> * 2007 — Wales is recognized by the [[World Economic Forum]] as one of the 'Young Global Leaders' of 2007.<ref>{{cite news |url=http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html |title=Participants > Speakers > Jimmy Wales |publisher=iCommonsSummit.org |year=2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112212/http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html }}</ref> * 2008 — [[CORUM]] awards him The Global Brand Icon of the Year Award for 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ |title=Corum announces Jimmy Wales as The Global Brand Icon of the Year Award |publisher=MattBaily.ca |date=September 14, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=24 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224214551/http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ }}</ref> * 2008 — Wales - representing Wikipedia - receives the [[Quadriga (award)|Quadriga]] award of Werkstatt Deutschland for ''A Mission of Enlightenment'' representing the Wikimedia-project along with [[Boris Tadić]], [[Eckart Höfling]] and [[Peter Gabriel]]. The award was presented by [[David Weinberger]].<ref>"[http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 Die Quadriga Award for 'A Mission of Enlightenment' – 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915140714/http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 |date=15 September 2008 }}", loomarea.com. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * October 30, 2008 — Wales is awarded the Business Process Award at the 7th Annual Innovation Awards and Summit by ''[[The Economist]]'' "for public collaboration as a form of product and content development."<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/science/tq/displayStory.cfm?source=hptextfeature&story_id=10676339 |title=The Economist Innovation Awards and Summit |publisher=economist.com |date=October 30, 2008 |accessdate=2008-11-08}}</ref> == Published work == * {{cite journal|last=Brooks |first=Robert |coauthors=Jon Corson, Jimmy Donal Wales |year=1994 |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5735 |title=The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion |journal=Advances in Futures and Options Research |volume=7}} == ကျမ်းကိုး == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Jimmy Wales}} * [http://blog.jimmywales.com/ Jimmy Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011192814/http://blog.jimmywales.com/ |date=11 October 2004 }}, Wales' official blog * [[w:en:User:Jimbo Wales|User:Jimbo Wales]], Wales' profile at the [[English Wikipedia]]<!-- please do not make this an internal link; see [[Wikipedia:Avoid self-references]] and this article's talk page for reasons --> <!--The origin page for this file is here[http://www.archive.org/details/wikipedia-academy-2006-jimmy-wales] , but on that page the video file is incorrectly labeled with an audio header which is why it is not link to the html page. In fact, this file is incorrectly filed well away from the other videos from the Wikipedia Academy 2006 at archive.org. User:Berean Hunter--> * [http://www.econtalk.org/archives/2009/03/wales_on_wikipe.html Audio of interview with Wales about wikipedia] on [[EconTalk]] podcast <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> {{ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း}} [[Category:အမေရိကန် ဘလော့ဂါ]] [[Category:အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား သမိုင်း]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား]] [[Category:ဝီကီမီဒီယာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] bu2dzjqos94h2h06u7ctvxflr0oizs2 1037123 1037121 2026-06-09T17:54:33Z PyaePhyoAung11111 140495 PyaePhyoAung 1037123 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} {{Infobox လူ | အမည် = ဘီသူံး | caption = ၂၀၀၈ ဒီဇင်ဘာတွင် ရိုက်ကူး | အမည်ရင်း = ပြည့်ဖြိုးအောင် | အမည်ကွဲ = ဂျင်ဘို | မွေးရက် = [၁ ဩဂုတ်]] [[၂၀၂၁]] | ဌာနေ = {{flagမြန်မာ}} Always alived | နိုင်ငံသား = မြန်မာ | လူမျိုး = လူညို | ပညာ = ဩဘင်တက္ကသိုလ်<br />အယ်ဘားမားတက္ကသိုလ်<br />အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် | လုပ်ငန်း = ဝီကီယာ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊<br /> ဝီကီမီဒီယာအဖွဲ့ဝင်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ | မွေးဖွားရာ = မြန်မာ ရခိုင် | အမည်အရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | မိဘ = | လက်မှတ် = | ဝဘ်ဆိုက် = [http://pyaephyoaung.com] }} '''ဂျင်မီဒေါ်နာ "ဂျင်ဘို" ဝေးလ်စ်''' (၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁<ref name="Birthdate"/>)သည် မြန်မာ အင်တာနက် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားအား တွဲဖက်တည်ထောင်ကာ တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။<ref name='WMF PR 2004-04-25'> {{cite web|url=http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_press_releases/500,000_Wikipedia_articles&oldid=473206 |title=Wikipedia: 50 languages, 1/2 million articles |accessdate=2009-04-10 |date=2004-04-25 |work=Wikimedia Foundation Press Release |publisher=[[Wikimedia Foundation]]}}</ref><ref name='WP PR 2004-04-25'>{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Press_releases/January_2003&oldid=93032067 |title=Wikipedia, the free encyclopedia, reaches its 100,000th article |accessdate=2009-04-10 |date=2003-01-21 |work=Wikipedia Press Release |publisher=[[Wikipedia]] }}</ref><ref name="Economist2008">{{cite news|title=Brain scan: The free-knowledge fundamentalist|url=http://www.economist.com/science/tq/displaystory.cfm?story_id=11484062|work=Technology Quarterly|publisher= The Economist|date= 2008-06-05|accessdate=2008-06-09}}</ref><ref name="Andrew Keen">{{cite news|first=Andrew|last=Keen|title=Andrew Keen on New Media|url=http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html|work=[[The Independent]]|date=2008-06-02|accessdate=2008-06-08|archivedate=24 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224021112/http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html}}</ref> ၎င်းသည် ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ဘုတ်အဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သည့် "အဖွဲ့အစည်းထူထောင်သူ" နေရာကို ရရှိထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement|title=Board of Trustees/Restructure Announcement|work=Wikimedia Foundation website|date=April 26, 2008|accessdate=2008-04-27|archivedate=5 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090405001840/http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် အိန်ဂျယ်လာ ဘီးစ်လီ<ref name="2.0"/>နှင့်အတူ အခမဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဖြစ်သည့် ဝီကီယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ လာရီစန်ဂါအပါအဝင် အခြားသူများနှင့်အတူ ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည့် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ကူညီထူထောင်ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် အခမဲ့ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်ပြီး လွှင့်တင်ပြီး မကြာမီပင် အရှိန်အဟုန်နှင့် ကြီးထွားလာကာ လူသိများလာသည်။<ref name="Michael Singer">{{cite news |first=Michael |last=Singer |url=http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030316/http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archivedate=16 March 2003 |title=Free Encyclopedia Project Celebrates Year One |work=[[Jupitermedia]] |date=January 16, 2002 |accessdate=2008-02-27 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Poe |first=Marshall |month=September |year=2006 |url=http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia |title=The Hive |journal=[[The Atlantic Monthly]] |accessdate=February 29, 2008|quote=<small>Wales, though, was a businessman. He wanted to build a free encyclopedia, and Wikipedia offered a very rapid and economically efficient means to that end. The articles flooded in, many were good, and they cost him almost nothing... Wales’s benign rule has allowed Wikipedia to do what it does best: grow. The numbers are staggering.</small>}}</ref> ဝီကီပီးဒီးယားအား လူသိများလာသည့်အလျောက် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အစီအစဉ်အား တွန်းအားပေးသူနှင့် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။ <ref name="Larry Halstead">{{cite news |title=Wikipedia teams with Yahoo! |first=Larry |last=Halstead |url=http://www.bizjournals.com/tampabay/stories/2005/04/04/daily39.html?jst=b_ln_hl |work= |publisher=Tampa Bay Business Journal |date=April 7, 2005 |accessdate=2009-04-12}}</ref> လူအများက ဂျင်မီဝေးလ်စ်အား ဝီကီပီးဒီးယား၏ တွဲဖက်ထူထောင်သူဟု ကိုးကားဖော်ပြကြသော်လည်း ၎င်းကမူ မိမိသာလျှင် တစ်ဦးတည်းသော ထူထောင်သူဟု ဆိုသည်။ <ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> <ref name="Parmy Olson"/> အမေရိကန် အယ်ဘားမားပြည်နယ် ဟန့်စ်ဗီးလ် (Huntsville, Alabama) တွင် မွေးဖွားသည့် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းငယ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဒီ့နောက်တွင် ငွေရေးကြေး အထူးဘာသာဖြင့် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ မဟာတန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် တက္ကသိုလ် ၂ ခုတွင် စာသင်ကြားပြသခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အိုင်းရန်းဒ်၏ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ အတွေးအခေါ်အား <ref name="fastcompany"/>လေးစားကြည်ညိုသူဖြစ်ကာ မိမိကိုယ်ကို လွတ်လပ်ရေးဝါဒီဟု သမုတ်လေ့ရှိသည်။ <ref name="qanda"/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး စွယ်စုံကျမ်း ဝီကီပီးဒီးယားအား ထူထောင်ခဲ့သည့်အတွက် ''တိုင်းမ်''မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား ၂၀၀၆ ခုနှစ်၏ ဩဇာလွမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရွေးချယ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Anderson>{{Cite news |last=Anderson |first=Chris |date=April 30, 2006 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html |title=Jimmy Wales: The (Proud) Amateur Who Created Wikipedia |work=[[Time (magazine)|Time]] |accessdate=February 17, 2008 |archivedate=30 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930061735/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html/ }}</ref> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် လက်တွေ့တွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ <ref name="Economist2008"/><ref name="Holden Frith">{{cite news |first=Holden |last=Frith |url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece |title=Wikipedia founder launches rival online encyclopaedia |publisher=[[The Times]] |date=March 26, 2007 |accessdate=2008-03-07 |archivedate=27 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427034628/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဝေးလ်စ် ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ [[ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူ၏ဇနီး ခရစ္စတင်း ရိုဟန် (to Christine Rohan) နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် လက်ထပ်စာချုပ် မှတ်တမ်းအရ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၇)ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Birthdate">{{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192821/Jimmy-Wales |work=Britannica Book of the Year |year=2007 |accessdate=2007-07-25 }}. In support of this date, the Britannica article cites: * {{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp |publisher=Monroe, Florida's County Clerk website (Marriage License Database) |accessdate=2008-05-21 |archive-date=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105214442/http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp }} * {{cite book |title=Current Biography Yearbook |url=https://archive.org/details/currentbiography2006clif |year=2006 |publisher=H. W. Wilson |date=February 28, 2007 |isbn=978-0824210748 }} * {{cite book |title=Who's Who In America: Diamond Edition |publisher=Marquis Who's Who |edition=60 |date=October 12, 2005 |isbn=978-0837969909}}</ref> သို့သော် သူ၏ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် မှတ်ပုံတင်ကဒ် ပေါ်တွင်မူ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၈) ရက် ဖြစ်နေရာ ကွဲလွဲချက် ရှိနေသည်။ <ref name="Rogoway">{{cite web|last=Rogoway |first=Mike |date=July 27, 2007 |url=http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html |title=Wikipedia & its founder disagree on his birth date |work=Silicon Forest |publisher=''[[The Oregonian]]'' |accessdate=October 31, 2008.}}</ref> သူ၏ ဖခင် ဖြစ်သူ ဂျင်မီ (Jimmy)မှာ ဟင်းသီးဟင်းအရွက်ကုန်စုံဆိုင်မှ မန်နေဂျာ တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး၊ သူ့မခင်ဖြစ်သူ ဒေါရစ် (Doris) နှင့် အဘွားဖြစ်သူ အာရ်မာ (Erma) တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဆိုသော်လည်း စာသင်ခန်းတစ်ခန်းတည်းသာရှိသော အိမ်ကျောင်းငယ်ကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဝေးလ်စ် သည် ယင်းကျောင်းလေးမှာပင် ငယ်စဉ်ဘဝ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူနှင့်အတူ အခြားသော ကလေး လေးယောက် သူအပါအဝင် စုစုပေါင်းမှ ကျောင်းသား ငါးယောက်သာ ရှိသော သူ့မိခင်နှင့် အဘွားတို့၏ အဆိုပါ အိမ်ကျောင်းကလေးတွင် သူတို့အားလုံးအား အတန်းတစ်တန်းတည်းသာ ထားပြီး သင်ကြားသည်။ <ref name="qanda"> {{cite news |title=Q&A: Jimmy Wales, Wikipedia founder |author=[[Brian Lamb|Lamb, Brian]] |url= http://www.q-and-a.org/Transcript/?ProgramID=1042 |work=[[C-SPAN]] |date=September 25, 2005 |accessdate=2006-10-31}} </ref> (၈)တန်း အောင်ပြီးသောအခါ ဝေးလ်စ် သည် ဟန့်စဗီးလ်မြို့ ရှိ တက္ကသိုလ်အကြိုကျောင်း ဖြစ်သော [[ရန်းဒေါ့လ်ဖ်ကျောင်း]] (Randolph School) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name = "Randolph">{{cite news |url=http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 |title=Jimmy Wales '83 |accessdate=2008-10-31 |last=Brown |first=David |date=2007-12-11 |work=Alumni Profiles |publisher=[[Randolph School]] |archivedate=18 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100418000631/http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 }}</ref> Wales has said that the school was expensive for his family, but that "Education was always a passion in my household … you know, the very traditional approach to knowledge and learning and establishing that as a base for a good life."<ref name="qanda"/> သူသည် သူ၏ ဘဏ္ဍာရေးပညာဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို ဩဘွန်းတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် မဟာဘွဲ့ကို မပြီးဆုံးသေမီကပင် သူ့သည် ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းအတွက် ဝင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ထို့နောက် သူသည် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ပညာသင်ယူနေစဉ်ကာလအတွင်း တက္ကသိုလ် နှစ်ခုစလုံးတွင် စာသင်ကြားပေးခဲ့သော်လည်း ပါရဂူဘွဲ့ အတွက် လိုအပ်သော ကျမ်းပြုခြင်းကို မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> == အလုပ်အကိုင် == === ရှီကာဂို Chicago Options Associates and Bomis === From 1994 to 2000, Wales was the research director at Chicago Options Associates,<ref name="2.0"/> a [[futures contract|futures]] and [[Option (finance)|options]] [[stock trader|trading firm]] in [[Chicago, Illinois|Chicago]].<ref name="qanda"/> By "[[speculating]] on [[interest rate]] and [[Currency|foreign-currency]] [[Conjuncture|fluctuations]]," he had soon earned enough to "support himself and his wife for the rest of their lives," according to Daniel Pink of ''[[Wired (magazine)|Wired]]''.<ref name=bookstopshere> {{cite news |url= http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html?pg=3 |title=The Book Stops Here |date=March 13, 2005 |accessdate=2008-10-31 |publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |last=Pink |first=Daniel H.}} </ref> During this time, one of the projects Wales undertook was the creation of the [[web portal]] [[Bomis]]<ref name=bookstopshere/> which featured [[user-generated content|user-generated]] [[webring]]s and that, according to ''[[The Atlantic Monthly]]'', "found itself positioned as the [[Playboy]] of the [[Internet]]."<ref> Poe, Marshall (September 1, 2006). "[http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia/2 The Hive]". ''[[The Atlantic Monthly]]''. Retrieved on 2008-10-31.</ref> For a time the company sold [[History of erotic photography|erotic photographs]],<ref name=accessforall>{{cite news |last = Brennen |first = Jensen |title = Access for All |journal = Chronicle of Philanthropy |volume = 18 |issue = 18 |publisher = Chronicle of Higher Education, Inc. |location = USA |date = 2006-06-29}}</ref> and Wales described the site as a "guy-oriented search engine" with a similar market to ''[[Maxim (magazine)|Maxim]]''.<ref name="qanda"/> Questions have arisen about the nature of its content.<ref name="reasonmag">{{cite news |last=Mangu-Ward |first=Katherine |title=Wikipedia and beyond: Jimmy Wales' sprawling vision |journal=Reason |volume=39 |issue=2 |page=21 |publisher=Reason Foundation |date=June 2007 |accessdate=2008-10-31 |url=http://www.reason.com/news/show/119689.html |archivedate=3 September 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903071202/http://reason.com/news/show/119689.html }}</ref><ref name="wirednews">{{cite news |last=Hansen |first=Evan |title=Wikipedia Founder Edits Own Bio |work=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://archive.today/20120530041136/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |archivedate=30 May 2012 }}</ref> Bomis did not become successful, but in March 2000 hosted and provided the initial funding for the [[Nupedia]] project.<ref name=reasonmag/><ref name=bookstopshere/> === နျူပီးဒီးယားနှင့် ဝီကီပီးဒီးယား === In March 2000, Wales started a [[peer-review]]ed, [[Open content|open-content]] [[encyclopedia]], [[Nupedia]] ("the free encyclopedia"), and hired [[Larry Sanger]] to be its [[Editor in chief|editor-in-chief]].<ref name="qanda"/> Nupedia was characterized by an extensive peer-review process designed to make its articles of a quality comparable to that of professional encyclopedias.<ref name="Liane Gouthro">{{cite news |first=Liane |last=Gouthro |title=Building the world's biggest encyclopedia |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ |work=[[PC World (magazine)|PCWorld]] |publisher=CNN |date=March 14, 2000 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=3 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060303202446/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ }}</ref> After Sanger publicly proposed on January 10, 2001, the idea of using a [[wiki]] to create an encyclopedia, Wales installed wiki software on a server and authorized Sanger to pursue the project under his supervision. Sanger dubbed the project "Wikipedia" and, with Wales, laid down the founding principles and content, establishing an Internet-based community of contributors during that year. Wikipedia was initially intended to be a wiki-based site for collaboration on early encyclopedic content for submission to [[Nupedia]], but Wikipedia's rapid growth quickly overshadowed Nupedia's development.<ref name="2.0">{{cite news |first=Tom |last=McNichol |title=Building a Wiki World |url=http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |work=[[Business 2.0]] |publisher=CNN |date=May 1, 2007 |accessdate=2007-10-31 |archive-date=2 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302072909/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |url-status=dead }}</ref> Sanger worked on and promoted both the Nupedia and Wikipedia projects until [[Bomis]] discontinued funding for his position in February 2002;<ref>{{cite web |url= http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_and_why_it_matters&oldid=149626 |author=Sanger, Larry |date=January 18, 2002 |title=What Wikipedia is and why it matters |work=meta.wikimedia.org |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |accessdate=2008-10-31}}</ref> Sanger resigned as editor-in-chief of Nupedia and as "chief organizer" of Wikipedia on March 1.<ref>Sanger Larry (March 5, 2007). "[[m:My resignation--Larry Sanger|My resignation--Larry Sanger]]". meta.wikimedia.org. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref> Terdiman, Daniel (January 6, 2006). "[http://news.cnet.com/Wikipedias-co-founder-eyes-a-Digital-Universe/2008-1082_3-6011487.html Wikipedia's co-founder eyes a Digital Universe]". [[CNET News]]. Retrieved on October 31, 2008.</ref> Wales has said that he initially was so worried with the concept that he would wake up in the middle of the night, wanting to check the site for [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]].<ref name="utopia">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |title=In Search of an Online Utopia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070418204627/http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |archivedate=18 April 2007 |publisher=msnbc.msn |date=February 1, 2007 |accessdate=2008-10-31 }}</ref> In the early years, Wales supplied the financial backing for the project.<ref name="Michael Singer"/> In a 2004 interview with [[Slashdot]], Wales explained his motivations about Wikipedia, "Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing."<ref>{{cite news |author=Miller, Rob "Roblimo" |title=Wikipedia Founder Jimmy Wales Responds |publisher=[[Slashdot]] |url= http://interviews.slashdot.org/article.pl?sid=04/07/28/1351230 |date=July 28, 2004 |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့ === In mid-2003, Wales set up the Wikimedia Foundation (WMF), a [[non-profit organization]] founded in [[St. Petersburg, Florida]], and now based in [[San Francisco, California]].<ref name=BBCTech> Twist, Jo (November 5, 2005). "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4450052.stm Open media to connect communities]", [[BBC News]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref name="wmfbylaws"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Wikimedia_Foundation_bylaws Wikimedia foundation bylaws]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Originally [[Chairman (official)|chairman]] of the foundation, Wales has held the honorary title of Chairman [[Emeritus]] since 2006. He is now one of eight [[Board of directors|directors]] who make up its [[Board of Trustees]].<ref name="WMFD"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees Wikimedia Foundation Board of Trustees]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> The work he carries out for the foundation has always been unpaid, including his appearances to promote the organization at computer and educational conferences.<ref name=accessforall/> In a 2007 interview, Wales said that he thought that "donating" Wikipedia to the foundation was both the "dumbest and the smartest" thing he'd done. On the one hand, he noted, Wikipedia was worth {{USD|3 billion}} (by his estimation); on the other, donating it made possible the success he achieved.<ref name=NEWSCMARKS>{{cite journal |last=Marks |first=Paul |title=Interview with Jimmy Wales: Knowledge to the people |format=Video |journal=New Scientist |url=http://www.newscientist.com/article/mg19325896.300-interview-knowledge-to-the-people.html |volume=193 |issue=2589 |page=44 |publisher=Reed Business Information Ltd. |date=February 3, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> In March 2008, Wales was accused by former Wikimedia Foundation employee Danny Wool of subsidizing personal expenditures with foundation funds. Wool also stated that Wales had his Wikimedia [[credit card]] taken away in part because of his spending habits, though Wales denied this claim.<ref name="Moses"> Moses, Asher (March 5, 2008). "[http://smh.com.au/news/biztech/wikipedia-head-accused-of-expenses-rort/2008/03/05/1204402516874.html Wikipedia's Jimmy Wales accused of expenses rort]", ''[[Sydney Morning Herald]]''. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Foundation Chair [[Florence Devouard]] and former foundation interim [[Executive Director]] Brad Patrick denied any wrongdoing by Wales or the foundation, saying that Wales accounted for every expense and that, for items for which he lacked receipts, he paid out of his own pocket.<ref name=Ryan/> Later in March 2008, it was alleged by [[Jeff V. Merkey|Jeffrey Vernon Merkey]] that Wales had edited Merkey's Wikipedia entry to make it more favorable in return for donations to the Wikimedia Foundation, an allegation Wales dismissed as "nonsense."<ref name="Moses2">{{citeweb|url=http://www.smh.com.au/news/web/more-woes-for-wikipedias-jimmy-wales/2008/03/11/1205125874243.html| title=More woes for Wikipedia's Jimmy Wales|date=March 11, 2008|publisher=[[Sydney Morning Herald]]|accessdate=2008-03-11|first=Asher|last=Moses}}</ref><ref name="bbcpaidediting">{{citeweb |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7291382.stm |title=Wiki boss 'edited for donation' |date=March 12, 2008 |work=BBC News |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီယာ === {{main|ဝီကီယာ}} In 2004, Wales and then-fellow member of the WMF Board of Trustees [[Angela Beesley]] founded the for-profit company Wikia, Inc.<ref name="2.0"/> Wikia is a [[wiki farm]]—a collection of individual [[wiki]]s on different subjects, all hosted on the same website.<ref name="WikiaMain">[http://www.wikia.com/wiki/Wikia Wikia homepage]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> Its most popular wikis include [[Memory Alpha]] (devoted to ''[[Star Trek]]''), [[WoWWiki]] (''[[World of Warcraft]]'') and [[Wookieepedia]] (''[[Star Wars]]'').<ref name=alexa>* {{cite web|title=wikia.com - Traffic Details from Alexa|url=http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com|publisher=Alexa|accessdate=2008-02-10|archive-date=26 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226203523/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com}} [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia wikia.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241217051116/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia |date=17 December 2024 }} * [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com wowwiki.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212084717/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com |date=12 December 2024 }}</ref> Another service offered by Wikia is an [[open source]] [[web search engine]] named [[Wikia Search]], intended to challenge [[Google]] and introduce transparency and public dialogue about how it's created into the search engine's operations.<ref name="fastcompany">{{cite news |title=Why Is This Man Smiling? |author=Deutschman, Alan |url= http://www.fastcompany.com/magazine/114/features-why-is-this-man-smiling.html |work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]] |date=March 2007 |accessdate=2008-10-31 |quote=<small>"Wales revealed that Wikia, his for-profit Silicon Valley startup, was working on Search Wikia, which he touted as "the search engine that changes everything&nbsp;... Just as Wikipedia revolutionized how we think about knowledge and the encyclopedia, we have a chance now to revolutionize how we think about search."</small>}}</ref> Wales stepped down as Wikia [[chief executive officer|CEO]] to be replaced by [[angel investor]] [[Gil Penchina]], a former vice president and [[general manager]] at [[eBay]], on June 5, 2006.<ref name="CEO">{{cite web|title=Wikia taps eBay exec as CEO|work=[[San Francisco Business Times]]|url=http://sanfrancisco.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2006/06/05/daily9.html| accessdate = 2006-06-05}}</ref> == Biographical and Wikipedia issues == [[File:L Sanger.jpg|thumb|upright|Philosopher [[Larry Sanger]], whom Wales hired as editor-in-chief of Nupedia]] === Roles of Wikipedia creators === {{further|[[History of Wikipedia#Early roles of Wales and Sanger|History of Wikipedia: Early roles of Wales and Sanger]]}} Wales has asserted that he is the sole founder of Wikipedia<ref name="Parmy Olson">{{cite news |first=Parmy |last=Olson |title=A New Kid On The Wiki Block |url=http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |work= |publisher=Forbes |date=October 18, 2006 |accessdate=2009-03-28 |quote= |archiveurl=https://archive.today/20121206005058/http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |archivedate=6 December 2012 }}</ref> and has publicly disputed [[Larry Sanger]]'s designation as a co-founder of Wikipedia, describing the claim as "preposterous" to ''[[The Boston Globe]]'' in 2006<ref name="David Mehegan">{{cite news |first=David |last=Mehegan |title=Bias, sabotage haunt Wikipedia's free world |url=http://boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 |work=[[The Boston Globe]] |publisher=[[The New York Times Company]] |date=February 12, 2006 |page=4 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062500/http://www.boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 }}</ref> and calling "the whole debate silly" in an April 2009 interview.<ref name="William Paoletto">{{cite news |first=William |last=Paoletto |url=http://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales |title=Interview with Wikipedia Founder Jimmy Wales |publisher=Big Oak Blog |date=April 2, 2009 |accessdate=2009-04-02 |quote= |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224171303/https://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales/ }}</ref> Sanger was identified as co-founder at least as early as September 2001 by ''[[The New York Times]]''<ref name="sanger-NYTimes"> {{cite news |first=Peter |last=Meyers |title=Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9800E5D6123BF933A1575AC0A9679C8B63 |work=[[The New York Times]] |publisher=[[The New York Times Company]] |accessdate=2008-10-31 |date=September 20, 2001 |quote=<small>I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph.</small>}} <small>—Larry Sanger.</small></ref> and was referred to as a founder alongside Wales in Wikipedia's first press release in January 2002.<ref name="Wikipedia Press Release of 2002">{{cite news |title=Free Encyclopedia Project, Wikipedia, Creates 20,000 Articles in a Year (Wikipedia 2002 Press release) |url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Press_releases/January_2002 |publisher=[[Wikipedia]] |date=January 15, 2002 |accessdate=2009-04-04}}</ref> In August of that year, Wales identified himself as "co-founder" of Wikipedia.<ref name="Yahoo!">{{cite news |first=Jimmy |last=Wales |url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |title=3apes open content web directory |work=[[Yahoo!|Yahoo! Tech Groups forum post]] |publisher=[[WebCite]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/5fhXjrexf?url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |date=August 06, 2002 |accessdate=2009-04-03 |archivedate=1 April 2009 |quote=<small>I'm Jimmy Wales, co-founder of Nupedia and Wikipedia, the open content encyclopedias.</small> }}</ref> In addition to developing Wikipedia in its early phase and guiding the project,<ref name="Michael Singer"/><ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> Sanger was responsible for the idea of applying the [[wiki]] concept to the building of a [[encyclopedia#Free encyclopedia|free encyclopedia]], and for the name "Wikipedia".<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="knowitall"/> In a 2005 memoir for [[Slashdot]], Sanger nevertheless ascribed the broader idea to Wales: "To be clear, the idea of an open source, collaborative encyclopedia, open to contribution by ordinary people, was entirely Jimmy's, not mine, and the funding was entirely by Bomis. … The actual development of this encyclopedia was the task he gave me to work on."<ref>{{cite news |author=Sanger, Larry |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir |work=[[Slashdot]] |url= http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213 |date=April 18, 2005 |accessdate=2005-10-31}}</ref> In response to Wales' view,<ref name="Dan_Mitchell"> {{cite news |first=Dan |last=Mitchell |title=Insider Editing at Wikipedia |url= http://www.nytimes.com/2005/12/24/technology/24online.ready.html?ex=1293080400&en=431aff478b00239e&ei=5090 |work=[[The New York Times]] |date=December 24, 2005 |accessdate=2007-10-31}}</ref> Sanger posted on his personal webpage many links which appear to confirm his role in founding Wikipedia, all of which described Wales and Sanger as the co-founders.<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="SangerLinks">{{cite web |url=http://www.larrysanger.org/roleinwp.html |title=My role in Wikipedia (links) |author=Sanger, Larry |work=larrysanger.org |accessdate=2008-10-31}}</ref> In a discussion in March 2007 with Brian Bergstein of the [[Associated Press]], Wales said: "When you write this up please do not uncritically repeat Sanger's absurd claim to be the co-founder of Wikipedia." He added: "I am not bent out of shape about it. The facts are on my side, which is why I bother so little about it."<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium">{{cite news |first=Brian |last=Bergstein |title=Sanger says he co-started Wikipedia |url=http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ |work=[[MSNBC]] |agency=Associated Press |date=March 25, 2007 |accessdate=2007-03-26 |quote=<small>The nascent Web encyclopedia Citizendium springs from Larry Sanger, a philosophy Ph.D. who counts himself as a co-founder of Wikipedia, the site he now hopes to usurp. The claim does not seem particularly controversial—Sanger has long been cited as a co-founder. Yet the other founder, Jimmy Wales, is not happy about it.</small> |archivedate=21 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221005757/http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ }}</ref> Wales' role in the Wikipedia community has been described as [[benevolent dictator]], [[constitutional monarch]] and [[spiritual leader]].<ref>{{cite news|last=Cohen|first=Noam|title=Open-Source Troubles in Wiki World|work=The New York Times|page=1C|date=2008-03-17|url=http://www.nytimes.com/2008/03/17/technology/17wikipedia.html|accessdate=2009-04-03}}</ref> === Wikipedia biography === [[File:2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|thumb|Jimmy Wales 2014 on ''[[CeBIT]] Global Conferences'', [[Wikipedia Zero]]]] In late 2005, Wales edited his own [[biography|biographical]] entry on the [[English Wikipedia]]. Writer [[Rogers Cadenhead]] drew attention to [[Data logging|logs]] showing that in his edits to the page, Wales had removed references to Sanger as the co-founder of Wikipedia.<ref name="cadenhead">{{cite web |url= http://workbench.cadenhead.org/news/2828/wikipedia-founder-looks-out-number-1 |first=Rogers |last=Cadenhead |date=December 19, 2005 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia Founder Looks Out for Number 1 |publisher=cadenhead.org}}</ref> Sanger commented that "having seen edits like this, it does seem that Jimmy is attempting to rewrite history. But this is a futile process because in our brave new world of transparent activity and maximum communication, the truth will out."<ref name="wirednews"/><ref name="timesonline">{{cite web |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece |first=Rhys |last=Blakely |date=December 20, 2007 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia founder edits himself |work=[[The Times|Times Online]] |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221030824/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece }}</ref> Wales was also observed to have modified references to [[Bomis]] in a way that was characterized as downplaying the sexual nature of some of his former company's products.<ref name="wirednews"/> In an article in the July 31, 2006, issue of ''[[The New Yorker]]'' magazine, Stacy Schiff expanded on this topic, stating that Wales was "caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year" and that he was "sensitive about references to the porn traffic on his Web portal".<ref name="knowitall">{{cite news |title= Know It All |first=Stacy |last=Schiff |url= http://www.newyorker.com/archive/2006/07/31/060731fa_fact |publisher =[[The New Yorker]] |date=2006-07-31 |accessdate=2008-10-31}}<br /> ^'''''b''''' <small>"Even Wales has been caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year. He is particularly sensitive about references to the porn traffic on his Web portal. 'Adult content' or 'glamour photography' are the terms that he prefers, though, as one user pointed out on the site, they are perhaps not the most precise way to describe lesbian strip-poker threesomes. (In January, Wales agreed to a compromise: 'erotic photography')."</small></ref> In both cases, Wales argued that his modifications were solely intended to improve the accuracy of the content.<ref name="wirednews"/> He apologized for editing his own biography, a practice generally frowned upon at Wikipedia. Wales said in the ''[[Wired News|Wired]]'' interview, "People should not do it, including me. I wish I had not done it."<ref name="wirednews"/> == Personal life == [[File:Christine and Jimmy Wales.jpg||thumb|upright|Jimmy Wales with his second wife Christine]] His first wife, Pam, was quoted in a September 2008 [[W (magazine)|''W'' magazine]] article as saying that Wales, because he believed [[altruism]] was evil, discouraged her from pursuing a nursing degree when they were married: "His whole 'Mr. Save the World' is so contrary to what he said every day for seven years."<ref>{{cite web |url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales |title=Mr. Know-It-All |author=Lipsky-Karasz, Alisa |date=September 2008 |work=[[W (magazine)|''W'' magazine]] |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081120085740/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales }}</ref> Late in March 1997, Wales married his second wife, Christine, in Monroe County, Florida.<ref name="FMC">''[http://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales Florida Marriage Collection, 1822-1875 and 1927-2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181128210718/https://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales|date=28 November 2018}}'' (Requires paid membership to view). [[Ancestry.com]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> They have a daughter named Kira and are separated.<ref name=Ryan>{{cite news |first=Ryan |last=Kim |title=Allegations swirl around Wikipedia's Wales |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/03/05/BUVFVDM3H.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=March 5, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=6 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306015901/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F03%2F05%2FBUVFVDM3H.DTL |url-status=dead }}</ref> {{As of|2007}}, Wales resided in the [[St. Petersburg, Florida]], area.<ref name="Lewine">{{cite web |author=Lewine, Edward |url= http://www.nytimes.com/2007/11/18/magazine/18wwln-domains-t.html?_r=1&oref=slogin|title=The Encyclopedist’s Lair |date= November 18, 2007 |work= [[New York Times]] |accessdate=2008-03-07}}<br /> ^'''''C''''' <small>"Greatest misconception about Wikipedia: We aren’t democratic. Our readers edit the entries, but we’re actually quite snobby. The core community appreciates when someone is knowledgeable, and thinks some people are idiots and shouldn’t be writing."</small> </ref> Wales had a brief [[Intimate relationship|relationship]] with Canadian conservative columnist [[Rachel Marsden]] in 2008 that began after Marsden contacted Wales about her Wikipedia biography.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |author=The Canadian Press |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |title=Canadian pundit, Wikipedia founder in messy breakup |date=March 2, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080304021035/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |archivedate=4 March 2008 }}</ref> After accusations that Wales' relationship constituted a [[conflict of interest]], Wales announced in March 2008 on his Wikipedia user page (and later on his personal blog) that there had been a relationship but that it was over and claimed that it had not influenced any matters on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald">{{cite news |author=Moses, Asher |url=http://www.smh.com.au/news/web/ex-takes-her-revenge-on-mr-wiki/2008/03/04/1204402405901.html |title=Ex takes her revenge on Mr Wikipedia |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=March 4, 2008 |accessdate=2008-10-31}}</ref><ref name=USATODAY> {{cite news |author=Bergstein, Brian |url=http://www.usatoday.com/tech/webguide/internetlife/2008-03-04-wikipedia-wales_N.htm?csp=34 |title=Wikipedia's Wales defends breakup, expenses |work=[[USA Today]] |date=March 5, 2008 |accessdate = 2008-10-31}}</ref> Marsden claimed to have learned about the breakup by reading about it on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald"/><ref>* {{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|title=Ms. Marsden's cyberspace breakup: tit-for-tat-for-T-shirt|author=Agrell, Siri|work=[[The Globe and Mail]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306031732/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|archivedate=6 March 2008}} * {{cite news|author=Naughton, Philippe|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,334652,00.html|title=Wikipedia Founder's Fling With Columnist Ends in Nasty Public Breakup|publisher=[[Fox News Channel|FOXNews.com]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31}} * {{cite news|author=Pavia, Will; Philippe Naughton|url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece|title=Fury of a woman scorned&nbsp;– on Wikipedia|work=[[The Times]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archivedate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090428021726/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece}} * Sheehy, Kate (March 4, 2008). "[http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm One wild and Wiki breakup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221064546/http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm|date=21 February 2009}}". ''[[New York Post]]''. Retrieved on 2008-08-02.</ref> === Philosophy === Wales is a self-avowed "[[Objectivism (Ayn Rand)|Objectivist]] to the core", and named his daughter Kira after the heroine in [[Ayn Rand]]'s debut novel ''[[We the Living]]'',<ref name="fastcompany"/> although he has said "I think I do a better job—than a lot of people who self-identify as Objectivists—of not pushing my point of view on other people."<ref>{{cite web |author=Sirius, R.U. |url=http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ |title=Jimmy Wales Will Destroy Google |work=[[10 Zen Monkeys]] |date=July 29, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214012054/http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ }}</ref> He ran an electronic mailing list on "Moderated Discussion of Objectivist Philosophy".<ref name=reason>{{cite newsgroup |author=Wales, Jimmy |title=Re: Objectivism of Ayn Rand |date=September 23, 1992 |newsgroup=talk.philosophy.misc |id=Bv1u8x.Bnv@usenet.ucs.indiana.edu |url= http://groups.google.com/group/talk.philosophy.misc/msg/8c5e626c70a213f8 |accessdate=2008-10-31}}</ref> When asked about Rand by [[Brian Lamb]] in his appearance on [[C-SPAN]]'s ''[[Q&A (talk show)|Q&A]]'' in September 2005, Wales cited "the virtue of independence" as important to him personally. When asked if he could trace "the Ayn Rand connection" to having a political philosophy at the time of the interview, Wales reluctantly labeled himself a [[libertarianism|libertarian]], qualifying his remark by referring to the United States [[Libertarian Party (United States)|Libertarian Party]] as "lunatics" and citing "freedom, liberty, basically individual rights, that idea of dealing with other people in a matter that is not initiating force against them" as his guiding principles.<ref name="qanda"/> An interview with Wales served as the cover feature of the June 2007 issue of the libertarian magazine ''[[Reason (magazine)|Reason]]'', in which Wales cited [[Austrian School]] economist [[Friedrich von Hayek]]'s work on [[price theory]] and decentralised information [[The Use of Knowledge in Society]] as "central" to his thinking about "how to manage the Wikipedia project".<ref name=reasonmag/> == ဂုဏ်ပုဒ်နှင့် ရာထူးများ == [[File:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|thumb|၂၀၀၈ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ် [[Quadriga (award)|Quadriga award]] ဆုအား လက်ခံယူစဉ်။]] * Mid-2005 — Wales is appointed as a member of the [[Berkman Center for Internet & Society]] at [[Harvard Law School]].<ref name="qanda"/> * October 3, 2005 — according to a press release, Wales joins the [[Board of Directors]] of [[Socialtext]], a provider of [[wiki]] technology to businesses.<ref>{{cite press release |title=Jimmy Wales Joins Socialtext Board of Directors; Wikipedia Founder to Advise Leader in Enterprise Wiki Solutions |publisher=SocialText |date=October 3, 2005 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=26 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226162554/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |url-status=dead }}</ref> * 2006 — Wales joins the Board of Directors of the [[non-profit organization]] [[Creative Commons]].<ref>{{cite news |author=Garlick, Mia |title=Creative Commons Adds Two New Board Members |date=March 30, 2006 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=2008-10-31 |url=http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 |archivedate=22 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222104046/http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 }}</ref> * May 8, 2006 — Wales is listed in the "Scientists & Thinkers" section of the [[Time 100|100 influential people]] special edition of ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine.<ref name=Anderson/> * June 3, 2006 — Wales receives an [[honorary degree]] from [[Knox College (Illinois)|Knox College]].<ref>"[http://www.knox.edu/x12330.xml Knox College Honorary Degrees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902200844/http://www.knox.edu/x12330.xml |date=2 September 2006 }}", knox.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * May 3, 2006 — The [[Electronic Frontier Foundation]] awards him a [[EFF Pioneer Award|Pioneer Award]].<ref>{{cite news |url=http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632 |title=EFF Honors Craigslist, Gigi Sohn, and Jimmy Wales with Pioneer Awards |date=April 28, 2006 |work=Kansas City infoZine News |accessdate=2008-10-31 |archivedate=18 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190518133242/http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632/ }}</ref> * 2006 — Wales is appointed to the advisory board of the [[MIT Center for Collective Intelligence]].<ref> "[http://cci.mit.edu/people/index.html People: Advisory board]", cci.mit.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * January 23, 2007 — ''[[Forbes]]'' magazine ranks Wales twelfth in its first annual "The Web Celebs 25".<ref>{{cite news |url= http://www.forbes.com/2007/01/23/internet-fame-celebrity-tech-media-cx_de_06webceleb_0123intro.html |title=The Web Celeb 25 |first=David M. |last=Ewalt |date=January 23, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> * 2007 — Wales is recognized by the [[World Economic Forum]] as one of the 'Young Global Leaders' of 2007.<ref>{{cite news |url=http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html |title=Participants > Speakers > Jimmy Wales |publisher=iCommonsSummit.org |year=2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112212/http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html }}</ref> * 2008 — [[CORUM]] awards him The Global Brand Icon of the Year Award for 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ |title=Corum announces Jimmy Wales as The Global Brand Icon of the Year Award |publisher=MattBaily.ca |date=September 14, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=24 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224214551/http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ }}</ref> * 2008 — Wales - representing Wikipedia - receives the [[Quadriga (award)|Quadriga]] award of Werkstatt Deutschland for ''A Mission of Enlightenment'' representing the Wikimedia-project along with [[Boris Tadić]], [[Eckart Höfling]] and [[Peter Gabriel]]. The award was presented by [[David Weinberger]].<ref>"[http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 Die Quadriga Award for 'A Mission of Enlightenment' – 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915140714/http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 |date=15 September 2008 }}", loomarea.com. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * October 30, 2008 — Wales is awarded the Business Process Award at the 7th Annual Innovation Awards and Summit by ''[[The Economist]]'' "for public collaboration as a form of product and content development."<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/science/tq/displayStory.cfm?source=hptextfeature&story_id=10676339 |title=The Economist Innovation Awards and Summit |publisher=economist.com |date=October 30, 2008 |accessdate=2008-11-08}}</ref> == Published work == * {{cite journal|last=Brooks |first=Robert |coauthors=Jon Corson, Jimmy Donal Wales |year=1994 |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5735 |title=The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion |journal=Advances in Futures and Options Research |volume=7}} == ကျမ်းကိုး == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Jimmy Wales}} * [http://blog.jimmywales.com/ Jimmy Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011192814/http://blog.jimmywales.com/ |date=11 October 2004 }}, Wales' official blog * [[w:en:User:Jimbo Wales|User:Jimbo Wales]], Wales' profile at the [[English Wikipedia]]<!-- please do not make this an internal link; see [[Wikipedia:Avoid self-references]] and this article's talk page for reasons --> <!--The origin page for this file is here[http://www.archive.org/details/wikipedia-academy-2006-jimmy-wales] , but on that page the video file is incorrectly labeled with an audio header which is why it is not link to the html page. In fact, this file is incorrectly filed well away from the other videos from the Wikipedia Academy 2006 at archive.org. User:Berean Hunter--> * [http://www.econtalk.org/archives/2009/03/wales_on_wikipe.html Audio of interview with Wales about wikipedia] on [[EconTalk]] podcast <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> {{ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း}} [[Category:အမေရိကန် ဘလော့ဂါ]] [[Category:အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား သမိုင်း]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား]] [[Category:ဝီကီမီဒီယာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] l6tcn9minmeq6o4rynpsvvrkpzavad1 1037124 1037123 2026-06-09T17:55:43Z PyaePhyoAung11111 140495 PyaePhyoAung 1037124 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} {{Infobox လူ | အမည် = ဘီသူံး၁၁၁၁၁ | caption = ၂၀၀၈ ဒီဇင်ဘာတွင် ရိုက်ကူး | အမည်ရင်း = ပြည့်ဖြိုးအောင် | အမည်ကွဲ = ဂျင်ဘို | မွေးရက် = [၁ ဩဂုတ်]] [[၂၀၂၁]] | ဌာနေ = {{flagမြန်မာ}} Always alived | နိုင်ငံသား = မြန်မာ | လူမျိုး = လူညို | ပညာ = ဩဘင်တက္ကသိုလ်<br />အယ်ဘားမားတက္ကသိုလ်<br />အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် | လုပ်ငန်း = ဝီကီယာ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊<br /> ဝီကီမီဒီယာအဖွဲ့ဝင်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ | မွေးဖွားရာ = မြန်မာ ရခိုင် | အမည်အရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | မိဘ = | လက်မှတ် = | ဝဘ်ဆိုက် = [http://pyaephyoaung.com] }} '''ဂျင်မီဒေါ်နာ "ဂျင်ဘို" ဝေးလ်စ်''' (၁ ဩဂုတ် ၂၀၂၁<ref name="Birthdate"/>)သည် မြန်မာ အင်တာနက် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားအား တွဲဖက်တည်ထောင်ကာ တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။<ref name='WMF PR 2004-04-25'> {{cite web|url=http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_press_releases/500,000_Wikipedia_articles&oldid=473206 |title=Wikipedia: 50 languages, 1/2 million articles |accessdate=2009-04-10 |date=2004-04-25 |work=Wikimedia Foundation Press Release |publisher=[[Wikimedia Foundation]]}}</ref><ref name='WP PR 2004-04-25'>{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Press_releases/January_2003&oldid=93032067 |title=Wikipedia, the free encyclopedia, reaches its 100,000th article |accessdate=2009-04-10 |date=2003-01-21 |work=Wikipedia Press Release |publisher=[[Wikipedia]] }}</ref><ref name="Economist2008">{{cite news|title=Brain scan: The free-knowledge fundamentalist|url=http://www.economist.com/science/tq/displaystory.cfm?story_id=11484062|work=Technology Quarterly|publisher= The Economist|date= 2008-06-05|accessdate=2008-06-09}}</ref><ref name="Andrew Keen">{{cite news|first=Andrew|last=Keen|title=Andrew Keen on New Media|url=http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html|work=[[The Independent]]|date=2008-06-02|accessdate=2008-06-08|archivedate=24 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224021112/http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html}}</ref> ၎င်းသည် ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ဘုတ်အဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သည့် "အဖွဲ့အစည်းထူထောင်သူ" နေရာကို ရရှိထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement|title=Board of Trustees/Restructure Announcement|work=Wikimedia Foundation website|date=April 26, 2008|accessdate=2008-04-27|archivedate=5 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090405001840/http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် အိန်ဂျယ်လာ ဘီးစ်လီ<ref name="2.0"/>နှင့်အတူ အခမဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဖြစ်သည့် ဝီကီယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ လာရီစန်ဂါအပါအဝင် အခြားသူများနှင့်အတူ ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည့် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ကူညီထူထောင်ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် အခမဲ့ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်ပြီး လွှင့်တင်ပြီး မကြာမီပင် အရှိန်အဟုန်နှင့် ကြီးထွားလာကာ လူသိများလာသည်။<ref name="Michael Singer">{{cite news |first=Michael |last=Singer |url=http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030316/http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archivedate=16 March 2003 |title=Free Encyclopedia Project Celebrates Year One |work=[[Jupitermedia]] |date=January 16, 2002 |accessdate=2008-02-27 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Poe |first=Marshall |month=September |year=2006 |url=http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia |title=The Hive |journal=[[The Atlantic Monthly]] |accessdate=February 29, 2008|quote=<small>Wales, though, was a businessman. He wanted to build a free encyclopedia, and Wikipedia offered a very rapid and economically efficient means to that end. The articles flooded in, many were good, and they cost him almost nothing... Wales’s benign rule has allowed Wikipedia to do what it does best: grow. The numbers are staggering.</small>}}</ref> ဝီကီပီးဒီးယားအား လူသိများလာသည့်အလျောက် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အစီအစဉ်အား တွန်းအားပေးသူနှင့် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။ <ref name="Larry Halstead">{{cite news |title=Wikipedia teams with Yahoo! |first=Larry |last=Halstead |url=http://www.bizjournals.com/tampabay/stories/2005/04/04/daily39.html?jst=b_ln_hl |work= |publisher=Tampa Bay Business Journal |date=April 7, 2005 |accessdate=2009-04-12}}</ref> လူအများက ဂျင်မီဝေးလ်စ်အား ဝီကီပီးဒီးယား၏ တွဲဖက်ထူထောင်သူဟု ကိုးကားဖော်ပြကြသော်လည်း ၎င်းကမူ မိမိသာလျှင် တစ်ဦးတည်းသော ထူထောင်သူဟု ဆိုသည်။ <ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> <ref name="Parmy Olson"/> အမေရိကန် အယ်ဘားမားပြည်နယ် ဟန့်စ်ဗီးလ် (Huntsville, Alabama) တွင် မွေးဖွားသည့် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းငယ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဒီ့နောက်တွင် ငွေရေးကြေး အထူးဘာသာဖြင့် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ မဟာတန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် တက္ကသိုလ် ၂ ခုတွင် စာသင်ကြားပြသခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အိုင်းရန်းဒ်၏ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ အတွေးအခေါ်အား <ref name="fastcompany"/>လေးစားကြည်ညိုသူဖြစ်ကာ မိမိကိုယ်ကို လွတ်လပ်ရေးဝါဒီဟု သမုတ်လေ့ရှိသည်။ <ref name="qanda"/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး စွယ်စုံကျမ်း ဝီကီပီးဒီးယားအား ထူထောင်ခဲ့သည့်အတွက် ''တိုင်းမ်''မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား ၂၀၀၆ ခုနှစ်၏ ဩဇာလွမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရွေးချယ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Anderson>{{Cite news |last=Anderson |first=Chris |date=April 30, 2006 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html |title=Jimmy Wales: The (Proud) Amateur Who Created Wikipedia |work=[[Time (magazine)|Time]] |accessdate=February 17, 2008 |archivedate=30 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930061735/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html/ }}</ref> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် လက်တွေ့တွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ <ref name="Economist2008"/><ref name="Holden Frith">{{cite news |first=Holden |last=Frith |url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece |title=Wikipedia founder launches rival online encyclopaedia |publisher=[[The Times]] |date=March 26, 2007 |accessdate=2008-03-07 |archivedate=27 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427034628/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဝေးလ်စ် ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ [[ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူ၏ဇနီး ခရစ္စတင်း ရိုဟန် (to Christine Rohan) နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် လက်ထပ်စာချုပ် မှတ်တမ်းအရ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၇)ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Birthdate">{{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192821/Jimmy-Wales |work=Britannica Book of the Year |year=2007 |accessdate=2007-07-25 }}. In support of this date, the Britannica article cites: * {{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp |publisher=Monroe, Florida's County Clerk website (Marriage License Database) |accessdate=2008-05-21 |archive-date=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105214442/http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp }} * {{cite book |title=Current Biography Yearbook |url=https://archive.org/details/currentbiography2006clif |year=2006 |publisher=H. W. Wilson |date=February 28, 2007 |isbn=978-0824210748 }} * {{cite book |title=Who's Who In America: Diamond Edition |publisher=Marquis Who's Who |edition=60 |date=October 12, 2005 |isbn=978-0837969909}}</ref> သို့သော် သူ၏ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် မှတ်ပုံတင်ကဒ် ပေါ်တွင်မူ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၈) ရက် ဖြစ်နေရာ ကွဲလွဲချက် ရှိနေသည်။ <ref name="Rogoway">{{cite web|last=Rogoway |first=Mike |date=July 27, 2007 |url=http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html |title=Wikipedia & its founder disagree on his birth date |work=Silicon Forest |publisher=''[[The Oregonian]]'' |accessdate=October 31, 2008.}}</ref> သူ၏ ဖခင် ဖြစ်သူ ဂျင်မီ (Jimmy)မှာ ဟင်းသီးဟင်းအရွက်ကုန်စုံဆိုင်မှ မန်နေဂျာ တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး၊ သူ့မခင်ဖြစ်သူ ဒေါရစ် (Doris) နှင့် အဘွားဖြစ်သူ အာရ်မာ (Erma) တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဆိုသော်လည်း စာသင်ခန်းတစ်ခန်းတည်းသာရှိသော အိမ်ကျောင်းငယ်ကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဝေးလ်စ် သည် ယင်းကျောင်းလေးမှာပင် ငယ်စဉ်ဘဝ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူနှင့်အတူ အခြားသော ကလေး လေးယောက် သူအပါအဝင် စုစုပေါင်းမှ ကျောင်းသား ငါးယောက်သာ ရှိသော သူ့မိခင်နှင့် အဘွားတို့၏ အဆိုပါ အိမ်ကျောင်းကလေးတွင် သူတို့အားလုံးအား အတန်းတစ်တန်းတည်းသာ ထားပြီး သင်ကြားသည်။ <ref name="qanda"> {{cite news |title=Q&A: Jimmy Wales, Wikipedia founder |author=[[Brian Lamb|Lamb, Brian]] |url= http://www.q-and-a.org/Transcript/?ProgramID=1042 |work=[[C-SPAN]] |date=September 25, 2005 |accessdate=2006-10-31}} </ref> (၈)တန်း အောင်ပြီးသောအခါ ဝေးလ်စ် သည် ဟန့်စဗီးလ်မြို့ ရှိ တက္ကသိုလ်အကြိုကျောင်း ဖြစ်သော [[ရန်းဒေါ့လ်ဖ်ကျောင်း]] (Randolph School) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name = "Randolph">{{cite news |url=http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 |title=Jimmy Wales '83 |accessdate=2008-10-31 |last=Brown |first=David |date=2007-12-11 |work=Alumni Profiles |publisher=[[Randolph School]] |archivedate=18 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100418000631/http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 }}</ref> Wales has said that the school was expensive for his family, but that "Education was always a passion in my household … you know, the very traditional approach to knowledge and learning and establishing that as a base for a good life."<ref name="qanda"/> သူသည် သူ၏ ဘဏ္ဍာရေးပညာဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို ဩဘွန်းတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် မဟာဘွဲ့ကို မပြီးဆုံးသေမီကပင် သူ့သည် ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းအတွက် ဝင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ထို့နောက် သူသည် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ပညာသင်ယူနေစဉ်ကာလအတွင်း တက္ကသိုလ် နှစ်ခုစလုံးတွင် စာသင်ကြားပေးခဲ့သော်လည်း ပါရဂူဘွဲ့ အတွက် လိုအပ်သော ကျမ်းပြုခြင်းကို မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> == အလုပ်အကိုင် == === ရှီကာဂို Chicago Options Associates and Bomis === From 1994 to 2000, Wales was the research director at Chicago Options Associates,<ref name="2.0"/> a [[futures contract|futures]] and [[Option (finance)|options]] [[stock trader|trading firm]] in [[Chicago, Illinois|Chicago]].<ref name="qanda"/> By "[[speculating]] on [[interest rate]] and [[Currency|foreign-currency]] [[Conjuncture|fluctuations]]," he had soon earned enough to "support himself and his wife for the rest of their lives," according to Daniel Pink of ''[[Wired (magazine)|Wired]]''.<ref name=bookstopshere> {{cite news |url= http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html?pg=3 |title=The Book Stops Here |date=March 13, 2005 |accessdate=2008-10-31 |publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |last=Pink |first=Daniel H.}} </ref> During this time, one of the projects Wales undertook was the creation of the [[web portal]] [[Bomis]]<ref name=bookstopshere/> which featured [[user-generated content|user-generated]] [[webring]]s and that, according to ''[[The Atlantic Monthly]]'', "found itself positioned as the [[Playboy]] of the [[Internet]]."<ref> Poe, Marshall (September 1, 2006). "[http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia/2 The Hive]". ''[[The Atlantic Monthly]]''. Retrieved on 2008-10-31.</ref> For a time the company sold [[History of erotic photography|erotic photographs]],<ref name=accessforall>{{cite news |last = Brennen |first = Jensen |title = Access for All |journal = Chronicle of Philanthropy |volume = 18 |issue = 18 |publisher = Chronicle of Higher Education, Inc. |location = USA |date = 2006-06-29}}</ref> and Wales described the site as a "guy-oriented search engine" with a similar market to ''[[Maxim (magazine)|Maxim]]''.<ref name="qanda"/> Questions have arisen about the nature of its content.<ref name="reasonmag">{{cite news |last=Mangu-Ward |first=Katherine |title=Wikipedia and beyond: Jimmy Wales' sprawling vision |journal=Reason |volume=39 |issue=2 |page=21 |publisher=Reason Foundation |date=June 2007 |accessdate=2008-10-31 |url=http://www.reason.com/news/show/119689.html |archivedate=3 September 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903071202/http://reason.com/news/show/119689.html }}</ref><ref name="wirednews">{{cite news |last=Hansen |first=Evan |title=Wikipedia Founder Edits Own Bio |work=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://archive.today/20120530041136/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |archivedate=30 May 2012 }}</ref> Bomis did not become successful, but in March 2000 hosted and provided the initial funding for the [[Nupedia]] project.<ref name=reasonmag/><ref name=bookstopshere/> === နျူပီးဒီးယားနှင့် ဝီကီပီးဒီးယား === In March 2000, Wales started a [[peer-review]]ed, [[Open content|open-content]] [[encyclopedia]], [[Nupedia]] ("the free encyclopedia"), and hired [[Larry Sanger]] to be its [[Editor in chief|editor-in-chief]].<ref name="qanda"/> Nupedia was characterized by an extensive peer-review process designed to make its articles of a quality comparable to that of professional encyclopedias.<ref name="Liane Gouthro">{{cite news |first=Liane |last=Gouthro |title=Building the world's biggest encyclopedia |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ |work=[[PC World (magazine)|PCWorld]] |publisher=CNN |date=March 14, 2000 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=3 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060303202446/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ }}</ref> After Sanger publicly proposed on January 10, 2001, the idea of using a [[wiki]] to create an encyclopedia, Wales installed wiki software on a server and authorized Sanger to pursue the project under his supervision. Sanger dubbed the project "Wikipedia" and, with Wales, laid down the founding principles and content, establishing an Internet-based community of contributors during that year. Wikipedia was initially intended to be a wiki-based site for collaboration on early encyclopedic content for submission to [[Nupedia]], but Wikipedia's rapid growth quickly overshadowed Nupedia's development.<ref name="2.0">{{cite news |first=Tom |last=McNichol |title=Building a Wiki World |url=http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |work=[[Business 2.0]] |publisher=CNN |date=May 1, 2007 |accessdate=2007-10-31 |archive-date=2 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302072909/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |url-status=dead }}</ref> Sanger worked on and promoted both the Nupedia and Wikipedia projects until [[Bomis]] discontinued funding for his position in February 2002;<ref>{{cite web |url= http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_and_why_it_matters&oldid=149626 |author=Sanger, Larry |date=January 18, 2002 |title=What Wikipedia is and why it matters |work=meta.wikimedia.org |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |accessdate=2008-10-31}}</ref> Sanger resigned as editor-in-chief of Nupedia and as "chief organizer" of Wikipedia on March 1.<ref>Sanger Larry (March 5, 2007). "[[m:My resignation--Larry Sanger|My resignation--Larry Sanger]]". meta.wikimedia.org. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref> Terdiman, Daniel (January 6, 2006). "[http://news.cnet.com/Wikipedias-co-founder-eyes-a-Digital-Universe/2008-1082_3-6011487.html Wikipedia's co-founder eyes a Digital Universe]". [[CNET News]]. Retrieved on October 31, 2008.</ref> Wales has said that he initially was so worried with the concept that he would wake up in the middle of the night, wanting to check the site for [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]].<ref name="utopia">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |title=In Search of an Online Utopia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070418204627/http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |archivedate=18 April 2007 |publisher=msnbc.msn |date=February 1, 2007 |accessdate=2008-10-31 }}</ref> In the early years, Wales supplied the financial backing for the project.<ref name="Michael Singer"/> In a 2004 interview with [[Slashdot]], Wales explained his motivations about Wikipedia, "Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing."<ref>{{cite news |author=Miller, Rob "Roblimo" |title=Wikipedia Founder Jimmy Wales Responds |publisher=[[Slashdot]] |url= http://interviews.slashdot.org/article.pl?sid=04/07/28/1351230 |date=July 28, 2004 |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့ === In mid-2003, Wales set up the Wikimedia Foundation (WMF), a [[non-profit organization]] founded in [[St. Petersburg, Florida]], and now based in [[San Francisco, California]].<ref name=BBCTech> Twist, Jo (November 5, 2005). "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4450052.stm Open media to connect communities]", [[BBC News]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref name="wmfbylaws"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Wikimedia_Foundation_bylaws Wikimedia foundation bylaws]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Originally [[Chairman (official)|chairman]] of the foundation, Wales has held the honorary title of Chairman [[Emeritus]] since 2006. He is now one of eight [[Board of directors|directors]] who make up its [[Board of Trustees]].<ref name="WMFD"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees Wikimedia Foundation Board of Trustees]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> The work he carries out for the foundation has always been unpaid, including his appearances to promote the organization at computer and educational conferences.<ref name=accessforall/> In a 2007 interview, Wales said that he thought that "donating" Wikipedia to the foundation was both the "dumbest and the smartest" thing he'd done. On the one hand, he noted, Wikipedia was worth {{USD|3 billion}} (by his estimation); on the other, donating it made possible the success he achieved.<ref name=NEWSCMARKS>{{cite journal |last=Marks |first=Paul |title=Interview with Jimmy Wales: Knowledge to the people |format=Video |journal=New Scientist |url=http://www.newscientist.com/article/mg19325896.300-interview-knowledge-to-the-people.html |volume=193 |issue=2589 |page=44 |publisher=Reed Business Information Ltd. |date=February 3, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> In March 2008, Wales was accused by former Wikimedia Foundation employee Danny Wool of subsidizing personal expenditures with foundation funds. Wool also stated that Wales had his Wikimedia [[credit card]] taken away in part because of his spending habits, though Wales denied this claim.<ref name="Moses"> Moses, Asher (March 5, 2008). "[http://smh.com.au/news/biztech/wikipedia-head-accused-of-expenses-rort/2008/03/05/1204402516874.html Wikipedia's Jimmy Wales accused of expenses rort]", ''[[Sydney Morning Herald]]''. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Foundation Chair [[Florence Devouard]] and former foundation interim [[Executive Director]] Brad Patrick denied any wrongdoing by Wales or the foundation, saying that Wales accounted for every expense and that, for items for which he lacked receipts, he paid out of his own pocket.<ref name=Ryan/> Later in March 2008, it was alleged by [[Jeff V. Merkey|Jeffrey Vernon Merkey]] that Wales had edited Merkey's Wikipedia entry to make it more favorable in return for donations to the Wikimedia Foundation, an allegation Wales dismissed as "nonsense."<ref name="Moses2">{{citeweb|url=http://www.smh.com.au/news/web/more-woes-for-wikipedias-jimmy-wales/2008/03/11/1205125874243.html| title=More woes for Wikipedia's Jimmy Wales|date=March 11, 2008|publisher=[[Sydney Morning Herald]]|accessdate=2008-03-11|first=Asher|last=Moses}}</ref><ref name="bbcpaidediting">{{citeweb |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7291382.stm |title=Wiki boss 'edited for donation' |date=March 12, 2008 |work=BBC News |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီယာ === {{main|ဝီကီယာ}} In 2004, Wales and then-fellow member of the WMF Board of Trustees [[Angela Beesley]] founded the for-profit company Wikia, Inc.<ref name="2.0"/> Wikia is a [[wiki farm]]—a collection of individual [[wiki]]s on different subjects, all hosted on the same website.<ref name="WikiaMain">[http://www.wikia.com/wiki/Wikia Wikia homepage]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> Its most popular wikis include [[Memory Alpha]] (devoted to ''[[Star Trek]]''), [[WoWWiki]] (''[[World of Warcraft]]'') and [[Wookieepedia]] (''[[Star Wars]]'').<ref name=alexa>* {{cite web|title=wikia.com - Traffic Details from Alexa|url=http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com|publisher=Alexa|accessdate=2008-02-10|archive-date=26 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226203523/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com}} [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia wikia.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241217051116/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia |date=17 December 2024 }} * [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com wowwiki.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212084717/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com |date=12 December 2024 }}</ref> Another service offered by Wikia is an [[open source]] [[web search engine]] named [[Wikia Search]], intended to challenge [[Google]] and introduce transparency and public dialogue about how it's created into the search engine's operations.<ref name="fastcompany">{{cite news |title=Why Is This Man Smiling? |author=Deutschman, Alan |url= http://www.fastcompany.com/magazine/114/features-why-is-this-man-smiling.html |work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]] |date=March 2007 |accessdate=2008-10-31 |quote=<small>"Wales revealed that Wikia, his for-profit Silicon Valley startup, was working on Search Wikia, which he touted as "the search engine that changes everything&nbsp;... Just as Wikipedia revolutionized how we think about knowledge and the encyclopedia, we have a chance now to revolutionize how we think about search."</small>}}</ref> Wales stepped down as Wikia [[chief executive officer|CEO]] to be replaced by [[angel investor]] [[Gil Penchina]], a former vice president and [[general manager]] at [[eBay]], on June 5, 2006.<ref name="CEO">{{cite web|title=Wikia taps eBay exec as CEO|work=[[San Francisco Business Times]]|url=http://sanfrancisco.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2006/06/05/daily9.html| accessdate = 2006-06-05}}</ref> == Biographical and Wikipedia issues == [[File:L Sanger.jpg|thumb|upright|Philosopher [[Larry Sanger]], whom Wales hired as editor-in-chief of Nupedia]] === Roles of Wikipedia creators === {{further|[[History of Wikipedia#Early roles of Wales and Sanger|History of Wikipedia: Early roles of Wales and Sanger]]}} Wales has asserted that he is the sole founder of Wikipedia<ref name="Parmy Olson">{{cite news |first=Parmy |last=Olson |title=A New Kid On The Wiki Block |url=http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |work= |publisher=Forbes |date=October 18, 2006 |accessdate=2009-03-28 |quote= |archiveurl=https://archive.today/20121206005058/http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |archivedate=6 December 2012 }}</ref> and has publicly disputed [[Larry Sanger]]'s designation as a co-founder of Wikipedia, describing the claim as "preposterous" to ''[[The Boston Globe]]'' in 2006<ref name="David Mehegan">{{cite news |first=David |last=Mehegan |title=Bias, sabotage haunt Wikipedia's free world |url=http://boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 |work=[[The Boston Globe]] |publisher=[[The New York Times Company]] |date=February 12, 2006 |page=4 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062500/http://www.boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 }}</ref> and calling "the whole debate silly" in an April 2009 interview.<ref name="William Paoletto">{{cite news |first=William |last=Paoletto |url=http://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales |title=Interview with Wikipedia Founder Jimmy Wales |publisher=Big Oak Blog |date=April 2, 2009 |accessdate=2009-04-02 |quote= |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224171303/https://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales/ }}</ref> Sanger was identified as co-founder at least as early as September 2001 by ''[[The New York Times]]''<ref name="sanger-NYTimes"> {{cite news |first=Peter |last=Meyers |title=Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9800E5D6123BF933A1575AC0A9679C8B63 |work=[[The New York Times]] |publisher=[[The New York Times Company]] |accessdate=2008-10-31 |date=September 20, 2001 |quote=<small>I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph.</small>}} <small>—Larry Sanger.</small></ref> and was referred to as a founder alongside Wales in Wikipedia's first press release in January 2002.<ref name="Wikipedia Press Release of 2002">{{cite news |title=Free Encyclopedia Project, Wikipedia, Creates 20,000 Articles in a Year (Wikipedia 2002 Press release) |url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Press_releases/January_2002 |publisher=[[Wikipedia]] |date=January 15, 2002 |accessdate=2009-04-04}}</ref> In August of that year, Wales identified himself as "co-founder" of Wikipedia.<ref name="Yahoo!">{{cite news |first=Jimmy |last=Wales |url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |title=3apes open content web directory |work=[[Yahoo!|Yahoo! Tech Groups forum post]] |publisher=[[WebCite]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/5fhXjrexf?url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |date=August 06, 2002 |accessdate=2009-04-03 |archivedate=1 April 2009 |quote=<small>I'm Jimmy Wales, co-founder of Nupedia and Wikipedia, the open content encyclopedias.</small> }}</ref> In addition to developing Wikipedia in its early phase and guiding the project,<ref name="Michael Singer"/><ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> Sanger was responsible for the idea of applying the [[wiki]] concept to the building of a [[encyclopedia#Free encyclopedia|free encyclopedia]], and for the name "Wikipedia".<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="knowitall"/> In a 2005 memoir for [[Slashdot]], Sanger nevertheless ascribed the broader idea to Wales: "To be clear, the idea of an open source, collaborative encyclopedia, open to contribution by ordinary people, was entirely Jimmy's, not mine, and the funding was entirely by Bomis. … The actual development of this encyclopedia was the task he gave me to work on."<ref>{{cite news |author=Sanger, Larry |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir |work=[[Slashdot]] |url= http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213 |date=April 18, 2005 |accessdate=2005-10-31}}</ref> In response to Wales' view,<ref name="Dan_Mitchell"> {{cite news |first=Dan |last=Mitchell |title=Insider Editing at Wikipedia |url= http://www.nytimes.com/2005/12/24/technology/24online.ready.html?ex=1293080400&en=431aff478b00239e&ei=5090 |work=[[The New York Times]] |date=December 24, 2005 |accessdate=2007-10-31}}</ref> Sanger posted on his personal webpage many links which appear to confirm his role in founding Wikipedia, all of which described Wales and Sanger as the co-founders.<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="SangerLinks">{{cite web |url=http://www.larrysanger.org/roleinwp.html |title=My role in Wikipedia (links) |author=Sanger, Larry |work=larrysanger.org |accessdate=2008-10-31}}</ref> In a discussion in March 2007 with Brian Bergstein of the [[Associated Press]], Wales said: "When you write this up please do not uncritically repeat Sanger's absurd claim to be the co-founder of Wikipedia." He added: "I am not bent out of shape about it. The facts are on my side, which is why I bother so little about it."<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium">{{cite news |first=Brian |last=Bergstein |title=Sanger says he co-started Wikipedia |url=http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ |work=[[MSNBC]] |agency=Associated Press |date=March 25, 2007 |accessdate=2007-03-26 |quote=<small>The nascent Web encyclopedia Citizendium springs from Larry Sanger, a philosophy Ph.D. who counts himself as a co-founder of Wikipedia, the site he now hopes to usurp. The claim does not seem particularly controversial—Sanger has long been cited as a co-founder. Yet the other founder, Jimmy Wales, is not happy about it.</small> |archivedate=21 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221005757/http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ }}</ref> Wales' role in the Wikipedia community has been described as [[benevolent dictator]], [[constitutional monarch]] and [[spiritual leader]].<ref>{{cite news|last=Cohen|first=Noam|title=Open-Source Troubles in Wiki World|work=The New York Times|page=1C|date=2008-03-17|url=http://www.nytimes.com/2008/03/17/technology/17wikipedia.html|accessdate=2009-04-03}}</ref> === Wikipedia biography === [[File:2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|thumb|Jimmy Wales 2014 on ''[[CeBIT]] Global Conferences'', [[Wikipedia Zero]]]] In late 2005, Wales edited his own [[biography|biographical]] entry on the [[English Wikipedia]]. Writer [[Rogers Cadenhead]] drew attention to [[Data logging|logs]] showing that in his edits to the page, Wales had removed references to Sanger as the co-founder of Wikipedia.<ref name="cadenhead">{{cite web |url= http://workbench.cadenhead.org/news/2828/wikipedia-founder-looks-out-number-1 |first=Rogers |last=Cadenhead |date=December 19, 2005 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia Founder Looks Out for Number 1 |publisher=cadenhead.org}}</ref> Sanger commented that "having seen edits like this, it does seem that Jimmy is attempting to rewrite history. But this is a futile process because in our brave new world of transparent activity and maximum communication, the truth will out."<ref name="wirednews"/><ref name="timesonline">{{cite web |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece |first=Rhys |last=Blakely |date=December 20, 2007 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia founder edits himself |work=[[The Times|Times Online]] |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221030824/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece }}</ref> Wales was also observed to have modified references to [[Bomis]] in a way that was characterized as downplaying the sexual nature of some of his former company's products.<ref name="wirednews"/> In an article in the July 31, 2006, issue of ''[[The New Yorker]]'' magazine, Stacy Schiff expanded on this topic, stating that Wales was "caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year" and that he was "sensitive about references to the porn traffic on his Web portal".<ref name="knowitall">{{cite news |title= Know It All |first=Stacy |last=Schiff |url= http://www.newyorker.com/archive/2006/07/31/060731fa_fact |publisher =[[The New Yorker]] |date=2006-07-31 |accessdate=2008-10-31}}<br /> ^'''''b''''' <small>"Even Wales has been caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year. He is particularly sensitive about references to the porn traffic on his Web portal. 'Adult content' or 'glamour photography' are the terms that he prefers, though, as one user pointed out on the site, they are perhaps not the most precise way to describe lesbian strip-poker threesomes. (In January, Wales agreed to a compromise: 'erotic photography')."</small></ref> In both cases, Wales argued that his modifications were solely intended to improve the accuracy of the content.<ref name="wirednews"/> He apologized for editing his own biography, a practice generally frowned upon at Wikipedia. Wales said in the ''[[Wired News|Wired]]'' interview, "People should not do it, including me. I wish I had not done it."<ref name="wirednews"/> == Personal life == [[File:Christine and Jimmy Wales.jpg||thumb|upright|Jimmy Wales with his second wife Christine]] His first wife, Pam, was quoted in a September 2008 [[W (magazine)|''W'' magazine]] article as saying that Wales, because he believed [[altruism]] was evil, discouraged her from pursuing a nursing degree when they were married: "His whole 'Mr. Save the World' is so contrary to what he said every day for seven years."<ref>{{cite web |url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales |title=Mr. Know-It-All |author=Lipsky-Karasz, Alisa |date=September 2008 |work=[[W (magazine)|''W'' magazine]] |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081120085740/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales }}</ref> Late in March 1997, Wales married his second wife, Christine, in Monroe County, Florida.<ref name="FMC">''[http://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales Florida Marriage Collection, 1822-1875 and 1927-2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181128210718/https://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales|date=28 November 2018}}'' (Requires paid membership to view). [[Ancestry.com]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> They have a daughter named Kira and are separated.<ref name=Ryan>{{cite news |first=Ryan |last=Kim |title=Allegations swirl around Wikipedia's Wales |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/03/05/BUVFVDM3H.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=March 5, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=6 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306015901/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F03%2F05%2FBUVFVDM3H.DTL |url-status=dead }}</ref> {{As of|2007}}, Wales resided in the [[St. Petersburg, Florida]], area.<ref name="Lewine">{{cite web |author=Lewine, Edward |url= http://www.nytimes.com/2007/11/18/magazine/18wwln-domains-t.html?_r=1&oref=slogin|title=The Encyclopedist’s Lair |date= November 18, 2007 |work= [[New York Times]] |accessdate=2008-03-07}}<br /> ^'''''C''''' <small>"Greatest misconception about Wikipedia: We aren’t democratic. Our readers edit the entries, but we’re actually quite snobby. The core community appreciates when someone is knowledgeable, and thinks some people are idiots and shouldn’t be writing."</small> </ref> Wales had a brief [[Intimate relationship|relationship]] with Canadian conservative columnist [[Rachel Marsden]] in 2008 that began after Marsden contacted Wales about her Wikipedia biography.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |author=The Canadian Press |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |title=Canadian pundit, Wikipedia founder in messy breakup |date=March 2, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080304021035/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |archivedate=4 March 2008 }}</ref> After accusations that Wales' relationship constituted a [[conflict of interest]], Wales announced in March 2008 on his Wikipedia user page (and later on his personal blog) that there had been a relationship but that it was over and claimed that it had not influenced any matters on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald">{{cite news |author=Moses, Asher |url=http://www.smh.com.au/news/web/ex-takes-her-revenge-on-mr-wiki/2008/03/04/1204402405901.html |title=Ex takes her revenge on Mr Wikipedia |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=March 4, 2008 |accessdate=2008-10-31}}</ref><ref name=USATODAY> {{cite news |author=Bergstein, Brian |url=http://www.usatoday.com/tech/webguide/internetlife/2008-03-04-wikipedia-wales_N.htm?csp=34 |title=Wikipedia's Wales defends breakup, expenses |work=[[USA Today]] |date=March 5, 2008 |accessdate = 2008-10-31}}</ref> Marsden claimed to have learned about the breakup by reading about it on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald"/><ref>* {{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|title=Ms. Marsden's cyberspace breakup: tit-for-tat-for-T-shirt|author=Agrell, Siri|work=[[The Globe and Mail]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306031732/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|archivedate=6 March 2008}} * {{cite news|author=Naughton, Philippe|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,334652,00.html|title=Wikipedia Founder's Fling With Columnist Ends in Nasty Public Breakup|publisher=[[Fox News Channel|FOXNews.com]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31}} * {{cite news|author=Pavia, Will; Philippe Naughton|url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece|title=Fury of a woman scorned&nbsp;– on Wikipedia|work=[[The Times]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archivedate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090428021726/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece}} * Sheehy, Kate (March 4, 2008). "[http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm One wild and Wiki breakup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221064546/http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm|date=21 February 2009}}". ''[[New York Post]]''. Retrieved on 2008-08-02.</ref> === Philosophy === Wales is a self-avowed "[[Objectivism (Ayn Rand)|Objectivist]] to the core", and named his daughter Kira after the heroine in [[Ayn Rand]]'s debut novel ''[[We the Living]]'',<ref name="fastcompany"/> although he has said "I think I do a better job—than a lot of people who self-identify as Objectivists—of not pushing my point of view on other people."<ref>{{cite web |author=Sirius, R.U. |url=http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ |title=Jimmy Wales Will Destroy Google |work=[[10 Zen Monkeys]] |date=July 29, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214012054/http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ }}</ref> He ran an electronic mailing list on "Moderated Discussion of Objectivist Philosophy".<ref name=reason>{{cite newsgroup |author=Wales, Jimmy |title=Re: Objectivism of Ayn Rand |date=September 23, 1992 |newsgroup=talk.philosophy.misc |id=Bv1u8x.Bnv@usenet.ucs.indiana.edu |url= http://groups.google.com/group/talk.philosophy.misc/msg/8c5e626c70a213f8 |accessdate=2008-10-31}}</ref> When asked about Rand by [[Brian Lamb]] in his appearance on [[C-SPAN]]'s ''[[Q&A (talk show)|Q&A]]'' in September 2005, Wales cited "the virtue of independence" as important to him personally. When asked if he could trace "the Ayn Rand connection" to having a political philosophy at the time of the interview, Wales reluctantly labeled himself a [[libertarianism|libertarian]], qualifying his remark by referring to the United States [[Libertarian Party (United States)|Libertarian Party]] as "lunatics" and citing "freedom, liberty, basically individual rights, that idea of dealing with other people in a matter that is not initiating force against them" as his guiding principles.<ref name="qanda"/> An interview with Wales served as the cover feature of the June 2007 issue of the libertarian magazine ''[[Reason (magazine)|Reason]]'', in which Wales cited [[Austrian School]] economist [[Friedrich von Hayek]]'s work on [[price theory]] and decentralised information [[The Use of Knowledge in Society]] as "central" to his thinking about "how to manage the Wikipedia project".<ref name=reasonmag/> == ဂုဏ်ပုဒ်နှင့် ရာထူးများ == [[File:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|thumb|၂၀၀၈ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ် [[Quadriga (award)|Quadriga award]] ဆုအား လက်ခံယူစဉ်။]] * Mid-2005 — Wales is appointed as a member of the [[Berkman Center for Internet & Society]] at [[Harvard Law School]].<ref name="qanda"/> * October 3, 2005 — according to a press release, Wales joins the [[Board of Directors]] of [[Socialtext]], a provider of [[wiki]] technology to businesses.<ref>{{cite press release |title=Jimmy Wales Joins Socialtext Board of Directors; Wikipedia Founder to Advise Leader in Enterprise Wiki Solutions |publisher=SocialText |date=October 3, 2005 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=26 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226162554/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |url-status=dead }}</ref> * 2006 — Wales joins the Board of Directors of the [[non-profit organization]] [[Creative Commons]].<ref>{{cite news |author=Garlick, Mia |title=Creative Commons Adds Two New Board Members |date=March 30, 2006 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=2008-10-31 |url=http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 |archivedate=22 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222104046/http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 }}</ref> * May 8, 2006 — Wales is listed in the "Scientists & Thinkers" section of the [[Time 100|100 influential people]] special edition of ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine.<ref name=Anderson/> * June 3, 2006 — Wales receives an [[honorary degree]] from [[Knox College (Illinois)|Knox College]].<ref>"[http://www.knox.edu/x12330.xml Knox College Honorary Degrees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902200844/http://www.knox.edu/x12330.xml |date=2 September 2006 }}", knox.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * May 3, 2006 — The [[Electronic Frontier Foundation]] awards him a [[EFF Pioneer Award|Pioneer Award]].<ref>{{cite news |url=http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632 |title=EFF Honors Craigslist, Gigi Sohn, and Jimmy Wales with Pioneer Awards |date=April 28, 2006 |work=Kansas City infoZine News |accessdate=2008-10-31 |archivedate=18 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190518133242/http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632/ }}</ref> * 2006 — Wales is appointed to the advisory board of the [[MIT Center for Collective Intelligence]].<ref> "[http://cci.mit.edu/people/index.html People: Advisory board]", cci.mit.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * January 23, 2007 — ''[[Forbes]]'' magazine ranks Wales twelfth in its first annual "The Web Celebs 25".<ref>{{cite news |url= http://www.forbes.com/2007/01/23/internet-fame-celebrity-tech-media-cx_de_06webceleb_0123intro.html |title=The Web Celeb 25 |first=David M. |last=Ewalt |date=January 23, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> * 2007 — Wales is recognized by the [[World Economic Forum]] as one of the 'Young Global Leaders' of 2007.<ref>{{cite news |url=http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html |title=Participants > Speakers > Jimmy Wales |publisher=iCommonsSummit.org |year=2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112212/http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html }}</ref> * 2008 — [[CORUM]] awards him The Global Brand Icon of the Year Award for 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ |title=Corum announces Jimmy Wales as The Global Brand Icon of the Year Award |publisher=MattBaily.ca |date=September 14, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=24 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224214551/http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ }}</ref> * 2008 — Wales - representing Wikipedia - receives the [[Quadriga (award)|Quadriga]] award of Werkstatt Deutschland for ''A Mission of Enlightenment'' representing the Wikimedia-project along with [[Boris Tadić]], [[Eckart Höfling]] and [[Peter Gabriel]]. The award was presented by [[David Weinberger]].<ref>"[http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 Die Quadriga Award for 'A Mission of Enlightenment' – 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915140714/http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 |date=15 September 2008 }}", loomarea.com. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * October 30, 2008 — Wales is awarded the Business Process Award at the 7th Annual Innovation Awards and Summit by ''[[The Economist]]'' "for public collaboration as a form of product and content development."<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/science/tq/displayStory.cfm?source=hptextfeature&story_id=10676339 |title=The Economist Innovation Awards and Summit |publisher=economist.com |date=October 30, 2008 |accessdate=2008-11-08}}</ref> == Published work == * {{cite journal|last=Brooks |first=Robert |coauthors=Jon Corson, Jimmy Donal Wales |year=1994 |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5735 |title=The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion |journal=Advances in Futures and Options Research |volume=7}} == ကျမ်းကိုး == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Jimmy Wales}} * [http://blog.jimmywales.com/ Jimmy Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011192814/http://blog.jimmywales.com/ |date=11 October 2004 }}, Wales' official blog * [[w:en:User:Jimbo Wales|User:Jimbo Wales]], Wales' profile at the [[English Wikipedia]]<!-- please do not make this an internal link; see [[Wikipedia:Avoid self-references]] and this article's talk page for reasons --> <!--The origin page for this file is here[http://www.archive.org/details/wikipedia-academy-2006-jimmy-wales] , but on that page the video file is incorrectly labeled with an audio header which is why it is not link to the html page. In fact, this file is incorrectly filed well away from the other videos from the Wikipedia Academy 2006 at archive.org. User:Berean Hunter--> * [http://www.econtalk.org/archives/2009/03/wales_on_wikipe.html Audio of interview with Wales about wikipedia] on [[EconTalk]] podcast <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> {{ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း}} [[Category:အမေရိကန် ဘလော့ဂါ]] [[Category:အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား သမိုင်း]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား]] [[Category:ဝီကီမီဒီယာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] obm9qn2f00cdvdyqvw6hwbcvtehtry9 1037165 1037124 2026-06-10T02:18:03Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[User talk:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုများကို [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 1032058 wikitext text/x-wiki {{translation incomplete}} {{Infobox လူ | အမည် = ဂျင်မီဝေးလ်စ် (Jimmy Wales) | ပုံ = Jimmy Wales Fundraiser Appeal.JPG | caption = ၂၀၀၈ ဒီဇင်ဘာတွင် ရိုက်ကူး | အမည်ရင်း = ဂျင်မီဒေါ်နာဝေးလ်စ် | အမည်ကွဲ = ဂျင်ဘို | မွေးရက် = [[၇ ဩဂုတ်]] [[၁၉၆၆]] | ဌာနေ = {{flag|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု}} | သေရက် = | နိုင်ငံသား = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု | လူမျိုး = လူဖြူ | ပညာ = ဩဘင်တက္ကသိုလ်<br />အယ်ဘားမားတက္ကသိုလ်<br />အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် | လုပ်ငန်း = ဝီကီယာ၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊<br /> ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့၏ <br />ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ | မွေးဖွားရာ = အယ်ဘားမား၊[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု|အမေရိကန်]] | အမည်အရည် = | အရပ် = | အလေး = | သွေးအုပ်စု = | ကြင်ဖော် = | သားသမီး = | မိဘ = | လက်မှတ် = | ဝဘ်ဆိုက် = [http://blog.jimmywales.com Personal weblog] }} '''ဂျင်မီဒေါ်နာ "ဂျင်ဘို" ဝေးလ်စ်''' (၇ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ <ref name="Birthdate"/>)သည် အမေရိကန် အင်တာနက် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဝီကီပီးဒီးယားအား တွဲဖက်တည်ထောင်ကာ တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နေသူဖြစ်သည်။<ref name='WMF PR 2004-04-25'> {{cite web|url=http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikimedia_press_releases/500,000_Wikipedia_articles&oldid=473206 |title=Wikipedia: 50 languages, 1/2 million articles |accessdate=2009-04-10 |date=2004-04-25 |work=Wikimedia Foundation Press Release |publisher=[[Wikimedia Foundation]]}}</ref><ref name='WP PR 2004-04-25'>{{cite web|url=http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Wikipedia:Press_releases/January_2003&oldid=93032067 |title=Wikipedia, the free encyclopedia, reaches its 100,000th article |accessdate=2009-04-10 |date=2003-01-21 |work=Wikipedia Press Release |publisher=[[Wikipedia]] }}</ref><ref name="Economist2008">{{cite news|title=Brain scan: The free-knowledge fundamentalist|url=http://www.economist.com/science/tq/displaystory.cfm?story_id=11484062|work=Technology Quarterly|publisher= The Economist|date= 2008-06-05|accessdate=2008-06-09}}</ref><ref name="Andrew Keen">{{cite news|first=Andrew|last=Keen|title=Andrew Keen on New Media|url=http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html|work=[[The Independent]]|date=2008-06-02|accessdate=2008-06-08|archivedate=24 December 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224021112/http://www.independent.co.uk/news/media/online/andrew-keen-on-new-media-837997.html}}</ref> ၎င်းသည် ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ဘုတ်အဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သည့် "အဖွဲ့အစည်းထူထောင်သူ" နေရာကို ရရှိထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement|title=Board of Trustees/Restructure Announcement|work=Wikimedia Foundation website|date=April 26, 2008|accessdate=2008-04-27|archivedate=5 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090405001840/http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees/Restructure_Announcement}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်းသည် အိန်ဂျယ်လာ ဘီးစ်လီ<ref name="2.0"/>နှင့်အတူ အခမဲ့ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဖြစ်သည့် ဝီကီယာကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ လာရီစန်ဂါအပါအဝင် အခြားသူများနှင့်အတူ ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည့် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ကူညီထူထောင်ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် အခမဲ့ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်ပြီး လွှင့်တင်ပြီး မကြာမီပင် အရှိန်အဟုန်နှင့် ကြီးထွားလာကာ လူသိများလာသည်။<ref name="Michael Singer">{{cite news |first=Michael |last=Singer |url=http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20030316/http://siliconvalley.internet.com/news/article.php/3531_956641 |archivedate=16 March 2003 |title=Free Encyclopedia Project Celebrates Year One |work=[[Jupitermedia]] |date=January 16, 2002 |accessdate=2008-02-27 }}</ref><ref>{{cite journal|last=Poe |first=Marshall |month=September |year=2006 |url=http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia |title=The Hive |journal=[[The Atlantic Monthly]] |accessdate=February 29, 2008|quote=<small>Wales, though, was a businessman. He wanted to build a free encyclopedia, and Wikipedia offered a very rapid and economically efficient means to that end. The articles flooded in, many were good, and they cost him almost nothing... Wales’s benign rule has allowed Wikipedia to do what it does best: grow. The numbers are staggering.</small>}}</ref> ဝီကီပီးဒီးယားအား လူသိများလာသည့်အလျောက် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အစီအစဉ်အား တွန်းအားပေးသူနှင့် ပြောခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။ <ref name="Larry Halstead">{{cite news |title=Wikipedia teams with Yahoo! |first=Larry |last=Halstead |url=http://www.bizjournals.com/tampabay/stories/2005/04/04/daily39.html?jst=b_ln_hl |work= |publisher=Tampa Bay Business Journal |date=April 7, 2005 |accessdate=2009-04-12}}</ref> လူအများက ဂျင်မီဝေးလ်စ်အား ဝီကီပီးဒီးယား၏ တွဲဖက်ထူထောင်သူဟု ကိုးကားဖော်ပြကြသော်လည်း ၎င်းကမူ မိမိသာလျှင် တစ်ဦးတည်းသော ထူထောင်သူဟု ဆိုသည်။ <ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> <ref name="Parmy Olson"/> အမေရိကန် အယ်ဘားမားပြည်နယ် ဟန့်စ်ဗီးလ် (Huntsville, Alabama) တွင် မွေးဖွားသည့် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းငယ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဒီ့နောက်တွင် ငွေရေးကြေး အထူးဘာသာဖြင့် တက္ကသိုလ်ဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ မဟာတန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် တက္ကသိုလ် ၂ ခုတွင် စာသင်ကြားပြသခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် အိုင်းရန်းဒ်၏ ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျကျ အတွေးအခေါ်အား <ref name="fastcompany"/>လေးစားကြည်ညိုသူဖြစ်ကာ မိမိကိုယ်ကို လွတ်လပ်ရေးဝါဒီဟု သမုတ်လေ့ရှိသည်။ <ref name="qanda"/> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် ကမ္ဘာ့အကြီးမားဆုံး စွယ်စုံကျမ်း ဝီကီပီးဒီးယားအား ထူထောင်ခဲ့သည့်အတွက် ''တိုင်းမ်''မဂ္ဂဇင်းက ၎င်းအား ၂၀၀၆ ခုနှစ်၏ ဩဇာလွမ်းမိုးမှု အကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရွေးချယ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ <ref name=Anderson>{{Cite news |last=Anderson |first=Chris |date=April 30, 2006 |url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html |title=Jimmy Wales: The (Proud) Amateur Who Created Wikipedia |work=[[Time (magazine)|Time]] |accessdate=February 17, 2008 |archivedate=30 September 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200930061735/https://time.com/time/magazine/article/0,9171,1187286,00.html/ }}</ref> ဂျင်မီဝေးလ်စ်သည် လက်တွေ့တွင် ဝီကီပီးဒီးယား၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ <ref name="Economist2008"/><ref name="Holden Frith">{{cite news |first=Holden |last=Frith |url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece |title=Wikipedia founder launches rival online encyclopaedia |publisher=[[The Times]] |date=March 26, 2007 |accessdate=2008-03-07 |archivedate=27 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427034628/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/the_web/article1571519.ece }}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဝေးလ်စ် ကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ [[ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူ၏ဇနီး ခရစ္စတင်း ရိုဟန် (to Christine Rohan) နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် လက်ထပ်စာချုပ် မှတ်တမ်းအရ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၇)ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ <ref name="Birthdate">{{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1192821/Jimmy-Wales |work=Britannica Book of the Year |year=2007 |accessdate=2007-07-25 }}. In support of this date, the Britannica article cites: * {{cite web |title=Jimmy Wales |url=http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp |publisher=Monroe, Florida's County Clerk website (Marriage License Database) |accessdate=2008-05-21 |archive-date=5 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201105214442/http://www.clerk-of-the-court.com/default.asp }} * {{cite book |title=Current Biography Yearbook |url=https://archive.org/details/currentbiography2006clif |year=2006 |publisher=H. W. Wilson |date=February 28, 2007 |isbn=978-0824210748 }} * {{cite book |title=Who's Who In America: Diamond Edition |publisher=Marquis Who's Who |edition=60 |date=October 12, 2005 |isbn=978-0837969909}}</ref> သို့သော် သူ၏ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် မှတ်ပုံတင်ကဒ် ပေါ်တွင်မူ သူ၏ မွေးရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၈) ရက် ဖြစ်နေရာ ကွဲလွဲချက် ရှိနေသည်။ <ref name="Rogoway">{{cite web|last=Rogoway |first=Mike |date=July 27, 2007 |url=http://blog.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html |title=Wikipedia & its founder disagree on his birth date |work=Silicon Forest |publisher=''[[The Oregonian]]'' |accessdate=October 31, 2008.}}</ref> သူ၏ ဖခင် ဖြစ်သူ ဂျင်မီ (Jimmy)မှာ ဟင်းသီးဟင်းအရွက်ကုန်စုံဆိုင်မှ မန်နေဂျာ တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး၊ သူ့မခင်ဖြစ်သူ ဒေါရစ် (Doris) နှင့် အဘွားဖြစ်သူ အာရ်မာ (Erma) တို့သည် ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း ဆိုသော်လည်း စာသင်ခန်းတစ်ခန်းတည်းသာရှိသော အိမ်ကျောင်းငယ်ကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဝေးလ်စ် သည် ယင်းကျောင်းလေးမှာပင် ငယ်စဉ်ဘဝ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ <ref name=reasonmag/> သူနှင့်အတူ အခြားသော ကလေး လေးယောက် သူအပါအဝင် စုစုပေါင်းမှ ကျောင်းသား ငါးယောက်သာ ရှိသော သူ့မိခင်နှင့် အဘွားတို့၏ အဆိုပါ အိမ်ကျောင်းကလေးတွင် သူတို့အားလုံးအား အတန်းတစ်တန်းတည်းသာ ထားပြီး သင်ကြားသည်။ <ref name="qanda"> {{cite news |title=Q&A: Jimmy Wales, Wikipedia founder |author=[[Brian Lamb|Lamb, Brian]] |url= http://www.q-and-a.org/Transcript/?ProgramID=1042 |work=[[C-SPAN]] |date=September 25, 2005 |accessdate=2006-10-31}} </ref> (၈)တန်း အောင်ပြီးသောအခါ ဝေးလ်စ် သည် ဟန့်စဗီးလ်မြို့ ရှိ တက္ကသိုလ်အကြိုကျောင်း ဖြစ်သော [[ရန်းဒေါ့လ်ဖ်ကျောင်း]] (Randolph School) သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ <ref name = "Randolph">{{cite news |url=http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 |title=Jimmy Wales '83 |accessdate=2008-10-31 |last=Brown |first=David |date=2007-12-11 |work=Alumni Profiles |publisher=[[Randolph School]] |archivedate=18 April 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100418000631/http://www.randolphschool.net/alumni/welcome/profiles.asp?newsid=432566 }}</ref> Wales has said that the school was expensive for his family, but that "Education was always a passion in my household … you know, the very traditional approach to knowledge and learning and establishing that as a base for a good life."<ref name="qanda"/> သူသည် သူ၏ ဘဏ္ဍာရေးပညာဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို ဩဘွန်းတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် မဟာဘွဲ့ကို မပြီးဆုံးသေမီကပင် သူ့သည် ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းအတွက် ဝင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> ထို့နောက် သူသည် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူသည် ပညာသင်ယူနေစဉ်ကာလအတွင်း တက္ကသိုလ် နှစ်ခုစလုံးတွင် စာသင်ကြားပေးခဲ့သော်လည်း ပါရဂူဘွဲ့ အတွက် လိုအပ်သော ကျမ်းပြုခြင်းကို မပြုလုပ်ခဲ့ပေ။ <ref name="qanda"/><ref name=reasonmag/> == အလုပ်အကိုင် == === ရှီကာဂို Chicago Options Associates and Bomis === From 1994 to 2000, Wales was the research director at Chicago Options Associates,<ref name="2.0"/> a [[futures contract|futures]] and [[Option (finance)|options]] [[stock trader|trading firm]] in [[Chicago, Illinois|Chicago]].<ref name="qanda"/> By "[[speculating]] on [[interest rate]] and [[Currency|foreign-currency]] [[Conjuncture|fluctuations]]," he had soon earned enough to "support himself and his wife for the rest of their lives," according to Daniel Pink of ''[[Wired (magazine)|Wired]]''.<ref name=bookstopshere> {{cite news |url= http://www.wired.com/wired/archive/13.03/wiki.html?pg=3 |title=The Book Stops Here |date=March 13, 2005 |accessdate=2008-10-31 |publisher=[[Wired (magazine)|Wired]] |last=Pink |first=Daniel H.}} </ref> During this time, one of the projects Wales undertook was the creation of the [[web portal]] [[Bomis]]<ref name=bookstopshere/> which featured [[user-generated content|user-generated]] [[webring]]s and that, according to ''[[The Atlantic Monthly]]'', "found itself positioned as the [[Playboy]] of the [[Internet]]."<ref> Poe, Marshall (September 1, 2006). "[http://www.theatlantic.com/doc/200609/wikipedia/2 The Hive]". ''[[The Atlantic Monthly]]''. Retrieved on 2008-10-31.</ref> For a time the company sold [[History of erotic photography|erotic photographs]],<ref name=accessforall>{{cite news |last = Brennen |first = Jensen |title = Access for All |journal = Chronicle of Philanthropy |volume = 18 |issue = 18 |publisher = Chronicle of Higher Education, Inc. |location = USA |date = 2006-06-29}}</ref> and Wales described the site as a "guy-oriented search engine" with a similar market to ''[[Maxim (magazine)|Maxim]]''.<ref name="qanda"/> Questions have arisen about the nature of its content.<ref name="reasonmag">{{cite news |last=Mangu-Ward |first=Katherine |title=Wikipedia and beyond: Jimmy Wales' sprawling vision |journal=Reason |volume=39 |issue=2 |page=21 |publisher=Reason Foundation |date=June 2007 |accessdate=2008-10-31 |url=http://www.reason.com/news/show/119689.html |archivedate=3 September 2009 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090903071202/http://reason.com/news/show/119689.html }}</ref><ref name="wirednews">{{cite news |last=Hansen |first=Evan |title=Wikipedia Founder Edits Own Bio |work=[[Wired (magazine)|Wired]] |url=http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://archive.today/20120530041136/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |archivedate=30 May 2012 }}</ref> Bomis did not become successful, but in March 2000 hosted and provided the initial funding for the [[Nupedia]] project.<ref name=reasonmag/><ref name=bookstopshere/> === နျူပီးဒီးယားနှင့် ဝီကီပီးဒီးယား === In March 2000, Wales started a [[peer-review]]ed, [[Open content|open-content]] [[encyclopedia]], [[Nupedia]] ("the free encyclopedia"), and hired [[Larry Sanger]] to be its [[Editor in chief|editor-in-chief]].<ref name="qanda"/> Nupedia was characterized by an extensive peer-review process designed to make its articles of a quality comparable to that of professional encyclopedias.<ref name="Liane Gouthro">{{cite news |first=Liane |last=Gouthro |title=Building the world's biggest encyclopedia |url=http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ |work=[[PC World (magazine)|PCWorld]] |publisher=CNN |date=March 14, 2000 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=3 March 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060303202446/http://archives.cnn.com/2000/TECH/computing/03/14/nupedia.idg/ }}</ref> After Sanger publicly proposed on January 10, 2001, the idea of using a [[wiki]] to create an encyclopedia, Wales installed wiki software on a server and authorized Sanger to pursue the project under his supervision. Sanger dubbed the project "Wikipedia" and, with Wales, laid down the founding principles and content, establishing an Internet-based community of contributors during that year. Wikipedia was initially intended to be a wiki-based site for collaboration on early encyclopedic content for submission to [[Nupedia]], but Wikipedia's rapid growth quickly overshadowed Nupedia's development.<ref name="2.0">{{cite news |first=Tom |last=McNichol |title=Building a Wiki World |url=http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |work=[[Business 2.0]] |publisher=CNN |date=May 1, 2007 |accessdate=2007-10-31 |archive-date=2 March 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070302072909/http://money.cnn.com/magazines/business2/business2_archive/2007/03/01/8401010/ |url-status=dead }}</ref> Sanger worked on and promoted both the Nupedia and Wikipedia projects until [[Bomis]] discontinued funding for his position in February 2002;<ref>{{cite web |url= http://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Wikipedia_and_why_it_matters&oldid=149626 |author=Sanger, Larry |date=January 18, 2002 |title=What Wikipedia is and why it matters |work=meta.wikimedia.org |publisher=[[Wikimedia Foundation]] |accessdate=2008-10-31}}</ref> Sanger resigned as editor-in-chief of Nupedia and as "chief organizer" of Wikipedia on March 1.<ref>Sanger Larry (March 5, 2007). "[[m:My resignation--Larry Sanger|My resignation--Larry Sanger]]". meta.wikimedia.org. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref> Terdiman, Daniel (January 6, 2006). "[http://news.cnet.com/Wikipedias-co-founder-eyes-a-Digital-Universe/2008-1082_3-6011487.html Wikipedia's co-founder eyes a Digital Universe]". [[CNET News]]. Retrieved on October 31, 2008.</ref> Wales has said that he initially was so worried with the concept that he would wake up in the middle of the night, wanting to check the site for [[Wikipedia:Vandalism|vandalism]].<ref name="utopia">{{cite web |url=http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |title=In Search of an Online Utopia |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070418204627/http://www.msnbc.msn.com/id/16926950/site/newsweek/ |archivedate=18 April 2007 |publisher=msnbc.msn |date=February 1, 2007 |accessdate=2008-10-31 }}</ref> In the early years, Wales supplied the financial backing for the project.<ref name="Michael Singer"/> In a 2004 interview with [[Slashdot]], Wales explained his motivations about Wikipedia, "Imagine a world in which every single person on the planet is given free access to the sum of all human knowledge. That's what we're doing."<ref>{{cite news |author=Miller, Rob "Roblimo" |title=Wikipedia Founder Jimmy Wales Responds |publisher=[[Slashdot]] |url= http://interviews.slashdot.org/article.pl?sid=04/07/28/1351230 |date=July 28, 2004 |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီမီဒီယာရန်ပုံငွေအဖွဲ့ === In mid-2003, Wales set up the Wikimedia Foundation (WMF), a [[non-profit organization]] founded in [[St. Petersburg, Florida]], and now based in [[San Francisco, California]].<ref name=BBCTech> Twist, Jo (November 5, 2005). "[http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/4450052.stm Open media to connect communities]", [[BBC News]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref><ref name="wmfbylaws"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Wikimedia_Foundation_bylaws Wikimedia foundation bylaws]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Originally [[Chairman (official)|chairman]] of the foundation, Wales has held the honorary title of Chairman [[Emeritus]] since 2006. He is now one of eight [[Board of directors|directors]] who make up its [[Board of Trustees]].<ref name="WMFD"> [http://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees Wikimedia Foundation Board of Trustees]. [[Wikimedia]]. Retrieved on 2008-10-31. </ref> The work he carries out for the foundation has always been unpaid, including his appearances to promote the organization at computer and educational conferences.<ref name=accessforall/> In a 2007 interview, Wales said that he thought that "donating" Wikipedia to the foundation was both the "dumbest and the smartest" thing he'd done. On the one hand, he noted, Wikipedia was worth {{USD|3 billion}} (by his estimation); on the other, donating it made possible the success he achieved.<ref name=NEWSCMARKS>{{cite journal |last=Marks |first=Paul |title=Interview with Jimmy Wales: Knowledge to the people |format=Video |journal=New Scientist |url=http://www.newscientist.com/article/mg19325896.300-interview-knowledge-to-the-people.html |volume=193 |issue=2589 |page=44 |publisher=Reed Business Information Ltd. |date=February 3, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> In March 2008, Wales was accused by former Wikimedia Foundation employee Danny Wool of subsidizing personal expenditures with foundation funds. Wool also stated that Wales had his Wikimedia [[credit card]] taken away in part because of his spending habits, though Wales denied this claim.<ref name="Moses"> Moses, Asher (March 5, 2008). "[http://smh.com.au/news/biztech/wikipedia-head-accused-of-expenses-rort/2008/03/05/1204402516874.html Wikipedia's Jimmy Wales accused of expenses rort]", ''[[Sydney Morning Herald]]''. Retrieved on 2008-10-31. </ref> Foundation Chair [[Florence Devouard]] and former foundation interim [[Executive Director]] Brad Patrick denied any wrongdoing by Wales or the foundation, saying that Wales accounted for every expense and that, for items for which he lacked receipts, he paid out of his own pocket.<ref name=Ryan/> Later in March 2008, it was alleged by [[Jeff V. Merkey|Jeffrey Vernon Merkey]] that Wales had edited Merkey's Wikipedia entry to make it more favorable in return for donations to the Wikimedia Foundation, an allegation Wales dismissed as "nonsense."<ref name="Moses2">{{citeweb|url=http://www.smh.com.au/news/web/more-woes-for-wikipedias-jimmy-wales/2008/03/11/1205125874243.html| title=More woes for Wikipedia's Jimmy Wales|date=March 11, 2008|publisher=[[Sydney Morning Herald]]|accessdate=2008-03-11|first=Asher|last=Moses}}</ref><ref name="bbcpaidediting">{{citeweb |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/technology/7291382.stm |title=Wiki boss 'edited for donation' |date=March 12, 2008 |work=BBC News |accessdate=2008-10-31}}</ref> === ဝီကီယာ === {{main|ဝီကီယာ}} In 2004, Wales and then-fellow member of the WMF Board of Trustees [[Angela Beesley]] founded the for-profit company Wikia, Inc.<ref name="2.0"/> Wikia is a [[wiki farm]]—a collection of individual [[wiki]]s on different subjects, all hosted on the same website.<ref name="WikiaMain">[http://www.wikia.com/wiki/Wikia Wikia homepage]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> Its most popular wikis include [[Memory Alpha]] (devoted to ''[[Star Trek]]''), [[WoWWiki]] (''[[World of Warcraft]]'') and [[Wookieepedia]] (''[[Star Wars]]'').<ref name=alexa>* {{cite web|title=wikia.com - Traffic Details from Alexa|url=http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com|publisher=Alexa|accessdate=2008-02-10|archive-date=26 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241226203523/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com}} [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia wikia.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241217051116/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wikia.com/wiki/Wikia |date=17 December 2024 }} * [http://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com wowwiki.com - Traffic Details from Alexa<!-- Bot generated title -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241212084717/https://www.alexa.com/data/details/traffic_details/wowwiki.com |date=12 December 2024 }}</ref> Another service offered by Wikia is an [[open source]] [[web search engine]] named [[Wikia Search]], intended to challenge [[Google]] and introduce transparency and public dialogue about how it's created into the search engine's operations.<ref name="fastcompany">{{cite news |title=Why Is This Man Smiling? |author=Deutschman, Alan |url= http://www.fastcompany.com/magazine/114/features-why-is-this-man-smiling.html |work=[[Fast Company (magazine)|Fast Company]] |date=March 2007 |accessdate=2008-10-31 |quote=<small>"Wales revealed that Wikia, his for-profit Silicon Valley startup, was working on Search Wikia, which he touted as "the search engine that changes everything&nbsp;... Just as Wikipedia revolutionized how we think about knowledge and the encyclopedia, we have a chance now to revolutionize how we think about search."</small>}}</ref> Wales stepped down as Wikia [[chief executive officer|CEO]] to be replaced by [[angel investor]] [[Gil Penchina]], a former vice president and [[general manager]] at [[eBay]], on June 5, 2006.<ref name="CEO">{{cite web|title=Wikia taps eBay exec as CEO|work=[[San Francisco Business Times]]|url=http://sanfrancisco.bizjournals.com/sanfrancisco/stories/2006/06/05/daily9.html| accessdate = 2006-06-05}}</ref> == Biographical and Wikipedia issues == [[File:L Sanger.jpg|thumb|upright|Philosopher [[Larry Sanger]], whom Wales hired as editor-in-chief of Nupedia]] === Roles of Wikipedia creators === {{further|[[History of Wikipedia#Early roles of Wales and Sanger|History of Wikipedia: Early roles of Wales and Sanger]]}} Wales has asserted that he is the sole founder of Wikipedia<ref name="Parmy Olson">{{cite news |first=Parmy |last=Olson |title=A New Kid On The Wiki Block |url=http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |work= |publisher=Forbes |date=October 18, 2006 |accessdate=2009-03-28 |quote= |archiveurl=https://archive.today/20121206005058/http://www.forbes.com/2006/10/18/sanger-wikipedia-citizendium-face-cx_po_1018autofacescan02.html |archivedate=6 December 2012 }}</ref> and has publicly disputed [[Larry Sanger]]'s designation as a co-founder of Wikipedia, describing the claim as "preposterous" to ''[[The Boston Globe]]'' in 2006<ref name="David Mehegan">{{cite news |first=David |last=Mehegan |title=Bias, sabotage haunt Wikipedia's free world |url=http://boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 |work=[[The Boston Globe]] |publisher=[[The New York Times Company]] |date=February 12, 2006 |page=4 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=4 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304062500/http://www.boston.com/business/technology/articles/2006/02/12/bias_sabotage_haunt_wikipedias_free_world/?page=4 }}</ref> and calling "the whole debate silly" in an April 2009 interview.<ref name="William Paoletto">{{cite news |first=William |last=Paoletto |url=http://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales |title=Interview with Wikipedia Founder Jimmy Wales |publisher=Big Oak Blog |date=April 2, 2009 |accessdate=2009-04-02 |quote= |archivedate=24 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210224171303/https://www.bigoakinc.com/blog/interview-with-wikipedia-founder-jimmy-wales/ }}</ref> Sanger was identified as co-founder at least as early as September 2001 by ''[[The New York Times]]''<ref name="sanger-NYTimes"> {{cite news |first=Peter |last=Meyers |title=Fact-Driven? Collegial? This Site Wants You |url = http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9800E5D6123BF933A1575AC0A9679C8B63 |work=[[The New York Times]] |publisher=[[The New York Times Company]] |accessdate=2008-10-31 |date=September 20, 2001 |quote=<small>I can start an article that will consist of one paragraph, and then a real expert will come along and add three paragraphs and clean up my one paragraph.</small>}} <small>—Larry Sanger.</small></ref> and was referred to as a founder alongside Wales in Wikipedia's first press release in January 2002.<ref name="Wikipedia Press Release of 2002">{{cite news |title=Free Encyclopedia Project, Wikipedia, Creates 20,000 Articles in a Year (Wikipedia 2002 Press release) |url=http://en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Press_releases/January_2002 |publisher=[[Wikipedia]] |date=January 15, 2002 |accessdate=2009-04-04}}</ref> In August of that year, Wales identified himself as "co-founder" of Wikipedia.<ref name="Yahoo!">{{cite news |first=Jimmy |last=Wales |url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |title=3apes open content web directory |work=[[Yahoo!|Yahoo! Tech Groups forum post]] |publisher=[[WebCite]] |archiveurl=https://www.webcitation.org/5fhXjrexf?url=http://tech.groups.yahoo.com/group/xodp/message/1720 |date=August 06, 2002 |accessdate=2009-04-03 |archivedate=1 April 2009 |quote=<small>I'm Jimmy Wales, co-founder of Nupedia and Wikipedia, the open content encyclopedias.</small> }}</ref> In addition to developing Wikipedia in its early phase and guiding the project,<ref name="Michael Singer"/><ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/> Sanger was responsible for the idea of applying the [[wiki]] concept to the building of a [[encyclopedia#Free encyclopedia|free encyclopedia]], and for the name "Wikipedia".<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="knowitall"/> In a 2005 memoir for [[Slashdot]], Sanger nevertheless ascribed the broader idea to Wales: "To be clear, the idea of an open source, collaborative encyclopedia, open to contribution by ordinary people, was entirely Jimmy's, not mine, and the funding was entirely by Bomis. … The actual development of this encyclopedia was the task he gave me to work on."<ref>{{cite news |author=Sanger, Larry |title=The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir |work=[[Slashdot]] |url= http://features.slashdot.org/article.pl?sid=05/04/18/164213 |date=April 18, 2005 |accessdate=2005-10-31}}</ref> In response to Wales' view,<ref name="Dan_Mitchell"> {{cite news |first=Dan |last=Mitchell |title=Insider Editing at Wikipedia |url= http://www.nytimes.com/2005/12/24/technology/24online.ready.html?ex=1293080400&en=431aff478b00239e&ei=5090 |work=[[The New York Times]] |date=December 24, 2005 |accessdate=2007-10-31}}</ref> Sanger posted on his personal webpage many links which appear to confirm his role in founding Wikipedia, all of which described Wales and Sanger as the co-founders.<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium"/><ref name="SangerLinks">{{cite web |url=http://www.larrysanger.org/roleinwp.html |title=My role in Wikipedia (links) |author=Sanger, Larry |work=larrysanger.org |accessdate=2008-10-31}}</ref> In a discussion in March 2007 with Brian Bergstein of the [[Associated Press]], Wales said: "When you write this up please do not uncritically repeat Sanger's absurd claim to be the co-founder of Wikipedia." He added: "I am not bent out of shape about it. The facts are on my side, which is why I bother so little about it."<ref name="Larry_Sanger_Springs_Citizendium">{{cite news |first=Brian |last=Bergstein |title=Sanger says he co-started Wikipedia |url=http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ |work=[[MSNBC]] |agency=Associated Press |date=March 25, 2007 |accessdate=2007-03-26 |quote=<small>The nascent Web encyclopedia Citizendium springs from Larry Sanger, a philosophy Ph.D. who counts himself as a co-founder of Wikipedia, the site he now hopes to usurp. The claim does not seem particularly controversial—Sanger has long been cited as a co-founder. Yet the other founder, Jimmy Wales, is not happy about it.</small> |archivedate=21 December 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121221005757/http://www.msnbc.msn.com/id/17798723/ }}</ref> Wales' role in the Wikipedia community has been described as [[benevolent dictator]], [[constitutional monarch]] and [[spiritual leader]].<ref>{{cite news|last=Cohen|first=Noam|title=Open-Source Troubles in Wiki World|work=The New York Times|page=1C|date=2008-03-17|url=http://www.nytimes.com/2008/03/17/technology/17wikipedia.html|accessdate=2009-04-03}}</ref> === Wikipedia biography === [[File:2014-03-14 CeBIT Global Conferences, Jimmy Wales, Founder Wikipedia, (26) On stage showing the world for Wikipedia Zero (500 millions), while Brent Goff is still listening.jpg|thumb|Jimmy Wales 2014 on ''[[CeBIT]] Global Conferences'', [[Wikipedia Zero]]]] In late 2005, Wales edited his own [[biography|biographical]] entry on the [[English Wikipedia]]. Writer [[Rogers Cadenhead]] drew attention to [[Data logging|logs]] showing that in his edits to the page, Wales had removed references to Sanger as the co-founder of Wikipedia.<ref name="cadenhead">{{cite web |url= http://workbench.cadenhead.org/news/2828/wikipedia-founder-looks-out-number-1 |first=Rogers |last=Cadenhead |date=December 19, 2005 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia Founder Looks Out for Number 1 |publisher=cadenhead.org}}</ref> Sanger commented that "having seen edits like this, it does seem that Jimmy is attempting to rewrite history. But this is a futile process because in our brave new world of transparent activity and maximum communication, the truth will out."<ref name="wirednews"/><ref name="timesonline">{{cite web |url=http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece |first=Rhys |last=Blakely |date=December 20, 2007 |accessdate=2008-10-31 |title=Wikipedia founder edits himself |work=[[The Times|Times Online]] |archive-date=21 February 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070221030824/http://business.timesonline.co.uk/tol/business/industry_sectors/media/article774973.ece }}</ref> Wales was also observed to have modified references to [[Bomis]] in a way that was characterized as downplaying the sexual nature of some of his former company's products.<ref name="wirednews"/> In an article in the July 31, 2006, issue of ''[[The New Yorker]]'' magazine, Stacy Schiff expanded on this topic, stating that Wales was "caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year" and that he was "sensitive about references to the porn traffic on his Web portal".<ref name="knowitall">{{cite news |title= Know It All |first=Stacy |last=Schiff |url= http://www.newyorker.com/archive/2006/07/31/060731fa_fact |publisher =[[The New Yorker]] |date=2006-07-31 |accessdate=2008-10-31}}<br /> ^'''''b''''' <small>"Even Wales has been caught airbrushing his Wikipedia entry—eighteen times in the past year. He is particularly sensitive about references to the porn traffic on his Web portal. 'Adult content' or 'glamour photography' are the terms that he prefers, though, as one user pointed out on the site, they are perhaps not the most precise way to describe lesbian strip-poker threesomes. (In January, Wales agreed to a compromise: 'erotic photography')."</small></ref> In both cases, Wales argued that his modifications were solely intended to improve the accuracy of the content.<ref name="wirednews"/> He apologized for editing his own biography, a practice generally frowned upon at Wikipedia. Wales said in the ''[[Wired News|Wired]]'' interview, "People should not do it, including me. I wish I had not done it."<ref name="wirednews"/> == Personal life == [[File:Christine and Jimmy Wales.jpg||thumb|upright|Jimmy Wales with his second wife Christine]] His first wife, Pam, was quoted in a September 2008 [[W (magazine)|''W'' magazine]] article as saying that Wales, because he believed [[altruism]] was evil, discouraged her from pursuing a nursing degree when they were married: "His whole 'Mr. Save the World' is so contrary to what he said every day for seven years."<ref>{{cite web |url=http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales |title=Mr. Know-It-All |author=Lipsky-Karasz, Alisa |date=September 2008 |work=[[W (magazine)|''W'' magazine]] |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 November 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081120085740/http://www.wmagazine.com/celebrities/2008/09/jimmy_wales }}</ref> Late in March 1997, Wales married his second wife, Christine, in Monroe County, Florida.<ref name="FMC">''[http://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales Florida Marriage Collection, 1822-1875 and 1927-2001] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181128210718/https://search.ancestry.com/cgi-bin/sse.dll?gl=ROOT_CATEGORY&rank=1&new=1&so=3&MSAV=0&msT=1&gss=ms_f-2&_80004000=Jimmy+Donal+Wales|date=28 November 2018}}'' (Requires paid membership to view). [[Ancestry.com]]. Retrieved on 2008-10-31.</ref> They have a daughter named Kira and are separated.<ref name=Ryan>{{cite news |first=Ryan |last=Kim |title=Allegations swirl around Wikipedia's Wales |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=/c/a/2008/03/05/BUVFVDM3H.DTL |work=San Francisco Chronicle |date=March 5, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=6 March 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080306015901/http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?f=%2Fc%2Fa%2F2008%2F03%2F05%2FBUVFVDM3H.DTL |url-status=dead }}</ref> {{As of|2007}}, Wales resided in the [[St. Petersburg, Florida]], area.<ref name="Lewine">{{cite web |author=Lewine, Edward |url= http://www.nytimes.com/2007/11/18/magazine/18wwln-domains-t.html?_r=1&oref=slogin|title=The Encyclopedist’s Lair |date= November 18, 2007 |work= [[New York Times]] |accessdate=2008-03-07}}<br /> ^'''''C''''' <small>"Greatest misconception about Wikipedia: We aren’t democratic. Our readers edit the entries, but we’re actually quite snobby. The core community appreciates when someone is knowledgeable, and thinks some people are idiots and shouldn’t be writing."</small> </ref> Wales had a brief [[Intimate relationship|relationship]] with Canadian conservative columnist [[Rachel Marsden]] in 2008 that began after Marsden contacted Wales about her Wikipedia biography.<ref>{{cite web |url=http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |author=The Canadian Press |publisher=[[Canadian Broadcasting Corporation]] |title=Canadian pundit, Wikipedia founder in messy breakup |date=March 2, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080304021035/http://www.cbc.ca/canada/british-columbia/story/2008/03/02/marsden-breakup.html |archivedate=4 March 2008 }}</ref> After accusations that Wales' relationship constituted a [[conflict of interest]], Wales announced in March 2008 on his Wikipedia user page (and later on his personal blog) that there had been a relationship but that it was over and claimed that it had not influenced any matters on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald">{{cite news |author=Moses, Asher |url=http://www.smh.com.au/news/web/ex-takes-her-revenge-on-mr-wiki/2008/03/04/1204402405901.html |title=Ex takes her revenge on Mr Wikipedia |work=[[The Sydney Morning Herald]] |date=March 4, 2008 |accessdate=2008-10-31}}</ref><ref name=USATODAY> {{cite news |author=Bergstein, Brian |url=http://www.usatoday.com/tech/webguide/internetlife/2008-03-04-wikipedia-wales_N.htm?csp=34 |title=Wikipedia's Wales defends breakup, expenses |work=[[USA Today]] |date=March 5, 2008 |accessdate = 2008-10-31}}</ref> Marsden claimed to have learned about the breakup by reading about it on Wikipedia.<ref name="Sydney Morning Herald"/><ref>* {{cite news|url=http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|title=Ms. Marsden's cyberspace breakup: tit-for-tat-for-T-shirt|author=Agrell, Siri|work=[[The Globe and Mail]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080306031732/http://www.theglobeandmail.com/servlet/story/RTGAM.20080304.wlbreakup04/BNStory/lifeMain/home|archivedate=6 March 2008}} * {{cite news|author=Naughton, Philippe|url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,334652,00.html|title=Wikipedia Founder's Fling With Columnist Ends in Nasty Public Breakup|publisher=[[Fox News Channel|FOXNews.com]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31}} * {{cite news|author=Pavia, Will; Philippe Naughton|url=http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece|title=Fury of a woman scorned&nbsp;– on Wikipedia|work=[[The Times]]|date=March 4, 2008|accessdate=2008-10-31|archivedate=28 April 2009|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090428021726/http://technology.timesonline.co.uk/tol/news/tech_and_web/article3475722.ece}} * Sheehy, Kate (March 4, 2008). "[http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm One wild and Wiki breakup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090221064546/http://www.nypost.com/seven/03042008/news/regionalnews/one_wild_and_wiki_breakup_100324.htm|date=21 February 2009}}". ''[[New York Post]]''. Retrieved on 2008-08-02.</ref> === Philosophy === Wales is a self-avowed "[[Objectivism (Ayn Rand)|Objectivist]] to the core", and named his daughter Kira after the heroine in [[Ayn Rand]]'s debut novel ''[[We the Living]]'',<ref name="fastcompany"/> although he has said "I think I do a better job—than a lot of people who self-identify as Objectivists—of not pushing my point of view on other people."<ref>{{cite web |author=Sirius, R.U. |url=http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ |title=Jimmy Wales Will Destroy Google |work=[[10 Zen Monkeys]] |date=July 29, 2007 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210214012054/http://www.10zenmonkeys.com/2007/01/29/wikipedia-jimmy-wales-rusirius-google-objectivism/ }}</ref> He ran an electronic mailing list on "Moderated Discussion of Objectivist Philosophy".<ref name=reason>{{cite newsgroup |author=Wales, Jimmy |title=Re: Objectivism of Ayn Rand |date=September 23, 1992 |newsgroup=talk.philosophy.misc |id=Bv1u8x.Bnv@usenet.ucs.indiana.edu |url= http://groups.google.com/group/talk.philosophy.misc/msg/8c5e626c70a213f8 |accessdate=2008-10-31}}</ref> When asked about Rand by [[Brian Lamb]] in his appearance on [[C-SPAN]]'s ''[[Q&A (talk show)|Q&A]]'' in September 2005, Wales cited "the virtue of independence" as important to him personally. When asked if he could trace "the Ayn Rand connection" to having a political philosophy at the time of the interview, Wales reluctantly labeled himself a [[libertarianism|libertarian]], qualifying his remark by referring to the United States [[Libertarian Party (United States)|Libertarian Party]] as "lunatics" and citing "freedom, liberty, basically individual rights, that idea of dealing with other people in a matter that is not initiating force against them" as his guiding principles.<ref name="qanda"/> An interview with Wales served as the cover feature of the June 2007 issue of the libertarian magazine ''[[Reason (magazine)|Reason]]'', in which Wales cited [[Austrian School]] economist [[Friedrich von Hayek]]'s work on [[price theory]] and decentralised information [[The Use of Knowledge in Society]] as "central" to his thinking about "how to manage the Wikipedia project".<ref name=reasonmag/> == ဂုဏ်ပုဒ်နှင့် ရာထူးများ == [[File:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|thumb|၂၀၀၈ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ် [[Quadriga (award)|Quadriga award]] ဆုအား လက်ခံယူစဉ်။]] * Mid-2005 — Wales is appointed as a member of the [[Berkman Center for Internet & Society]] at [[Harvard Law School]].<ref name="qanda"/> * October 3, 2005 — according to a press release, Wales joins the [[Board of Directors]] of [[Socialtext]], a provider of [[wiki]] technology to businesses.<ref>{{cite press release |title=Jimmy Wales Joins Socialtext Board of Directors; Wikipedia Founder to Advise Leader in Enterprise Wiki Solutions |publisher=SocialText |date=October 3, 2005 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=26 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226162554/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |url-status=dead }}</ref> * 2006 — Wales joins the Board of Directors of the [[non-profit organization]] [[Creative Commons]].<ref>{{cite news |author=Garlick, Mia |title=Creative Commons Adds Two New Board Members |date=March 30, 2006 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=2008-10-31 |url=http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 |archivedate=22 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222104046/http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 }}</ref> * May 8, 2006 — Wales is listed in the "Scientists & Thinkers" section of the [[Time 100|100 influential people]] special edition of ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine.<ref name=Anderson/> * June 3, 2006 — Wales receives an [[honorary degree]] from [[Knox College (Illinois)|Knox College]].<ref>"[http://www.knox.edu/x12330.xml Knox College Honorary Degrees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902200844/http://www.knox.edu/x12330.xml |date=2 September 2006 }}", knox.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * May 3, 2006 — The [[Electronic Frontier Foundation]] awards him a [[EFF Pioneer Award|Pioneer Award]].<ref>{{cite news |url=http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632 |title=EFF Honors Craigslist, Gigi Sohn, and Jimmy Wales with Pioneer Awards |date=April 28, 2006 |work=Kansas City infoZine News |accessdate=2008-10-31 |archivedate=18 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190518133242/http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632/ }}</ref> * 2006 — Wales is appointed to the advisory board of the [[MIT Center for Collective Intelligence]].<ref> "[http://cci.mit.edu/people/index.html People: Advisory board]", cci.mit.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * January 23, 2007 — ''[[Forbes]]'' magazine ranks Wales twelfth in its first annual "The Web Celebs 25".<ref>{{cite news |url= http://www.forbes.com/2007/01/23/internet-fame-celebrity-tech-media-cx_de_06webceleb_0123intro.html |title=The Web Celeb 25 |first=David M. |last=Ewalt |date=January 23, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> * 2007 — Wales is recognized by the [[World Economic Forum]] as one of the 'Young Global Leaders' of 2007.<ref>{{cite news |url=http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html |title=Participants > Speakers > Jimmy Wales |publisher=iCommonsSummit.org |year=2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112212/http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html }}</ref> * 2008 — [[CORUM]] awards him The Global Brand Icon of the Year Award for 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ |title=Corum announces Jimmy Wales as The Global Brand Icon of the Year Award |publisher=MattBaily.ca |date=September 14, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=24 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224214551/http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ }}</ref> * 2008 — Wales - representing Wikipedia - receives the [[Quadriga (award)|Quadriga]] award of Werkstatt Deutschland for ''A Mission of Enlightenment'' representing the Wikimedia-project along with [[Boris Tadić]], [[Eckart Höfling]] and [[Peter Gabriel]]. The award was presented by [[David Weinberger]].<ref>"[http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 Die Quadriga Award for 'A Mission of Enlightenment' – 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915140714/http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 |date=15 September 2008 }}", loomarea.com. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * October 30, 2008 — Wales is awarded the Business Process Award at the 7th Annual Innovation Awards and Summit by ''[[The Economist]]'' "for public collaboration as a form of product and content development."<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/science/tq/displayStory.cfm?source=hptextfeature&story_id=10676339 |title=The Economist Innovation Awards and Summit |publisher=economist.com |date=October 30, 2008 |accessdate=2008-11-08}}</ref> == Published work == * {{cite journal|last=Brooks |first=Robert |coauthors=Jon Corson, Jimmy Donal Wales |year=1994 |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5735 |title=The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion |journal=Advances in Futures and Options Research |volume=7}} == ကျမ်းကိုး == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Jimmy Wales}} * [http://blog.jimmywales.com/ Jimmy Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011192814/http://blog.jimmywales.com/ |date=11 October 2004 }}, Wales' official blog * [[w:en:User:Jimbo Wales|User:Jimbo Wales]], Wales' profile at the [[English Wikipedia]]<!-- please do not make this an internal link; see [[Wikipedia:Avoid self-references]] and this article's talk page for reasons --> <!--The origin page for this file is here[http://www.archive.org/details/wikipedia-academy-2006-jimmy-wales] , but on that page the video file is incorrectly labeled with an audio header which is why it is not link to the html page. In fact, this file is incorrectly filed well away from the other videos from the Wikipedia Academy 2006 at archive.org. User:Berean Hunter--> * [http://www.econtalk.org/archives/2009/03/wales_on_wikipe.html Audio of interview with Wales about wikipedia] on [[EconTalk]] podcast <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> {{ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း}} [[Category:အမေရိကန် ဘလော့ဂါ]] [[Category:အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား သမိုင်း]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား]] [[Category:ဝီကီမီဒီယာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] a2wpnu0c03d8oaf4tlte93wm5ra3tke 1037182 1037165 2026-06-10T03:19:34Z Ninjastrikers 22896 1037182 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဂျင်မီ ဝေးလ်စ် | image = Jimmy Wales in New York City March 2023 (cropped).jpg | caption = ဂျင်မီဝေးလ်စ် (၂၀၂၃) | birth_name = ဂျင်မီ ဒေါ်နာ ဝေးလ်စ် | birth_date = {{birth date and age|1966|8|8}} | birth_place = ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့၊ အလာဘားမားပြည်နယ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု | other_names = ဂျင်ဘို ဝေးလ်စ် | citizenship = {{Ubl|United States|United Kingdom}} | education = {{Unbulleted list|အော်ဘန်တက္ကသိုလ် (BS)|အယ်ဘားမားတက္ကသိုလ် (MS)}} | occupation = {{Hlist|[[:en:List of Internet entrepreneurs|အင်တာနက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်]]|[[:en:wikt:webmaster|webmaster]]|financial trader}} | known_for = [[ဝီကီပီးဒီးယား]] ပူးတွဲတည်ထောင်သူ | title = {{Unbulleted list| [[:en:Fandom (website)|Fandom]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၀၄–လက်ရှိ)| [[ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း]]၏ နာယက (၂၀၀၃-၂၀၀၆)| ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း၏ ''ဂုဏ်ထူးဆောင်''ဥက္ကဋ္ဌ (၂၀၀၆–လက်ရှိ)}} | spouse = {{Ubl|{{Marriage|Pamela Green|1986|1993|end=div}}|{{Marriage|Christine Rohan|1997|2011|end=div}}|{{Marriage|Kate Garvey|2012}}}} | children = 3 | website = {{URL|https://jimmywales.com|jimmywales.com}} | module = {{Listen voice |title = Jimmy Wales's voice |filename = Jimmy Wales voice.ogg |recorded = ဩဂုတ် ၂၀၁၄ }} | signature = File:Jimmy Wales signature.svg | signature_alt = Signature: Jimmy Wales }} '''ဂျင်မီဒေါ်နာ ဝေးလ်စ်''' ({{langx|en|Jimmy Donal Wales}}; ၈ ဩဂုတ် ၁၉၆၆ မွေးဖွား) သည် အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံသား<ref>{{cite web |last1=Dunn |first1=Will |title=Jimmy Wales: "Elon Musk is very pleasant to me in private" |url=https://www.newstatesman.com/technology/2025/10/jimmy-wales-interview-elon-musk-is-very-pleasant-to-me-in-private |magazine=[[The New Statesman]]|quote=Wales runs Wikipedia from London (he has dual British and US citizenship, and has lived here since 2011)|date=29 October 2025|access-date=15 May 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260307220007/https://www.newstatesman.com/technology/2025/10/jimmy-wales-interview-elon-musk-is-very-pleasant-to-me-in-private|archive-date=7 March 2026}}</ref> အင်တာနက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုပညာရှင်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် အကျိုးအမြတ်မယူသော အခမဲ့စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်သည့် [[ဝီကီပီးဒီးယား]] နှင့် အကျိုးအမြတ်တွက်သော ဝီကီဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်သည့် ဖန်ဒန် (ယခင် Wikia) တို့ကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သူအဖြစ် လူသိအများဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သူသည် Bomis၊ Nupedia၊ WikiTribune နှင့် Trust Café (ယခင် WT Social) တို့တွင်လည်း ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂျင်မီဝေးလ်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ရန်းဒေါ့ဖ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကာ အော်ဘန်တက္ကသိုလ်နှင့် အလာဘားမားတက္ကသိုလ်တို့မှ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီများ ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်း [[ချီကာဂိုမြို့]]၌ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အော်ပရှင်းကုန်သွယ်သူအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနောက်ပိုင်းတွင်မှ အင်တာနက်စီးပွားရေးလောကဘက်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဘွဲ့လွန်တက္ကသိုလ်တက်ရောက်နေစဉ်အတွင်း တက္ကသိုလ်နှစ်ခု၌ စာပေပို့ချပြသခဲ့သော်လည်း၊ ဘဏ္ဍာရေးလောကတွင် လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် ပါရဂူဘွဲ့ မပြီးဆုံးမီ ကျောင်းမှထွက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Chicago Options Associates ၌ သုတေသနအရာရှိချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဂျင်မီဝေးလ်သည် Bomis ကုမ္ပဏီကို ပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ အဆိုပါကုမ္ပဏီသည် အခမဲ့နှင့် ပညာရှင်အချင်းချင်း စိစစ်သုံးသပ်သော စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်သည့် Nupedia (၂၀၀၀–၂၀၀၃) ကို ရန်ပုံငွေပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[လာရီဆန်ဂါ|လာရီ ဆန်ဂါ]] အပါအဝင် အခြားသူများနှင့်အတူ [[ဝီကီပီးဒီးယား]]ကို စတင်လွှင့်တင်ခဲ့ရာ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ ဂျင်မီဝေးလ်သည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မြှင့်တင်မောင်းနှင်သူနှင့် အများပြည်သူသိရှိသော ကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း၊ သူသည် လာရီဆန်ဂါ၏ ပူးတွဲတည်ထောင်သူ အခန်းကဏ္ဍကို ရံဖန်ရံခါ ငြင်းခုံလေ့ရှိပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ်သာ တစ်ဦးတည်းသော တည်ထောင်သူအဖြစ် ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။ ဂျင်မီဝေးလ်သည် [[ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း]] စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ Board of trustees တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့မှခန့်အပ်သော "လူထုတည်ထောင်သူ" (Community founder) နေရာကို ရယူထားသည်။ သူသည် နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဝီကီမေးနီးယား ညီလာခံများတွင် "ဝီကီ၏ အခြေအနေ" (State of the Wiki) မိန့်ခွန်းများကို ပြောကြားလေ့ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.theverge.com/2012/7/15/3160926/jimmy-wales-wikipedia-gender-gap-kate-middleton-wedding-dress |title=Jimmy Wales, Mary Gardiner address Wikipedia's gender gap at Wikimania conference |website=The Verge |date=July 15, 2012 |access-date=December 26, 2017 |author=Toor, Amar |archive-date=July 8, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170708195532/https://www.theverge.com/2012/7/15/3160926/jimmy-wales-wikipedia-gender-gap-kate-middleton-wedding-dress |url-status=live}}</ref> ဝီကီပီးဒီးယားကို ဖန်တီးခဲ့သည့် ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကြောင့် ''[[တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း|တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်း]]'' က သူ့အား ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ ဩဇာအရှိဆုံး လူပေါင်း ၁၀၀ အနက် တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဂျင်မီ ဒေါ်နယ် ဝေးလ်ကို ၁၉ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]၊ [[အလာဘားမားပြည်နယ်]]၊ ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref name="Britannica">{{Cite web |title=Jimmy Wales {{!}} Biography & Wikipedia Founder {{!}} Britannica Money |url=https://www.britannica.com/money/Jimmy-Wales |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260222085453/https://www.britannica.com/money/Jimmy-Wales |archive-date=February 22, 2026 |access-date=March 2, 2026 |website=[[Encyclopedia Britannica]] |language=en}}</ref>{{Efn|Sources vary on Wales' birth date.<ref>{{Cite news |last=Garside |first=Juliette |date=August 2, 2014 |title=Jimmy Wales: digital champion of free speech |url=https://www.theguardian.com/theobserver/2014/aug/03/observer-profile-jimmy-wales-wikipedia |access-date=March 2, 2026 |work=[[The Guardian]] |language=en-GB |issn=0261-3077 |archive-date=July 10, 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170710054015/https://www.theguardian.com/theobserver/2014/aug/03/observer-profile-jimmy-wales-wikipedia |url-status=live }}</ref> References to his birth date as August 7 are incorrect.<ref>{{Cite web |last=Rogoway |first=Mike |date=July 27, 2007 |title=Wikipedia & its founder disagree on his birth date |url=https://www.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html |access-date=March 3, 2026 |website=[[The Oregonian]] |archive-date=November 28, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211128112940/https://www.oregonlive.com/siliconforest/2007/07/on_wikipedia_and_its_founders.html |url-status=live }}</ref> This was due to a mismatch on his birth certificate, causing other official documents to be incorrect. Wales has since confirmed his birth date as August 8.<ref name="Britannica" />}} သူ၏ဖခင် ဂျင်မီ ဒွန် ဝေးလ်<ref>{{cite web |last1=Weckler |first1=Adrian |title='When Kellyanne Conway spoke of alternative facts, my head exploded' - Wikipedia founder Jimmy Wales |url=https://www.independent.ie/business/technology/when-kellyanne-conway-spoke-of-alternative-facts-my-head-exploded-wikipedia-founder-jimmy-wales/36323757.html |website=Irish Independent |date=16 November 2017}}</ref>မှာ ကုန်စုံဆိုင်မန်နေဂျာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏မိခင် ဒေါရစ် အန်း နှင့် အဖွားဖြစ်သူ အာမာ တို့ကမူ House of Learning အမည်ရှိ သီးသန့်ပုဂ္ဂလိကကျောင်းငယ်လေးတစ်ကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="bookstopshere" /><ref name="eofa">{{cite encyclopedia |last = Wilson |first = Claire M. |title = Jimmy Wales |url = http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-2618 |access-date = December 26, 2017 |encyclopedia = [[Encyclopedia of Alabama]] |archive-date = December 20, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20191220034549/http://www.encyclopediaofalabama.org/article/h-2618 |url-status = live }}</ref> ထိုကျောင်းသည် ရှေးဟောင်းရိုးရာ စာသင်ခန်းတစ်ခန်းတည်းရှိသော ကျောင်းစနစ် ပုံစံမျိုးဖြစ်ပြီး၊ ဂျင်မီဝေလ်းနှင့် သူ၏မောင်နှမ သုံးဦးတို့သည် ထိုကျောင်းတွင်ပင် အစောပိုင်းပညာရေးကို သင်ကြားခဲ့ကြသည်။<ref name="bookstopshere" /><ref name="reasonmag" /> ဝေလ်းသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းက စာဖတ်ခြင်းကို အလွန်ဝါသနာပါသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Economist2008" /> သူ အသက်သုံးနှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ဖြစ်သူက အိမ်တိုင်ရာရောက် လှည့်လည်ရောင်းချသူတစ်ဦးထံမှ ''World Book Encyclopedia'' တစ်စုံကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ယင်းစွယ်စုံကျမ်းထုတ်ဝေသည့် ကုမ္ပဏီက အချက်အလက်များ နောက်ဆုံးပေါ်ဖြစ်နေစေရန်အတွက် စာမျက်နှာများပေါ်တွင် ကပ်ရမည့် စတစ်ကာများကို ဝယ်ယူသူများထံသို့ နောက်ဆက်တွဲ ပေးပို့လေ့ရှိရာ၊ ဝေလ်းသည် ၎င်း၏စွယ်စုံကျမ်းတွင် ထိုစတစ်ကာများကို လိုက်လံကပ်ခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ ဝေလ်းက "ကျွန်တော်ကတော့ ငယ်ငယ်ကတည်းက အမေဝယ်ပေးတဲ့ စွယ်စုံကျမ်းပေါ်မှာ စတစ်ကာတွေလိုက်ကပ်ပြီး စွယ်စုံကျမ်းကို စတင်ပြင်ဆင်ခဲ့တဲ့ကလေးလို့ နောက်ပြောင်ပြောလေ့ရှိပါတယ်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last1=Isaacson |first1=Walter |author1-link=Walter Isaacson |title=The Innovators |date=2014 |publisher=[[Simon & Schuster]] |isbn=1-4767-0869-X |page=534 |title-link=The Innovators (book)}}</ref><ref>{{Cite news |first = Walter |last = Isaacson |url = https://www.thedailybeast.com/you-can-look-it-up-the-wikipedia-story |title = You Can Look It Up: The Wikipedia Story |work = The Daily Beast |date = October 19, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = June 13, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190613013448/https://www.thedailybeast.com/you-can-look-it-up-the-wikipedia-story |url-status = live }}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဘရိုင်ယန် လမ်းဘ်နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော လူတွေ့မေးမြန်းခန်းတစ်ခုတွင် ဝေလ်းက သူ၏ငယ်ဘဝ ပုဂ္ဂလိကကျောင်းလေးကို "မွန်တက်ဆိုရီ ပညာရေးဒဿန လွှမ်းမိုးထားတဲ့ ကျောင်း" ဟု တင်စားပြောဆိုခဲ့ပြီး၊ သူသည် ထိုကျောင်းတွင် "''ဗြိတိန်နီကာ''နှင့် ''ဝေါလ်ဘွတ်ခ် စွယ်စုံကျမ်း''များကို စူးစူးစိုက်စိုက် ဖတ်ရှုလေ့လာရင်း အချိန်များစွာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်" ဟု ဆိုသည်။<ref name="qanda" /> ဝေလ်း တက်ရောက်သည့် အတန်းတွင် သူအပါအဝင် ကျောင်းသား ငါးဦးသာရှိသဖြင့် ထိုကျောင်းတွင် ပထမတန်းမှ စတုတ္ထတန်းအထိ ကျောင်းသားများကို တစ်စု၊ ပဉ္စမတန်းမှ အဋ္ဌမတန်းအထိ ကျောင်းသားများကို တစ်စု ပေါင်းစည်း၍ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါတွင် ဝေလ်းသည် ၎င်းကျောင်းအပေါ် အစိုးရ၏ ကိုင်တွယ်ပုံများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဝေဖန်ခဲ့ပြီး၊ "အစိုးရရဲ့ အမြဲတမ်းဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုတွေ၊ နာရီဗေဒဆန်တဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွေနဲ့ ပြည်နယ်ကလွှတ်တဲ့ အလွန်ဆရာကြီးလုပ်တတ်တဲ့ စစ်ဆေးရေးမှူးတွေ" ၏ အခြေအနေများသည် သူ၏ နိုင်ငံရေးဒဿန အယူအဆကို ပုံသွင်းပေးခဲ့သည့် အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်ကြောင်း ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="qanda" /> အဋ္ဌမတန်းပြီးဆုံးပြီးနောက် ဝေလ်းသည် ဟန့်စ်ဗီးလ်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေးကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သော Randolph School သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး<ref name="Randolph" /><ref>Moore, Rebecca (January 7, 2013). "[https://discover.randolphschool.net/blog/k12/2013/01/07/wales Jimmy Wales '83: 'Information evangelist'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181031005206/https://discover.randolphschool.net/blog/k12/2013/01/07/wales |date=October 31, 2018 }}", Randolph School. Retrieved August 12, 2014.</ref><ref>"[https://www.bbc.co.uk/programmes/b01dc617 Profile] ". BBC Radio 4. March 18, 2012. Retrieved August 12, 2014.</ref><ref>{{cite web |title = Todd Chambers' answer to [Pictures or it didn't happen] what was jimmy wales' high school life like? |url = https://www.quora.com/Pictures-or-it-didnt-happen-what-was-jimmy-wales-high-school-life-like/answer/Todd-Rush-Chambers |publisher = Quora |access-date = December 26, 2017 |archive-date = August 10, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220810210538/https://www.quora.com/Pictures-or-it-didnt-happen-what-was-jimmy-wales-high-school-life-like/answer/Todd-Rush-Chambers |url-status = live }}</ref> အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။<ref name="trend" /> ၎င်းက ထိုကျောင်းသည် သူ၏မိသားစုအတွက် ကုန်ကျစရိတ် အလွန်များပြားခဲ့သော်လည်း "ကျွန်တော့်အိမ်ထောင်စုမှာ ပညာရေးဆိုတာ အမြဲတမ်း ထက်သန်တဲ့အရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်&nbsp;... အသိပညာနဲ့ သင်ယူမှုကို ရိုးရိုးရာရာ ချဉ်းကပ်ပြီး ဒါကို ကောင်းမွန်တဲ့ ဘဝတစ်ခုအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် တည်ဆောက်တဲ့ နည်းလမ်းမျိုးပါ" ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="qanda" /> ထို့နောက် သူသည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အော်ဘန်တက္ကသိုလ်မှ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ဘွဲ့ဒီဂရီကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်ကတည်းက အော်ဘန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="eofa" /> ယင်းနောက် အလာဘားမားတက္ကသိုလ် ၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ သင်တန်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ မဟာဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် အင်ဒီယားနားတက္ကသိုလ် ဘလူးမင်တန်၏ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့အစီအစဉ်သို့ ပြောင်းရွှေ့တက်ရောက်ခဲ့သည်။<ref name="reasonmag" /><ref name="qanda" /><ref name="trend" /> အလာဘားမားတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်အတွင်း သူသည် အင်တာနက် စိတ်ကူးယဉ်ဂိမ်းများကို ကစားခဲ့ပြီး [[ဝက်ဘ်|ဝဘ်ဆိုက်နည်းပညာ]]အပေါ် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။<ref name="eofa" /> သူသည် ဘွဲ့လွန်သင်တန်း တက်ရောက်နေစဉ်အတွင်း တက္ကသိုလ်နှစ်ခုလုံး၌ စာပေပို့ချပြသခဲ့သော်လည်း ပါရဂူဘွဲ့ (PhD) အတွက် လိုအပ်သော ဒေါက်တာဘွဲ့ကျမ်းကိုမူ ရေးသားခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ကျောင်းမှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ၊ ယင်းသို့ကျမ်းမရေးဖြစ်ခြင်းမှာ ပျင်းရိငြီးငွေ့လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ၎င်းက ဆိုခဲ့သည်။<ref name="reasonmag" /><ref name="qanda" /> == အလုပ်အကိုင် == [[file:Bomis-staff-summer-2000.jpg|thumb|၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရိုက်ကူးထားသော ဘောမစ်ကုမ္ပဏီ၏ ဝန်ထမ်းများ]] ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဂျင်မီဝေးလ်သည် အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၊ ချီကာဂိုမြို့ရှိ အနာဂတ်နှင့် အော်ပရှင်းရောင်းဝယ်ရေး အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သော Chicago Options Associates တွင် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref name=qanda/><ref name="2.0"/><ref name=knowitall/> ဝေးလ်သည် မိမိကိုယ်ကိုယ် အစောပိုင်းကာလကတည်းက အင်တာနက်ကို အလွန်အမင်း စွဲလမ်းခဲ့သူအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ အားလပ်ချိန်များတွင် ကွန်ပျူတာကုဒ်များကို ရေးသားလေ့ရှိသည်။ အလာဘားမားတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်အတွင်း သူသည် ကွန်ပျူတာကွန်ရက်သုံး ကစားသမားအမြောက်အမြား ပါဝင်နိုင်သော စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာဂိမ်းများကို စွဲစွဲမြဲမြဲ ကစားခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ ယင်းမှတစ်ဆင့် အတိုင်းအတာကြီးမားသော ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာ စီမံကိန်းများကို မောင်းနှင်ရန် ကွန်ပျူတာကွန်ရက်များ၏ အလားအလာနှင့် စွမ်းဆောင်ရည်ကို ကိုယ်တိုင်ကြုံတွေ့သိရှိခဲ့သည်။<ref name=trend/><ref name="am 2006 p93" /> ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် Netscape ကုမ္ပဏီ၏ ကနဦးအများပြည်သူသို့ ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းချမှု အောင်မြင်မှုကို အတုယူကာ၊ "အတိုးနှုန်းနှင့် နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်နှုန်း မတည်ငြိမ်မှုများအပေါ် မှန်းဆရောင်းဝယ်ခြင်း"<ref name=bookstopshere/> မှတစ်ဆင့် စုဆောင်းရရှိထားသော အရင်းအနှီးများဖြင့် ဝေလ်းသည် ဘဏ္ဍာရေးကုန်သွယ်မှုလောကမှ ထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး အင်တာနက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name=trend/> ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် သူနှင့် ပါတနာနှစ်ဦးတို့ ပူးပေါင်း၍ Bomis အမည်ရှိ Web portal တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref name=bookstopshere/><ref name="am 2006 p88"/> ယင်းဝဘ်ဆိုက်သည် အသုံးပြုသူများ ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးထားသော ဝဘ်ကွင်းဆက်များ နှင့် ကာလတစ်ခုအထိ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများအတွက် အပျော်ဖတ်ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံ/စာပေများကိုပါ ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name=accessforall/> ဝေလ်းက ၎င်းကို ''Maxim'' မဂ္ဂဇင်း၏ ဈေးကွက်မျိုးနှင့် ဆင်တူသော<ref name=reasonmag/><ref name=qanda/><ref name=wirednews>{{cite magazine |last = Hansen |first = Evan |title = Wikipedia Founder Edits Own Bio |magazine = [[Wired (magazine)|Wired]] |date = December 19, 2005 |url = https://www.wired.com/2005/12/wikipedia-founder-edits-own-bio/ |access-date = December 26, 2017 |archive-date = May 30, 2012 |archive-url = https://archive.today/20120530041136/http://www.wired.com/culture/lifestyle/news/2005/12/69880 |url-status = live }}</ref> "အမျိုးသားများအတွက် အဓိကဦးတည်သည့် ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်" တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း၊ ဘောမစ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် ရေရှည်တွင် အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ပေ။<ref name=bookstopshere/><ref name=reasonmag/><ref name=roy/> === ဝီကီပီးဒီးယားသို့ ဦးတည်လာခြင်း === {{pic|Nupedia.svg|နျူပီးဒီးယား လိုဂို|alt=Nupedia logo with text: NUPEDIA.COM THE FREE ENCYCLOPEDIA}} ထိုအချိန်က ဘောမစ်ကုမ္ပဏီသည် ငွေကြေးရှာဖွေရန် ရုန်းကန်နေရသော်လည်း၊ ဝေလ်းအတွက်မူ သူ၏ ပိုမိုကြီးမားသော ဝါသနာဖြစ်သည့် [[အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်း]] စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ရန်ပုံငွေ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=reasonmag/> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းက ဓမ္မဓိဋ္ဌာန်ကျမှုဝါဒဒဿနဆိုင်ရာ အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပွဲအုပ်စုတစ်ခုကို ဦးဆောင်နေစဉ်အတွင်း၊ ဝေလ်းသည် ယင်းဒဿနအပေါ် သံသယပွားသူ [[လာရီဆန်ဂါ]]နှင့် စတင်ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။<ref name="Economist2008" /> သူတို့နှစ်ဦးသည် ဝေလ်း၏ အီးမေးလ်စာရင်းစုနှင့် ဆန်ဂါ၏ စာရင်းစုများပေါ်တွင် ထိုအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ အသေးစိတ် အပြန်အလှန် ငြင်းခုံခဲ့ကြပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်ပ၌ လူချင်းတွေ့ဆုံကာ ဆွေးနွေးမှုကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ရင်း သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Economist2008"/> နှစ်အတော်ကြာပြီးနောက် ဝေလ်းသည် သူ၏ စွယ်စုံကျမ်းစီမံကိန်းကို စတင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းစီမံကိန်းကို ဦးဆောင်ရန်အတွက် ခိုင်လုံသော ပညာရေးအရည်အချင်းရှိသည့် ပညာရှင်တစ်ဦးကို ရှာဖွေရာတွင် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်တက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒ ပါရဂူဘွဲ့ သင်ယူနေသော ဆန်ဂါကို အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref name="am 2006 p93" /> သို့ဖြစ်၍ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် မတ်လတွင် ပညာရှင်အချင်းချင်း စိစစ်သုံးသပ်သော၊ လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုနိုင်သော စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်သည့် နျူပီးဒီးယားကို စတင်လွှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name=reasonmag/><ref name=qanda/> နျူပီးဒီးယား၏ နောက်ကွယ်မှ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မတူကွဲပြားသော အကြောင်းအရာများအပေါ် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ရေးသားထားသော ဆောင်းပါးများကို ဖော်ပြရန်နှင့် အကျိုးအမြတ်ရရှိစေရန်အတွက် ဆောင်းပါးများနှင့်အတူ ကြော်ငြာများကိုပါ ထည့်သွင်းရောင်းချရန် ဖြစ်သည်။ ယင်းစီမံကိန်းသည် ၎င်း၏ဆောင်းပါး အရည်အသွေးကို ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ပြုစုထားသော စွယ်စုံကျမ်းများနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်စေရန်အတွက် ကျယ်ပြန့်လှသော ပညာရှင်အချင်းချင်း စိစစ်သုံးသပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်ကို အသုံးပြုထားသည်။<ref name="Liane Gouthro" /> {{blockquote|quote=ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်က အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းအတွက် ဘာသာစကားအားလုံးနဲ့ ဆောင်းပါးတွေ ရေးသားပေးမယ့် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိလာဖို့ပါ။ အစပိုင်းမှာတော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ အလုပ်တွေကို အထက်ကနေ အောက်ကို အမိန့်ပေးတဲ့စနစ်၊ အလွန်ဖွဲ့စည်းပုံကျတဲ့စနစ်၊ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရိုးရာပုံစံအဟောင်းကြီးအတိုင်း စီစဉ်လုပ်ဆောင်ခဲ့မိတယ်။ ဒါဟာ စေတနာ့ဝန်ထမ်း စာရေးဆရာတွေအတွက် ဘာမှမပျော်စရာမကောင်းခဲ့ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဆောင်းပါးတွေကို လိုက်လံဝေဖန်ပြီး အကြံပြုချက်တွေပေးမယ့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စိစစ်ရေးကော်မတီတွေ အများကြီး ရှိနေလို့ပါ။ ဒါဟာ ဘွဲ့လွန်ကျောင်းမှာ အက်ဆေးစာတမ်းတစ်စောင် သွားတင်ရသလိုမျိုး ဖြစ်နေပြီး၊ အခြေခံအားဖြင့် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ဖို့ကိုတောင် ကြောက်ရွံ့တုန်လှုပ်စေခဲ့ပါတယ်|||sign=ဂျင်မီဝေလ်း (နျူပီးဒီးယား စီမံကိန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ''New Scientist'' မဂ္ဂဇင်းသို့ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက်တွင် ပြောကြားချက်<ref name=NEWSCMARKS />}} ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ မိန့်ခွန်းတစ်ခုတွင် ဝေလ်းက သူကိုယ်တိုင် နျူပီးဒီးယားအတွက် နိုဘယ်လ်ဆုရ စီးပွားရေးပညာရှင် ရောဘတ် စီ မာတွန်အကြောင်း ဆောင်းပါးတစ်စောင် ရေးသားရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသော်လည်း၊ ၎င်းဆောင်းပါးမူကြမ်းကို ပညာရှင်အဖြစ် စိစစ်သုံးသပ်မည့် နာမည်ကြီး စီးပွားရေးပါမောက္ခကြီးများထံသို့ တင်သွင်းရန် အလွန်အမင်း တွန့်ဆုတ်ကြောက်ရွံ့ခဲ့ရကြောင်း ပြန်လည်အမှတ်ရ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဝေလ်းက ဤဖြစ်ရပ်သည် နျူပီးဒီးယား၏ လုပ်ငန်းပုံစံအလုပ်မဖြစ်နိုင်တော့ကြောင်း သူကိုယ်တိုင် သဘောပေါက်နားလည်သွားခဲ့သည့် အခိုက်အတန့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref name="YaleLecture">{{cite web |date = October 7, 2009 |title = The Future of Free Culture: Jimmy Wales, Founder of Wikipedia |url = http://www.youtube.com/watch?v=X9Vu69Ajtlk |archive-url = https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211221/X9Vu69Ajtlk |archive-date = December 21, 2021 |url-status = live |author = Yale University |via=YouTube |access-date = August 18, 2011 |time = 43:19 }}{{cbignore}}</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဆန်ဂါသည် အစွန်းရောက် ပရိုဂရမ်မင်း ဝါသနာအိုး ဘင် ကိုဗစ်ဇ် နှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ပြီး၊ နျူပီးဒီးယား၏ ခက်ခဲလှသော ဆောင်းပါးတင်သွင်းမှု လုပ်ငန်းစဉ်များကြောင့် စီမံကိန်းတိုးတက်မှု အလွန်နှေးကွေးနေရသည့် အခြေအနေကို ရှင်းပြခဲ့သည်။<ref name="am 2006 p91" /> ထိုအခါ ကိုဗစ်ဇ်က [[ဝီကီ]]လုပ်ငန်းပုံစံကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက စာတည်းဖြတ်သူများအနေဖြင့် စီမံကိန်းတစ်ခုလုံးတွင် တစ်ပြိုင်တည်းနှင့် တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖြည့်စွက်ပါဝင် လုပ်ဆောင်သွားနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်၍ နျူပီးဒီးယား၏ ပိတ်ဆို့နေသော လည်ပတ်မှုအကျပ်အတည်းကို ကျော်လွှားနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့သည်။<ref name="am 2006 p91" /> ဆန်ဂါသည် ယင်းအကြံဉာဏ်အပေါ် အလွန်စိတ်လှုပ်ရှားသွားခဲ့ပြီး ဝေလ်းထံသို့ တင်ပြခဲ့ပြီးနောက်၊ ၎င်းတို့နှစ်ဦးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံး နျူပီးဒီးယား ဝီကီကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref name="am 2006 p91" /> အဆိုပါ ဝီကီကို အစပိုင်းတွင် အများပြည်သူက ဆောင်းပါးများ ဝိုင်းဝန်းရေးသားရန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စီမံကိန်းတစ်ခုအဖြစ် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့ရေးသားပြီးမှသာ နျူပီးဒီးယား၏ ကျွမ်းကျင်စေတနာ့ဝန်ထမ်းများက ပြန်လည်စိစစ်၍ ထုတ်ဝေရန် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နျူပီးဒီးယား၏ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် အများစုမှာ အပျော်တမ်းသမားများ ရေးသားထားသော အချက်အလက်များကို ပရော်ဖက်ရှင်နယ် သုတေသနပြု စည်းစနစ်ကျသော စာပေများနှင့် လာရောက်ရောနှောခြင်းသည် နျူပီးဒီးယား၏ သတင်းအချက်အလက် မှန်ကန်ခိုင်မာမှုကို ထိခိုက်ပျက်ပြားစေနိုင်ပြီး စွယ်စုံကျမ်း၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုကို ပျက်စီးစေလိမ့်မည်ဟု စိုးရိမ်ခဲ့ကြသဖြင့် ဤဝီကီစီမံကိန်းတွင် လုံးဝပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မပြုလိုကြပေ။<ref name=signon/> ယင်းသို့ အခက်အခဲရှိခဲ့သော်လည်း "[[ဝီကီပီးဒီးယား]]"ဟု အမည်ပေးထားသော အဆိုပါ ဝီကီစီမံကိန်းကို ဖန်တီးပြီး ငါးရက်အကြာတွင် သီးခြားဒိုမိန်းအမည်တစ်ခုဖြင့် အင်တာနက်ပေါ်၌ တရားဝင် စတင်လွှင့်တင်ခဲ့ကြသည်။<ref name=knowitall/><ref name=roy/> ===ဝီကီပီးဒီးယား=== {{external media|width=210px|headerimage=[[File:Jimbo at Fosdem cropped.jpg|210px]]|float=right |video1 =[https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_the_birth_of_wikipedia Jimmy Wales: The birth of Wikipedia], [[TED (conference)|TED]], 2005<ref name="TED">{{cite web |title = Jimmy Wales: The birth of Wikipedia |publisher = [[TED (conference)|TED]] |date = July 2005 |url = https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_the_birth_of_wikipedia |access-date = December 26, 2017 |last1 = Wales |first1 = Jimmy |archive-date = May 7, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190507124958/https://www.ted.com/talks/jimmy_wales_on_the_birth_of_wikipedia#t-650375 |url-status = live }}</ref> |video2 =[https://www.c-span.org/video/?188855-1/qa-jimmy-wales ''Q&A'' interview with Jimmy Wales], [[C-SPAN]], 2005<ref name="qanda"/> |video3=[//www.youtube.com/watch?v=8pKIi3LuUBg Lecture Jimmy Wales: Understanding failure as a route to success], [[Maastricht University]], 2015<ref name="Maas">{{cite web |title = Lecture Jimmy Wales: Understanding failure as a route to success |publisher = [[Maastricht University]] on YouTube |date = January 2015 |url = http://www.youtube.com/watch?v=8pKIi3LuUBg |access-date = December 26, 2017 |via = YouTube |archive-date = August 10, 2022 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220810210612/https://www.youtube.com/watch?v=8pKIi3LuUBg |url-status = live }}</ref> |video4=[https://www.youtube.com/watch?v=diJp4zoQPqo Interview with Wales], ''[[Lex Fridman Podcast]]'', 2023<ref name="LFP Wales">{{cite web |title=Jimmy Wales: Wikipedia - Lex Fridman Podcast #385 | date=June 18, 2023 |url=https://www.youtube.com/watch?v=diJp4zoQPqo |via=YouTube |publisher=[[Lex Fridman Podcast]] |access-date=September 2, 2023 |archive-date=August 11, 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230811144408/https://www.youtube.com/watch?v=diJp4zoQPqo |url-status=live }}</ref> |video5=[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Interview_with_Jimmy_Wales_at_Wikimania_2025_Nairobi.webm Interview with Wikipedia co-founder Jimmy Wales at Wikimania 2025, Nairobi, Kenya], ''[[RTV (Bangladeshi TV channel)|Rtv]]'', 2025 <ref>{{cite news |last1=Hossain |first1=Delwar |title=Wikipedia founder Jimmy Wales Rtv News |url=https://www.youtube.com/watch?v=19-JVMvSDaM |access-date=23 August 2025 |agency=Rtv news |publisher=Rtv news |archive-date=September 5, 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250905025707/https://www.youtube.com/watch?v=19-JVMvSDaM |url-status=live }}</ref> }} မူလက ဘောမစ်ကုမ္ပဏီသည် ဝီကီပီးဒီးယားကို အကျိုးအမြတ်ထွက်မည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုအဖြစ် လုပ်ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။<ref name="Seth Finkelstein" /> လာရီ ဆန်ဂါ ကလည်း အစပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယားကို နျူပီးဒီးယား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အထောက်အကူပြုမည့် ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ်သာ ရှုမြင်ခဲ့သည်။ ဂျင်မီဝေလ်းကမူ ဤစီမံကိန်းသည် အဆိုးရွားဆုံးအခြေအနေတွင် "လုံးဝအသုံးမကျတဲ့ အမှိုက်တွေ"သာ ထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်ဟု စိုးရိမ်ခဲ့သည်။<ref name="knowitall" /> သို့သော်လည်း ဆန်ဂါနှင့် ဝေလ်းတို့ နှစ်ဦးလုံး အံ့အားသင့်သွားရလောက်အောင်ပင် စတင်လွှင့်တင်ပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်ရှိ ဆောင်းပါးအရေအတွက်သည် နျူပီးဒီးယားထက် သာလွန်များပြားသွားခဲ့ပြီး စာတည်းဖြတ်သူ အစုအဖွဲ့ငယ်လေးတစ်ခုလည်း စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။<ref name="2.0" /><ref name="am 2006 p93" /> သာမန်လူထုထံမှ ပံ့ပိုးမှုများကို လက်ခံမည့် ပွင့်လင်းရင်းမြစ်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စွယ်စုံကျမ်းဟူသော ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို အခြားသူများနှင့်အတူ စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူမှာ ဂျင်မီဝေလ်း ဖြစ်သည်။<ref name="Sanger2005">{{cite book |last = Sanger |first = Larry |editor1-last = DiBona |editor1-first = Chris |editor2-last = Cooper |editor2-first = Danese |editor3-last = Stone |editor3-first = Mark |chapter = The Early History of Nupedia and Wikipedia: A Memoir |title = Open Sources 2.0: The Continuing Evolution |chapter-url = {{GBurl|id=q9GnNrq3e5EC|p=312}} |date = November 1, 2005 |publisher = O'Reilly Media, Inc. |isbn = 978-0-596-00802-4 |page = [https://archive.org/details/opensources20con0000unse/page/312 312] |quote = To be clear, the idea of an open source, collaborative/encyclopedia, open to contribution by ordinary people, was entirely Jimmy's, not mine, and the funding was entirely by Bomis. I was merely a grateful employee; I thought I was very lucky to have a job like that land in my lap. Of course, other people had had the idea... |url = https://archive.org/details/opensources20con0000unse/page/312 }}</ref> အစောပိုင်းကာလတွင် ဆန်ဂါရော ဝေလ်းပါ ဝီကီပီးဒီးယား၏ အစပြုမှုမှ မည်သည့်ရလဒ် ထွက်ပေါ်လာမည်ကို မခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ကြပေ။<ref name=knowitall/><ref name="am 2006 p93" /> ဤဝဘ်ဆိုက်၏ အစောပိုင်း ပံ့ပိုးကူညီသူ အများစုမှာ လွတ်လပ်သော ယဉ်ကျေးမှုလှုပ်ရှားမှုလုပ်ငန်းပုံစံနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်သူများဖြစ်ကြပြီး ဝေလ်းကဲ့သို့ပင် ပွင့်လင်းရင်းမြစ် လှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံအားပေးသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name=signon/> ဝေလ်းက မည်သူမဆို စွယ်စုံကျမ်းကို ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်နိုင်သည့် လွတ်လပ်စွာ တည်းဖြတ်မှုသဘောတရားအပေါ် အစပိုင်းတွင် အလွန်အမင်း စိုးရိမ်ပူပန်ခဲ့သဖြင့် ညဉ့်နက်သန်းခေါင်အချိန်တွင် အိပ်ရာမှနိုးကာ ဝဘ်ဆိုက်ပေါ်သို့ မည်သည့်အချက်အလက်များ ဖြည့်စွက်နေကြသည်ကို လိုက်လံစောင့်ကြည့်ခဲ့ဖူးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="utopia" /><ref>{{cite book |last1 = Tapscott |first1 = Don |last2 = Anthony D. |title = Wikinomics |page = 71 |year = 2008 |publisher = Penguin Group |isbn = 978-1-59184-231-6 |oclc = 263665459 }}</ref> သို့သော်လည်း အစောပိုင်း အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်များသည် စီမံကိန်းကြီးထွားလာစေရန် အထောက်အကူပြုသည့် ခိုင်မာတောင့်တင်းပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ် ပြန်လည်ထိန်းကျောင်းနိုင်သော လူထုအသိုင်းအဝိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ကူညီပေးခဲ့ကြသည်။<ref name=reasonmag/> ၂၀၁၆ ခုနှစ် SXSW ညီလာခံ ဟောပြောပွဲတစ်ခုတွင် သူက ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်၌ ပထမဆုံးသော စာလုံးအဖြစ် ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်မာများ ဆော့ဖ်ဝဲအသစ်များကို စမ်းသပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည့် "Hello world" ဟူသော စကားစုကို ရေးသားခဲ့ကြောင်း ပြန်လည်အမှတ်ရ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url = http://www.businessinsider.com/wikipedias-first-words-hello-world-2016-3 |title = The first words on Wikipedia were a nerdy programmer in-joke |website = Business Insider |date = March 13, 2016 |access-date = December 26, 2017 |last = Carson |first= Biz |archive-date = December 26, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20171226182140/http://www.businessinsider.com/wikipedias-first-words-hello-world-2016-3 |url-status = live }}</ref> ဆန်ဂါသည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အစောပိုင်းကာလတွင် စီမံကိန်းကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး လမ်းညွှန်ပြသခဲ့သည်။<ref name="Brian Bergstein" /><ref name="Michael Singer" /> သူက ဤကျယ်ပြန့်သော စိတ်ကူးစိတ်သန်းသည် မူလက အခြားသူများထံမှ မြစ်ဖျားခံခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ၂၀၁၅ ခုနှစ် ''Slashdot'' အတွက် ရေးသားခဲ့သော ကိုယ်တိုင်ရေးမှတ်တမ်းတစ်ခုတွင် "သာမန်လူထုက ဝင်ရောက်ပံ့ပိုးနိုင်တဲ့ ပွင့်လင်းရင်းမြစ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု စွယ်စုံကျမ်းဆိုတဲ့ စိတ်ကူးက လုံးဝကို ဂျင်မီရဲ့ စိတ်ကူးပါ၊ ကျွန်တော့်စိတ်ကူးမဟုတ်ပါဘူး။ ရန်ပုံငွေကိုလည်း ဘောမစ်ကုမ္ပဏီကပဲ လုံးဝပံ့ပိုးခဲ့တာပါ။ ဟုတ်ပါတယ်၊ အခြားသူတွေမှာလည်း ဒီလိုစိတ်ကူးမျိုး ရှိဖူးကြမှာပါ" ဟု ဆိုကာ "ဒီစွယ်စုံကျမ်းကို လက်တွေ့ကျကျ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဖို့ကတော့ သူ ကျွန်တော့်ကို ပေးအပ်ခဲ့တဲ့ တာဝန်ပါပဲ" ဟု ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=slashdot/> ဆန်ဂါသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘောမစ်ကုမ္ပဏီက ၎င်း၏ရာထူးအတွက် ရန်ပုံငွေပံ့ပိုးမှုကို ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည့်အချိန်အထိ နျူပီးဒီးယားနှင့် ဝီကီပီးဒီးယား စီမံကိန်းနှစ်ခုလုံးတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ကာ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ဆန်ဂါသည် ထိုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် နျူပီးဒီးယား၏ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်မှလည်းကောင်း၊ ဝီကီပီးဒီးယား၏ "Chief organizer" အဖြစ်မှလည်းကောင်း နှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref name=resignation/><ref name=digitaluniverse/> အစောပိုင်းကာလတွင် ဘောမစ်သည် ဝီကီပီးဒီးယားအတွက် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကျောထောက်နောက်ခံပေးခဲ့ပြီး၊<ref name="Michael Singer" /><ref name=seattle/> ဆန်ဂါ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ကုန်ကျစရိတ်များ လျော့နည်းသွားကာ အကျိုးအမြတ်မယူသော ဖောင်ဒေးရှင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် အစီအစဉ်များ မပေါ်ပေါက်မီအချိန်အထိ ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်တွင် ကြော်ငြာများထည့်သွင်းရန် စဉ်းစားခဲ့ဖူးသည်။<ref name="Seth Finkelstein" /> ====ပူးတွဲတည်ထောင်သူ အခြေအနေ ငြင်းခုံမှု==== ဂျင်မီဝေလ်းက သူသည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ တစ်ဦးတည်းသော တည်ထောင်သူဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီး၊ ဆန်ဂါအား ပူးတွဲတည်ထောင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုမှုကို အများပြည်သူရှေ့တွင် ငြင်းခုံခဲ့သည်။<ref name="Parmy Olson" /> ဆန်ဂါနှင့် ဝေလ်းတို့ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလကတည်းက ''[[နယူးယောက် တိုင်းမ်စ်]]'' သတင်းစာက ပူးတွဲတည်ထောင်သူများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပထမဆုံး သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တွင်လည်း ၎င်းတို့နှစ်ဦးလုံးကို တည်ထောင်သူများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="sanger-NYTimes" /><ref name="Wikipedia Press Release of 2002" /> ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဝေလ်းကိုယ်တိုင်လည်း မိမိကိုယ်ကိုယ် ဝီကီပီးဒီးယား၏ "ပူးတွဲတည်ထောင်သူ" ဟု ရည်ညွှန်းခဲ့ဖူးသည်။<ref name="Yahoo!" /> ဆန်ဂါသည် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ဝဘ်စာမျက်နှာတွင် သူနှင့် ဝေလ်းတို့သည် ပူးတွဲတည်ထောင်သူများဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုနိုင်မည့် လင့်ခ်အထောက်အထားမျိုးစုံကို စုစည်းပြသထားခဲ့သည်။<ref name="Brian Bergstein" /><ref name="SangerLinks" /><ref>{{cite web |url = http://www.geekentertainment.tv/2006/03/24/sxsw2006-jimmy-wales-uber-wikipedian/ |title = SXSW2006: Jimmy Wales, Uber Wikipedian |last1 = Slutsky |first1 = Irina |author-link1 = Irina Slutsky |last2 = Codel |first2 = Eddie |date = March 24, 2006 |publisher = Geek Entertainment TV |access-date = December 26, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20121222041408/http://www.geekentertainment.tv/2006/03/24/sxsw2006-jimmy-wales-uber-wikipedian/ |archive-date = December 22, 2012 |url-status = dead }}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် The Boston Globe သတင်းစာ၌ ဝေလ်းက ဆန်ဂါ၏ ပြောကြားချက်များကို “အဓိပ္ပာယ်မရှိ လျှောက်ပြောနေခြင်း” ဟု တုံ့ပြန်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဝေလ်းက တည်ထောင်သူ အခြေအနေ ငြင်းခုံမှုကို "မဆီမဆိုင်တာတွေ လျှောက်လုပ်နေကြတာ" ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name="David Mehegan" /><ref name="William Paoletto" /> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဝေလ်းက ''[[နယူးယောက် တိုင်းမ်စ်]]'' သို့ ပြောကြားရာ၌ ဤငြင်းခုံမှုသည် "ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ အနတ္တအဖြစ်ဆုံး ကိစ္စရပ်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last = Spence |first = Madeleine |date = August 1, 2021 |title = Larry Sanger: 'I wouldn't trust Wikipedia — and I helped to invent it' |newspaper = [[The Times]] |url = https://www.thetimes.com/uk/wales/article/larry-sanger-i-wouldnt-trust-wikipedia-and-i-helped-to-invent-it-cflrhmdhx |access-date = August 1, 2021 |issn = 0140-0460 |archive-date = August 1, 2021 |archive-url = https://archive.today/20210801095207/https://www.thetimes.co.uk/article/larry-sanger-i-wouldnt-trust-wikipedia-and-i-helped-to-invent-it-cflrhmdhx |url-status = live }}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဝေလ်းသည် ဂျာမန်ဂျာနယ်လစ် တီလို ယူးန်း (Tilo Jung) နှင့် ပြုလုပ်သော Jung & Naiv ပေါ့ဒ်ကတ်စ် အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဝေလ်းသည် ၎င်း၏ တည်ထောင်သူအဆင့်အတန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ယူးန်း၏ မေးခွန်းများကို “"ရူးကြောင်ကြောင်နိုင်လွန်းတယ်" ဟု ပြောဆိုကာ တစ်မိနစ်ပင်မပြည့်မီ အင်တာဗျူးနေရာမှ ထရပ်ကာ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=2025-11-15 |title=Wikipedia-Gründer Jimmy Wales nennt Tilo Jungs Fragen »dumm« |trans-title=Wikipedia founder Jimmy Wales calls Tilo Jung's questions "stupid" |url=https://www.spiegel.de/netzwelt/jung-naiv-wikipedia-gruender-jimmy-wales-nennt-tilo-jungs-fragen-dumm-und-beendet-interview-a-dbb0bbaf-5320-44d8-88df-09492bd789f7 |access-date=2025-11-16 |work=Der Spiegel |language=de |issn=2195-1349}}</ref> ၂၀၀၅ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဝေလ်းသည် အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်ရှိ ၎င်း၏ကိုယ်ရေးအကျဉ်းဆောင်းပါးကို ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ ရော်ဂျာ ကေဒန်ဟတ်ဒ်က ဝေလ်းသည် ဆောင်းပါးကို ပြင်ဆင်ရာတွင် လာရီဆန်ဂါအား ဝီကီပီးဒီးယား၏ ပူးတွဲတည်ထောင်သူအဖြစ် ရည်ညွှန်းထားချက်များကို ဖျက်ပစ်ခဲ့ကြောင်း ပြင်ဆင်မှုမှတ်တမ်းများကို ထောက်ပြ၍ လူထုအာရုံစိုက်လာအောင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref name=cadenhead/><ref name="Dan Mitchell" /> ယင်းအပေါ် ဆန်ဂါက "အခုလို ပြင်ဆင်မှုမျိုးတွေကို တွေ့ရတာဟာ ဂျင်မီအနေနဲ့ သမိုင်းကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဖို့ ကြိုးပမ်းနေတာ ထင်ရှားပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒါဟာ အချည်းနှီးပါပဲ။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာပြီး ဆက်သွယ်ရေး အားကောင်းလှတဲ့ ဒီနေ့ခေတ်ကမ္ဘာကြီးမှာ အမှန်တရားဟာ တစ်နေ့နေ့တော့ ပေါ်လာမှာမို့လို့ပါပဲ" ဟု မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။<ref name=wirednews /><ref name="Rhys Blakely" /> ထို့အပြင် ဝေလ်းသည် ၎င်း၏ကုမ္ပဏီဟောင်း Bomis ၏ ထုတ်ကုန်အချို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သဘောသဘာဝများကို အရှိန်အဟုန်လျှော့ချ၍ ဖုံးကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်ပုံစံမျိုးဖြင့် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။<ref name=knowitall/><ref name=wirednews/> ဝေလ်းက ၎င်း၏ပြင်ဆင်မှုများသည် အချက်အလက်များ တိကျမှန်ကန်စေရန်အတွက်သာ သက်သက်ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ငြင်းချက်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း၊<ref name=wirednews/> ဝီကီပီးဒီးယားတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် အားမပေးသော လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည့် မိမိ၏ကိုယ်ရေးအကျဉ်းကို ကိုယ်တိုင်ဝင်ရောက်တည်းဖြတ်ခဲ့မိခြင်းအတွက် ပြန်လည်တောင်းပန်ခဲ့သည်။<ref name="wirednews" /><ref name="Rhys Blakely" /> ==== အခန်းကဏ္ဍ ==== ၂၀၀၄ ခုနှစ် ''Slashdot'' နှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဂျင်မီဝေလ်းသည် ဝီကီပီးဒီးယားအပေါ် ထားရှိသော သူ၏မျှော်မှန်းချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ "ကမ္ဘာဂြိုဟ်ပေါ်မှာရှိတဲ့ လူသားတိုင်းကို လူသားတို့ရဲ့ အသိပညာဗဟုသုတ အစုအဝေးအားလုံးဆီ အခမဲ့ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ခွင့် ပေးထားတဲ့ ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုကို စိတ်ကူးပုံဖော်ကြည့်လိုက်ပါ။ အဲဒါဟာ ကျွန်တော်တို့ အခုလက်ရှိ လုပ်ဆောင်နေတဲ့အရာပါပဲ"<ref name=roblimo /> သူ၏ တရားဝင်ရာထူးမှာ [[ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း]]၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်နှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော်လည်း၊ ဝီကီပီးဒီးယား အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်းရှိ ဝေလ်း၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ သြဇာတိက္ကမက သူ့အား စေတနာရှေ့ထားသော အာဏာရှင်၊ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်နှင့် ဝိညာဉ်ရေးရာခေါင်းဆောင် ဟူ၍ ကွဲပြားစွာ တင်စားခေါ်ဆိုရလောက်သည့် အဆင့်အတန်းတစ်ခုကို ရရှိစေခဲ့သည်။<ref name=wikipedia@nyt/><ref name=wikiworld/><ref name=egypt/> ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ''[[ဂါးဒီးယန်း]]'' သတင်းစာနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော အင်တာဗျူးနှစ်ခု၌ ဝေလ်းသည် ဝီကီပီးဒီးယားပေါ်ရှိ ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ ပထမအင်တာဗျူးတွင် သူက "စေတနာရှေ့ထားသော အာဏာရှင်" ဟူသော ဝေါဟာရကို "အမြဲတမ်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်" ဟု ဆိုသော်လည်း၊ မိမိကိုယ်ကိုယ် "စည်းမျဉ်းခံဘုရင်" ဟုမူ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဒုတိယအင်တာဗျူးတွင်မူ ၎င်း၏ "စည်းမျဉ်းခံဘုရင်" ဟူသော သတ်မှတ်ချက်ကို ထပ်မံရှင်းလင်းခဲ့ရာတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ ဘုရင်မကြီး [[ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်]] ကဲ့သို့ပင် မိမိတွင် အမှန်တကယ် စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့် အာဏာမရှိကြောင်း ထည့်သွင်းပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=Garside-2014-08-03>{{cite news |newspaper = The Observer |url = https://www.theguardian.com/theobserver/2014/aug/03/observer-profile-jimmy-wales-wikipedia |title = Jimmy Wales: digital champion of free speech |first = Juliette |last = Garside |date = August 3, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = July 10, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170710054015/https://www.theguardian.com/theobserver/2014/aug/03/observer-profile-jimmy-wales-wikipedia |url-status = live }}</ref><ref>{{cite news |last = Cadwalladr |first = Carole |url = https://www.theguardian.com/technology/2014/feb/07/jimmy-wales-wikipedia-interview |title = Wikipedia's Jimmy Wales: 'It's true, I'm not a billionaire. So?'&nbsp;– interview |newspaper = [[The Guardian]] |date = February 7, 2014 |access-date = December 26, 2017 |archive-date = May 18, 2019 |archive-url = https://web.archive.org/web/20190518034803/https://www.theguardian.com/technology/2014/feb/07/jimmy-wales-wikipedia-interview |url-status = live }}</ref> ထို့အပြင် သူသည် စီမံကိန်း၏ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ်နှင့်လည်း အနီးစပ်ဆုံး ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref name="Economist2008" /> ဝီကီပီးဒီးယား၏ ကြီးထွားလာမှုနှင့် ထင်ရှားကျော်ကြားမှုများက ဝေလ်းကို အင်တာနက် လောက၏ နာမည်ကျော်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လာစေခဲ့သည်။<ref name=arendse /> အဆိုပါ ဝဘ်ဆိုက်ကို မတည်ထောင်မီက မြောက်အမေရိကတိုက် ပြင်ပသို့ တစ်ကြိမ်မျှ ခရီးမဆန့်ဖူးခဲ့သော်လည်း၊ ဝီကီပီးဒီးယား စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်လာပြီးနောက်ပိုင်း၌ ၎င်းသည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ အများပြည်သူ သိရှိသူအဖြစ် ကမ္ဘာအနှံ့သို့ စဉ်ဆက်မပြတ် လေကြောင်းခရီးစဉ်များဖြင့် ပျံသန်းသွားလာနေခဲ့ရသည်။<ref name="Economist2008" /><ref name=karasz /> လာရီ ဆန်ဂါ ဝီကီပီးဒီးယားမှ ထွက်ခွာသွားချိန်တွင် ဝေလ်း၏ ချဉ်းကပ်ပုံနည်းလမ်းမှာ ဆန်ဂါနှင့် မတူဘဲ<ref name=Anderson2011/> လုပ်ငန်းစဉ်များအပေါ် အလွန်အမင်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိသည့် ဘေးထွက်ရပ်တည်မှု ပုံစံမျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name=Anderson2011>{{cite book |last = Anderson |first = Jennifer Joline |page = 76 |title = Wikipedia: The Company and Its Founders |url = https://books.google.com/books?id=3Ql0ic5dTmgC&pg=PA76 |edition = 1st |publisher = Abdo Group |year = 2011 |isbn = 978-1-61714-812-5 |access-date = February 24, 2016 |archive-date = February 16, 2023 |archive-url = https://web.archive.org/web/20230216014625/https://books.google.com/books?id=3Ql0ic5dTmgC&pg=PA76 |url-status = live }}</ref> အခြားသော စီမံကိန်းများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသော်လည်း၊ ဝေလ်းသည် ဝီကီပီးဒီးယားအတွင်းရှိ ၎င်း၏အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိနေခြင်းကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ''The New York Times'' သို့ ပြောကြားရာ၌ "အခန်းကဏ္ဍကို လျှော့ချဖို့ဆိုတာ ကျွန်တော့်အတွက် ရွေးချယ်စရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခု မဟုတ်ပါဘူး&nbsp;... အလွန်အမင်း လုပ်ဇာတ်ခင်းပြီး ပြောတာမျိုးတော့ မဟုတ်ပေမယ့် 'ကမ္ဘာဂြိုဟ်ပေါ်မှာရှိတဲ့ လူသားတိုင်းဆီကို သူတို့ရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားနဲ့ အမြင့်မားဆုံး အရည်အသွေးရှိတဲ့ အခမဲ့စွယ်စုံကျမ်းတစ်စောင် ဖန်တီးဖြန့်ဝေပေးဖို့' ဆိုတာကပဲ ကျွန်တော့်ရဲ့ ဖြစ်တည်မှုပါ၊ ကျွန်တော် အခုလုပ်နေတဲ့အရာပါ၊ ဒါဟာ ကျွန်တော့်ဘဝရဲ့ ပန်းတိုင်ပါပဲ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref name=wikiworld/> ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလတွင် [[ဘီဘီစီ]] သတင်းဌာနက ဝေလ်းသည် မီဒီယာအချက်အလက် အများစုကို လက်ခံသိမ်းဆည်းပေးထားသည့် ဝီကီပီးဒီးယား၏ ညီအစ်မစီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သော [[ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ်]]ပေါ်ရှိ ၎င်း၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ အထူးအခွင့်အရေးများစွာကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ ၎င်းအနေဖြင့် "ကာမစိတ်ကိုသာ လှုံ့ဆော်ရန် ရည်ရွယ်သည်" ဟု ယူဆရသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတိအလင်းဖော်ပြထားသည့် ရုပ်ပုံများကို ဖျက်ပစ်ရာတွင် အလွန်လောကြီးပြီး ဒီမိုကရေစီမဆန်သော နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆကာ စီမံကိန်း၏ စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူထုအသိုင်းအဝိုင်းက ဝေဖန်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြပြီးနောက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=bbc2010/> === ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း === [[File:Wm2007 press 002.jpg|thumb|ဝီကီမေးနီးယား ၂၀၀၇ တွင် ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တွေ့ရသော ဝေးလ်]] ၂၀၀၃ ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင် ဝေလ်းသည် [[ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်]]၊ [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]] ၌ အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် [[ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း]] (WMF) ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]]သို့ ရုံးချုပ်ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။<ref name=BBCTech/><ref name=cadelago/> ဝီကီပီးဒီးယား၏ မူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာ ဉာဏပစ္စည်းများအားလုံးနှင့် ဒိုမိန်းအမည်အားလုံးကို အဆိုပါ စွယ်စုံကျမ်းနှင့် ၎င်း၏ ညီအစ်မစီမံကိန်းများကို ပံ့ပိုးကူညီရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သော အဆိုပါ ဖောင်ဒေးရှင်းအသစ်ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။<ref name=telegraph/><ref name="am 2006 p93" /> ဝေလ်းသည် ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှစ၍ ဘုတ်အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ၎င်း၏ တရားဝင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။<ref name=WMFD/> ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ သူ့အား ဂုဏ်ထူးဆောင်ဥက္ကဋ္ဌ ဟူသော ဘွဲ့အမည်ကို ပေးအပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သော ဘုတ်အဖွဲ့မှ ခန့်အပ်သည့် လူထုတည်ထောင်သူနေရာ (Community founder's seat) ကို ရယူထားခဲ့သည်။<ref name=terdiman/><ref>{{Cite web |url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_IV_-_THE_BOARD_OF_TRUSTEES |title = Wikimedia Foundation Bylaws |publisher= Wikimedia Foundation |date = August 5, 2008 |access-date = December 26, 2017 |quote = (F) Community Founder Trustee Position. The Board may appoint Jimmy Wales as Community Founder Trustee for a three-year term. The Board may reappoint Wales as Community Founder Trustee for successive three-year terms (without a term limit). In the event that Wales is not appointed as Community Founder Trustee, the position will remain vacant, and the Board shall not fill the vacancy. |archive-date = February 25, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170225172741/https://wikimediafoundation.org/wiki/Bylaws#ARTICLE_IV_-_THE_BOARD_OF_TRUSTEES |url-status = live }}</ref><ref>{{Cite web |url = https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees#Structure |title = Board of Trustees |publisher= Wikimedia Foundation |access-date = December 26, 2017 |quote = Since 2008, the Board has seats for ten Trustees: one founder's seat (reserved for Jimmy Wales); two seats selected by the Wikimedia chapters and thematic organizations; three seats nominated by the Wikimedia community; and four seats appointed by the rest of the Board |archive-date = August 19, 2017 |archive-url = https://web.archive.org/web/20170819202216/https://wikimediafoundation.org/wiki/Board_of_Trustees#Structure |url-status = live }}</ref> ကွန်ပျူတာနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ ညီလာခံများတွင် ဖောင်ဒေးရှင်းကို မြှင့်တင်ရန် သွားရောက်ဟောပြောခြင်း အပါအဝင် ဖောင်ဒေးရှင်းအတွက် လုပ်ဆောင်ပေးသော သူ၏လုပ်ငန်းဆောင်တာအားလုံးမှာ မည်သည့်အခါမျှ အခကြေးငွေ ရယူခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref name=accessforall/> ဝေလ်းက ဝီကီပီးဒီးယားကို ဖောင်ဒေးရှင်းထံသို့ လှူဒါန်းလိုက်ခြင်းသည် သူလုပ်ခဲ့သမျှ အရာအားလုံးထဲတွင် "အမိုက်မဲဆုံးရော အလိမ္မာဆုံးပါ" ဖြစ်သည်ဟု မကြာခဏ နောက်ပြောင်ပြောဆိုလေ့ရှိသည်။ တစ်ဖက်တွင် သူက ဝီကီပီးဒီးယား၏ တန်ဖိုးကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သော်လည်း၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ယင်းသို့ လှူဒါန်းလိုက်ခြင်းကြောင့်သာ ယခုကဲ့သို့ အောင်မြင်မှု ရရှိနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟူသော သူ၏ယုံကြည်မှုကို ချိန်ဆခဲ့သည်။<ref name=NEWSCMARKS/><ref name=telegraph/><ref name=dw-world/><ref name=ioltechnology/> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝေလ်းက "ကျွန်တော့်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍကို ယူကေရဲ့ ခေတ်သစ်ဘုရင်တစ်ပါးလိုပဲ ရှုမြင်ပါတယ် - တကယ့်အာဏာမရှိပေမယ့်၊ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပိုင်ခွင့်၊ အားပေးကူညီပိုင်ခွင့်နဲ့ သတိပေးနှိုးဆော်ပိုင်ခွင့်တွေတော့ ရှိပါတယ်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။<ref name="Garfield-2020">{{Cite magazine |last = Garfield |first = Simon |date = October 20, 2020 |title = What We Know and Can Agree On: Wikipedia at 20 |url = https://www.esquire.com/uk/culture/a34412278/wikipedia-at-20/ |url-status = live |archive-url = https://web.archive.org/web/20201020200836/https://www.esquire.com/uk/culture/a34412278/wikipedia-at-20/ |archive-date = October 20, 2020 |access-date = February 16, 2021 |magazine = [[Esquire (magazine)|Esquire]]}}</ref> ဝေလ်းနှင့် ဖောင်ဒေးရှင်းတို့၏ ဆက်စပ်မှုသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ကိစ္စရပ်အချို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဝန်ထမ်းဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ ဒန်နီ ဝူးလ်က ဝေလ်းသည် ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ရန်ပုံငွေများကို ကိုယ်ပိုင်အပန်းဖြေမှုဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် လွဲမှားစွာ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref name=moses/> ထို့အပြင် ဝူးလ်က ဝေလ်း၏ အသုံးအစွဲ ပုံစံများကြောင့် ၎င်း၏ ဝီကီမီဒီယာ ခရက်ဒစ်ကတ်ကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟုပါ ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့ရာ၊ ယင်းစွပ်စွဲချက်ကို ဝေလ်းက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။<ref name=moses/> ထိုစဉ်က ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဖလော်ရန့်စ် ဒီဗူးဝါးဒ် နှင့် ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ယာယီအမှုဆောင်ဒါရိုက်တာဟောင်း ဘရက်ဒ် ပက်ထရစ်တို့က ဝေလ်း သို့မဟုတ် ဖောင်ဒေးရှင်းဘက်က မည်သည့်အမှားအယွင်းမျှ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းမရှိကြောင်း ငြင်းချက်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ဝေလ်းသည် အသုံးစရိတ်အားလုံးအတွက် စာရင်းရှင်းလင်းခဲ့ကြောင်းနှင့် ပြေစာမရှိသောအရာများအတွက် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်ငွေဖြင့် ပြန်လည်ပေးချေခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သီးသန့်နေရာတွင်မူ ဒီဗူးဝါးဒ်က ဝေလ်းအား "အတိတ်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဖို့ အမြဲတမ်း ကြိုးပမ်းနေတတ်သူ"ဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့ဖူးသည်။<ref name=ryan/> ထို့နောက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် Novell ကုမ္ပဏီမှ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင်ဟောင်း ဂျက်ဖ် မာကီ က ဝေလ်းသည် ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းသို့ ရန်ပုံငွေလှူဒါန်းခြင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် မာကီ၏ ဝီကီပီးဒီးယား ကိုယ်ရေးအကျဉ်းဆောင်းပါးကို ပိုမိုကောင်းမွန်ပြီး မျက်နှာသာပေးသော ပုံစံမျိုးဖြစ်အောင် ဝင်ရောက်ပြင်ဆင်ပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ရာ၊ ယင်းစွပ်စွဲချက်ကိုလည်း ဝေလ်းက "အဓိပ္ပာယ်မရှိသော စကား" ဟု ပယ်ချခဲ့သည်။<ref name="Moses2" /><ref name=bbcpaidediting/> ၂၀၁၆ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယား စာတည်းဖြတ်သူများက ဖောင်ဒေးရှင်း၏ Knowledge Engine စီမံကိန်းသည် ဝေလ်းအတွက် အကျိုးစီးပွား ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။<ref name=Mullin2016/> အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဖောင်ဒေးရှင်းက ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် ငွေကြေးအမြောက်အမြား သုံးစွဲခြင်းဖြင့် ဝေလ်း၏ ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သော ဝီကီယာကုမ္ပဏီက အကျိုးအမြတ် ရရှိသွားနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဝီကီယာကုမ္ပဏီသည် ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်တစ်ခုကို တီထွင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသော်လည်း ယင်းလုပ်ငန်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းခဲ့ရသည်။<ref name=Mullin2016>{{cite news |archive-url = https://web.archive.org/web/20160301082152/http://arstechnica.com/tech-policy/2016/02/head-of-wikimedia-foundation-resigns-as-tensions-with-editors-mount/ |archive-date = March 1, 2016 |url = https://arstechnica.com/tech-policy/2016/02/head-of-wikimedia-foundation-resigns-as-tensions-with-editors-mount/ |title = Wikimedia Foundation director resigns after uproar over "Knowledge Engine" |last = Mullin |first = Joe |date = February 29, 2016 |website = [[Ars Technica]] |url-status = dead }}</ref> == ဂုဏ်ပုဒ်နှင့် ရာထူးများ == [[File:Quadriga-verleihung-rr-02.jpg|thumb|၂၀၀၈ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီဝေးလ်စ် [[Quadriga (award)|Quadriga award]] ဆုအား လက်ခံယူစဉ်။]] * Mid-2005 — Wales is appointed as a member of the [[Berkman Center for Internet & Society]] at [[Harvard Law School]].<ref name="qanda"/> * October 3, 2005 — according to a press release, Wales joins the [[Board of Directors]] of [[Socialtext]], a provider of [[wiki]] technology to businesses.<ref>{{cite press release |title=Jimmy Wales Joins Socialtext Board of Directors; Wikipedia Founder to Advise Leader in Enterprise Wiki Solutions |publisher=SocialText |date=October 3, 2005 |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |accessdate=2008-10-31 |archive-date=26 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081226162554/http://findarticles.com/p/articles/mi_m0EIN/is_-142005_Oct_3/ai_n15657890 |url-status=dead }}</ref> * 2006 — Wales joins the Board of Directors of the [[non-profit organization]] [[Creative Commons]].<ref>{{cite news |author=Garlick, Mia |title=Creative Commons Adds Two New Board Members |date=March 30, 2006 |publisher=[[Creative Commons]] |accessdate=2008-10-31 |url=http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 |archivedate=22 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081222104046/http://creativecommons.org/press-releases/entry/5840 }}</ref> * May 8, 2006 — Wales is listed in the "Scientists & Thinkers" section of the [[Time 100|100 influential people]] special edition of ''[[Time (magazine)|Time]]'' magazine.<ref name=Anderson/> * June 3, 2006 — Wales receives an [[honorary degree]] from [[Knox College (Illinois)|Knox College]].<ref>"[http://www.knox.edu/x12330.xml Knox College Honorary Degrees] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060902200844/http://www.knox.edu/x12330.xml |date=2 September 2006 }}", knox.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * May 3, 2006 — The [[Electronic Frontier Foundation]] awards him a [[EFF Pioneer Award|Pioneer Award]].<ref>{{cite news |url=http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632 |title=EFF Honors Craigslist, Gigi Sohn, and Jimmy Wales with Pioneer Awards |date=April 28, 2006 |work=Kansas City infoZine News |accessdate=2008-10-31 |archivedate=18 May 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190518133242/http://www.infozine.com/news/stories/op/storiesView/sid/14632/ }}</ref> * 2006 — Wales is appointed to the advisory board of the [[MIT Center for Collective Intelligence]].<ref> "[http://cci.mit.edu/people/index.html People: Advisory board]", cci.mit.edu. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * January 23, 2007 — ''[[Forbes]]'' magazine ranks Wales twelfth in its first annual "The Web Celebs 25".<ref>{{cite news |url= http://www.forbes.com/2007/01/23/internet-fame-celebrity-tech-media-cx_de_06webceleb_0123intro.html |title=The Web Celeb 25 |first=David M. |last=Ewalt |date=January 23, 2007 |accessdate=2008-10-31}}</ref> * 2007 — Wales is recognized by the [[World Economic Forum]] as one of the 'Young Global Leaders' of 2007.<ref>{{cite news |url=http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html |title=Participants > Speakers > Jimmy Wales |publisher=iCommonsSummit.org |year=2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=20 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080520112212/http://icommonssummit.org/speakers/2008/04/jimmy-wales.html }}</ref> * 2008 — [[CORUM]] awards him The Global Brand Icon of the Year Award for 2008.<ref>{{cite news |url=http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ |title=Corum announces Jimmy Wales as The Global Brand Icon of the Year Award |publisher=MattBaily.ca |date=September 14, 2008 |accessdate=2008-10-31 |archivedate=24 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081224214551/http://www.mattbaily.ca/news/2008/09/14/corum-jimmy-wales-global-brand-icon-of-the-year-award/ }}</ref> * 2008 — Wales - representing Wikipedia - receives the [[Quadriga (award)|Quadriga]] award of Werkstatt Deutschland for ''A Mission of Enlightenment'' representing the Wikimedia-project along with [[Boris Tadić]], [[Eckart Höfling]] and [[Peter Gabriel]]. The award was presented by [[David Weinberger]].<ref>"[http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 Die Quadriga Award for 'A Mission of Enlightenment' – 2008] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080915140714/http://loomarea.com/die_quadriga/e/index.php?title=Award_2008 |date=15 September 2008 }}", loomarea.com. Retrieved on 2008-10-31.</ref> * October 30, 2008 — Wales is awarded the Business Process Award at the 7th Annual Innovation Awards and Summit by ''[[The Economist]]'' "for public collaboration as a form of product and content development."<ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/science/tq/displayStory.cfm?source=hptextfeature&story_id=10676339 |title=The Economist Innovation Awards and Summit |publisher=economist.com |date=October 30, 2008 |accessdate=2008-11-08}}</ref> == Published work == * {{cite journal|last=Brooks |first=Robert |coauthors=Jon Corson, Jimmy Donal Wales |year=1994 |url=http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=5735 |title=The Pricing of Index Options When the Underlying Assets All Follow a Lognormal Diffusion |journal=Advances in Futures and Options Research |volume=7}} == မှတ်စုများ == {{Notelist}} == ကျမ်းကိုး == {{reflist|2}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{Sister project links|Jimmy Wales|v=no|wikt=no|b=no|voy=no|s=Author:Jimmy Donal Wales|d=Q181|m=Jimbo Wales}} * [http://blog.jimmywales.com/ Jimmy Wales] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20041011192814/http://blog.jimmywales.com/ |date=11 October 2004 }}, Wales' official blog * [[w:en:User:Jimbo Wales|User:Jimbo Wales]], Wales' profile at the [[English Wikipedia]]<!-- please do not make this an internal link; see [[Wikipedia:Avoid self-references]] and this article's talk page for reasons --> <!--The origin page for this file is here[http://www.archive.org/details/wikipedia-academy-2006-jimmy-wales] , but on that page the video file is incorrectly labeled with an audio header which is why it is not link to the html page. In fact, this file is incorrectly filed well away from the other videos from the Wikipedia Academy 2006 at archive.org. User:Berean Hunter--> * [http://www.econtalk.org/archives/2009/03/wales_on_wikipe.html Audio of interview with Wales about wikipedia] on [[EconTalk]] podcast <!-- Metadata: see [[Wikipedia:Persondata]] --> {{ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း}} [[Category:အမေရိကန် ဘလော့ဂါ]] [[Category:အမေရိကန် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား သမိုင်း]] [[Category:ဝီကီပီးဒီးယား]] [[Category:ဝီကီမီဒီယာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့]] hdo9p5oevbycennuwg69bnm3m25zhhl 0 7271 1037078 1018079 2026-06-09T14:08:51Z Salai Rungtoi 22844 /* ကိုးကား */ 1037078 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | native_name = National Coalition Government of the Union of Burma | conventional_long_name = ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ | common_name = ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ | government_type = [[ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]] | image_flag = Flag of the National Coalition Government of the Union of Burma.svg | flag_type = အလံတော်<ref>{{cite news|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-new-flag-ncgub-105690488/1241352.html|title=မြန်မာနိုင်ငံအလံသစ်နှင့် ပြည်ပရောက်အစိုးရအလံ ပုံစံတူ|publisher=[[ဗွီအိုအေ]]|author= ကျော်အောင်လွင်|date= ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀}}</ref> | image_coat = | symbol = | image_map = | national_motto = | national_anthem = [[ကမ္ဘာမကြေ]] | capital = [[ရန်ကုန်]]<br>ရော့ခ်ဗီးလ်၊ [[မေရီလန်းပြည်နယ်]]၊ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] (အဝေးရောက်) | capital_exile = | status = အဝေးရောက် | sovereignty_type = ဖြစ်ရပ်များ | established_event1 = ဖွဲ့စည်း | established_date1 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၀ | established_event2 = ဖျက်သိမ်း | established_date2 = ၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ | p1 = Socialist Republic of the Union of Burma | flag_p1 = Flag of Myanmar (1974-2010).svg | s1 = Myanmar | flag_s1 = Flag of Myanmar.svg | legislature = [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားကောင်စီ]] | common_languages = [[မြန်မာ]] | leader_title1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name1 = [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] (၁၉၉၀–၂၀၁၂) }} {{မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းဆိုင်ရာ}} ပြည်ပရောက် '''ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ''' ({{lang-en|National Coalition Government of the Union of Burma}}; အတိုကောက် '''NCGUB''') ၏ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဒေါက်တာ[[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] ဖြစ်သည်။ ၎င်းအစိုးရအဖွဲ့ကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်က ကျင်းပခဲ့သည့် [[ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည့် လွတ်မြောက်နယ်မြေသို့ ရောက်ရှိလာသည့် ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့၏ ရုံးခန်းကို [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] မြို့တော် [[ဝါရှင်တန်ဒီစီ]]တွင် ဖွင့်လှစ်ထားပြီး အမေရိကန်အစိုးရက အသိအမှတ်ပြုသည်။ ထိုအစိုးရအဖွဲ့ကို [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် [[အရှေ့တီမောနိုင်ငံ]]က အသိအမှတ်ပြုသည်။ ==အစိုးရဖွဲ့စည်းပုံ== ==== နိုင်ငံရေးပါတီအညွှန်း ==== {|class="wikitable" |- !ပါတီအမည် အတိုကောက် !! ပါတီအမည်အရှည် |- | PND || Party for National Democracy |- | NLD || [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] |- | CNLD ||[[ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]] |- | DOKNU|| [[ကယန်းအမျိုးသားများ စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့]] |- | ALD || [[ရခိုင် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] |- | Ind. ||[[တစ်သီးပုဂ္ဂလ နိုင်ငံရေးသမား|တစ်သီးပုဂ္ဂလ]] |} ===အစိုးရအဖွဲ့ === {|class="wikitable" |- !ရာထူး !! အမည် !! နိုင်ငံရေးပါတီ |- | ဝန်ကြီးချုပ် || ဒေါက်တာ [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] || PND |- | နိုင်ငံခြားရေး || ဒေါက်တာစိန်ဝင်း || PND |- | ဘဏ္ဍာရေး || ဦးဘိုလှတင့် || NLD |- | ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး || ဦးတယ်ဒီဘူးရီ || NLD |- | ပြန်ကြားရေး || ဦးမောင်မောင်အေး || NLD |- | ဖက်ဒရယ်ရေးရာ || ခွန်မာကိုဘန်း || DOKNU |- | တရားရေးရာ || ဦးသိန်းဦး || NLD |- | ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေး || ဒေါက်တာစန်းအောင် || Ind. |- | ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး || ဒေါက်တာ [[တင့်ဆွေ (ဒေါက်တာ)|တင့်ဆွေ]] || NLD |- | လူမှုဝန်ထမ်းနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး || ဒေါက်တာ ဇလှယ်ထန် || CNLD |- | အလုပ်သမား || ဦးသာနို့ || ALD |} === အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ဥက္ကဋ္ဌများ (၁၉၉၀-၂၀၁၂) === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan="2" | အမည် ! rowspan="2" width="100px" | ဓာတ်ပုံ ! rowspan="2" | Name<br />{{small|(မွေးဖွား–ကွယ်လွန်)}} ! colspan="2" | ရာထူးသက်တမ်း |- ! ရာထူးစတင် ! ရာထူးပြီးဆုံး |- |၁ | [[File:Sein Win, leader of Burmese gov in exile, 2012.jpg|100px]] |ဒေါက်တာ [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]] | ၄ ဇူလိုင် ၁၉၉၀ | ၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၀ |- |၂ | [[File:Dr Tint Swe.jpg |100px]] |ဒေါက်တာ [[တင့်ဆွေ (ဒေါက်တာ)|တင့်ဆွေ]] | ၂၀၀၀ | ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၀၁ |- |၃ | |ဦးတယ်ဒီဘူးရီ<ref>{{cite book |title=Daily Report: East Asia |year=1996 |publisher=The Service |url=https://books.google.com/books?id=Sjcgs3H7hUAC&q=Teddy+Buri+prime+minister |language=en}}</ref> | ၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၀၁ | ၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁ |- |(၁) |[[File:Sein Win, leader of Burmese gov in exile, 2012.jpg|100px]] |ဒေါက်တာစိန်ဝင်း<ref>{{cite news |title=Sein Win Re-elected PM of Government-in-Exile |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14993 |work=The Irrawaddy |date=26 January 2019 |archive-date=7 March 2022 |access-date=7 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220307051344/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=14993 |url-status=dead }}</ref> |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၁ |၁၈ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂ |} ===ပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုများ=== ==== မဲဆန္ဒနယ်များ ==== {|class="wikitable" |- !ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်!! ရွေးကောက်သောပြည်နယ် |- | ဦးတယ်ဒီဘူးရီ || ကရင်နီပြည်နယ် |- | ခွန်မာကိုဘန်း ||ရှမ်းပြည်နယ် |- | ဒေါက်တာ ဇလှယ်ထန် ||ချင်းပြည်နယ် |- | ဦးသာနို့ || ရခိုင်ပြည်နယ် |} == သမိုင်းကြောင်း == ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို [[မာနယ်ပလော]]တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေ စီအဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဗဟို စည်းရုံးရေးကော်မတီအား မာနယ်ပလောတွင် ရောက်ရှိနေကြသည့် (NLD) ဗဟိုနှင့်တိုင်းအဆင့်တို့တွင် တာဝန်ယူ ခဲ့ကြသော (NLD) အဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ Dr.စိန်ဝင်း၊ အတွင်းရေးမှူး ဦးဝင်းခက်၊ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးမြင့် အောင်၊ ဦးမောင်မောင်အေး၊ ဦးသိန်းဦး တို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေ စီအဖွဲ့ချုပ်(လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဗဟိုစည်းရုံးရေးကော်မတီအား တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာရှင်တိုက်ဖျက်ရေး၊ အမျိုးသားသွေးစည်းညီညွတ်ရေး ကော်မတီအား DAB မှ ကိုယ်စားလှယ်(၇)ဦး၊ (NLD-LA) မှ ကိုယ်စားလှယ် (၇)ဦး စုစုပေါင်း(၁၄)ဦးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မာနယ်ပလောဌာနချုပ်၌ တတိယအကြိမ်မြောက် လူ့အခွင့် အရေးအခမ်းအနားကျင်းပခဲ့ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာ နိုင်ငံအမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရအား မာနယ်ပလောတွင် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး ဌာနမှ ဦးစီး၍ ကျန်းမာရေးညီလာခံအား မာနယ်ပလောခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[ဥရောပပါလီမန်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးယူ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် NCGUB အား ထောက်ခံ အသိအမှတ်ပြုကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသားကောင်စီ]] (NCUB) အား ပြင်ဆင်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရသည် မြန်မာနိုင်ငံပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ရန် တရားဝင်ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|last=Mann|first=Zarni|title=Burmese Exile Govt Dissolves After 22 years|url=http://www.irrawaddy.org/archives/14042|access-date=15 June 2013|newspaper=The Irrawaddy|date=14 September 2012}}</ref><ref>{{cite news|last=Myo|first=Nay|title=Burma's exiled government dissolved|url=http://www.mizzima.com/news/inside-burma/8026-burmas-exiled-government-dissolved.html|access-date=15 June 2013|newspaper=Mizzima|date=17 September 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130531091352/http://mizzima.com/news/inside-burma/8026-burmas-exiled-government-dissolved.html|archive-date=31 May 2013}}</ref> == အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခြင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၈) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ (NCGUB) အဖွဲ့အား တရားမဝင်အသင်းအဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး အဆိုပါအဖွဲ့နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း အကြမ်းဖက်သမားများစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ကို အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ်က ပယ်ဖျက် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44426686 |access-date=2026-06-09 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ် == * [http://www.blc-burma.org/pdf/Constitution/ncubcon_e.pdf ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (မူကြမ်း)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221219071623/https://blc-burma.org/pdf/Constitution/ncubcon_e.pdf |date=19 December 2022 }} {{မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဖျက်သိမ်းပြီး အဖွဲ့အစည်းများ]] i0k5ubzhh4715huipwjzc8i5kn1dhkd 0 7470 1037070 1029730 2026-06-09T13:57:19Z Chenzeyan29 141880 /* ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း */ 1037070 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} == နေထိုင်သည့်ဒေသများ == လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော်ခန့်ကပင် မွန်၊ ဝ၊ ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ မွန်လူမျိုးစုသည် [[မဲနမ်မြစ်]]ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ်အကြောင်း။</ref> ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]] ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ရမ္မဝတီ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အချို့အစုမှာ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေးပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ကျောက်စာများအရ သိရှိရသည်။ ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အခြားမြန်မာအနွယ်ဝင်တို့၏ ဝင်ရောက်လာမှုများကြောင့် မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်း ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းသို့ အခြေတည်ကြပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် [[တာလီ]] ဒေသမှ ခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] တို့သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (မူဆယ်-နမ့်ခမ်း) ၌ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' ပြည်နယ်ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုများ၏ အချက်အချာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="taang" /> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 82fqnq4s7t7l5sxtml1fa3hzk9v666v 1037071 1037070 2026-06-09T13:57:37Z Chenzeyan29 141880 1037071 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> == နေထိုင်သည့်ဒေသများ == လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော်ခန့်ကပင် မွန်၊ ဝ၊ ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ မွန်လူမျိုးစုသည် [[မဲနမ်မြစ်]]ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ်အကြောင်း။</ref> ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]] ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ရမ္မဝတီ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အချို့အစုမှာ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေးပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ကျောက်စာများအရ သိရှိရသည်။ ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အခြားမြန်မာအနွယ်ဝင်တို့၏ ဝင်ရောက်လာမှုများကြောင့် မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်း ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းသို့ အခြေတည်ကြပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် [[တာလီ]] ဒေသမှ ခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] တို့သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (မူဆယ်-နမ့်ခမ်း) ၌ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' ပြည်နယ်ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုများ၏ အချက်အချာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="taang" /> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 9oprrxkk2fklad1fyp76apa2lwctcd7 1037072 1037071 2026-06-09T13:59:13Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းဝင် နေထိုင်သည့်ဒေသများ */ 1037072 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === သမိုင်းဝင် နေထိုင်သည့်ဒေသများ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော်ခန့်ကပင် မွန်၊ ဝ၊ ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ မွန်လူမျိုးစုသည် [[မဲနမ်မြစ်]]ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ်အကြောင်း။</ref> ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]] ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ရမ္မဝတီ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အချို့အစုမှာ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေးပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ကျောက်စာများအရ သိရှိရသည်။ ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အခြားမြန်မာအနွယ်ဝင်တို့၏ ဝင်ရောက်လာမှုများကြောင့် မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်း ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းသို့ အခြေတည်ကြပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် [[တာလီ]] ဒေသမှ ခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] တို့သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (မူဆယ်-နမ့်ခမ်း) ၌ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' ပြည်နယ်ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုများ၏ အချက်အချာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="taang" /> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] n9dh7s5srnqcradrehsvrjyhfb548ua 1037073 1037072 2026-06-09T14:02:42Z Chenzeyan29 141880 /* ဘာသာစကားနှင့် စာပေ */ 1037073 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === သမိုင်းဝင် နေထိုင်သည့်ဒေသများ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော်ခန့်ကပင် မွန်၊ ဝ၊ ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် [[မဲခေါင်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ မွန်လူမျိုးစုသည် [[မဲနမ်မြစ်]]ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="encyclopedia">မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)၊ ရှမ်းပြည်နယ်အကြောင်း။</ref> ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]] ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ရမ္မဝတီ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အချို့အစုမှာ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေးပျူလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ကျောက်စာများအရ သိရှိရသည်။ ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin.</ref> နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အခြားမြန်မာအနွယ်ဝင်တို့၏ ဝင်ရောက်လာမှုများကြောင့် မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်း ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။ မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်းသို့ အခြေတည်ကြပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တို့သည် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ ဆုတ်ခွာခဲ့ကြသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် မြို့ပြပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref>Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် [[တာလီ]] ဒေသမှ ခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] တို့သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုတွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (မူဆယ်-နမ့်ခမ်း) ၌ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' ပြည်နယ်ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် ရူမည်း၊ ရူလျဲန်း၊ ရူကော စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုများ၏ အချက်အချာဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="taang" /> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] gg412k6vfobfbufppn4icm3hwz2lukz 1037074 1037073 2026-06-09T14:06:55Z Chenzeyan29 141880 /* ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း */ 1037074 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = ကလောဒေသရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ၏ အစောပိုင်းကာလ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော် (ဝါ) ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းအနွယ်ဝင် [[မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]] ဖြစ်ကြသော မွန်၊ ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် သံလွင်မြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဆင်းသက်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin. pp. 21-25.</ref> မွန်လူမျိုးစုသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ (မှတ်ချက်။ ။ ရာဇဝင်အချို့တွင် မွန်တို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း ရေးသားလေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒအရ "ယွန်း" ဆိုသည်မှာ လာအိုနွယ်ဝင် ထိုင်းလူမျိုးစု (Tai Yuan) ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး မွန်များနှင့် မျိုးနွယ်စု မတူပါ)။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary''. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> === မြေပြန့်ဒေသများနှင့် ပျူခေတ် ဆက်နွှယ်မှု === တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Luce"/> ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် "လဝ" ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။<ref name="Luce"/> ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> === မျိုးနွယ်စုများ ပြိုကွဲခြင်းနှင့် တောင်ပေါ်သို့ ဆုတ်ခွာခြင်း === နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများအလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် အခြေတည်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Saimong">Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> === ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမ္မဝတီဒေသ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း === ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Taang"/> နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan''. Oxford: Clarendon Press.</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] ce72gh6gs6yuvc81xb2nnkho42xlr4b 1037075 1037074 2026-06-09T14:08:09Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037075 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ၏ အစောပိုင်းကာလ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော် (ဝါ) ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းအနွယ်ဝင် [[မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ|မွန်-ခမာ (Mon-Khmer)]] ဖြစ်ကြသော မွန်၊ ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် သံလွင်မြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဆင်းသက်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin. pp. 21-25.</ref> မွန်လူမျိုးစုသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ (မှတ်ချက်။ ။ ရာဇဝင်အချို့တွင် မွန်တို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း ရေးသားလေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒအရ "ယွန်း" ဆိုသည်မှာ လာအိုနွယ်ဝင် ထိုင်းလူမျိုးစု (Tai Yuan) ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး မွန်များနှင့် မျိုးနွယ်စု မတူပါ)။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary''. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> === မြေပြန့်ဒေသများနှင့် ပျူခေတ် ဆက်နွှယ်မှု === တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Luce"/> ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် "လဝ" ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။<ref name="Luce"/> ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> === မျိုးနွယ်စုများ ပြိုကွဲခြင်းနှင့် တောင်ပေါ်သို့ ဆုတ်ခွာခြင်း === နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများအလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် အခြေတည်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Saimong">Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> === ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမ္မဝတီဒေသ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း === ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Taang"/> နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan''. Oxford: Clarendon Press.</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] hphj9v3wizn4cbx4jjhcnv6hfqa2dm9 1037079 1037075 2026-06-09T14:08:52Z Chenzeyan29 141880 /* မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ၏ အစောပိုင်းကာလ */ 1037079 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ၏ အစောပိုင်းကာလ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော် (ဝါ) ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် မွန်၊ ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် သံလွင်မြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဆင်းသက်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin. pp. 21-25.</ref> မွန်လူမျိုးစုသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ (မှတ်ချက်။ ။ ရာဇဝင်အချို့တွင် မွန်တို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း ရေးသားလေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒအရ "ယွန်း" ဆိုသည်မှာ လာအိုနွယ်ဝင် ထိုင်းလူမျိုးစု (Tai Yuan) ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး မွန်များနှင့် မျိုးနွယ်စု မတူပါ)။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary''. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> === မြေပြန့်ဒေသများနှင့် ပျူခေတ် ဆက်နွှယ်မှု === တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Luce"/> ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် "လဝ" ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။<ref name="Luce"/> ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> === မျိုးနွယ်စုများ ပြိုကွဲခြင်းနှင့် တောင်ပေါ်သို့ ဆုတ်ခွာခြင်း === နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများအလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် အခြေတည်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Saimong">Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> === ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမ္မဝတီဒေသ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း === ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Taang"/> နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan''. Oxford: Clarendon Press.</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] sbc0lnp0jm0nz00yxceevfgxyfdpotv 1037087 1037079 2026-06-09T14:14:58Z Chenzeyan29 141880 /* ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု */ 1037087 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ၏ အစောပိုင်းကာလ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော် (ဝါ) ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် မွန်၊ ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် သံလွင်မြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဆင်းသက်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin. pp. 21-25.</ref> မွန်လူမျိုးစုသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ (မှတ်ချက်။ ။ ရာဇဝင်အချို့တွင် မွန်တို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း ရေးသားလေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒအရ "ယွန်း" ဆိုသည်မှာ လာအိုနွယ်ဝင် ထိုင်းလူမျိုးစု (Tai Yuan) ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး မွန်များနှင့် မျိုးနွယ်စု မတူပါ)။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary''. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> === မြေပြန့်ဒေသများနှင့် ပျူခေတ် ဆက်နွှယ်မှု === တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Luce"/> ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် "လဝ" ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။<ref name="Luce"/> ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> === မျိုးနွယ်စုများ ပြိုကွဲခြင်းနှင့် တောင်ပေါ်သို့ ဆုတ်ခွာခြင်း === နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများအလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် အခြေတည်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Saimong">Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> === ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမ္မဝတီဒေသ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း === ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Taang"/> နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan''. Oxford: Clarendon Press.</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ == ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုး များသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ အစောဆုံး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စုကြီးတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်သည်။ DNA လေ့လာမှုများအရ ပလောင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇတည်ဆောက်ပုံသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ [[မွန်လူမျိုး]]များ၊ တရုတ်ပြည် ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ဝလူမျိုး]]များ၊ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ [[ခမာလူမျိုး]]များနှင့် ဗီဇအရ အလွန်နီးကပ်သော ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2021">Kutanan, W., et al. (2021). "The genetic history of Austroasiatic-speaking populations in Southeast Asia". ''American Journal of Physical Anthropology'', 174(1), 86-103.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသားများ၏ Y-DNA (ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် မျဉ်းကြောင်း) ကို စစ်ဆေးရာတွင် Haplogroup O1b1a1 (O-M95) ဗီဇသည် အမြင့်မားဆုံး ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အဓိက လွှမ်းမိုးထားကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X., et al. (2015). "Y-chromosome diversity and paternal history of Austroasiatic-speaking populations". ''Human Genetics'', 134(5), 512-524.</ref> ဤ Haplogroup O-M95 သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွန်-ခမာစကားပြော မျိုးနွယ်စုများ၏ သင်္ကေတဗီဇ ဖြစ်ပြီး၊ ပလောင်လူမျိုးများသည် အပြင်လူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောမှုနည်းပါးကာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးကနဦး ဗီဇအုပ်စုကို တောင်တန်းဒေသများ၌ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် သီးခြားထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015"/> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် မစ်တိုကွန်ဒြီးယား DNA (mtDNA) ကို လေ့လာရာတွင်မူ ပလောင်လူမျိုးများ၌ ပိုမိုစုံလင်ကွဲပြားသော Haplogroup များကို တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းတို့အနက် Haplogroup F1a၊ M7 နှင့် B5a တို့မှာ အများဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019). "Mitochondrial DNA variation of Austroasiatic-speaking groups in Northern Thailand". ''Gene'', 683, 112-120.</ref> ဤမိခင်ဘက်မှ ဗီဇစုံလင်မှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာစဉ် လမ်းခရီးတစ်လျှောက်ရှိ အခြားဒေသခံ မျိုးနွယ်စုများနှင့် သွေးနှောမှုအချို့ ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Kutanan2019"/> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုချင်း အလွန်တူညီကြသော်လည်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) အရမူ သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။<ref name="Milne1924">Milne, L. (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford University Press.</ref> ရှမ်းလူမျိုးများသည် တိုင်-ကဒိုင် ဗီဇအုပ်စု ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော်လည်း၊ ပလောင်လူမျိုးများမှာမူ ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှသားစစ်စစ် ဗီဇအုပ်စု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ရှည်လများ နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေမှုကြောင့် အရံဗီဇ အဆင့်တွင် ရှမ်းနှင့် ပလောင်အကြား မျိုးရိုးဗီဇ ဖလှယ်မှု အနည်းငယ် ရှိခဲ့သည်ကို ခေတ်သစ် DNA Maps များတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2021"/> တိဗက်-ဗမာ နွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ကချင်လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပလောင်တို့၏ DNA သည် တရုတ်မြောက်ပိုင်းကဲ့သို့သော အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်း ဗီဇ လွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးပြီး၊ ကုန်းတွင်းပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဗီဇသန့်သန့် ပိုမိုများပြားကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် တောင်တန်းဒေသများပေါ်၌ ကိုယ်ပိုင်မျိုးရိုးဗီဇကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းကို ဗီဇဗေဒအရ သက်သေပြလျက် ရှိသည်။<ref name="Zhang2015"/><ref name="Kutanan2021"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} ==ကိုးကား== {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 28rc2b6e7kqe95p1u1lct8ehg566p2j 1037088 1037087 2026-06-09T14:15:13Z Chenzeyan29 141880 1037088 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ဖိုင်:Frocks and frills in the northern Shan states.jpg|thumb|250px|ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသမီးငယ်များအား တွေ့ရစဉ် (၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်)]] ပလောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် တအာင်း (Ta'ang) လူမျိုး များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများတွင် ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများတွင် သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော [[ရှမ်းလူမျိုး]]များနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott"/> === မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ၏ အစောပိုင်းကာလ === လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁,၀၀၀) ကျော် (ဝါ) ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် မွန်၊ ဝ နှင့် ပလောင် (တအာင်း) တို့သည် သံလွင်မြစ်နှင့် မဲခေါင်မြစ်ကြောင်းများအတိုင်း အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသများသို့ ရှေးဦးစွာ ဆင်းသက်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Luce">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan''. J.J. Augustin. pp. 21-25.</ref> မွန်လူမျိုးစုသည် မဲနမ်မြစ်ဝှမ်း၌ [[ဒွါရာဝတီ]] ပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ (မှတ်ချက်။ ။ ရာဇဝင်အချို့တွင် မွန်တို့ကို ယောနက (ယူနန်) မှ ဆင်းသက်လာသူများအဖြစ် "ယွန်း" သို့မဟုတ် "ကြွမ်း" ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း ရေးသားလေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ဘာသာဗေဒအရ "ယွန်း" ဆိုသည်မှာ လာအိုနွယ်ဝင် ထိုင်းလူမျိုးစု (Tai Yuan) ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး မွန်များနှင့် မျိုးနွယ်စု မတူပါ)။<ref name="Shorto">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary''. Canberra: Pacific Linguistics.</ref> === မြေပြန့်ဒေသများနှင့် ပျူခေတ် ဆက်နွှယ်မှု === တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Luce"/> ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် "လဝ" ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။<ref name="Luce"/> ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။</ref> === မျိုးနွယ်စုများ ပြိုကွဲခြင်းနှင့် တောင်ပေါ်သို့ ဆုတ်ခွာခြင်း === နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများအလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref name="Lieberman">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> မွန်တို့သည် မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် အခြေတည်ကျန်ရစ်ခဲ့ပြီး၊ ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Saimong">Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> === ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမ္မဝတီဒေသ ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း === ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Taang"/> နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan''. Oxford: Clarendon Press.</ref> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ == ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုး များသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ အစောဆုံး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စုကြီးတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်သည်။ DNA လေ့လာမှုများအရ ပလောင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇတည်ဆောက်ပုံသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ [[မွန်လူမျိုး]]များ၊ တရုတ်ပြည် ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ဝလူမျိုး]]များ၊ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ [[ခမာလူမျိုး]]များနှင့် ဗီဇအရ အလွန်နီးကပ်သော ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2021">Kutanan, W., et al. (2021). "The genetic history of Austroasiatic-speaking populations in Southeast Asia". ''American Journal of Physical Anthropology'', 174(1), 86-103.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသားများ၏ Y-DNA (ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် မျဉ်းကြောင်း) ကို စစ်ဆေးရာတွင် Haplogroup O1b1a1 (O-M95) ဗီဇသည် အမြင့်မားဆုံး ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အဓိက လွှမ်းမိုးထားကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X., et al. (2015). "Y-chromosome diversity and paternal history of Austroasiatic-speaking populations". ''Human Genetics'', 134(5), 512-524.</ref> ဤ Haplogroup O-M95 သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွန်-ခမာစကားပြော မျိုးနွယ်စုများ၏ သင်္ကေတဗီဇ ဖြစ်ပြီး၊ ပလောင်လူမျိုးများသည် အပြင်လူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောမှုနည်းပါးကာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးကနဦး ဗီဇအုပ်စုကို တောင်တန်းဒေသများ၌ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် သီးခြားထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015"/> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် မစ်တိုကွန်ဒြီးယား DNA (mtDNA) ကို လေ့လာရာတွင်မူ ပလောင်လူမျိုးများ၌ ပိုမိုစုံလင်ကွဲပြားသော Haplogroup များကို တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းတို့အနက် Haplogroup F1a၊ M7 နှင့် B5a တို့မှာ အများဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019). "Mitochondrial DNA variation of Austroasiatic-speaking groups in Northern Thailand". ''Gene'', 683, 112-120.</ref> ဤမိခင်ဘက်မှ ဗီဇစုံလင်မှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာစဉ် လမ်းခရီးတစ်လျှောက်ရှိ အခြားဒေသခံ မျိုးနွယ်စုများနှင့် သွေးနှောမှုအချို့ ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Kutanan2019"/> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုချင်း အလွန်တူညီကြသော်လည်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) အရမူ သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။<ref name="Milne1924">Milne, L. (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford University Press.</ref> ရှမ်းလူမျိုးများသည် တိုင်-ကဒိုင် ဗီဇအုပ်စု ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော်လည်း၊ ပလောင်လူမျိုးများမှာမူ ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှသားစစ်စစ် ဗီဇအုပ်စု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ရှည်လများ နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေမှုကြောင့် အရံဗီဇ အဆင့်တွင် ရှမ်းနှင့် ပလောင်အကြား မျိုးရိုးဗီဇ ဖလှယ်မှု အနည်းငယ် ရှိခဲ့သည်ကို ခေတ်သစ် DNA Maps များတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2021"/> တိဗက်-ဗမာ နွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ကချင်လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပလောင်တို့၏ DNA သည် တရုတ်မြောက်ပိုင်းကဲ့သို့သော အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်း ဗီဇ လွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးပြီး၊ ကုန်းတွင်းပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဗီဇသန့်သန့် ပိုမိုများပြားကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် တောင်တန်းဒေသများပေါ်၌ ကိုယ်ပိုင်မျိုးရိုးဗီဇကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းကို ဗီဇဗေဒအရ သက်သေပြလျက် ရှိသည်။<ref name="Zhang2015"/><ref name="Kutanan2021"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 0yx3dx6ijhenkjyxg34y2ybm001a23l 1037162 1037088 2026-06-10T01:35:35Z Chenzeyan29 141880 /* ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း */ 1037162 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပလောင် | Native_name = De'ang, Ta'ang | image = Palaung Woman Kalaw Shan Myanmar.jpg | caption = [[ကလောခရိုင်]] ရှိပလောင်အမျိုးသမီးတစ်ဦး | population = ~၆၀၀,၀၀၀ | popplace = {{flag|Myanmar}} ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]), {{flag|China}} (ယူနန်), {{flag|Thailand}} | langs = ပလောင်ဘာသာစကား, [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဝလူမျိုး]], [[ခမူလူမျိုး]],အခြား [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာနွယ်လူမျိုးများ]] }} '''ပလောင်လူမျိုး (သို့မဟုတ်) တအာန်းလူမျိုး''' (ပလောင်: တဲင်းအမ်း; [[မွန်ဘာသာစကား|ရှမ်း]]:ပႃႇလွင်း ; [[တရုတ်ဘာသာစကား|တရုတ်]]: 掸族德昂人; [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: Palaung; IPA: /pəˈlɔːŋ/) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ]]၏ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတွင်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ ဘာသာစကားပြောအုပ်စု]]တွင်ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ [[ပလောင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]တွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး မြို့တော်မှာ [[နမ့်ဆန်မြို့နယ်|နမ့်ဆန်မြို့]]ဖြစ်သည်။ သမိုင်းသုတေသီများ၏ အဆိုအရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ပထမဆုံး စတင်ရွှေ့ပြောင်းလာသည့် လူမျိုးစုကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ရှမ်းလူမျိုးများ မရောက်ရှိမီကပင် ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်တန်းဒေသများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၆)၊ ပလောင်လူမျိုး။</ref><ref>{{cite book |last=Milne |first=Leslie |title=The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States |publisher=Clarendon Press |year=1924}}</ref> <ref>{{cite web |url=https://www.burmalibrary.org |title=The Palaung People |publisher=Online Burma Library}}</ref> == အမည်အရင်းမြစ် သမိုင်းကြောင်း == '''ပလောင်''' ဟူသော အမည်သည် [[ရှမ်းဘာသာစကား]]မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''.</ref> ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ခေါ်ဝေါ်သော အမည်မှာ '''တအာင်း''' (Ta'ang) ဖြစ်ပြီး "တောင်ပေါ်သား" သို့မဟုတ် "လူသား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။<ref name="taang">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနောက်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပလောင်" အစား "တအာင်း" ဟူသော အမည်ကို တရားဝင် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ပလောင်လူမျိုးများကို ရှေးယခင်က '''ဘင်လုံ''' (တရုတ်: 崩龙; [[ပင်ယင်]]: Bēnglóng) ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါအမည်သည် တရုတ်ဘာသာဖြင့် "နဂါးပျက်" သို့မဟုတ် "ပြိုလဲနေသောနဂါး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး တအာင်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဝတ်စုံနှင့် ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော ရိုးရာပုံပြင်များကို အခြေခံ၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်အရ ၎င်းတို့သည် "နဂါးမ" မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် တရုတ်တို့က "ဘင်လုံ" ဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။</ref> သို့သော် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] အစိုးရသည် "ဘင်လုံ" ဟူသော အမည်မှာ လူမျိုးစုအား နှိမ်ချရာရောက်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်တိုင်ခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည့် '''တအာင်း''' (De'ang; တရုတ်: 德昂族) သို့ တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>တရုတ်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကော်မရှင်၏ ထုတ်ပြန်ချက် (၁၉၈၅)။</ref> ===ရှေးပလောင်အလံ=== ရှေးပလောင်လူမျိုးတို့ အထိမ်းအမှတ်အလံမှာ အပြာရောင်အောက်ခံ၍ ဗဟိုအလယ်တွင် နေဝန်းနီလုံးရှိထားသည်။ [[File:Flag of the Palaung people.svg|thumb|ပလောင်လူမျိုး အထိမ်းအမှတ်အလံ]] == ရိုးရာဓလေ့ == ပလောင်လူမျိုး (တအာင်းလူမျိုး) တို့သည် မိမိတို့၏ သီးခြားလက္ခဏာဆောင်သော ရိုးရာဓလေ့များကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ လူမှုဘဝသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်မှု ရောနှောနေသော ဓလေ့များအပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ === ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းများ === ပလောင်လူမျိုးတို့တွင် ထူးခြားသော လူမှုရေးနှင့် ဘာသာရေး ဓလေ့များ ရှိသည်။ <ref>အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် - မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ (ပလောင်အပိုင်း)။</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို "နဂါးမ" နှင့် "နေမင်းသား" တို့မှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံတွင် ခါး၌ ဝတ်ဆင်ထားသော သံကွင်း/ကြိမ်ကွင်းများသည် နဂါးမအား ဖမ်းဆီးစဉ်က ကျော့ကွင်းများကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ <ref name="legend">Milne, Leslie (1924). "The Home of an Eastern Clan".</ref> ပလောင်လူမျိုးတို့အတွက် လက်ဖက်သည် စီးပွားရေးသာမက လူမှုရေးအရပါ အလွန်အရေးပါသည်။ ဧည့်သည်လာလျှင် လက်ဖက်ရည်ဖြင့် တည်ခင်းခြင်း၊ မင်္ဂလာဆောင်နှင့် အလှူအတန်းများတွင် လက်ဖက်ခြောက်ထုပ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားခြင်းတို့မှာ မရှိမဖြစ် ဓလေ့များဖြစ်သည်။ရှေးရိုးရာအရ ပလောင်လူမျိုးများသည် စုပေါင်းနေထိုင်သော အိမ်ကြီး (Longhouse) များတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် မိသားစုအလိုက် သီးခြားနေထိုင်မှု ပိုများလာသည်။ == နေထိုင်ရာဒေသများ == ပလောင်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၏ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ <ref>ရှမ်းပြည်နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန - ဒေသဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ (၂၀၂၃)။</ref> ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း [[နမ့်ဆန်မြို့]] (ပလောင်ဒေသ၏ မြို့တော်ဟု ယူဆကြသည်)၊ မန်တုံ၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ နမ့်ခမ်းနှင့် မူဆယ်မြို့နယ်များ။ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း [[ကလောမြို့နယ်]]၊ ပင်လောင်း၊ ရပ်စောက်နှင့် ဖယ်ခုံမြို့နယ်များ။မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ [[မိုးကုတ်မြို့]] ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒဲအန် (De'ang) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများတွင်နေထိုင်ကြသည် <ref>Luo, Zongze. "The Ethnic Minority Groups of Yunnan".</ref> == ပေါ်ပေါက်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း == [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] လူမျိုးများသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အတွင်းသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|မွန်-ခမာ]] ဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီးမှ ဆင်းသက်လာသော တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုတစ်စု ဖြစ်သည်။<ref name="Luce1969">Luce, G.H. (1969). ''Old Burma: Early Pagan'', Artibus Asiae. pp. 21-24.</ref> သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ ၎င်းတို့သည် ဗမာ၊ ရှမ်း နှင့် ကချင် မျိုးနွယ်စုများ ယခုခေတ် မြန်မာနိုင်ငံမြေပြန့်နှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများသို့ မရောက်ရှိမီ ခရစ်တော်မပေါ်မီ (ဘီစီ) ကာလကပင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းအတိုင်း ဆင်းသက်ကာ ရှေးဦးစွာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Shorto2006">Shorto, H.L. (2006). ''A Mon-Khmer Comparative Dictionary'', Jack Sidwell (ed.). Canberra: Pacific Linguistics.</ref> ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းဟောင်းများ (ဥပမာ - စစ်ကျိ၊ ဟန်စာအုပ် နှင့် ထန်နန်းတော်မှတ်တမ်းဟောင်း) တွင် ယူနန်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ နေထိုင်ကြသော ဩစထြိုအေးရှားတစ် စကားပြော မျိုးနွယ်စုများကို "ပိုင်ပု" (Bai Pu / 百濮)သို့မဟုတ် "ပုလူမျိုး" (Pu People) ဟု စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Sainson1904">Sainson, C. (1904). ''Manoire de la Chine: Traduction du Nan-tchao ye-che''. Paris: Imprimerie Nationale.</ref> အေဒီ ၉ ရာစုတွင် ရေးသားခဲ့သော တရုတ်မှတ်တမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် မန်ရှုးကျမ်း (Man Shu / 蠻書) တွင် ၎င်း "ပု" လူမျိုးများကို "ဝမ်မု" (Wang Pu)၊ "မင်ပု" (Min Pu) စသဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြခဲ့ရာ ယင်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တအာင်း (ပလောင်)၊ ဝ နှင့် မွန်တို့၏ ဘိုးဘွားများဖြစ်ကြောင်း ခေတ်သစ်မနုဿဗေဒပညာရှင်များက လက်ခံထားကြသည်။<ref name="FanCho">Fan Cho (အေဒီ ၈၆၃). ''Man Shu (The Book of the Barbarians)''. Translated by G.H. Luce (1961). Ithaca: Cornell University.</ref> တအာင်း (ပလောင်) တို့၏ ရိုးရာအဆိုအမိန့်များနှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဂျီအိပ်ခ်ျလုစ်၏ ယူဆချက်များအရ ပလောင်မျိုးနွယ်စုအချို့သည် မွန်တို့နှင့်အတူ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[သထုံမြို့|သထုံ]]၊ [[ပဲခူးမြို့|ပဲခူး]] နှင့် [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] ဒေသများအထိ ရောက်ရှိအခြေချခဲ့ဖူးသည်။<ref name="Luce1969"/> ပလောင်မျိုးနွယ်စု တစ်စုဖြစ်သည့် 'ရူမိုင်း' (Rumai) သို့မဟုတ် ပုလဲပလောင်တို့သည် ပြည်မြို့ [[သရေခေတ္တရာ]]၊ ပန်းတောင်း အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ၎င်းဒေသကို 'ရမ္မဝတီ' ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ အချို့အစုသည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း (ကလော၊ အောင်ပန်း) သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။<ref name="Taang2012">''တအာင်း (ပလောင်) အမျိုးသားဖြစ်ရပ်မှန် သမိုင်းစာအုပ်'' (၂၀၁၂)။ နမ့်ဆန်။</ref> ဝ နှင့် ပလောင် အုပ်စုအချို့သည် [[ရွှေလီမြစ်]]နှင့် [[တပိန်မြစ်]]ကြောင်းအတိုင်း ဆင်းသက်လာပြီး [[တကောင်းမြို့|တကောင်း]]၊ [[ပုဂံမြို့|ပုဂံ]]၊ [[မင်းဘူးမြို့|မင်းဘူး]] နှင့် [[ဗိဿနိုး]] ဒေသတို့တွင် အခြေချခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ရှေး[[ပျူလူမျိုး]]များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကြီး ထူထောင်ရာတွင်လည်း 'လဝ' သို့မဟုတ် 'ဝ' အနွယ်ဝင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ပုဂံခေတ် ကျောက်စာအချို့တွင် "လဝ" ဟူသော အမည်နာမများ တွေ့ရှိရမှုအရ သိရှိရသည်။<ref name="Luce1969"/> ကျောက်ဆည် (၁၁) ခရိုင်ဒေသ၊ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ဇော်ဂျီမြစ်ဝှမ်းတို့တွင်လည်း ရှေးဦးလူသားများအဖြစ် အင်အားကြီးမားစွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> နောင်တွင် [[မွန်ဂို]] (တာတာ) တို့၏ ကျူးကျော်မှု၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာမှု၊ နှင့် အခြားဗမာနွယ်ဝင်တို့၏ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုများကြောင့် မြေပြန့်ဒေသရှိ မွန်-ခမာ လူ့အဖွဲ့အစည်းများ ပြိုကွဲခဲ့ရသည်။<ref name="Lieberman2003">Lieberman, Victor B. (2003). ''Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830''. Cambridge University Press.</ref> ဝ နှင့် ပလောင် တောင်ပေါ်အုပ်စုများသည် မြေပြန့်မှ [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] တောင်ပေါ်ဒေသများသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခွာခဲ့ကြရသည်။ ဝ လူမျိုးနွယ်တို့သည် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် သီးခြားမြို့ပြ ပြည်နယ်ငယ်များ ထူထောင်ခဲ့ကြပြီး ပလောင်တို့မှာမူ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ အခြေပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Saimong1965">Saimong Mangrai, Sao (1965). ''The Shan States and the British Annexation''. Cornell University.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အနွယ်စုတို့သည် တရုတ်ပြည် တာလီ (Dali Kingdom) ဒေသဘက်မှ လမ်းကြောင်းခွဲထွက်လာပြီးနောက် မုံးကိုး၊ ကြူကုတ် လမ်းကြောင်းမှတစ်ဆင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်]]၊ [[သိန္နီမြို့|သိန္နီ]]၊ [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] ဒေသများသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၀ ရာစုဝန်းကျင်တွင် ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ကျယ်လန့် (ယခု မူဆယ်-နမ့်ခမ်းနယ်စပ်) ၌ ရှမ်းနှင့် ပလောင်အနွယ်စုများ ရောနှောကာ ဒုတိယ ကောသမ္ဘီပြည်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Taang2012"/> နောင်တွင် ဒေသခံ တအာင်းတို့သည် တောင်ပေါ်ဒေသ၌ မြို့တော် 'ကျကောင်း' (မိန်းကောင်း) ကို ဗဟိုပြု၍ ခရိုင် (၂၉) ခုဖြင့် 'ရမ္မဝတီ' စော်ဘွားနယ်မြေ (နောင်တွင် နမ့်ဆန် တောင်ပိုင်စော်ဘွားနယ်မြေ) ကို စည်ပင်ထွန်းကားအောင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဒေသသည် ရူမည်း (Rumai)၊ ရူလျဲန်း (Rulyan)၊ ရူကော (Rukaw) စသည့် တအာင်းမျိုးနွယ်စုခွဲများ၏ အချက်အချာကျသော ဗဟိုချက်မ ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="Milne1924">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 14-19.</ref> ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးတို့၏ ပါးစပ်ရာဇဝင်နှင့် ရှေးဟောင်းသမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် (အေဒီ) အစောပိုင်းကာလများမှစ၍ သီးခြားလွတ်လပ်သော မင်းနေပြည်တော်တစ်ရပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယခုခေတ် [[နမ့်ဆန်မြို့]] ဝန်းကျင်ကို ဗဟိုပြု၍ တည်ထောင်ခဲ့သော "လွယ်စိုင်းမင်းနေပြည်တော်" (Loi Sing Kingdom) သို့မဟုတ် တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် "ကျင်းရင်" (Jin Yin) ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည့် ဒေသများတွင် ပလောင်စော်ဘွားများ အဆက်ဆက် အုပ်ချုပ်စိုးစံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Milne1924"/> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် နယ်မြေဒေသချင်း ထိစပ်နေသော ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ယဉ်ကျေးမှုချင်း ဖလှယ်ကာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး၊ ပလောင်စော်ဘွားများသည်လည်း မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပြဌာန်းခွင့်ကို ကာကွယ်ရန် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်ပယ် ခွဲဝေခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott1900">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 483-490.</ref> ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်း]] အုပ်ချုပ်စဉ် (အေဒီ ၁၁ ရာစု) ၌ ပုဂံအင်ပါယာ ဩဇာချဲ့ထွင်လာမှုနှင့်အတူ ပလောင်ဒေသသည် ပုဂံ၏ လက်အောက်ခံ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964"/> ထိုခေတ်ကာလမတိုင်မီက ပလောင်လူမျိုးများသည် နတ်ကိုးကွယ်မှု (Animism) ကိုသာ အဓိက ယုံကြည်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်၍ [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] သာသနာတော်သည် ပလောင်တောင်တန်းဒေသများသို့ စတင်ပြန့်နှံ့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Milne1924"/> ယနေ့ထက်တိုင် ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး မိမိတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဗုဒ္ဓဘာသာအဆုံးအမများနှင့် ပေါင်းစပ်ထိန်းသိမ်းလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Lieberman2003"/> ပလောင်လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဏ္ဍမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း အတတ်ပညာ ဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ပုဂံခေတ် [[အလောင်းစည်သူ|အလောင်းစည်သူမင်း]] တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ် တအာင်း (ပလောင်) တောင်တန်းဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများအား လက်ဖက်စေ့များ ပေးအပ်ကာ စတင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Milne1924"/> ထိုအချိန်မှစ၍ ပလောင်လူမျိုးများသည် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြပြီး၊ တကောင်း၊ ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်တစ်လျှောက် မြန်မာ့မြေပြန့်ဒေသများနှင့် အဓိကကုန်သွယ်ရာတွင် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် လက်ဖက်စို (စိုပြေလက်ဖက်) များသည် အဓိကစီးပွားရေး ကုန်စည်ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott1900"/> == ဘာသာစကားနှင့် စာပေ == ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားသည် မွန်-ခမာဘာသာစကားအုပ်စု ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး 'ပလောင်အုပ်စု' ဟု သီးခြားခွဲထွက်ထားသည်။<ref name="Diffloth">Diffloth, Gérard (2005). "The Austroasiatic Language Family", in ''The Mon-Khmer Studies Journal'', Vol. 34, pp. 1-17.</ref> ပလောင်လူမျိုးများ၏ ဘာသာစကားတွင် ထူးခြားသည့် ဝိသေသတစ်ခုမှာ ဒေသအလိုက်၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ဘာသာစကား ကွဲပြားခြားနားမှု အလွန်ကြီးမားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တစ်ခွင်ရှိ တောင်တန်းကြီးများပေါ်တွင် ရွာငယ်များတည်ကာ သီးခြားစီ ခွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည့်အတွက် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသန္တရစကား များ အလွန်အမင်း ကွဲပြားသွားခဲ့သည်။<ref name="Milne">Milne, Leslie (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford: Clarendon Press. pp. 12-15.</ref> လက်တွေ့မြေပြင်တွင် ကီလိုမီတာ အနည်းငယ်မျှသာ ကွာဝေးသော တောင်ကုန်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ ပြောဆိုသော ပလောင်စကားများသည် ဝေါဟာရနှင့် အသံထွက် လုံးဝကွဲပြားနေတတ်သဖြင့် အချင်းချင်း နားမလည်နိုင်သည့် အခြေအနေမျိုးအထိ ရှိတတ်သည်။<ref name="Shintani">Shintani, Tadahiko (2008). ''The Palaung Language: The Language of the Golden Palaung''. Tokyo: Research Institute for Languages and Cultures of Asia and Africa (ILCAA).</ref> ဘာသာဗေဒပညာရှင်များက ပလောင် (တအာင်း) ဘာသာစကားကို အဓိကအားဖြင့် ဒေသကြီး (၃) ခု ခွဲခြားထားသည်။<ref name="Bradley">Bradley, David (1997). "Tibeto-Burman languages and classification", in ''Papers in Southeast Asian Linguistics'', No. 14, Pacific Linguistics. pp. 1-72.</ref> ရွှေပလောင် ဘာသာစကားသည် နမ့်ဆန်မြို့နှင့် မန်တုံမြို့ ဝန်းကျင်တွင် အဓိကပြောဆိုပြီး 'တအာင်း' သို့မဟုတ် 'ဆောက်' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပလောင်စာပေနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၏ ဗဟိုချက်စကား ဖြစ်သည်။ငွေပလောင် (Pale / Silver Palaung / Rumai)သည် [[ကလောမြို့]]၊ [[ပန်တန်းမြို့]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့]]နှင့် သီပေါမြို့ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုကြပြီး 'ပုလဲ' သို့မဟုတ် 'ရူမိုင်း' ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရူလိုင် (Rulai)သည် မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင် နှင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နေထိုင်သည့် ပလောင်လူမျိုးများ ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဒေသအလိုက် ဘာသာစကား မတူညီကြသဖြင့် တောင်ပေါ်မြေပြန့် ကုန်သွယ်ကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း၊ မတူညီသည့် အရပ်ဒေသမှ ပလောင်လူမျိုးအချင်းချင်း တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ သော်လည်းကောင်း မိမိတို့၏ ပလောင်ဒေသစကားဖြင့် ဆက်သွယ်၍မရဘဲ၊ ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းဘာသာစကား]] သို့မဟုတ် [[မြန်မာဘာသာစကား]] ကို အသုံးပြု၍ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ပြောဆိုကြရသည်။<ref name="Scott">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 487-491.</ref> === စာပေ === ရှေးခေတ်ကာလက ပလောင်လူမျိုးများတွင် ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာစာပေ မရှိခဲ့ဘဲ ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းကြောင်းများကို ပါးစပ်ရာဇဝင် ဖြင့်သာ လက်ဆင့်ကမ်း ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။<ref name="Milne"/> နောက်ပိုင်းတွင် ရှမ်းစာပေနှင့် မြန်မာစာပေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ရှမ်းအက္ခရာနှင့် မြန်မာအက္ခရာတို့ကို အခြေခံကာ ပလောင်ဘာသာစကား အသံထွက်အတိုင်း ရေးသားနိုင်သည့် စာပေပုံစံများကို ကေသာရမင်းကြီး (နမ့်ဆန်စော်ဘွားကြီး) ခေတ်နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။<ref name="Scott"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ 'တအာင်းစာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဗဟိုကော်မတီ' က ဦးဆောင်၍ ရွှေပလောင် (တအာင်း) စကားလုံးများကို ဗဟိုပြုကာ မြန်မာအက္ခရာနှင့် အသံထွက်သင်္ကေတများကို အခြေခံထားသည့် စံပြ 'တအာင်း (ပလောင်) စာပေ' ကို စနစ်တကျ ပြဌာန်းပြီး ကျောင်းသားငယ်များနှင့် လူငယ်များကို လက်ဆင့်ကမ်း သင်ကြားပေးလျက် ရှိသည်။<ref>တအာင်း (ပလောင်) စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖွဲ့ မှတ်တမ်းများ။</ref> ==ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု== ပလောင်လူမျိုးတို့ ၉၉ ရာခိုင်းနှုန်းက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ နတ်ကို အနည်းအကျဉ်း၊ ခရစ်ယာန် အနည်းအကျဉ်းကိုးကွယ်ကြပြီး တောစောင့်နတ်၊ ရွာစောင့်နတ်၊ လယ်စောင့်နတ်တို့ကို ပသပူဇော်သည့် ဓလေ့ရှိသည်။ ပလောင်ပြည်နယ်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ ဌာနချုပ် စာအုပ်မှ ကောက်နုတ်ရေးသားထားသည်။ ===နေနဂါးမျိုးနွယ်=== ပလောင်လူမျိုးတို့သည် အဖ နေနတ်သား အမိ နဂါးမတို့မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သတ်မှတ် ယုံကြည် ကိုးကွယ်ကြသည်။ (အမျိုးသမီးများ၏ ပုဝါ (သို့) သဘက်ဖြင့်စည်းထားသော ခေါင်းစည်းလွှာ (သို့) ခေါင်းပေါင်းများကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် အမိနဂါး၏ အမောက်ပုံစံ ကိုယ်စားပြုခြင်းကိုတွေ့နိုင်သည် ) == မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်များ == ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ပလောင် (တအာင်း) လူမျိုး များသည် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]ရှိ အစောဆုံး အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော မွန်-ခမာ မျိုးနွယ်စုများ မျိုးရိုးဗီဇအုပ်စုကြီးတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်သည်။ DNA လေ့လာမှုများအရ ပလောင်လူမျိုးများ၏ မျိုးရိုးဗီဇတည်ဆောက်ပုံသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ [[မွန်လူမျိုး]]များ၊ တရုတ်ပြည် ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ [[ဝလူမျိုး]]များ၊ ကမ္ဘောဒီးယားရှိ [[ခမာလူမျိုး]]များနှင့် ဗီဇအရ အလွန်နီးကပ်သော ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2021">Kutanan, W., et al. (2021). "The genetic history of Austroasiatic-speaking populations in Southeast Asia". ''American Journal of Physical Anthropology'', 174(1), 86-103.</ref> ပလောင် (တအာင်း) အမျိုးသားများ၏ Y-DNA (ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် မျဉ်းကြောင်း) ကို စစ်ဆေးရာတွင် Haplogroup O1b1a1 (O-M95) ဗီဇသည် အမြင့်မားဆုံး ရာခိုင်နှုန်းဖြင့် အဓိက လွှမ်းမိုးထားကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref name="Zhang2015">Zhang, X., et al. (2015). "Y-chromosome diversity and paternal history of Austroasiatic-speaking populations". ''Human Genetics'', 134(5), 512-524.</ref> ဤ Haplogroup O-M95 သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မွန်-ခမာစကားပြော မျိုးနွယ်စုများ၏ သင်္ကေတဗီဇ ဖြစ်ပြီး၊ ပလောင်လူမျိုးများသည် အပြင်လူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောမှုနည်းပါးကာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးကနဦး ဗီဇအုပ်စုကို တောင်တန်းဒေသများ၌ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာအောင် သီးခြားထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။<ref name="Zhang2015"/> မိခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သည့် မစ်တိုကွန်ဒြီးယား DNA (mtDNA) ကို လေ့လာရာတွင်မူ ပလောင်လူမျိုးများ၌ ပိုမိုစုံလင်ကွဲပြားသော Haplogroup များကို တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းတို့အနက် Haplogroup F1a၊ M7 နှင့် B5a တို့မှာ အများဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Kutanan2019">Kutanan, W., et al. (2019). "Mitochondrial DNA variation of Austroasiatic-speaking groups in Northern Thailand". ''Gene'', 683, 112-120.</ref> ဤမိခင်ဘက်မှ ဗီဇစုံလင်မှုသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်ချီက အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် မြောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာစဉ် လမ်းခရီးတစ်လျှောက်ရှိ အခြားဒေသခံ မျိုးနွယ်စုများနှင့် သွေးနှောမှုအချို့ ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ပြသနေသည်။<ref name="Kutanan2019"/> ပလောင်လူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း (တိုင်)]] မျိုးနွယ်စုများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ နီးကပ်စွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ယဉ်ကျေးမှုချင်း အလွန်တူညီကြသော်လည်း၊ မျိုးရိုးဗီဇ (DNA) အရမူ သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။<ref name="Milne1924">Milne, L. (1924). ''The Home of an Eastern Clan: A Study of the Palaungs of the Shan States''. Oxford University Press.</ref> ရှမ်းလူမျိုးများသည် တိုင်-ကဒိုင် ဗီဇအုပ်စု ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သော်လည်း၊ ပလောင်လူမျိုးများမှာမူ ရှေးဦး အရှေ့တောင်အာရှသားစစ်စစ် ဗီဇအုပ်စု ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ရှည်လများ နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေမှုကြောင့် အရံဗီဇ အဆင့်တွင် ရှမ်းနှင့် ပလောင်အကြား မျိုးရိုးဗီဇ ဖလှယ်မှု အနည်းငယ် ရှိခဲ့သည်ကို ခေတ်သစ် DNA Maps များတွင် တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Kutanan2021"/> တိဗက်-ဗမာ နွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့် [[ကချင်လူမျိုး]]၊ [[ဗမာလူမျိုး]] တို့နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပလောင်တို့၏ DNA သည် တရုတ်မြောက်ပိုင်းကဲ့သို့သော အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်း ဗီဇ လွှမ်းမိုးမှု နည်းပါးပြီး၊ ကုန်းတွင်းပိုင်း အရှေ့တောင်အာရှ ဗီဇသန့်သန့် ပိုမိုများပြားကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် တောင်တန်းဒေသများပေါ်၌ ကိုယ်ပိုင်မျိုးရိုးဗီဇကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းကို ဗီဇဗေဒအရ သက်သေပြလျက် ရှိသည်။<ref name="Zhang2015"/><ref name="Kutanan2021"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} {{reflist| <ref>{{cite book|title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင်|author=[[ဒေါက်တာသန်းထွန်း]]|page=စာမျက်နှာ ၂၈}}</ref> <ref>ရွှေအိမ်စည်စာမျက်နှာ</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html |access-date=26 August 2016 |archive-date=10 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170410071612/http://www.burmesenu.com/2012/07/blog-post_6775.html }}</ref> }} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 1ux4qb4gxxjffmqomkaqevv1rmufa4t 0 12301 1037144 1027214 2026-06-09T22:00:16Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037144 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ကိုကိုကြီး | honorific-prefix = ဦး | image = Ko_Ko_Gyi.jpg | office1 = [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် | term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end1 = | appointer1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | leader1 = [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] (ခေါင်းဆောင်) | alongside1 = [[သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)|သန်းဆွေ]]၊ [[ကိုကိုလှိုင်]]၊ [[မိုးအောင်]]၊ ဒေါက်တာရင်ရင်နွယ်၊ ချိုချိုကျော်ငြိမ်း၊ [[မန်းငြိမ်းမောင်]]၊ [[ဒွဲဘူ]]၊ [[ဇော်အေးမောင်]] တို့နှင့်အတူ | office2 = [[ပြည်သူ့ပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ | term_start2 = ၂၃ ဩဂုတ် ၂၀၁၈ | term_end2 = | birth_date = {{birth date and age|1961|12|18}} | birth_place = ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံ | known_for = [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း]] <br> [[ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး]] | party = [[ပြည်သူ့ပါတီ]] (၂၀၁၈–လက်ရှိ) | spouse = {{marriage|ခင်သူသူဝင်း|2014}} | parents = သောင်းထွန်း | education = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] (နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးပညာ) }} '''ဦးကိုကိုကြီး''' ([[၁၈ ဒီဇင်ဘာ]] [[၁၉၆၁]] မွေးဖွား) သည် [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈ မျိုးဆက်]] ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင်၊ [[ပြည်သူ့ပါတီ]]ကို တည်ထောင်ခဲ့သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news-eleven.com/article/117352 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=18 July 2020 |archive-date=18 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200718134420/https://news-eleven.com/article/117352 |url-status=dead }}</ref>လက်ရှိတွင် [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီဝင်များ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/announcements/81606 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == မွေးဖွားခြင်းနှင့် ပညာရေး == ကိုကိုကြီးကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်မှုလက်မှု အထက်တန်းကျောင်း အမှတ် (၁) မှ လျှပ်စစ်ဘာသာရပ်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်း (ခ) အဆင့်ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင်း AGTI (EP) စက်မှုလက်မှု သိပ္ပံမှ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာ စာမေးပွဲ၌ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်များတွင် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄-၁၉၈၅ တက္ကသိုလ်ပညာသင်နှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]၌ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာ ပထမဆုံးအသုတ်အဖြစ် စတင်တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် HGP အထက်တန်းရှေ့နေ စာမေးပွဲကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဘာသာရပ်၌ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ == ၁၉၈၈ ခုနှစ် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု == ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တံတားနီ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုမှစတင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဝင်းအတွင်း ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ အရေးအခင်းနောက်ပိုင်း ကျောင်းများပိတ်သိမ်းပြီးနောက် ပြန့်ကျဲသွားသော ကျောင်းသားအင်အားစုများကို စုစည်းကာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းရန် ဦးဆောင်စည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် ဦးဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ သမဂ္ဂမြက်ခင်းပြင်တွင် ကျင်းပဖွဲ့စည်းခဲ့သော ညီလာခံမှ 'ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်' ၏ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကြားဖြတ်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု၏ စင်ပြိုင်အစိုးရ ထောက်ခံရေး စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နဝတ (တပ်မတော်) မှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ဖွဲ့စည်းရေးတွင် ပံ့ပိုးကူညီခဲ့သည်။ == ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ (၁၉၈၉-၁၉၉၀) == ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်အလိုက် ကျောင်းသားသမဂ္ဂများနှင့် စုစည်း၍ [[ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်|ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်]] ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဒုဥက္ကဋ္ဌ-၁ အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗကသများ အဖွဲ့ချုပ်၊ အလုပ်သမားများ သွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (အယ်လ်အက်စ်-LS)၊ ရဟန်းပျိုများအဖွဲ့၊ အထိန်းသိမ်းခံ ကျောင်းသားဟောင်းများ အဖွဲ့ (၇၄ မှိုင်း) နှင့် အခြား တပ်ဦးများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ဒေါ်ခင်ကြည် ဈာပနကော်မတီအမည်ဖြင့် ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်ပေါင်းစုအသွင် စတင်ဖွဲ့စည်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက် ကိုဘုန်းမော် ကျဆုံးခြင်း နှစ်ပတ်လည်နေ့ အခမ်းအနားကျင်းပရေး ဦးဆောင်ကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် အင်အားစုများအကြား တောင်းဆိုချက် (၅) ချက်ကို ဘုံသဘောတူညီမှုဖြင့် ညှိနှိုင်းချမှတ် စုစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကို[[ဖုန်းမော်|ဘုန်းမော်]]ကျဆုံးခြင်း နှစ်ပတ်လည် ဝမ်းနည်းခြင်း ရက်သတ္တပတ်အဖြစ် ရန်ကုန်တိုင်း မြို့နယ်အနှံ့အပြား၌ ဒီမိုကရေစီရေး လူထုဟောပြောပွဲများကို ကျင်းပဟောပြောခဲ့သည်။ "လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကြားဖြတ်အစိုးရပြဿနာ" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် စာတမ်းတစ်စောင်ကို ဗကသခေါင်းဆောင်များအကြား တင်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့ပြီး၊ ထိုစာတမ်းနှင့်အတူ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် အထိမ်းအမှတ်၊ အခမ်းအနားများ၊ စည်းဝေးဟောပြောမှုများနှင့် စည်းရုံးလှုပ်ရှားမှုများကို ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗကသ၊ [[လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]၊ [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (လူငယ်) တို့ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး၍ ရွေးကောက်ပွဲ ဖြတ်သန်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ အနိုင်ရရေး၊ တိုင်းရင်းသားများ တန်းတူညီမျှမှုရှိရေး၊ ကျောင်းသားလူငယ် ကိုယ်စားလှယ်များ လွှတ်တော်တွင်းပါဝင်ရေး ဟူသော အချက်လေးချက်ကို ပါတီဂိုဏ်းဂဏစွဲမပါဘဲ အမျိုးသားရေး ဦးတည်ချက်ဖြင့် ချမှတ်ထုတ်ပြန်နိုင်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများနှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းခြင်း၊ ဒီမိုကရေစီအင်အားစုများ အနိုင်ရရှိရေး ကြိုးပမ်းခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ဂန္ဒီညီလာခံ ကျင်းပရေးကို ကူညီပံ့ပိုးခဲ့ပြီး၊ ဂန္ဒီသဘောထား ကြေညာချက်ကို ဗကသအနေဖြင့် ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နဝတနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံနေရမှု (၁/၉၀ နှင့် ဂန္ဒီ) ကို ကြားဝင်ဖြန်ဖြေပေးရန် [[နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့]]အား မေတ္တာရပ်ခံသည့် ကြေညာချက်ကို ဦးရေဝတ (ပျံလွန်တော်မူပြီး) (အထက်ဗမာပြည် လေးပြင်လေးရပ် သံဃာ့သာမဂ္ဂီ ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးပညိန္ဒ (အောက်ဗမာပြည် ရဟန်းပျိုသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဦးမောင်ကို (ကွယ်လွန်) (အလုပ်သမား သွေးစည်းညီညွတ်ရေးအဖွဲ့) တို့နှင့်အတူ လေးဦးပူးတွဲ လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့) သံဃာတော်များ သပိတ်မှောက်ကံဆောင်ပွဲ (ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇန ကံဆောင်ပွဲ) အတွက် ပံ့ပိုးကူညီပေးခဲ့သည်။ == ထောင်ဒဏ်ကျခံရခြင်းနှင့် ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခြင်း == ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် လက်ရှိသင်ယူနေသော နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာ နောက်ဆုံးနှစ်မှ နုတ်ထွက်ကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ပညာရေးဝန်ကြီးထံ လိပ်မူ၍ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ တရားဝင်ဖွဲ့စည်းတည်ရှိခွင့်ကို တင်ပြတောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဝင်းအတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်လ်ဆု ရရှိခြင်း ထောက်ခံဆန္ဒပြပွဲ ဦးဆောင်သည်ဟူသော စွဲချက်ဖြင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ် အနှစ် (၂၀) ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သရက်အကျဉ်းထောင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခံရပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်ကြောင်း အသိပေးခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ထိုနေ့မှစ၍ ပုဒ်မ ၁၀(က) ဖြင့် ဆက်လက်ချုပ်နှောင်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အကျဉ်းထောင်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ၁၃ နှစ် ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ == ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများအဖွဲ့ ထူထောင်ခြင်းနှင့် နောက်ပိုင်းလှုပ်ရှားမှုများ == ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အကျဉ်းထောင်အသီးသီးမှ လွတ်မြောက်လာကြသော ၈၈ အရေးတော်ပုံက ကျောင်းသားလူငယ်များနှင့် အမျိုးသမီးများကို စုစည်းပြီး ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားများအဖွဲ့ကို ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် [[မင်းကိုနိုင်]]တို့နှင့်အတူ ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ချုပ်၊ သက်ကြီးနိုင်ငံရေးသမားကြီးများ၊ စာပေအနုပညာရှင်ကြီးများ၊ ကို[[ဇာဂနာ(ရုပ်ရှင်နှင့် သဘင်ပညာရှင်)|ဇာဂနာ]]နှင့် မိတ်ဆွေများ၊ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်ကျောင်းသားများနှင့် လက်တွဲကာ လက်ရှိနိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို လေ့လာဆွေးနွေးခဲ့သည်။ အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးအဖြေရှာရေး နည်းလမ်းများကို ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းပိုင်းအထိ ကိုကိုကြီး၊ မင်းကိုနိုင်၊ ဌေးကြွယ်၊ ပြုံးချိုနှင့် မင်းဇေယျာတို့ကို စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှ အစပြု၍ ကျန် ၈၈ မျိုးဆက်တို့က အဖြူရောင်လှုပ်ရှားမှုအမည်ဖြင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွတ်မြောက်ရေးကို တောင်းဆိုခဲ့ရာ ဒေါ်အမာ၊ ဇာဂနာ စသည့် အတိုက်အခံ စာပေပညာရှင်များ အပါအဝင် လူထုလူတန်းစားပေါင်းစုံ ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ထိန်းသိမ်းခံထားရာမှ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် အဖြူရောင်လှုပ်ရှားမှုများကို တိုးမြှင့်လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ပြည်သူလူထု၏ ရင်ဖွင့်ချက်များကို ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားမိသားစုများကို သွားရောက်အားပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုများကို စစ်အုပ်စု၏ ကြံ့ဖွံ့များနှင့် စွမ်းအားရှင်များက နှောင့်ယှက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ၈ လေးလုံး (၁၉) နှစ်ပြည့် အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ စစ်အုပ်စု၏ လောင်စာဆီဈေးနှုန်းများ အဆမတန် တိုးမြှင့်ခြင်းကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြလမ်းလျှောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မင်းကိုနိုင်နှင့် အခြား ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသား ၁၂ ဦးနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်အစိုးရက ထောင်ဒဏ် (၆၅) နှစ် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ရှမ်းပြည်နယ် [[မိုင်းဆတ်မြို့|မိုင်းဆတ်]]အကျဉ်းထောင်တွင် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။[[File:Burma Democracy Activist Ko Ko Gyi.jpg|thumb|၈ လေးလုံး အရေးအခင်းနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေး လှုပ်ရှားသူ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုကိုကြီး (အလယ်) အစိုးရ၏ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ရန်ကုန် ပြည်တွင်းလေဆိပ်သို့ ရောက်ရှိလာစဉ် (၂၀၁၂)]]၂၀၁၂-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၃)ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတ[[ဦးသိန်းစိန်]]၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အကျဉ်းသား ၆၅၁ဦး လွှတ်ရာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် NLD ပါတီ အတွက် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း <ref>{{Cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/u-kokogyi-will-race-election-under-nld-flag-/2867661.html|title=၈၈ ဦးကိုကိုကြီး NLD မှ ဝင်ပြိုင်မည်|accessdate=2025-6-30|publisher=VOA Burmese}}</ref>နောက်ဆုံးတွင် ပါတီ၏ ဝင်ပြိုင်မည့် ကိုယ်စားလှယ်စားရင်းတွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2015/08/07/79290.html|title=ပါတီထောင်မည့် ကိုကိုကြီး|accessdate=2025-6-30|publisher=The Irrawaddy}}</ref>နောက်ပိုင်းတွင် ပါတီမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ ထိုအတွက်ကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ပါတီဖြစ်သည့် [[ပြည်သူ့ပါတီ|ပြည်သူ့ပါတီ (People's Party)]] ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/the-people-party-ko-ko-gyi-/4542387.html|title=၈ လေးလုံးတဖြစ်လဲ ပြည်သူ့ပါတီ မှတ်ပုံတင်ပြီး|accessdate=2025-6-30|publisher=VOA Burmese|date=၂၄ ဩဂုတ်၊ ၂၀၁၈}}</ref><br /> === ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ဦးကိုကိုကြီးမှာ [[တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်ကိုယ်စားပြု [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4198/|title=ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် ဦးကိုကိုကြီး၏ ပြည်သူ့ပါတီက ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၅၀ ကျော်ရွေးချယ်|accessdate=2025-6-30|publisher=Myanmar Now}}</ref> {| class="wikitable" |+ ပြည်သူ့လွှတ်တော် တောင်ဥက္ကလာပ မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီ မဲရရှိမှု<ref>{{Cite web|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ)|trans-title=Voter turnout for each Pyithu Hluttaw candidate (2020 General Election)|url=https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/1.%20Pyithu%20Result%20%28%20Percentage%20%29/Pyithu%20Each%20Candidate%20Result.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201042254/https://uecdata.s3.ap-southeast-1.amazonaws.com/2020%20Election%20Result%20%28%20Percentage%20%29/1.%20Pyithu%20Result%20%28%20Percentage%20%29/Pyithu%20Each%20Candidate%20Result.pdf|archive-date=1 February 2021|website=[[Union Election Commission]]|language=Burmese}}</ref> ! စဉ် !! ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည် !! ပါတီအမည် !! မဲရုံမဲ !! ကြိုတင်မဲ !! စုစုပေါင်းမဲ !! ရာခိုင်နှုန်း |- | ၁။ || ဦးသက်တိုင်စိုး || [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ]]|| ၆၃,၃၁၉ || ၂၁,၉၁၃ || ၈၅,၂၃၂ || ၈၆.၂၉% |- | ၂။ || ဒေါက်တာမြင့်အောင် || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]|| ၅,၉၅၃ || ၂,၄၈၉ || ၈,၄၄၂ || ၈.၅၅% |- | ၃။ || ဦးကိုကိုကြီး || [[ပြည်သူ့ပါတီ]]|| ၂,၀၈၁ || ၆၂၅ || ၂,၇၀၆ || ၂.၇၄% |- | ၄။ || ဦးမင်းနောင် || အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအင်အားစုပါတီ || ၇၉၅ || ၂၉၈ || ၁,၀၉၃ || ၁.၁၀% |- | ၅။ || ဦးမြင့်ကိုကို || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]]|| ၇၇၅ || ၂၂၀ || ၉၉၅ || ၁.၀၁% |- | ၇။ || ဦးခင်မောင်ကြည် || [[ပြည်ထောင်စုကောင်းကျိုးဆောင်ပါတီ]]|| ၂၀၈ || ၉၈ || ၃၀၆ || ၀.၃၁% |} * အာဏာသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|စစ်ကောင်စီ]]မှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]အသစ်က ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ပယ်ဖျက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။<ref name="can">{{cite news|title=၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် စစ်ကောင်စီခန့်ကော်မရှင်ဖျက်သိမ်း|url=https://burmese.voanews.com/a/myanmar-election-2020/5979372.html|accessdate=၂၀၂၅ ဇွန် ၁၂|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612074949/https://burmese.voanews.com/a/myanmar-election-2020/5979372.html|archivedate=၂၀၂၅ ဇွန် ၁၂}}</ref> === ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှု === ၂၀၂၅-၂၀၂၆ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[လမ်းမတော်မြို့နယ်]] မဲဆန္ဒနယ်ကိုယ်စားပြု [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။​ {| class="wikitable" |+ ပြည်သူ့လွှတ်တော် လမ်းမတော် မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးစီ မဲရရှိမှု<ref>{{Cite web|title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ)|url=https://www.uec.gov.mm/show_data_content.php?name=29_1_2026_Pyithu.pdf&type=page_multiple_photo&code=215&sno=2331&token=6ca96754357f8abfa0101e325cf71f3ecae04dd8e01c295931db23761d2595bed995f1e5551a20b09005eaf59bf1a47706a2b9fd186f6964cfab406f97ec2d96|website=[[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်]]|language=Burmese}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref> ! စဉ် !! ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအမည် !! ပါတီအမည် !! မဲရုံမဲ !! ကြိုတင်မဲ !! စုစုပေါင်းမဲ !! ရာခိုင်နှုန်း |- | ၁။ || ဦးရန်မျိုးအောင်သိန်း || [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] || ၂,၉၂၁ || ၈၄၄ || ၃,၇၆၅ || ၄၀.၇၈% |- | ၂။ || [[ကိုကိုကြီး (နိုင်ငံရေးသမား)|ဦးကိုကိုကြီး]] || [[ပြည်သူ့ပါတီ]] || ၂,၇၂၂ || ၁၉၈ || ၂,၉၂၀ || ၃၁.၆၃% |- | ၃။ || ဦးဇော်မျိုးလင်း || [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]] || ၁,၄၆၅ || ၂၅၈ || ၁,၇၂၃ || ၁၈.၆၆% |- | ၄။ || ဦးမင်းယုဝင်း || [[ပြည်သူ့ရှေ့ဆောင်ပါတီ]] || ၇၃၉ || ၈၅ || ၈၂၄ || ၈.၉၃% |- ! colspan="3" | စုစုပေါင်း ခိုင်လုံမဲ !! ၇,၈၄၇ !! ၁,၃၈၅ !! ၉,၂၃၂ !! ၁၀၀% |} == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၁| }} [[Category:၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[Category:ဗကသ ခေါင်းဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ]] iex66jkdl5prflpje97cikzh16a7gt8 0 12506 1037222 1031556 2026-06-10T06:25:42Z Chenzeyan29 141880 1037222 wikitext text/x-wiki '''ဓနုတိုင်းရင်းသားများ'''သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသ (မြေလတ်ဒေသ) တွင် အဓိက နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဓနုလူမျိုးတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ]] မိသားစုမှ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ်]] အုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြားရှိ တောင်တန်းဒေသများတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ {{Infobox ethnic group | group = ဓနုလူမျိုး (Danu People) | native_name = | flag = | flag_caption = | image = Danu dance troup, Pindaya.jpg | image_caption = ဓနုအမျိုးသမီး ကချေသည်များ (၁၉၀၆ ခုနှစ်ခန့်၊ ပင်းတယမြို့) | population = ၂၅၅,၄၇၇ ဦး (ခန့်မှန်း) | regions = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (မြေလတ်ဒေသ) | region1 = {{flag|Myanmar}} | pop1 = ၂၅၅,၄၇၇ | ref1 = (၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ) | languages = [[ဓနုဘာသာစကား|ဓနု]]၊ [[ဗမာဘာသာစကား|ဗမာ]] | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related_groups = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]]၊ [[ထားဝယ်လူမျိုး|ထားဝယ်]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] | footnotes = }} ဓနုလူမျိုးများသည် အထူးသဖြင့် ရှမ်းမြေလတ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်းတယမြို့နယ်]]၊ [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)၊ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[နောင်ချိုမြို့နယ်]] ၊ [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]များနှင့် ဆက်စပ်ဒေသများဖြစ်သော [[ပင်လောင်းမြို့နယ်]] (လုံးပိုးဒေသ)၊ [[သာစည်မြို့နယ်]] (ဆင်တောင်၊ မြင်းဒိုက်ဒေသ)၊ [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]] (ကျောက်နီ၊ တောင်လေးလုံး)၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] (အင်းတိမ်ဒေသ) နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] အတွင်းရှိ ကျေးရွာများ။ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]] (မိုင်းလုံဒေသ)၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]] (ကြပ်ပြင်ဒေသ) အပြင် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် [[မန္တလေးမြို့]] အစရှိသော မြို့ကြီးများတွင်လည်း အခြေချနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == နေထိုင်ပျံ့နှံ့ရာဒေသများ == ဓနုလူမျိုးများသည်[[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်]]တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] ပင်းတယ၊ [[ရွာငံမြို့နယ်|ရွာငံဒေသ]]၊ ကလော၊အောင်ပန်း၊နောင်ချို၊ရပ်စောက်ဒေသ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။ မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၄သိန်း(၄၀၀၀၀၀ )ကျော်ဖြစ်၏။ ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ ဗမာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ|ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ]] တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ဘာသာစကား ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဓနုဘာသာစကားသည် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ အုပ်စု]]ဝင် ဖြစ်သည်။<ref>Luce, G.H. (1985). ''Phases of Pre-Pagan Burma''. Oxford University Press.</ref> တိတိကျကျခွဲခြားလျှင် [[လိုလို-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|လိုလို-ဗမာ]]အုပ်စု အတွင်းရှိ [[ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ|ဗမာနွယ် ဘာသာစကားစု]]ထဲတွင် ပါဝင်ပြီး၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|ဗမာစကား]]၏ ဒေသန္တရ လေယူလေသိမ်း ကွဲပြားမှုတစ်ခုအဖြစ်လည်း ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref>Bradley, David. (1997). ''Tibeto-Burman languages and classification''. Pacific Linguistics.</ref> "ဓနု" ဟူသော အမည်သည် ပါဠိဘာသာစကား "धनु"(လေး) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အယူအဆရှိပြီး၊ ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ်သို့ နယ်မြေစိုးမိုးရေးအတွက် ရောက်ရှိလာသော လေးသည်တော် တပ်သားများ၏ အနွယ်အတော်များ ဖြစ်သည် ဟုယူဆကြသည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၅)၊ စာမျက်နှာ (၃၃၈)။</ref><ref>Scott, J. G., & Hardiman, J. P. (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States''. Government Printing.</ref> ဓနုလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို စနစ်တကျ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး အထူးသဖြင့် ကုန်းမြင့်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ လုပ်ငန်းများတွင် ထင်ရှားသည်။<ref>Enriquez, C. M. (1923). ''The Races of Burma''. Oxford University Press.</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် [[ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]] အတွင်းရှိ ပင်းတယနှင့် ရွာငံမြို့နယ်များတွင် အခြေပြနေထိုင်လျက်ရှိသည်။ == ယဉ်ကျေးမှု == ဓနုလူမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများမှာ ဗမာလူမျိုးများနှင့် များစွာ ဆင်တူသည်။ ဓနုရိုးရာ ဝတ်စုံနှင့် ကခုန်မှုများမှာ ရှမ်းပြည်နယ်၏ မြေလတ်ယဉ်ကျေးမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ လူမျိုးစုများ]] [[Category:ဗမာနွယ် လူမျိုးများ]] <references/>၂.ဓနုကြေးမုံ၊(မင်းလွင်ဦး၊အောင်ပန်း){{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 5h92xfsxbtnyuf3psa0nrlx8398disv 0 15386 1037223 957469 2026-06-10T06:28:43Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037223 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = တောင်ရိုးလူမျိုး | image = [[File:TAUNGYO GIRLS FROM THE OPEN COUNTRY BURMA.jpg|thumb|220px|တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်းပြင်မြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ သမိုင်းဝင်ဓာတ်ပုံ)]] | pop = မထင်ရှား (ခန့်မှန်းခြေ ၄၀,၀၀၀ ကျော်) | regions = {{flag|Myanmar}}<br>၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br>၊ [[ကလောမြို့နယ်]]<br>၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]]<br>၊[[ရွာငံမြို့နယ်]] | languages = [[တောင်ရိုးဘာသာစကား]] (ဗမာနွယ်ဝင် စကားစု) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == '''တောင်ရိုးလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီး]] ၏ ဗမာစကားစု (Burmish Branch) မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma: Early Pagan". ''Artibus Asiae'', 22(1), 75-82.</ref> တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 560-565.</ref> သမိုင်းအစဉ်အလာအရ တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှေးဟောင်း[[ပုဂံပြည်]] ပျက်စီးပြီးနောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် အင်းဝခေတ်ကာလများတွင် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည့် ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦးမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်သည်ဟု မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုပုံ လေယူလေသိမ်းသည် ရှေးဟောင်းဗမာစကားနှင့် [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်စကား]] တို့နှင့် များစွာ နီးစပ်မှုရှိသည်။<ref name="Luce1959"/> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ == တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး တောင်ပေါ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ထိန်းသိမ်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး တောင်ယာစပါး၊ သနပ်ဖက်၊ အာလူးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားပြီး ထူးခြားချက်မှာ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ရင့်ရင့် ကုတ်အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်ကာ ခြေသလုံးတွင် [[ကြေးကွင်း]] များ စွပ်လေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာဓလေ့အရ ငွေထည်လက်ဝတ်ရတနာများနှင့် ခေါင်းပေါင်းများကို ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ဆင်ယင်ကြသည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ၏ သမိုင်းဝင် ရိုးရာဝတ်စုံပုံစံကို ဗြိတိသျှခေတ်ဦး မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများတွင် အထင်အရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="Enriquez">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Manager, Government of India Central Publication Branch. pp. 88-91.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} ==တောင်ရိုး (ခေါ် )တိုရု== * (ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းအနောက်ဘက်-မြေလတ်) * ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် (ဒေါက်တာသန်းထွန်း) စာမျက်နှာ ၂၈ လူမျိုးနွယ်စု ဆင်းသက်ပုံ အရ တိဗက်- မြန်မာ ( အာသံ-မြန်မာ ) မျိုးနွယ်စု ဖြစ်သည်။ တောင်ရိုးလူမျိုးတို့သည် တိဗက်မြန်မာအစုဝင် မြန်မာအစုခွဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်နယ် ‌မြေလတ်ပိုင်း‌ဒေသ ‌ပွေးလှနှင့် ပင်းတယနယ်တစ်ဝိုက်၌ အများဆုံး ‌နေထိုင်ကြ သည်။ လူဦး‌ရေ ၂၂,၀၀၀ ‌ကျော်ရှိသည်။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့၏ အဝတ်အစားမှာ ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ အဝတ်အစားနှင့် တူသည်။ ‌ယောက်ျားများသည် ‌ခေါင်းပေါင်းနှင့် ‌ဘောင်းဘီပွကြီးများကို ဝတ်ဆင်၍၊ မိန်းမများကမူ အညို‌ရောင် သင်တိုင်းပွပွကို ဒူးဆစ်ဖုံးရုံမျှ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဦး‌ခေါင်း၌ တဘက်အနက်ကို အထပ်ထပ်ရစ်ပတ်၍ ‌ပေါင်းကြသည်။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးများတွင် အပျိုဆိုလျှင် ‌ငွေလက်‌ကောက်၊ ‌ငွေနားသန်သီး၊ ‌ငွေပုတီးနှင့် ‌ငွေ‌ခြေချင်းများကို ဝတ်ဆင်၍ အအိုဆိုပါက ‌ကြေး‌ခွေများကို ‌ခြေသလုံးတွင် ရစ်ပတ်ဆင်ယင်‌လေ့ရှိသည်။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့သည် ‌တောင်ယာလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျွဲနွား၊ စီးမြင်းနှင့် ကြက်စသည်တို့ကိုလည်း ‌မွေးမြူကြသည်။ ပင်းတယနှင့် ‌ပွေးလှ‌ဈေး‌နေ့များ၌ ယာထွက်ခြံထွက် ပစ္စည်းများကိုသွား‌ရောက် ‌ရောင်းချ‌လေ့ရှိ၏။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့သည် ‌တောင်သူလူမျိုးတို့နှင့် အ‌နေအထိုင် နီးစပ်မှုရှိ‌သော်လည်း မျိုးနွယ်ချင်း မတူ‌ချေ။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့၏ စကားမှာ မြန်မာ‌ပေါရာဏများနှင့် တူ‌ပေသည်။ ပုဂံ‌ခေတ်က မြန်မာစကား အသုံးအနှုန်းမျိုးကို ‌ပြောဆိုကြခြင်း‌ကြောင့် ယင်းတို့အား ပုဂံအနွယ် မြန်မာလူမျိုးများပင်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ အချို့ကမူ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့သည် ထားဝယ်ဘက်မှ ထွက်‌ပြေးလာ‌သော မြန်မာအချို့မှ ‌ပေါက်ဖွားလာကြသူများဟု ယူဆကြ‌လေသည်။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့တွင် နတ်ကိုးကွယ်သူနှင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ ဟူ၍ ရှိသည်။ အိမ်တိုင်းတွင် ဘုရားစင်ကို ထားရှိသည့် အပြင် မိရိုးဖလာနတ်စင်တစ်ခုလည်းရှိ၍ နှစ်စဉ် ဝါ‌ခေါင်လနှင့် တပို့တွဲလတို့၌ နတ်ပွဲပသကြ၏။ ‌တော်သလင်းလတွင် လူမျိုးစုအလိုက် ပသ‌သောနတ်ပွဲ ရှိ၏။ ‌တောင်ရိုးလူမျိုးတို့သည် အလှူပွဲ ဘုရားပွဲတို့၌ စာ‌ဟောဆရာများက ကွက်စိတ်ဆန်ဆန် ရွတ်ပြသီဆိုခြင်းကို စိတ်ပါစွာ နား‌ထောင်‌လေ့ရှိသည်။ အိုးစည်၊ ‌မောင်း၊ လင်းကွင်း၊ ဝါးလက်ခုပ်နှင့် ခင်‌ပြွေတို့ပါဝင်သည့် တူရိယာတီးဝိုင်းများလည်းရှိသည်။ ထိုတီးဝိုင်းများ‌ရှေ့တွင်‌ယောက်ျား မိန်းမ‌ပေါင်းစုံ စု‌ဝေးကခုန်‌လေ့ရှိ၏။ <ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 5x6sxte4e0pjsq0dlcse2jmosktmtob 1037224 1037223 2026-06-10T06:29:02Z Chenzeyan29 141880 1037224 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = တောင်ရိုးလူမျိုး | image = [[File:TAUNGYO GIRLS FROM THE OPEN COUNTRY BURMA.jpg|thumb|220px|တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်းပြင်မြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ သမိုင်းဝင်ဓာတ်ပုံ)]] | pop = မထင်ရှား (ခန့်မှန်းခြေ ၄၀,၀၀၀ ကျော်) | regions = {{flag|Myanmar}}<br>၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br>၊ [[ကလောမြို့နယ်]]<br>၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]]<br>၊[[ရွာငံမြို့နယ်]] | languages = [[တောင်ရိုးဘာသာစကား]] (ဗမာနွယ်ဝင် စကားစု) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == '''တောင်ရိုးလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီး]] ၏ ဗမာစကားစု (Burmish Branch) မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma: Early Pagan". ''Artibus Asiae'', 22(1), 75-82.</ref> တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 560-565.</ref> သမိုင်းအစဉ်အလာအရ တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှေးဟောင်း[[ပုဂံပြည်]] ပျက်စီးပြီးနောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် အင်းဝခေတ်ကာလများတွင် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည့် ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦးမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်သည်ဟု မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုပုံ လေယူလေသိမ်းသည် ရှေးဟောင်းဗမာစကားနှင့် [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်စကား]] တို့နှင့် များစွာ နီးစပ်မှုရှိသည်။<ref name="Luce1959"/> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ == တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး တောင်ပေါ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ထိန်းသိမ်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး တောင်ယာစပါး၊ သနပ်ဖက်၊ အာလူးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားပြီး ထူးခြားချက်မှာ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ရင့်ရင့် ကုတ်အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်ကာ ခြေသလုံးတွင် [[ကြေးကွင်း]] များ စွပ်လေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာဓလေ့အရ ငွေထည်လက်ဝတ်ရတနာများနှင့် ခေါင်းပေါင်းများကို ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ဆင်ယင်ကြသည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ၏ သမိုင်းဝင် ရိုးရာဝတ်စုံပုံစံကို ဗြိတိသျှခေတ်ဦး မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများတွင် အထင်အရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="Enriquez">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Manager, Government of India Central Publication Branch. pp. 88-91.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} ==ကိုးကား== <references/> {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 14x83remte43imqjh0bdpqkcoednctk 1037225 1037224 2026-06-10T06:29:14Z Chenzeyan29 141880 1037225 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = တောင်ရိုးလူမျိုး | image = [[File:TAUNGYO GIRLS FROM THE OPEN COUNTRY BURMA.jpg|thumb|220px|တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်းပြင်မြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ သမိုင်းဝင်ဓာတ်ပုံ)]] | pop = မထင်ရှား (ခန့်မှန်းခြေ ၄၀,၀၀၀ ကျော်) | regions = {{flag|Myanmar}}<br>၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br>၊ [[ကလောမြို့နယ်]]<br>၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]]<br>၊[[ရွာငံမြို့နယ်]] | languages = [[တောင်ရိုးဘာသာစကား]] (ဗမာနွယ်ဝင် စကားစု) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == '''တောင်ရိုးလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီး]] ၏ ဗမာစကားစု (Burmish Branch) မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma: Early Pagan". ''Artibus Asiae'', 22(1), 75-82.</ref> တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 560-565.</ref> သမိုင်းအစဉ်အလာအရ တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှေးဟောင်း[[ပုဂံပြည်]] ပျက်စီးပြီးနောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် အင်းဝခေတ်ကာလများတွင် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည့် ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦးမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်သည်ဟု မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုပုံ လေယူလေသိမ်းသည် ရှေးဟောင်းဗမာစကားနှင့် [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်စကား]] တို့နှင့် များစွာ နီးစပ်မှုရှိသည်။<ref name="Luce1959"/> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ == တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး တောင်ပေါ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ထိန်းသိမ်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး တောင်ယာစပါး၊ သနပ်ဖက်၊ အာလူးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားပြီး ထူးခြားချက်မှာ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ရင့်ရင့် ကုတ်အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်ကာ ခြေသလုံးတွင် [[ကြေးကွင်း]] များ စွပ်လေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာဓလေ့အရ ငွေထည်လက်ဝတ်ရတနာများနှင့် ခေါင်းပေါင်းများကို ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ဆင်ယင်ကြသည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ၏ သမိုင်းဝင် ရိုးရာဝတ်စုံပုံစံကို ဗြိတိသျှခေတ်ဦး မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများတွင် အထင်အရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="Enriquez">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Manager, Government of India Central Publication Branch. pp. 88-91.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} ရ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] sobl3ne0s2fd0iy2blq251tvb0u78mt 1037226 1037225 2026-06-10T06:29:25Z Chenzeyan29 141880 1037226 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = တောင်ရိုးလူမျိုး | image = [[File:TAUNGYO GIRLS FROM THE OPEN COUNTRY BURMA.jpg|thumb|220px|တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်းပြင်မြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ သမိုင်းဝင်ဓာတ်ပုံ)]] | pop = မထင်ရှား (ခန့်မှန်းခြေ ၄၀,၀၀၀ ကျော်) | regions = {{flag|Myanmar}}<br>၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br>၊ [[ကလောမြို့နယ်]]<br>၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]]<br>၊[[ရွာငံမြို့နယ်]] | languages = [[တောင်ရိုးဘာသာစကား]] (ဗမာနွယ်ဝင် စကားစု) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == '''တောင်ရိုးလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီး]] ၏ ဗမာစကားစု (Burmish Branch) မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma: Early Pagan". ''Artibus Asiae'', 22(1), 75-82.</ref> တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 560-565.</ref> သမိုင်းအစဉ်အလာအရ တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှေးဟောင်း[[ပုဂံပြည်]] ပျက်စီးပြီးနောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် အင်းဝခေတ်ကာလများတွင် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည့် ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦးမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်သည်ဟု မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုပုံ လေယူလေသိမ်းသည် ရှေးဟောင်းဗမာစကားနှင့် [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်စကား]] တို့နှင့် များစွာ နီးစပ်မှုရှိသည်။<ref name="Luce1959"/> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ == တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး တောင်ပေါ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ထိန်းသိမ်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး တောင်ယာစပါး၊ သနပ်ဖက်၊ အာလူးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားပြီး ထူးခြားချက်မှာ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ရင့်ရင့် ကုတ်အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်ကာ ခြေသလုံးတွင် [[ကြေးကွင်း]] များ စွပ်လေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာဓလေ့အရ ငွေထည်လက်ဝတ်ရတနာများနှင့် ခေါင်းပေါင်းများကို ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ဆင်ယင်ကြသည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ၏ သမိုင်းဝင် ရိုးရာဝတ်စုံပုံစံကို ဗြိတိသျှခေတ်ဦး မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများတွင် အထင်အရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="Enriquez">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Manager, Government of India Central Publication Branch. pp. 88-91.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 8mfgcani1suty9kn7f8cgugahwrs840 1037227 1037226 2026-06-10T06:34:19Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037227 wikitext text/x-wiki '''တောင်ရိုးလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) ရှိ တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[မနုဿဗေဒ]]နှင့် ဘာသာစကားဗေဒအရ [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီး]]၏ ဗမာစကားစု မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma: Early Pagan". ''Artibus Asiae'', 22(1), 75-82.</ref> တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 560-565.</ref> {{Infobox ethnic group | group = တောင်ရိုးလူမျိုး | image = [[File:TAUNGYO GIRLS FROM THE OPEN COUNTRY BURMA.jpg|thumb|220px|တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ (ခရစ်နှစ် ၁၉၀၀ ဝန်းကျင် ကုန်းပြင်မြင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ သမိုင်းဝင်ဓာတ်ပုံ)]] | pop = မထင်ရှား (ခန့်မှန်းခြေ ၄၀,၀၀၀ ကျော်) | regions = {{flag|Myanmar}}<br>၊[[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း)<br>၊ [[ကလောမြို့နယ်]]<br>၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]]<br>၊[[ရွာငံမြို့နယ်]] | languages = [[တောင်ရိုးဘာသာစကား]] (ဗမာနွယ်ဝင် စကားစု) | religions = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | related = [[ဗမာလူမျိုး]]၊ [[ဓနုလူမျိုး]]၊ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ [[ရခိုင်လူမျိုး]] }} [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) ရှိ အချို့သော ကျေးရွာများတွင် တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် အိမ်နီးနားချင်း ကရင်နွယ်ဝင် [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း (တောင်သူ)]] မျိုးနွယ်စုများနှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ တစ်မြေတည်းတစ်ရေတည်း အတူတကွ ပေါင်းစည်းနေထိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှု ရောနှောခြင်း ဖြစ်စဉ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။<ref name="Eberhardt2006">Eberhardt, N. J. (2006). ''Imagining the Course of Life: Self-Transformation in a Shan Buddhist Community''. Silkworm Books. pp. 42-47.</ref> နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]]နှင့် [[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]အတွင်းရှိ သီးခြားကျေးရွာအချို့တွင် တောင်ရိုးနှင့် ပအိုဝ်းလူမျိုးများသည် တစ်ရွာတည်း၌ သွေးနှောအိမ်ထောင်ပြုခြင်း၊ ရိုးရာပွဲတော်များကို အတူတကွ ကျင်းပခြင်းနှင့် စီးပွားရေးအရ အပြန်အလှန် မှီခိုခြင်းတို့ကြောင့် လူမျိုးစုလက္ခဏာများ နီးကပ်စွာ ပေါင်းစည်းသွားခဲ့သည်။<ref name="Scott1900"/>ဤကဲ့သို့ ရောနှောနေထိုင်မှု၏ အထင်ရှားဆုံး ရလဒ်တစ်ခုမှာ ဘာသာစကား နှစ်မျိုးပြောဆိုနိုင်မှုရ ဖြစ်သည်။ မိမိတို့၏ မူရင်းမျိုးနွယ်စု ဘာသာစကားအပြင် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လူဦးရေအင်အား ပိုမိုများပြားသော ပအိုဝ်းလူမျိုးများနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ရန်အတွက် ပအိုဝ်းဘာသာစကားကို ဒုတိယဘာသာစကားအဖြစ် အကြွမ်းတဝင် တတ်မြောက်ပြောဆိုနိုင်သည့် တောင်ရိုးလူမျိုး အများအပြား ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Enriquez"/> အချို့သော ပေါင်းစည်းရွာများရှိ တောင်ရိုးမျိုးနွယ်စုများသည် နေ့စဉ်လူမှုစီးပွား ဆက်ဆံရေးတွင် ပအိုဝ်းစကားကို ပိုမိုအသုံးပြုလာကြပြီး၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ဓလေ့ထုံးတမ်းများတွင်လည်း အချင်းချင်း လွှမ်းမိုးမှုများ တည်ရှိနေကြောင်း မနုဿဗေဒ သုတေသနပြုချက်များအရ သိရှိရသည်။<ref name="Eberhardt2006"/> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == '''တောင်ရိုးလူမျိုး''' များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] (တောင်ပိုင်း) တောင်တန်းဒေသများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်များတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်ကြသော ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုတစ်စု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် [[တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာဘာသာစကားပြော အုပ်စုကြီး]] ၏ ဗမာစကားစု (Burmish Branch) မှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Luce1959">Luce, G. H. (1959). "Old Burma: Early Pagan". ''Artibus Asiae'', 22(1), 75-82.</ref> တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ [[ကလောမြို့နယ်]]၊ [[ပင်းတယမြို့နယ်]] နှင့် [[ရွာငံမြို့နယ်]] (ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ) တို့တွင် အများဆုံး ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။<ref name="Gazetteer">Scott, J. George (1900). ''Gazetteer of Upper Burma and the Shan States'', Part I, Vol. I. Rangoon: Government Printing. pp. 560-565.</ref> သမိုင်းအစဉ်အလာအရ တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် ရှေးဟောင်း[[ပုဂံပြည်]] ပျက်စီးပြီးနောက်ပိုင်း သို့မဟုတ် အင်းဝခေတ်ကာလများတွင် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသများမှတစ်ဆင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာခဲ့ကြသည့် ဗမာနွယ်ဝင် ရှေးဦးမျိုးနွယ်စုများ ဖြစ်သည်ဟု မနုဿဗေဒပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့၏ စကားပြောဆိုပုံ လေယူလေသိမ်းသည် ရှေးဟောင်းဗမာစကားနှင့် [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်စကား]] တို့နှင့် များစွာ နီးစပ်မှုရှိသည်။<ref name="Luce1959"/> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာဝတ်စုံ == တောင်ရိုးလူမျိုးများသည် [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ကို အလွန်ရိုသေကိုင်းရှိုင်းကြပြီး တောင်ပေါ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ထိန်းသိမ်းကြသူများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အစဉ်အလာအရ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး တောင်ယာစပါး၊ သနပ်ဖက်၊ အာလူးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးများ၏ ရိုးရာဝတ်စုံသည် အလွန်ထင်ရှားပြီး ထူးခြားချက်မှာ အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ရင့်ရင့် ကုတ်အင်္ကျီရှည် ဝတ်ဆင်ကာ ခြေသလုံးတွင် [[ကြေးကွင်း]] များ စွပ်လေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရာဓလေ့အရ ငွေထည်လက်ဝတ်ရတနာများနှင့် ခေါင်းပေါင်းများကို ခန့်ညားထည်ဝါစွာ ဆင်ယင်ကြသည်။ ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသ တောင်ရိုးအမျိုးသမီးငယ်များ၏ သမိုင်းဝင် ရိုးရာဝတ်စုံပုံစံကို ဗြိတိသျှခေတ်ဦး မှတ်တမ်းဓာတ်ပုံများတွင် အထင်အရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။<ref name="Enriquez">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Manager, Government of India Central Publication Branch. pp. 88-91.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] 9elwz6q0aljg2l1o7c7ymhtbzyz0pef 0 17308 1037163 1031882 2026-06-10T01:47:50Z ~2026-34284-82 144159 1037163 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = တန့်ဆည်မြို့ | other_name = | native_name = | settlement_type = မြို့ | image_skyline = | imagesize = | image_caption = | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = တန့်ဆည်မြို့ တည်နေရာ | coordinates_region = MM | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | subdivision_name1 = {{flag|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ရေဦးခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]] | leader_title = | leader_name = | established_title = | established_date = | area_total_km2 = | population_as_of = | population_footnotes = | population_total = | population_density_km2 = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | latd = 22 | latm = 56 | lats = 40 | latNS = N | longd = 95 | longm = 22 | longs = 25 | longEW = E | elevation_footnotes = | elevation_m = | elevation_ft = | website = | footnotes = }} '''တန့်ဆည်မြို့'''သည် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရွှေဘိုခရိုင်]]တွင်တည်ရှိပြီး [[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ [[ရေဦးမြို့]]၏ မြောက်ဘက် ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည် ။ စစ်ကိုင်း မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ထန်းတပင်ဘူတာနှင့် ၁၂ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။ [[ရေဦးမြို့နယ်]]၊ [[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]၊ [[ကျွန်းလှမြို့နယ်]]၊ [[ကလေးဝမြို့နယ်]]တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ အမတ်ကြီး[[ပေါ်ဦး၊ ဦး|ဦးပေါ်ဦး]]၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။ တန့်ဆည်မြို့၌ ၂၀၁၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် လူနေအိမ်ခြေ ၂၅၈၅ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁၄၉၁၁ဦး ခန့်ရှိသည်။<ref name="mdy">{{cite web|url=https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/taze.pdf|title=တန့်ဆည်မြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|accessdate=5 August 2021|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201063728/https://www.gad.gov.mm/sites/default/files/taze.pdf}}</ref>အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး၏ မွေးရပ်ဒေသအဖြစ်လူသိများသည်။ မြေအိုးလုပ်ငန်းတွင်ကျယ်၍၊ မြို့နယ်တစ်ခုလုံးသို့ ဖြန့်ချိနိုင်သည်။ ရှေးဟောင်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် မြို့ရိုးပျက်၊ စေတီပုထိုးပျက်များစွာနှင့် ကျယ်ပြန့်သောရေကန်ကြီးတစ်ခုရှိသည်။ ကျောထောက်နောက်ခံဖြစ်သော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဆန်စပါးနှင့် ပဲစိုက်ပျိုးသည်။ မူးမြစ်နှင့် ၄ မိုင်ခန့်သာ ဝေးသော်လည်း၊ ရေသွင်း တူးမြောင်းများ မရှိချေ။ စစ်ကိုင်း မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ထန်းတပင်ဘူတာနှင့် ၁၂ မိုင်ခန့်ဝေးသည်။တန့်ဆည်မြို့သည်၂၀၂၃ တွင်အကြမ်းဖက်PDF များ လက်ထဲသို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ ၂၀၂၄ တွင်ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[အလောင်းစည်သူ]]မင်းကြီး ဖောင်တော်ရပ်တန့်ရာနေရာကို ဆည်(ကန်)ဖို့၍ ၎င်းရွာကို တန့်ဆည်ရွာဟု ခေါ်ပြီး နောင်တွင် အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လာသည်။ == ပွဲတော်များ == နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၁၀)ရက်မှ (၁၅) ရက်နေ့အထိ ရွှေကတော့မြတ်စွာဘုရားပွဲတော်ကြီးသည် တစ်မြို့နယ်လုံးသာမက အနီးအနားမှပင် ထင်ရှားသိသော ဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== <references/> {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] lpy3z5t9nbl1bg9kt9q7wx919w5z58g 0 17344 1037062 849934 2026-06-09T12:50:32Z ~2026-33993-58 144125 /* နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်မှုများ */ အ 1037062 wikitext text/x-wiki {{Cleanup}} {{Infobox political party | name=ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း | native_name=YMBA | party_logo = File:YMBA Logo.png | founder= ဦးဘဘေ၊ ဦးမောင်ကြီး၊ ဒေါက်တာဘရင် | abbreviation = YMBA | anthem= | wing = | slogan= | country=[[မြန်မာနိုင်ငံ]] | ideology= '''လက်ရှိ:''' [[ဗုဒ္ဓဘာသာ|ဗုဒ္ဓ]][[အမျိုးသားရေးဝါဒ]]<br/> '''ယခင်:''' [[နယ်ချဲ့ဆန်ကျင်ရေး]] | colorcode= | colours = အဝါ၊ အစိမ်း၊ အနီ | founded= ၁၂၆၈ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် ၄ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ၁၉၀၆ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ရက် | president =ဦးရဲထွန်း | general_secretary = | flag = Flag of the Burma YMBA.svg | flag_title = | first_secretary = | headquarters = [[ရန်ကုန်]] | successor = ဝိုင်အမ်ဘီအေ |name_english=Young Men's Buddhist Association |chairman=[[မင်းအောင်လှိုင်]] (ရာသက်ပန်)}} '''ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း''' (ဝိုင်အမ်ဘီအေ) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး အမျိုးသားရေးနှင့် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[File:Ymba_founders.jpg‎|thumb]] ဗုဒ္ဓဘာသာကလျာဏယုဝအသင်း (ဝိုင်အမ်ဘီအေ) ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် ၄ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်နေ့ ကြာသပတေးနေ့ နံနက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အသင်းတည်နေရာကို အမှတ် (၈၆)၊ ၂၈ လမ်း၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ဦးမောင်ကြီးနေအိမ်မှာ စတင်အခြေစိုက်ခဲ့သည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကို ရန်ကုန်ကောလိပ် ကျောင်းသားများမှ စတင် တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စတင် တည်ထောင်စက အဖွဲ့ဝင်အသင်းသားဦးရေ (၂၀)ဦးတောင် မပြည့်ခဲ့သလို ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အမှုဆောင် အဖွဲ့မရှိသေးဘဲ အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူး သာ ရှိခဲ့သည်။ [[ဘဖေ၊ ဦး|ဦးဘဘေ]]၊ [[မောင်ကြီး၊ ဆာ(ရဲတပ်ဗိုလ်ချုပ်)|ဦးမောင်ကြီး]]၊ [[ဘရင်၊ ဒေါက်တာ|ဒေါက်တာဘရင်]] တို့မှ စတင်စည်းရုံး လှုံ့ဆော်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး စတင်တည်ထောင်သူများတွင် [[မေအောင်၊ ဦး (စွယ်စုံပညာရှင်)|ဦးမေအောင်]]၊ ဦးခင်၊ ဦးဘဒွန်း၊ ဦးစံဘ၊ ဦးစံလွင်၊ ဦးလှဖေ၊ ဦးသိန်းမောင်၊ ဦးစိန်လှအောင် စသောပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့လုံးဆိုင်ရာ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်း အစည်းအဝေး ကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အမှုဆောင်များ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အသင်း၏ စည်းမျဉ်း ဥပဒေကို ရေးဆွဲခဲ့ကြပြီး၊ အသင်းကို မြို့တိုင်း နယ်တိုင်းတွင် ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ မြို့ကြီးအချို့တွင် အသင်းခွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ အသင်းဝင်များတွင် လယ်သမား၊ အလုပ်သမား၊ ဝန်ထမ်းနှင့် ပညာတတ်များ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ [[File:Ymba_nayakas.jpg‎|thumb]] ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် အသင်းခွဲတိုင်းမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်တက်ရောက်သော အစည်းအဝေးကြီးတစ်ခု ခေါ်ဆိုနိုင်ခဲ့ပြီး အသင်းချုပ်ကြီးအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဦးဘိုးပြေ့ က ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ မေလ-၇ ရက်နေ့တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းချုပ်ကြီး၏ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပထမကွန်ဖရင့်ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ ဦးမေအောင်က သဘာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်ပြီး ဦးဘိုးပြေ့အား ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ == လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများ== ဝိုင်အမ်ဘီအေ ၏ မူလရည်ရွယ်ချက်မှာ "အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာနှင့်ပညာ"ကို မြှင့်တင်ရန်ဖြစ်ပြီး ကြွေးကြော်သံများမှာ "အမျိုးကို ချစ်ပါ"၊ "ဘာသာကို လေးစားပါ"၊ "သာသနာကို ချီးမြှင့်ပါ"၊ "ပညာရေးကို အားပေးပါ"တို့ ဖြစ်သည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးသည် အစောပိုင်းတွင် သာသနာရေး ပညာရေးနှင့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းတွေကို ဦးစားပေးလုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လုပ်ငန်းများကိုပါ လုပ်ဆောင်နိုင်လာခဲ့သည်။ ပြည်သူကို ကိုယ်စားပြုပြီး ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ လုပ်ငန်းများကို ကန့်ကွက်ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေ ပြုလုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုခြင်းများကိုပါ လုပ်ဆောင်နိုင်လာခဲ့သည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးက တင်ပြတောင်းဆို ချမှတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သော လုပ်ငန်းကြီးများ အချို့မှာ *အစိုးရကျောင်းများတွင် နိုင်ငံခြားသားဆရာများကိုသာ ခန့်ထားရန် စီစဉ်ချက်ကို ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ပျဉ်းမနား ကွန်ဖရင့်မှ ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်း။ *အသက် (၆) နှစ်မှ (၁၂) နှစ်ကြား ကလေးတိုင်း မသင်မနေရ ပညာရေးပြဋ္ဌာန်းပေးရန်နှင့် မြန်မာ ဥရောပသား မခွဲခြားဘဲ ပညာရေးဥပဒေ တစ်မျိုးတည်းရှိရေးကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ မော်လမြိုင် ကွန်ဖရင့်မှ တောင်းဆိုခဲ့ခြင်း။ *ဗမာကျောင်းသားများ ဗမာဖိနပ်စီးပြီး ကျောင်းခန်းအတွင်းဝင်ခွင့်ပြုရေး၊ *ဗမာပြည် ယူနီဗာစီတီ တက္ကသိုလ် သီးခြားရရှိရေး။ *မီးရထားတွဲများတွင် နိုင်ငံခြားသားတွဲ သီးသန့်ပေးခြင်းကို ကန့်ကွက်ရေး၊ သံဃာတွဲများ ထားပေးရေး၊ *ဗုဒ္ဓဘာသာများ သေတမ်းစာရေးခွင့်ဥပဒေပြုလုပ်ပေးရေး၊ *ဗမာလယ်ယာများအား လယ်ယာမလုပ်သူ နိုင်ငံခြားသားများအား ပိုင်ဆိုင်ခွင့်မပေးရေး။ ဆန်စပါးမှရသောအမြတ်ကို ပြည်တွင်းအတွက်သာ အသုံးပြုရေး၊ *ဆင့်ဆိုစာများတွင် ‘ငဖြူ ငမဲ’ စတဲ့ ရင့်သီးသော အသုံးအနှုန်းများ မသုံးနှုန်းစေရေး၊ စသော ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်ပေါင်းစုံကို တောင်းဆိုချမှတ်လှုပ်ရှား လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ===နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်မှုများ=== ဝိုင်အမ်ဘီအေ၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်မှုမှာ အိန္ဒိယသို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့လွှတ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေး တိုးမြှင့်ပေးရန်တောင်းဆိုမှု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားလာသော ခရစ် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မှ ၁၉၁၉ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်းပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ တိုးပွားလာခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှက အိန္ဒိယကို အုပ်ချုပ်ရေး တိုးပေးဖို့စီစဉ်လာတဲ့အခါ ဝိုင်အမ်ဘီအေ က (ဦးစု၊ ဦးဖေ၊ ဦးဘဘေနှင့်ဦးမေအောင်) တို့ကို အိန္ဒိယ လွှတ်ပြီး အရေးဆိုစေခဲ့ပါတယ်။ သို့ရာတွင် ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ၌ ထွက်ပေါ်လာသော မွန်တေဂူနှင့်ချမ်းစဖို့ အစီရင်ခံစာတွင် မြန်မာပြည် အတွက် အုပ်ချုပ်မှုပြုပြင် ပြောင်းလဲရေး ထောက်ခံချက်များ မပါရှိခဲ့ချေ။ ထိုနောက် အိန္ဒိယပြည်အား ပြုပြင်ပြောင်းလဲ အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ပေးအပ်ရန် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က ဥပဒေကြမ်း တင်သွင်းရာတွင် မြန်မာပြည်အတွက် ကရက်ဒေါက်စီမံကိန်း နှင့် နှစ်သိမ့်လှည့်ဖြားခဲ့သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့ တွင် ဦးဘဖေ၊ ဦးပု၊ ဦးထွန်းရှိန် (ဖေပုရှိန်) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဘိလပ်ထိ လွှတ်ပြီး အရေးဆိုစေခဲ့ပါတယ်။ သို့ပါလျက်နှင့်လည်း အိန္ဒိယပြည်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကြမ်းကို စဉ်းစားကြသော ဗြိတိသျှ အထက်နှင့်အောက် ပါလီမန် ၂ ရပ် တွဲဖက် ကော်မတီသည် မြန်မာပြည်အတွက် အုပ်ချုပ်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို ဥပဒေကြမ်းတွင် ထည့်သွင်းပေးရန် မထောက်ခံခဲ့ချေ။ ကရက်ဒေါက်စီမံကိန်းနှင့် နှစ်သိမ့်လာတာကို ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကပဲ ဦးစီးကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး (၁၉၂၀) မှာ ‘ဖေပုမောင်’ (ဦးဘဖေ၊ ဦးပု၊ ဦးသိမ်းမောင်) တို့ပါဝင်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယအကြိမ် ဘိလပ်လွှတ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေး တိုးမြှင့်ပေးဖို့ တောင်းဆိုစေခဲ့ပါတယ်။ ရန်ကုန်ယူနီဗာစီတီ အက်ဥပဒေကြမ်း ထွက်ပေါ်လာတဲ့အခါမှာလဲ ဥပဒေ မပြဋ္ဌာန်းမီကတည်းက တက္ကသိုလ်ဥပဒေကြမ်းကို ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကနေ ကန့်ကွက်ခဲ့ပါတယ်။ == အသင်းအင်အား== ဝိုင်အမ်ဘီအေ ဟာ ဗမာပြည်မှာ တနိုင်ငံလုံး လက္ခဏာဆောင်တဲ့ ပထမဆုံး အမျိုးသား အစည်းအရုံးကြီးဖြစ်ခဲ့ပြီး ( ၁၉၁၀ မှ ၁၉၂၀ အတွင်း) အကြီးမားဆုံး သော အသင်းအဖွဲ့ကြီးလဲဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ အနုနည်းနှင့် ဗြိတိသျှဆန့်ကျင်ရေးလုပ်ငန်းကို တဆင့်ပြီး တဆင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး မီးခဲပြာဖုံးဖြစ်နေတဲ့ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်နှင့် ဇာတိသွေး ဇာတိမာန်ကို ပြန်လည်တွန်းတင်လှုံ့ဆော်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၁၉-၁၉၂၀ ခုနှစ်တွေဟာ ဝိုင်အမ်ဘီအေ နှင့် ဗမာတိုင်းရင်းသားတွေရဲ့ နိုင်ငံရေး တရှိန်ထိုးမြင့်မားလာတဲ့နှစ်တွေဖြစ်ခဲ့ပြီး အထက်အောက် ဗမာနိုင်ငံ တဝှန်းလုံးမှာ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းခွဲပေါင်း (၂၀၀) ကျော်အထိ ရှိခဲ့ပါတယ်။ အသင်းဝင်ပေါင်းလဲ၊ သိန်းနှင့်ချီ ရှိ နေခဲ့ပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၀၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၀အထိ (၁၄) နှစ်တာအတွင်း ဗမာပြည်မှာ အကျယ်ပြန့်ဆုံး အကြီးမားဆုံးသော အဖွဲ့အစည်းကြီး ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ===ကျင်းပခဲ့သော ကွန်ဖရင့်များ=== ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးဟာ အသင်းကြီးရဲ့သက်တမ်းကာလအတွင်း နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကွန်ဖရင့်ကြီး တွေကို အဌမအကြိမ်မြောက်အထိ လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ကျင်းပပြုလုပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဝိုင်အမ်ဘီအေ နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဖရင့်ကြီးတွေကတော့ - *(၁) ပထမအကြိမ် မေ-၇၊ ၁၉၁၁ ရန်ကုန်မြို့ *(၂) ဒုတိယအကြိမ် မေ-၁၀၊ ၁၉၁၄ ရန်ကုန်မြို့ *(၃) တတိယအကြိမ် အောက်တိုဘာ ၂၆ မှ ၂၈အထိ၊ ၁၉၁၅ မန္တလေး *(၄) စတုတ္တအကြိမ် အောက်တိုဘာ ၁၄ မှ ၁၆ အထိ၊ ၁၉၁၆ ဟင်္သာတ *(၅) ပဉ္စမအကြိမ် အောက်တိုဘာ ၂ မှ ၄ အထိ၊ ၁၉၁၇ ပျဉ်းမနား *(၆) ဆဌမအကြိမ် အောက်တိုဘာ ၂၂ မှ ၂၃ အထိ၊ ၁၉၁၈ မော်လမြိုင် *(၇) သတ္တမအကြိမ် အောက်တိုဘာ ၁၁ မှ ၁၃ အထိ၊ ၁၉၁၉ ပုသိမ် *(၈) အဌမအကြိမ် အောက်တိုဘာ ၂၉ မှ ၃၁ အထိ၊ ၁၉၂၀ ပြည် တို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ===ဝိုင်အမ်ဘီအေ နှင့် သူရိယသတင်းစာ=== ‘ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာ’ ဆိုတဲ့ လစဉ်စာစောင်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ကြပြီး ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှာ ဦးဘဘေ၊ ဦးလှဖေတို့ ဦးစီး ထုတ်ဝေလိုက်တဲ့ ‘သူရိယသတင်းစာ’ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ အခါမှာတော့ ဝိုင်အမ်ဘီအေ လှုပ်ရှားမှုကြီးကို တွန်းတင်လိုက်သလို ကျယ်ပြန့်ကြီးထွားလာစေခဲ့ပြီး ‘သူရိယ’ ဟာလဲ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးရဲ့ သတင်းစာ သဖွယ် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ==ဂျီစီဘီအေ ထပ်မံမွေးဖွားခြင်း== ၁၉၀၆ ခုနှစ်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တဲ့ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးဟာ သက်တမ်းရင့်မာလာတာနှင့်အမျှ နိုင်ငံရေးဖက်ကို ဇောင်းပေးမှု တစတစမြင့်မားလာခဲ့သလို အဖွဲ့ကြီးအတွင်း လူကြီးနှင့်လူငယ်၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေး၊ တိုးတက်သောအစုနှင့် ဖောက်ပြန်သောအစု၊ တွေလဲ ပိုပိုပြီး သိသိသာသာကွဲပြားလာကာ မတူညီမှုတွေ နက်ရှိုင်းလာခဲ့ပါတော့တယ်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ မှာ ပြည်မြို့မှာ ကျင်းပတဲ့ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးရဲ့ နှစ်ပတ်လည် ကွန်ဖရင့်မှာတော့ (ဝိုင်အမ်ဘီအေ) ကနေ (ဂျီစီဘီအေ) လို့ ထပ်မံဖွဲ့စည်းဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြတယ်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ ဆိုတာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ အတွက်သာလို့ အဓိပ္ပာယ် ပေါက်စေနိုင်တဲ့အတွက် တစ်နိုင်ငံလုံးရဲ့ အသင်းချုပ်ကြီးသဘော၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်မဟုတ်သူတွေပါ ပါဝင်နိုင်တဲ့ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး သဘော၊ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သက်ဝင်လှုပ်ရှား နိုင်စေရန်အတွက်ဆိုပြီး [[ဂျီစီဘီအေ|မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီး]](ဂျီစီဘီအေ) အဖြစ် ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြတာဖြစ်ပါတယ်။ [[File:Ymba_chairman.jpg|thumb]] ==မူလရည်ရွယ်ချက် နှင့် ဝိုင်အမ်ဘီအေ== ၁၉၄၈ ခု ဇန်နဝါရီ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ပြန်ရသော အခါ ဝိုင်အမ်ဘီအေ သည် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ မပါတော့ပဲ မူလရည်ရွယ်ချက်များ ဖြစ်သော "အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာနှင့်ပညာ" အတွက် ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ == လက်ရှိလုပ်ငန်းစဉ်များ== * လူငယ့်စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေး * (၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားတော်ပြန့်ပွားရေး * နိုင်ငံ့အရေး * ပညာရေး * ကျန်းမာရေး * သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကယ်ဆယ်ရေး ===ထုတ်ဝေသော စာအုပ်များ=== #ပုံပြ ရုပ်စုံဗုဒ္ဓဝင် (အင်္ဂလိပ်မြန်မာနှစ်ဘာသာပါဝင်) #(၃၈)ဖြာမင်္ဂလာတရားတော် #ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာ #ပြည်သူ့နီတိ #ရတနာမွန် (လစဉ်ထုတ်) ==ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်== * [[ပန်းကန်စက်ဦးသော်]] *[[ဂျီစီဘီအေ|ဂျီစီဘီအေ]] *[[ခရစ်ယာန်လူငယ်များအသင်း‎|ဝိုင်အမ်စီအေ]] *[[ခရစ်ယာန်မိန်းကလေးများအသင်း‎|ဝိုင်ဒဗျူစီအေ]] ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ရည်ညွှန်း== *မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃) *{{cite book | last = ဝင်းတင့်ထွန်း | first = | authorlink = | title =ဗမာပြည် နိုင်ငံရေးပါတီအဖွဲ့အစည်း အသင်းအပင်းများ အညွှန်း | publisher = နေ့သစ်အင်အားစု၊ ဂျပန် | series = ပထမ အကြိမ် | year = ဩဂုတ် ၂၀၁၀ }} *{{Cite web | last = | first = EXECUTIVE COMMITTEE OF YOUNG MEN BUDDHIST ASSOCIATION | title = A BRIEF OUTLINE OF THE HlSTORY OF THE YOUNG MEN BUDDHIST ASSOCIATION (Y.M.B.A.) OF MYANMAR | url = http://www.thisismyanmar.com/nibbana/ymba.htm | accessdate = 12th, JULY, 1994 }}{{Dead link|date=September 2024 }} *{{Cite web | last = | first = Lanka Daily News | title = Shoe issue which paved the way to the independence struggle in Burma | url=http://www.buddhistchannel.tv/index.php?id=8,482,0,0,1,0 | accessdate = 25 December 2004 }} [[Category:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖွဲ့အစည်းများ]] hjxsn56pqoq8ziuv4pfqyqk4o7ygeix 10 18999 1037068 793417 2026-06-09T13:34:51Z ~2026-33999-28 144128 3ကနေ12အထိက ကြားဆက်သတ္တုတွေဖြစ်တယ် 1037068 wikitext text/x-wiki {| class="collapsible {{{state|uncollapsed}}}" style="border-spacing:1px; background:{{element color|table background}}; font-size:90%; border:1px solid {{element color|table border}}; width:100%; max-width:1800px; margin:0 auto; padding:2px; vertical-align:top; {{{style|}}};" ! colspan=20 style="background:{{element color|table title}}; padding:2px 4px;" | {{#invoke:navbar|navbar|collapsible=1|[[အလှည့်မှန်ဇယား|ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား]]}} |- style="line-height:125%; vertical-align:top;" ! style="text-align:left; width:5%" | <small>[[Group (periodic table)|အုပ်စု]]</small> ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[အယ်လ်ကာလီသတ္တု|၁]] ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[အယ်ကာလိုင်း သတ္တုများ|၂]] ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Group 3 element|၃]] ကြားဆက်သတ္တု ! style="width:2%" | &nbsp; ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Group 4 element|၄]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Group 5 element|၅]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Group 6 element|၆]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Group 7 element|၇]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Group 8 element|၈]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Group 9 element|၉]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Group 10 element|၁၀]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Group 11 element|၁၁]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Group 12 element|၁၂]]ကြားဆက်သတ္တု ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Boron group|၁၃]] ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Carbon group|၁၄]] ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[Pnictogen|၁၅]] ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[Chalcogen|၁၆]] ! style="background:#e8e8e8; width:5%" | [[ဟေလိုဂျင်|၁၇]] ! style="background:#f0f0f0; width:5%" | [[နိုဘယ်ဂက်စ်|၁၈]] |- style="font-size:85%; text-align:left; line-height:125%; vertical-align:top;" | | style="background:#e8e8e8;" | အယ်လ်{{shy}}ကာ{{shy}}လီ{{shy}}သတ္တု{{shy}}များ | style="background:#f0f0f0;" | Alkaline earth metals | style="background:#e8e8e8;" | | | style="background:#f0f0f0;" | | style="background:#e8e8e8;" | | style="background:#f0f0f0;" | | style="background:#e8e8e8;" | | style="background:#f0f0f0;" | | style="background:#e8e8e8;" | | style="background:#f0f0f0;" | | style="background:#e8e8e8;" | | style="background:#f0f0f0;" | | style="background:#e8e8e8;" | | style="background:#f0f0f0;" | | style="background:#e8e8e8;" | Pnicto{{shy}}gens | style="background:#f0f0f0;" | Chal{{shy}}co{{shy}}gens | style="background:#e8e8e8;" | ဟေ{{shy}}လို{{shy}}ဂျင်{{shy}}များ | style="background:#f0f0f0;" | နို{{shy}}ဘယ်{{shy}}ဂက်စ်{{shy}}များ |- ! <small>[[Period (periodic table)|Period]]</small><br/> [[Period 1 element|၁]] | {{element cell-named| 1|ဟိုက်ဒရိုဂျင် |H ||Gas |Diatomic nonmetal|Primordial}} | colspan="17" | | {{element cell-named| 2|ဟီလီယမ် |He||Gas |နိုဘယ်ဂက်စ်|Primordial}} |- ! [[Period 2 element|၂]] | {{element cell-named| 3|လီသီယမ် |Li||Solid|Alkali metal|Primordial}} | {{element cell-named| 4|ဘယ်ရီလီယမ် |Be||Solid|Alkaline earth metal|Primordial}} | colspan="11" | | {{element cell-named| 5|ဘိုရွန် |B ||Solid|Metalloid|Primordial}} | {{element cell-named| 6|ကာဗွန် |C ||Solid|Polyatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named| 7|နိုက်ထရိုဂျင် |N ||Gas |Diatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named| 8|အောက်ဆီဂျင် |O ||Gas |Diatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named| 9|ဖလိုရင်း |F ||Gas |Diatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|10|နီယွန် |Ne||Gas |Noble gas|Primordial}} |- ! [[Period 3 element|၃]] | {{element cell-named|11|ဆိုဒီယမ် |Na||Solid|Alkali metal|Primordial}} | {{element cell-named|12|မဂ္ဂနီစီယမ် |Mg||Solid|Alkaline earth metal|Primordial}} | colspan="11" | | {{element cell-named|13|အလူမီနီယမ် |Al||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|14|ဆီလီကွန် |Si||Solid|Metalloid|Primordial}} | {{element cell-named|15|ဖော့စဖောရပ်|P ||Solid|Polyatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|16|ဆာလဖာ |S ||Solid|Polyatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|17|ကလိုရင်း |Cl||Gas |Diatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|18|အာဂွန် |Ar||Gas |Noble gas|Primordial}} |- ! [[Period 4 element|၄]] | {{element cell-named|19|ပိုတက်ဆီယမ် |K ||Solid|Alkali metal|Primordial}} | {{element cell-named|20|ကယ်လဆီယမ် |Ca||Solid|Alkaline earth metal|Primordial}} | {{element cell-named|21|စကန္ဒီယမ် |Sc||Solid|Transition metal|Primordial}} | | {{element cell-named|22|တိုင်‌တေနီယမ် |Ti||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|23|ဗနေဒီယမ် |V ||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|24|ခရိုမီယမ် |Cr||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|25|မက်ဂနိစ် |Mn||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|26|သံ |Fe||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|27|ကိုဘော့ |Co||Solid|Transition metal|Primordial|link=ကိုဘော့ (ဒြပ်စင်)}} | {{element cell-named|28|နီကယ် |Ni||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|29|ကြေးနီ |Cu||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|30|သွပ် |Zn||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|31|ဂဲလီယမ် |Ga||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|32|ဂျာမန်နီယမ် |Ge||Solid|Metalloid|Primordial}} | {{element cell-named|33|အာဆင်းနစ် |As||Solid|Metalloid|Primordial}} | {{element cell-named|34|ဆီလီနီယမ် |Se||Solid|Polyatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|35|ဘရိုမင်း |Br||Liquid|Diatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|36| ကရစ်ပတွန်|Kr||Gas |Noble gas|Primordial}} |- ! [[Period 5 element|၅]] | {{element cell-named|37|ရူဘီဒီယမ် |Rb||Solid|Alkali metal|Primordial}} | {{element cell-named|38|စထရွန်တီယမ် |Sr||Solid|Alkaline earth metal|Primordial}} | {{element cell-named|39|အိတ်တြီယမ် |Y ||Solid|Transition metal|Primordial}} | | {{element cell-named|40|ဇာကိုနီယမ် |Zr||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|41|နိုင်အိုဘီယမ် |Nb||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|42|မိုလိပ်ဒီနမ်|Mo||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|43|တက္ကနက်တီယမ်|Tc||Solid|Transition metal|From decay}} | {{element cell-named|44|ရက်သီနီယမ် |Ru||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|45|ရိုဒီယမ် |Rh||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|46|ပယ်လေဒီယမ် |Pd||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|47|ငွေ |Ag||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|48|ကတ်မီယမ် |Cd||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|49|အိန္ဒီယမ် |In||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|50|သံဖြူ |Sn||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|51|အန်တီမိုနီ |Sb||Solid|Metalloid|Primordial}} | {{element cell-named|52|တယ်လူရီယမ် |Te||Solid|Metalloid|Primordial}} | {{element cell-named|53|အိုင်အိုဒင်း |&thinsp;I&thinsp; ||Solid|Diatomic nonmetal|Primordial}} | {{element cell-named|54|ဇီနွန် |Xe||Gas |Noble gas|Primordial}} |- ! [[Period 6 element|၆]] | {{element cell-named|55|ဆယ်ဆီယမ် |Cs||Solid|Alkali metal|Primordial}} | {{element cell-named|56|ဘေရီယမ် |Ba||Solid|Alkaline earth metal|Primordial}} | {{element cell-named|57|လန်သနမ် |La||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-asterisk|1}} | {{element cell-named|72|ဟက်ဖ်နီယမ် |Hf||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|73|တန်တလမ် |Ta||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|74|တန်စတင် |W ||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|75|ရီနီယမ် |Re||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|76|အော့စမီယမ် |Os||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|77|အိုင်ရီဒီယမ် |Ir||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|78|ရွှေဖြူ |Pt||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|79|ရွှေ |Au||Solid|Transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|80|မာကျူရီ |Hg||Liquid|Transition metal|Primordial|link=မာကျူရီ (ဒြပ်စင်)}} | {{element cell-named|81|သယ်လီယမ် |Tl||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|82|ခဲ |Pb||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|83|ကြွပ် |Bi||Solid|post-transition metal|Primordial}} | {{element cell-named|84|ပိုလိုနီယမ် |Po||Solid|post-transition metal|From decay}} | {{element cell-named|85|အက်စ်တက်တိုင်း |At||Solid|Metalloid|From decay}} | {{element cell-named|86|ရေဒွန် |Rn||Gas |Noble gas|From decay}} |- ! [[Period 7 element|၇]] | {{element cell-named|87|ဖရန်စီယမ် |Fr||Solid|Alkali metal|From decay}} | {{element cell-named|88|ရေဒီယမ် |Ra||Solid|Alkaline earth metal|From decay}} | {{element cell-named|89|အက်တီနီယမ် |Ac||Solid|Actinide|From decay}} | {{element cell-asterisk|2vertical}} | {{element cell-named|104|ရူသာဖော်ဒီယမ်|Rf||Unknown phase|Transition metal|Synthetic}} | {{element cell-named|105|ဒပ်ဘ်နီယမ် |Db||Unknown phase|Transition metal|Synthetic}} | {{element cell-named|106|ဆီဘော်ဂျီယမ် |Sg||Unknown phase|Transition metal|Synthetic}} | {{element cell-named|107|ဘိုဟ်ရီယမ် |Bh||Unknown phase|Transition metal|Synthetic}} | {{element cell-named|108|ဟက်စ်စီယမ် |Hs||Unknown phase|Transition metal|Synthetic}} | {{element cell-named|109|မိုက်ဒ်နီရီယမ် |Mt||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|110|ဒမ်စတဒ်တီယမ် |Ds||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|111|ရွန့်ဂန္နီယမ် |Rg||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|112|ကော့ပါနီဆီယမ် |Cn||Unknown phase|Transition metal|Synthetic}} | {{element cell-named|113|နီဟိုနီယမ် |Nh||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|114|ဖလရိုဗီယမ် |Fl||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|115|မော်စကိုဗီယမ် |Mc||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|116|လီဗာမိုရီယမ် |Lv||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|117|တန်နဆီး |Ts||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} | {{element cell-named|118|အိုဂန်နက်ဆွန် |Og||Unknown phase|Unknown chemical properties|Synthetic}} |- | colspan="20" style="height:1.4em;" | |- | | | | | {{element cell-asterisk|1}} | {{element cell-named|58|ဆယ်ရီယမ် |Ce||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|59|ပရာဆီယိုဒိုင်ယမ်|Pr||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|60|နီယိုဒိုင်မီယမ် |Nd||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|61|ပရိုမီသီယမ် |Pm||Solid|Lanthanide|From decay}} | {{element cell-named|62|ဆမ္မာရီယမ် |Sm||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|63|ယူရိုပီယမ် |Eu||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|64|ဂါဒိုလီနီယမ် |Gd||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|65|တာဘီယမ် |Tb||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|66|ဒိုင်စပရိုဆီယမ် |Dy||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|67|ဟိုမီယမ် |Ho||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|68|အာဘီယမ် |Er||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|69|ကျူလီယမ် |Tm||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|70|အိတ္တာဘီယမ် |Yb||Solid|Lanthanide|Primordial}} | {{element cell-named|71|လူတက်သီယမ် |Lu||Solid|Lanthanide|Primordial}} | &nbsp; |- | | | | | {{element cell-asterisk|2vertical}} | {{element cell-named|90|သိုရီယမ် |Th||Solid|Actinide|Primordial}} | {{element cell-named|91|ပရိုတက်တီနီယမ်|Pa||Solid|Actinide|From decay}} | {{element cell-named|92|ယူရေနီယမ် |U ||Solid|Actinide|Primordial}} | {{element cell-named|93|နပ်ကျူနီယမ် |Np||Solid|Actinide|From decay}} | {{element cell-named|94|ပလူတိုနီယမ် |Pu||Solid|Actinide|From decay}} | {{element cell-named|95|အမေရိစီယမ် |Am||Solid|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|96|ကျူရီယမ် |Cm||Solid|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|97|ဘာကီလီယမ် |Bk||Solid|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|98|ကာလီဖိုနီယမ် |Cf||Solid|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|99|အိုင်စ်တိုင်နီယမ် |Es||Solid|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|100|ဖာမီယမ် |Fm||Unknown phase|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|101|မန်ဒယ်လီဗီယမ်|Md||Unknown phase|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|102|နိုဘယ်လီယမ် |No||Unknown phase|Actinide|Synthetic}} | {{element cell-named|103|လော်ရန်စီယမ် |Lr||Unknown phase|Actinide|Synthetic}} | &nbsp; |- | colspan=20 style="font-size:90%;" | {{{note|}}} |- | colspan=20 | {{anchor|Periodic table legend for category}} {{periodic table legend|child=yes|style=font-size:100%; |theme1=State of matter|predicted1=no|unknown1=yes |theme2=Occurrence|border2=13 |theme3=Category|predicted3=no|unknown3=yes }} |}<noinclude> {{documentation}} </noinclude> n1ppzoq43lm9gtudbfwpnw7iyh6076q 0 21423 1037076 1036932 2026-06-09T14:08:48Z Salai Rungtoi 22844 /* ဖြစ်စဉ်များ */ 1037076 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" | align=right |- | {{ဇွန်လ}} |} [[ဇွန်]]လ၊ (၈)ရက်နေ့ သည် [[ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်]]အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၅၉)ရက်မြောက် ([[ရက်ထပ်နှစ်]]ဖြစ်လျှင် (၁၆၀)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၆) ရက် ကျန်သေးသည်။ == ဖြစ်စဉ်များ == *[[၁၉၅၀]] - [[မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]]: မြန်မာနိုငံသည် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]နှင့် တရားဝင် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ *[[၂၀၁၈]] - [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]] (NCGUB) အဖွဲ့အား တရားမဝင်အသင်းအဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး အဆိုပါအဖွဲ့နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း အကြမ်းဖက်သမားများစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ကို အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ်က ပယ်ဖျက်|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44426686|work=BBC News မြန်မာ|access-date=2026-06-09|language=my}}</ref> * == မွေးဖွားသူများ == *[[၁၈၄၅]] &ndash; [[အင်ဒရူး ဂျက်ဆန်]]၊ အမေရိကန်လူမျိုး ရှေ့နေနှင့် နိုင်ငံရေးသမား၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သတ္တမမြောက် သမ္မတ (၁၇၆၇ မွေး) *[[၁၉၈၂]] &ndash; [[အောင်အောင်ဦး (ဘောလုံးသမား)|အောင်အောင်ဦး]]၊ မြန်မာလူမျိုး ဘောလုံးသမား *[[၁၉၇၁]] - [[လွန်းထားထား (ဆေးတက္ကသိုလ်)|လွန်းထားထား]] (ဆေးတက္ကသိုလ်)၊ စာရေးဆရာမ == ကွယ်လွန်သူများ == * * * == ပွဲတော်ရက်များ == * * * == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{လများ}} [[Category:ရက်စွဲများ]][[Category:ဇွန်]] afhyxxzkmp8oihnj8nyxusb023kfsbx 0 47516 1037086 1031717 2026-06-09T14:14:29Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037086 wikitext text/x-wiki {|{{Infobox aircraft begin |name= An-225 ''Mriya'' |image=File:Antonov An-225 with Buran at Le Bourget 1989 Manteufel.jpg |caption=ဘူရန်အာကာသလွန်းပျံအားကျောပိုးထားသည့် အေအန်-၂၂၅ လေယာဉ်အား ၁၉၈၉ ပါရီလေကြောင်းပြပွဲတွင်တွေ့မြင်ရပုံ }}{{Infobox aircraft type |type=[[မဟာဗျူဟာမြောက်ကုန်တင်လေယာဉ်]] |national origin = [[ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု]] / [[ယူကရိန်း]] |manufacturer= [[အန်တိုနော့ဗ့်]]ကုမ္ပဏီ |designer= |first flight= ၁၉၈၈၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ |introduced= |retired= |status= In service |primary user= [[Antonov Airlines]] |more users= |produced= 1988 |number built= 1 <!-- Number of completed and flown aircraft - Per WP:AIR consensus. --> |unit cost= |developed from = [[Antonov An-124]] |variants with their own articles = }} |} '''အန်တိုနော့ဗ် အေအန်-၂၂၅ ''Mriya''''' ({{lang-uk|Антонов Ан-225 Мрія}}, ''Dream'', [[NATO]] [[NATO reporting name|reporting name]]: ''''Cossack'''') သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု အန်တိုနော့ဗ်ဒီဇိုင်းအဖွဲ့က ၁၉၈၀တွင် ပုံထုတ်ခဲ့သော မဟာဗျူဟာမြောက်ကုန်တင်လေယာဉ်ဖြစ်သည်။ အေအန်-၂၅၅၏အည် မရီယာ သည် ယူကရိန်းဘာသာစကားအရ အိပ်မက်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး၊ အလေးဆုံး(တန်ချိန် ၆၄၀လေးသည်)နှင့်ကုန်ချိန်အများဆုံးတင်နိုင်သောလေယာဉ်ဖြစ်သည်။ An-225 သည်မူလက [[ဘူရန်လွန်းပျံယာဉ်]]သယ်ပို့ရန်အတွက်အထူးတည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အောင်မြင်ခဲ့သော [[Antonov An-124]]အား အကျယ်ချဲ့ထားခြင်းဖြစ် သည်။ ပထမဆုံး An-225 အား ၁၉၈၈ တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ဒုတိယမြောက်အစီးမှာတပိုင်းတစသာပြီးစီးသည်။ ပြီးစီးသွားသော An-225 အား အန်တိုနော့ဗ်လေကြောင်း( [[Antonov Airlines]])တွင် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သောဝန်များသယ်ဆောင်ရန်အတွက်အသုံးပြုသည်။<ref name="An-225 emerges"/> မှတ်တမ်းများအရ ကုန်တန်ချိန် ၁၈၉,၉၈၀ကီလိုဂရမ်(၄၁၃,၈၃၄ပေါင်)အထိတင်ဆောင်ဖူးသည်။.<ref name = "Armenia1" /><ref name = "Armenia2" /> ==တိုးတက်မှုများ== အန်တိုနော့ဗ် အေအန်-၂၂၅ သည် ဆိုဗီယက်အာကာသစီမံကိန်းအတွက် အင်နာဂျီယာ([[Energia]])ဒုံးပျံနှင့် ဘူရန်အာကာသလွန်းပျံ( [[Buran (spacecraft)|''Buran'']] )ကိုသယ်ဆောင်ရန်အတွက် [[Myasishchev VM-T]]လေယာဉ်နေရာတွင်အစားထိုးနိုင်ရန် တည်ဆေက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ An-225 ၏မူလတာဝန်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ [[လွန်းပျံယာဉ်တင်လေယာဉ်]] နှင့်ရည်ရွယ်ချက်တူညီသည်။ <ref name="goebel">{{cite web |url=http://www.airvectors.net/avantgt.html#m3 |title=Antonov An-225 Mriya ("Cossack") |work=The Antonov Giants: An-22, An-124, & An-225 |accessdate=21 August 2012 |author=Greg Goebel |archive-date=5 December 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121205123323/http://www.airvectors.net/avantgt.html#m3 |url-status=dead }}</ref><ref name=goebMriya>{{cite web |url=http://vectorsite.net/tashutl_c08.html#m1 |title=The Soviet Buran shuttle program |work=Postscript: The Other Shuttles |accessdate=21 August 2012 |author=Greg Goebel |archive-date=11 December 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111211001433/http://www.vectorsite.net/tashutl_c08.html#m1 |url-status=dead }}</ref> [[File:Antonov An-225 with Buran at Le Bourget 1989 Manteufel-2.jpg|thumb|left|၁၉၈၉ ပါရီလေကြောင်းပြပွဲတွင် ဘူရန်လွန်းပျံယာဉ်အားကျောပိုးထားသည့် An-225 အားတွေ့မြင်ရပုံ]] An-225 ၏ ပထမဆုံးအကြိမ်ပျံသန်းမှုအဖြစ် ၁၉၈၈၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ တွင် ကိယက်ဗ်မြို့မှ ၇၄ မိနစ်ကြာပျံသန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ [[ပါရီလေကြောင်းပြပွဲ]]တွင် ရပ်ထားလျက်အနေအထားဖြင့်ပါဝင်ပြသခဲ့ပြီး [[ဖာဘိုရိုလေကြောင်းပြပွဲ]]တွင် အများပြည်သူရှေ့ပျံသန်းပြခဲ့သည်။ လေယာဉ်နှစ်စီးအမှာရရှိခဲ့သော်လည်း တစ်စီးသာတည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်။ <ref>[http://www.airliners.net/open.file?id=1154941&size=L Photo on airliners.net]</ref>) ၂၅၀,၀၀၀ ကီလိုဂရမ်(ပေါင် ၅၅၀,၀၀၀)အထိအလွန်လေးလံပြီးကြီးမားသောပစ္စည်းများကို ဝမ်းခေါင်းအတွင်းသယ်ဆောင်နိုင်သည်။ <ref name="goebel"/> သို့တည်းမဟုတ် ၂၀၀,၀၀၀ ကီလိုဂရမ်(ပေါင် ၄၄၀,၀၀၀)လေးသောပစ္စည်းများကိုကျောပိုးသယ်ဆောင်နိုင်သည်။ <ref name="antonov">{{cite web |url=http://www.antonov.com/products/air/transport/AN-225/index.xml |work=Antonov ASTC |title=Mriya |accessdate=27 May 2004 }}</ref> ဒုတိယမြောက် An-225 အား [[ဆိုဗီယက်အာကာသစီမံကိန်း]]အတွက် ၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်းတွင် တစိတ်တပိုင်းတည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဒုတိယမြောက် An-225 တွင် နောက်ဖက်ကုန်ပေါက်နှင့် ပြန်လည်ပုံစံထုတ်ထားသော တစ်ခုတည်းသော ဒေါင်လိုက်ဟန်ချက်ညှိ အမြီးပါရှိသည်။ ပိုမိုထိရောက်သောကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက်ဖြစ်သည်။ <ref name = "Kaplan">{{Cite journal |title = Big Wings |first = Philip |last = Kaplan |postscript = .}}</ref> ၁၉၉၁ တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုပြိုကွဲပြီးနောက် ဘူရန်အာကာသလွန်းပျံစီမံကိန်းဖျက်သိမ်းလိုက်ချိန်တွင် တစ်စီးတည်းသော An-225 အား ၁၉၉၄ တွင် သိမ်းဆည်းထားခဲ့သည်။ <ref>[http://www.airliners.net/aircraft-data/stats.main?id=389 Antonov An-225 Mriya]. Airliners.net.</ref> [[Ivchenko Progress]] အင်ဂျင် ၆ လုံးအား An-124 လေယာဉ်များတွင်အသုံးပြုရန် ဖြုတ်ယူခဲ့သည်။ မပြီးစီးသေးသော An-225 ကိုယ်ထည်အားလည်းသိမ်းဆည်းထားခဲ့သည်။ ပထမ An-225 အား အင်ဂျင်ပြန်လည်တပ်ဆင်ပြီး အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref name=mf>"[http://www.militaryfactory.com/aircraft/detail.asp?aircraft_id=58 Antonov An-225 Mriya (Cossack) Heavy Lift Strategic Long-Range Transport]" ''Military Factory'', 23 August 2012. Retrieved: 6 September 2012.</ref><ref name="ramAn225"/> ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် An-225 ၏စွမ်းရည်မြင်သာလာပြီး ၂၀၀၆စက်တင်ဘာတွင် ဒုတိယမြောက်အစီးကိုအပြီးသတ်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဒုတယအစီး၏ကိုယ်ထည်ကို ၂၀၀၈ တွင်အပြီးသတ်ရန်ဖြစ်သော်လည်း<ref>[http://www.aviationexplorer.com/Antonov_AN-225.html Antonov An-225 Mriya Aircraft History, Facts and Pictures]. Aviationexplorer</ref> နောက်ပိုင်းတွင်အချိန်ဆွဲသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ဩဂုတ်တွင် တပ်ဆင်ခြင်းမပြီးသေးသဖြင့် လုပ်ငန်းရပ်တန့်ခဲ့သည်။ <ref name="An-225 emerges">[http://www.flightglobal.com/articles/2009/08/17/331063/video-worlds-largest-aircraft-an-225-emerges-to-set-new-lift-record.html "World's largest aircraft, An-225, emerges to set new lift record"]. Flight International, 17 August 2009.</ref><ref>[http://www.buran-energia.com/blog/2008/12/22/the-mriya-2-2/lang/en/ The Mriya 2: Pictures]. Buran-energia.com</ref> ၂၀၁၁၊ မေတွင် အန်တိုနော့ဗ် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်က ဒုတိယမြောက် ကုန်တန်ချိန် ၂၅၀ တင်ဆောင်နိုင်သော An-225 ပြီးစီးရန်အတွက် $သန်း ၃၀၀ လိုအပ်မည်ဟုအစီရင်ခံခဲ့သည်။ ဘဏ္ဍာငွေရရှိပါက သုံးနှစ်အတွင်းအပြီးသတ်နိုင်မည်ဟုဆိုသည်။ <ref name="$300m needed for completion of An-225 transport">[http://www.ukrainianjournal.com/index.php?w=article&id=12454 "$300m needed for completion of An-225 transport, says Antonov CEO"]</ref> အမျိုးမျိုးသော သတင်းရင်းမြစ်များအရ ဒုတိယမြောက်အစီးသည် ၆၀-၇၀% ပြီးစီးပြီဖြစ်သည်။ .<ref>{{cite web|url=http://www.ruaviation.com/news/2011/5/11/304/ |title=Ukraine may finish the construction of second An-225 Mriya transport aircraft – News – Russian Aviation |publisher=Ruaviation.Com |date= |accessdate=2012-04-06}}</ref> ==ဒီဇိုင်း== [[File:Antonov-225 main landing gear 2.jpg|thumb|left|An-225 ၏ပင်မဆင်းသက်ဂီယာ]] အန်တိုနော့ဗ် ကုမ္ပဏီ၏ ရှေးဦးပိုင်း [[Antonov An-124|An-124]] ပေါ်အခြေတည်၍ An-225 တွင် ကိုယ်ထည်ပြွန်ရှေ့ပိုင်းနှင့်တောင်ပံ၏ပဲ့ပိုင်းဖက်သို့ချဲ့ထားပြီး ဗျက်ကျယ်ကျယ်ရရှိစေသည်။ တောင်ပံတွင်[[Ivchenko Progress D-18T]] [[တာဘိုပန်ကာအင်ဂျင်]] နှစ်လုံးထပ်ထည့်သဖြင့်စုစုပေါင်းအင်ဂျင် ၆ လုံးပါဝင်လာသည်။ ဆင်းသက်ဂီယာစနစ်ကို ဘီး ၃၂ လုံးဖြင့်ဒီဇိုင်းဆွဲပြီး စွမ်းရည်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ဘီးအချို့အားကွေ့နိုင်ပြီးလေယာဉ်ကို ၆၀ မီတာကျယ်သောပြေးလမ်းပေါ်တွင်ကွေ့နိုင်လေသည်။ ဆင်းသက်ဂီယာသည် လေယာဉ်အားဒူးထောက်စေနိုင်ပြီး ကုန်တင်/ချလွယ်ကူစေသည်။ <ref name="ramAn225"/> အလေးချိန်လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် An-124 ၏အမြီးပိုင်းကုန်ပေါက်တံခါးနှင့်လှေကားတို့ကိုဖြုတ်ထားသည်။ အမြီးပိုင်းတွင် ဒေါင်လိုက်ဟန်ချက်ညှိဆူးတောင်အစား ကြီးမားလေးလံသောကုန်များကိုကျောပိုးသယ်ရာ၌ ကုန်များကလေကြောင်းဒိုင်းနမစ်ကိုနှောက်ယှက်သဖြင့်အဆင်မပြေ၊ အမြွှာဆူးတောင်နှင့်မှအဆင်ပြေသည်။ An-124 နှင့်မတူသည်မှာ An-225 သည် ဗျူဟာမြောက်ကုန်တင်ရန်၊ ပြေးလမ်းတိုတွင်ဆင်းတက်ရန်အတွက်ရည်ရွယ်ထားခြင်းမဟုတ်ပေ။<ref name="goebel"/> [[File:An-225 D-18T.jpg|thumb|An-225 [[Ivchenko Progress D-18T]] တာဘိုပန်ကာအင်ဂျင်များ]] အစပိုင်းတွင် An- 225 သည် စုစုပေါင်းအလေးချိန် ၆၀၀တန်(၁,၃၀၀,၀၀၀ပေါင်)ရှိသည်။ ၂၀၀၀-၁ တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၂၀ အကုန်အကျခံပြီးမွမ်းမံမှုပြုရာ၌ အားဖြည့်ကြမ်းပြင်တစ်ခုထပ်ထည့်ရာ တန်ချိန် ၆၄၀(ပေါင် ၁,၄၀၀,၀၀၀)ရှိလာသည်။ .<ref name="Forward">Forward, David C: ''Antonov's Dream Machine'', p. 23. Airways magazine, June 2004</ref><ref name="Spaeth">Spaeth, Andreas: ''When size matters'', p. 29. Air International magazine, December 2009</ref><ref name="Gordon">Gordon, Yefim; Dmitriy and Sergey Komissarov: "The Six-Engined Dream", page 76. ''Antonov's Heavy Transports: The An-22, An-124/225 and An-70''. Midland, 2004. ISBN 1-85780-182-2.</ref> Both the earlier and later takeoff weights establish the An-225 as the world's heaviest aircraft, being heavier than the double-deck [[Airbus A380]] even though Airbus plans to pass the An-225's maximum landing weight with {{convert|591.7|t|lb}} for the A380.<ref name="Flight Global">{{Cite document |url= http://www.flightglobal.com/articles/2009/06/03/327310/airbus-reveals-a380-linked-pilot-systems-secrets.html |work= Flight International |date= 3 June 2009 |title= Airbus Reveals A380-linked Pilot Systems Secrets |postscript= . }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.flightglobal.com/articles/2009/06/03/327310/airbus-reveals-a380-linked-pilot-systems-secrets.html |access-date=14 January 2013 |archive-date=21 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100321170348/http://www.flightglobal.com/articles/2009/06/03/327310/airbus-reveals-a380-linked-pilot-systems-secrets.html }}</ref> The [[Boeing 747 Large Cargo Freighter|Boeing 747 Dreamlifter]] has a bigger cargo hold at 1,840m³ (65,000 cubic feet).<ref>"[http://www.boeing.com/news/frontiers/archive/2006/november/mainfeature.pdf "Flight Test Program is under way for 747 Large Cargo Freighter.]" ''[[Boeing]]'', November 2006. Retrieved: 29 September 2012.</ref> The [[Hughes H-4 Hercules]], known as the "Spruce Goose", had a greater wingspan and a greater overall height, but was 20% shorter, and due to the materials used in its construction, also lighter. In addition, the Spruce Goose only flew once, making the An-225 the largest aircraft in the world to fly multiple times.<ref name="ramAn225"/><ref name="avzone">{{cite web |url=http://www.theaviationzone.com/factsheets/an225.asp |title=Antonov An-225 Mryia (Cossack) |work=The Aviation Zone |accessdate=2011-07-01 |archive-date=25 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180925112446/http://www.theaviationzone.com/factsheets/an225.asp |url-status=dead }}</ref> The [[Cabin pressurization|pressurized]] [[cargo hold]] is 1,300[[Cubic metre|m³]] in volume; 6.4m wide, 4.4m high, and 43.35m long<ref name="ramAn225"/><ref name=gs>"[http://www.globalsecurity.org/military/world/ukraine/an-225.htm AN-225 Mriya]" ''[[GlobalSecurity.org]]''. Retrieved: 6 September 2012.</ref><ref name=acs>"[http://www.aircharterservice.aero/cargo/aircraft/antonov_an225.htm Antonov An 225] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120415013519/http://www.aircharterservice.aero/cargo/aircraft/antonov_an225.htm |date=15 April 2012 }}" ''Air Charter Service''. Retrieved: 6 September 2012.</ref> – longer than the [[Wright_Flyer#Flight_tests_at_Kitty_Hawk|first flight of the Wright Flyer]].<ref name="NASM">[http://www.nasm.si.edu/exhibitions/gal100/wright1903.html "Milestones of Flight – 1903 Wright Flyer"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181225123954/https://airandspace.si.edu/exhibitions |date=25 December 2018 }} – [[National Air and Space Museum|Smithsonian National Air and Space Museum]]</ref><ref>[http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp "100 Years Ago, the Dream of Icarus Became Reality."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070912065254/http://www.fai.org/news_archives/fai/000295.asp |date=12 September 2007 }} ''FAI NEWS'', December 17, 2003. Retrieved: January 5, 2007.</ref><ref>Lindberg, Mark. [http://www.wingsofhistory.org/index.php/library/articles-of-interest/mark-lindberg/a-century-of-flight "Century of Flight."] ''Wings of History Museum,'' 2003. Retrieved: August 27, 2011.</ref> ==ပျံသန်းမှုရာဇဝင်== [[File:An-225-manchester-2006.jpg|thumb|left|Antonov An-225 အား ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် [[မန်ချက်စတာလေဆိပ်]]တွင်တွေ့မြင်ရပုံ]] ၁၉၇၀ နှောင်းပိုင်းတွင် In the late 1970s, efforts were begun by the Soviet government to generate revenue from its military assets. In 1989, a holding company was set up by the Antonov Design Bureau as a heavy airlift shipping corporation under the name "[[Antonov Airlines]]", based in [[Kiev]], Ukraine and operating from [[London Luton Airport]] in partnership with [[Air Foyle HeavyLift]].<ref name="antonov"/><ref name="goleta">{{cite web |url=http://www.air-and-space.com/Antonov%20An-225%20Mriya.htm |work=Goleta Air & Space Museum |title=An-225 Mriya, NATO: Cossack |accessdate=31 March 2004 |archive-date=23 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223134956/http://www.air-and-space.com/Antonov }}</ref> As the Soviet space program was in its last years, the An-225 was employed as the prime method of transporting the [[Buran Shuttle]].<ref name="avzone"/>{{Better source|date=May 2012|semi-valid ref}} The company initiated operations with a fleet of four An-124-100s and three [[Antonov An-12]]s, but by the late 1990s a need for aircraft larger than the An-124 became apparent. In response, the original An-225 was re-engined, modified for heavy cargo transport, and placed back in service under the management of Antonov Airlines. [[File:An-225 Mriya.jpg|thumb|The Antonov-225 at [[Gostomel Airport]] (Antonov airport), [[Ukraine]]]] On 23 May 2001, the An-225 received its type certificate from the Interstate Aviation Committee Aviation Register (IAC AR).<ref>{{Cite web |title=Type Certificates for Aircraft |url=http://www.mak.ru/english/kommissions/aviareg/certificates/sertifikati_tipa_na_vozdushnie_suda.html |accessdate=30 April 2008 |archivedate=30 April 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080430200431/http://www.mak.ru/english/kommissions/aviareg/certificates/sertifikati_tipa_na_vozdushnie_suda.html }}</ref> In September 2001, carrying 4 main battle tanks<ref name="ramAn225">[http://ram-home.com/ram-old/an-225.html An-225 (An-225-100) "Мрія"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151031011047/http://ram-home.com/ram-old/an-225.html |date=31 October 2015 }} ''Russian Aviation Museum'', 20 October 2001. Retrieved: 31 October 2010.</ref> at a record load of {{convert|253.82|t|ST}} of cargo, the An-225 flew at an altitude of {{convert|2|km|ft|abbr=on}} over a closed circuit of {{convert|1000|km|mi|abbr=on}} at a speed of {{convert|763.2|km/h|mph|abbr=on}}.<ref name="Special planes: The Antonov-225 Mriya">{{Cite document |url = http://www.eurotrib.com/story/2006/4/8/13392/35796 |title = Special planes: The Antonov-225 "Mriya" |publisher=European Tribune |date = 8 April 2006 |postscript = .}}</ref> The type's first flight in commercial service departed from [[Stuttgart, Germany]] on 3 January 2002, and flew to [[Thumrait, Oman]] with 216,000 prepared meals for American military personnel based in the region. This vast number of ready meals was transported on some 375 pallets and weighed 187.5 tons.<ref name=airfoyle2>{{cite web |url=http://www.airfoyle.co.uk/services/an225.asp |work=AirFoyle |title=Antonov Airlines:An-225 Mriya |accessdate=14 January 2013 |archivedate=5 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181005173349/http://www.airfoyle.co.uk/services/an225.asp }}</ref> The An-225 has since become the workhorse of the Antonov Airlines fleet, transporting objects once thought impossible to move by air, such as locomotives and 150-ton generators. It has become an asset to international relief organizations for its ability to quickly transport huge quantities of emergency supplies during disaster relief operations.<ref name="aircraft info">{{cite web |url=http://www.aircraft-info.net/aircraft/jet_aircraft/antonov/AN-225 |work=Aircraft-Info.net |title=Antonov An-225 |accessdate=15 February 2004 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040401135622/http://www.aircraft-info.net/aircraft/jet_aircraft/antonov/AN-225 |archivedate=1 April 2004 }}</ref> [[File:Antonov_225_(2010).jpg|thumb|left|Antonov An-225 အား ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရပုံ]] The An-225 has been contracted by the Canadian and U.S. governments to transport military supplies to the Middle East in support of Coalition forces.<ref name="aircraft info"/> In November 2004, [[Fédération Aéronautique Internationale|FAI]] placed the An-225 in the [[Guinness Book of Records]] for its 240 records. An example of the cost of shipping cargo by An-225 was over 2 million [[Danish krone|DKK]] (approx. €266,000) for flying a chimney duct from [[Denmark]] to [[Kazakhstan]] in 2008.<ref name="steelcon">[http://www.steelcon.com/fileadmin/user_upload/pdf/News/Steelcon__News_GB.pdf Steelcon News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110716133659/http://www.steelcon.com/fileadmin/user_upload/pdf/News/Steelcon__News_GB.pdf |date=16 July 2011 }}. steelcon.com. Retrieved: 13 June 2010.</ref> On 11 August 2009, the heaviest single cargo item ever sent via air freight was loaded onto the Antonov 225. At {{convert|16.23|m|ft}} long and {{convert|4.27|m|ft}} wide, the consignment–a generator for a gas power plant in [[Armenia]] and its loading frame–weighed in at a record {{convert|189|t|lb}}.<ref name = "Armenia1">[http://www.aircargonews.com/091110/FT091113.html Cargo manifest picture] ''Air Cargo News'' 13 November 2009. Retrieved: 30 May 2012.</ref><ref name = "Armenia2">[http://www.eft.com/freight-transport/frankfurt-hahn-airport-sets-world-record Ukraine's An-225 aircraft sets new record for heaviest single cargo item transported by air], Eye for Transport, 18 August 2009.</ref> Also during 2009, the An-225 was painted in a new blue and yellow paint scheme,<ref name="2009paint">{{cite web|url = http://spotters.net.ua/files/images/0000019427_large.jpeg|title = Photo of the AN-225 in new paint scheme|accessdate =30 December 2009|last = Spotters.net|year = 2009}}</ref> after Antonov ceased cooperation with AirFoyle and partnered with [[Volga-Dnepr Airlines|Volga-Dnepr]] in 2006.<ref name="vdganswer">Ingram, Frederick C. [http://www.answers.com/topic/volga-dnepr-group Volga-Dnepr Group] ''answers.com''. Retrieved: 24 July 2010.</ref> ၂၀၁၀၊ ဇွန် ၁၁ တွင် An-225 ကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံးကုန်စည်ကိုသယ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၄၂ မီတာရှည်သည့် [[လေအားတာဘိုင်]]နှစ်ခုကို တရုတ်နိုင်ငံ [[ထျန်းကျင်းမြို့]]မှ [[ဒိန်းမတ်]]နိုင်ငံသို့ပို့ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="res">[http://www.renewable-energy-sources.com/2010/06/11/lm-wind-powers-globlades-on-record-breaking-journey/ Record breaking journey] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100614024755/http://www.renewable-energy-sources.com/2010/06/11/lm-wind-powers-globlades-on-record-breaking-journey/ |date=14 June 2010 }} ''Renewable Energy Sources'', 11 June 2010. Pictures: [http://www.jv.dk/artikel/896389:Haderslev--Se-billederne--Verdens-stoerste-fly-landede-i-Skrydstrup-i-aftes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161109031318/http://www.jv.dk/artikel/896389:Haderslev--Se-billederne--Verdens-stoerste-fly-landede-i-Skrydstrup-i-aftes |date=9 November 2016 }} [http://www.jv.dk/artikel/897243:Haderslev--Se-brugernes-billeder--Verdens-stoerste-transportfly-i-Skrydstrup] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130613071401/http://www.jv.dk/artikel/897243:Haderslev--Se-brugernes-billeder--Verdens-stoerste-transportfly-i-Skrydstrup |date=13 June 2013 }} Retrieved: 13 June 2010.</ref> ==အသုံးပြုသူများ== ;{{UKR}} *[[အန်တိုနော့ဗ်လေကြောင်း]] ===ယခင်အသုံးပြုသူများ=== ;{{USSR}} *[[အန်တိုနော့ဗ်လေကြောင်း]] (ဆိုဗီယက် ဘူရန်စီမံကိန်းအတွက်) ==အချက်အလက်များ(An-225)== [[File:Giant planes comparison - Updated.svg|thumb|အကြီးဆုံးလေယာဉ် ၄ စီးအားယှဉ်ပြထားပုံ- {{legend|#d6c35b|[[Hughes H-4 Hercules]]}} {{legend|#7fdf8a|အန်တိုနော့ဗ် အေအန်-၂၂၅}} {{legend|#e9a4a4|[[အဲယားဘတ်စ် အေ၃၈၀-၈၀၀]]}} {{legend|#a4b8e8|[[ဘိုးရင်း ၇၄၇-၈]]}} ]] {{Aircraft specs |ref=Vectorsite,<ref name="goebel"/> Antonov's Heavy Transports,<ref name="aht">{{cite book | title=Antonov's Heavy Transports: Big Lifters for War & Peace | author=Gordon, Yefim | year=2004 | publisher=Midland Publishing | isbn=1-85780-182-2}}</ref> and others<ref name=mf/><ref name="ramAn225"/><ref name=gs/><ref name=acs/> |prime units?=met<!-- imp or kts first for US aircraft, and UK aircraft pre-metrification, met(ric) first for all others. You MUST choose a format, or no specifications will show --> <!-- General characteristics --> |genhide= |crew=6 |capacity= |length m=84 |length ft= |length in= |length note= |span m=88.4 |span ft= |span in= |span note= |height m=18.1 |height ft= |height in= |height note= |wing area sqm=905 |wing area sqft= |wing area note= |aspect ratio=8.6 |airfoil= |empty weight kg=285000 |empty weight lb= |empty weight note= |gross weight kg= |gross weight lb= |gross weight note= |max takeoff weight kg=640000 |max takeoff weight lb= |max takeoff weight note= |fuel capacity=300000 kg |more general= *[[Cargo hold]] – volume 1,300[[Cubic metre|m³]], length 43.35m, width 6.4m, height 4.4m <!-- Powerplant --> |eng1 number=6 |eng1 name=[[ZMKB Progress D-18]] |eng1 type=[[turbofan]]s |eng1 kn=229.5 |eng1 lbf= |eng1 note= <!-- စွမ်းဆောင်ရည် --> |perfhide= |max speed kmh=850 |max speed mph= |max speed kts= |max speed note= |max speed mach=<!-- supersonic aircraft --> |cruise speed kmh=800 |cruise speed mph= |cruise speed kts= |cruise speed note= |stall speed kmh= |stall speed mph= |stall speed kts= |stall speed note= |never exceed speed kmh= |never exceed speed mph= |never exceed speed kts= |never exceed speed note= |minimum control speed kmh= |minimum control speed mph= |minimum control speed kts= |minimum control speed note= |range km=15400 |range miles= |range nmi= |range note=with maximum fuel; range with maximum payload: 4,000 km (2,500 mi) |ferry range km= |ferry range miles= |ferry range nmi= |ferry range note= |endurance=<!-- if range unknown --> |ceiling m=11000 |ceiling ft= |ceiling note= |g limits=<!-- aerobatic --> |roll rate=<!-- aerobatic --> |glide ratio=<!-- sailplanes --> |climb rate ms= |climb rate ftmin= |climb rate note= |time to altitude= |lift to drag= |wing loading kg/m2=662.9 |wing loading lb/sqft= |wing loading note= |fuel consumption kg/km= |fuel consumption lb/mi= |power/mass= |thrust/weight=0.234 |more performance= |avionics= }} [[File:An-225 Mriya 4.jpg|thumb|၂၀၀၈၊ စက်တင်ဘာတွင် An-225 အားတွေ့ရပုံ]] ==Notable appearances in media== <!-- As per the consensus at [[Talk:Aircraft in fiction]] all media appearance of all aircraft types have been moved to [[Aircraft in fiction]] or [[List of fictional aircraft]] as applicable and a "main" template put on the aircraft type article directing content of this type to be submitted to those pages instead of entered on the aircraft type page. Please do not enter text in this article on the use of this aircraft type in books, video games, comics, film, etc, but instead take it to [[Aircraft in fiction]] or [[List of fictional aircraft]] as applicable. Note fictional look=alike (An-500) is covered at [[List of fictional aircraft]]. --> {{main|Aircraft in fiction#Antonov An-225}} ==မှီငြမ်း== {{reflist|30em}} ==ပြင်ပချိတ်ဆက်ရန်== {{Commons and category|Antonov An-225}} * [http://www.antonov.com/aircraft/transport-aircraft/an-225-mriya Official An-225 web page] * [http://www.buran-energia.com/mriya-antonov/mriya-desc.php An-225 – buran-energia.com] * [http://youtube.com/watch?v=1dp9JjuJbZ0 An-225 – YouTube.com] The worlds biggest planes: Antonov An-225 in comparison with [[Airbus A380|Airbus A380-800]], [[Airbus A340-600]] and [[Boeing 747-400]] * [http://www.airliners.net/photo/Antonov-An-225-Mriya/0699985/L/ Second Antonov An-225 Mriya (line no. 01-02) under construction at Aviant-Kiev Aviation Plant. Kiev-Svyatoshino (UKKT), Ukraine, 19 September 2004] * [http://www.airliners.net/photo/Antonov-Design-Bureau/Antonov-An-225-Mriya/1658109/L/ Second Antonov An-225 Mriya (line no. 01-02) (front view) under construction at Aviant-Kiev Aviation Plant. Kiev-Svyatoshino (UKKT), Ukraine, 20 August 2008] * [http://www.airliners.net/photo/Antonov-An-225-Mriya/1759372/L/ Second Antonov An-225 Mriya (line no. 01-02) (side view) under construction at Aviant-Kiev Aviation Plant. Kiev-Svyatoshino (UKKT), Ukraine, 20 August 2008] * [http://www.boris-lux.de/04_types/63_fc/sp_ru/91_mri/mriy.php Payloads] {{Aviation lists}} [[Category:ဘူရန် စီမံကိန်း]] gp7diuv8xjl92nbwf2mx4yrm2pdu4nz 3 50577 1037125 1028098 2026-06-09T18:00:33Z PyaePhyoAung11111 140495 /* သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ */ အကြောင်းပြန်ခြင်း 1037125 wikitext text/x-wiki {{archives}} == English wekipedia Thae Su Nyein == Hello Ninjastrikers; Please take a look at Thae Su Nyein's article. I don't know what happened. I can't do anything. Thae Su Nyein's article is sent to draft. Please help me.I don't understand why this is showing up. [[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Naing Oo|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]], @[[အသုံးပြုသူ:Osgdgdggd|Osgdgdggd]]: အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ မူဝါဒတွေအရ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းမရှိတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖန်တီးတာ၊ အကောင့်ပွားတွေ သုံးပြီး ဖန်တီးတာကြောင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၉၊ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Myanmar Wikipedia Name Change == Myanmar wikiမှာ ‌‌ေဆာင်းပါးခါင်းစဉ်ကမှား‌ေနလို့ ပြန်ပြင်လို့ရလားဗျာ့ အကိုနင်ဂျာ။ [[ဂျီရာဝက် ဆူထိဝါနိချာဆာ]] ထိုင်းနာမည်ကိုဘာသာပြန်တာ လွဲသွားလို့ [[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naing Naing Kyaw Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] စာမျက်နှာအပေါ်နားက "ရွှေ့ရန်" ကိုနှိပ်ပြီး ဆောင်းပါးအမည် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၁၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးခြင်း == အကိုရေ [[အလ္လာဟ်၏ နာမတော် ၉၉ မျိုး]] နဲ့ ၎င်း ထဲမှာပါသမျှ အသေးစိတ် data တွေတိုင်းမှာ info book template ပြန်ထည့်ပေးစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ၎င်းကို [[ဆရာဇင်နောင်နောင်သက်]] မှကိုယ်တိုင် ဘာသာပြန်၊ပြစု ပြီး ကျမ်းကိုးရေးသားထားတာဖြစ်လို့ ဆရာရဲ့နာမည်ကတော့ လေးစားမှုအေနနဲ့ ပြန်ပါစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူရေးထားတာကို ကျွန်တော်က အနီးစပ်ဆုံးရေးသားထားမို့ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]]: Infobox book တမ်းပလိတ်က စာအုပ်အကြောင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်အကြောင်းမဟုတ်တဲ့ ဆောင်းပါးမှာသုံးထားတာမို့ ဖယ်လိုက်တာပါ။ စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ပါတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကိုးကားဖော်ပြချင်တာမျိုးဆိုရင် cite book တမ်းပလိတ်ကိုသာ သုံးရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၂၂:၅၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ဒါဆိုရင် အကိုပဲ ပြန်လုပ်ပေးလို့ရလားခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ကုဒ်မှားနေခြင်း == ဒကာကြီး သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်းမှာ ကုဒ်မှားနေသလားလို့ပါ။ * {{Wikisource}} [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Fixed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၅၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == Need help with cross-wiki abuse == Hello, we have [[:en:Wikipedia:Administrators'_noticeboard/Incidents#Foreign-language_legal_threat?|found an abuser]] you've dealt with in mywiki before and I thought you might know something about them. Thanks so much. [[အသုံးပြုသူ:ChildrenWillListen|ChildrenWillListen]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ChildrenWillListen|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၀၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == hello, can you please link " ဒုတိယမြောက် ဗေဟမ် " article to " Wilhelm II as Burmese Wikipage? == I already finished all the parts about him but I can't add via "Add interlanguage links". Please check and help me to add. @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :{{done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]], actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == VisualEditor citation tool == Hi Ninjastrikers, I'm Johannes from the [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] team. We are currently working on technical improvements to references. We are especially looking at changes to support newcomer editors to add references whenever they are adding content to Wikipedia articles (or creating new articles). As part of our work we would like to support smaller and medium-sized wikis to activate [[:mw:Citoid|Citoid]] and the [[:mw:VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] which allow VE users to automatically create references or manually create references using standard citation temples. These features are currently used on ~130 Wikimedia projects (including all major ones like English Wikipedia). You are probably aware of them because you've edited on major wikis, but just in case: [[:en:Help:VisualEditor#Adding a new reference]] shows some screenshots. We would like to run a test on mywiki to measure how citation usage changes (hopefully increases) with those features activated – especially among newcomer editors. We could either do the necessary work (e.g. updating some citation templates / creating some mediawiki pages on mywiki) ourselves or support local admins to do it – whatever you prefer. : If the test confirms that VisualEditor users are more likely to add references when creating / editing an article with those features activated, we'll increase our efforts to support other projects to enable the feature. We would probably do the required changes beginning of December (once we've everything in place to measure differences in citation usage on mywiki) if you agree with the test. Thanks, [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :Hi Johannes, :Thanks for reaching out. I agree that having Citoid and the VisualEditor citation tool activated on mywiki would be very beneficial. We would be happy to participate in this test to improve reference usage. :Regarding the implementation, we would prefer if your team could handle the necessary technical work. This would be a great help to us. Please let us know if you need any specific permissions or local coordination from our side. The timeline to begin in early December works well for us. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၀၂၊ ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks for your reply! We're happy to do the technical work. We don't need specific permissions, I'll probably just involve my [[User:Johannnes89|volunteer account]] for the necessary edits in MediaWiki namespace. ::There are two things we would like to know: ::* Which templates would you like to use as default templates in VisualEditor citations? ::** According to our data {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} are the most used templates on mywiki – many projects are using those four as default templates (e.g. enwiki [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) ::** Other projects (e.g. dewiki [https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) just use their local cite web & cite book equivalent -> in that case VE will automatically use cite book for most news/journal sources. ::** Some projects use a single default template (e.g. plwiki [https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) which would be {{tl|ကိုးကားခြင်း}} on mywiki ::* Could you provide me with ~10 popular Burmese online sources? We would like to test some links in order to make sure there won't be issues with the automatic reference creation. ::[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::We'll set up Citoid and the VisualEditor citation tool this week. Any updates on my questions? :) [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Hi, sorry for the late reply. To answer your questions, ::::* {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} will be the default tempates. ::::* {{tl|ကိုးကားခြင်း}} may requires some update, therefore it will not be the default template for a while. ::::* The followings may be considered as the popular Burmese online sources. ::::** [https://www.bbc.com/burmese BBC Burmese], [https://www.dvb.no/ DVB], [https://news-eleven.com/ Eleven Media], [https://xinhuamyanmar.com/ Xinhua Myanmar], [https://burma.irrawaddy.com/ Irrawaddy], [https://bur.mizzima.com/ Mizzima], [https://www.mdn.gov.mm/my/home Myanmar Digital News], [https://myanmar-now.org/mm/ Myanmar Now], [https://www.rfa.org/burmese/ RFA Burmese], [https://voiceofmyanmarnews.com/ VOM], [https://onenewstvchannel.com/ One News] and [https://www.moi.gov.mm/ Ministry of Information]. ::::Please let me know if you need any other information. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::Thanks! I've added TemplateData to the four templates [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_web/doc&diff=prev&oldid=957506][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_journal/doc&diff=prev&oldid=957566][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_news/doc&diff=prev&oldid=957573][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_book/doc&diff=prev&oldid=957575] and created [[မီဒီယာဝီကီ:Cite-tool-definition.json]] and [[မီဒီယာဝီကီ:Citoid-template-type-map.json]] in order to enable Citoid and the VE citation tool. :::::I've also tested the links you mentioned and auto-generation worked [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%B0:Johannes_Richter_(WMDE)/Test]. Let me know if you observe anything not working as expected. [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::The results are looking good! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၉၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::Thanks for your feedback! We'll continue to monitor how VisualEditor users engage with the new tool. We have noticed that some parts of the citation interface aren't translated from English to Burmese and we were wondering if that might be an issue to some users? :::::::Would it be possible for you to translate these three messages [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialog-reference-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialogbutton-citation-educationpopup-text&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-reference-input-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate] and the 20 messages in this group [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-citoid&language=my&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate]? Our could you point me to another venue, where I could ask other mywiki editors to consider translating these messages? Thanks you! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::Sorry for the late reply. The messages are now translated to Burmese. Please let me know if anything else needed. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၈၊ ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::::::Thank you very much for your help! Your translations will be live on mywiki on Thursday. We're already seeing VisualEditor users using the new citation features and are hoping that the translations help users less comfortable with English menu labels to use them too! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Update accurate infomation == Hello Ninjastriker, I like to update Nyo Saw, recent accurate information from reliable source. Like to request do not revert. [[အသုံးပြုသူ:Banyarsp|Banyarsp]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Banyarsp|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၃၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) ဆောင်းပါးအား Draft Space သို့ ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == ဆရာ @Ninjastrikers ခင်ဗျာ - ကျွန်တော် ရေးသားခဲ့တဲ့ "အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)" ဆောင်းပါးကို A7 အရ ဖျက်ပစ်လိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ Test page မဟုတ်ဘဲ နည်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို စနစ်တကျ ရေးသားဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်မှာ PRLog သတင်း၊ UN-backed APCICT/ESCAP အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ICANN Membership စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေကို ကိုးကားချက်အဖြစ် ပိုမိုခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းတည်းဖြတ်ချင်ပါသဖြင့် ဖျက်လိုက်တဲ့စာသားတွေကို Draft:အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) အနေနဲ့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးပါရန် (Restore to Draft space) မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါတယ်။ Draft မှာ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှသာ Review ပြန်တင်ပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၆၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You've got mail == {{You've got mail}} လူကြီးမင်း Ninjastrikers ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ "အောင်မြင့်မြတ်" ဆောင်းပါးအား မူကြမ်းစာမျက်နှာ (Draft Space) သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံထားသော အီးမေးလ်တစ်စောင် ပေးပို့ထားပါသဖြင့် အားလပ်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၁၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]], ဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာဟာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှု မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီခြင်းမရှိတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆောင်းပါးတစ်ခုကို ထားရှိဖို့ဆိုရင် အကြောင်းအရာဟာ [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါခြင်း]] ရှိရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီထင်ရှားအရေးပါမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ဖို့အတွက် စိ[[ဝီကီပီးဒီးယား:V|စစ်အတည်ပြုနိုင်တဲ့]] [[ဝီကီပီးဒီးယား:RS|ခိုင်လုံတဲ့ ကိုးကားချက်တွေ]] ရှိရပါမယ်။ ဖျက်ပစ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဟာ သာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အကြောင်း ဖြစ်နေပြီး ကိုးကားပြုထားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေမှာ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ ရင်းမြစ်များသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် [[WP:AUTOBIO|ပင်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]လည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၈၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးအတွက် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == "Dear Admin Ninjastrikes ခင်ဗျာ... ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရေးသားခဲ့တဲ့ 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်း (G11/G12) အတွက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ ဦးမြကြိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် တက်ကြွစွာ သင်ကြားပြသနေသူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် Condense of Composition (COC) နည်းစနစ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား အလွန်ထင်ရှားပါသည်။ ၎င်းသည် လယ်တီဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် လူသိများသူ (Public Figure) တစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် ကျွန်တော်/ကျွန်မအနေဖြင့် ခိုင်မာသော အကိုးအကားများ (7Day TV အင်တာဗျူးနှင့် အခြားရင်းမြစ်များ) ကို ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးကို Draft (မူကြမ်း) ကဏ္ဍသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါရန် လေးစားစွာ တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့်အညီ အကိုးအကားများကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပါမည်။ ကူညီပေးမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။" [[အသုံးပြုသူ:မောင်ချမ်းမြေ့|မောင်ချမ်းမြေ့]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ချမ်းမြေ့|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ == သဲစုညိမ်းရဲ့ဆောင်းပါကိုဘာလို့ဖျက်ပစ်ရတာလည်းဗျာ့ မြန်မာwiki မှာက‌ျတာ့မဖျက်သင့်ဘူးထင်ပါတယ် အကြောင်းပြချက်ပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Loganandjayce|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၃၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]]; [[သဲစုညိမ်း]] စာမျက်နှာကို [[M:GS|Global Sysop]] တစ်ယောက်က [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8&logid=433017 Spam အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖျက်သွားတာ]ပါ။ အကြောင်းရင်းကတော့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီ အပါအဝင် တခြားဝီကီတွေမှာ သဲစုညိမ်း စာမျက်နှာတွေကို မူဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီဘဲ တောက်လျောက် ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြတာမို့ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဝီကီမှာ ဖျက်ခံရတယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့် ဖျက်ခံရသလဲ၊ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင်လုပ်ပြီးမှ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်တာပါ။ ဒါပေမယ့် အသုံးပြုသူ အကောင့်များစွာ သုံးပြီး [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q131363032&action=history ဝီကီတွေမှာ ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း]က ဖျက်ခံရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း Spam လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အကြံပေးရရင် ဆောင်းပါးကို ဆက်ပြီး မဖန်တီးပါနဲ့။ Draft: အမည်ညွှန်းမှာ အရင်ဖန်တီးပါ။ Review တင်ပါ။ အဲဒီအဆင့်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ရင်တော့ ဆက်မကြိုးစားသင့်တော့ပါဘူး။ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရင် အကောင့်တွေ၊ အိုင်ပီတွေ တောက်လျှောက်အပိတ်ခံရနိုင်သလို ဆောင်းပါးအမည်ကိုလည်း Blacklist အနေနဲ့ ဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၅၄၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါမင်းကိုတည်းဖြတ်ခွင့်မပြုဘူးNiNJA ::I had buarned [[အသုံးပြုသူ:PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22625-67|&#126;2026-22625-67]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22625-67|talk]]) ၁၇:၄၈၊ ၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၀:၀၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> dxd7mszww1r2bbgvxgzd38r2bju4v8f 1037126 1037125 2026-06-09T18:03:37Z PyaePhyoAung11111 140495 /* I had burn this name Ninjastrikers */ အပိုင်းသစ် 1037126 wikitext text/x-wiki {{archives}} == English wekipedia Thae Su Nyein == Hello Ninjastrikers; Please take a look at Thae Su Nyein's article. I don't know what happened. I can't do anything. Thae Su Nyein's article is sent to draft. Please help me.I don't understand why this is showing up. [[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:U Naing Oo|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၀၇၊ ၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:U Naing Oo|U Naing Oo]], @[[အသုံးပြုသူ:Osgdgdggd|Osgdgdggd]]: အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ မူဝါဒတွေအရ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းမရှိတဲ့ ဆောင်းပါးကို ထပ်ခါတလဲလဲ ဖန်တီးတာ၊ အကောင့်ပွားတွေ သုံးပြီး ဖန်တီးတာကြောင့် ပိတ်ပင်ခံထားရတာဖြစ်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၃:၄၉၊ ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == Myanmar Wikipedia Name Change == Myanmar wikiမှာ ‌‌ေဆာင်းပါးခါင်းစဉ်ကမှား‌ေနလို့ ပြန်ပြင်လို့ရလားဗျာ့ အကိုနင်ဂျာ။ [[ဂျီရာဝက် ဆူထိဝါနိချာဆာ]] ထိုင်းနာမည်ကိုဘာသာပြန်တာ လွဲသွားလို့ [[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Naing Naing Kyaw Aung|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၃၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Naing Naing Kyaw Aung|Naing Naing Kyaw Aung]] စာမျက်နှာအပေါ်နားက "ရွှေ့ရန်" ကိုနှိပ်ပြီး ဆောင်းပါးအမည် ပြောင်းနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၁၅၊ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅ (UTC) == ဆွေးနွေးခြင်း == အကိုရေ [[အလ္လာဟ်၏ နာမတော် ၉၉ မျိုး]] နဲ့ ၎င်း ထဲမှာပါသမျှ အသေးစိတ် data တွေတိုင်းမှာ info book template ပြန်ထည့်ပေးစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ၎င်းကို [[ဆရာဇင်နောင်နောင်သက်]] မှကိုယ်တိုင် ဘာသာပြန်၊ပြစု ပြီး ကျမ်းကိုးရေးသားထားတာဖြစ်လို့ ဆရာရဲ့နာမည်ကတော့ လေးစားမှုအေနနဲ့ ပြန်ပါစေချင်ပါတယ်၊ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ သူရေးထားတာကို ကျွန်တော်က အနီးစပ်ဆုံးရေးသားထားမို့ပါ။ ကျေးဇူးအများကြီးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၄၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]]: Infobox book တမ်းပလိတ်က စာအုပ်အကြောင်းရေးတဲ့ ဆောင်းပါးတွေမှာ အသုံးပြုဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ စာအုပ်အကြောင်းမဟုတ်တဲ့ ဆောင်းပါးမှာသုံးထားတာမို့ ဖယ်လိုက်တာပါ။ စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ပါတဲ့ အကြောင်းအရာကို ကိုးကားဖော်ပြချင်တာမျိုးဆိုရင် cite book တမ်းပလိတ်ကိုသာ သုံးရမှာပါ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၂၂:၅၁၊ ၁၇ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ဒါဆိုရင် အကိုပဲ ပြန်လုပ်ပေးလို့ရလားခင်ဗျ။ [[အသုံးပြုသူ:Burmese Editor|Burmese Editor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Burmese Editor|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၀၇၊ ၁၈ မတ် ၂၀၂၅ (UTC) == ကုဒ်မှားနေခြင်း == ဒကာကြီး သရုပ်ပြဓမ္မပဒကျမ်းမှာ ကုဒ်မှားနေသလားလို့ပါ။ * {{Wikisource}} [[အသုံးပြုသူ:Tejinda|Tejinda]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Tejinda|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၀၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) :Fixed. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၅:၅၅၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၅ (UTC) == Need help with cross-wiki abuse == Hello, we have [[:en:Wikipedia:Administrators'_noticeboard/Incidents#Foreign-language_legal_threat?|found an abuser]] you've dealt with in mywiki before and I thought you might know something about them. Thanks so much. [[အသုံးပြုသူ:ChildrenWillListen|ChildrenWillListen]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:ChildrenWillListen|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၂၀၊ ၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ (UTC) == hello, can you please link " ဒုတိယမြောက် ဗေဟမ် " article to " Wilhelm II as Burmese Wikipage? == I already finished all the parts about him but I can't add via "Add interlanguage links". Please check and help me to add. @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၂၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) :{{done}} [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၀:၅၈၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) ::ကျေးဇူးပါဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:Auld Den 2|Auld Den 2]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Auld Den 2|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၅၉၊ ၁၆ ဩဂုတ် ၂၀၂၅ (UTC) == Help me to Complete this Article == hi Can u help me to complete this [[:en:Draft:List of Mosques in Myanmar]], actually I do not understand Burmese script but wanted create this article. It will be helpful. [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၇၊ ၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အသုံးပြုသူ:Mr.work-shy|Mr.work-shy]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Mr.work-shy|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၅၅၊ ၂၅ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၅ (UTC) == VisualEditor citation tool == Hi Ninjastrikers, I'm Johannes from the [[:m:WMDE Technical Wishes|WMDE Technical Wishes]] team. We are currently working on technical improvements to references. We are especially looking at changes to support newcomer editors to add references whenever they are adding content to Wikipedia articles (or creating new articles). As part of our work we would like to support smaller and medium-sized wikis to activate [[:mw:Citoid|Citoid]] and the [[:mw:VisualEditor/Citation tool|VisualEditor citation tool]] which allow VE users to automatically create references or manually create references using standard citation temples. These features are currently used on ~130 Wikimedia projects (including all major ones like English Wikipedia). You are probably aware of them because you've edited on major wikis, but just in case: [[:en:Help:VisualEditor#Adding a new reference]] shows some screenshots. We would like to run a test on mywiki to measure how citation usage changes (hopefully increases) with those features activated – especially among newcomer editors. We could either do the necessary work (e.g. updating some citation templates / creating some mediawiki pages on mywiki) ourselves or support local admins to do it – whatever you prefer. : If the test confirms that VisualEditor users are more likely to add references when creating / editing an article with those features activated, we'll increase our efforts to support other projects to enable the feature. We would probably do the required changes beginning of December (once we've everything in place to measure differences in citation usage on mywiki) if you agree with the test. Thanks, [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၅၇၊ ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :Hi Johannes, :Thanks for reaching out. I agree that having Citoid and the VisualEditor citation tool activated on mywiki would be very beneficial. We would be happy to participate in this test to improve reference usage. :Regarding the implementation, we would prefer if your team could handle the necessary technical work. This would be a great help to us. Please let us know if you need any specific permissions or local coordination from our side. The timeline to begin in early December works well for us. [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၇:၀၂၊ ၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::Thanks for your reply! We're happy to do the technical work. We don't need specific permissions, I'll probably just involve my [[User:Johannnes89|volunteer account]] for the necessary edits in MediaWiki namespace. ::There are two things we would like to know: ::* Which templates would you like to use as default templates in VisualEditor citations? ::** According to our data {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} are the most used templates on mywiki – many projects are using those four as default templates (e.g. enwiki [https://en.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) ::** Other projects (e.g. dewiki [https://de.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) just use their local cite web & cite book equivalent -> in that case VE will automatically use cite book for most news/journal sources. ::** Some projects use a single default template (e.g. plwiki [https://pl.wikipedia.org/wiki/MediaWiki:Cite-tool-definition.json]) which would be {{tl|ကိုးကားခြင်း}} on mywiki ::* Could you provide me with ~10 popular Burmese online sources? We would like to test some links in order to make sure there won't be issues with the automatic reference creation. ::[[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၄၃၊ ၂၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::We'll set up Citoid and the VisualEditor citation tool this week. Any updates on my questions? :) [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၄၊ ၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::Hi, sorry for the late reply. To answer your questions, ::::* {{tl|cite web}}, {{tl|cite book}}, {{tl|cite news}}, {{tl|cite journal}} will be the default tempates. ::::* {{tl|ကိုးကားခြင်း}} may requires some update, therefore it will not be the default template for a while. ::::* The followings may be considered as the popular Burmese online sources. ::::** [https://www.bbc.com/burmese BBC Burmese], [https://www.dvb.no/ DVB], [https://news-eleven.com/ Eleven Media], [https://xinhuamyanmar.com/ Xinhua Myanmar], [https://burma.irrawaddy.com/ Irrawaddy], [https://bur.mizzima.com/ Mizzima], [https://www.mdn.gov.mm/my/home Myanmar Digital News], [https://myanmar-now.org/mm/ Myanmar Now], [https://www.rfa.org/burmese/ RFA Burmese], [https://voiceofmyanmarnews.com/ VOM], [https://onenewstvchannel.com/ One News] and [https://www.moi.gov.mm/ Ministry of Information]. ::::Please let me know if you need any other information. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၀၂၊ ၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::Thanks! I've added TemplateData to the four templates [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_web/doc&diff=prev&oldid=957506][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_journal/doc&diff=prev&oldid=957566][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_news/doc&diff=prev&oldid=957573][https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%90%E1%80%BA:Cite_book/doc&diff=prev&oldid=957575] and created [[မီဒီယာဝီကီ:Cite-tool-definition.json]] and [[မီဒီယာဝီကီ:Citoid-template-type-map.json]] in order to enable Citoid and the VE citation tool. :::::I've also tested the links you mentioned and auto-generation worked [https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%A1%E1%80%9E%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%B0:Johannes_Richter_(WMDE)/Test]. Let me know if you observe anything not working as expected. [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၅၅၊ ၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::The results are looking good! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:century gothic;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၂:၃၉၊ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) :::::::Thanks for your feedback! We'll continue to monitor how VisualEditor users engage with the new tool. We have noticed that some parts of the citation interface aren't translated from English to Burmese and we were wondering if that might be an issue to some users? :::::::Would it be possible for you to translate these three messages [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialog-reference-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-dialogbutton-citation-educationpopup-text&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate][https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&showMessage=cite-ve-reference-input-placeholder&group=ext-cite-visualeditor&language=my&filter=&optional=1&action=translate] and the 20 messages in this group [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special%3ATranslate&group=ext-citoid&language=my&action_source=search&filter=%21translated&optional=1&action=translate]? Our could you point me to another venue, where I could ask other mywiki editors to consider translating these messages? Thanks you! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၄၂၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၅ (UTC) ::::::::Sorry for the late reply. The messages are now translated to Burmese. Please let me know if anything else needed. Thanks! [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၄:၂၈၊ ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) :::::::::Thank you very much for your help! Your translations will be live on mywiki on Thursday. We're already seeing VisualEditor users using the new citation features and are hoping that the translations help users less comfortable with English menu labels to use them too! [[အသုံးပြုသူ:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Johannes Richter (WMDE)|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၀၉၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Help == Hello, I recently created [[ဂါဇာလူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု|this]] article. Can you help me improve it? You said I know English. [[အသုံးပြုသူ:جودت|جودت]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:جودت|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၃၈၊ ၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၆ (UTC) == Update accurate infomation == Hello Ninjastriker, I like to update Nyo Saw, recent accurate information from reliable source. Like to request do not revert. [[အသုံးပြုသူ:Banyarsp|Banyarsp]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Banyarsp|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၀၃၊ ၂၀ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) ဆောင်းပါးအား Draft Space သို့ ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == ဆရာ @Ninjastrikers ခင်ဗျာ - ကျွန်တော် ရေးသားခဲ့တဲ့ "အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်)" ဆောင်းပါးကို A7 အရ ဖျက်ပစ်လိုက်တာကို တွေ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ Test page မဟုတ်ဘဲ နည်းပညာရှင်တစ်ဦးရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို စနစ်တကျ ရေးသားဖို့ ကြိုးစားနေခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆောင်းပါးရှင်မှာ PRLog သတင်း၊ UN-backed APCICT/ESCAP အသိအမှတ်ပြုမှုနဲ့ ICANN Membership စတဲ့ ခိုင်လုံတဲ့ အထောက်အထားတွေ ရှိနေပါတယ်။ ဒါတွေကို ကိုးကားချက်အဖြစ် ပိုမိုခိုင်မာအောင် ထည့်သွင်းတည်းဖြတ်ချင်ပါသဖြင့် ဖျက်လိုက်တဲ့စာသားတွေကို Draft:အောင်မြင့်မြတ် (နည်းပညာရှင်) အနေနဲ့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးပါရန် (Restore to Draft space) မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါတယ်။ Draft မှာ စနစ်တကျ ပြင်ဆင်ပြီးမှသာ Review ပြန်တင်ပါ့မယ်ခင်ဗျာ။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၄၆၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You've got mail == {{You've got mail}} လူကြီးမင်း Ninjastrikers ခင်ဗျာ။ ကျွန်တော် MM TechEditor ပါ။ "အောင်မြင့်မြတ်" ဆောင်းပါးအား မူကြမ်းစာမျက်နှာ (Draft Space) သို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံထားသော အီးမေးလ်တစ်စောင် ပေးပို့ထားပါသဖြင့် အားလပ်သည့်အချိန်တွင် စစ်ဆေးပေးပါရန် လေးစားစွာဖြင့် အသိပေးအပ်ပါသည်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ။ [[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:MM TechEditor|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၁၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:MM TechEditor|MM TechEditor]], ဆောင်းပါးပါ အကြောင်းအရာဟာ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားရဲ့ ထင်ရှားအရေးပါမှု မူဝါဒနဲ့ ကိုက်ညီခြင်းမရှိတဲ့အတွက် ဖျက်ပစ်ပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ အတ္ထုပ္ပတ္တိဆောင်းပါးတစ်ခုကို ထားရှိဖို့ဆိုရင် အကြောင်းအရာဟာ [[ဝီကီပီးဒီးယား:N|ထင်ရှားအရေးပါခြင်း]] ရှိရမှာဖြစ်ပြီး အဲဒီထင်ရှားအရေးပါမှုကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ဖို့အတွက် စိ[[ဝီကီပီးဒီးယား:V|စစ်အတည်ပြုနိုင်တဲ့]] [[ဝီကီပီးဒီးယား:RS|ခိုင်လုံတဲ့ ကိုးကားချက်တွေ]] ရှိရပါမယ်။ ဖျက်ပစ်လိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးဟာ သာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်အကြောင်း ဖြစ်နေပြီး ကိုးကားပြုထားတဲ့ ရင်းမြစ်တွေမှာ ထင်ရှားအရေးပါခြင်းကို လွှမ်းခြုံဖော်ပြနိုင်ခြင်းမရှိတဲ့ ရင်းမြစ်များသာ ဖြစ်နေပါတယ်။ ဒါ့အပြင် [[WP:AUTOBIO|ပင်ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ]]လည်း ဖြစ်နေတဲ့အတွက် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှာ မဟုတ်ပါဘူးဗျာ။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၁၅:၄၈၊ ၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးအတွက် မေတ္တာရပ်ခံခြင်း == "Dear Admin Ninjastrikes ခင်ဗျာ... ကျွန်တော်/ကျွန်မ ရေးသားခဲ့တဲ့ 'ဦးမြကြိုင်' ဆောင်းပါးကို မဆိုင်းမတွ ဖျက်ပစ်ခြင်း (G11/G12) အတွက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပေးပါရန် မေတ္တာရပ်ခံအပ်ပါသည်။ ဦးမြကြိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အင်္ဂလိပ်စာပေလောကတွင် နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် တက်ကြွစွာ သင်ကြားပြသနေသူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် Condense of Composition (COC) နည်းစနစ်သည် ကျောင်းသားလူငယ်များအကြား အလွန်ထင်ရှားပါသည်။ ၎င်းသည် လယ်တီဝိပဿနာအဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီးတွင်လည်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် လူသိများသူ (Public Figure) တစ်ဦး ဖြစ်ပါသည်။ ဆောင်းပါးကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည့်အချိန်တွင် ကျွန်တော်/ကျွန်မအနေဖြင့် ခိုင်မာသော အကိုးအကားများ (7Day TV အင်တာဗျူးနှင့် အခြားရင်းမြစ်များ) ကို ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင်နေဆဲ ဖြစ်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤဆောင်းပါးကို Draft (မူကြမ်း) ကဏ္ဍသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးပါရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခွင့်ပြုပါရန် လေးစားစွာ တောင်းဆိုအပ်ပါသည်။ သတ်မှတ်ထားသော စံနှုန်းများနှင့်အညီ အကိုးအကားများကို အပြည့်အစုံ ပြန်လည်ဖြည့်စွက်ပါမည်။ ကူညီပေးမှုအတွက် ကျေးဇူးတင်ရှိပါသည်။" [[အသုံးပြုသူ:မောင်ချမ်းမြေ့|မောင်ချမ်းမြေ့]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:မောင်ချမ်းမြေ့|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၁၂၊ ၆ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == သဲစုညိမ်း ဆောင်းပါးကိစ္စ == သဲစုညိမ်းရဲ့ဆောင်းပါကိုဘာလို့ဖျက်ပစ်ရတာလည်းဗျာ့ မြန်မာwiki မှာက‌ျတာ့မဖျက်သင့်ဘူးထင်ပါတယ် အကြောင်းပြချက်ပေးပါ [[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Loganandjayce|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၃၃၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) :@[[အသုံးပြုသူ:Loganandjayce|Loganandjayce]]; [[သဲစုညိမ်း]] စာမျက်နှာကို [[M:GS|Global Sysop]] တစ်ယောက်က [https://my.wikipedia.org/w/index.php?title=%E1%80%A1%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8:%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8&logid=433017 Spam အကြောင်းပြချက်နဲ့ ဖျက်သွားတာ]ပါ။ အကြောင်းရင်းကတော့ အင်္ဂလိပ်ဝီကီ အပါအဝင် တခြားဝီကီတွေမှာ သဲစုညိမ်း စာမျက်နှာတွေကို မူဝါဒနဲ့ မကိုက်ညီဘဲ တောက်လျောက် ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြတာမို့ပါ။ သက်ဆိုင်ရာဝီကီမှာ ဖျက်ခံရတယ်ဆိုရင် ဘာကြောင့် ဖျက်ခံရသလဲ၊ ဘာတွေ ပြင်ဆင်ရမလဲဆိုတာကို သိအောင်လုပ်ပြီးမှ မူဝါဒတွေနဲ့အညီ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သင့်တာပါ။ ဒါပေမယ့် အသုံးပြုသူ အကောင့်များစွာ သုံးပြီး [https://www.wikidata.org/w/index.php?title=Q131363032&action=history ဝီကီတွေမှာ ထပ်တလဲလဲ ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း]က ဖျက်ခံရခြင်းရဲ့ အဓိက အကြောင်းရင်း Spam လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်နေတာပါ။ ဒါကြောင့် အကြံပေးရရင် ဆောင်းပါးကို ဆက်ပြီး မဖန်တီးပါနဲ့။ Draft: အမည်ညွှန်းမှာ အရင်ဖန်တီးပါ။ Review တင်ပါ။ အဲဒီအဆင့်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ရင်တော့ ဆက်မကြိုးစားသင့်တော့ပါဘူး။ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေရင် အကောင့်တွေ၊ အိုင်ပီတွေ တောက်လျှောက်အပိတ်ခံရနိုင်သလို ဆောင်းပါးအမည်ကိုလည်း Blacklist အနေနဲ့ ဝင်သွားစေနိုင်ပါတယ်။ [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၇:၅၄၊ ၉ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) ::ငါမင်းကိုတည်းဖြတ်ခွင့်မပြုဘူးNiNJA ::I had buarned [[အသုံးပြုသူ:PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) @[[အသုံးပြုသူ:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] [[အထူး:ဆောင်ရွက်ချက်များ/&#126;2026-22625-67|&#126;2026-22625-67]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:&#126;2026-22625-67|talk]]) ၁၇:၄၈၊ ၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) == You may be an eligible candidate for the U4C election == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Greetings, The [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee (U4C)]] seeks candidates for the 2026 election. The U4C is the global committee responsible for overseeing enforcement of the [[foundation:Special:MyLanguage/Policy:Universal Code of Conduct|Universal Code of Conduct]]. Elections are held annually, if elected a committee member serves for two years. This year the U4C requires candidates to hold administrator rights on at least one wiki, which is why you are being contacted as you appear to hold this right. There are other requirements, such as candidates must be at least 18 years old and may not be employed by the Wikimedia Foundation or other related chapters and affiliates. You can find more information in the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026#Call_for_Candidates|call for candidates on Meta-wiki]]. Additionally, the committee's working language is English; some ability to communicate in English is required. The election opens on 18 May, if you are eligible and interested you have until 10 May to submit your candidacy. There will be a week in between for candidates to answer questions from the community. Voting takes place privately in [[m:Special:MyLanguage/SecurePoll|SecurePoll]], successful candidates must receive at least 60% support. More information is available on [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|the 2026 Elections page]], including timelines and other candidacy information. If you read over the material and consider yourself qualified, please consider submitting your name to run for the committee. If you think someone else in your community might be interested and qualified, please encourage them to run. In partnership with the U4C -- [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User_talk:Keegan (WMF)|talk]]) ၂၀:၀၆၊ ၂၈ ဧပြီ ၂၀၂၆ (UTC) </div> <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Keegan_(WMF)/test&oldid=30472432 --> == I had burn this name Ninjastrikers == ငါတယောက်ပဲထိန်းချုပ်မယ် ပြင်ဆင်မယ် ဘယ်ကောင်မှခွင့်မပြု ဒါငါ့အမိန့် ပြည့်ဖြိုးအောင် ဘီသူံး [[အသုံးပြုသူ:PyaePhyoAung11111|PyaePhyoAung11111]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:PyaePhyoAung11111|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၀၃၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) od1dxgx126qklppmsxmtiyw4dlr7m9p 0 58788 1037107 701571 2026-06-09T16:19:36Z KillMeiKo 121877 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 1037107 wikitext text/x-wiki ==အင်္ဂတိုင်း== အင်္ဂတိုင်း၏မင်းနေပြည်မြို့တော်သည် စမ္ပါမြို့ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းစမ္ပါမြို့သည် စမ္ပါမြစ်နှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့၏ ပေါင်းစုံရာ၌ တည်ထားခဲ့သည်။ စမ္ပါမြို့သည် မိထီလာမြို့မှ ၆၀-ယူဇနာဝေးသော အရပ်၌ တည်ရှိခဲ့သည်။ အင်္ဂတိုင်းသည် ယခုခေတ်အရ ဘာဂလပုရ် ထို့ပြင် မုံဂေရခရိုင်တို့နှင့်တကွ မြောက်ဘက်၌ ကိုဆီမြစ် တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်တည်ရှိလေသည်။ ယင်းအင်္ဂတိုင်းသည် မဂဓတိုင်းအတွင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဖြစ်နိုင်ရာသည်မှာ သမုဒ္ဒရာ ကမ်းတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်နိုင်ခဲ့ရာသည်။ အင်္ဂတိုင်း၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်၏အပျက်အစီးအကြွင်းအကျန်များသည် ယခုအခါတွင် ဘာဂလ်ပုရ်မြို့အနီး စမ္ပါနဂရနှင့် စမ္ပါပုရ် ယင်းရွာနှစ်ရွာတို့တွင် အထင်အရှား ရှိကြကုန်သည်။ ထို့ပြင် ဖြစ်နိုင်ရာသည်မှာ သမုဒ္ဒရာ ကမ်းတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်နိုင်ခဲ့ရာသည် အင်္ဂတိုင်း၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော်၏ အပျက်အစီးအကြွင်းအကျန်များသည် ယခုအခါတွင် ဘာဂလ်ပုရ်မြို့ အနီး စမ္ပါနဂရ နှင့် စမ္ပါပုရ် ယင်းရွာနှစ်ရွာတို့တွင် အထင်အရှားရှိကြကုန်သည်။ မဟာ[[ပရိနိဗ္ဗာနသုတ်]] အလိုအားဖြင့် စမ္ပါမြို့သည် ဗုဒ္ဓခေတ်၌ ဘာရတနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီး ၆-မြို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စမ္ပါမြို့မှ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့သွားရန်အတွက် ကုန်သည်များသည် မြစ်ကြောင်းလမ်းခရီးဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒရာ လမ်းခရီးဖြင့်သော်လည်းကောင်း သွားခဲ့ကြကုန်သည်။ အင်္ဂတိုင်း၌ ရွာပေါင်း (၈၀,ဝ၀ဝ)-ရှစ်သောင်းရှိခဲ့သည်။ အာပဏမြို့သည် အင်္ဂတိုင်း၏ တစ်ခုသော ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော အရောင်းအဝယ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ [[မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ်]]လာအရ သိသာထင်ရှားသည်မှာ အင်္ဂတိုင်းသည် ဘာရတနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော တိုင်းကြီး ၇-တိုင်းတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်မတိုင်မီက အင်္ဂတိုင်းသည် တိုင်းပြည်စွမ်းအားနှင့် ပြည့်စုံသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇာတကလာအားဖြင့် သိရသည်မှာ အမှတ်မရှိ တစ်ချိန်က မဂဓသည်ပင် အင်္ဂမင်း၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်၌ အင်္ဂတိုင်းသည် မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မြင့်မြတ်သော အဖြစ်ကို အလိုမတူပဲ အပ်နှင်းခဲ့ရသည်။ တစ်ကြိမ်စစ်ပွဲဖြစ်ပြီးနောက် အင်္ဂတိုင်းသည် မဂဓမင်း သေနိယ ဗိမ္ဗိသာရ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။ စမ္ပါဘုရင်၏မိဖုရားကြီးဖြစ်သော ဂဂ္ဂရာ သည် ဂဂ္ဂရာပေါက္ခရိဏီ ရေကန်ကြီးကို တူးစေအပ်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ရဟန်းအပေါင်းနှင့်တကွ ထိုရေကန်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုဂဂ္ဂရာ ရေကန်ပေါင်၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ခြင်းကို ပြုတော်မူခဲ့သည်။ အင်္ဂတိုင်း၏တခြားသောမြို့တစ်မြို့မှာ အဿပုရ် ဖြစ်လေသည်။ ယင်း အဿပုရ်မြို့မှ များစွာကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့သည် ဘုရားရှင်ထံသို့ လာရောက်၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ကြကုန်သည်။ <ref>ဘဒ္ဒန္တဇောတိကာဘိဝံသ ပါဠိပါရဂူ၊ သိရီပဝရဓမ္မာစရိယ၊ သကျသီဟဓမ္မာစရိယ (သက္ကတ, ပါကတ, ပါဠိ, ဟိန္ဒီ, အင်္ဂလိပ် ၅-ဘာသာ) ဘာသန္တရကောဝိဒ၊ ဇောတိကာရုံစာချကျောင်း၊တောင်ထီးလင်းတိုက်၊ မန္တလေးမြို့။ (ဗုဒ္ဓခေတ် ဘာရတနိုင်ငံ ပထဝီဝင် လေ့လာချက် စာအုပ်)</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[Category:ဗုဒ္ဓခေတ်]] 61rq6sx62x3allm360hvjn2e773s0ri 0 63386 1037066 627057 2026-06-09T13:08:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037066 wikitext text/x-wiki {{Coord|14|5|15|S|75|45|48|W|type:landmark|display=title}} [[File:Huacachina_Oasis_Panorama.JPG|thumb|ပီရူးနိုင်ငံ၊ ဟွာကာချီနာ အိုအေစစ် မြင်ကွင်းကျယ်ပုံ]] '''ဟွာကာချီနာ'''သည် [[ပီရူးနိုင်ငံ]] အနောက်တောင်ဘက်တွင်ရှိသော ရွာတစ်ရွာဖြစ်ပြီး သဲသောင်ခုံများဝန်းရံထားသည့် အိုအေစစ်ငယ်ပတ်လည်တွင် တည်ထားသော ရွာကလေးတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ထိုရွာကလေးသည်  Ica Province တွင် တည်ရှိပြီး Ica District ၏ မြို့တော် Ica နှင့် ငါးကီလိုမီတာခန့် ကွာဝေးသည်။<ref>[http://www.atlasobscura.com/places/huacachina-oasis Atlas Obscure: Huacachina]</ref> အဆိုပါ အိုအေစစ်ကို ပီရူးနိုင်ငံသုံးငွေကြေးဖြစ်သော 50 Nuevo Sol ငွေစက္ကူ၏ ကျောဘက်တွင် ရေးဆွဲဖော်ပြခဲ့သည်။ ဟွာကာချီနာတွင် အမြဲတမ်းနေသော လူဦးရေ ၁၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်သာ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.discoverychannel.com.au/images/huacachina-oasis-peru/ |title=Discovery Channel Australia: Huacachina |access-date=27 March 2016 |archive-date=23 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161023193326/http://www.discoverychannel.com.au/images/huacachina-oasis-peru/ |url-status=dead }}</ref> သို့ပေမယ်လည်း နှစ်စဉ် ခရီးသွားဦးရေ တစ်သောင်းခန့် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။ ဟွာကာချီနာကို သဲကန္တာရအတွင်း သေးငယ်သော သဘာဝရေကန်နံဘေးတွင် တည်ဆောင်ထားခဲ့သည်။  "အမေရိက၏ အိုအေစစ်"ဟု ခေါ်ကြပြီး မြို့တော် Ica အနီးမှ ဒေသခံ မိသားစုများအတွက် အပန်းဖြေနေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး သဲသောင်ပြင်စကိတ်စီးခြင်း(sandboarding)နှင့် ပေပေါင်း ရာကျော်အမြင့်ထိ စီး၍ရသော သဲသောင်ပြင်ကားမောင်းခြင်း(dune buggy) စသော အားကစားများသည် လည်ပတ်သူ ခရီးသွားများ၏ စိတ်ကို များစွာဆွဲဆောင်စေခဲ့သည်။ ဒဏ္ဍာရီများတွင် လှပသော ဌာနေလူမျိုး မင်းသမီးလေး ရေချိုးနေသည်ကို ငယ်ရွယ်သော မုဆိုးလေးမှ မြင်တွေ့သွားရာမှစ ရေအိုင်လေး ဖြစ်လာခဲ့တယ်လို့ ဆိုကြသည်။  ထိုသို့ ငယ်ရွယ်သော မုဆိုးလေးမှတွေ့သွားခဲ့ရာ မင်းသမီးမှာ ထွက်ပြေးသွားခဲ့ရပြီး သူမရေချိုးရာ ကျန်ရှိခဲ့သော ရေများနှင့်အိုင်ကလေးသည် အပြာရောင်ရေအိုင်ငယ်လေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မင်းသမီးလေး ထွက်ပြေးရာလမ်းကြောင်းတွင် ကျန်ရှိခဲ့သော သူမ၏ အပေါ်ရုံဝတ်လွှာ၏ ခေါက်ရိုးရာများအတိုင်း ကန်လေးကို ဝိုင်းပတ်ထားသော သဲသောင်ပူစာခုံများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လူများအပြောတွင် မင်းသမီးလေးသည် ယနေ့တိုင်  အိုအေစစ်တွင် ရေသူမလေးအဖြစ် နေထိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>{{Cite web |title=El Huachinero: Huacachina's Legend |url=http://www.elhuacachinero.com/our-desert/huacachina-legend |accessdate=27 March 2016 |archivedate=23 March 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160323173028/http://elhuacachinero.com/our-desert/huacachina-legend }}</ref> မြေပိုင်ရှင်များသည် အိုအေစစ်အနီးတွင် ရေတွင်းများ တူးလာခဲ့ကြရာ အိုအေစစ်၏ ရေပြင်မှာ လျော့ကျလာခဲ့သည်။  ရေများ လျော့ကျလာခဲ့ခြင်းကို အစားထိုးရန်နှင့် ခရီးသွားများအတွက် လှပ၍ ကျေနပ်ဖွယ်ရာ နေရာအဖြစ် အိုအေစစ်ကို ထိန်းသိမ်းရန် ရည်ရွယ်၍ မြို့တော်သည် သဘာဝကဲ့သို့ ရေများ ထည့်သွင်းပေးမည်အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Template:Cite web|url=http://www.peruviantimes.com/huacachina-lagoon-level-drops-sharply-due-to-well-pump-failure/01845|title=''Huacachina lagoon level drops sharply due to well pump failure''|year=2008|work=Peruvian Times}}</ref><ref>{{Cite web |title=Peru This Week: Water level in Huacahina Lagoon Drops (2013) |url=http://www.peruthisweek.com/news-water-level-in-perus-huacachina-lagoon-drops-to-worrying-levels-13976 |accessdate=27 March 2016 |archivedate=21 June 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160621093722/http://www.peruthisweek.com/news-water-level-in-perus-huacachina-lagoon-drops-to-worrying-levels-13976 }}</ref> {{Panorama |image = File:Huacachina_Dunes.jpg |height = 330 |caption = ဟွာကာချီနာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်းရှိ သဲသောင်ခုံများ }} == ကိုးကား == {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Commonscat|Huacachina|ဟွာကာချီနာ}} * {{Template:Wikivoyage-inline|Huacachina}} * [http://gigapan.org/gigapans/57846/ Gigapixel Image of Huacachina] [[Category:အိုအေစစ်များ]] dw62m7oh3tyeirjabiwls286a4asw6d 0 67708 1037253 711711 2026-06-10T11:51:24Z ~2026-34112-07 144106 /* */ 1037253 wikitext text/x-wiki '''Cake is cake even it has a candle''' သည် မြန်မာ[[စကားပုံ]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ရှင်းလင်းချက်== ကချေသည်သည် ကနေကျအတိုင်း မကဘဲ ဆန်းပြားစွာ ကမိသောကြောင့် ပရိသတ်၏ ကိုယ်ထိလက်ရောက် ရှုတ်ချခြင်း ခံရသကဲ့သို့ မိမိအလုပ်ကို မိမိလုပ်နေကျအတိုင်း မလုပ်ဘဲ မဆင်မခြင် ဆန်းပြားစွာ ပြုလုပ်မိသောကြောင့် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်းခံရသည်။ ==ကျမ်းကိုး== {{reflist| <ref>မြန်မာစာအဖွဲ့၊ မြန်မာ[[စကားပုံ]]၊ နှာ-၂ </ref> }} [[Category:မြန်မာစကားပုံများ]] o5cguhxhobnn0k3mccvpmrlkuatyg8z 0 68638 1037069 828193 2026-06-09T13:46:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037069 wikitext text/x-wiki {{Infobox television | show_name = <!-- DO NOT CHANGE. This is the official international name per tvN. See: https://www.youtube.com/watch?v=Ra7coUN_lYk--> Guardian: The Lonely and Great God | image = Poster of Golbin.jpg | caption = ကြောငြာ ပိုစတာ | show_name_2 = <!-- DO NOT CHANGE. Official international name per tvN (indicated on lead paragraph) and literal English title only. See: https://www.youtube.com/watch?v=Ra7coUN_lYk--> Goblin<ref>{{cite web|url=http://kpopherald.koreaherald.com/view.php?ud=201612071458356497126_2&ACE_SEARCH=1|title='Guardian' -- not 'Goblin'|date=December 7, 2016|publisher= |work=Kpop Herald}}</ref> | native_name = | genre = စိတ်ကူးယဉ် ၊ အချစ် ၊ ဒရာမာ | creator = Studio Dragon | writer = ကင်အွန်စွတ် | director = {{ubl|Lee Eung-bok (Ep. 1-16)|Kwon Hyuk-chan (Ep. 5-16)|Yoon Jong-ho (Ep. 3-16)}} | creative_director = {{ubl|Yoon Jong-ho (Ep. 1-2)|Jung Ji-hyun (Ep. 1-16)|Kim Sung-jin (Ep. 1-16)}} | starring = {{ubl|[[ဂုန်ယူး]]|[[ကင်ဂိုအွန်]]|[[လီဒုံဝု]]|[[ယူးအင်နာ]]|[[ယုစန်ဂျေ]]}} | opentheme = "Round and Round" by Heize and Han Soo-ji | endtheme = "Stay With Me" ကို [[ပတ်ချန်ရိုး (အဆိုတော်)|ပတ်ချန်ရိုး]] နှင့် Punch | composer = Nam Hye-seung | country = [[ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ|တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] | language = ကိုရီးယားဘာသာ | num_episodes = ၁၆+ ၃ (အထူးပိုင်းပြသမှု)<ref>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20170205000080&ACE_SEARCH=1|title=Special episodes reveal ‘Guardian’ behind the scenes|date=February 5, 2017|publisher= |work=The Korea Herald}}</ref> | executive_producer = {{ubl|Kim Beom-rae|Yoon Ha-rim}} | producer = {{ubl|Joo Kyung-ha|Kim Ji-yeon}} | location = {{ubl|ဂင်းဂျယ် , တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|Gangwon Province (တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ)|Gangwon-do , တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|[[ဆိုးလ်မြို့]],တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ|ကွီးဘက် မြို့တော်, [[ကနေဒါနိုင်ငံ]]}} | cinematography = {{ubl|Park Sung-yong|Kang Yoon-soon}} | editor = Lee Sang-rok | camera = Single-camera | runtime = မိနစ် ၆၀-၉၀ <ref>{{Cite news|url=http://entertain.naver.com/read?oid=018&aid=0003689740|title='도깨비', 1·2회 90분 특별 편성|publisher= |work=Star E Daily|language=ko|accessdate=December 1, 2016}}</ref> | company = Hwa&Dam Pictures | distributor = [[TVN (အာရှ)|tvN]] (တောင်ကိုရီးယား) | network = [[TVN (အာရှ)|tvN]] (တောင်ကိုရီးယား) | picture_format = 1080i ([[HDTV]]) | audio_format = Dolby Digital | first_run = | first_aired = {{start date|2016|12|02}} | last_aired = {{end date|2017|01|21}} | website = http://program.tving.com/tvn/dokebi | production_website = http://www.studiodragon.net/front/kr/works/portfolio_view?class1=&cpage=6&idx=31 }} '''''Guardian: The Lonely and Great God'''''<ref>{{Cite AV media}}</ref> ({{Korean|도깨비|3=Dokkaebi|lit='''''Goblin'''''}} မှင်စာ) သည် [[ဂုန်ယူး]]၊ [[လီဒုံဝု]]၊ [[ကင်ဂိုအွန်]]၊ [[ယူးအင်နာ]]နှင့် [[ယုစန်ဂျေ]]တို့ ပါဝင်သော တောင်ကိုရီယားတီဗီဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့မှစ၍ ၂၀၁၇ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ရက်နေ့အထိ tvN (တောင်ကိုရီးယား) မှ အပတ်စဉ် သောကြာနှင့် စနေနေ့တိုင်း ည ၈နာရီ ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=tvN's 'Goblin' starring Gong Yoo, Kim Go-Eun begins test shooting|last=E.|first=Maolen|url=http://en.yibada.com/articles/155848/20160831/tvns-goblin-starring-gong-yoo-kim-go-eun-begins-test.htm|date=2016-08-31}}</ref><ref>{{Cite news|title=[단독] 김고은, 공유의 여자 된다..김은숙 신작 주인공|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110422941}}</ref> == ဇာတ်လမ်း == ကင်ရှင်([[ဂုန်ယူး]])သည် ဝိညာဉ်များကို စောင့်ရှောက်ရသော မှင်စာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး၊ သေဆုံးသူဝိညာဉ်များကို အသက်နှုတ်ရသော အတိတ်လည်းမေ့နေသည့် သေမင်း([[လီဒုံဝု]])နှင့် အတူနေသည်။ သေသူများကို နောက်ဘဝကူးရန်အတွက် သူတို့နှစ်ဦး အတူပို့ပေးလေ့ရှိသည်။ တစ်နေ့တွင် သူ့သတို့သမီး ဖြစ်လာမည့် ဂျီအွန်တက်([[ကင်ဂိုအွန်]])ခေါ်သော မိန်းကလေးနှင့် တွေ့ရသည်။ သူမမှာ သရဲမြင်နိုင်သော အစွမ်းနှင့် မွေးရာပါ အမှတ်ကြောင့် သရဲများက မှင်စာသတို့သမီးဟု မကြာခဏ ခေါ်ဝေါ်လေသည်။ <ref>{{Cite news|title=Gong Yoo confirmed for 'Descendants of the Sun' writer's next project! {{!}} allkpop.com|url=http://www.allkpop.com/article/2016/04/gong-yoo-confirmed-for-descendants-of-the-sun-writers-next-project}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dramafever.com/news/this-6-minute-long-goblin-teaser-is-everything-/|title=This 6-minute-long Goblin preview is everything!|author=by|date=2016-11-29|publisher=Dramafever.com|accessdate=2016-12-03|archivedate=1 December 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161201013354/https://www.dramafever.com/news/this-6-minute-long-goblin-teaser-is-everything-/}}</ref> == သရုပ်ဆောင်များ == === အဓိကဇာတ်ဆောင်များ === * ကင်ရှင်အဖြစ် ဂုန်ယူး၊ မှင်စာဟုလည်း သိ<ref>{{Cite news|title=공유, 김은숙 차기작 ‘도깨비’ 출연 확정…11월 tvN 첫방송 [공식입장]|url=http://entertain.naver.com/ranking/read?oid=382&aid=0000468184}}</ref> : ၉၃၉ နှစ်ရှိ မသေနိုင်သော ကိုယ်စောင့်နတ် တစ်ဖြစ်လဲ မှင်စာသည် သူ၏မသေနိုင်သော ဘဝကို အေးချမ်းစွာ အဆုံးသတ်ပေးမည့် သူ၏သတို့သမီးလောင်း(သူအသတ်ခံခဲ့ရသည့် ဓားကို ဆွဲနှုတ်ပေးနိုင်မည့် တစ်ဦးတည်းသောသူ)ကို ရှာဖွေနေ။ * ဝမ်ယိုအဖြစ် [[လီဒုံဝု]]၊ သေမင်းဟုလည်း သိ<ref>{{Cite web|url=http://news.nate.com/view/20160526n13762?mid=n1008|title=[단독] 김고은, 공유의 여자 된다…김은숙 신작 주인공|language=ko-KR}}</ref> : ရုပ်ချောပြီး အတိတ်မေ့နေသော သေမင်း * ဂျီအွန်တက်အဖြစ် [[ကင်ဂိုအွန်]] ** ဂျီအွန်တက်အငယ်အဖြစ် ဟန်စိုးဂျင် : ကင်ရှင်နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်သော အကောင်းမြင် ပျော်ပျော်နေတတ်သည့် အထက်တန်းကျောင်းသူတစ်ဦး၊ ကံစီမံရာအရ သရဲတစ္ဆေများကို မြင်နိုင် စကားပြောနိုင်သော သူသည် မှင်စာသတို့သမီးဖြစ်။ * ကင်ဆန်ဟီးအဖြစ် [[ယူးအင်နာ]]၊ ဆန်နီဟုလည်း သိ<ref>{{Cite news|title=tvN 측 "육성재·유인나 '도깨비' 출연 확정"(공식입장)|url=http://news1.kr/articles/?2759569|date=2016-08-29}}</ref> : ဝမ်ယိုနှင့် ချစ်ကြိုက်သည့် တောက်ပဆွဲဆောင်မှု ရှိသည့် ကြက်ကင်ဆိုင်ပိုင်ရှင်။ * ယူးဒို့ဟွာအဖြစ် [[ယုစန်ဂျေ]]<ref>{{Cite web|url=http://www.soompi.com/2016/08/29/yook-sungjae-yoo-na-join-gong-yoo-lee-dong-wook-tvn-fantasy-drama/|title=Yook Sungjae And Yoo In Na To Join Gong Yoo And More In tvN Fantasy Drama|last=Kim|first=E.|date=2016-08-29|access-date=20 December 2016|archive-date=22 November 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161122220656/http://www.soompi.com/2016/08/29/yook-sungjae-yoo-na-join-gong-yoo-lee-dong-wook-tvn-fantasy-drama/}}</ref> ** ယူးဒို့ဟွာအငယ်အဖြစ် ဂျန်ဂျီဟွန်း : ကင်ရှင်၏နောက်ပါ(ယူးမျိုးဆက်၏ သားစဉ်မြေးဆက်မှာ မှင်စာ၏ သစ္စာခံဖြစ်ရန် ကတိပြုထားခဲ့)၊ နိုင်ငံတကာလုပ်ငန်းရှင်ကြီး၏ပုန်ကန်လိုသော အမွေဆက်ခံသူ။ === ဇာတ်ပို့များ === * ကံကြမ္မာနတ်သမီး စံရှင်းအဖြစ် လီအယ် * ဒို့ဟွာအဖိုးအဖြစ် ကင်ဆောင်ကျွမ်း * အွန်တက်အဒေါ် ဂျီယွန်စုအဖြစ် ယမ်ဟေးရန် * အွန်တက်ဝမ်းကွဲအစ်ကို ပတ်ကျောင်ရှစ်အဖြစ် ဂျန်ယုံဂီ * အွန်တက်ဝမ်းကွဲအစ်မ ပတ်ကျောင်မီအဖြစ် ချွိုင်ရီ == ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေး == ''The heirs'' (၂၀၁၃)နှင့် ''Descendants of the Sun''(၂၀၁၆)ကို ရေးသားခဲ့သော ကင်အွန်စွတ်က ၎င်းဇာတ်လမ်းတွဲကို ရေးသားခဲ့သည်။ Descendants တွင် အတူတကွ လက်တွဲလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ဒါရိုက်တာလီအွန်ဘို့နှင့် ဒုတိယအကြိမ် လက်တွဲလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=20516582&cloc=|title=극구 부인하던 tvN ´도깨비´, 결국 ´태후´ 이응복 PD가 연출 - 일간스포츠|date=2016-08-29|publisher=Isplus.live.joins.com|accessdate=2016-12-03|archive-date=21 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20161021094440/http://isplus.live.joins.com/news/article/article.asp?total_id=20516582&cloc=}}</ref><ref name="herald">{{Cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20161122001017|title='Descendants' writer, director team up for new fantasy piece|date=2016-11-22|publisher=[[The Korea Herald]]|accessdate=2016-12-03}}</ref> ပထမဆုံးဇာတ်ညွှန်းဖတ်ပွဲကို ၂၀၁၆ ဩဂုတ် ၃၀ တောင်ကိုရီးယား၊ ဆိုးလ်မြို့၊ စန်ဂံရပ်ကွက်၊ '''နုရီအိပ်မက်စကွဲယား'''တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။၊ ဆဂွတ်ရိုက်ကွင်းများကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ မြောက်ဂျော်လာခရိုင်၊ ဂင်းဂျယ်တွင် စက်တင်ဘာ ၂၂ ၌ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး သင်္ချိုင်းရိုက်ကွက်များကို အောက်တိုဘာ၌ ကနေဒါ၊ ကွီးဘက်မြို့တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=http://koalasplayground.com/2016/09/30/overseas-k-drama-filming-sends-goblin-to-canada-and-man-to-man-heads-to-hungary/|title=Overseas K-drama Filming Sends Goblin to Canada and Man to Man Heads to Hungary {{!}} A Koala's Playground}}</ref><ref>{{Cite news|title=Le "Brad Pitt" de la Corée du Sud en tournage à Québec {{!}} David Rémillard {{!}} Cinéma|url=http://www.lapresse.ca/le-soleil/arts/cinema/201610/10/01-5029018-le-brad-pitt-de-la-coree-du-sud-en-tournage-a-quebec.php|language=fr-CA}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://ici.radio-canada.ca/regions/quebec/2016/10/10/006-serie-sud-coreenne-quebec-attraction-images.shtml|title=Tournage d’une méga série sud-coréenne à Québec|last=ICI.Radio-Canada.ca|first=Zone Arts -|language=fr-ca}}</ref> == Original soundtrack == === OST Part 1 === === OST Part 2 === === OST Part 3 === === OST Part 4 === === Charted songs === == အဆင့်အတန်းသတ်မှတ်ချက်များ == [[File:Goblin_press_conference_3.jpg|thumb|250x250px|၂၀၁၆ နိုဝင်ဘာလ တွင် ပြုလုပ်သော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ မိတ်ဆက်ပွဲ ၌ [[ဂုန်ယူး]] ၊ [[လီဒုံဝု]] နှင့် [[ကင်ဂိုအွန်]]တို့အားတွေ့မြင်ရစဉ် ]] အောက်ပါဇယားတွင် အပြာဂဏန်းများသည် အနိမ့်ဆုံးကြည့်ရှုနှုန်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး အနီဂဏန်းများသည် အမြင့်ဆုံး ကြည့်ရှုနှုန်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! rowspan="3" |{{abbr|Ep.|Episode}} ! rowspan="3" |Original broadcast date ! colspan="3" |Average audience share |- ! colspan="2" |AGB Nielsen<ref>{{cite web|url=http://www.nielsenkorea.co.kr/tv_terrestrial_day.asp?menu=Tit_1&sub_menu=3_1&area=00|title=AGB Daily Ratings: this links to current day-select the date from drop down menu|language=Korean|publisher=AGB Nielsen Media Research|accessdate=July 11, 2016|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160601140426/http://www.nielsenkorea.co.kr/tv_terrestrial_day.asp?menu=Tit_1&sub_menu=3_1&area=00|archivedate=June 1, 2016|df=}}<br>- {{cite web|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110572910|title='도깨비', 최고의 드라마..시청률·화제성·해외반응 다가졌다|language=Korean|publisher=OSEN|date=January 23, 2017}}</ref> ! rowspan="2" width="90" |TNmS |- ! width="90" |Nationwide ! width="90" |[[Seoul Capital Area|Seoul]] |- !1 |December 2, 2016 |<span style="color:blue>'''6.322%'''</span> |<span style="color:blue>'''7.540%'''</span> |<span style="color:blue>'''6.7%'''</span> |- !2 |December 3, 2016 |7.904% |10.024% |8.1% |- !3 |December 9, 2016 |12.471% |14.274% |12.0% |- !4 |December 10, 2016 |11.373% |13.768% |12.7% |- !5 |December 16, 2016 |11.507% |12.075% |14.0% |- !6 |December 17, 2016 |11.618% |14.772% |13.0% |- !7 |December 23, 2016 |12.297% |13.993% |13.8% |- !8 |December 24, 2016 |12.344% |14.748% |11.6% |- !9 |December 30, 2016 |12.933% |13.333% |14.6% |- !10 |December 31, 2016 |12.702% |14.551% |13.3% |- !11 |January 6, 2017 |13.894% |15.749% |14.8% |- !12 |January 7, 2017 |13.712% |15.680% |14.6% |- !13 |January 13, 2017 |14.254% |16.525% |15.3% |- !14 |January 20, 2017 |16.043% |17.767% |16.3% |- !15 |rowspan="2"|January 21, 2017 |16.917% |18.829% |17.7% |- !16 <!-- PROPERLY SOURCED. DO NOT CHANGE. --> |<span style="color:red>'''18.680%'''</span> |<span style="color:red>'''20.986%'''</span> |<span style="color:red>'''19.6%'''</span> |- ! colspan="2" |Average !<span style="color:green>'''12.924%'''</span> !<span style="color:green>'''14.729%'''</span> !<span style="color:green>'''13.7%'''</span> |- ! rowspan="3" | Special |January 14, 2017 |9.427% |11.786% |9.1%<ref>{{cite web|url=http://m.entertain.naver.com/tvBrand/5321352|title=TNMS Ratings|language=Korean|publisher=Naver|accessdate=February 5, 2017}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> |- |February 3, 2017 |3.606% |5.050% |3.9%<ref name="TNMS Ratings">{{cite web|url=https://m.search.naver.com/search.naver?where=m&query=도깨비+스페셜+재방송&sm=mtb_she&qdt=0|title=TNMS Ratings|language=Korean|publisher=Naver|accessdate=February 5, 2017}}</ref> |- |February 4, 2017 |4.075% |5.582% |4.2%<ref name="TNMS Ratings"/> |} == ဆုများနှင့် ဇကာတင်ဆုများ == {| class="wikitable" |- ! Year ! Award ! Category ! Recipient ! Result ! Ref. |- | rowspan="44"|2017 | <center>First Brand Awards</center> | Special Award | rowspan="2"|''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} | |- | rowspan="4"|<center>11th Korean Cable TV Awards</center> | Best Drama | {{won}} | rowspan="4"|<ref>{{cite web|url=http://www.koreadailyus.com/goblin-sweeps-the-2017-korea-cable-tv-awards/|title=‘Goblin’ Sweeps the 2017 Korea Cable TV Awards|date=10 March 2017|publisher= |work=Korea Daily}}</ref> |- | Best OST | Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |- | Rising Star Award | [[ယုစန်ဂျေ]] | {{won}} |- | VOD Broadcasting | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} |- | rowspan="5"|<center>5th Annual DramaFever Awards </center> | Best Actor | [[ဂုန်ယူး]] | {{won}} | rowspan="5"|<ref>{{cite web|url=https://www.dramafever.com/news/announcing-the-winners-of-the-5th-annual-dramafever-awards/|title=Announcing the winners of the 5th Annual DramaFever Awards|date=April 27, 2017|work=DramaFever}}{{Dead link|date=September 2021 }}</ref> |- | Best Supporting Actor | [[လီဒုံဝု]] | {{won}} |- | Best Supporting Actress | [[ယူးအင်နာ]] | {{won}} |- | Best Couple | [[ဂုန်ယူး]] နှင့် [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{won}} |- | Best Melodrama | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} |- | rowspan="6"|<center>53rd Baeksang Arts Awards Baeksang Arts Awards </center> | Grand Prize | ကင်အွန်စွတ် | {{won}} | <ref name=baek>{{cite web|url=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20170504000531&ACE_SEARCH=1|title=‘Guardian,’ ‘The Handmaiden’ win big at Baeksang Awards|date=May 4, 2017|publisher= |work=The Korea Herald}}</ref> |- | Best Drama | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{nom}} | |- | Best Director | Lee Eung-bok | {{nom}} | |- | Best Screenplay | ကင်အွန်စွတ် | {{nom}} | |- | Best Actor | [[ဂုန်ယူး]] | {{won}} | <ref name=baek /> |- | Best Actress | [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{nom}} | |- | <center>12th Asia Model Awards</center> | Asia OST Popularity | [[ပတ်ချန်ရိုး (အဆိုတော်)|ပတ်ချန်ရိုး]] , Punch (''Stay With Me '') | {{won}} | |- | <center>Brand of the Year Awards</center> | Actor of the Year | [[ဂုန်ယူး]] | {{won}} | |- | <center>12th Seoul International Drama Awards </center> | Outstanding Korean Drama OST | rowspan="2"| Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} | <ref>{{cite web|title=[SDA 2017] 에일리, 한류 주제가상.."박보검 다음 작품도 부르고파"|url=http://osen.mt.co.kr/article/G1110726616|work=osen|accessdate=September 7, 2017|date=September 7, 2017|language=Korean}}</ref> |- | <center>1st Soribada Best K-Music Awards</center> | Best Hallyu OST | {{won}} | <ref>{{cite web|title="'도깨비' 첫눈효과 여전" 에일리, OST상 주인공|url=http://m.entertain.naver.com/read?oid=112&aid=0002959135|website=m.entertain.naver.com|accessdate=September 20, 2017|date=September 20, 2017}}</ref> |- | rowspan="12"|<center>10th Korea Drama Awards Korea Drama Awards </center> | Best Drama | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{won}} | rowspan="12"|<ref>{{Cite news|author=Son Ye-ji|title=한석규·김상중·차인표·김영철·최민수, '2017 KDA' 대상 후보 5人 확정 (공식)|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/1305754|work=TenAsia|date=September 27, 2017|accessdate=October 2, 2017|language=ko|archivedate=18 February 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180218230523/http://tenasia.hankyung.com/archives/1305754}}<br>- {{Cite news|author=Noh Gyu-min|title=김상중, 대상 "5년마다 수상…그것이 알고싶다" 소감… '도깨비' 작품상(코리아드라마어워즈)|url=http://tenasia.hankyung.com/archives/1309852|work=TenAsia|date=October 2, 2017|accessdate=October 2, 2017|language=ko|archivedate=3 October 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171003030732/http://tenasia.hankyung.com/archives/1309852}}</ref> |- | Best Production Director | Lee Eung-bok | {{nom}} |- | Best Screenplay | [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{nom}} |- | Top Excellence Award, Actor | [[လီဒုံဝု]] | {{nom}} |- | Top Excellence Award, Actress | [[ကင်ဂိုအွန်]] | {{nom}} |- | Excellence Award, Actress | [[ယူးအင်နာ]] | {{nom}} |- | Best New Actor | [[ယုစန်ဂျေ]] | {{won}} |- | rowspan="2"|Best Original Soundtrack | Crush (''Beautiful'') | {{nom}} |- | ဆိုးယူ (''I Miss You'') | {{nom}} |- | Star of the Year Award | [[ယုစန်ဂျေ]] | {{won}} |- | rowspan="2"|Popular Character Award | ကင်အွန်စွတ် | {{won}} |- | Park Kyung-hye | {{won}} |- | rowspan="3"|<center>3rd Fashionista Awards</center> | rowspan="2"|Best Fashionista – TV & Film Division | [[ဂုန်ယူး]] | {{nom}} | rowspan="3"| |- | [[ယူးအင်နာ]] | {{nom}} |- | Global Icon | [[လီဒုံဝု]] | {{nom}} |- | <center>2nd Asia Artist Awards</center> | Best OST Award | Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |<ref>{{cite web|title=[★포토]에일리, '베스트 OST상 받았어요'|url=http://star.mt.co.kr/stview.php?no=2017111519512521928|accessdate=November 15, 2017|date=November 15, 2017}}</ref> |- | <center>22nd Asian Television Awards </center> | Best Drama Series | ''Guardian: The Lonely and Great God'' | {{nom}} | <ref>{{cite news|url=https://www.asiantvawards.com/2017/11/asian-television-awards-2017-nominees/|title=22nd Asian Television Awards 2017 nominees announced|publisher=Asian Television Awards|accessdate=November 8, 2017|archivedate=2 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171202152952/https://www.asiantvawards.com/2017/11/asian-television-awards-2017-nominees/}}</ref> |- | rowspan="3"|<center>2017 Mnet Asian Music Awards Asian Music Awards</center> | rowspan="3"|Mnet Asian Music Award for Best OST | [[ပတ်ချန်ရိုး (အဆိုတော်)|ပတ်ချန်ရိုး]] (Exo ),Punch (''Stay With Me'') | {{nom}} | rowspan="3"|<ref>{{cite web|title=2017 MAMA Announces Nominees + Voting Begins|url=https://www.soompi.com/2017/10/19/2017-mama-announces-nominees-voting-begins/|website=soompi.com|accessdate=October 19, 2017|date=October 19, 2017|archive-date=1 January 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210101144025/https://www.soompi.com/article/1061227wpp/2017-mama-announces-nominees-voting-begins}}</ref> |- | Crush (''Beautiful'') | {{nom}} |- | rowspan="4"|Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |- | rowspan="4"|<center>9th Melon Music Awards</center> | Song of the Year | {{nom}} | rowspan="4"|<ref>{{cite news|url=https://www.soompi.com/2017/11/12/2017-melon-music-awards-announces-nominees-category-awards-voting-begins/|archive-url=https://web.archive.org/web/20171113010101/https://www.soompi.com/2017/11/12/2017%2Dmelon%2Dmusic%2Dawards%2Dannounces%2Dnominees%2Dcategory%2Dawards%2Dvoting%2Dbegins/|title=2017 Melon Music Awards Announces Nominees For Category Awards + Voting Begins|publisher=Soompi|accessdate=November 13, 2017|dead-url=yes|archive-date=November 13, 2017|archivedate=4 December 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20171204061929/https://www.soompi.com/2017/11/12/2017-melon-music-awards-announces-nominees-category-awards-voting-begins/}}</ref> |- | Best OST Award | {{won}} |- | rowspan="2"|Kakao Hot Star | {{nom}} |- | Crush (''Beautiful'') | {{nom}} |- | rowspan="2"|2018 | <center>32nd Golden Disc Awards </center> | Best OST Award | rowspan="2"| Ailee (''I Will Go to You Like the First Snow'') | {{won}} |<ref>{{cite web|title=Winners Of The 32nd Golden Disc Awards Day 2|url=https://www.soompi.com/2018/01/11/winners-32nd-golden-disc-awards-day-2/|website=soompi.com.au|accessdate=January 11, 2018|date=January 11, 2018|archive-date=11 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111145027/https://www.soompi.com/2018/01/11/winners-32nd-golden-disc-awards-day-2/}}</ref> |- | <center>27th Seoul Music Awards </center> | Best OST Award | {{won}} |<ref>{{cite web|url=https://www.soompi.com/2018/01/25/winners-27th-seoul-music-awards/|title=Winners Of The 27th Seoul Music Awards|date=25 January 2018|publisher=Soompi|access-date=29 October 2018|archive-date=4 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180804083048/https://www.soompi.com/2018/01/25/winners-27th-seoul-music-awards/}}</ref> |} == ကိုးကား == {{Reflist|30em}} [[Category:တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ]] 5uwor6wyyy359cpjziqb3asn5ictn0g 0 73967 1037143 1020580 2026-06-09T21:34:31Z ~2026-34208-73 144149 /* ခွဲထွက်အဖွဲ့အစည်း */ 1037143 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:Flag of Kuki State.jpg|thumb|Flag of Kuki State]] {{Infobox war faction |name = ကူကီးအမျိုးသားတပ်မတော် (မြန်မာပြည်) |native_name = |native_name_lang = |war = [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ]] |caption = ကူကီးအမျိုးသားတပ်မတော်၏ အလံ |active= {{Start date|df=yes|1988|2|24}}– ၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ |leaders = Pu Letlam<br>Pu Chuchung<br>Pi Ngangai |ideology = [[ကူကီးလူမျိုး|ကူကီး]] [[အမျိုးသားရေး]]<br>[[ခွဲထွက်ရေး]] |partof = [[ကူကီးအမျိုးသားအစည်းအရုံး]] |headquarters = ''ရွေ့လျားဌာနချုပ်'' |area = အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း * [[မဏိပူရပြည်နယ်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]] * [[ချင်းပြည်နယ်]] * [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] * [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] |strength = ၂၀၀+<ref name="MMPM">{{cite web|title=Kuki National Organization {{!}} Myanmar Peace Monitor|url=http://mmpeacemonitor.org/stakeholders/stakeholders-overview/194-kuki|website=mmpeacemonitor.org|accessdate=23 February 2017|language=en-gb|archivedate=15 October 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181015203549/http://mmpeacemonitor.org/stakeholders/stakeholders-overview/194-kuki}}</ref> |allies = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]<ref name="SATP">{{cite web|title=Kuki National Army, Manipur|url=http://www.satp.org/satporgtp/countries/india/states/manipur/terrorist_outfits/kna.htm|website=www.satp.org|accessdate=23 February 2017}}</ref> |opponents = {{flag|India}} * [[အိန္ဒိယစစ်တပ်]] {{flag|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] {{flagdeco|Myanmar|1974}} [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ]] (၂၀၁၁ အထိ) {{flagdeco|Myanmar|1974}} [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်|ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ]] (၁၉၈၈ အထိ) |battles = * အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း သောင်းကျန်းမှု * [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ]] |website= {{URL|http://issuu.com/knoknaburma}} }} '''ကူကီးအမျိုးသားတပ်မတော်''' ({{lang-en|Kuki National Army}}; အတိုကောက် '''KNA''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် လှုပ်ရှားနေသော [[ကူကီးလူမျိုး|ကူကီး]]လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကူကီးအမျိုးသားအစည်းအရုံး၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။<ref name="MMPM" /><ref name="SATP" /><ref>{{cite web|title=Kuki National Army (KNA) {{!}} Terrorist Groups {{!}} TRAC|url=https://www.trackingterrorism.org/group/kuki-national-army-kna|website=www.trackingterrorism.org|accessdate=23 February 2017|language=en}}</ref>၂၀၁၉ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၆ ရက်တွင် ကူကီးအမျိုးသားအစည်းအရုံးသည် ကြေညာချက်တစောင် ထုတ်ပြန်ပြီး KNO/KNA(Burma)အဖွဲ့အစည်းအား တရားဝင်ဖျက်သိမ်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://ispmyanmarpeacedesk.com/eao/kuki-national-organization-burma/|title=KNO/KNA(Burma)|work=ISP Peace Desk|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date= }}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ကူကီးအမျိုးသားပြည်နယ် ထူထောင်ရန်အတွက် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကူကီးလူမျိုးများက ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိ [[တပ်မတော်]]နှင့် တိုက်ပွဲပေါင်း ၂၀ ကျော် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="MMPM" />[[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အပြီးတွင် အခြားသော ကူကီးအဖွဲ့အစည်းများက မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အဖွဲ့အစည်းအား သီးခြားစီထားရှိရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီးနောက် ကူကီးအမျိုးသားအစည်းအရုံး/ကူကီးအမျိုးသားတပ်မတော် (မြန်မာနိုင်ငံ) KNO/KNA (Burma) ဟူ၍ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="MMPM" /> ၂၀၁၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ရပ်ဖြင့် ကူကီးအမျိုးသားအ စည်းအရုံး၏ အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ ကူကီးတစ်မျိုးသားလုံး၏အကျိုးစီးပွားနှင့် ဘဝလုံခြုံမှုကို အာမခံချက်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ကူကီးအမျိုး သားပြည်နယ်ထူထောင်ရေးဖြစ်သည်ဟု တရားဝင်အသိပေးကြေညာသည်။၂၀၁၉ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက်တွင် KNO/KNA(Burma)၏ ဗဟိုကော်မတီအတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော သဘောထားတင်းမာမှုများအား ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် အထွေထွေညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပမည့် ကြေညာချက်အားထုတ်ပြန်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၆ ရက်တွင် ကူကီးအမျိုးသားအစည်းအရုံးက အဖွဲ့အစည်းအား တရားဝင်ဖျက်သိမ်းသည်။ == ခေါင်းဆောင်များ == * ဥက္ကဋ္ဌ - Pu Letlam * ဒုဥက္ကဋ္ဌ - Pu Chuchung * အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး - Pi Ngangai * တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး - Pu Khupmang * စစ်ဦးစီးချုပ် - Pu Paulneo * သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေးဌာန - Pu Seigin * ပြည်ထဲရေးဌာန - Pu Michael Sasat * ထောက်လှမ်းရေးဌာန - Pu Letkholun * မဟာမိတ်နှင့် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးဌာန - Pu Boipu * လူ့အခွင့်အရေး လေ့လာသုံးသပ်မှုဆိုင်ရာ ဌာန - Pi Lalam == လှုပ်ရှားသည့် ဧရိယာ == ကူကီးအမျိုးသားတပ်မတော်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် နှစ်ဖွဲ့ခွဲကာ လှုပ်ရှားသည်။<ref name="MMPM" /> [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] * အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်း ** [[မဏိပူရပြည်နယ်]] [[မြန်မာနိုင်ငံ]] * [[ချင်းပြည်နယ်]] ** [[တွန်းဇံမြို့နယ်]] * [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]] ** [[ခန္တီးမြို့နယ်]] ** [[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]] ** [[လေရှီးမြို့နယ်]] ** [[တမူးမြို့နယ်]] *** [[မြို့သစ်မြို့၊ တမူးခရိုင်|မြို့သစ်မြို့]] == အသစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသော အဖွဲ့အစည်း == ဖျက်သိမ်းလိုက်ပြီးသော KNO/KNA(Burma)၏ မပြီးဆုံးသေးသော တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းတာဝန်အရပ်ရပ်အား လက်ဆင့်ကမ်းရန်အတွက်ဟုဆိုပြီး ယခင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ၂၀၂၁ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|စစ်အာဏာသိမ်း]]ကာလ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်တွင် ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးကောင်စီ (UKSC)/ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော်(UKSA) အသစ်ကို ထူထောင်ကြသည်။ အသစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် UKSC/UKSA သည် အဖွဲ့အစည်း၏ ခေါင်းဆောင်နှင့် ဗဟိုကော်မတီဝင်များကို ထုတ်ပြန်ကြေညာထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ <ref>{{cite web|url=https://www.the74media.com/news/2021/05/16/3283/|title=ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွတ်‌ရေးတပ်မတော်နှင့် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး ကောင်စီ ဖွဲ့စည်းကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာ|work=the 74 Media|access-date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅|date=၂၅ မတ် ၂၀၂၁|archive-date=23 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250123065213/https://www.the74media.com/news/2021/05/16/3283/|url-status=dead}}</ref> [[ဖိုင်:Flag of Kuki State.jpg|thumb]] ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးကောင်စီ (United Kuki State Council) Army wing: [[ဖိုင်:Flag of United Kuki State Army..jpg|thumb]] ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (United Kuki State Army) --- Website: Facebook: <nowiki>https://www.facebook.com/United-Kuki-State-Council-United-Kuki-State-Army-100263972195536/</nowiki> ရုံးချုပ် မိုဘိုင်းဌာနချုပ် (Mobile Headquarters) လှုပ်ရှားနယ်မြေ အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ တမူးမြို့နယ်၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်နှင့် တွန်းဇံမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်။ UKSC/ UKSA ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာဦးတည်ချက်များ • လူ့အခွင့်အရေး ပြည့်ဝစွာ ရရှိရေး ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂနှင့် နိုင်ငံတကာမှ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသော လူ့အခွင့်အရေး စံနှုန်းများ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးများနှင့်အညီ ကူကီးပြည်သူ တစ်ဦးချင်းစီ၏ မွေးရာပါ လူ့အခွင့်အရေးများအား ပြည့်ပြည့်ဝဝ ပိုင်ဆိုင်ရရှိရေး။ • ကူကီးအမျိုးသားပြည်နယ် ထူထောင်ရေး ကူကီးလူမျိုးတို့ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက် ပိုင်ဆိုင်နေထိုင်ခဲ့ကြသော နယ်မြေဒေသများအားလုံးကို စုစည်း၍၊ မိမိကိုယ်ကို ပိုင်းဖြတ်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့် (Self-determination) အပြည့်အဝရှိသည့် ကူကီးအမျိုးသားပြည်နယ်ကို တည်ထောင်ရေး။ • စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ဖြတ် ချေမှုန်းရေး ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၏ အဓိကဘုံရန်သူဖြစ်သည့် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးကို အပြီးတိုင် အမြစ်ပြတ်ချေမှုန်းဖယ်ရှားပစ်ရေး။ • စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု တည်ထောင်ရေး ကူကီးလူမျိုးများ အပါအဝင် နိုင်ငံအတွင်းရှိ လူမျိုးစု အသီးသီးတို့၏ ဘဝလုံခြုံမှုကို အာမခံနိုင်မည့်၊ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးသည့်၊ လူမျိုးတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးအကြား တန်းတူညီမျှမှုကို အခြေခံသော စစ်မှန်သည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ရေး။ • နိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူပိုင်ခွင့် ရရှိရေး ခါတော်မီစစ်ဆင်ရေး (၁၉၆၇) ကာလအတွင်း မတရားသဖြင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံခဲ့ရသော ကူကီးပြည်သူများနှင့် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များအားလုံးကို အလိုအလျောက် နိုင်ငံသားအဖြစ် ပြန်လည်ခံယူပိုင်ခွင့် ရရှိရေး။ UKSC/ UKSA ၏ အမျိုးသားရေး ဦးတည်ချက်များ • အမျိုးဂုဏ်၊ ဇာတိဂုဏ် မြှင့်တင်ရေး လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ဂုဏ်အင်္ဂါရပ်များနှင့် ပြည့်စုံသော ကူကီးလူမျိုးတို့၏ အမျိုးဂုဏ်နှင့် ဇာတိဂုဏ်တို့ကို မြင့်မားစွာ ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်ရေး။ • ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး ကူကီးလူမျိုးတို့၏ စာပေ၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်း အစဉ်အလာများနှင့် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာရပ်များကို မပျောက်ပျက်စေရန် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး။ • စည်းလုံးညီညွတ်မှုနှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ခိုင်မာရေး ကူကီးလူမျိုးတို့အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်များ ရှင်သန်ထက်မြက် ခိုင်မာလာရေး။ • လူမှုဘဝ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကူကီးလူမျိုးတို့၏ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ၊ ပညာရေးကဏ္ဍ၊ စီးပွားရေးကဏ္ဍများနှင့် လူနေမှုစနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး။ UKSC/ UKSA ၏ သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်များ • ကျွန်ုပ်တို့သည် ခေတ်အဆက်ဆက် ကူကီးပြည်သူများ၏ အကျိုးအတွက် ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသော အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်များအပေါ်၌ အစဉ်အမြဲ သစ္စာစောင့်သိပါမည်။ • ကျွန်ုပ်တို့သည် ကူကီးပြည်သူများ အဖိနှိပ်ခံဘဝမှ အပြီးတိုင် လွတ်မြောက်နိုင်ရေးအတွက် သစ္စာရှိစွာ ဆောင်ရွက်သွားပါမည်။ • ကျွန်ုပ်တို့သည် အမျိုးသားရေးအတွက် လိုအပ်သော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ရန် သစ္စာပြုပါသည်။ • ကျွန်ုပ်တို့သည် စစ်မှန်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော် တည်ဆောက်ရေးတွင် ကူကီးအမျိုးသားတို့၏ လိုအပ်ချက်များ ပြည့်ဝသည်အထိ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်ရန် သစ္စာပြုပါသည်။ • ကျွန်ုပ်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူမျိုးများအကြား တန်းတူညီမျှမှု အပြည့်အဝရှိသည်အထိ အသက်ပေး၍ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ကာ တိုက်ပွဲဝင်ရန် သစ္စာပြုပါသည်။ UKSC/ UKSA ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် အမျိုးသားရေး ယုံကြည်ချက်များ • မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်မှန်သော၊ လူမျိုးပေါင်းစုံလက်ခံနိုင်သော ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော် မတည်ဆောက်နိုင်သေးသရွေ့ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး၊ လူနည်းစုတို့၏ အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံရေး ရပိုင်ခွင့်များအပေါ် အာမခံချက်ရှိမည် မဟုတ်ကြောင်း ယုံကြည်သည်။ • စစ်အာဏာရှင်စနစ် သို့မဟုတ် လူမျိုးကြီးဝါဒကို အမြစ်ပါမကျန် သုတ်သင်ဖယ်ရှားနိုင်မှသာ စစ်မှန်သည့် ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်ကို တည်ဆောက်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်သည်။ • လူသားအားလုံး၏ အခြေခံလူ့အခွင့်အရေးများ ရရှိနိုင်ရန်အတွက် ယင်းအခွင့်အရေးကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသော စစ်အာဏာရှင်စနစ် သို့မဟုတ် လူမျိုးကြီးဝါဒအား အမြစ်ပါမကျန် တိုက်ဖျက်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းစနစ်များ အုပ်ချုပ်မင်းမူနေသမျှ ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဖော်ဆောင်နိုင်မည် မဟုတ်သဖြင့် ပြည်သူများလည်း ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း UKSC/ UKSA အနေဖြင့် အခိုင်အမာ ယုံကြည်သည်။ • မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပကတိပြဿနာသည် ဒီမိုကရေစီအရေးသက်သက် မဟုတ်ဘဲ လွတ်လပ်ရေးနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများ၏ ရပိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် ပြဿနာများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ ရပိုင်ခွင့်များကို ဒီမိုကရေစီအရေးနှင့် တစ်ပြိုင်တည်း ဆောင်ရွက်မှသာ အဖြေရမည်ဟု ယုံကြည်သည်။ • စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီအစိုးရတစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်မှသာ ကူကီးလူမျိုးများကဲ့သို့သော လူနည်းစု တိုင်းရင်းသားများ၏ ဘဝလုံခြုံမှုနှင့် အမျိုးသားရေး ရပိုင်ခွင့်များကို အာမခံချက်ပေးနိုင်မည်ဟု အခိုင်အမာ ယုံကြည်သည်။ နိုင်ငံရေးပြဿနာများကို တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခြင်းဖြင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ အဖြေရှာမှသာ ပြေလည်နိုင်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်သည်။ • အာဏာရှင်စနစ်ဆိုး သို့မဟုတ် လူမျိုးကြီးဝါဒ ယနေ့တိုင် ရှင်သန်နေခြင်းမှာ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု အသီးသီး (ဗမာအပါအဝင်) တို့အကြား အပြန်အလှန်ယုံကြည်မှု၊ လေးစားအသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် နားလည်မှုများ၊ စစ်မှန်သော စည်းလုံးညီညွတ်မှုတို့ နည်းပါးနေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ပါက အချိန်တိုအတွင်း အောင်ပွဲဆင်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်သည်။ • တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု အသီးသီးတို့သည် မိမိတို့၏ နိုင်ငံရေးဦးတည်ချက်များနှင့်ပတ်သက်၍ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေးအဖြေရှာကာ လူမျိုးစုတို့၏ ဘဝလုံခြုံမှုအပေါ် အာမခံချက်ရရှိစေမည့် သဘောတူညီမှုများ ရယူနိုင်မှသာ တော်လှန်သူများအကြား စစ်မှန်သော စည်းလုံးညီညွတ်မှု ပေါ်ပေါက်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုညီညွတ်မှုသည်သာ အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးကို အမြစ်ပြတ်ပယ်ရှားနိုင်မည်ဟု အလေးအနက် ယုံကြည်သည်။ • ပြည်နယ်ထူထောင်ခွင့် မရရှိကြသေးသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ၏ ပြည်နယ်ထူထောင်ခွင့် အခွင့်အရေးသည် လွတ်လပ်ရေးနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဌာနေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု အသီးသီးတို့ မဖြစ်မနေ ရရှိရမည့် မွေးရာပါ အခွင့်အရေးတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ဟု UKSC/ UKSA အနေဖြင့် အခိုင်အမာ ယုံကြည်သည်။ • စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီနှင့် တန်းတူညီမျှမှုရှိသည့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်အား ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်ရန် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဆင်နွှဲနေသော တော်လှန်ရေးသည် ကူကီးတစ်မျိုးသားလုံး၏ သမိုင်းပေး တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆုပ်ကိုင်ခံယူသည်။ • ကူကီးအမျိုးသား တော်လှန်ရေးအောင်မြင်ရန် လက်နက်အင်အား၊ လူအင်အားတို့ထက် ကျစ်လျစ်ခိုင်မာသော အမျိုးသား သွေးစည်းညီညွတ်မှု တည်ဆောက်နိုင်ရေးသည်သာ ပို၍ အဓိကကျသည်ဟု အခိုင်အမာ ဆုပ်ကိုင်ခံယူသည်။ • အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို တည်ဆောက်ရာတွင် အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်သည့် အမည်နာမစွဲ စိတ်ဓာတ်များ၊ ဆွေမျိုးနွယ်စုစွဲ စိတ်ဓာတ်များ၊ တစ်ကိုယ်ကောင်းဆန်သော စိတ်ဓာတ်များ၊ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလိုသော အတ္တစိတ်များနှင့် အတွေးအခေါ်ဟောင်းများကိုပါ တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဖယ်ရှားပစ်ရမည်ဟု အခိုင်အမာ ဆုပ်ကိုင်ခံယူသည်။ • ယနေ့ဆင်နွှဲနေသော ကူကီးအမျိုးသား တော်လှန်ရေးသည် ကူကီးတစ်မျိုးသားလုံး၏ အကျိုးစီးပွားနှင့် ဘဝလုံခြုံမှုကို အာမခံချက်အပြည့်အဝ ရရှိစေမည့် တော်လှန်ရေးဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆုပ်ကိုင်ခံယူသည်။ • ယနေ့ဆင်နွှဲနေသော ကူကီးအမျိုးသား တော်လှန်ရေးတွင် ကူကီးပြည်သူတစ်ရပ်လုံးသည် မလွဲမသွေ ပါဝင်ပူးပေါင်းရန် သမိုင်းပေးတာဝန်ရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ဆုပ်ကိုင်ခံယူသည်။ ==ကိုးကား== [https://www.facebook.com/share/1bAfq9xGvL/?mibextid=wwXIfr ကူကီးပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးကောင်စီ] [https://www.facebook.com/share/1bAfq9xGvL/?mibextid=wwXIfr (United Kuki State Council) https://www.facebook.com/share/1bAfq9xGvL/?mibextid=wwXIfr] မူလ: KNO/ KNA (Burma) https://www.facebook.com/share/1GooKCBgRt/?mibextid=wwXIfr {{reflist}}https://www.facebook.com/share/1bAfq9xGvL/?mibextid=wwXIfr [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] 5dmtb73e76z8ulel6fj0wkn5sw3hvj2 0 76385 1037252 948830 2026-06-10T11:36:33Z ~2026-34158-53 144180 /* ခြေမြန်တပ်ရင်းများ */ 1037252 wikitext text/x-wiki {{Unreferenced | date = စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ }} {{Infobox military unit | unit_name = အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | native_name = တမခ(၉၉) | image = Shoulder sleeve insignia of No.(99) Light Infantry Division of the Myanmar Army.svg | image_size = 216px | caption = အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တံဆိပ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | branch = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] | type = ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် | specialization = နယ်မြေလုံခြုံရေး၊ ပင်မတိုက်ခိုက်ရေး၊ အကူတိုက်ခိုက်ရေး၊ ရွေ့လျားတိုက်ခိုက်ရေး၊ စစ်ကစားခြင်း | nickname = ကိုး ကိုး | commander1 = ဗိုလ်မှူးချုပ်‌ | commander1_label = တပ်မမှူး | size = တပ်မ | colors = {{Color box|Red}}{{Color box|Darkblue}}{{Color box|White}} | identification_symbol = [[ဖိုင်:Mm-lid-99.svg|200px]] | identification_symbol_label = အလံတော်ပုံ }} '''အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်''' (အတိုကောက် '''တမခ(၉၉)''') သည် [[အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] နယ်မြေဖြစ်သော [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မိတ္ထီလာမြို့]]တွင်တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး နှင့် [[နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ]] အတွင်း ဖြန့်ခွဲထားရှိသည်။ '''တမခ''' များ နှင့် '''စကခ''' များသည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ကြည်း)|ကက(ကြည်း)]] (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ် မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ''ဗိုလ်မှူးချုပ်‌'' ဖြစ်သည်။ == သမိုင်း == ၁၉၆၈ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ကို မန္တလေးတိုင်း၊ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမဆုံးတပ်မမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး သူရကျော်ထင် (ကြည်း - ၅၃၃၂) ဖြစ်သည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။ === အမှတ်(၉၉၁)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၉၉၂)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === အမှတ်(၉၉၃)နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ === {{Expand section}} === ခြေမြန်တပ်ရင်းများ === # ခမရ(၃၁၅) - [[မိတ္ထီလာမြို့]]<ref>https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/10/101023_usdp_students</ref> # ခမရ(၁၁၃) - [[မိတ္ထီလာမြို့]] <ref>https://www.rfa.org/burmese/news/free-67-ppl-who-were-arrested-as-porter-in-sagaing-08252022063315.html</ref> # ခမရ(၄၁၇) - [[ယင်းတော်ရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်|ယင်းတော်ရွာ]] # [[အမှတ်(၄၁၈) ခြေမြန်တပ်ရင်း|ခမရ(၄၁၈)]] - [[ယင်းတော်ရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်|ယင်းတော်ရွာ]] # ခမရ(၄၁၉) - [[သာစည်မြို့]] <ref>https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/11/101102_usdp_army</ref> # ခမရ(၄၂၀) - [[သာစည်မြို့]] <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://burmese.dvb.no/post/12919 |access-date=17 May 2024 |archive-date=17 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240517092626/https://burmese.dvb.no/post/12919 }}</ref> # ခမရ(၁၅) -[[မြင်းခြံမြို့]] <ref>https://www.myaelattathan.org/articles/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8_%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%BD%E1%80%B2%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%B2%E1%80%B7%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF_%E1%80%97%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%B6%E1%80%9B</ref> # ခမရ(၁၄) - [[ကျောက်ဆည်မြို့]] # ခမရ(၁၀၉) - [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်|တပ်ကုန်းမြို့]] # ခလရ(၇၉) - [[မိတ္ထီလာမြို့]]<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2014/01/02/52891.html</ref> == တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ == {{Expand list}} # ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထင် (ကြည်း - ၅၃၃၂) (၁၂-၈-၁၉၆၈ မှ ၂-၇-၁၉၆၉) # ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်အုန်း (ကြည်း - ၅၆၀၅) (၃-၇-၁၉၆၉ မှ ၂၈-၄-၁၉၇၂ ) # ဗိုလ်မှူးကြီး တင်စိန် (ကြည်း - ၆၁၈၁) (၂၉-၄-၁၉၇၂ မှ ၈-၃-၁၉၇၄) # ဗိုလ်မှူးကြီး လှဖေ (ကြည်း - ၅၇၉၆) (၈-၃-၁၉၇၄ မှ ) # ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းဂေါင် (ကြည်း - ၆၃၁၅) # ဗိုလ်မှူးကြီး စောမောင် (ကြည်း - ၆၁၈၇) (ဗသက - ၆) (၁၈-၃-၁၉၇၅ မှ ၁၂-၈-၁၉၇၆) # ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းနောင် (ကြည်း - ၆၁၂၉) (၁၃-၈-၁၉၇၆ မှ ၂၄-၁၁-၁၉၇၇) # [[အယ်လ်ကွန်ဖန်|ဗိုလ်မှူးကြီး အယ်လ်ကွန်ဖန်]] (ကြည်း - ၅၉၉၇) (၂၄-၁၁-၁၉၇၇ မှ ၇-၈-၁၉၈၁) # ဗိုလ်မှူးကြီး ဉာဏ်လင်း (ကြည်း - ၇၈၆၃) (စတသ - ၁) (၇-၈-၁၉၈၁ မှ ၄-၁၁-၁၉၈၅) # ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်သင့် (ကြည်း - ၇၆၀၀) (ဗသက - ၁၈) (၄-၁၁-၁၉၈၅ မှ ) # ဗိုလ်မှူးကြီး ဝင်းဇော်ညွှန့် (ကြည်း - ၇၈၇၈) (စတသ - ၁) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်သန်း (ကြည်း - ၈၄၅၈) # ဗိုလ်မှူးကြီး စန်းမောင် (ဗသက - ၃၂) # ဗိုလ်မှူးချုပ် သိန်းအောင် # ဗိုလ်မှူးချုပ် ဌေးဦး (ကြည်း - ၁၂၁၃၃) (ဗသက - ၄၃) # ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ခင်စိုး (ကြည်း - ၁၄၂၈၂) (စတသ - ၁၉) # ဗိုလ်မှူးချုပ် [[စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)|စိုးဝင်း]] (ကြည်း - ၁၆၄၈၉) (စတသ - ၂၂) # ဗိုလ်မှူးချုပ် ခင်မောင်ဌေး (ကြည်း - ၁၇၁၀၀) (ဗသက - ၆၃) # ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုကိုနိုင် # ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ထွန်းအောင် # ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်ကျော်လွင် (အလသ - ၂၄) == ကိုးကား == == နောက်ထပ်ကြည့်ရန် == {{တပ်မတော် (ကြည်း)}} {{တပ်မတော်-stub}} [[ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်များ|#099]] {{DEFAULTSORT:တမခ(၀၉၉)}} 9bml5tqm1c0zdjguzbxdd2pfhmxd3wn 0 83449 1037063 811115 2026-06-09T12:59:36Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037063 wikitext text/x-wiki {{Infobox museum |name = ဟိုလွန်ဒီဇိုင်းပြတိုက် |image = PikiWiki Israel 8157 design museum in holon.jpg |established = ၂၀၁၀ |location = [[ဟိုလွန်မြို့]]၊ [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]] |visitors = |website = http://www.dmh.org.il/default.aspx }} '''ဟိုလွန်ဒီဇိုင်းပြတိုက်''' ({{lang-en|Design Museum Holon}}) သည် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]]ရှိ ဒီဇိုင်းဆိုင်ရာ ပထမဆုံး ပြတိုက် ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ပြတိုက်၏ အဆောက်အအုံအား အစ္စရေးဗိသုကာပညာရှင်နှင့် စက်မှုဒီဇိုင်နာ [[:en:Ron Arad (industrial designer)|ရွန်အာရက်]]က ဘရူနိုအာဆာနှင့် အတူ ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့သည်။<ref>[http://www.haaretz.com/weekend/week-s-end/a-small-miracle-1.262801 A Small Miracle] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160610045409/http://www.haaretz.com/israel-news/a-small-miracle-1.262801 |date=10 June 2016 }}, [[Haaretz]]</ref><ref>[https://tmagazine.blogs.nytimes.com/2013/06/19/on-view-ron-arads-metallic-vision/ Ron Arad's Metallic Vision], ''[[The New York Times]]''</ref> ပြတိုက်သည် ဟိုလွန်မြို့ရှိ ယဉ်ကျေးမှုဧရိယာအသစ်၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အနီးနားတွင် ဟိုလွန်နည်းပညာသိပ္ပံတည်ရှိသည်။ ပြတိုက်အား ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ခရီးသွားမဂ္ဂဇင်း ''Conde Nast Traveler''က ပြတိုက်သည် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်အသစ်တစ်ခုဟု ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} {{commons category|Design Museum in Holon}} <gallery> File:PikiWiki Israel 8158 design museum in holon.jpg File:PikiWiki Israel 9393 Design Museum Holon.JPG File:PikiWiki Israel 10494 Design Museum- Holon.jpg File:PikiWiki Israel 9392 Design Museum Holon.JPG File:PikiWiki Israel 9396 Design Museum Holon.JPG File:PikiWiki Israel 10495 Design Museum- Holon.jpg </gallery> == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.dmh.org.il/ Design Museum Holon] * [http://www.materials.dmh.org.il/index.aspx Aharon Feiner Eden Materials Library, Design Museum Holon] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221207031357/http://www.materials.dmh.org.il/index.aspx |date=7 December 2022 }} {{coord|32|0|39.46|N|34|46|39.39|E|display=title}} {{authority control}} [[Category:အစ္စရေးနိုင်ငံရှိ ပြတိုက်များ]] kb3zw3nvxhrazozr365wiw0818d74ry 0 102748 1037091 820584 2026-06-09T14:23:49Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန် */ 1037091 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မင်းသွေး | image = | caption = | birth_date = ၂၁ ဇွန် ၁၉၈၆ | birth_place = ရခိုင်ပြည်နယ် မာန်အောင်မြို့ တောထူရွာ | death_date = ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈ | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | nationality = | height = | occupation = သရုပ်ဆောင် အဆိုတော် | awards = | alma_mater = [[ဒဂုံတက္ကသိုလ်]] | years_active = | spouse = | parents = ဦးအောင်သန်း + ဒေါ်သန်းမြိုင် | relatives = အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ အစ်ကို [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ ညီမ စုမွန်အောင် | website = | nickname = }} '''မင်းသွေး''' ခေါ် '''နေမင်းအောင်''' (၂၁ ဇွန် ၁၉၈၆ – ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈) သည် မြန်မာရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မင်းသွေးကို ဦးအောင်သန်း နှင့် ဒေါ်သန်းမြိုင် တို့မှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မာန်အောင်မြို့]] [[တောထူရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိပြီ ၎င်းတို့မှာ အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ အစ်ကို ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ ညီမ စုမွန်အောင် တို့ဖြစ်သည်။ မင်းသွေး သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရုင် လောကသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူသိများလာခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန် == ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့ (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) ညပိုင်းတွင် ဘောလုံးကန်စဉ် ရုတ်တရက် အမောဖောက်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ယုမွန်ကျော် |date=2018-10-04 |title=႐ုတ္တရက္ ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့ သ႐ုပ္ေဆာင္ မင္းေသြး |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/10/04/171627.html |access-date=2026-06-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>၎င်း၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ရေဝေးသုသာန်|ရေဝေးသင်္ချိုင်း]]၌ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရုပ်ရှင်မင်းသား မင်းသွေးကို အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ သင်္ဂြု ိလ်မည် |url=true://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9C-%E1%81%87-%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7-%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%BC%E1%80%AF-%E1%80%AD%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%8A%E1%80%BA.html |access-date=2026-06-09 |website=Development Media Group |language=mm-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၈၆|၂၀၁၈}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] {{myanmar-bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၈ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၆ မွေးဖွားသူများ]] 0rn2f1mlaidl4xdweqy1hppts4bm6xm 1037094 1037091 2026-06-09T14:27:17Z Salai Rungtoi 22844 1037094 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = မင်းသွေး | image = | caption = | birth_date = ၂၁ ဇွန် ၁၉၈၆ | birth_place = ရခိုင်ပြည်နယ် မာန်အောင်မြို့ တောထူရွာ | death_date = {{death date and age|2018|10|3|1986|6|21}} | death_place = ရန်ကုန်မြို့ | nationality = | height = | occupation = သရုပ်ဆောင် အဆိုတော် | awards = | alma_mater = [[ဒဂုံတက္ကသိုလ်]] | years_active = | spouse = | parents = ဦးအောင်သန်း + ဒေါ်သန်းမြိုင် | relatives = အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ အစ်ကို [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ ညီမ စုမွန်အောင် | website = | nickname = }} '''မင်းသွေး''' ခေါ် '''နေမင်းအောင်''' (၂၁ ဇွန် ၁၉၈၆ – ၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၈) သည် မြန်မာရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မင်းသွေးကို ဦးအောင်သန်း နှင့် ဒေါ်သန်းမြိုင် တို့မှ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] [[မာန်အောင်မြို့]] [[တောထူရွာ]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိပြီ ၎င်းတို့မှာ အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ အစ်ကို ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ ညီမ စုမွန်အောင် တို့ဖြစ်သည်။ မင်းသွေး သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရုင် လောကသို့ စတင်ရောက်ရှိခဲ့ကာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူသိများလာခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန် == ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့ (ဗုဒ္ဓဟူးနေ့) ညပိုင်းတွင် ဘောလုံးကန်စဉ် ရုတ်တရက် အမောဖောက်ကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ယုမွန်ကျော် |date=2018-10-04 |title=႐ုတ္တရက္ ကြယ္လြန္ခဲ့တဲ့ သ႐ုပ္ေဆာင္ မင္းေသြး |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/10/04/171627.html |access-date=2026-06-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref>၎င်း၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် [[ရေဝေးသုသာန်|ရေဝေးသင်္ချိုင်း]]၌ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ရုပ်ရှင်မင်းသား မင်းသွေးကို အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့ သင်္ဂြု ိလ်မည် |url=true://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%BE%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%98%E1%80%AC%E1%80%9C-%E1%81%87-%E1%80%9B%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%B7-%E1%80%9E%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%BC%E1%80%AF-%E1%80%AD%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%8A%E1%80%BA.html |access-date=2026-06-09 |website=Development Media Group |language=mm-MM}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၈၆|၂၀၁၈}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] {{myanmar-bio-stub}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၈ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၆ မွေးဖွားသူများ]] j3jhqnzovtryegajb872da7oi8x6lw7 0 104368 1037139 687823 2026-06-09T21:13:24Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037139 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name = World Cancer Day <br/>ကမ္ဘာ့ကင်ဆာနေ့ |type = |image = The Earth seen from Apollo 17.jpg |imagesize = |caption = |official_name = |nickname = WCD |observedby = [[ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] |litcolor = |longtype = |significance = |begins = |ends = |date = ၄ ဖေဖော်ဝါရီ |scheduling = နှစ်စဉ် ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်နေ့ |duration = ၁ ရက် |frequency = နှစ်စဉ် |celebrations = |observances = ကင်ဆာရောဂါကို သတိပြုမူလာစေရန်နှင့် ကာကွယ်ရေးကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာစေရန် |relatedto = }} '''ကမ္ဘာ့ကင်ဆာနေ့''' ({{lang-en|World Cancer Day}}) သည် ကင်ဆာရောဂါအပေါ် ပိုမို သတိပြုလာနိုင်စေရန်၊ ကင်ဆာကာကွယ်ရေး၊ ရှာဖွေရေးနှင့် ကုသရေးများကို ပိုမိုအာရုံစိုက်လာနိုင်စေရန်အတွက် နှစ်စဉ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတကာရက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့ကင်ဆာ ကြေညာစာတမ်းပါ ရည်မှန်းချက်များကို အထောက်အကူဖြစ်လာစေရန်အတွက် Union for International Cancer Control (UICC) က စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပင်မရည်မှန်းချက်မှာ ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှင့် သေဆုံးမှုများကို လျှော့ချနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။<ref name="World Cancer Day 2013 Summary">{{cite web|title=World Cancer Day 2013 One-Pager (English)|url=http://www.worldcancerday.org/background-information|publisher=UICC|accessdate=2 February 2013|archivedate=2 September 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140902010449/http://www.worldcancerday.org/background-information}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/cancer/world-cancer-day/en/|title=World Cancer Day|website=World Health Organization|language=en-GB|access-date=2018-09-09|accessdate=2 February 2019|archivedate=31 August 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180831201238/http://www.who.int/cancer/world-cancer-day/en/}}</ref> == ဆောင်ပုဒ်များ == {| class="wikitable" !ခုနှစ် !ဆောင်ပုဒ် |- |၂၀၁၉ - ၂၀၂၁ |'I Am and I Will.'<ref>https://www.worldcancerday.org/about/2019-2021-world-cancer-day-campaign</ref> |- |- |၂၀၁၆ - ၂၀၁၈ |'We can. I can.' |- |၂၀၁၅ |Not Beyond Us<ref>{{Cite web|url=https://www.uicc.org/world-cancer-day-2015-not-beyond-us-campaign-launched|title=World Cancer Day 2015: 'Not Beyond Us' Campaign launched! {{!}} UICC|website=www.uicc.org|language=en|access-date=2018-09-09}}</ref> |- |၂၀၁၄ |Debunk the Myths<ref>{{Cite web|url=https://www.uicc.org/world-cancer-day-2014-debunk-myths|title=World Cancer Day 2014: Debunk the myths! {{!}} UICC|website=www.uicc.org|language=en|access-date=2018-09-09}}</ref> |- |၂၀၁၃ |Cancer Myths - Get the Facts <ref>{{Cite web|url=https://www.cansa.org.za/cancer-myths-get-the-facts-on-world-cancer-day-4-feb-2013/|title=» Cancer Myths – Get the Facts on World Cancer Day – 4 Feb 2013 {{!}} CANSA – The Cancer Association of South Africa|website=www.cansa.org.za|language=en|access-date=2018-09-09|archive-date=10 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180910014533/https://www.cansa.org.za/cancer-myths-get-the-facts-on-world-cancer-day-4-feb-2013/|url-status=dead}}</ref> |- |၂၀၁၂ |Together let's do something<ref>{{Cite web|url=http://www.asbestosdiseaseawareness.org/archives/9464|title=World Cancer Day: "Stand Up To Cancer!" and End Mesothelioma and other Asbestos-Caused Cancers - ADAO - Asbestos Disease Awareness Organization|website=www.asbestosdiseaseawareness.org|language=en-US|access-date=2018-09-09}}</ref> |- |၂၀၁၁ |Cancer can be prevented<ref>{{Cite web|url=http://www.who.int/cancer/events/world_cancer_day/en/|title=WHO {{!}} World Cancer Day 2011|website=www.who.int|access-date=2018-09-09|accessdate=2 February 2019|archivedate=20 March 2017|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170320054258/http://www.who.int/cancer/events/world_cancer_day/en/}}</ref> |} == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *[http://www.worldcancerday.org တရားဝင် ဝဘ်ဆိုဒ်] *[http://www.uicc.org Union for International Cancer Control website] *[http://www.who.int/cancer/world-cancer-day/2018/en/ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200118145222/https://www.who.int/cancer/world-cancer-day/2018/en/ |date=18 January 2020 }} [[Category:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ]] [[Category:ကင်ဆာရောဂါ]] 8s81igoo9tp0phwzxbh4fxm3iuotjj1 0 106242 1037158 674580 2026-06-09T23:41:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037158 wikitext text/x-wiki {{for|နိုင်ငံ​ရေးသမား (PPPပါတီဝင်)|ကျော်ဇေယျ (နိုင်ငံရေးသမား)}} {{Infobox Politician | honorific_prefix = ဗိုလ်မှူးကြီး |name = ကျော်ဇေယျ |native_name = |native_name_lang = |image = |caption = |birth_date = |birth_place = [[ထားဝယ်မြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံ |residence = |death_date = |death_place = |office = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]] [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီများ|စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီဝင် (၁)]] |term_start = ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |term_end = ၁ ​ဩဂုတ် ၂၀၂၁ |president = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) |predecessor = |successor = |succeeding = |office1 = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]၏ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး |term_start1 = ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇ |term_end1 = ၁ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |president1 = [[ထင်ကျော်|ဦးထင်ကျော်]]<br/>[[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဦးမြင့်ဆွေ]] (ယာယီ)<br/>[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] |predecessor1 = ဗိုလ်မှူးကြီးဇော်လွင် |successor1 = |succeeding1 = |office2 =[[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ်]]<br/>{{small|ယာယီ}} |term_start2 = ၁၀ မတ် ၂၀၁၉ |term_end2 = ၁၁ မတ် ၂၀၁၉<ref name="mm">{{cite news|url=http://www.7daydaily.com/story/151946|title=တနင်္သာရီတိုင်း ခေတ္တဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဦးမြင့်မောင်အား တာဝန်ပေး|last=|first=|author2=|date=|publisher=|accessdate=}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> |predecessor2 = [[လဲ့လဲ့မော်|ဒေါ်လဲ့လဲ့မော်]] |successor2 = ဦးမြင့်မောင် ({{small|ယာယီ}}) |party = |nationality = ဗမာ |cabinet = [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] |occupation = တပ်မတော်အရာရှိ၊ ဝန်ကြီး |religion = |alma_mater = |majority = |spouse = |children = |website = |footnotes = <!--Military service--> |nickname = |allegiance = မြန်မာ |branch = [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] |serviceyears = |rank = [[File:Colonel Tatmadaw.gif|15px]] ဗိုလ်မှူးကြီး |unit = |commands = |battles = |awards = }} '''ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျ''' သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် လုံခြုံရေးနင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူနေသော တပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=http://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room/orders/2017/02/20/id-11779|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|last=|first=|author2=|date=|publisher=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး|accessdate=|archivedate=1 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210201120959/https://www.president-office.gov.mm/?q=briefing-room%2Forders%2F2017%2F02%2F20%2Fid-11779}}</ref>ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာ[[လဲ့လဲ့မော်]]ကို [[ကော့သောင်းမြို့]]တွင် ထိန်းသိမ်းပြီးနောက် လစ်လပ်နေသော ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို အခြေခံဥပဒေအရ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး]]မှ တိုင်းဒေသကြီး သယံဇာတနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီး ဦးမြင့်မောင်ကို ယာယီဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://news-eleven.com/article/89692|title=တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ခေတ္တဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သယံဇာတနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီး ဦးမြင့်မောင်အား ပူးတွဲ တာဝန်ပေးအပ်|last=|first=|author2=|date=|publisher=eleven media group|accessdate=|archive-date=12 October 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20251012062851/https://news-eleven.com/article/89692|url-status=dead}}</ref>၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် မူလစစ်ဘက်တာဝန်များကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=https://www.cincds.gov.mm/node/13841|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၁၅၉ / ၂၀၂၁ ၁၃၈၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက် (၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်) စစ်ဘက်မူလတာဝန်ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေခြင်း}}</ref> ==တပ်မတော်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်== ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်ဇေယျသည် [[ထားဝယ်မြို့]] ဇာတိဖြစ်ပြီး တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး [[ခမောက်ကြီးမြို့|ခမောက်ကြီးမြို့နယ်]] အခြေစိုက် အမှတ် (၂၀) စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်တွင် ဗျူဟာမှူးတာဝန်ထမ်း ဆောင်ပြီးနောက် [[ပလောက်မြို့|ပလောက်မြို့နယ်]]ရှိ အမှတ် (၁၂) တပ်မတော် တန်းမြင့်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၌ ဒုတိယကျောင်းအုပ်နှင့် နည်းပြ အရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဖြစ်လာသူဖြစ်သည်။ <ref>အောင်သစ်လွင် (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၇) "[http://www.7daydaily.com/story/89717 တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး နယ်လုံဝန်ကြီးအသစ် ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဇေယျ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို]{{Dead link|date=August 2021 }}"။ ၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ။</ref> ===ယာယီဝန်ကြီးချုပ်=== အခြေခံဥပဒေအရ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်နေရာ လစ်လပ်သွားလျှင် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အလုပ်တာဝန်များကို သက်ဆိုင်ရာ လုံခြံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးမှ အလိုအလျောက်တာဝန်ယူရမည် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတမှ ယာယီဝန်ကြီးချုပ် ခန့်အပ်ခြင်းမပြုမီ (သို့မဟုတ်) ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်ကို လွှတ်တော်က အတည်မပြုမီအထိ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကော့သောင်းမြို့ခရီးစဉ်အတွင်း ဝန်ကြီးချုပ်ဒေါက်တာလံ့လဲ့မော်ကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့၍ ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဇေယျမှာ ယာယီဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးမှ ဒေါက်တာလဲ့လဲ့မော်ကို တာဝန်မှရပ်စဲကြောင်းနှင့် သယံဇာတနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီး ဦးမြင့်မောင်ကို ယာယီဝန်ကြီးချုပ်ခန့်အပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်ဇေယျသည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တစ်ရက်ကြာထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref name=mm/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 98t8zbahco6nhriabz5yx4olmeldnxu 0 121466 1037108 704398 2026-06-09T16:23:42Z KillMeiKo 121877 /* */ 1037108 wikitext text/x-wiki ==အောက်လမ်း ဘိုးထင်== {{Reflist}}https://www.tiktok.com/@anonymousofficial86?_r=1&_t=ZS-974Tbn8usmy<ref>{{Cite web |last=မယ်လှ |first=မယ်လှ |date=https://www.tiktok.com/@anonymousofficial86?_r=1&_t=ZS-974Tbn8usmy |title=မယ်လှ |url=}}</ref> [[Category:သမ္မာကျမ်းစာ]] [[Category:ခရစ်ယာန်စာပေ]] [[Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] t6c8b3ix1nikmgvyhfvtf65pvfo0dqs 1037184 1037108 2026-06-10T03:23:15Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/KillMeiKo|KillMeiKo]] ([[User talk:KillMeiKo|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Bhonebsm|Bhonebsm]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 704398 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} '''၁။''' '''စံတော်မီ''' '''ဝိသေသလက္ခဏာ''' '''         '''မွတ်စလင်နှင့် ကွန်မြူနစ် တိုင်းပြည်များရှိ ခရစ်ယာန်များသည် ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ချုပ်ချယ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ကြောခြင်းများစွာ ခံစားကြရသော်လည်း မျှော်လင့်ချက် မပျက်ပြယ်ကြပါ။ ထိုသူများအတွက် ပေတရုဩဝါဒ ပထမစာစောင်သည်များစွာ အကူအညီထောက်ပံ့ပေးသည်။ ခံစားသောဝေဒနာများသည် လိုအပ်သော အရည်အချင်း ပြည့်မှီဖို့ ဘုရားသခင်က ခွင့်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်း ခရစ်ယာန်နိုင်ငံ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကား သုံးနှုန်းသော တိုင်းပြည်များတွင် သမ္မာကျမ်းစာအမွေသည် အများပြည်သူအား ယုံကြည်ခြင်း၌ အချိုးအစား မျှတမှုမရှိကြသေး။ ယနေ့ခေတ်ကာလတိုင်အောင် လူမှုအဖွဲအစည်း၏ အခြေခံအကျဆုံးသော အိမ်ထောင်မိသားစု၌ ပင်လျှင် “သင့်အတွက် ရွေးချယ်စရာအသင်းတော်” ဟုနောက်ပြောင်ခံနေရသည်။ မကြာပါ။ အထူးသဖြင့် ဒေသန္တရ အာဏာပိုင် အစိုးရများက တရားစီရင်ဖို့ ပညာရေးသိပ္ပံ၊ အထူးသဖြင့် လူထုဆက်သွယ်ရေးက အမြင်စောင်းလျက် ပြောင်လှောင်သရော်ကြသည်။ ရေဒီယိုရုပ်မြင်သံကြား ရုပ်ရှင်၊ စာနယ်ဇင်းနှင့်လူအဖွဲ့အစည်းများက အရက်သေစာ၊ အပျော်အပါးများဖြင့် ဆန့်ကျင်အပြစ်တင်ကြသည်။ ယခုအချိန်တွင်မူ ခရစ်ယာန်သည် “တန်ပြန်ယဉ်ကျေးမှု” အဖြစ် ရှင်ပေတရု၏ ပထမဩဝါဒစာစောင်က သွန်သင်ပေးသည်။ ၂၀ရာစုနှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုနှစ်ဦး ကာလများတွင် ဘုရားရှင်အလိုတော်ရှိလျှင်သာ၍ ပြန်လာထွန်းကားလာဦးမည်။ '''၂။''' '''ကျမ်းရေးသူ''' '''ပြင်ပလက္ခဏာ''' ဤစာစောင်ကို ရှင်ပေတရုက ရေးသားကြောင်း လူသိရှင်ကြား အထင်အရှားဖြစ်သည်။ Eusebius က ပထမဩဝါဒစာစောင်သည် ယုံကြည်သူတိုင်း (hono logoumena) အဖြစ်လက်ခံကြသည်ဟုဆိုသည်။ Polycarps နှင့် Clement of Alexandria ကလည်းလက်ခံကြသည်။ Marcion ၏ “Canon” ကမူရှင်ပေါလု ပေးစာများကိုသာ လက်ခံသောကြောင့် ဤစာစောင်၏ အချက်အလက်များကိုသာ လက်ခံသောကြောင့် ဤစာစောင်ကို လက်မခံသော်လည်း အထောက်အထားပိုင်း အစအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုသည်။ '''၃။''' '''အချိန်ကာလ''' ပေတရု၏ သွန်သင်ချက်တွင် အုပ်စိုးသူမင်းများကူညီရန် (၁ပေ ၂:၁၃၁၇) ဆိုထားသဖြင့် ခရစ်ယာန်များနေရိုး၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု စတင်ခံစားရသည့် နောက်ပိုင်းတွင်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အေဒီ ၆၄ သို့မဟုတ် ၆၅ ဖြစ်သည်။ ထို့ထက် ခြားနားစရာမရှိနိုင်။ '''၄။''' '''နောက်ခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်''' ရှင်ပေတရု၏ ခရစ်ယာန်အသက်တာသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ ဒဏ်ရာချက်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ သူ့ပရိသတ်များသည် ရစရာ မကျန်အောင်ပြောင်လှောင် သရော်ခံကြရသည် (​၄:၁၄-၁၅)။ ထောင်ချခြင်း၊ ဉစ္စပစ္စည်းများကို မင်းဘ ဏ္ဍာအဖြစ်အနိုင်အထက် သိမ်းဆည်းခံရခြင်း၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းများ ကြုံတွေ့ကြရသည်။ သို့သော်ထိုသူများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရပုံကို ဤကျမ်းစာတွင် အသားပေးလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဧဝံဂေလိ သတင်းကောင်း လက်ခံရရှိခြင်း၊ ယုံကြည်သူများ ဤလောကနှင့်ဆက်ဆံနေရပုံ၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရမိသားစု၊ အသင်းတော် သင်းအုပ်များနှင့် စည်းကမ်းတကျ ဆက်ဆံရခြင်းစသည့် ကောင်းကြီးမင်္ဂလာ အမွေခံပတ်ဝန်းကျင် ဆောက်တည်ရပုံတို့ကို တိုက်တွန်း သွန်သင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗာဗုလုန်မှ ယုဒလူ့အဖွဲ့အစည်းသို့မဟုတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ဗာဗုလုန်ခေါ် တိဘာ (ရောမ) မှ အရှေ့ဘက်ဒေသယခု တူရကီနိုင်ငံတိုင်အောင် ရေးသားပို့သောစာစောင်ဖြစ်သည်။။ '''ပါဝင်သည့်အချက်များ''' '''၁။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ရပိုင်ခွင့်နှင့်ဝတ္တရား (၁:၁–၂:၁၀)''' (က) နှုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း(၁:၁-၂) (ခ) အမှုတော်တွင် ပေတရု၏အခန်းကဏ္ဍ (၁:၃-၁၂) (ဂ) အလင်းရောင်ထဲမှညွှန်ကြားချက် (၁:၁၃-၂:၃) (ဃ) အိမ်ထောင်သစ် ယဇ်ပုရောဟိနှင့်အခွင့်ထူ (၂:၄-၁၀) '''၂။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ဆက်ဆံရေး (၂:၁၁–၄:၆)''' '''         '''(က) သာဝကဘဝဖြင့် လောကကိုဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၁-၁၂) (ခ) နိုင်ငံသားအနေဖြင့် အုပ်စိုးသူမင်းအားဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၃-၁၇) (ဂ) ​အစေခံကသခင်အားဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၈-၂၅) (ဃ) ဇနီးသည်က ခင်ပွန်းသည်အားဆက်ဆံခြင်း (၃:ရ) (င) ခင်ပွန်းသည်က ဇနီးသည်အားဆက်ဆံခြင်း (၃:၇) (စ) အစ်ကိုကြီးအရာဖြင့် မိဿဟာယဝင်များအားဆက်ဆံခြင်း (၃:၈) (ဆ) ဆင်းရဲဒုက္ခသည်က စုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်းခံရသူအားဆက်ဆံခြင်း (၃:၉-၄:၆) '''၃။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ဆက်ကပ်မှုနှင့်''' '''ဆင်းရဲဒုက္ခ (၄:၇–၅:၁၄)''' '''         '''(က) နောက်ဆုံးနေ့ရက်များအတွက် အရေးပေါ်အမိန့်တော် (၄:၁-၁၁) (ခ) ဆင်းရဲဒုက္ခများအပေါ်ရှင်းပြခြင်းနှင့် တိုက်တွင်းချက် (၄:၁၂-၁၉) (ဂ) တိုက်တွန်းချက်၊နှိုးဆော်ချက်နှင့် နှုတ်ဆက်ခြင်း (၅:၁-၁၄) ၂ပေ၃:၁ ကျမ်းချက်အရ ပထမဩဝါဒစာသည် အဦးဆုံးစာဖြစ်ကြောင်း ဆိုထားသည်။ ဒုတိယစာသည် ရှင်ပေတရုရေးသားသော စာမဟုတ်ဟုယုံကြည်သူများရှိကြသည့် (၂ပေနိဒါန်းကိုကြည့်) တိုင်အောင် ၂ပေ၃:၁ ကိုတန်ပြန်ရည်ညွှန်းကိုးကားပါက သက်သေအထောက်အထားခိုင်လုံပါသည်။ '''အတွင်းသရုပ်''' အတွင်းစာသား ရေးသားဟန်သည် အလွန်ကောင်းမွန်သောဂရိ  Petrine လက်ရာဖြစ်၍ သံသယ ဖြစ်ဖွယ် ရှိသည်။ ဂါလိလဲတံငါသည်က ဤမျှကောင်းမွန်သော စာပေရေးသားနိုင်မည်လား။ လူအများက မဟုတ်နိုင်ဘူးဟုဆိုကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ပညအခြေခံမရှိသော်လည်း ပရိသတ်ရှေ့တွင် မကြာခဏ စကားပြောခြင်းသည် တက္ကသိုလ်နှင့် ကျောင်းတော်ကြီးများတွင် သင်ကြားခြင်းထက် လက်တွေ့အရည်အချင်း ဖြစ်ထွန်းစေသည် မဟုတ်လား။ ရှင်ပေတရုသည် နှစ်ပေါင်း(၃၀)မျှ တရားဟောဒေသနာ အတွေ့အကြုံရှိသည်။ သန့်ရှင်းသော ဝိညာည်တော်မှုတ်သွင်း ခြင်းဖြင့် Silvanus ကကူညီရေးသားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ (တ၄:၁၃) ရှင်ပေတရုနှင့် ရှင်ယောဟန် သည် စာတတ်ပေတတ် မဟုတ်ဟု ဆိုခြင်းမှာ ဓမ္မကထိက ရဟူဒီဘုန်းတော်ကြီး သင်တန်းတက်ရောက် သင်ကြားခြင်းမရှိ ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှင်ပေတရု၏ အသက်တာနှင့် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခြင်းကို ပထမစောင်တွင် အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ်ဖော်ပြထားပုံကို နမူနာပြသချင်သည်။ ၁ပေ ၁:၈ သူ့စာဖတ်ပရိသတ်များက သခင်ယေရှုအားမမြင်ကြဘူးကြပုံကို “ထိုသခင်ကို သင်တို့သည် မမြင်ဖူးသော်လည်း ချစ်ကြ၏။ ယခုမှာလည်း မမြင်ဘဲလျက်” ဟု ဆိုထားသည်။ အခြားကျမ်းပိုဒ်တွင် ရှင်ပေတရုသည် ထိုသခင်နှင့် အတူရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ အခန်း၂၏ ပထမကျမ်းပိုဒ ၁၀ထိတွင် ခရစ်တော်အား တိုက်ထောင့်အုတ်မြစ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထိုကျမ်းပိုဒ်သည (မ ၁၆:၁၃-၂၀) ပါသခင်ယေရှု ဖိလိပ္ပုကဲသရိမြို့၏ ကျေးလက်သို့ကြွ သွားစဉ် တပည့်တော်များသို့ ပြောသည့်စကားကို ထပ်ကြော့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပေတရုက ခရစ်တော်အား အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်၏ သားတော်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံသောအခါ ယေရှုက ပေတရုအား ဤကျောက်ပေါ်မှာ ငါ့အသင်းတော် တည်ဆောက်မည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုစကားသည် အသက်ရှင်တော် မူသောဘုရားသား၊ ယေရှုခရစ်တော်၏ သမ္မာစကား ဖြစ်သည်။ ကိုယ်တော်သည် အသင်းတော၏ အုတ်မြစ်တိုက်ထောင့် ဖြစ်သည်။ ၂:၅ မှအသက်ရှင်သော ကျောက်ဆိုသည်မှာ (ယော ၁:၄၂)ပါရှိမုန်အား ကေဖ (အာရာဗိ) သို့မဟုတ် ပေတရု (ဂရိ) (နှစ်ခုစလုံးကျောက်ခဲဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ကိုဆိုလိုသည်။ သို့ဖြင့်ပေတရု သည်ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်သော အသက်ရှင်သည့် ကျောက်ဖြစ်လာသည်။ အခန်း ၂ပါကျောက်သည် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ရာ မဟုတ်ပါ။ (၂:၇)တွင်ကျောက်သည် (ဆာ၁၁၈:၂၂) “တိုက်ကို တည်လုပ်သော သူများသည် ပယ်ထားသောကျောက်ကို နောက်တစ်ဖန် တိုက်ထောင့် အထွဋ်အဖျားသို့ ရောက်ပြန်၏” ဟူသောကျမ်းချက်ကို ကိုးကားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းချက်ကို ပေတရုက ယေရုရှလင်မြို့ အုပ်ချုပ်သူ များသင်းအုပ်များ ကျမ်းတက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှေ့တွင် တဖန်ဟောပြောခဲ့သည် (တ၄:၁၂)။ ပေတရုက အုပ်ချုပ်သူမင်းများ၏ အမိန့်ကိုနာခံခြင်းမရှိ။ ယဇ်ပုရောဟိတ်၏ တပည့်နားရွတ် ကိုခုတ်ဖြတ် (ယော ၁၈:၁၀)သော်လည်း (၂:၁၃-၁၇)တွင် အုပ်ချုပ်သူမင်းများ၏ အမိန့်ကိုနာခံရန် ပရိသတ်အား သွန်သင်ခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ သွန်သင်ချက်ကိုခံယူပြီးအသက်တာ အတွေ့အကြုံအရ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂:၂၁-၂၄သည် သခင်ယေရှု၏ စုံစမ်းစစ်ကြောခြင်းနှင့် အသေခံခြင်းအကြောင်းကို မျက်မြင် ထွက်ဆိုဖြစ်သည်။ ကယ်တင်ရှင်၏ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ပုံ ဆင်းရဲဒုက္ခဝေဒနာ ခံစားပုံတို့ကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ရသောအခါ မေ့ပျောက်နိုင်စွမ်းမရှိ၊ မြင်ကွင်းထဲမှာ ပျောက်ကွယ်မသွားနိုင်တော့ပါ။ (၂:၂၄)မှ ကယ်တင်ရှင်အသေခံရပုံ လက်ဝါးကပ်တိုင်တွင် သေပွဲဝင်ပုံတို့ကို ပေတရု၏ ရင်တွင်းဖြစ်ပဲ့ တင်သံကို (တ ၅:၃၀နှင့် ၁၀:၃၉) ဖြင့် ကြားရသည်။ သိုးထိန်းနှင့် ဝိညာဉ်သခင်ထံသို့ ပြန်ရောက်သည့် အကြောင်း (၂:၂၅)အရ ပေတရုသည် သခင်ယေရှုအား ငြင်းပယ်ခဲ့ပုံကို ပြန်လည်စဉ်းစားပြီးမှ ဝိညာဉ်ခွန်အား ပြန်လည်ရယူခြင်း ဖြစ်သည် (ယော ၂၁:၁၅-၁၉)။ “ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည်များစွာသော အပြစ်တို့ကို ဖုံးအုပ်တော်မူ၏” (၄:၈)ဟု သွန်သင် သော်လည်းပေတရုသည် “သခင်ညီအစ်ကိုတို့သည် အကျွန်ုပ်သည် သူ၏အပြစ်ကို ဘယ်နှစ်ကြိမ် လွတ်ရပါအံ့နည်း၊ ခုနှစ်ကြိမ်မြောက်အောင် လွှတ်ရပါအံ့လောဟု မေးလျှောက်သော် ယေရှုက ခုနှစ်ကြိမ်မြောက်အောင် လွှတ်ရမည် ငါမဆို။ အကြိမ်ခုနှစ်ဆယ် ခုနှစ်လီမြောက်အောင် လွှတ်ရမည် ငါဆို၏ “(မ ၁၄:၂၁-၂၂)ဟု သခင်အား မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ဘူးသည်။ တစ်နည်းပြောရလျှင် ရှေ့နောက် မညီညွတ်ခြင်း မရှိပါ။ ၄:၁၆ တွင် ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် နာမတော်မြတ်၌ အရှက်ရလျှင် ထိုအရှက်သည် ဘုရားသခင် ရှေ့၌ကျက်သရေမင်္ဂလာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ (တ၅:၄၀-၄၂)နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ပေတရုနှင့် အခြားတမန်တော်များ လွှတ်တော်၌ ဖမ်းဆီးရိုက်နှက်ခံရပြီး ပြန်လွှတ်သောအခါ “မိမိတို့သည် အရှက်ကွဲခြင်းကို ခံထိုက်သည်ဟု မှတ်တော်မူသောကြောင့် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ရှိ၍ လွှတ်တော်မှ ထွက်သွားကြ၏” ဟု ကျမ်းစကား ဆိုထားသည်။ ရှင်ပေတရုသည် ကိုယ်တိုင်ခရစ်တော်နာမ၌ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခဲ့ကြောင်း (၅:၁)၌ “ဆင်းရဲဒုက္ခ ဝေဒနာကို သိမြင်သော သက်သေအရာ၌၎င်း” ဟု သက်သေခံခဲ့သည်။ ထိုနေရာမှာ ပေတရုပါဝင်သောကြောင့် ပေတရုလည်း ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ သင်နှင့်အတူရှိသော ဘုရားသခင်၏ သိုးတော်စုကို ထိန်းခြင်းအမှုမှာ အနိုင်ထိန်းရသော ကြောင့်မဟုတ်” ဟူသောကျမ်းပိုဒ်သည် ကယ်တင်ရှင်က ပေတရုအား ပြောခဲ့သော “ငါသိုးတို့ကို စောင့်ရှောက်လော့ ငါ့သိုးတို့ကို ကျွေးမွေးသော ငါ့သိုးတို့ကိုမိန့်လော့” ဟူသောစကားတော်ကို အရည်ညွန်းသည်။ ၅:၅ တွင် “နှိမ့်ချခြင်းတန်ဆာကို ဝတ်ဆင်လော့” ဟူသောကျမ်းသည် (ယော ၁၃)ပါ ကိုယ်တော်တိုင် တပည့်တော်များ၏ခြေကို ဆေးကြောခြင်းအား ရည်ညွှန်းသည်။ (၅:၅-၆) သည် ပေတရုက ဘုရားသခင်ယေရှုအား ဘယ်သောအခါမှ မစွန့်လွှတ်ပါ ဟူသော မိမိကိုယ်ကို မိမိထောင်လွှားစွာ ပြောကြားခဲ့သောစကား (မာ၁၄:၂၉-၃၁) အား၎င်း၊ ဆက်တိုက်သုံးကြိမ်တိတိ ငြင်းပယ်ခြင်း (မာ၁၄:၆၇-၇၂)အား၎င်း ရည်ညွှန်းပါသည်။ နောက်ဆုံးအထောက်အထားမှာ ၅:၈ ပါ”သင်တို့ ရန်သူတည်းဟူသော မာရ်နတ်သည် ဟောက်သောင်ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ အဘယ်သူကို မျိုရမည်နည်းဟူ၍ လှည့်လည်ရှာဖွေလျက် ရှိ၏” ဟူသော ကျမ်းစကား ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းပိုဒ်ကို ရေးသားနေစဉ် သခင်ယေရှုက သူကိုပြောသည့် “ရှိမုန်၊ ရှိမုန် ဂျုံဆန်ကုဆန်ခါနှင့် ခါချသကဲ့သို့ စာတန်သည်သင်တို့ကို ချရမည်အကြောင်း အခွင့်တောင်းသည်” ဟူသောစကားတော်ကို ပြန်လည်ကြားယောင်ပါလိမ့်မည်။ TAGS: ရှင်ပေတရုဩဝါဒစာပဌမစောင် ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:သမ္မာကျမ်းစာ]] [[Category:ခရစ်ယာန်စာပေ]] [[Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] iu2ojgawb2i0uav5k2qwzay6a9zzhay 1037236 1037184 2026-06-10T07:37:37Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:သမ္မာကျမ်းစာ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:ဓမ္မသစ်ကျမ်းများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037236 wikitext text/x-wiki {{copyedit}} '''၁။''' '''စံတော်မီ''' '''ဝိသေသလက္ခဏာ''' '''         '''မွတ်စလင်နှင့် ကွန်မြူနစ် တိုင်းပြည်များရှိ ခရစ်ယာန်များသည် ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ချုပ်ချယ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ကြောခြင်းများစွာ ခံစားကြရသော်လည်း မျှော်လင့်ချက် မပျက်ပြယ်ကြပါ။ ထိုသူများအတွက် ပေတရုဩဝါဒ ပထမစာစောင်သည်များစွာ အကူအညီထောက်ပံ့ပေးသည်။ ခံစားသောဝေဒနာများသည် လိုအပ်သော အရည်အချင်း ပြည့်မှီဖို့ ဘုရားသခင်က ခွင့်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်း ခရစ်ယာန်နိုင်ငံ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကား သုံးနှုန်းသော တိုင်းပြည်များတွင် သမ္မာကျမ်းစာအမွေသည် အများပြည်သူအား ယုံကြည်ခြင်း၌ အချိုးအစား မျှတမှုမရှိကြသေး။ ယနေ့ခေတ်ကာလတိုင်အောင် လူမှုအဖွဲအစည်း၏ အခြေခံအကျဆုံးသော အိမ်ထောင်မိသားစု၌ ပင်လျှင် “သင့်အတွက် ရွေးချယ်စရာအသင်းတော်” ဟုနောက်ပြောင်ခံနေရသည်။ မကြာပါ။ အထူးသဖြင့် ဒေသန္တရ အာဏာပိုင် အစိုးရများက တရားစီရင်ဖို့ ပညာရေးသိပ္ပံ၊ အထူးသဖြင့် လူထုဆက်သွယ်ရေးက အမြင်စောင်းလျက် ပြောင်လှောင်သရော်ကြသည်။ ရေဒီယိုရုပ်မြင်သံကြား ရုပ်ရှင်၊ စာနယ်ဇင်းနှင့်လူအဖွဲ့အစည်းများက အရက်သေစာ၊ အပျော်အပါးများဖြင့် ဆန့်ကျင်အပြစ်တင်ကြသည်။ ယခုအချိန်တွင်မူ ခရစ်ယာန်သည် “တန်ပြန်ယဉ်ကျေးမှု” အဖြစ် ရှင်ပေတရု၏ ပထမဩဝါဒစာစောင်က သွန်သင်ပေးသည်။ ၂၀ရာစုနှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုနှစ်ဦး ကာလများတွင် ဘုရားရှင်အလိုတော်ရှိလျှင်သာ၍ ပြန်လာထွန်းကားလာဦးမည်။ '''၂။''' '''ကျမ်းရေးသူ''' '''ပြင်ပလက္ခဏာ''' ဤစာစောင်ကို ရှင်ပေတရုက ရေးသားကြောင်း လူသိရှင်ကြား အထင်အရှားဖြစ်သည်။ Eusebius က ပထမဩဝါဒစာစောင်သည် ယုံကြည်သူတိုင်း (hono logoumena) အဖြစ်လက်ခံကြသည်ဟုဆိုသည်။ Polycarps နှင့် Clement of Alexandria ကလည်းလက်ခံကြသည်။ Marcion ၏ “Canon” ကမူရှင်ပေါလု ပေးစာများကိုသာ လက်ခံသောကြောင့် ဤစာစောင်၏ အချက်အလက်များကိုသာ လက်ခံသောကြောင့် ဤစာစောင်ကို လက်မခံသော်လည်း အထောက်အထားပိုင်း အစအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုသည်။ '''၃။''' '''အချိန်ကာလ''' ပေတရု၏ သွန်သင်ချက်တွင် အုပ်စိုးသူမင်းများကူညီရန် (၁ပေ ၂:၁၃၁၇) ဆိုထားသဖြင့် ခရစ်ယာန်များနေရိုး၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု စတင်ခံစားရသည့် နောက်ပိုင်းတွင်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အေဒီ ၆၄ သို့မဟုတ် ၆၅ ဖြစ်သည်။ ထို့ထက် ခြားနားစရာမရှိနိုင်။ '''၄။''' '''နောက်ခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်''' ရှင်ပေတရု၏ ခရစ်ယာန်အသက်တာသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ ဒဏ်ရာချက်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ သူ့ပရိသတ်များသည် ရစရာ မကျန်အောင်ပြောင်လှောင် သရော်ခံကြရသည် (​၄:၁၄-၁၅)။ ထောင်ချခြင်း၊ ဉစ္စပစ္စည်းများကို မင်းဘ ဏ္ဍာအဖြစ်အနိုင်အထက် သိမ်းဆည်းခံရခြင်း၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းများ ကြုံတွေ့ကြရသည်။ သို့သော်ထိုသူများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရပုံကို ဤကျမ်းစာတွင် အသားပေးလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဧဝံဂေလိ သတင်းကောင်း လက်ခံရရှိခြင်း၊ ယုံကြည်သူများ ဤလောကနှင့်ဆက်ဆံနေရပုံ၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရမိသားစု၊ အသင်းတော် သင်းအုပ်များနှင့် စည်းကမ်းတကျ ဆက်ဆံရခြင်းစသည့် ကောင်းကြီးမင်္ဂလာ အမွေခံပတ်ဝန်းကျင် ဆောက်တည်ရပုံတို့ကို တိုက်တွန်း သွန်သင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗာဗုလုန်မှ ယုဒလူ့အဖွဲ့အစည်းသို့မဟုတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ဗာဗုလုန်ခေါ် တိဘာ (ရောမ) မှ အရှေ့ဘက်ဒေသယခု တူရကီနိုင်ငံတိုင်အောင် ရေးသားပို့သောစာစောင်ဖြစ်သည်။။ '''ပါဝင်သည့်အချက်များ''' '''၁။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ရပိုင်ခွင့်နှင့်ဝတ္တရား (၁:၁–၂:၁၀)''' (က) နှုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း(၁:၁-၂) (ခ) အမှုတော်တွင် ပေတရု၏အခန်းကဏ္ဍ (၁:၃-၁၂) (ဂ) အလင်းရောင်ထဲမှညွှန်ကြားချက် (၁:၁၃-၂:၃) (ဃ) အိမ်ထောင်သစ် ယဇ်ပုရောဟိနှင့်အခွင့်ထူ (၂:၄-၁၀) '''၂။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ဆက်ဆံရေး (၂:၁၁–၄:၆)''' '''         '''(က) သာဝကဘဝဖြင့် လောကကိုဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၁-၁၂) (ခ) နိုင်ငံသားအနေဖြင့် အုပ်စိုးသူမင်းအားဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၃-၁၇) (ဂ) ​အစေခံကသခင်အားဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၈-၂၅) (ဃ) ဇနီးသည်က ခင်ပွန်းသည်အားဆက်ဆံခြင်း (၃:ရ) (င) ခင်ပွန်းသည်က ဇနီးသည်အားဆက်ဆံခြင်း (၃:၇) (စ) အစ်ကိုကြီးအရာဖြင့် မိဿဟာယဝင်များအားဆက်ဆံခြင်း (၃:၈) (ဆ) ဆင်းရဲဒုက္ခသည်က စုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်းခံရသူအားဆက်ဆံခြင်း (၃:၉-၄:၆) '''၃။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ဆက်ကပ်မှုနှင့်''' '''ဆင်းရဲဒုက္ခ (၄:၇–၅:၁၄)''' '''         '''(က) နောက်ဆုံးနေ့ရက်များအတွက် အရေးပေါ်အမိန့်တော် (၄:၁-၁၁) (ခ) ဆင်းရဲဒုက္ခများအပေါ်ရှင်းပြခြင်းနှင့် တိုက်တွင်းချက် (၄:၁၂-၁၉) (ဂ) တိုက်တွန်းချက်၊နှိုးဆော်ချက်နှင့် နှုတ်ဆက်ခြင်း (၅:၁-၁၄) ၂ပေ၃:၁ ကျမ်းချက်အရ ပထမဩဝါဒစာသည် အဦးဆုံးစာဖြစ်ကြောင်း ဆိုထားသည်။ ဒုတိယစာသည် ရှင်ပေတရုရေးသားသော စာမဟုတ်ဟုယုံကြည်သူများရှိကြသည့် (၂ပေနိဒါန်းကိုကြည့်) တိုင်အောင် ၂ပေ၃:၁ ကိုတန်ပြန်ရည်ညွှန်းကိုးကားပါက သက်သေအထောက်အထားခိုင်လုံပါသည်။ '''အတွင်းသရုပ်''' အတွင်းစာသား ရေးသားဟန်သည် အလွန်ကောင်းမွန်သောဂရိ  Petrine လက်ရာဖြစ်၍ သံသယ ဖြစ်ဖွယ် ရှိသည်။ ဂါလိလဲတံငါသည်က ဤမျှကောင်းမွန်သော စာပေရေးသားနိုင်မည်လား။ လူအများက မဟုတ်နိုင်ဘူးဟုဆိုကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ပညအခြေခံမရှိသော်လည်း ပရိသတ်ရှေ့တွင် မကြာခဏ စကားပြောခြင်းသည် တက္ကသိုလ်နှင့် ကျောင်းတော်ကြီးများတွင် သင်ကြားခြင်းထက် လက်တွေ့အရည်အချင်း ဖြစ်ထွန်းစေသည် မဟုတ်လား။ ရှင်ပေတရုသည် နှစ်ပေါင်း(၃၀)မျှ တရားဟောဒေသနာ အတွေ့အကြုံရှိသည်။ သန့်ရှင်းသော ဝိညာည်တော်မှုတ်သွင်း ခြင်းဖြင့် Silvanus ကကူညီရေးသားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ (တ၄:၁၃) ရှင်ပေတရုနှင့် ရှင်ယောဟန် သည် စာတတ်ပေတတ် မဟုတ်ဟု ဆိုခြင်းမှာ ဓမ္မကထိက ရဟူဒီဘုန်းတော်ကြီး သင်တန်းတက်ရောက် သင်ကြားခြင်းမရှိ ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှင်ပေတရု၏ အသက်တာနှင့် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခြင်းကို ပထမစောင်တွင် အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ်ဖော်ပြထားပုံကို နမူနာပြသချင်သည်။ ၁ပေ ၁:၈ သူ့စာဖတ်ပရိသတ်များက သခင်ယေရှုအားမမြင်ကြဘူးကြပုံကို “ထိုသခင်ကို သင်တို့သည် မမြင်ဖူးသော်လည်း ချစ်ကြ၏။ ယခုမှာလည်း မမြင်ဘဲလျက်” ဟု ဆိုထားသည်။ အခြားကျမ်းပိုဒ်တွင် ရှင်ပေတရုသည် ထိုသခင်နှင့် အတူရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ အခန်း၂၏ ပထမကျမ်းပိုဒ ၁၀ထိတွင် ခရစ်တော်အား တိုက်ထောင့်အုတ်မြစ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထိုကျမ်းပိုဒ်သည (မ ၁၆:၁၃-၂၀) ပါသခင်ယေရှု ဖိလိပ္ပုကဲသရိမြို့၏ ကျေးလက်သို့ကြွ သွားစဉ် တပည့်တော်များသို့ ပြောသည့်စကားကို ထပ်ကြော့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပေတရုက ခရစ်တော်အား အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်၏ သားတော်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံသောအခါ ယေရှုက ပေတရုအား ဤကျောက်ပေါ်မှာ ငါ့အသင်းတော် တည်ဆောက်မည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုစကားသည် အသက်ရှင်တော် မူသောဘုရားသား၊ ယေရှုခရစ်တော်၏ သမ္မာစကား ဖြစ်သည်။ ကိုယ်တော်သည် အသင်းတော၏ အုတ်မြစ်တိုက်ထောင့် ဖြစ်သည်။ ၂:၅ မှအသက်ရှင်သော ကျောက်ဆိုသည်မှာ (ယော ၁:၄၂)ပါရှိမုန်အား ကေဖ (အာရာဗိ) သို့မဟုတ် ပေတရု (ဂရိ) (နှစ်ခုစလုံးကျောက်ခဲဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ကိုဆိုလိုသည်။ သို့ဖြင့်ပေတရု သည်ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်သော အသက်ရှင်သည့် ကျောက်ဖြစ်လာသည်။ အခန်း ၂ပါကျောက်သည် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ရာ မဟုတ်ပါ။ (၂:၇)တွင်ကျောက်သည် (ဆာ၁၁၈:၂၂) “တိုက်ကို တည်လုပ်သော သူများသည် ပယ်ထားသောကျောက်ကို နောက်တစ်ဖန် တိုက်ထောင့် အထွဋ်အဖျားသို့ ရောက်ပြန်၏” ဟူသောကျမ်းချက်ကို ကိုးကားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းချက်ကို ပေတရုက ယေရုရှလင်မြို့ အုပ်ချုပ်သူ များသင်းအုပ်များ ကျမ်းတက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှေ့တွင် တဖန်ဟောပြောခဲ့သည် (တ၄:၁၂)။ ပေတရုက အုပ်ချုပ်သူမင်းများ၏ အမိန့်ကိုနာခံခြင်းမရှိ။ ယဇ်ပုရောဟိတ်၏ တပည့်နားရွတ် ကိုခုတ်ဖြတ် (ယော ၁၈:၁၀)သော်လည်း (၂:၁၃-၁၇)တွင် အုပ်ချုပ်သူမင်းများ၏ အမိန့်ကိုနာခံရန် ပရိသတ်အား သွန်သင်ခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ သွန်သင်ချက်ကိုခံယူပြီးအသက်တာ အတွေ့အကြုံအရ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂:၂၁-၂၄သည် သခင်ယေရှု၏ စုံစမ်းစစ်ကြောခြင်းနှင့် အသေခံခြင်းအကြောင်းကို မျက်မြင် ထွက်ဆိုဖြစ်သည်။ ကယ်တင်ရှင်၏ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ပုံ ဆင်းရဲဒုက္ခဝေဒနာ ခံစားပုံတို့ကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ရသောအခါ မေ့ပျောက်နိုင်စွမ်းမရှိ၊ မြင်ကွင်းထဲမှာ ပျောက်ကွယ်မသွားနိုင်တော့ပါ။ (၂:၂၄)မှ ကယ်တင်ရှင်အသေခံရပုံ လက်ဝါးကပ်တိုင်တွင် သေပွဲဝင်ပုံတို့ကို ပေတရု၏ ရင်တွင်းဖြစ်ပဲ့ တင်သံကို (တ ၅:၃၀နှင့် ၁၀:၃၉) ဖြင့် ကြားရသည်။ သိုးထိန်းနှင့် ဝိညာဉ်သခင်ထံသို့ ပြန်ရောက်သည့် အကြောင်း (၂:၂၅)အရ ပေတရုသည် သခင်ယေရှုအား ငြင်းပယ်ခဲ့ပုံကို ပြန်လည်စဉ်းစားပြီးမှ ဝိညာဉ်ခွန်အား ပြန်လည်ရယူခြင်း ဖြစ်သည် (ယော ၂၁:၁၅-၁၉)။ “ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည်များစွာသော အပြစ်တို့ကို ဖုံးအုပ်တော်မူ၏” (၄:၈)ဟု သွန်သင် သော်လည်းပေတရုသည် “သခင်ညီအစ်ကိုတို့သည် အကျွန်ုပ်သည် သူ၏အပြစ်ကို ဘယ်နှစ်ကြိမ် လွတ်ရပါအံ့နည်း၊ ခုနှစ်ကြိမ်မြောက်အောင် လွှတ်ရပါအံ့လောဟု မေးလျှောက်သော် ယေရှုက ခုနှစ်ကြိမ်မြောက်အောင် လွှတ်ရမည် ငါမဆို။ အကြိမ်ခုနှစ်ဆယ် ခုနှစ်လီမြောက်အောင် လွှတ်ရမည် ငါဆို၏ “(မ ၁၄:၂၁-၂၂)ဟု သခင်အား မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ဘူးသည်။ တစ်နည်းပြောရလျှင် ရှေ့နောက် မညီညွတ်ခြင်း မရှိပါ။ ၄:၁၆ တွင် ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် နာမတော်မြတ်၌ အရှက်ရလျှင် ထိုအရှက်သည် ဘုရားသခင် ရှေ့၌ကျက်သရေမင်္ဂလာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ (တ၅:၄၀-၄၂)နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ပေတရုနှင့် အခြားတမန်တော်များ လွှတ်တော်၌ ဖမ်းဆီးရိုက်နှက်ခံရပြီး ပြန်လွှတ်သောအခါ “မိမိတို့သည် အရှက်ကွဲခြင်းကို ခံထိုက်သည်ဟု မှတ်တော်မူသောကြောင့် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ရှိ၍ လွှတ်တော်မှ ထွက်သွားကြ၏” ဟု ကျမ်းစကား ဆိုထားသည်။ ရှင်ပေတရုသည် ကိုယ်တိုင်ခရစ်တော်နာမ၌ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခဲ့ကြောင်း (၅:၁)၌ “ဆင်းရဲဒုက္ခ ဝေဒနာကို သိမြင်သော သက်သေအရာ၌၎င်း” ဟု သက်သေခံခဲ့သည်။ ထိုနေရာမှာ ပေတရုပါဝင်သောကြောင့် ပေတရုလည်း ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ သင်နှင့်အတူရှိသော ဘုရားသခင်၏ သိုးတော်စုကို ထိန်းခြင်းအမှုမှာ အနိုင်ထိန်းရသော ကြောင့်မဟုတ်” ဟူသောကျမ်းပိုဒ်သည် ကယ်တင်ရှင်က ပေတရုအား ပြောခဲ့သော “ငါသိုးတို့ကို စောင့်ရှောက်လော့ ငါ့သိုးတို့ကို ကျွေးမွေးသော ငါ့သိုးတို့ကိုမိန့်လော့” ဟူသောစကားတော်ကို အရည်ညွန်းသည်။ ၅:၅ တွင် “နှိမ့်ချခြင်းတန်ဆာကို ဝတ်ဆင်လော့” ဟူသောကျမ်းသည် (ယော ၁၃)ပါ ကိုယ်တော်တိုင် တပည့်တော်များ၏ခြေကို ဆေးကြောခြင်းအား ရည်ညွှန်းသည်။ (၅:၅-၆) သည် ပေတရုက ဘုရားသခင်ယေရှုအား ဘယ်သောအခါမှ မစွန့်လွှတ်ပါ ဟူသော မိမိကိုယ်ကို မိမိထောင်လွှားစွာ ပြောကြားခဲ့သောစကား (မာ၁၄:၂၉-၃၁) အား၎င်း၊ ဆက်တိုက်သုံးကြိမ်တိတိ ငြင်းပယ်ခြင်း (မာ၁၄:၆၇-၇၂)အား၎င်း ရည်ညွှန်းပါသည်။ နောက်ဆုံးအထောက်အထားမှာ ၅:၈ ပါ”သင်တို့ ရန်သူတည်းဟူသော မာရ်နတ်သည် ဟောက်သောင်ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ အဘယ်သူကို မျိုရမည်နည်းဟူ၍ လှည့်လည်ရှာဖွေလျက် ရှိ၏” ဟူသော ကျမ်းစကား ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းပိုဒ်ကို ရေးသားနေစဉ် သခင်ယေရှုက သူကိုပြောသည့် “ရှိမုန်၊ ရှိမုန် ဂျုံဆန်ကုဆန်ခါနှင့် ခါချသကဲ့သို့ စာတန်သည်သင်တို့ကို ချရမည်အကြောင်း အခွင့်တောင်းသည်” ဟူသောစကားတော်ကို ပြန်လည်ကြားယောင်ပါလိမ့်မည်။ TAGS: ရှင်ပေတရုဩဝါဒစာပဌမစောင် ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဓမ္မသစ်ကျမ်းများ]] [[Category:ခရစ်ယာန်စာပေ]] [[Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] amtvlp5zg8n1cu8pwuji4jys3ktxgjs 1037237 1037236 2026-06-10T07:41:11Z Salai Rungtoi 22844 1037237 wikitext text/x-wiki '''ရှင်ပေတရုဩဝါဒစာ ပထမစောင်''' (အင်္ဂလိပ်: First Epistle of Peter) သည် [[ဓမ္မသစ်ကျမ်း]]၏ အခန်းကြီး ၅ ခန်းပါဝင်သော စာစောင်တစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ဤစာစောင်ကို တမန်တော် [[စိန့်ပီတာ|ရှင်ပေတရု]]က ရေးသားခဲ့သည်ဟု အစဉ်အလာအရ ယူဆကြပြီး အေဒီ ၆၀ နှောင်းပိုင်းခန့်တွင် ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ [[ရောမ ဧကရာဇ်နိုင်ငံ|ရောမအင်ပါယာ]]၏ [[အာရှမိုင်းနား]] (ယနေ့ခေတ် တူရကီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း) ဒေသရှိ ပြန့်နှံ့နေထိုင်သော ခရစ်ယာန်များထံသို့ ဤစာစောင်ကို ပေးပို့ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းခရစ်ယာန်များသည် လူမှုရေးအရ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းနှင့် ဒုက္ခရောက်ခြင်းတို့ကို ခံစားနေရသူများဖြစ်သည်။ ရှင်ပေတရုက ထိုဒုက္ခများကို ယုံကြည်ခြင်း၏ စမ်းသပ်မှုအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး [[ယေရှု ခရစ်တော်|ခရစ်တော်]]၏ ဒုက္ခခံတော်မူခြင်းကို စံနမူနာထားရန် အားပေးသည်။ ဤစာစောင်၏ အဓိကအကြောင်းအရာများမှာ မျှော်လင့်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းခြင်း၊ ဘုရားကိုကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ အချင်းချင်း မေတ္တာထားခြင်းနှင့် အခွင့်အာဏာရှိသူများကို လေးစားခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ကျမ်းပညာရှင်အချို့က စာပေပုံစံနှင့် ဓမ္မဗဟုသုတတို့ကို ထောက်ရှု၍ ရှင်ပေတရု၏ လက်ထောက် ရှိလဝါနုက ဤစာစောင်ကို ရေးသားရာတွင် အကူအညီပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ရှင်ပေတရုဩဝါဒစာ ပထမစောင်သည် ညှဉ်းဆဲခြင်းခံရသော ခရစ်ယာန်များအတွက် အားပေးတိုက်တွန်းမှုပေးသည့် စာတစ်စောင်အဖြစ် သမိုင်းတစ်လျှောက် အရေးပါခဲ့သည်။ '''၁။''' '''စံတော်မီ''' '''ဝိသေသလက္ခဏာ''' '''         '''မွတ်စလင်နှင့် ကွန်မြူနစ် တိုင်းပြည်များရှိ ခရစ်ယာန်များသည် ဖိနှိပ်ခြင်း၊ ချုပ်ချယ်ခြင်း၊ စုံစမ်းစစ်ကြောခြင်းများစွာ ခံစားကြရသော်လည်း မျှော်လင့်ချက် မပျက်ပြယ်ကြပါ။ ထိုသူများအတွက် ပေတရုဩဝါဒ ပထမစာစောင်သည်များစွာ အကူအညီထောက်ပံ့ပေးသည်။ ခံစားသောဝေဒနာများသည် လိုအပ်သော အရည်အချင်း ပြည့်မှီဖို့ ဘုရားသခင်က ခွင့်ပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အနောက်တိုင်း ခရစ်ယာန်နိုင်ငံ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကား သုံးနှုန်းသော တိုင်းပြည်များတွင် သမ္မာကျမ်းစာအမွေသည် အများပြည်သူအား ယုံကြည်ခြင်း၌ အချိုးအစား မျှတမှုမရှိကြသေး။ ယနေ့ခေတ်ကာလတိုင်အောင် လူမှုအဖွဲအစည်း၏ အခြေခံအကျဆုံးသော အိမ်ထောင်မိသားစု၌ ပင်လျှင် “သင့်အတွက် ရွေးချယ်စရာအသင်းတော်” ဟုနောက်ပြောင်ခံနေရသည်။ မကြာပါ။ အထူးသဖြင့် ဒေသန္တရ အာဏာပိုင် အစိုးရများက တရားစီရင်ဖို့ ပညာရေးသိပ္ပံ၊ အထူးသဖြင့် လူထုဆက်သွယ်ရေးက အမြင်စောင်းလျက် ပြောင်လှောင်သရော်ကြသည်။ ရေဒီယိုရုပ်မြင်သံကြား ရုပ်ရှင်၊ စာနယ်ဇင်းနှင့်လူအဖွဲ့အစည်းများက အရက်သေစာ၊ အပျော်အပါးများဖြင့် ဆန့်ကျင်အပြစ်တင်ကြသည်။ ယခုအချိန်တွင်မူ ခရစ်ယာန်သည် “တန်ပြန်ယဉ်ကျေးမှု” အဖြစ် ရှင်ပေတရု၏ ပထမဩဝါဒစာစောင်က သွန်သင်ပေးသည်။ ၂၀ရာစုနှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုနှစ်ဦး ကာလများတွင် ဘုရားရှင်အလိုတော်ရှိလျှင်သာ၍ ပြန်လာထွန်းကားလာဦးမည်။ '''၂။''' '''ကျမ်းရေးသူ''' '''ပြင်ပလက္ခဏာ''' ဤစာစောင်ကို ရှင်ပေတရုက ရေးသားကြောင်း လူသိရှင်ကြား အထင်အရှားဖြစ်သည်။ Eusebius က ပထမဩဝါဒစာစောင်သည် ယုံကြည်သူတိုင်း (hono logoumena) အဖြစ်လက်ခံကြသည်ဟုဆိုသည်။ Polycarps နှင့် Clement of Alexandria ကလည်းလက်ခံကြသည်။ Marcion ၏ “Canon” ကမူရှင်ပေါလု ပေးစာများကိုသာ လက်ခံသောကြောင့် ဤစာစောင်၏ အချက်အလက်များကိုသာ လက်ခံသောကြောင့် ဤစာစောင်ကို လက်မခံသော်လည်း အထောက်အထားပိုင်း အစအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုသည်။ '''၃။''' '''အချိန်ကာလ''' ပေတရု၏ သွန်သင်ချက်တွင် အုပ်စိုးသူမင်းများကူညီရန် (၁ပေ ၂:၁၃၁၇) ဆိုထားသဖြင့် ခရစ်ယာန်များနေရိုး၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှု စတင်ခံစားရသည့် နောက်ပိုင်းတွင်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အေဒီ ၆၄ သို့မဟုတ် ၆၅ ဖြစ်သည်။ ထို့ထက် ခြားနားစရာမရှိနိုင်။ '''၄။''' '''နောက်ခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်''' ရှင်ပေတရု၏ ခရစ်ယာန်အသက်တာသည် ဆင်းရဲဒုက္ခ ဒဏ်ရာချက်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ သူ့ပရိသတ်များသည် ရစရာ မကျန်အောင်ပြောင်လှောင် သရော်ခံကြရသည် (​၄:၁၄-၁၅)။ ထောင်ချခြင်း၊ ဉစ္စပစ္စည်းများကို မင်းဘ ဏ္ဍာအဖြစ်အနိုင်အထက် သိမ်းဆည်းခံရခြင်း၊ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ သတ်ဖြတ်ခံရခြင်းများ ကြုံတွေ့ကြရသည်။ သို့သော်ထိုသူများ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားရပုံကို ဤကျမ်းစာတွင် အသားပေးလိုခြင်း မဟုတ်ပါ။ ဧဝံဂေလိ သတင်းကောင်း လက်ခံရရှိခြင်း၊ ယုံကြည်သူများ ဤလောကနှင့်ဆက်ဆံနေရပုံ၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရမိသားစု၊ အသင်းတော် သင်းအုပ်များနှင့် စည်းကမ်းတကျ ဆက်ဆံရခြင်းစသည့် ကောင်းကြီးမင်္ဂလာ အမွေခံပတ်ဝန်းကျင် ဆောက်တည်ရပုံတို့ကို တိုက်တွန်း သွန်သင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗာဗုလုန်မှ ယုဒလူ့အဖွဲ့အစည်းသို့မဟုတ်ဝိညာဉ်ရေးရာ ဗာဗုလုန်ခေါ် တိဘာ (ရောမ) မှ အရှေ့ဘက်ဒေသယခု တူရကီနိုင်ငံတိုင်အောင် ရေးသားပို့သောစာစောင်ဖြစ်သည်။။ '''ပါဝင်သည့်အချက်များ''' '''၁။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ရပိုင်ခွင့်နှင့်ဝတ္တရား (၁:၁–၂:၁၀)''' (က) နှုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း(၁:၁-၂) (ခ) အမှုတော်တွင် ပေတရု၏အခန်းကဏ္ဍ (၁:၃-၁၂) (ဂ) အလင်းရောင်ထဲမှညွှန်ကြားချက် (၁:၁၃-၂:၃) (ဃ) အိမ်ထောင်သစ် ယဇ်ပုရောဟိနှင့်အခွင့်ထူ (၂:၄-၁၀) '''၂။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ဆက်ဆံရေး (၂:၁၁–၄:၆)''' '''         '''(က) သာဝကဘဝဖြင့် လောကကိုဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၁-၁၂) (ခ) နိုင်ငံသားအနေဖြင့် အုပ်စိုးသူမင်းအားဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၃-၁၇) (ဂ) ​အစေခံကသခင်အားဆက်ဆံခြင်း (၂:၁၈-၂၅) (ဃ) ဇနီးသည်က ခင်ပွန်းသည်အားဆက်ဆံခြင်း (၃:ရ) (င) ခင်ပွန်းသည်က ဇနီးသည်အားဆက်ဆံခြင်း (၃:၇) (စ) အစ်ကိုကြီးအရာဖြင့် မိဿဟာယဝင်များအားဆက်ဆံခြင်း (၃:၈) (ဆ) ဆင်းရဲဒုက္ခသည်က စုံစမ်းနှောင့်ယှက်ခြင်းခံရသူအားဆက်ဆံခြင်း (၃:၉-၄:၆) '''၃။''' '''ယုံကြည်သူ၏''' '''ဆက်ကပ်မှုနှင့်''' '''ဆင်းရဲဒုက္ခ (၄:၇–၅:၁၄)''' '''         '''(က) နောက်ဆုံးနေ့ရက်များအတွက် အရေးပေါ်အမိန့်တော် (၄:၁-၁၁) (ခ) ဆင်းရဲဒုက္ခများအပေါ်ရှင်းပြခြင်းနှင့် တိုက်တွင်းချက် (၄:၁၂-၁၉) (ဂ) တိုက်တွန်းချက်၊နှိုးဆော်ချက်နှင့် နှုတ်ဆက်ခြင်း (၅:၁-၁၄) ၂ပေ၃:၁ ကျမ်းချက်အရ ပထမဩဝါဒစာသည် အဦးဆုံးစာဖြစ်ကြောင်း ဆိုထားသည်။ ဒုတိယစာသည် ရှင်ပေတရုရေးသားသော စာမဟုတ်ဟုယုံကြည်သူများရှိကြသည့် (၂ပေနိဒါန်းကိုကြည့်) တိုင်အောင် ၂ပေ၃:၁ ကိုတန်ပြန်ရည်ညွှန်းကိုးကားပါက သက်သေအထောက်အထားခိုင်လုံပါသည်။ '''အတွင်းသရုပ်''' အတွင်းစာသား ရေးသားဟန်သည် အလွန်ကောင်းမွန်သောဂရိ  Petrine လက်ရာဖြစ်၍ သံသယ ဖြစ်ဖွယ် ရှိသည်။ ဂါလိလဲတံငါသည်က ဤမျှကောင်းမွန်သော စာပေရေးသားနိုင်မည်လား။ လူအများက မဟုတ်နိုင်ဘူးဟုဆိုကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ပညအခြေခံမရှိသော်လည်း ပရိသတ်ရှေ့တွင် မကြာခဏ စကားပြောခြင်းသည် တက္ကသိုလ်နှင့် ကျောင်းတော်ကြီးများတွင် သင်ကြားခြင်းထက် လက်တွေ့အရည်အချင်း ဖြစ်ထွန်းစေသည် မဟုတ်လား။ ရှင်ပေတရုသည် နှစ်ပေါင်း(၃၀)မျှ တရားဟောဒေသနာ အတွေ့အကြုံရှိသည်။ သန့်ရှင်းသော ဝိညာည်တော်မှုတ်သွင်း ခြင်းဖြင့် Silvanus ကကူညီရေးသားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ (တ၄:၁၃) ရှင်ပေတရုနှင့် ရှင်ယောဟန် သည် စာတတ်ပေတတ် မဟုတ်ဟု ဆိုခြင်းမှာ ဓမ္မကထိက ရဟူဒီဘုန်းတော်ကြီး သင်တန်းတက်ရောက် သင်ကြားခြင်းမရှိ ဟု ဆိုလိုသည်။ ရှင်ပေတရု၏ အသက်တာနှင့် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခြင်းကို ပထမစောင်တွင် အောက်ပါအတိုင်း အသေးစိတ်ဖော်ပြထားပုံကို နမူနာပြသချင်သည်။ ၁ပေ ၁:၈ သူ့စာဖတ်ပရိသတ်များက သခင်ယေရှုအားမမြင်ကြဘူးကြပုံကို “ထိုသခင်ကို သင်တို့သည် မမြင်ဖူးသော်လည်း ချစ်ကြ၏။ ယခုမှာလည်း မမြင်ဘဲလျက်” ဟု ဆိုထားသည်။ အခြားကျမ်းပိုဒ်တွင် ရှင်ပေတရုသည် ထိုသခင်နှင့် အတူရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ အခန်း၂၏ ပထမကျမ်းပိုဒ ၁၀ထိတွင် ခရစ်တော်အား တိုက်ထောင့်အုတ်မြစ်အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ထိုကျမ်းပိုဒ်သည (မ ၁၆:၁၃-၂၀) ပါသခင်ယေရှု ဖိလိပ္ပုကဲသရိမြို့၏ ကျေးလက်သို့ကြွ သွားစဉ် တပည့်တော်များသို့ ပြောသည့်စကားကို ထပ်ကြော့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပေတရုက ခရစ်တော်အား အသက်ရှင်တော်မူသော ဘုရားသခင်၏ သားတော်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံသောအခါ ယေရှုက ပေတရုအား ဤကျောက်ပေါ်မှာ ငါ့အသင်းတော် တည်ဆောက်မည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုစကားသည် အသက်ရှင်တော် မူသောဘုရားသား၊ ယေရှုခရစ်တော်၏ သမ္မာစကား ဖြစ်သည်။ ကိုယ်တော်သည် အသင်းတော၏ အုတ်မြစ်တိုက်ထောင့် ဖြစ်သည်။ ၂:၅ မှအသက်ရှင်သော ကျောက်ဆိုသည်မှာ (ယော ၁:၄၂)ပါရှိမုန်အား ကေဖ (အာရာဗိ) သို့မဟုတ် ပေတရု (ဂရိ) (နှစ်ခုစလုံးကျောက်ခဲဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) ကိုဆိုလိုသည်။ သို့ဖြင့်ပေတရု သည်ခရစ်တော်ကို ယုံကြည်သော အသက်ရှင်သည့် ကျောက်ဖြစ်လာသည်။ အခန်း ၂ပါကျောက်သည် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ရာ မဟုတ်ပါ။ (၂:၇)တွင်ကျောက်သည် (ဆာ၁၁၈:၂၂) “တိုက်ကို တည်လုပ်သော သူများသည် ပယ်ထားသောကျောက်ကို နောက်တစ်ဖန် တိုက်ထောင့် အထွဋ်အဖျားသို့ ရောက်ပြန်၏” ဟူသောကျမ်းချက်ကို ကိုးကားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းချက်ကို ပေတရုက ယေရုရှလင်မြို့ အုပ်ချုပ်သူ များသင်းအုပ်များ ကျမ်းတက်ပုဂ္ဂိုလ်ရှေ့တွင် တဖန်ဟောပြောခဲ့သည် (တ၄:၁၂)။ ပေတရုက အုပ်ချုပ်သူမင်းများ၏ အမိန့်ကိုနာခံခြင်းမရှိ။ ယဇ်ပုရောဟိတ်၏ တပည့်နားရွတ် ကိုခုတ်ဖြတ် (ယော ၁၈:၁၀)သော်လည်း (၂:၁၃-၁၇)တွင် အုပ်ချုပ်သူမင်းများ၏ အမိန့်ကိုနာခံရန် ပရိသတ်အား သွန်သင်ခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းသောဝိညာဉ်တော်၏ သွန်သင်ချက်ကိုခံယူပြီးအသက်တာ အတွေ့အကြုံအရ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂:၂၁-၂၄သည် သခင်ယေရှု၏ စုံစမ်းစစ်ကြောခြင်းနှင့် အသေခံခြင်းအကြောင်းကို မျက်မြင် ထွက်ဆိုဖြစ်သည်။ ကယ်တင်ရှင်၏ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ပုံ ဆင်းရဲဒုက္ခဝေဒနာ ခံစားပုံတို့ကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ရသောအခါ မေ့ပျောက်နိုင်စွမ်းမရှိ၊ မြင်ကွင်းထဲမှာ ပျောက်ကွယ်မသွားနိုင်တော့ပါ။ (၂:၂၄)မှ ကယ်တင်ရှင်အသေခံရပုံ လက်ဝါးကပ်တိုင်တွင် သေပွဲဝင်ပုံတို့ကို ပေတရု၏ ရင်တွင်းဖြစ်ပဲ့ တင်သံကို (တ ၅:၃၀နှင့် ၁၀:၃၉) ဖြင့် ကြားရသည်။ သိုးထိန်းနှင့် ဝိညာဉ်သခင်ထံသို့ ပြန်ရောက်သည့် အကြောင်း (၂:၂၅)အရ ပေတရုသည် သခင်ယေရှုအား ငြင်းပယ်ခဲ့ပုံကို ပြန်လည်စဉ်းစားပြီးမှ ဝိညာဉ်ခွန်အား ပြန်လည်ရယူခြင်း ဖြစ်သည် (ယော ၂၁:၁၅-၁၉)။ “ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည်များစွာသော အပြစ်တို့ကို ဖုံးအုပ်တော်မူ၏” (၄:၈)ဟု သွန်သင် သော်လည်းပေတရုသည် “သခင်ညီအစ်ကိုတို့သည် အကျွန်ုပ်သည် သူ၏အပြစ်ကို ဘယ်နှစ်ကြိမ် လွတ်ရပါအံ့နည်း၊ ခုနှစ်ကြိမ်မြောက်အောင် လွှတ်ရပါအံ့လောဟု မေးလျှောက်သော် ယေရှုက ခုနှစ်ကြိမ်မြောက်အောင် လွှတ်ရမည် ငါမဆို။ အကြိမ်ခုနှစ်ဆယ် ခုနှစ်လီမြောက်အောင် လွှတ်ရမည် ငါဆို၏ “(မ ၁၄:၂၁-၂၂)ဟု သခင်အား မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ဘူးသည်။ တစ်နည်းပြောရလျှင် ရှေ့နောက် မညီညွတ်ခြင်း မရှိပါ။ ၄:၁၆ တွင် ခရစ်ယာန်တစ်ဦးသည် နာမတော်မြတ်၌ အရှက်ရလျှင် ထိုအရှက်သည် ဘုရားသခင် ရှေ့၌ကျက်သရေမင်္ဂလာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ (တ၅:၄၀-၄၂)နှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါ။ ပေတရုနှင့် အခြားတမန်တော်များ လွှတ်တော်၌ ဖမ်းဆီးရိုက်နှက်ခံရပြီး ပြန်လွှတ်သောအခါ “မိမိတို့သည် အရှက်ကွဲခြင်းကို ခံထိုက်သည်ဟု မှတ်တော်မူသောကြောင့် ဝမ်းမြောက်သောစိတ်ရှိ၍ လွှတ်တော်မှ ထွက်သွားကြ၏” ဟု ကျမ်းစကား ဆိုထားသည်။ ရှင်ပေတရုသည် ကိုယ်တိုင်ခရစ်တော်နာမ၌ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခဲ့ကြောင်း (၅:၁)၌ “ဆင်းရဲဒုက္ခ ဝေဒနာကို သိမြင်သော သက်သေအရာ၌၎င်း” ဟု သက်သေခံခဲ့သည်။ ထိုနေရာမှာ ပေတရုပါဝင်သောကြောင့် ပေတရုလည်း ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ သင်နှင့်အတူရှိသော ဘုရားသခင်၏ သိုးတော်စုကို ထိန်းခြင်းအမှုမှာ အနိုင်ထိန်းရသော ကြောင့်မဟုတ်” ဟူသောကျမ်းပိုဒ်သည် ကယ်တင်ရှင်က ပေတရုအား ပြောခဲ့သော “ငါသိုးတို့ကို စောင့်ရှောက်လော့ ငါ့သိုးတို့ကို ကျွေးမွေးသော ငါ့သိုးတို့ကိုမိန့်လော့” ဟူသောစကားတော်ကို အရည်ညွန်းသည်။ ၅:၅ တွင် “နှိမ့်ချခြင်းတန်ဆာကို ဝတ်ဆင်လော့” ဟူသောကျမ်းသည် (ယော ၁၃)ပါ ကိုယ်တော်တိုင် တပည့်တော်များ၏ခြေကို ဆေးကြောခြင်းအား ရည်ညွှန်းသည်။ (၅:၅-၆) သည် ပေတရုက ဘုရားသခင်ယေရှုအား ဘယ်သောအခါမှ မစွန့်လွှတ်ပါ ဟူသော မိမိကိုယ်ကို မိမိထောင်လွှားစွာ ပြောကြားခဲ့သောစကား (မာ၁၄:၂၉-၃၁) အား၎င်း၊ ဆက်တိုက်သုံးကြိမ်တိတိ ငြင်းပယ်ခြင်း (မာ၁၄:၆၇-၇၂)အား၎င်း ရည်ညွှန်းပါသည်။ နောက်ဆုံးအထောက်အထားမှာ ၅:၈ ပါ”သင်တို့ ရန်သူတည်းဟူသော မာရ်နတ်သည် ဟောက်သောင်ခြင်္သေ့ကဲ့သို့ အဘယ်သူကို မျိုရမည်နည်းဟူ၍ လှည့်လည်ရှာဖွေလျက် ရှိ၏” ဟူသော ကျမ်းစကား ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းပိုဒ်ကို ရေးသားနေစဉ် သခင်ယေရှုက သူကိုပြောသည့် “ရှိမုန်၊ ရှိမုန် ဂျုံဆန်ကုဆန်ခါနှင့် ခါချသကဲ့သို့ စာတန်သည်သင်တို့ကို ချရမည်အကြောင်း အခွင့်တောင်းသည်” ဟူသောစကားတော်ကို ပြန်လည်ကြားယောင်ပါလိမ့်မည်။ TAGS: ရှင်ပေတရုဩဝါဒစာပဌမစောင် ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဓမ္မသစ်ကျမ်းများ]] [[Category:ခရစ်ယာန်စာပေ]] [[Category:ခရစ်ယာန်ဘာသာ]] 3qn9ye9u2uwvju7fpki3ov4ts6yf6qd 0 126744 1037089 802695 2026-06-09T14:18:31Z Salai Rungtoi 22844 /* ဇွန်လ */ 1037089 wikitext text/x-wiki {{Year nav|2018}} {{Year article header|2018}} [[Category:၂၀၁၈| ]] == ဖြစ်စဉ်များ == === ဇန်နဝါရီလ === (၂)ရက် ::*Facebook ပေါ်မှ ဟာသဗီဒီယိုများဖြင့်နာမည်ကြီးလာခဲ့သည့် ဟာသသရုပ်ဆောင် အောင်ရဲထွေး [[ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး]] တွင် နှစ်သစ်ကူးညကထိုးကြိတ်ကန်ကျောက်ခံရသောဦးခေါင်းဒဏ်ရာဖြင့် ကွယ်လွန်။ === ဖေဖော်ဝါရီလ === (၁)ရက် ::* === မတ်လ === (၂၁)ရက် ::*နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးထင်ကျော်]] နုတ်ထွက်သွားကြောင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သမ္မတရုံးအဖွဲ့မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မတ်လ(၂၁)ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ (၂၃)ရက် ::*[[ရန်ကုန်မြို့]]၊မင်းဓမ္မလမ်းရှိ Myanmar Event Park တွင်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆုကိုရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခဲ့ရာ စည်သူ[[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] မှရရှိခဲ့ပြီး ယင်းဆုကို နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ကို်ယ်တိုင်ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ (၂၈)ရက် ::*ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတအသစ်ကို [[ဦးဝင်းမြင့်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ === ဧပြီလ === (၁)ရက် ::*[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[မြောင်းမြမြို့]]အဝင် မြောင်းမြကြိုးတံတားသည် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့ မနက် ၁ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် မြောင်းမြဘက်ခြမ်းမှ ကြိုးဆိုင်းများပြတ်ကျမှုကြောင့် တံတားပေါ်ဖြတ်သန်းမောင်းနှင်သွားသောကုန်တင်ယာဉ်တစ်စီးနှင့် လူနှစ်ဦးပျောက်ဆုံးမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းနေ့ညနေ ၅ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ရေငုပ်ရှာဖွေမှုအရ ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး မော်တော်ယာဉ်အတွင်းပိတ်မိကာ အသက်သေဆုံးနေသည့် ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူအား ကုန်းမြေပေါ်သို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် စပယ်ယာဖြစ်သူကိုမူ ကားခေါင်းခန်းမှာ တံတားသံပေါင်ဖြင့် ဖိမိနေသောကြောင့် ဆယ်ထုတ်၍ မရရှိခဲ့ကြောင်း၊ မော်တော်ယာဉ်မှာမှန်များကွဲအက်ခြင်းယာဉ်ခေါင်းပိုင်းထိခိုက်ထားခြင်းများမရှိကြောင်းသိရသည်။ === မေလ === (၁၂)ရက် ::*[[ရန်ကုန်မြို့]]၊[[တာမွေမြို့နယ်]]ရွိ တာမွေခုံးကျော်တံတားအနီးတွင် '''စစ်ပွဲတွေရပ်''' အမည်ရှိ စစ်ပွဲများရပ်တန့်ရေးအတွက်ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပွဲပြုလုပ်နေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့်အရပ်ဝတ်စွမ်းအားရှင်တချို့က အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် တားဆီးပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ညနေပိုင်းတွင် အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးဖြိုခွင်းမှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒထုတ်ဖော်သူများဘက်က အေးဆေးစွာလူစုခွဲမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသည့်ကြားမှပင် ယခုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်အပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခု၌ တာမွေဆန္ဒပြပွဲတွင် ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသော အရပ်ဝတ်များကို ပြန်လည်တရားစွဲအရေးယူနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ === ဇွန်လ === * [[၈ ဇွန်]] - [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]] (NCGUB) အဖွဲ့အား တရားမဝင်အသင်းအဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး အဆိုပါအဖွဲ့နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း အကြမ်းဖက်သမားများစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ကို အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ်က ပယ်ဖျက်|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44426686|work=BBC News မြန်မာ|access-date=2026-06-09|language=my}}</ref> ** ::* === ဇူလိုင်လ === (၂၉)ရက် ::*ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းပိုင် ဘတ်စ်ကားတစ်စီးဝင်တိုက်မှုကြောင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ၂ ဦးသေဆုံးမှုဖြစ်ပွားပြီ​းနောက် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]နိုင်ငံ၊[[ဒါကာမြို့]]တွင် ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တရားမျှတမှုရရှိ​ရေးနှင့်ယာဉ်အန္တရာယ်၊လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် တောင်းဆိုဆန္ဒပြခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ === ဩဂုတ်လ === (၁)ရက် ::* === စက်တင်ဘာလ === (၁)ရက် ::* === အောက်တိုဘာလ === (၃)ရက် ::*သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]] ၏ညီဖြစ်သူ သရုပ်ဆောင် [[မင်းသွေး]] ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ (၂၄)ရက် ::*ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင် ဒေါ်စံပယ် မြောက်ဥက္ကလာပနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်။ == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၃ အောက်တိုဘာ]] - မင်းသွေး၊ မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ([[၁၉၈၆]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} 1ye6t5s2x3hm8ac9pps76r399oikgc6 1037093 1037089 2026-06-09T14:25:27Z Salai Rungtoi 22844 /* ကွယ်လွန်သူများ */ 1037093 wikitext text/x-wiki {{Year nav|2018}} {{Year article header|2018}} [[Category:၂၀၁၈| ]] == ဖြစ်စဉ်များ == === ဇန်နဝါရီလ === (၂)ရက် ::*Facebook ပေါ်မှ ဟာသဗီဒီယိုများဖြင့်နာမည်ကြီးလာခဲ့သည့် ဟာသသရုပ်ဆောင် အောင်ရဲထွေး [[ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး]] တွင် နှစ်သစ်ကူးညကထိုးကြိတ်ကန်ကျောက်ခံရသောဦးခေါင်းဒဏ်ရာဖြင့် ကွယ်လွန်။ === ဖေဖော်ဝါရီလ === (၁)ရက် ::* === မတ်လ === (၂၁)ရက် ::*နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[ဦးထင်ကျော်]] နုတ်ထွက်သွားကြောင်း ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် သမ္မတရုံးအဖွဲ့မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မတ်လ(၂၁)ရက်နေ့ရက်စွဲဖြင့် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ (၂၃)ရက် ::*[[ရန်ကုန်မြို့]]၊မင်းဓမ္မလမ်းရှိ Myanmar Event Park တွင်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရုပ်ရှင်တစ်သက်တာဆုကိုရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခဲ့ရာ စည်သူ[[ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်]] မှရရှိခဲ့ပြီး ယင်းဆုကို နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် [[ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]] ကို်ယ်တိုင်ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ (၂၈)ရက် ::*ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်အညီ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ သမ္မတအသစ်ကို [[ဦးဝင်းမြင့်]] အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ === ဧပြီလ === (၁)ရက် ::*[[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊[[မြောင်းမြမြို့]]အဝင် မြောင်းမြကြိုးတံတားသည် ဧပြီလ (၁) ရက်နေ့ မနက် ၁ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် မြောင်းမြဘက်ခြမ်းမှ ကြိုးဆိုင်းများပြတ်ကျမှုကြောင့် တံတားပေါ်ဖြတ်သန်းမောင်းနှင်သွားသောကုန်တင်ယာဉ်တစ်စီးနှင့် လူနှစ်ဦးပျောက်ဆုံးမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယင်းနေ့ညနေ ၅ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ရေငုပ်ရှာဖွေမှုအရ ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး မော်တော်ယာဉ်အတွင်းပိတ်မိကာ အသက်သေဆုံးနေသည့် ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူအား ကုန်းမြေပေါ်သို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် စပယ်ယာဖြစ်သူကိုမူ ကားခေါင်းခန်းမှာ တံတားသံပေါင်ဖြင့် ဖိမိနေသောကြောင့် ဆယ်ထုတ်၍ မရရှိခဲ့ကြောင်း၊ မော်တော်ယာဉ်မှာမှန်များကွဲအက်ခြင်းယာဉ်ခေါင်းပိုင်းထိခိုက်ထားခြင်းများမရှိကြောင်းသိရသည်။ === မေလ === (၁၂)ရက် ::*[[ရန်ကုန်မြို့]]၊[[တာမွေမြို့နယ်]]ရွိ တာမွေခုံးကျော်တံတားအနီးတွင် '''စစ်ပွဲတွေရပ်''' အမည်ရှိ စစ်ပွဲများရပ်တန့်ရေးအတွက်ဆန္ဒထုတ်ဖော်ပွဲပြုလုပ်နေစဉ် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့်အရပ်ဝတ်စွမ်းအားရှင်တချို့က အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် တားဆီးပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ညနေပိုင်းတွင် အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးဖြိုခွင်းမှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒထုတ်ဖော်သူများဘက်က အေးဆေးစွာလူစုခွဲမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသည့်ကြားမှပင် ယခုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်အပြီး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတစ်ခု၌ တာမွေဆန္ဒပြပွဲတွင် ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ကြသော အရပ်ဝတ်များကို ပြန်လည်တရားစွဲအရေးယူနိုင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ === ဇွန်လ === * [[၈ ဇွန်]] - [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ]] (NCGUB) အဖွဲ့အား တရားမဝင်အသင်းအဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ပယ်ဖျက်လိုက်ပြီး အဆိုပါအဖွဲ့နှင့် ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင်များကိုလည်း အကြမ်းဖက်သမားများစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်လိုက်ကြောင်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ကို အကြမ်းဖက်သူများအဖြစ်က ပယ်ဖျက်|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44426686|work=BBC News မြန်မာ|access-date=2026-06-09|language=my}}</ref> ** ::* === ဇူလိုင်လ === (၂၉)ရက် ::*ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းပိုင် ဘတ်စ်ကားတစ်စီးဝင်တိုက်မှုကြောင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ၂ ဦးသေဆုံးမှုဖြစ်ပွားပြီ​းနောက် [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်]]နိုင်ငံ၊[[ဒါကာမြို့]]တွင် ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တရားမျှတမှုရရှိ​ရေးနှင့်ယာဉ်အန္တရာယ်၊လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် တောင်းဆိုဆန္ဒပြခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ === ဩဂုတ်လ === (၁)ရက် ::* === စက်တင်ဘာလ === (၁)ရက် ::* === အောက်တိုဘာလ === (၃)ရက် ::*သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]] ၏ညီဖြစ်သူ သရုပ်ဆောင် [[မင်းသွေး]] ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ (၂၄)ရက် ::*ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင် ဒေါ်စံပယ် မြောက်ဥက္ကလာပနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်။ == ကွယ်လွန်သူများ == * [[၃ အောက်တိုဘာ]] - [[မင်းသွေး|မင်းသွေး၊]] မြန်မာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ([[၁၉၈၆]] မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} nlk688cpcsohx7nh7m2r6ua1mvj9p60 0 129887 1037154 832422 2026-06-09T23:13:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037154 wikitext text/x-wiki {{Infobox waterfall | alt_name = ကျုံထော်ရေတံခွန်<br/>{{น้ำตก กลูทอ}}<br/>{{en|Glue-Thor Waterfall}} | photo = Kyone Htaw Waterfall.jpg | photo_caption = ကျုံထော်ရေတံခွန် | location = [[မြိုင်ကြီးငူ|မြိုင်ကြီးငူဒေသ]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]၊ [[ကရင်ပြည်နယ်]] | map = | relief = 2 | map_caption = | coordinates = {{coord|17|27|39|N|97|48|08.6|W|type:waterbody_scale:50000|format=dms|display=inline,title}} | type = Plunges | height = | height_longest = | number_drops = 2 | average_flow = }} ကျုံထော်ရေတံခွန်သည် [[ဘားအံမြို့]]မှ မြောက်ဘက်ရှိ [[မြိုင်ကြီးငူ]]ဒေသ [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]]-မြန်မာနယ်စပ်အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ ဘားအံမြို့မှတစ်ဆင့် ၂၇ မိုင် ၄ ဖာလုံကွာဝေးသည့် ရွှေဂွန်းကျေးရွာသို့ လည်းကောင်း၊ ရွှေဂွန်းကျေးရွာမှ ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည့် မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသသို့ လည်းကောင်း၊ မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသမှ ၃၄ မိုင်ကွာဝေးသည့် ကျုံထော်ရေတံခွန်သို့ အဆင့်ဆင့် ၂ နာရီကျော်မောင်းနှင်ရပြီး မြိုင်ကြီးငူအထူးဒေသသည် သက်သတ်လွတ်ဒေသဖြစ်သောကြောင့် သားငါးများ ယူဆောင်စားသုံးခြင်း၊ အရက်၊ ဘီယာများ သယ်ဆောင် သောက်သုံးခြင်းများကို ခွင့်မပြုထားပေ။ <ref name="kyonehtaw">{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/npe:zg/?q=news/4/01/2016/id-29075|title=ကရင်ပြည်နယ် ကျုံထော်ရေတံခွန်သို့ နေ့ချင်းပြန် သွားရောက်လည်ပတ်သူ အထူးများပြား|publisher=MOI|accessdate=၁ ဇန် ၂၀၁၆}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၁) ရက်တွင် [[နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့|BGF]] နှင့် [[ဒီကေဘီအေ|DKBA]] (ခွဲထွက်) အဖွဲ့များအကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ရှိနေခြင်းကြောင့် ကျုံထော်ရေတံခွန်အား သွားလာခွင့်ကို ယာယီပိတ်ထားပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁) ရက် တပေါင်းလပြည့်နေ့မှ စတင်၍ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ <ref name="kyonehtaw2">{{cite web|url=http://mizzimaburmese.com/article/33381 |title= ကျုံထော်ရေတံခွန် ခေတ္တပိတ်ပင်ထားရခြင်းမှာ မိုင်းများရှိနေခြင်းကြောင့်ဟုဆို|publisher=Mizzima Burmese|accessdate=၁၆ အောက် ၂၀၁၇}}</ref> ကရင်ပြည်နယ် လှိုင်းဘွဲမြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည့် ကျုံထော်ရေတံခွန်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရေခန်းခြောက်မှု မရှိခြင်း၊ သဘာ၀ တောတောင်များ မပျက်မယွင်း တည်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းခရီးသွား ဧည့်သည်များအကြား လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့ကာ ပျမ်းမျှတစ်နေ့လျှင် ခရီးသွား ဧည့်သည် ၂၀၀ ကျော်ခန့်နှင့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေနှင့် ရက်ရှည်ရုံးပိတ်ရက်များအတွင်း ခရီးသွားဧည့်သည် ၁၀၀၀ ကျော် လာရောက် လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။<ref name="kyonehtaw3">{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/41255|title=ယာယီပိတ်ထားသည့် နာမည်ကျော် ကျုံထော်ရေတံခွန်ခရီးစဉ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီ ဖြစ်သော်လည်း လာရောက် လည်ပတ်သူနည်းနေ|publisher=Eleven Media|accessdate=၃ မတ်၂၀၁၈|archive-date=25 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200225065330/https://news-eleven.com/news/41255|url-status=dead}}</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> File:Kyone Htaw Waterfall 2.jpg|ကျုံထော်ရေတံခွန် File:Kyone Htaw Waterfall 3.jpg|ကျုံထော်ရေတံခွန် အောက်ပိုင်း </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:ကရင်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ]] hi0non5rvn9ozah2lfkb632ysnkiew0 0 139739 1037099 859787 2026-06-09T15:39:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037099 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ <!-- Arab-Israeli conflict is the wider conflict in regard to the more local [[Israeli-Palestinian conflict]] -->| image = [[File:Arab-Israeli Conflict Key Players.svg|300px]] | caption = အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ၌ ပါဝင်သော အဓိကအုပ်စုများ | date = {{Tooltip|c.|circa}} ၁၉၄၈ မေ ၁၅ – လက်ရှိအချိန်ထိ<br />({{Age in years, months, weeks and days|month1=05|day1=15|year1=1948}})<br />'''အဓိက ဖြစ်ပွားသည့် ကာလ: ၁၉၄၈–၁၉၈၂'''<ref>{{cite encyclopedia| url=https://www.britannica.com/event/Arab-Israeli-wars| title=Arab-Israeli wars| encyclopedia=Encyclopædia Britannica}}</ref> | place = [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]] | result = နိမ့်ပါးသော အနေထားဖြင့် ဆက်လက်ဖြစ်နေခြင်း : *အီဂျစ်-အစ္စရေး ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ် (၁၉၇၉) *အစ္စရေး-လက်ဘနွန် ငြိမ်းချမ်ရေး သဘောတူစာချုပ် ကြိုးပမ်းမှု (၁၉၈၃) *အော့စလို သဘောတူညီချက် (၁၉၉၃) *အစ္စရေး-ဂျော်ဒန် ငြိမ်းချမ်ရေး သဘောတူစာချုပ် (၁၉၉၄) *ကုလလုံခြုံရေးကောင်စီ ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၇၀၁ (အစ္စရေး-လက်ဘနွန် စစ်ပြေငြိမ်းရေး သဘောတူစာချုပ်) (၂၀၀၆) *အီရန်ကို အပြန်အလှန်သဘော ရပ်တည်ချက်ဖြင့် ဆန့်ကျင်ရန် အစ္စရေးနှင့် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများ၏ ချဉ်ကပ်မှု (၂၀၁၀ နှစ်များ) | territory = *ပါလက်စတိုင်း အထိန်းသိမ်းခံနယ်မြေများအားလုံးနှင့် အစ္စရေးအခြေချမှုများ (၁၉၄၈) ; ဂျော်ဒန် အနောက်ဖက် ကမ်းပါးဒေသကို ကျူးကျော်ခြင်း; *ပါလက်စတိုင်း အစိုးရဖျက်သိမ်းခြင်းနှင့် အီဂျစ်တို့ ဂါဇာကမ်းမြောင်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း *ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်၊ အနောက်ဖက်ကမ်းပါးဒေသ၊ ဂါဇာကမ်းမြောင်၊ ဂိုလန်ကုန်းပြင်မြင့်များအား အစ္စရေးတို့ သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၉၆၇-၈၂) *အီဂျစ်-အစ္စရေး ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အစ္စရေး အရပ်သားအုပ်ချုပ်မှု စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်း (၁၉၈၂) *အော့စလို သဘောတူညီချက်နှင့် ဂါဇာကမ်းမြောင်နှင့် အနောက်ဖက်ကမ်းပါးဒေသ A ၊ B နယ်မြေများအား ပါလက်စတိုင်း အမျိုးသားအုပ်ချုပ်မှု ဖွဲ့စည်းခြင်း (၁၉၉၄) *အစ္စရေး-ဂျော်ဒန် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ် (၁၉၉၄) | combatant1 = {{flag|Israel}} *မော့ဟယ်လ် ဆန္ဒအရ တိုက်ပွဲဝင်သူများ (၁၉၄၇–၄၉) {{flag|United Kingdom}} <br> <small>(၁၉၅၆ ဆူးအက်အရေးအခင်း)</small> <br /> {{flagicon|France|1830}}&nbsp;စတုတ္ထမြောက် ပြင်သစ် သမ္မတနိုင်ငံ<br> <small>(၁၉၅၆ ဆူးအက်အရေးအခင်း)</small><br /> <br /> လက်ဘနွန် အမျိုးသားပါတီများ ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ (၁၉၇၈–၈၄)<br> *လက်ဘနွန် ကုတပါတီ (Kataeb Party) (၁၉၇၈–၈၂) လက်ဘနွန် စစ်တပ် (၁၉၇၈–၈၄)<br> လွတ်လပ်သော လဘနွန်နိုင်ငံ (Free Lebanon State) (၁၉၇၈–၈၄)<br /> တောင်လဘနွန် စစ်တပ် (၁၉၈၄–၂၀၀၀)<br />'''အားပေးထောက်ပံ့သူမှာ:'''<br /> {{flag|United States}} (၁၉၇၃–) | combatant2 = {{flag|Arab League}} *{{flag|Egypt|1972}} (၁၉၄၈–၇၈) *{{flag|Jordan}} (၁၉၄၈–၉၄) *{{flag|Lebanon}} (၁၉၄၈) *{{flag|Iraq|1991}} (၁၉၄၈–၂၀၀၃) *{{flag|Syria}} (၁၉၄၈–၁၉၈၂) *{{flag|All-Palestine}} (၁၉၄၈–၅၉) **[[Army of the Holy War|AHW]] (၁၉၄၇–၄၉) **[[Palestinian fedayeen|Fedayeen]] (၁၉၄၉–၆၄) {{flag|PLO}} (၁၉၆၄–၁၉၉၃)<br />{{flag|Palestinian Authority}} (၂၀၀၀–၀၅)<br />'''အားပေးထောက်ပံ့သူမှာ:'''<br /> {{flag|Soviet Union}} (၁၉၆၇–၉၁)<ref name=Pollack>Pollack, Kenneth, M., Arabs at War: Military Effectiveness, University of Nebraska Press, (2002), pp. 93–94, 96.</ref><br /> ---- {{flagicon image|Flag of al-Qassam Brigades.svg}} ဂါဇာကမ်းမြောင်ဒေသ (၂၀၀၆–) ''''အားပေးထောက်ပံ့သူမှာ:'''<br /> {{flag|Iran}} (၂၀၀၆–၁၂) | commander1 = {{unbulleted list |{{flagicon|Israel}} [[:en:David Ben-Gurion|David Ben-Gurion]] (1948–63) |{{flagicon|Israel}} [[:en:Yigael Yadin|Yigael Yadin]] (1948–52) |{{flagicon|Israel}} [[:en:Yaakov Dori|Yaakov Dori]] (1948–49) |{{flagicon|Israel}} [[:en:Yitzhak Rabin|Yitzhak Rabin]] (1948–95) |{{flagicon|Israel}} [[:en:Ariel Sharon|Ariel Sharon]] (1948–2005) |{{flagicon|Israel}} [[:en:Ehud Barak|Ehud Barak]] (1948–2013) | [[:en:Moshe Dayan|Moshe Dayan]] (1948–79) |[[:en:Saad Haddad|Saad Haddad]] (1978–84) | [[:en:Antoine Lahad|Antoine Lahad]] (1984–2000) |[[File:Logo of Kataeb Party.svg|20px]] [[:en:Bachir Gemayel|Bachir Gemayel]] (1978–82) <!--end vlist:-->}} | commander2 = {{unbulleted list |{{flagicon|Jordan}} [[:en:John Bagot Glubb|John Bagot Glubb]] (1948–86) |{{flagicon|Jordan}} [[:en:Habis al-Majali|Habis al-Majali]] (1948–2001) |{{nowrap|[[File:Flag of Hejaz (1917).svg|22px|border]] [[:en:Abd al-Qadir al-Husayni|Abd al-Q. al-Husayni]]{{KIA}}}} |[[File:Flag of Hejaz (1917).svg|22px|border]] [[:en:Hasan Salama|Hasan Salama]]{{KIA}} |[[File:Arab Liberation Army (bw).svg|22px|border]] [[:en:Fawzi Al-Qawuqji|Fawzi Al-Qawuqji]] (1948–77) |{{flagicon|Egypt|1972}} [[:en:Ahmed Ali al-Mwawi|Ahmed Ali al-Mwawi]] (1948–1979) |[[File:Flag of Hejaz (1917).svg|22px|border]] [[:en:Haj Amin Al-Husseini|Haj Amin Al-Husseini]] (1948–74) |{{flagicon|Egypt|1922}} [[:en:King Farouk I|King Farouk I]] (1948–65) |{{flagicon|Egypt|1972}} [[:en:Ahmad Ali al-Mwawi|Ahmad Ali al-Mwawi]] (1948–79) |{{flagicon|Egypt|1972}} [[:en:Muhammad Naguib|Muhammad Naguib]] (1948–84) |{{Flagicon|Egypt|1972}} [[:en:Saad El Shazly|Saad El Shazly]] (1948–2011) <!--end vlist:-->}} | strength1 = | strength2 = | casualties1 = စစ်ဖက် ၂၂,၅၇၀ ခန့်<ref>[http://www.haaretz.com/print-edition/news/memorial-day-24-293-fallen-soldiers-terror-victims-since-israel-was-born-1.274877 Memorial Day / 24,293 fallen soldiers, terror victims since Israel was born] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924224725/http://www.haaretz.com/print-edition/news/memorial-day-24-293-fallen-soldiers-terror-victims-since-israel-was-born-1.274877 |date=24 September 2015 }}. ''[[Haaretz]]''. Retrieved on 28 July 2014.</ref> အရပ်သား ၁,၇၂၃ ခန့်<ref>[http://www.haaretz.com/print-edition/news/memorial-day-24-293-fallen-soldiers-terror-victims-since-israel-was-born-1.274877 Memorial Day / 24,293 fallen soldiers, terror victims since Israel was born] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924224725/http://www.haaretz.com/print-edition/news/memorial-day-24-293-fallen-soldiers-terror-victims-since-israel-was-born-1.274877 |date=24 September 2015 }}. [[Haaretz]] Retrieved on 28 July 2014.</ref> SLA တပ်သား ၁,၀၅၀ ခန့်<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HNyv0N8cVE0C&printsec=frontcover&dq=in%20the%20path%20of%20hezbollah#v=onepage|title=In The Path Of Hizbullah|first=Ahmad Nizar|last=Hamzeh|date=1 January 2004|publisher=Syracuse University Press|via=Google Books|isbn=9780815630531}}</ref> | casualties2 = အာရပ်လူမျိုး ၉၁,၁၀၅ ခန့် <ref name="jewishvirtuallibrary.org">[https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/History/casualtiestotal.html Total Casualties, Arab-Israeli Conflict]. Jewish Virtual Library.</ref> | casualties3 = '''နှစ်ဖက်:'''<br />စစ်တပ်သား ၇၄,၀၀၀ ခန့်<br />အရပ်သား ၁၈,၀၀၀ ခန့်<br />(1945–1995)<ref name="buzan">{{cite book| last=Buzan | first=Barry| author-link=Barry Buzan | title=Regions and powers|title-link=Regions and Powers: The Structure of International Security | publisher=Cambridge University Press | year=2003 | isbn=978-0-521-89111-0}}</ref> }} '''အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ''' ({{lang-en|The '''Arab–Israeli conflict'''}}) ဆိုသည်မှာ [[အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်|အာရပ်နိုင်ငံများ]]နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ကြား ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကာလတွင် မြင့်တက်လာသော နိုင်ငံရေးတင်းမာမှု၊ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများနှင့် အငြင်းပွားမှုများကို ရည်ညွှန်း၍ ၂၁ ရာစု အစောပိုင်းကာလတွင် ယင်းပဋိပက္ခများသည် အများအားဖြင့် မှေးမှိန်သွားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ၏ ရင်းမြစ်အခြေခံများမှာ 'ယခုထိ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေသော အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခ'တွင် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သော ပါလက်စတိုင်းများကို အဖွဲ့ချုပ်က ထောက်ခံကာ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ၁၉ ရာစု အကုန်ပိုင်းတွင် ဂျူးလူမျိုးတို့၏ မျိုးချစ်ဝါဒနှင့် သဘောတရားရေးရာများဖြစ်သော [[ဇိုင်ယန်ဝါဒ]] (Zionism) နှင့် အာရပ်အမျိုးသားဝါဒများ တမဟုတ်ခြင်း မြင့်တက်လာမှုတို့က ဖြစ်စေသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ယင်းနှစ်နိုင်ငံတို့၏ အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုများသည် ၁၉၂၀ နှစ်ကာလများအထိ ပဋိပက္ခ မဆန်ခဲ့၊ မဖြစ်ခဲ့ပေ။ [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]]က ဥပဒေထုတ်ကာ ဗြိတိသျှတို့အတွက် အုပ်ချုပ်ရန် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော ပါလက်စတိုင်းနယ်မြေ (Mandatory Palestine) ကို ယင်းအမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများက ပိုင်ဆိုင်ရယူခွင့်တောင်းဆိုခြင်းမှ အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခ၏ တစ်စိတ်ပိုင်း ပြဿနာများပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည်။ ထိုနယ်မြေကို ဂျူးများက ဘိုးဘွားပိုင် ဇာတိချင်ကြွေမြေအဖြစ်တောင်းဆိုခဲ့၍ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် 'ပန်-အာရပ်'ဝါဒ လှုပ်ရှားမှုအရွေ့က ယင်းနယ်မြေသည် သမိုင်းကြောင်းအရ၊ လက်ရှိအနေအထားအရ အာရပ် ပါလက်စတိုင်းလူမျိုးများသာ ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြပြီး<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Peace+Process/Guide+to+the+Peace+Process/The+Palestinian+National+Charter.htm |title=The Palestinian National Charter – Article 6 |publisher=Mfa.gov.il |accessdate=19 January 2013}}</ref> 'ပန်-အစ္စလာမ်'နိုင်ငံရေးအယူအဆ သဘောတရားတွင်လည်း အစ္စလာမ်နယ်မြေများ ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ပိုင်နက်နယ်မြေအတွင်း ပါလက်စတိုင်းရှိ ဂျူးများနှင့် အာရပ်တို့၏ ကွဲပြားမှု၊ ပဋိပက္ခများမှာ ၁၉၄၇ တွင် အမြင့်ဆုံးအနေအထားသို့ ရောက်ရှိခဲ့၍ ပါလက်စတိုင်းပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အစ္စရေးတို့၏ လွတ်လပ်ရေး ကြေညာချက်အပြီး ပါလက်စတိုင်းအာရပ်တို့၏ဖက်က အိမ်နီးချင်း အာရပ်တိုင်းပြည်များက ယင်းဗြိတိသျှ ထိန်းချုပ်နယ်မြေကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၈ မေတွင် ပထမ အာရပ်-အစ္စရေးစစ်ပွဲ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် အကြီးအကျယ် ရန်လိုမှုများသည် ၁၉၇၃ ယောမ်ကစ်ပါ စစ်ပွဲအပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုများရရှိခဲ့၍ အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ အစ္စရေးနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံကြား ငြိမ်းချမ်ရေး သဘောတူညီမှုစာချုပ်ကို ၁၉၇၉ တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်း၌ ဆိုင်းနိုင်းကျွန်းဆွယ်မှ အစ္စရေးတပ်များ ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ အစ္စရေးမြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို အားပေးရန် အစ္စရေးသိမ်းပိုက်နယ်မြေဖြစ်သော 'အနောက်ဖက် ကမ်းပါး' နှင့် ဂါဇာကမ်းမြောင် နယ်မြေများတွင် အစ္စရေး စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဖျက်သိမ်းခြင်းများဖြစ်စေခဲ့ပြီး နောက်ဆက်တွဲ ဂိုလန်ကုန်းပြင်မြင့်နှင့် အရှေ့ဂျေရုစလင် တို့ကို တစ်ဖက်သတ်ကျူးကျော်မှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤပဋိပက္ခ၏ သဘောသဘာဝသည် နှစ်ကာလကြာလာသည်နှင့် အလွန်ကြီးမားသော ဒေသဆိုင်ရာ အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခမှသည် ပို၍ ကျဉ်းမြောင်းသော ဒေသဆိုင်ရာ အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ပဋိပက္ခသို့ ရွေ့လျားသွားခဲ့ပြီး လက်ဘနွန်မှ ပါလက်စတိုင်း လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLO) ကို တိုက်ထုတ်ရန် လက်ဘနွန်ပြည်တွင်းစစ်ကို အစ္စရေးတို့ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည့် '၁၉၈၂ လက်ဘနွန် စစ်ပွဲ' တွင် အမြင့်ဆုံးအနေအထားသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ တွင် အစ္စရေးက ခရစ်ယာန် လွှမ်းမိုးသော လက်ဘနွန်အစိုးရနှင့် (ယင်းဖက်ကို ထောက်ပံ့ရန်) သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့လေသည်။ သို့သော် မွတ်ဆလင်နှင့် ဒရူးဇ် အဖွဲ့တို့ [[ဘေရွတ်မြို့]]ကို သိမ်းယူလိုက်သောအခါ ယင်းသဘောတူညီချက်မှာ အရာမထင်ခဲ့ချေ။ ပထမ ပါလက်စတိုင်းတော်လှန်ရေး (Intifada) (၁၉၈၇-၁၉၉၃) အရှိန်ကျဆင်းလာမှုနှင့်အတူ ထိုကြားကာလ၌ အော့စလိုသဘောတူညီမှုများကြောင့် ၁၉၉၄တွင် 'အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်စဉ်များအတွင်း' ပါလက်စတိုင်း အမျိုးသား အုပ်ချုပ်မှုကို ဖန်တီးတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် အစ္စရေးနှင့် ဂျော်ဒန်တို့ ငြိမ်းချမ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ တွင် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်က '၎င်းတို့၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ပမဏခြေလှမ်း' တွင် ပါလက်စတိုင်း-အစ္စရေး ပဋိပက္ခပြေလည်စေခြင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် အာရပ်နိုင်ငံများက အစ္စရေးကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။<ref name=Time>[https://web.archive.org/web/20090117001303/http://mideast.blogs.time.com/2009/01/08/time-to-test-the-arab-peace-offer/ Time to Test the Arab Peace Offer]. By Scott MacLeod. ''[[Time (magazine)|Time]]''. January 8, 2009.</ref> ထိုငြိမ်းချမ်းရေးပမာဏခြေလှမ်း အစီအစဉ်များကို ယင်းစတင်ကာလမှ ယခုအထိ ထပ်မံအတည်ပြုခဲ့ကြပြီး အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ ပုံမှန် ဆက်ဆံရေးရရှိရန် တောင်းဆိုမှုများလည်း ပုံမှန်ဆိုသလို ရှိကြသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အရှေ့ဂျေရုစလင်အပါအဝင် အစ္စရေးသိမ်းပိုက်နယ်မြေများမှ အစ္စရေးတို့၏ (တပ်များ) အပြည့်အဝ ရုပ်သိမ်းပေးရေး၊ ကုလဆုံးဖြတ်ချက် ၁၉၄ အရ ပါလက်စတိုင်း ဒုက္ခသည်များကို သင့်တင့်မျှတသော နေရာချထားပေးရေးများ စသည့် တောင်းဆိုမှုများ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၀ နှစ်များနှင့် သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ အစောပိုင်းကာလများတွင် လက်ဘနွန်၊ ဘားသ်ဝါဒီ ဆီးရီးယားနှင့် အစ္စရေးတို့ကြား အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အကြီးအကျယ် သဘောတူထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်၊ ဂျော်ဒန်တို့နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီမှုများ၊ ပါလက်စတိုင်း အစိုးရအဖွဲ့နှင့် ကြားကာလ ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ရှိ အပတ်အခတ် ရပ်စဲရေးများ ရှိသော်လည်းပဲ ၂၀၁၅ နှစ်ဝန်းကျင်ကာလများအထိ အာရပ်အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံတို့ကြား တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် ပြဿနာများစွာ အပေါ်၌ သဘောထားကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ အာရပ်ဘက်က ဤပဋိပက္ခ၌ စစ်ဆင်နွှဲသော နိုင်ငံများမှ အီရတ် နှင့် ဆီးရီးယားတို့ နှစ်နိုင်ငံသာ အစ္စရေးနှင့် တရားဝင် ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူညီမှု (သို့) စာချုပ်များ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ဘဲ ယင်းနှစ်နိုင်ငံက အီရန်ကို ထောက်ခံသည့် နိုင်ငံများ ဖြစ်သွားကြသည်။ ဆီးရီးယားပြည်တွင်းစစ်တစ်လျောက် ဖြစ်ပေါ်လာမှုများက အစ္စရေးမြောက်ပိုင်းနယ်စပ်ရှိ အခြေနေများကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲသွားစေကာ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ ဟက်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့နှင့် ဆီးရီးယား အတိုက်အခံများ တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် သဘောထား ကွဲလွဲ တင်းမားခြင်းများ၊ ပေါ်ပေါက်လာသောအီရန်နှင့် အချင်းများခြင်းအပေါ် အစ္စရေးနှင့် ယင်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးများ ရှုပ်ထွေးလာခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အစ္စရေးနှင့် ဟားမက်စ်တို့အုပ်ချုပ်သော ဂါဇာ တို့အကြား ပဋိပက္ခသည် ဒေသတွင်း 'အီရန်-အစ္စရေး စစ်အေးတိုက်ပွဲ' မှဖြစ်စေသည်ဟုလည်း မှတ်ယူနိုင်သည်။ ၂၀၁၇ တွင် အစ္စရေးနှင့် ဆော်ဒီဦးဆောင်သော ဆွန်နီမွတ်ဆလင် နိုင်ငံအချို့တို့က အီရန်ကို ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရန် 'အစ္စရေး-ဆွန်နီမဟာမိတ်' (သို့) တရားမဝင်တဝင် မဟာမိတ် ဖွဲ့စည်းကြပြီး ယင်းအရွေ့တစ်ခုသည် အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခကို ညိုးမှိန်စေသည့် လက္ခဏာအဖြစ် အချို့က ဆိုကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အာရပ်-အစ္စရေး ပဋိပက္ခ]] 9me0fzhsjtg16znxer53u0pxsk73duo 0 149404 1037090 932573 2026-06-09T14:18:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1037090 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = မြစ်ခြေမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = |seat_type = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = မြစ်ခြေမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပခုက္ကူခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]] |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates = {{Coord|21.2454|94.8511|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''မြစ်ခြေမြို့'''သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]အတွင်းတွင် ရှိပြီး [[ဧရာဝတီမြစ်]] တောင်ဘက်ကမ်းတွင် တည်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်သည် မြစ်ခြေမြို့အနီးတွင် အရှေ့မြောက်မှ အနောက်တောင်သို့ စီးဆင်းသည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ [[ညောင်ဦးမြို့|ညောင်ဦး]]၊ [[ပုဂံမြို့ဟောင်း]]၊ [[မြင်းကပါရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်|မြင်းကပါ]]၊ [[ပုဂံမြို့သစ်]] အစရှိသော အထင်ကရနေရာများ၏ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ မြစ်ခြေကျေးရွာအုပ်စုကို ရပ်ကွက် ၈ ခုပါဝင်သော မြစ်ခြေမြို့အဖြစ် တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက် {{!}} General Administration Department |url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%95%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%95%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA |website=www.gad.gov.mm |publisher=ပခုက္ကူမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန |access-date=၂၄ မတ် ၂၀၂၂ |date=၃၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ |archive-date=6 July 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220706073918/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%95%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%95%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မကွေးတိုင်း}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Magway-geo-stub}} k1nhe0knr6uzltypfjgc6yhjb5arcar 0 150962 1037254 1027561 2026-06-10T11:54:20Z Raa Zaa Leng Saue 71898 add Mon name (langx) 1037254 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ကော့သတ် | official_name = ကော့သတ်ရွာ | other_name = | postal_code = | postal_code_type = Postal codes | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | image_skyline = | image_map = | map_caption = | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = {{flag|မွန်ပြည်နယ်}} | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]] | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]] | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = ကော့သတ် | unit_pref = imperial | area_total_km2 = | population = | population_as_of = | population_density_km2 = auto | coordinates_display = | coordinates_region = MM | coordinates = {{Coord|16.5195808410645|97.7582778930664|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | elevation_ft = | elevation_m = | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6.30 | website = }} '''ကော့သတ်ရွာ'''({{langx|mnw|ကွာန်ကအ်သိုခ်}}, {{Lang-en|Kawtthat}})သည် [[မွန်ပြည်နယ်]]၊ [[မော်လမြိုင်ခရိုင်]]၊ [[ကျိုက်မရောမြို့နယ်]]၊ [[ကော့သတ်ကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၀၂၃ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ ကော့သတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၈ ဦး၊ မ ၁၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၁ ဦး နေထိုင်ပြီးမွန်လူမျိုးတွေအများဆုံးနေထိုင်ပါတယ် <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=21 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = ကော့သတ် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ကျိုက်မရောမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ကျိုက်မရောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Mon-geo-stub}} f416nt6vp1v02967q9h6w49xjpfbj71 0 199169 1037148 977446 2026-06-09T22:40:17Z ~2026-34186-01 144151 /* */ စာသားပြင်ဆင် 1037148 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = တကောင်းဝင်းကျေးရွာ |official_name = တကောင်းဝင်းကျေးရွာ |native_name = |other_name = တကောင်းဝင်းကျေးရွာ |postal_code = |postal_code_type = Postal codes |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |image_skyline = |image_map = |map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ရွာ]] |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပဲခူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ဝေါမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = အဗျားငှက်ချေးဝင်း |unit_pref = imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |coordinates = {{Coord|17.5021076202393|96.7485504150391|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |website = }} '''တကောင်းဝင်း‌ကျေးရွာ''' ({{Lang-en|TaKaungWin Village}})သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)]]၊ [[ပဲခူးခရိုင်]]၊ [[ဝေါမြို့နယ်]]၊ [[အဗျားငှက်ချေးဝင်းကျေးရွာအုပ်စု]]၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၉၁ ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ သန်းခေါင်စာရင်း#၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း|၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်း]]အရ အဗျားငှက်ချေးဝင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၀၈ ဦး၊ မ ၃၆၅၃ ဦး၊ [[လူဦးရေ]] စုစုပေါင်း ၆၉၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအမည်မှာ တကောင်းဝင်းကျေးရွာ ဖြစ်သည်။ <ref>{{cite web|url=http://themimu.info/place-codes|title=Place codes (Pcodes)|work=Myanmar Information Management Unit|date=June 2020|access-date=30 December 2020|archive-date=21 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201121081823/https://themimu.info/place-codes|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = တကောင်းတွင် |North = - |Northeast = - |East = - |Southeast = - |South = - |Southwest = - |West = - |Northwest = - }} {{ဝေါမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ]] {{Bago-geo-stub}} l6d0adds5kte8zd9j8o6fgijiy4zc0t 0 213424 1037147 704664 2026-06-09T22:26:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037147 wikitext text/x-wiki '''ကောလာဟလ''' သည် ကိစ္စရပ်တခု သို့မဟုတ် အဖြစ်အပျက်တခုနှင့်ပတ်သက်၍ ယုံကြည်ရန်ခက်သော်လည်း လူများအကြား ပျံ့နှံ့နေတတ်သော အချက်အလက်ဖြစ်သည်။ <ref>Peterson, Warren; Gist, Noel (September 1951). "Rumor and Public Opinion". ''The American Journal of Sociology''. '''57''' (2): 159–167. doi:10.1086/220916. JSTOR 2772077.</ref> မှန်ကန်ကြောင်းကို အလျင်အမြန် အတည်ပြုရန် ခက်ခဲသော သို့တည်းမဟုတ် အတည်ပြုရန်ပင် ခက်ခဲသော အဆိုတမျိုးမျိုးကို ကောလာဟလခေါ်ကြောင်း လူမှုသိပ္ပံပညာတွင် အနက်ဖွင့်သည်။ အချို့ပညာရှင်တို့ကလည်း ကောလာဟလကို ဝါဒဖြန့်ခြင်း၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ လူမှုဗေဒ၊ စိတ်ပညာနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးဝိဇ္ဇာပညာတို့တွင် ကောလာဟလနှင့်ပတ်သက်၍ သင်ကြားသင်ယူရမည် များစွာ ရှိ၏။ <ref>Pendleton, S.c. (1998), 'Rumor research revisited and expanded', ''Language & Communication'', vol. 1. no. 18, pp. 69-86.</ref> သတင်းမှားနှင့် သတင်းလိမ် (သတင်းတု) ကိုလည်း ကောလာဟလအဖြစ် ပြောဆိုလေ့ ရှိသည်။ သတင်းမှားဟူသည် မသိဘဲ ဖြန့်ဝေမိသော အချက်အလက်မှားကို ဆိုလိုသည်။ သတင်းလိမ် (သတင်းတု) ဟူသည်မှာ ခံယူထင်မြင်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖြန့်ဝေသော အချက်အလက်မှားတည်း။ အနောက်တမျိုးကို အစိုးရများ၊ အဖွဲ့အစည်းများက ထုတ်လေ့ရှိသည်။ == ဝေါဟာရနောက်ခံ == ကောလာဟလ သည် ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်ပြီး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက်ကြွေးကြော်ခြင်းဟု အနက်ရှိသည်။ <ref>ဦးဟုတ်စိန်. "ပါဠိ-မြန်မာအဘိဓာန်". ပိဋကဗျူဟာအဖွဲ့. ၁၉၉၉.</ref> အချို့လည်း အသံအနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ <s>ကောလဟာလ</s> ဟုလည်းကောင်း၊ <s>ကောလဟလ</s> ဟုလည်းကောင်း အသုံးလွဲတတ်သည်။ <ref>ဘိုဘိုမြင့်. အောင်မျိုးသန့်. "[https://news-eleven.com/article/128406 ရေးမြို့နယ်အတွင်း ရေတက်လာပြီဟု ကောလဟာလ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီးနောက် လူအများ အထိတ်တလန့် ဖြစ်ခဲ့] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210909074113/https://news-eleven.com/article/128406 |date=9 September 2021 }}". Eleven News. 2019-08-15.</ref><ref>မင်းထီး. "[http://burmese.dvb.no/archives/379709 အညာဒေသက တမာရွက်ပြုတ်များ ရန်ကုန်ဈေးကွက်တွင် အဝယ်များနေ]". DVB Burmese. 2020-04-01.</ref><ref>"[https://www.rfa.org/burmese/news/ushweman-dont-care-rumour-06272013124254.html လွှတ်တော်နဲ့ အစိုးရကြား ကောလဟာလတွေ ကို ဂရုမစိုက်ဖို့ သူရဦးရွှေမန်းပြော]". RFA Burmese. 2013-06-27.</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဝါဒဖြန့်ခြင်း]] 4xi9gs4cjc5qtuujc882vneo69zcry3 0 216015 1037145 822356 2026-06-09T22:07:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037145 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ကိုယ်စောင့်နတ် | image = Ko Saunt Nat Film Poster.jpg | caption = | native_name = | director = ဝင်းလွင်ထက် | producer = | screenplay = ဝင်းလွင်ထက် | starring = *လွှမ်းပိုင် *ခင်ဝင့်ဝါ *သုတအောင် *အောင်ရဲထွေး *ရန်အောင် *ထွန်းထွန်း *ထူးအောင် | music = | cinematography = | editing = | studio = မီဒီယာ ဆဲဗင်း ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = {{film date|2018|12|28}} | runtime = ၁၂၀ မိနစ် | country = {{flag|MYA}} | language = [[မြန်မာဘာသာစကား]] | budget = | gross = }} '''ကိုယ်စောင့်နတ်'''သည် ၂၀၁၈ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သော မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။Media 7 ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဝင်းလွင်ထက်မှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။[[လွှမ်းပိုင်]]၊ [[ခင်ဝင့်ဝါ]]၊ [[ရန်အောင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ရန်အောင်]]၊ [[ကျော်သူ]]၊ [[ထွန်းထွန်း]]၊ [[ရဲထွေးအောင်|အောင်ရဲထွေး]]၊ သုတအောင်တို့မှ သရုပ်ဆောင်ထားသည်။၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=“‘ကိုယ်စောင့်နတ်’ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း၌ ရုံတင်ပြသမည် |url=https://news-eleven.com/article/63505 }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref>ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရုံတင်သည့် ၂၀၁၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သရုပ်ဆောင်အောင်ရဲထွေးမှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title="ကိုယ်စောင့်နတ်" ရုပ်ရှင်အထူးပွဲမှာ အောင်ရဲထွေးနှင့် အမှတ်တရတွေကို ပြောပြခဲ့ကြတဲ့အနုပညာလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ|url=https://elevenbroadcasting.com/broadcast/1563}}</ref> ဤဇာတ်ကားတွင် အသုံးပြုသော ရိုက်ကွင်း၊ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များမှာ ပုံမှန် မြန်မာဇာတ်ကားများ၏ ပုံစံမှ ကွဲထွက်နေသည်။ ==အကျဉ်းချုပ်== ဒေးဗစ် (လွှမ်းပိုင်)၊ သုတနှင့် ရဲထွေးတို့သည် ကျောင်းအတူတူတက်သော သူငယ်ချင်းများဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို ကျောင်းတွင် ဗလကြီးနှင့် အဖွဲ့မှ အနိုင်ကျင့်နေကြဖြစ်သည်။ ဒေးဗစ်က ငယ်စဉ်ကပင် ကြိုက်ခဲ့ရသည့် သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ဘယ်လာ (ခင်ဝင့်ဝါ) အား ကျောင်းပွဲတစ်ခုတွင် ဖွင့်ပြောရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အမှားအယွင်းဖြစ်ကာ အရှက်ကွဲခဲ့သည်။ အဆင်မပြေမှုများကြောင့် ကိုယ်စောင့်နတ်အားတိုင်တည်၍ အော်ဟစ်ခဲ့ရာ နောက်တစ်နေ့နံနက်တွင် ၎င်း၏ကိုယ်စောင့်နတ်မှ ကိုယ်ထင်ပြပြီး ဆက်တိုက်ကူညီခဲ့သည်။ ကိုယ်စောင့်နတ်၏ ကူညီမှုဖြင့် အရာရာအဆင်ပြေလာခဲ့ပြီး ကျောင်းဘောလုံးပွဲများတွင် အနိုင်ရလာပြီး နောက်ဆုံးအဆင့်အထိ တက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးပွဲတွင် ကွင်းပိုင်ကြီး (နတ်)ဖြစ်သူ၏ တားဆီးမှုကြောင့် ၎င်း၏ကိုယ်စောင့်နတ်မှာ ကူညီခွင့်မရခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကစားခဲ့ကြရသည်။ နောက်ဆုံးပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ဒေးဗစ်တို့သည် ထိုအချိန်မှစ၍ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုများ ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ==ရိုက်ကူးခြင်း== *ဒေးဗစ် အဖြစ် [[လွှမ်းပိုင်]] **ကလေးသရုပ်ဆောင် အဖြစ် အားပုကျူ *ဘယ်လာ အဖြစ် [[ခင်ဝင့်ဝါ]] **ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ဇူးဇူးဟန်နီထွေး ===ဒေးဗစ်၏ပတ်ဝန်းကျင်=== *ကိုယ်စောင့်နတ် အဖြစ် [[ထွန်းထွန်း]] *သုတ(ငပိန်) အဖြစ် သုတအောင် *ရဲထွေး(ဖက်တီး) အဖြစ် [[ရဲထွေးအောင်|အောင်ရဲထွေး]] *ဖခင် အဖြစ် ရဲအောင် *မိခင်အဖြစ် မေသဉ္စာဦး *ညီ အဖြစ် မောင်မောင် ===ဘယ်လာ၏ပတ်ဝန်းကျင်=== *ကိုယ်စောင့်နတ် အဖြစ် ခေးဆက်သွင် *သူငယ်ချင်းများ အဖြစ် ခိုင်သဇင်ငုဝါ၊ နန်းချစ်ခွန်းချို ===အခြား=== *ကွင်းပိုင်ကြီး အဖြစ် [[ကျော်သူ]] *ဘောလုံးနည်းပြ အဖြစ် [[ရန်အောင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|ရန်အောင်]] *ဗလကြီး အဖြစ် ထူးအောင် *ကျောင်းကားဆရာ အဖြစ် [[ကင်းကောင်]] *ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် တက္ကသိုလ်ဂွမ်းပုံ *ဘောလုံးပွဲကြေညာသူများ အဖြစ် ဆန်းထွဋ်၊ ဇင်မျိုး ===ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်=== *[[မျိုးလှိုင်ဝင်း (ဘောလုံးသမား)|မျိုးလှိုင်ဝင်း]] *သင်ဇာဝင့်ကျော် ==ဇာတ်ဝင်တေး== {| class="wikitable" |စဉ် |အမည် |သီဆိုသူ |တေးရေး |ကြာချိန် |ထွက်ရှိသည့်နေ့ |- |၁ |ပြောပါရစေ<ref>{{cite news|title=ပရိသတ်တွေကြား ရေပန်းစားနာမည်ကြီးနေတဲ့ လွှမ်းပိုင်နဲ့ Lil’Z တို့ဆိုထားတဲ့ ကိုယ်စောင့်နတ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးရဲ့ ဇာတ်ဝင်တေ|url=https://www.mmload.com/news/38822|accessdate=30 September 2021|archivedate=30 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210930042146/https://www.mmload.com/news/38822}}</ref> | *လွှမ်းပိုင် *Lil' Z | |၃:၅၄ |၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၈ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] 78wtrzxw8do2fcjwsucy9dfb5vfai4p 0 230452 1037122 865607 2026-06-09T17:48:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037122 wikitext text/x-wiki {{Short description|ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ}} {{Infobox official post | post = ဝန်ကြီးချုပ် | body = ဩစတြေးလျနိုင်ငံ | insignia = Coat of arms of the Commonwealth of Australia.svg | insigniacaption = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ တံဆိပ်အမှတ်အသား]] | flag = Flag of Australia (converted).svg | flagcaption = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အလံတော်]] | flagborder = No | image = Anthony Albanese portrait (cropped).jpg | imagesize = 200 | incumbent = [[အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီ]] | incumbentsince = ၂၃ မေ ၂၀၂၂ | department = [[Australian Government]] | style = {{plainlist| * ဝန်ကြီးချုပ် (အရပ်သားဆန်) * လေးစားရပါသော<ref>{{cite web|url=https://www.pm.gov.au/contact-your-pm|title=Contact Your PM|website=Prime Minister of Australia|access-date=29 May 2020}}</ref> (formal) * သူ၏ ထူးချွန်မှု<ref>{{cite web|url=https://www.aph.gov.au/senators_and_members/guidelines_for_contacting_senators_and_members/how_to_address_senators_and_members|title=How to address Senators and Members|access-date=26 Apr 2021|archive-date=8 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221008103640/https://www.aph.gov.au/Senators_and_Members/Guidelines_for_Contacting_Senators_and_Members/How_to_address_Senators_and_Members}}</ref> (diplomatic) }} | status = [[အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ]] | member_of = {{plainlist| * [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော် ပါလီမန်|ပါလီမန်]] * [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့|အစိုးရအဖွဲ့]] * အမျိုးသား အစိုးရအဖွဲ့ * [[Federal Executive Council (Australia)|Federal Executive Council]] * [[National Security Committee (Australia)|National Security Committee]] }} | reports_to = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်|ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်တော်]] | residence = {{plainlist| * [[The Lodge (Australia)|The Lodge]] (primary)<ref name="PEO-PM">{{cite web|url=https://peo.gov.au/understand-our-parliament/parliament-and-its-people/people-in-parliament/prime-minister/|title=Prime Minister|website=Parliamentary Education Office|access-date=29 May 2020}}</ref> * [[Kirribilli House]] (secondary)<ref name="PEO-PM" /> }} | seat = [[ကင်ဘာရာမြို့]] | appointer = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံချုပ်|ဘုရင်ခံချုပ်]]<ref name="APMC-PM">{{cite web|url=https://primeministers.moadoph.gov.au/prime-ministers|title=Prime Ministers|website=Australian Prime Ministers Centre, Old Parliament House|access-date=29 May 2020|archive-date=14 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314174122/https://primeministers.moadoph.gov.au/prime-ministers|url-status=dead}}</ref> | termlength = ဘုရင်ခံချုပ်နှစ်သက်သည်အထိ<ref name="PEO-PM" /> | formation = {{start date and age|df=y|1901|1|1}}<ref name="APMC-PM" /> | first = [[အဒ်မန် ဘာတန်]]<ref name="APMC-PM" /> | deputy = [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဒုဝန်ကြီးချုပ်| ဒုဝန်ကြီးချုပ်]] | salary = {{AUD|549250}} annually (2020)<ref>{{cite web|url=https://maps.finance.gov.au/guidance/remuneration/salary|title=Salary|date=3 February 2020|website=Ministerial and Parliamentary Services, Department of Finance|access-date=29 May 2020|archive-date=23 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210623164448/https://maps.finance.gov.au/guidance/remuneration/salary|url-status=dead|accessdate=6 August 2022|archivedate=23 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210623164448/https://maps.finance.gov.au/guidance/remuneration/salary}}</ref> | website = {{URL|pm.gov.au}} }} '''ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်'''သည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ|ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံ]]၏ [[အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ|အစိုးရအကြီးအကဲ]]ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ဩစတြေးလျ ဖက်ဒရယ် အစိုးရ၏ အမှုဆောင် ဌာနခွဲကို ဦးစီးပြီး တာဝန်ယူမှုရှိသော အစိုးရ၏ အခြေခံမူများအောက်တွင် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံတော် ပါလီမန်|ဖက်ဒရယ်ပါလီမန်]]ကို တာဝန်ခံသည်။ [[ဩစတြေးလျ အလုပ်သမား ပါတီ|အလုပ်သမားပါတီ]]မှ [[အန်တိုနီ အယ်လ်ဘာနီစီ]]သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|ဩစတြေးလျဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ]]တွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံချုပ်|ဘုရင်ခံချုပ်]]သည် တရားဝင်ခန့်အပ်ထားသော ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအား [[ဝက်စ်မင်စတာစနစ်]]ကွန်ဗင်းရှင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်ပါသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ရန် နိုင်ငံရေးသမားသည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်|အောက်လွှတ်တော်]]၏ ယုံကြည်မှုကို ကွပ်ကဲနိုင်ရမည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်သည် အများအားဖြင့် အများစုပါတီ သို့မဟုတ် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်များသည် သတ်မှတ်ထားသော ကြာချိန် သို့မဟုတ် အရေအတွက် သတ်မှတ်ချက်များ မပါရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံရေး ပါတီသည် ဖက်ဒရယ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်သည့်အခါ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကို ဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် စွန့်လွှတ်လိုက်သည့်အခါ တစ်ဦးချင်း၏ သက်တမ်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကုန်ဆုံးသည်။ ==ကိုးကား== [[ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ]] 4ap9ulm1n29ldrogav4ywgq2x9b47ka 0 248877 1037137 958753 2026-06-09T20:55:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037137 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ကနောင်စစ်ဆင်ရေး | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] | image = | caption = | date = ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၃{{spaced ndash}}လက်ရှိ | place = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | result = * စစ်ကောင်စီထံမှ လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိ | combatant1 = *{{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] ** {{armed forces|Myanmar}} *** {{army|Myanmar}} **** {{flagicon image|Mm-lid-99.svg}} [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၉၉]] **** {{flagicon image|Mm-lid-101.svg}} [[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၁၀၁]] **** {{flagicon image|Mm-north-eastern-rmc.svg}} [[အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|စကခ ၁]] | combatant2 = {{flagdeco|MYA}} [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] *{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|PDF]] **{{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} မန္တလေး PDF {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[ပလောင်ပြည်နယ် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]] *{{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | commander1 = | commander2 = | strength1 = ၄၀၀ ခန့် | strength2 = မသိရှိရ | casualties1 = ၈၀ ဦး | casualties2 = ၂ ဦး }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''ကနောင်စစ်ဆင်ရေး'''သည် [[ပလောင်ပြည်နယ် လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး]]/[[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] နှင့် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (မန္တလေး) တို့ ပူးပေါင်းဆင်နွှဲသော စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last1=News |first1=Delta |title=ကနောင်စစ်ဆင်ရေးမှာ စစ်အရာရှိသုံးဦးအပါအဝင် ခုနှစ်ဆယ်ကျော် သေဆုံးတယ်လို့ MDY-PDF ဆို |url=https://deltanewsagency.com/42377/ |access-date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Delta News Agency |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref><ref name="dvb">{{cite news |title=ကနောင်စစ်ဆင်ရေးမှတ်တမ်းရုပ်သံ NUG ထုတ်ပြန်၊ စစ်ရေးတင်းမာနေဆဲဖြစ် (ရုပ်သံ) |url=https://www.dvb.no/post/614718 |access-date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃}}</ref> စစ်ဆင်ရေးကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှ စတင်ခဲ့ရာ စက်တင်ဘာလအထိ စစ်ကောင်စီတပ်မှ အရာရှိအဆင့်များ အပါအဝင် ၈၀ ဦးခန့် သေဆုံးကာ ၁၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းရမိသည်ဟု ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref name="shan">{{cite news |author1=Sai Harn Lin |title=“ကနောင်စစ်ဆင်ရေး” တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ အများအပြားသေဆုံး |url=https://burmese.shannews.org/archives/36673 |access-date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |publisher=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |accessdate=13 September 2023 |archivedate=22 September 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230922002133/https://burmese.shannews.org/archives/36673 }}</ref><ref name="fed">{{cite news |last1=Myanmar |first1=Federal Journal |title=TNLA နဲ့ မန္တလေး PDF တို့ရဲ့ ကနောင်စစ်ဆင်ရေး ၂လတာ ကာလအတွင်း စစ်တပ်ဘက်က ၈၀ ဦး သေဆုံးမှုရှိခဲ့ |url=https://www.federaljournalmm.org/fj-mm-15581-2/ |access-date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Federal Journal Myanmar |date=၁၂ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |archive-date=18 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240418074641/https://www.federaljournalmm.org/fj-mm-15581-2/ |url-status=dead }}</ref> ကနောင်စစ်ဆင်ရေးသည် [[အမှတ်(၉၉)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၉၉]]၊ [[အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်|တပ်မ ၁၀၁]] လက်အောက်ခံ ခလရ ၂၅၂၊ ခလရ ၂၅၇ နှင့် [[အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]]လက်အောက်ခံ ခမရ ၅၀၂ တို့နှင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="shan"/><ref name="dvb"/><ref name="fed"/> == တိုက်ပွဲများ == ပူးပေါင်းအဖွဲ့သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ အင်ကြင်းမြိုင်[[လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|လေကြောင်းကာကွယ်ရေးတပ် ၁၀၁၄]] အား ရှော့တိုက်ဒုံးများဖြင့် ပစ်ခတ်ကာ၊ ကင်းစခန်းတစ်ခုအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ အင်ကြင်းမြိုင်တပ်သို့ စစ်ကူလာသော ယာဉ်တန်းခြောက်စီးအား မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦး အပါအဝင် ၁၉ ဦးသေဆုံးပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သလို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (မန္တလေး) မှ တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="shan"/><ref name="fed"/> ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် [[နောင်ချိုမြို့နယ်]]တွင် စစ်ကောင်စီယာဉ်တန်းအား ခြုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီအရာရှိတစ်ဦးအပါအဝင် ၁၅ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မ ၉၉ လက်အောက်ခံ အင်အား ၅၀ ခန့်ရှိတပ်ရင်းမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာစဉ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ မိုင်းဆွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦးသေဆုံးပြီး ၆ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref name="fed"/> ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကြောင်းထိုးလာသော စစ်ကောင်စီတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၇ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၉ ဦးသေဆုံးခဲ့ကာ ခဲယမ်းများအား ပူးပေါင်းအဖွဲ့မှ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များအား တပ်စွဲထားသော ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်းမပေါ်ရှိ တောင်နီကျေးရွာအနီး တာဝါတိုင်ကုန်းအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်မှ ၁၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၆ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (မန္တလေး) မှ တစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီမှ အနည်းဆုံး သုံးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref name="fed"/><ref>{{cite news |title=TNLAနှင့် PDF တပ်များ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် ကနောင်စစ်ဆင်ရေးတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ထံမှ လက်နက်ခဲယမ်းများစွာ သိမ်းဆည်းရရှိထား |url=https://www.tachileik.net/mm/news/33686 |access-date=၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |work=Tachileik News Agency |date=၁၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ |language=my |archive-date=14 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231114205026/https://www.tachileik.net/mm/news/33686 |url-status=dead }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] e4dly4dmyw3qhr5am57sbnc3x4wr9jt 0 256189 1037156 875547 2026-06-09T23:34:59Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037156 wikitext text/x-wiki {{Infobox minister |honorific-prefix = [[သီရိပျံချီ]] |name =ကျော်ကျော်မောင် | native_name = | native_name_lang = |image = |alt = |caption = |order = ၁၂ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ |term_end = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |president1=[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] |predecessor1 = ဦးသန်းညိန်း |successor1 = ဦးသန်းညိန်း |order2 =၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start2 = ၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၃ |term_end2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၈ |president2=[[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးသိန်းစိန်]]<br>[[ထင်ကျော် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးထင်ကျော်]] <br>[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဦးဝင်းမြင့်]] |predecessor2 = ဦးသန်းညိန်း |successor2 = ဦးသန်းညိန်း |order3 = ၉ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ |term_start3 = ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ |term_end3 = ၁၁ ဧပြီ ၂၀၀၇ |leader3= [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] |predecessor3 = ဦးကြည်အေး |successor3 = ဦးသန်းညိန်း | birth_date = {{birth date and age|၁၉၃၉|၄|၁၂}} | birth_place =[[မန္တလေးမြို့]] | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} (death date then birth date) --> | death_place = | nationality = မြန်မာ | ethnicity = | other_names = | known_for = | occupation = စီးပွားရေးပညာရှင် | spouse = ဒေါ်ညွှန့်ညွှန့်ရီ | children = စောထွန်းကျော်<br> နေထွန်းကျော်<br> မီမီကျော်<br> ဖြူဖြူကျော် | alma_mater = }} '''ဦးကျော်ကျော်မောင်''' (၁၉၃၉ ဖွား) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.cbm.gov.mm/my/content/40|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဥက္ကဋ္ဌကြီးများ|work=Central Bank of Myanmar|access-date=25 March 2024}}</ref> အစိုးရအဖွဲ့ ၃ ဆက်အထိ ၃ကြိမ်တိုင်တိုင် [[မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခံခဲ့ရ၍ သူသည် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး တာဝန်ပေးခံရသူ အဖြစ် စံချိန်တင်သည်။သူ၏ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ထမ်းဆောင်သက်မှာ ၁၈ နှစ် အထိ ရှိခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝ == အဖ ဦးမောင်မောင်၊အမိ ဒေါ်ကြင်ကြင် တို့က သူ့အား [[မန္တလေးမြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ == ပညာအရည်အချင်း == သူသည် ဆယ်တန်း အောင်ပြီးနောက် စီးပွားရေးဆိုင်ရာပညာရပ်အား ဆည်းပူးသင်ကြားသည်။ B.Com (ဝါဏိဇ္ဇဝိဇ္ဇာ) ဘွဲ့ ရရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်-ဦးက/|title=ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးကျော်ကျော်မောင်ကိုခန့်အပ်ရန် သမ္မတ အဆိုပြု|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == သူသည် ဘွဲ့ရပြီးနောက် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] တွင် ဝန်ထမ်းအဖြစ် အလုပ်ဝင်ပြီး ဘဝဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ရာထူးအဆင့်ဆင့် တိုးသည်။၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် အလွန်ကာများတွင် [[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] မှ တဆင့် ဗဟိုဘဏ် သို့ ကူးပြောင်းသည်။ == ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဘဝ == ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ရက် တွင် ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]] က ခန့်အပ်လိုက်၍ သူသည် ဗဟိုဘဏ် ၏ ၉ ဦးမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ထိုတာဝန် ကို ၁၀ နှစ် ကြာ တာဝန်ထမ်းသည်။ [[သိန်းစိန် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးသိန်းစိန်အစိုးရအဖွဲ့]] လက်ထက် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ရက်နေ့တွင် သူသည် ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ သက်တမ်း ၅နှစ် ပြည့်သည်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရ]] က သူ့ကိုပင် ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန် ပေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44974202|title=လက်ရှိဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌကို သက်တမ်းတိုးဖို့ သမ္မတ အဆိုပြု|work=BBC Burmese|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/article/idUSL4N1UM3M7/|title=Myanmar's veteran central bank chief gets another term|work=Reuters|access-date=25 March 2024|date=26 July 2018}}</ref> ထိုတာဝန် အား [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်း]] သည့် ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ === ဝေဖန်ခံရမှုများ === အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရမှုများကြောင့် နိုင်ငံတကာ နှင့် ကင်းကွာနေသည့်ကာလ အပါအဝင် ၂ဝဝ၃ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဘဏ်လုပ်ငန်းအကျပ်အတည်း ကာလတစ်လျှောက် သူသည် ဗဟိုဘဏ် ဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အကျပ်အတည်းအား ကန့်သတ်ရန် လုံလောက်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များ မလုပ်ခဲ့သူ ဟု စွပ်စွဲခံရဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌသစ်-ဘယ်သူ/|title=ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌသစ် ဘယ်သူဖြစ်လာမလဲ|work=Frontier Myanmar|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၄|date=၄ ဇွန် ၂၀၁၈}}</ref> ယင်းအပြင် ၂၀၁၈ ခုနှစ်က ၎င်း၏ နောက်ထပ်သက်တမ်းအား [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|သမ္မတဦးဝင်းမြင့်]] က တိုးသည့်အခါတွင်လည်း မြန်မာ့စီးပွားရေးအား တိုးတက်အောင် မလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူ တစ်ဦး အဖြစ် ပုံဖော်ဝေဖန်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/reactions-to-reappointment-of-u-kyaw-kyaw-maung-as-central-bank-chairman/4518389.html|title=ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌပြန်လည် ခန့်အပ်မှုအပေါ် အမြင်သဘောထားများ|work=VOA Burmese|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၄|date=၆ ဩဂုတ် ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/70866|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးအတွက် ယခင်အစိုးရလက်ထက်က စတင်တာဝန်ယူခဲ့သော လက်ရှိဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်ကျော်မောင်အား ဆက်လက်ခန့်ထားရန် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ပြီး အပြောင်းအလဲကို ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မမျှော်လင့်ကြောင်း NLD ပါတီလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ပြောကြား|work=Eleven Media Group|access-date=၂၅ မတ် ၂၀၂၄|date=၂၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == မိသားစုဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊သားသမီး ၄ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{lifetime|၁၉၃၉}} [[Category: မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ရုံး၊ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကြီးအကဲများ ]] [[Category:မြန်မာ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ]] <references /> [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌများ]] g384sbki0mnvt9x7rx22d2yq8yd836w 3 257148 1037141 829311 2026-06-09T21:30:41Z KillMeiKo 121877 /* မယ်လှ */ အပိုင်းသစ် 1037141 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KillMeiKo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၅၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၄ (UTC) == မယ်လှ == {{Short description|မယ်လှ Myanmar TikTok content creator}} မယ်လှ {{Infobox person | name = မယ်လှ | image = MaiHla.jpg | birth_date = 29 October 1997 | birth_place =ပေပင်ရွာ ၊ မြန်မာနိုင်ငံ | occupation = Content Creator | known_for = TikTok and YouTube videos }} '''မယ်လှ ပုံ''' (မွေး ၂၉ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊‌ ပေပင်ရွာမှ TikTok Content Creator တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် TikTok ပလက်ဖောင်းတွင် ပုံများ၊သီချင်းVideoဖန်တီးသူ နှင့် အောက်လမ်းဘိုးထင် ဇာတ်လမ်း အကြောင်းအရာများကို တင်ဆက်လျက်ရှိသည်။ [[အသုံးပြုသူ:KillMeiKo|KillMeiKo]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:KillMeiKo|ဆွေးနွေး]]) ၂၁:၃၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2fq32rddmj8tlsac7t59vvcx80nhoz4 1037183 1037141 2026-06-10T03:22:56Z Ninjastrikers 22896 [[Special:Contributions/KillMeiKo|KillMeiKo]] ([[User talk:KillMeiKo|ဆွေးနွေး]]) ၏ ပြင်ဆင်မှုကို [[User:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ၏ နောက်ဆုံးတည်းဖြတ်မူသို့ နောက်ပြန် ပြန်ပြင်ခဲ့သည် 829311 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KillMeiKo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၀၅၊ ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၄ (UTC) 9h84e8n4fizpxi16g0rl7ztyj49urm2 3 264619 1037220 853770 2026-06-10T06:23:29Z Vladimir Solovjev 25454 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shiningr3ds]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Культурный слой]] သို့ Vladimir Solovjevက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Shiningr3ds|Shiningr3ds]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Культурный слой|Культурный слой]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 853770 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Shiningr3ds ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၅၇၊ ၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၄ (UTC) 40xdwfoz3qkgrkhqz776tkgn4jb21je 0 268133 1037155 865270 2026-06-09T23:32:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037155 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကျော်ကျော်‌ဗိုလ် |image = Kyaw Kyaw Bo and Aung San Suu Kyi.jpg | caption = Kyaw Kyaw Bo with Aung San Suu Kyi in 2019 | native_name = {{lang|my|ကျော်ကျော်ဗိုလ်}} | native_name_lang = my | birthname = | birth_date = {{Birth date and age|1978|4|17|df=y}} | birth_place = [[ရန်ကုန်]], [[မြန်မာ]] | education = [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] | death_date = | death_place = | restingplace = | restingplacecoordinates = | height = {{height|ft=5|in=7}} | othername = | years_active = ၁၉၈၈-လက်ရှိ | occupation = မင်းသား, အဆိုတော် | spouse = {{marriage|ဇာဇာ |2008}} | children = ၁ | relatives = [[ရွှေမန်းတင်မောင်]] (grandfather)<br>ညွှန့်ဝင်း (uncle) | parents = ဝင်းဗိုလ် <br/> ခင်သန်းမြင့် | website = | awards = [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံး အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု]] (၂၀၁၈) }} '''ကျော်ကျော်ဗိုလ်''' (၁၇ ဧပြီ ၁၉၇၈ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]ရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ဇာတ်မင်း သား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဆိုတော်တစ်ဦး အဖြစ်လည်း အသက်မွေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/96605|title=သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီကျော်ကျော်ဗိုလ်၏ ငယ်ဘဝအမှတ်တရဖြတ်သန်းရာ|work=Eleven Media Media|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၄ ဧပြီ ၂၀၁၉|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125023448/https://news-eleven.com/article/96605|url-status=dead}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဇာတ်သဘင်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဇာတ်သဘင်သမိုင်း၏ အထင်ကရကပုဂ္ဂိုလ် အလင်္ကာကျော်စွာ [[ရွှေမန်းတင်မောင်]] ၏ မြေးဖြစ်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ မင်းသားဦးဝင်းဗိုလ် ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ ဒေါ်ခင်သန်းမြင့် ဖြစ်သည်။ သူသည် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ အောင်မြင်ပြီးချိန်နောက်ပိုင်း မစ္စတာဂစ်တာကဖေး တွင် တေးသီချင်းဆိုသည့် အလုပ်ကို လေးနှစ်ကြာလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးဝင်းဗိုလ် နှင့် ဦးလေးဖြစ်သူ ဦးချမ်းသာတို့၏ ဇာတ်သဘင်တို့တွင် ပါဝင်ကပြသည်။ ပြဇာတ်များဘက်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇာတ်သဘင်လောကမှနေ၍ သရုပ်ဆောင်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/356628|title=ကျော်ကျော်ဗိုလ်၊ ပိုင်ဖြိုးသုနှင့် အဆိုတော် Mary တို့ပါဝင်သည့် ‘အဟောင်း’ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးမည်|work=DVB Burmese|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ }}</ref> == ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဘဝ == မင်းဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးက ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် စတင်တင်မြှောက်ရိုက်ကူးမှုများမှတဆင့် သူသည် ရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယိုလောကတွင် နေရာတစ်ခုရလာခဲ့သည်။ ''ပင်ပျိုမှတ်စု''၊ ''ခဏခဏမပြောရဘူး''၊ ''ရွှေနားတော်သွင်း ချစ်ခြင်းစကား'' စသည့် ဇာတ်ကားတို့မှာ အောင်မြင်မှုရခဲ့ပြီး ဇာတ်ဟန်ပန်အမူအယာပျောက်သည့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပရိသတ်က လက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက်ပေးအပ်ခဲ့သည့် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]ပေးပွဲတွင် ''[[မုန်းစွဲ (ရုပ်ရှင်)|မုန်းစွဲ]]'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/93947|title=အကယ်ဒမီကျော်ကျော်ဗိုလ်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း|work=Eleven Media Media|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၆ မတ် ၂၀၁၉|archive-date=25 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250125023001/https://news-eleven.com/article/93947|url-status=dead}}</ref> == လူရွှင်တော်ဘဝ == ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ မောင်မျိုးမင်း (ရင်တွင်းဖြစ်)၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် သရုပ်ဆောင် [[မင်းမော်ကွန်း]]၊ [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ [[ထွန်းထွန်း]]၊ [[ရဲလေး]]တို့ပါဝင်သည့် နှင်းဆီအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် သူသည် လူရွှင်တော်အဖြစ် အတွဲညီညီပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2020/09/03/229206.html|title=မကြာခင်ရက်ပိုင်း အွန်လိုင်းကနေ ဖျော်ဖြေမယ့် နှင်းဆီအဖွဲ့ရဲ့ “မာလာမြိုင်နှင်းဆီ”|work=The Irrawaddy|access-date=၃ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။သမီး တစ်ဦးရှိသည်။ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်နာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references/> {{Lifetime|၁၉၇၈| |}} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] [[Category:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] h8vtha3d44gf7ac0va1fukzal9by08s 0 268329 1037157 954957 2026-06-09T23:37:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037157 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ကျော်စိုးဦး | caption = ကျော်စိုးဦး အား ၂၀၁၈ က တွေ့ရစဉ် | native_name = {{nobold|ကျော်စိုးဦး}} | image = Police escort detained Reuters journalist Kyaw Soe Oo (cropped).jpg | nickname = | birth_name = မိုးအောင် | birth_date = ၁၉၉၁ | birth_place = [[စစ်တွေမြို့]] ၊[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] | occupation = သတင်းထောက် | alma_mater = | spouse = ချစ်ဆုဝင်း | children = သမီး ၁ဦး | awards = [[ပူလစ်ဇာဆု]] (နိုင်ငံတကာသတင်း) | website = }} '''ကျော်စိုးဦး''' (၁၉၉၁ ဖွား) သည် [[ရိုက်တာ|ရိုက်တာသတင်းဌာန]] ၏ [[ရခိုင်လူမျိုး]] မြန်မာသတင်းထောက်တစ်ဦးဖြစ်သည်။[[ရခိုင်ပြည်နယ်]] အတွင်း ထင်ရှားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာကပါ အာရုံစိုက်ခဲ့ရသည့် အင်းဒင်လူသတ်မှုအကြောင်းအား သတင်းထောက် [[ဝလုံး]] နှင့်အတူ ပူးတွဲ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/investigates/special-report/myanmar-rakhine-events-burmese/|title=ဝေးလံခေါင်ဖျားသည့် ကျေးရွာတစ်ခုတွင် မြန်မာလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရွာသားများတို့မှ ရိုဟင်ဂျာနေအိမ်များအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး၊ သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်|work=Reuters|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈ }}</ref> ထိုသတင်းကြောင့်ပင် နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်အက်ဥပဒေ ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇နှစ်ချခံခဲ့ရပြီး [[ပူလစ်ဇာဆု]]၂၀၁၉ ကို သတင်း ထောက် [[ဝလုံး]] နှင့်အတူ ပူးတွဲရရှိခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/reuters-journalists-05282019172152.html|title=ကိုဝလုံးနဲ့ ကိုကျော်စိုးဦး ပူလစ်ဇာဆု လက်ခံရယူ|work=RFA Burmese|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၈ မေ ၂၀၁၉ }}</ref> == ဘဝဖြတ်သန်းမှု == သူ့ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊[[စစ်တွေမြို့]] တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ငယ်စဉ်ဘဝကို ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် စစ်တွေတွင်ပင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။သတင်းထောက်အဖြစ် Rakhine Development News အွန်လိုင်းသတင်းဌာနတွင် စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် Root Investigative Agency သို့ပြောင်းရွေ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလမှ စ၍ Reuters သတင်းဌာနသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2018/01/10/149347.html|title=ဖမ်းဆီးခံသတင်းထောက် နှစ်ဦးကို ဒုတိယအကြိမ် ရုံးထုတ်မည်|work=The Irrawaddy|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ }}</ref> == စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေးသားမှုများ == ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်က ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း ဘူးသီးတောင် နှင့် မောင်တော ဒေသရှိ ရဲကင်းစခန်း ၃၀ ကျော်ကို Arakan Rohingya Salvation Army (ARSA )အဖွဲ့က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့အပြီး တစ်ပတ်အကြာ မြန်မာ့တပ်မတော်က အထူးစစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ်ဖြင့် နှိမ်နင်းစဉ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အင်းဒင်ရွာ သတ်ဖြတ်မှုကို သတင်းထောက် ဝလုံး နှင့်အတူ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့သည်။၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၈ရက် တွင် ရိုက်တာသတင်းဌာနက အဆိုပါသတင်းကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ၂၀၁၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့က သက်ဦးမောင်(ခ) ဝလုံးနှင့်အတူ ၎င်းအား ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ရဲတပ်ဖွဲ့က ၎င်းတို့ကို ရခိုင်ပြည်နယ်မောင်တောဒေသတွင် နယ်မြေလုံခြုံရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် သတင်းများနှင့် စာတမ်းအမှတ်အသားများ၊ နယ်မြေလုံခြုံရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၏ လူ၊ လက်နက်၊ ခဲယမ်း တပ်ဖြန့်ဇယားများနှင့် ကင်းအခြေစိုက်မြေပုံကြမ်းများ၊ အခြားဆက်စပ် စာရွက်စာတမ်းများ၊ ဖုန်းများ၊ ပစ္စည်းများ၊ ငွေများနှင့်အတူ ရှာဖွေသိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://elevenmyanmar.com/news/25769|title=ရိုက်တာသတင်းဌာနမှ မြန်မာသတင်းထောက်နှစ်ဦး မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရလျှို့ဝှက်ချက်များ အက်ဥပဒေပုဒ်မဖြင့် ထောက်ကြန့်နယ်မြေရဲစခန်းတွင် အမှုဖွင့်ဖမ်းဆီး|work=Eleven Media Group|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> သတင်းထောက် ဝလုံး နှင့် ကျော်စိုးဦးတို့ နှစ်ဦးသည် ရန်ကုန် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၌ ရိုဟင်ဂျာသတင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့် သွားရောက်သတင်းမေးမြန်းပြီး ပြန်အလာ ရဲတပ်ဖွဲ့ ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရခြင်းဖြစ်သည်။၎င်းတို့ နှစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ရုံးတင်စစ်ဆေးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်တရားရုံးက ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ်ခုနစ်နှစ်စီကျခံစေရန် အမိန့်ချမှတ်သည်။၎င်းတို့ကို ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းပြီး နိုင်ငံတကာက ဖိအားမျိုးစုံပေးခဲ့သည်။၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ချမှတ်ထားသည့် ပြစ်ဒဏ်များမှ နေ၍ [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|အစိုးရ]]က လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/reuters-journalist-case-mike-pence-/4908023.html|title=ကိုဝလုံး နဲ့ ကိုကျော်စိုးဦး ပြန်လွတ်လာမှု ကန် ဒုသမ္မတ အပါအဝင်နိုင်ငံတကာ ကြိုဆို|work=VOA Burmese|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date= ၈ မေ ၂၀၁၉}}</ref> လွတ်ငြိမ်းရသည့်နေ့မှာပင် အနောက်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသည်။ ၎င်းတို့နှစ်ဦးထောင်မှ လွတ်မည့်နေ့ကို [[ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး]]ပင် နောက်ကျမှ သိရသည်။ == ရရှိခဲ့သည့်ဆုများ == သတင်းမီဒီယာ အလုပ်လုပ်ကိုင်နေရင်း ထောင်ထဲ ရောက်သွားခဲ့ကြမှုဖြင့် [[တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း]]က ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၁ရက်တွင် Person of the Year 2018 ထဲ ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။၂၀၁၉ခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံတကာသတင်းရေးသားခြင်း (International Reporting) ခေါင်းစဉ်အောက်မှနေ၍ [[ပူလစ်ဇာဆု]]ကိုလည်း ပူးတွဲရရှိသည်။ယင်းအပြင် လန်ဒန်အခြေစိုက် Foreign Press Association FPA က ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံးသတင်းသမားများအဖြစ် သတ်မှတ် ဆုချီးမြှင့်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2018/11/27/%E1%80%9D%E1%80%9C%E1%80%B6%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%94%E1%80%B2%E1%82%95-%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AC%E1%80%B9%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%AD/|title=ဝလုံးနဲ့ ကျော်စိုးဦးတို့ အကောင်းဆုံးသတင်းသမားဆုရ|work=VOM Myanmar|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၈ }}</ref> ကုလသမဂ္ဂ UNESCO ကလည်း ကမ္ဘာ့ သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု (၂၀၁၉) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/reuters-jailed-journalist-unsco-prize/4870603.html|title=မြန်မာ ရိုက်တာသတင်းထောက်နှစ်ဦး UNESCO သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်ဆု ရရှိမှု CPJ ကြိုဆို|work=VOA Burmese|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၁ ဧပြီ ၂၀၁၉ }}</ref> == စွပ်စွဲခံရမှုများ == [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]] က ၎င်းနှင့် သတင်းထောက် ဝလုံးတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံသားများ ဖြစ်ကြသော်လည်း တိုင်းပြည်မျက်နှာကိုမထောက်ထားဘဲ တိုင်းပြည်အပေါ် သစ္စာဖောက်ခဲ့ကြသူများအဖြစ် စွပ်စွဲသည်။ပြည်ပမှမွေးမြူထားသောသတင်းထောက်များ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်သည်။ယင်းအပြင် ၎င်းတို့ရေးသားခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံမှ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု ဆောင်းပါးကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး (JCJ) ၌ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်ဟု အပြစ်ဖို့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/22780|title=ကိုယ့်တိုင်းပြည်မှ ကိုယ်မချစ်တတ်တဲ့သူဟာ ဘာကိုမှချစ်တတ်မည်မဟုတ်|work=MWD Webportal|access-date=၉ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၄ မတ် ၂၀၂၂|archive-date=9 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250409033229/https://www.myawady.net.mm/node/22780}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == သူသည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] a8a0g640uf4s8aabjgsrbmkhe6smuvl 0 270650 1037191 875442 2026-06-10T03:59:13Z Mayor mt 1506 1037191 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | type = | name = သီရိမဟာဓမ္မရာဇာ<br>မင်းညိုစံ | image = | caption = | reign = ၁၇၁၀ ဆယ်စုနှစ် – ၁၇၃၆ | coronation = | succession = မုဆိုးဘို မြို့စား | predecessor = | successor = [[အလောင်းမင်းတရား|အောင်ဇေယျ]] | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = | regent = | spouse = [[စောငြိမ်းဦး]] | issue = [[အလောင်းမင်းတရား|အောင်ဇေယျ]] | issue-link = | full name = | house = | father = မင်းစစ်နိုင် | mother = ခင်မင်းဖြိုး(ခ) နန္ဒီမယ်ဖြိုး | birth_date = ၁၆၉၀ ဆယ်စုနှစ်ဝန်းကျင် | birth_place = | death_date = ၁၇၆၀ ဆယ်စုနှစ် ဝန်းကျင် | death_place = [[ရွှေဘို]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''မင်းညိုစံ''' သည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ [[အလောင်းမင်းတရား]]၏ ဖခင် ဖြစ်သည်။ မင်းညိုစံသည် မုဆိုးဘို မြို့စားဖြစ်ပြီး ၁၅ ရာစုကတည်းက [[မူးမြစ်|မူးမြစ်ဝှမ်း]]ကို အုပ်ချုပ်လာသော မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ ဦးအောင်ဇေယျ ဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ ဖခင် မင်းညိုစံအား သီရိမဟာဓမ္မ ရာဇာဘွဲ့ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=aa-13>Letwe Nawrahta 1961: 13</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | author=လက်ဝဲနော်ရထာနှင့် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် | title=[[အလောင်းဘုရား အရေးတော်ပုံ]] | editor=လှသမိန် | year=c. 1770 | publisher=ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ | edition=၁၉၆၁ | language=မြန်မာ}} [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] gt1a8fk0orslw1oguw4qwyl961ij14s 0 270653 1037192 875447 2026-06-10T04:01:19Z Mayor mt 1506 1037192 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty | type = | name = မဟာဒေဝီ <br>စောငြိမ်းဦး | image = | caption = | reign = | coronation = | succession = | predecessor = | successor = | suc-type = ဆက်ခံသူ | reg-type = | regent = | spouse = [[မင်းညိုစံ]] | issue = [[အလောင်းမင်းတရား|အောင်ဇေယျ]] | issue-link = | full name = | house = | father = စေတုတ္ထရာမင်း / ဦးပုကြီး | mother = မယ်မှန် | birth_date = ၁၆၉၀ ဆယ်စုနှစ်ခန့် | birth_place = စေတုတ္ထရာ | death_date = c. 1760s | death_place = [[ရွှေဘို]] | date of burial = | place of burial = | religion = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | signature = }} '''စောငြိမ်းဦး''' သည် [[ကုန်းဘောင်မင်းဆက်]] တည်ထောင်သူ [[အလောင်းမင်းတရား]] ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိခင်ဖြစ်သည်။ သားဖြစ်သူ ဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ မိခင်စောငြိမ်းဦးအား မဟာဒေဝီဘွဲ့ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref name=aa-13>Letwe Nawrahta 1961: 13</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ကျမ်းပြုစာရင်း== * {{cite book | author=လက်ဝဲနော်ရထာနှင့် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် | title=[[အလောင်းဘုရား အရေးတော်ပုံ]] | editor=လှသမိန် | year=c. 1770 | publisher=ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ | edition=၁၉၆၁ | language=my}} [[ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ်]] 8g4jd7316jvqv9ae8wbp0k0mi5m5fg0 0 280044 1037235 1036735 2026-06-10T07:35:49Z Salai Rungtoi 22844 /* ဇွန် */ 1037235 wikitext text/x-wiki {{Events by month|၂၀၂၆|prefix=မုခ်ဝ:လက်ရှိဖြစ်ရပ်များ/}}{{Year nav|2026}} {{Year article header|2026}} == ဖြစ်ပွားဆဲ ဖြစ်ရပ်များ == * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] * [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]] * [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]] * [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]သက်တမ်း * [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]သက်တမ်း == အဓိက ဖြစ်ရပ်များ == === ဇန်နဝါရီ === * [[၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ]]သည် [[ယူရို|ယူရိုငွေကြေး]]ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ယူရိုဇုန်၏ ၂၁ ခုမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite press release|title=Bulgaria ready to use the euro from 1 January 2026: Council takes final steps|date=July 8, 2025|publisher=Council of the European Union|url=https://www.consilium.europa.eu/en/press/press-releases/2025/07/08/bulgaria-ready-to-use-the-euro-from-1-january-2026-council-takes-final-steps/}}</ref> * [[၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[ကော်သူးလေတပ်မတော် (KTLA)]]က မြန်မာနိုင်ငံက ခွဲထွက်ပြီး ကော်သူးလေသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ကော်သူးလေနိုင်ငံသစ် ကြေညာ၊ သမ္မတအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်စောနယ်ဒါးမြ တာဝန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/740655 |access-date=8 Jan 2026 |website=DVB}}</ref> * [[၉ ဇန်နဝါရီ]] - မြန်မာနိုင်ငံနှင့် [[ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ]]တို့သည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်မှစတင်၍ နှစ်နိုင်ငံအကြား သံအမတ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် သံတမန်အဆက်အသွယ် ထူထောင်ကြသည်။ ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ (၁၂၇) နိုင်ငံမြောက် သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင်သည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် ဆိုမာလီယာဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံတို့အကြား သံတမန်အဆက်အသွယ်ထူထောင် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaanng-chiumaaliiyaaphkdrysmmttniungngnttiuakaa |url-status=live |access-date=၁၇ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၆ |website=Myanmar Digital News}}</ref> * [[၁၁ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၂) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၁၀၀ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း(၂) ကျင်းပပြီးစီး |url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-2611131/ |access-date=2026-02-28 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=■ ရွေးကောက်ပွဲအပိုင်း(၂)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များ၌ မဲပေးမှုများ ပြီးဆုံး၍ မဲရုံများစတင်ပိတ်သိမ်း |url=https://news-eleven.com/article/309049 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၄ ဇန်နဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးဥပဒေကို တတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ |url=http://www.mdn.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-amiusaakaakyrennglunkhunrekeaangcii |access-date=2026-03-13 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref>               * [[၂၅ ဇန်နဝါရီ]] - [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆]] ၏ အပိုင်း (၃) ကို မြို့နယ်ပေါင်း ၆၁ ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်(တနဂ်​နွေ​နေ့)တွင် ကျင်းပမည့် ​ရွေး​ကောက်ပွဲအပိုင်း(၃)တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ် ၆၁ မြို့နယ် |url=https://news-eleven.com/article/309419 |access-date=2026-02-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၇ ဇန်နဝါရီ]] - ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းထွန်းနောင်]]အား စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူလတာဝန်များသို့ ပြန်လည်ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဖုန်းမြတ်]]ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် အစားထိုးခန့်ထားသဖြင့် [[နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင်|နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကောင်မရှင်]]အဖွဲ့ဝင်သစ် ဖြစ်လာသည်။ <ref>{{Cite web|title=ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်း​နောင်အား စစ်ဘက်မူလတာဝန် ပြန်လည်ထမ်းဆောင်စေပြီး ၎င်း၏​နေရာတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖုန်းမြတ်အား ခန့်အပ်|url=https://news-eleven.com/article/309488|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-06|language=my}}</ref> * [[၂၉ ဇန်နဝါရီ]] - ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ် အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ​ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​ကြောင်း အမိန့်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်ဆက်လက်ထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/76504 |access-date=2026-02-27 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ယခင်​အရေးပေါ် အခြေအနေ​ကြေညာထားသည့် ၆၃ မြို့နယ်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ​နှင့် စစ်အုပ်ချုပ်​ရေးအမိန့်ကို ရက်​ ၉၀ ဆက်လက်တည်ရှိ​​ကြောင်းကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/309542 |access-date=2026-02-27 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> === ဖေဖော်ဝါရီ === * [[၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[ပြည်ထောင်စုအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]ကို [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ * [[၇ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခြင်းအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ  MICC -1 ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အကောင်းဆုံးရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဆုကို "''[[ပန်းမြိုင်လယ်မှ ဥယျာဉ်မှူး]]''"ဇာတ်ကားက ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■၂၀၂၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ပွဲ ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/309744 |access-date=2026-02-22 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ]] - နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး ယာယီတာဝန်ခံကို မြန်မာနိုင်ငံကနေ ထွက်ခွာရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ * [[၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြန်မာ့တော်ဝင်နဂါးတပ်တော်|ဗမာအမျိုးသားတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]]၏ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် [[ဗိုလ်နဂါး]]သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ထံ လက်နက်ချခဲ့သည်။ * [[၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]မှ ထွက်ခွာရန် ပြင်ဆင်နေသည့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းလိုင်း]] ၏ ATR-72-600 အမျိုးအစား ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကို FPV Suicide Drone များဖြင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်၏ ခေါင်းပိုင်း၊ ကိုယ်ထည်အလယ်ပိုင်းနှင့် နောက်မီးပိုင်းတို့တွင် ဗုံးစထိမှန်၍ အနည်းငယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ် တိုက်ခိုက်ခံရပြီးနောက် လေယာဉ်ခရီးစဉ်များ ဖျက်သိမ်းထား |url=https://npnewsmm.com/news/699966621a20c677ac351113 |url-status=live |website=NP News}}</ref><ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2026-02-21 |title=မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်မှာ ခရီးသည်တင်လေယာဉ် တိုက်ခိုက်ခံရ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/02/21/mna-airline-rebel-drone-burma-junta/ |access-date=2026-02-22 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> * [[၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ]] - တတိယအကြိမ်မြောက် လွှတ်တော်အသီးသီး၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ကျင်းပသွားမည်ဖြစ်ရာ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]]ကို (၁၆) ရက်နေ့၊ [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကို (၁၈) ရက်နေ့နှင့် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်လွှတ်တော်များကို (၂၀) ရက်နေ့တို့တွင် အသီးသီးစတင်ကျင်းပရန် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80312 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80315 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကျင်းပရန်ခေါ်ယူခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/index.php/news/80316 |access-date=2026-02-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ]] - ရန်ကုန်မြို့ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ [[ဖင်လန်နိုင်ငံ]]သံရုံးကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၈) ရက်နေ့၌ ပိတ်သိမ်းမည်ဟု တရားဝင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=■ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဖင်လန်နိုင်ငံသံရုံး ပိတ်သိမ်းမည် |url=https://news-eleven.com/article/310071 |access-date=2026-02-24 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=အခွန်အယူခံခုံအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80422|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-02-27|language=en}}</ref> * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]နှင့် [[အစ္စရေးနိုင်ငံ|အစ္စရေး]]နိုင်ငံတို့သည် [[အီရန်နိုင်ငံ]]အတွင်း တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ခေါင်းဆောင်ကြီး အလီ ခါမေနီ အပါအဝင် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီး အများအပြား သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel carry out joint attack on Iran as Tehran launches retaliatory strikes |url=https://www.bbc.co.uk/news/live/cn5ge95q6y7t |access-date=28 February 2026 |publisher=BBC News}}</ref> ယင်းကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အီရန်က ပင်လယ်ကွေ့ဒေသရှိ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို လက်တုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |date=28 February 2026 |title=US and Israel attack Iran as Trump says ‘major combat operations’ under way – live |url=https://www.theguardian.com/world/live/2026/feb/28/israel-attacks-iran-as-blasts-heard-in-tehran-live-updates?page=with:block-69a2c4c98f08e575db5bd4de#block-69a2c4c98f08e575db5bd4de |access-date=28 February 2026 |publisher=The Guardian}}</ref> === မတ် === * [[၁ မတ်]] - မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မင်းတုန်းမြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာ ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ပြောင်းရွာဝန်းကျင်ကို လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ သေဆုံးသူ ၂၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=ခင်ရီရီဇော် |date=2026-03-02 |title=မင်းတုန်းမြို့အနောက်ဘက် ရခိုင်ရိုးမတောင်ခြေရှိ ကုန်တင်ကားရပ်နားစခန်းကို ဗုံးကြဲ၊ ၂၅ ဦးသေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73008/ |access-date=2026-03-02 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=မင်းတုန်းမြို့နယ်၌ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကုန်သည်နှင့် ကားသမား ၂၅ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/748482 |access-date=2026-03-02 |website=မကွေးတိုင်း၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ပြောင်းကျေးရွာအနားရှိ ကုန်ကားတွေ ရပ်နားထားတဲ့ နေရာကို စစ်ကောင်စီတပ်က လေကြောင်းကနေ ဗုံးကြဲတိုက်ခဲ့တာကြောင့် ရခိုင်ကုန်သည်နဲ့ ကားသမား အပါအဝင် ၂၅ ယောက် သေဆုံးပြီး ပြင်းထန… |language=en}}</ref> * [[၂ မတ်]] - [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]]သည် [[တောင်သူလယ်သမားနေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အမိန့်အမှတ် ၆/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ (၂၈၂၅) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80494 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၇/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား/သူ (၁၀) ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80496 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅၀(ည) နှင့်  ၅၂(က) အရ ပြစ်မှုကျခံနေရသည့် ၇,၃၃၇ ဦး တို့အား လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80498 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊​ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် အဆိုပါ အဆိုပါပုဒ်မများအရ တရားစွဲဆိုခံထားရကာ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသူ ၁၂,၄၈၇ ဦး နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အမှုပေါင်း ၉,၅၃၂ မှုကို ပိတ်သိမ်းပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေပုဒ်မ ၅ဝ(ည)၊ ၅၂(က) ဖြင့် ကြားနာစစ်ဆေးဆဲအမှုများကိုပိတ်သိမ်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/80500 |access-date=2026-03-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၃ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု|အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသအတွင်း၌ စစ်ရေး ပဋိပက္ခများကြောင့်]] လောင်စာဆီတင်သွင်းသည့်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရာ ရေလမ်းကြောင်း တစ်လျှောက်တွင် အတားအဆီး၊ အဟန့်အတားပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်မှစတင်၍ ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ယာဉ်များ လစဉ် စုံရက်များတွင် စုံအက္ခရာနှင့် မ ရက်များတွင် မ အက္ခရာ နံပါတ်ပါယာဉ်များ ​မောင်းနှင်အသုံးပြုရန် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] သတင်းထုတ်ပြန်​ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီ ခြိုးခြံချွေတာသုံးစွဲရေးအတွက် ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80530 |access-date=2026-03-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၄ မတ်]] - ** သင်ကြားရေးဗီဇာ (Study Visa) ဖြင့် ဝင်ရောက်လာပြီး နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ တိုးလာနေမှုကြောင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]အပါအဝင် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ|အာဖဂန်နစ္စတန်]]၊ [[ဆူဒန်နိုင်ငံ|ဆူဒန်]] နှင့် [[ကင်မရွန်းနိုင်ငံ|ကင်မရွန်း]] စုစုပေါင်း နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံမှ လျှောက်ထားသူများအတွက် ဗီဇာ ထုတ်ပေးမှုကို ရပ်ဆိုင်းထားကြောင်း [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ|ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံအစိုးရ]] က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာအပါအဝင် နိုင်ငံလေးနိုင်ငံမှ ကျောင်းသားများကို ကျောင်းသားဗီဇာထုတ်ပေးမှု ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်ဟု ဗြိတိန်ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/310263 |access-date=2026-03-04 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး]]သည် [[စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့|စရဖ အရာရှိချုပ်]]အဖြစ်မှ [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)]] အဖြစ်သို့ ရာထူးအဆင့် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် [[နေပြည်တော်ကောင်စီ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၀/၂၀၂၆)<ref>{{Cite web |title=နေပြည်တော်ကောင်စီဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80569 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> နှင့် [[ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့များ|တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၂၆) တို့ကို အသစ်ပြင်ဆင်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80571 |access-date=2026-03-05 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ပုလဲမြို့နယ်]]၊ မရိုးတုန်းကျေးရွာကို ပါရာမော်တာ နှစ်စီးဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့ရာ ကလေးငယ်တဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ငါးဦးထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-05 |title=စစ်ရေးပြင်းထန်နေသည့် ပုလဲမြို့နယ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၇ ဦးသေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73154/ |access-date=2026-03-07 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |title=ပုလဲမြို့နယ်ကို စစ်တပ်က ဗုံးကြဲ၊ ပြည်သူ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၇ ဦးထက်မနည်း ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749049 |access-date=2026-03-07 |website=စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မရိုးတုံးရွာကို မတ် ၄ ရက် ည ၉ နာရီကျော်နဲ့ မတ် ၅ ရက် မနက် ၁၀ နာရီကျော်မှာ စစ်တပ်က စက်တပ်လေထီးနဲ့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် အရပ်သား ၄ ယောက် နေရာမှာတင် သေဆုံးခဲ့ပြီး … |language=en}}</ref> *[[၅ မတ်]] - [[ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်]]: ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ပထမပတ်မှစတင်၍ မိုဘိုင်းလက်ကိုင်ဖုန်းအသုံးပြုသူများသည် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီပြီး နိုင်ငံတော်သို့ သတ်မှတ်ထားသော အခွန်များ ပေးဆောင်ထားသည့် ဖုန်းများကို အသုံးပြုနိုင်စေရန်အတွက် ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) ကို စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း CEIR နှင့် EIR စနစ် စီမံကိန်းဦးစီးကော်မတီမှ သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မတ်လ ပထမပတ်မှစ၍ ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်းသက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ်(CEIR) အား စတင်အသုံးပြုမည် |url=https://news-eleven.com/article/310289 |access-date=2026-03-06 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဗဟိုမိုဘိုင်းစက်ပစ္စည်း သက်သေခံမှတ်ပုံတင်စနစ် (CEIR) စတင်အသုံးပြုဆောင်ရွက်မည့် အစီအစဉ်ကို ပြည်သူသို့ အသိပေးကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80618 |access-date=2026-03-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၆ မတ်]] - [[၂၀၂၆ အစ္စရေး–အမေရိကန်တို့၏ အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှု]]: [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ]]တွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည့် တိုက်ခိုက်မှုများအတွက် မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် လွန်စွာစိုးရိမ်ပူပန်လျက်ရှိကြောင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင်းဆိုင်ရာ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80643 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၇ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ရှေ့နေများအက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80673 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ယစ်မျိုးခွန်|ယစ်မျိုး]]ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=ယစ်မျိုးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80674 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၄/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မျိုးစေ့]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း၊<ref>{{Cite web |title=မျိုးစေ့ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80675 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဥပဒေအမှတ် ၁၅/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြေဩဇာ]]ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကိုလည်းကောင်း<ref>{{Cite web |title=မြေဩဇာဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80676 |access-date=2026-03-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> အသီးသီး ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ * [[၈ မတ်]] ** - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၏ သား၊ [[မိုဂျ်တာဘာ ခါမေနီ|မိုဂျလ်တာဘာ ခါမေနီ]]ကို တတိယမြောက် [[အီရန်နိုင်ငံ]]၏ [[အီရန်နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်|အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်]] အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |title=အီရန်၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်နေရာကို အယာတိုလာ ခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျ်တာဘာအား ရွေးချယ် |url=https://news-eleven.com/article/310269 |access-date=2026-03-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[အမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဒလက်ချောင်းဒေသ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု|ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု]] ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း (၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး (၃၂) ဦး ဒဏ်ရာရရှိပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်း အချို့လည်း သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |title=■အမ်းမြို့နယ် ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းအား တပ်မ​တော်က လေကြောင်းတိုက်ခိုက် ခဲ့သဖြင့် တပ်မ​တော်သား စစ်သုံ့ပန်း(၁၁၆) ဦး သေဆုံးပြီး အရပ်သားသုံ့ပန်းအချို့ သေဆုံးဒဏ်ရာရရှိခဲ့ဟု AA အဖွဲ့ထုတ်ပြန်မှု သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310463 |access-date=2026-03-13 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=အမ်းမြို့နယ်က စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်း ဗုံးကြဲခံရပြီး ၁၂၀ နီးပါးသေဆုံး၊ ၃၀ ကျော် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.dvb.no/post/749879 |access-date=2026-03-13 |website=ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အမ်းမြို့နယ်၊ ဒါးလက်ချောင်းဒေသရှိ စစ်သုံ့ပန်းအကျဉ်းစခန်းတခုကို စစ်ကောင်စီက မတ် ၈ ရက်မှာ လေကြောင်းကနေ ၃ နာရီခွဲခန့်ကြာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တာကြောင့် စစ်သုံ့ပန်းနဲ့ အရပ်သား အကျဉ်းသား ၁၁၆… |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ထွန်းအောင် |first=ဖဒူ |date=2026-03-11 |title=အမ်းမြို့နယ်ဗုံးကြဲမှု အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ သုံ့ပန်းအများစု သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73267/ |access-date=2026-03-13 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> * [[၉ မတ်]] - ** ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပိုင်း (၁) နှင့် (၂) အတွက် တင်သွင်းလာသည့် ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို စတင်ကြားနာစစ်ဆေးခဲ့ပြီး၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) က အမှုအမှတ် (၁/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဒေါက်တာကောင်းထက်ခိုင် (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးပေါင်ဇလန်း (ZNP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း၊ ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) က အမှုအမှတ် (၂/၂၀၂၅) ဖြစ်သည့် လျှောက်ထားသူ ဦးဝင်းကြူ (USDP) နှင့် လျှောက်ထားခံရသူ ဦးခိုင်ဦး (PP) တို့၏အမှုကိုလည်းကောင်း အသီးသီးစတင်စစ်ဆေးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ၊ ရွေးကောက်ပွဲကန့်ကွက်လွှာအမှုနှစ်မှုကို ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၁) နှင့် ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ (၂) တို့ဖြင့် စတင်ကြားနာစစ်ဆေး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80710 |access-date=2026-03-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** ပဲခူးတိုင်း၊ [[ညောင်လေးပင်ခရိုင်]]၊ [[ကျောက်ကြီးမြို့နယ်]]၊ [[ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်|ရေတွင်းကုန်း]]ကျေးရွာအုပ်စုမှာ လေကြောင်းဖြင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် အသက် ၆ နှစ်ကျော် ကလေးငယ်အပါအဝင် လူအယောက် ၃၀ နီးပါးသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး(KNU)က ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမှာ စစ်တပ်ဗုံးကြဲလို့ လူ ၂၅ ဦးခန့်သေဆုံး၊ ၅ ဦး အသတ်ခံရတယ်လို့ KNU ပြော - ၂၀၂၆ မတ်လ ၉ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgqgpqwww5xt |access-date=2026-03-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |first=လွတ်လပ်သော |date=2026-03-09 |title=ကျောက်ကြီးမြို့နယ်တွင် စစ်တပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အရပ်သား ၃၀ သေဆုံး - လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ သတင်း - |url=https://burmese.monnews.org/2026/03/09/%E1%80%80%E1%80%BB%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-10 |website=လွတ်လပ်သော မွန်သတင်းအေဂျင်စီ |language=en-US}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[ပုလောမြို့နယ်]]၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နှင့် လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=ပုလောမြို့နယ်၌ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်နေရာကို စစ်တပ်ဗုံးကြဲ၊ ကလေးအပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|url=https://burmese.dvb.no/post/749677|website=တနင်္သာရီတိုင်း ပုလောမြို့နယ်၊ တဖီလေးခိုကျေးရွာရှိ ဘာသာရေးအဆောက်အအုံပေါ်ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့အတွက် အသက် ၁၁ နှစ်အောက် ကလေး ၃ ယောက်နဲ့ လူကြီးပိုင်း အမျိုးသား ၃ ယောက် စုစုပေါင်း ၆ ယ…|access-date=2026-03-10|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ယင်းမာပင်ခရိုင်ထဲက NUG တပ်စခန်း ၂ ခု မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4gwek9gq7t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-10|access-date=2026-03-10|language=my}}</ref> * [[၁၀ မတ်]] - ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၈/၂၀၂၆ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာလင်းအောင် အား ကျန်းမာရေးအရ အနာယူးခွင့်ပြုပြီး၊ အမိန့်အမှတ် ၉/၂၀၂၆ ဖြင့် ဒေါက်တာစန္ဒာဦးအား အစားထိုး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80726|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80725|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-03-11|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးချုပ် ဦး[[နေစိုး]]အား တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုလိုက်ပြီး၊<ref>{{Cite web |title=တာဝန်မှ အနားယူခွင့်ပြုခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80727|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> အမိန့်အမှတ် ၁၁/၂၀၂၆ ဖြင့် ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ဦးမြတ်စံဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |title=ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးချုပ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/80728|access-date=2026-03-11|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး၊ အမိန့်အမှတ် ၁၂/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ချင်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်|ချင်းပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီး ဦးကျော်သောင်းအောင် နှင့် [[ရှမ်းပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်]] တရားသူကြီးအဖြစ် ဦးအောင်မော်တို့ကို အသီးသီး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော် တရားသူကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80729 |access-date=2026-03-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ နောက်ဆုံးထိန်းချုပ်ထားသည့် [[တကောင်း|တကောင်းမြို့]]ကို စစ်ကောင်စီတပ်က ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်မှစတင်ကာ တစ်လကျော်ကြာ အင်အားသုံးထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အလုံးစုံ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကျပြီး မန္တလေးတိုင်းတစ်ခုလုံးကို စစ်တပ် ထိန်းချုပ်|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73241/|website=Myanmar Now|date=2026-03-10|access-date=2026-03-12|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}{{Dead link|date=April 2026 }}</ref><ref>{{Cite web|title=မန္တလေးတိုင်း NUG နောက်ဆုံးလက်ကျန် တကောင်းမြို့ကို စစ်ကော်မရှင်သိမ်းယူ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/03/11/myanmar-burma-conflict-tagaung-nug/|website=မြန်မာဌာန|date=2026-03-11|access-date=2026-03-12|language=my|first=R. F. A.|last=Burmese}}</ref><ref>{{Cite web|title=တကောင်းမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်ကော်မရှင်ထုတ်ပြန်လာ|url=https://myaelattathan.com/news/22992/|website=Myaelatt Athan|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=MLAT}}</ref> * [[၁၁ မတ်]] - ** ၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် [[တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲ|တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ]]: ၂၀၂၅- ၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရန် စာရင်းပေးသွင်းထားသူ နှစ်သိန်းခြောက်သောင်းကျော်ရှိပြီး၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့မှ စတင်ဖြေဆိုလျက်ရှိပြီး မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့အထိ ဖြေဆိုကြရမည်ဖြစ်ပြီး မတ် ၁၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့အား ပိတ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။​<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ် စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80766 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ - ၂၀၂၆ ပညာသင်နှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲနှင့် စက်မှု၊ စိုက်ပျိုး၊ မွေးမြူရေးတက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲများ စတင်ဖြေဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80772 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ ပထမနေ့ မြန်မာစာဘာသာရပ်ဖြေဆိုသူ ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း နှစ်သိန်းခွဲကျော်ရှိ |url=https://news-eleven.com/article/310445 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည် ဥပဒေအမှတ် ၁၆/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ငွေမည်းခဝါချခြင်း|ငွေကြေးခဝါချမှု]]တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ငွေကြေးခဝါချမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေ (ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁၁/၂၀၁၄)ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။​<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-12 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ငွေကြေးခဝါချမှုတို-က်ဖျ-က်ရေးဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%81%82%E1%81%80%E1%81%82%E1%81%86-%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%9D%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB/ |access-date=2026-03-12 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** [[ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်|ဒီမိုကရေစီအကျိုးပြုကရင်တပ်မတော်]] (D.K.B.A) မှ အမှတ်(၁) စစ်ကွပ်ကဲရေးလက်အောက်ခံ အမှတ်(၉၁၅) တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အရာရှိ ၂ ဦးအား ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့တွေထံ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုကြောင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ အပြီးအပိုင် ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref> ** စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံသစ်အဖြစ် စက်သုံးဆီ ပြတ်လပ်မှုနှင့် ဆီဆိုင်များတွင် အကြိမ်ကြိမ် တန်းစီဝယ်ယူမှုများကို ထိန်းချုပ်ရန်အတွက် နေပြည်တော်၊ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့ရှိ စက်သုံးဆီအရောင်းဆိုင်များတွင် တယ်လီဖုန်း Application အသုံးပြု၍ အလိုအလျောက် စိစစ်ရောင်းချသည့်စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ စမ်းသပ်အသုံးပြုမည်ဟု စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနက ကြေညာထားသည်။<ref>{{Cite web |title=စက်သုံးဆီရောင်းချမှုများအပေါ် စိစစ်ကြပ်မတ်နိုင်ရေးဆောင်ရွက်သွားမည့်အစီအမံ အသိပေးထုတ်ပြန်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80768 |access-date=2026-03-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=ရန်ကုန်မြို့ရှိ စက်သုံးဆီဆိုင်များတွင် မော်တော်ယာဉ်များကို QR Code ဖြင့် စက်သုံးဆီ စမ်းသပ်ရောင်းချ |url=https://news-eleven.com/article/310451 |access-date=2026-03-12 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** တနင်္သာရီတိုင်း၊ [[သရက်ချောင်းမြို့နယ်]]၊ [[မင်းဒပ်ရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်|မင်းဒပ်ကျေးရွာ]]ရှိ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ကျော် အခြေချခဲ့သည့် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ဝင်းဝတပ်စခန်းကို KNLA နှင့် PDF တော်လှန်ရေး ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ် ၁၂ ရက် ဘီဘီစီ သတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ရှမ်းမြောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ထဲ TNLA နဲ့ MNDAA အင်အားတိုးနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cj326geenvrt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=သရက်ချောင်းနှင့် ပလောက်မြို့ကြား တစ်ခုတည်းသော စစ်ကော်မရှင်စခန်းကို သိမ်းယူ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73294/|website=Myanmar Now|date=2026-03-12|access-date=2026-03-12|language=en-US|last=သူရအောင်}}</ref> * [[၁၃ မတ်]] - [[ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း|ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း]]၏ ကစားသမားဖြစ်သူ [[မောင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)|မောင်မောင်လွင်]]သည် ပွဲကြည့်စင်ရှိ အမျိုးသမီးပရိသတ်တစ်ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ကျူးလွန်ခဲ့သည့်အတွက် ၎င်းအား ၆ လ ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ်နှင့် ဒဏ်ကြေးငွေ ကျပ်သိန်း ၃၀ ပေးဆောင်ရန် [[မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်|မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်]] (MNL) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ် ၁ ဦးအပေါ် ကိုယ်ထိလက်ရောက်ကျူးမှုဖြင့် မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ကစားခွင့်ပိတ်|url=https://burmese.dvb.no/post/750191|website=အမျိုးသမီး ပရိသတ်တယောက်အပေါ် ပွဲကြည့်စဉ်မှာ ကိုယ်ထိလက် ရောက်ကျူးလွန်ခဲ့တဲ့ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းရဲ့ ကစားသမား မောင်မောင်လွင်ကို ၆ လ ပွဲပယ်နဲ့ ဒဏ်ကြေး‌ ငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်တယ်လို့ မြန်…|access-date=2026-03-13|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=အမျိုးသမီးပရိသတ်ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်တွန်းထိုးခဲ့သည့် မောင်မောင်လွင်ကို ပွဲပယ်ပြစ်ဒဏ် ခြောက်လနှင့် ဒဏ်ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ချမှတ်|url=https://news-eleven.com/article/310472|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-13|language=my}}</ref> * [[၁၄ မတ်]] - အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၇/၂၀၂၆ ဖြင့် [[အာကာသသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်]]ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=အာကာသသိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မရှင်ဥပဒေပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80825 |access-date=2026-03-15 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၅ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၈/၂၀၂၆ ဖြင့် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ [[အခွန်အခ|အခွန်အကောက်]] ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အကျိုးသက်ရောက်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု၏ အခွန်အကောက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80851 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၃/၂၀၂၆ ဖြင့် [[ကရင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ကရင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၂၇၂၃၈ ဗိုလ်မှူးကြီး မင်းသူကျော် အစား ကြည်း ၃၂၈၃၅ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမိုးဝင်း ဖြင့်လည်းကောင်း၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့|ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့၊]] လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးကို ကြည်း ၃၀၁၀၇ ဗိုလ်မှူးကြီး ခန့်မွန်ဆွေ အစား ကြည်း ၃၀၃၃၉ ဗိုလ်မှူးကြီး စိုးမင်းဦး ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးများ အစားထိုးခန့်အပ်ခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80839 |access-date=2026-03-16 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၁၆ မတ်]] **[[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်|တတိယအကြိမ် ပြည့်သူလွှတ်တော်]]ကို ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို ခေါ်ယူကျင်းပပြီး၊ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ|ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ]]အဖြစ် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ]] ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[ခင်ရီ]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦး[[မောင်မောင်အုန်း]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=■တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးများ စတင်ကျင်းပ|url=https://news-eleven.com/article/310534|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ပြည်သူ့လွှတ်တော်စတင်ကျင်းပ၊ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးခင်ရီ ရေပန်းစားနေ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/ckg352l0jz6t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-16|access-date=2026-03-16|language=my}}</ref> ** ကွတ်ခိုင်မြို့ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုးကန့်တပ် (MNDAA) နှင့် တအာင်းတပ် (TNLA) တို့အကြား နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ နှစ်ရက်ဆက်တိုက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား MNDAA က အပြီးအပိုင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** [[နတ်တလင်းမြို့နယ်]]၊ [[ဖလံပင်ရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ဖလံပင်ကျေးရွာမှ]] စစ်တပ် စစ်ကြောင်းက ပစ်ခတ်ခဲ့တာကြောင့် ပြည်သူ ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းဆီးခံထားရသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ကြီး |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းမှာ စစ်တပ်ကပစ်ခတ်လို့ ပြည်သူ ၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၅ ဦးဖမ်းခံရ |url=https://myaelattathan.com/news/23027/ |access-date=2026-03-19 |website=Myaelatt Athan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=mmblogmaster |date=2026-03-17 |title=နတ်တလင်းတွင် အကြမ်းဖက်စစ်တပ်စစ်ကြောင်းက ပြည်သူ ၃ ဦးကို သတ်ဖြတ်ကာ နေအိမ် ၁၆၀ ကျော်ကို မီးရှို့ |url=https://maun-mm.com/2026/03/17/nattalin-3/ |access-date=2026-03-19 |website=Maun |language=en-US}}</ref>ဖလံပင်ရွာက နေအိမ် ၁၅၀ လုံးနှင့် [[ရှားစီးဘို (အထက်စု)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်|ရှားစီးဘို]]ရွာက နေအိမ် ၁၅ လုံးတို့ကို မီးရှို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-19 |title=ရန်ကုန် - ပြည်လမ်းပေါ် က နတ်တလင်းမြို့စစ်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cvglee9j7xzo |access-date=2026-03-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၇ မတ်]] ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁၉/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်|မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်]]ဆိုင်ရာဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ <ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံကူးလက်မှတ်ဆိုင်ရာဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်း |url=https://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/mnmaaniungngnkuulkmttchiungraaupde-ptttthaan |access-date=2026-03-18 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> ** "သမီးလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော" အား [[သမီးလှကျွန်းအဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်|သမီးလှကျွန်း အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်]] သို့ ဧရိယာတိုးချဲ့ပြင်ဆင်၍ အဏ္ဏဝါအမျိုးသားဥယျာဉ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင် သတ်မှတ်ခဲ့။ * [[၁၈ မတ်]] ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]]၏ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ ဦး[[အောင်လင်းဒွေး]]အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဦး [[Jeng Phang နော်တောင်]]အား ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီး ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-18 |title=၂၀၂၆ မတ်လ ၁၈ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ကာလုံအမှုဆောင်ချုပ် ဦးအောင်လင်းဒွေး အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရွေးချယ်ခံရ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clygyzg0396t |access-date=2026-03-18 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၂၀/၂၀၂၆ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။​<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုတရားစီရင်ရေးဥပဒေကို ပဉ္စမအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80929 |access-date=2026-03-18 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၁၉ မတ်]] - [[၂၀၂၆ ဟော်မုဇ်ရေလက်ကြား အကျပ်အတည်း]]: လေယာဉ်ဆီအကန့်အသတ်ဖြစ်မှုကြောင့် ခရီးသည်တစ်ဦးကို ၁၀ ကီလိုသာ ထပ်တိုးသယ်ယူခွင့်ပြုမည်ဟု [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း]] (MAI)နှင့် [[မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း|မြန်မာအမျိုးသာလေကြောင်းလိုင်း]] (MNA) တို့က အသီးသီးကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref> * [[၂၀ မတ်]] - ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို စတင်ကျင်းပသည်။ ဒုတိယသမ္မတများ ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့အလိုက် အစည်းအဝေးများကို မတ်လ ၂၃ ရက်တွင် ကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုသမ္မတသုံးယောက်ကို မတ်လ ၂၅ ရက်မှာ စိစစ်မှာဖြစ်ပြီး မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်မှုပြုလုပ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ် ၂၀ ရက်- မတ် ၃၀ မှာ သမ္မတ တင်မြှောက်ဖို့လျာထား|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c77ml61nz4gt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-20|access-date=2026-03-20|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=ဒုတိယသမ္မတလောင်းများအမည်စာရင်း မတ် ၃၀ ရက် တင်သွင်းမည်|url=https://burmese.dvb.no/post/261196|website=DVB Burmese|access-date=2026-03-20|language=en}}</ref> ** တတိယအကြိမ် [[ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များ|ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်များ]] အသီးသီးကျင်းပပြီး၊ တိုင်းဒသေကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်အကြီးအကဲများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။​ **[[၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့တိုက်ပွဲ]]: လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web|title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-21|access-date=2026-03-21|language=my}}</ref> **[[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> **စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ကသာမြို့]]မှာ တိုက်လေယာဉ်နှင့် ဗုံးကြဲမှုကြောင့် မဟာလေးထပ်ဘုန်းကြီးကျောင်းက သံဃာအပါအဝင် စစ်ဘေးရှောင်နှင့် ဒေသခံများ လူအယောက် ၅၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-22 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=KNG |date=2026-03-20 |title=ကသာမြို့လယ်ခေါင် ဗုံးကြဲခံရ၊ သေဆုံးဒဏ်ရာရသူတွေများနိုင်တယ်လို့ဆို |url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/20/am1-388/ |access-date=2026-03-22 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကသာမြို့တွင် စစ်ရှောင်များနေသည့်ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗုံးကြဲခံရ၍ ၆၀ ထက်မနည်းသေဆုံး |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/69be6b725ec101b7a780ccc4 |access-date=2026-03-22 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2026-03-21 |title=စစ်တပ်လွှတ်​တော်​ငါးရက်​မြောက်​နေ့မှာ ကသာမြို့ကစစ်ဘေးရှောင်​တွေခိုလှုံတဲ့ဘုန်းကြီးကျောင်းကို စစ်​ကောင်စီ ဗုံးကြဲ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2026/03/22/151892/ |access-date=2026-03-22 |website=LuduNwayOo |language=my-MM }}{{Dead link|date=May 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-03-21 |title=ကသာနဲ့ မြောင်မှာ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ခံရပြီး သေဆုံးသူအများပြားနဲ့ ဒဏ်ရာရသူတွေရှိခဲ့ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/03/21/%e1%80%80%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%94%e1%80%b2%e1%80%b7-%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%84/ |access-date=2026-03-22 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> **၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ|url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/|website=Myanmar Now|date=2026-03-20|access-date=2026-03-22|language=en-US|first=Myanmar|last=Now}}</ref> * [[၂၂ မတ်]] - ** အရှေ့အလယ်ပိုင်း ပဋိပက္ခကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက်သုံးဆီပြတ်လပ်မှုကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် အစိုးရရုံးများမှ ဝန်ထမ်းများသည် ရုံးသို့လာရောက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့၏နေအိမ် သို့မဟုတ် အဆောင်များတွင်သာ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် သတ်မှတ်လိုက်ကြောင်း အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၊ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်း (work from home) စနစ်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်မှစတင်၍ အပတ်စဉ် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တိုင်း ဆောင်ရွက်သွားရမည်ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ဌာနများအနေဖြင့်လည်း အလားတူ အိမ်မှအလုပ်လုပ်ခြင်းစနစ်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်သွားရန် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=အပတ်စဉ်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အား အစိုးရရုံးဌာနများ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများကို နေအိမ်မှသာဆောင်ရွက်ကြရန် သတ်မှတ်ကြေညာ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81059 |access-date=2026-03-23 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၂၃ မတ်]] - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်သည် ခါးကျီးပေါင်းရောဂါကြောင့် အာရုံကြောညပ်ခြင်း ဝေဒနာ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ၂ နာရီကြာ ခွဲစိတ်မှုအောင်မြင်ကြောင်း စစ်ကော်မရှင်က ထုတ်ပြန်။<ref>{{Cite web |title=သတင်းထုတ်ပြန်ချက် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81078 |access-date=2026-03-24 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၂၈ မတ်]] - ၂၀၂၅ မြန်မာနိုင်ငံငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁) နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကို နေပြည်တော်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ငလျင်ကြီးကြောင့် နေပြည်တော်အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်နယ် (၁၀) ခု၌ သေဆုံးသူ ၃၈၁၈ ဦး၊ ပျောက်ဆုံးသူ ငါးဦး၊ ဒဏ်ရာရသူ ၅၁၀၄ ဦး၊ ဘေးသင့်အိမ်ထောင်စု ၁၆၂၅၆၃ စု၊ ဘေးသင့်လူဦးရေ ၄၂၄၀၆၃ ဦးနှင့် ယာယီရွှေ့ပြောင်း လူဦးရေ ၂၇၉၁၁၁ ဦးရှိခဲ့ကြောင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုအနေဖြင့် စုစုပေါင်း တန်ဖိုးကျပ် ၇၉၇၉ ဘီလီယံကျော်ရှိကြောင်း နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် အေးချမ်းသာယာရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌက ပြောကြားသည်။ <ref>{{Cite web |title=မန္တလေးငလျင်ကြီးလှုပ်ခတ်မှု (၁)နှစ်ပြည့်အခမ်းအနားကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81220 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *[[၃၀ မတ်]] - **[[၂၀၂၆ မြန်မာတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ရာထူးအပြောင်းအလဲ]] *** ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ရဲဝင်းဦး|ရဲဝင်ဦး]]သည် [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]]ဖြစ်လာပြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ကျော်စွာလင်း]]သည် [[ဒုတိယတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ် ၃၀ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - ပြည်သူ့လွှတ်တော်က စစ်ခေါင်းဆောင်ကို ဒုသမ္မတ အမည်စာရင်းတင်သွင်း|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx290r3lvm0t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-03-30|access-date=2026-03-30|language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်လွှဲပြောင်းလက်ခံခြင်း ဂုဏ်ပြုစစ်ရေးပြအခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81247 |access-date=2026-03-30 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ပြည်သူ့လွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် တစညပါတီမှ ဒေါက်တာကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် တင်သွင်းခဲ့ပြီး<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒေါက်တာ ကျော်ဆွေကို ဒုသမ္မတလောင်း အမည်စာရင်း တင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%80-%E1%80%97%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref>၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်အစုအဖွဲ့က ကချင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာတူးဂျာနှင့် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားပြု ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် [[နန်းနီနီအေး]] အား ရွေးချယ်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-03-30 |title=အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ ဒေါက်တာ တူးဂျာနှင့် ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့အား ဒုသမ္မတလောင်းအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်း |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%A1%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%90%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%92%E1%80%B1/ |access-date=2026-03-30 |website=Popular |language=en-US}}</ref> *** ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ဦး[[ဌေးငွေ]] အား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပြည်ထဲရေးနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ *** KIO ၊ KNU ၊ CNF ၊ KSIEC၊ CRPH နှင့် NUG တို့ပါဝင်သော [[ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ|ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီ ပြည်ထောင်စုပေါ်ထွန်းရေး ဦးဆောင်ကောင်စီ]]ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ * ၃၁ မတ် ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့က ဒုတိယသမ္မတလောင်းအဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]]ကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များအစုအဖွဲ့ကမူ ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ <br /> === ဧပြီ === * [[၂ ဧပြီ]] - ** ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် ကော့ကရိတ်-မြဝတီ အာရှလမ်းမကြီးကို တိုက်ပွဲများကြောင့် ပိတ်ထားရာမှ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=လကမ္ဘာဆီသွားမယ့် Artemis II ယာဉ် ကမ္ဘာပတ်လမ်းပေါ်ရောက်ပြီ - ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3ex5eq4nypt |access-date=2026-04-02 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-04-02 |title=မြဝတီ-ကော့ကရိတ် အာရှလမ်း ပြန်ဖွင့် - New Day Myanmar |url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%9d%e1%80%90%e1%80%ae-%e1%80%80%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%ba-%e1%80%a1%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%be%e1%80%9c%e1%80%99%e1%80%ba%e1%80%b8/ |access-date=2026-04-02 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=ကုန်သွယ်မှုပမာဏအများဆုံးစီးဆင်းရာ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီ (အာရှလမ်းပိုင်း) ပြန်လည်ဖွင့်လှစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81336 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ဥပဒေအမှတ် ၅၁/၂၀၂၆ ဖြင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]ကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81337 |access-date=2026-04-03 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၃ ဧပြီ]] ** [[၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း|၂၀၂၆ မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း]]: ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၁ ဦးမြောက် [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|နိုင်ငံတော်သမ္မတ]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယသမ္မတ (၁) အဖြစ် ဦး[[ညိုစော]]၊ ဒုတိယသမ္မတ (၂) အဖြစ် [[နန်းနီနီအေး]] အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သမ္မတအိပ်မက်ပြည့်ဝ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/czrey4p725jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-03|access-date=2026-04-03|language=my}}</ref> ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၂/၂၀၂၆ ဖြင့် ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ** အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၅၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်အရ (၁-၁-၂၀၂၁) မှ (၃၁-၃-၂၀၂၅) ရက်နေ့အထိ ကာလအတွင်း ပို့ကုန်များ တင်ပို့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ပို့ကုန်ရငွေ ပြန်လည်မဝင်ရောက်သေးသည့် ကုမ္ပဏီပေါင်း (၂၈၇) ခုသည် နိုင်ငံခြားသုံးငွေ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် အမိန့်ကြော်ငြာစာများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိသောကြောင့် အဆိုပါကုမ္ပဏီများနှင့် ၎င်းတို့၏ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းလိုက်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။<ref>{{Cite web|title=ပို့ကုန်ရငွေပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ကျန်ရှိသည့်ကုမ္ပဏီ (၂၈၇) ခု၏ ကုမ္ပဏီနှင့်ကုမ္ပဏီ၏ ဒါရို-က်တာအဖွဲ့ဝင်များအား အမည်မည်းစာရင်း ထည့်သွင်းကြောင်း ဗဟိုဘဏ်က ထုတ်ပြန်|url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%80%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%84%E1%80%BD%E1%80%B1%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%84%E1%80%BA-2/|website=Popular|date=2026-04-04|access-date=2026-04-04|language=en-US|first=Popular|last=Journal}}</ref> * [[၄ ဧပြီ]] - ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်မှစတင်၍ ရပ်နားထားခဲ့ရာမှ ဧပြီ ၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် [[မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်]]၌ ခရီးသည်တင်လေကြောင်းလိုင်းများ စတင်၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်၌ လေကြောင်းလိုင်းများဆင်းသက်မှု ရက်ပေါင်း ၄၀ ကျော် ရပ်နားထားခဲ့ပြီး ယနေ့မှစ၍ ပြန်လည်ပြေးဆွဲ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81429 |access-date=2026-04-06 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * [[၆ ဧပြီ]] - ** ရိုဟင်ဂျာများအား လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟူသော စွဲဆိုချက်နှင့် အဆိုပါအခင်းအဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပွားစဉ်က [[တပ်မတော်]]၏ ရာထူးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]]အပေါ် အရေးယူရန် တိုင်တန်းချက်ကို [[အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ|အင်ဒိုနီးရှား]]တရားစီရင်ရေး အာဏာပိုင်များက တရားဝင် လက်ခံလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ယူကေအခြေစိုက် တာဝန်ခံမှုရှိစေရေး-မြန်မာ (MAP) အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ခရစ္စ ဂန်းနက်စ်က ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web |date=2026-04-06 |title=ရိုဟင်ဂျာ ဂျီနိုဆိုက်အမှုနဲ့ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်ကို အရေးယူဖို့ တိုင်တန်းချက်ကို အင်ဒိုနီးရှား လက်ခံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၆ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းများ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c7470nv11l7t |access-date=2026-04-06 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** မကွေးတိုင်း၊ ဆောမြို့တွင် ပြီးခဲ့သောနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် သက်ငယ်မုဒိမ်းမှုနှင့် လူသတ်ကာ အလောင်းဖျောက်မှုကျူးလွန်သူအား အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) ၏ ဆောမြို့နယ်တရားရုံးနှင့် မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့က သေဒဏ်ချမှတ်လိုက်ကြောင်း မြို့နယ်တရားရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလင်းထက်က ဘီဘီစီသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name=":0" /> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့တွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများအရ ခန့်အပ်မည့် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ရာထူးများအတွက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူက အဆိုပြုတင်ပြချက်များကို ဖတ်ကြားခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး တတိယနေ့ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81463 |access-date=2026-04-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> *[[၇ ဧပြီ]] **တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးစတုတ္ထနေ့တွင် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[သာဌေး]]အပါအဝင် တရားသူကြီး ၉ ဦးပါ ဖွဲ့စည်းမှုကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသန်းစိုးအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာန အရေအတွက် (၃၁ ခု)နှင့် အမည်သတ်မှတ်ချက်ကို လွှတ်တော်က အတည်ပြုသည်။ ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ရန် လွှတ်တော်က သဘောတူသည်။ [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]] (အသစ်) ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးကို အတည်ပြုသည်။ ဝန်ကြီးများနှင့် ကျန်တရားသူကြီးများ အမည်စာရင်းများကို ဖတ်ကြားတင်ပြခဲ့ပြီး ဧပြီ ၉ ရက် အစည်းအဝေးတွင် ကန့်ကွက်မှုများ လက်ခံမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/81500 |access-date=2026-04-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> **[[၂၀၂၆ ပန်ဆန်း ပေါက်ကွဲမှု]] * [[၈ ဧပြီ]] ** အီရန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဘတ်စ် အာရတ်ချီ (Abbas Araghchi) က အီရန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့အကြား [[ဟော်မုဇ် ရေလက်ကြား]] ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် အပါအဝင် နှစ်ပတ်ကြာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ အဆိုပါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အီရန်အမျိုးသားလုံခြုံရေးဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ကောင်စီ (Supreme National Security Council) က အတည်ပြုချက်ပေးထားသည်။<ref>{{Cite web |title=Iran agrees to ceasefire, offers conditional Hormuz passage |url=https://shafaq.com/en/Middle-East/Iran-agrees-to-ceasefire-offers-conditional-Hormuz-passage |access-date=2026-04-09 |website=Shafaq News |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-04-08 |title=ပြည်သူကိုကိုယ်စားပြုရေး ဆောင်ရွက်ရန် ပြည်သူ့ |url=https://onenewstvchannel.com/politic/people-hluttaw/%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%85%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%af%e1%80%9b%e1%80%b1/ |access-date=2026-04-09 |website=One News Myanmar |language=my-MM}}</ref><ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81524 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** [[တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး စတုတ္ထနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပြီးစီးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီး {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81525 |access-date=2026-04-09 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><br /> * [[၉ ဧပြီ]] ** ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးများအဖြစ် ဦးသောင်းနိုင်၊ ဦးသိန်းကိုကို၊ ဒေါ်သင်းသင်းနွဲ့၊ ဒေါ်ပြုံးပြုံးအေး၊ ဒေါက်တာကိုကိုနိုင်၊ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်စိုးခက်ခက်၊ ဒေါ်သင်းသင်းချိုတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်တရားသူကြီးရှစ်ဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု|url=https://news-eleven.com/article/311163|website=Eleven Media Group Co., Ltd|access-date=2026-04-09|language=my}}</ref> ** [[အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်|အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်]]ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးကျော်ဝင်းသိန်း၊ ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဇော်မိုး၊ ဒေါက်တာထွန်းထွန်းဦး၊ ဦးလွန်းဘော်၊ ဦးကျော်စိုးညွန့်၊ ဦးတိုးရီ၊ ဦးတင်အောင်ဝင်း၊ ဦးမင်းဟန်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစိုးသိန်းအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311162 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက အဆိုပြုတင်ပြထားသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311161 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဗဟိုဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦး၊ ဒုတိယဥက္ကဌများအဖြစ် ဦးဇော်မြင့်နိုင်၊ ဦးသက်ထွန်းအောင်၊ ဒေါက်တာစန္ဒာဦးနှင့် ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်  ဒေါက်တာရီရီအး၊ ဦးတင်မြင့်၊ ဒေါက်တာလှညွန့်၊ ဒေါက်တာဇော်ဦး၊ ဒေါက်တာဖြူဖြူအိတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါက်တာခင်နိုင်ဦးနှင့် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311160 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုရှေ့နေချုပ်အဖြစ် ဒေါက်တာသီတာဦးနှင့် ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်အဖြစ် ဒေါ်နိုင်သက်ဦးတို့အား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311159 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** [[နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး|ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး]]ဥက္ကဋ္ဌ ဦး[[အောင်ဇော်သိန်း]]အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ဦးဉာဏ်ထွန်း၊ ဦးမျိုးတင့်၊  ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးတူးမော်၊ ဒေါ်စုစုဝင်း၊ ဒေါ်ဥမ္မာအေး၊ ဦးတင့်ဝေ၊ ဒေါက်တာမာလာမော်တို့ကို ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူအတည်ပြုခဲ့။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူက တင်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံး ဥက္ကဋ္ဌဦးအောင်ဇော်သိန်း အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦးအား ခန့်အပ်ရန် ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်အတည်ပြု |url=https://news-eleven.com/article/311158 |access-date=2026-04-09 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ** ဆိုက်ဘာရာဇဝတ်မှု တစ်မျိုးဖြစ်သည့် [[ဧရာဝတီဘဏ်]] Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှု သုံးစွဲသူ အများအပြား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=■ AYA Visa Prepaid Card မှ transaction များဖြတ်တောက်ခံရမှုများ ဖြစ်ပွား |url=https://news-eleven.com/article/311181 |access-date=2026-04-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * [[၁၀ ဧပြီ]] ** [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ]] ကြေညာချက်အမှတ် ၃/၂၀၂၆ ဖြင့် ကြေညာချက်တွင် ပြည်ထောင်စုအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များအား ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ကတိသစ္စာပြုပြီး သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၂၇ အရ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီက ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည့် ဥပဒေပြုရေး၊အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာများကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ ကြေညာချက်အမှတ် ၃ / ၂၀၂၆ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81654 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယသမ္မတများဖြစ်ကြသည့် ဦးညိုစော၊ ဒေါ်နန်းနီနီအေးတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကရှေ့မှောက်၌ ကတိသစ္စာပြုပြီး ကတိသစ္စာပြုလွှာပေါ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=Journal |first=Popular |date=2026-04-10 |title=မြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတသစ်နှင့် ဒု-သမ္မတများ ကတိသစ္စာပြု |url=https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%99%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%90-3/ |access-date=2026-04-10 |website=Popular |language=en-US}}</ref> ** နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်မည့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို အဖွဲ့ဝင် ၃၄ ဦး၊ ဝန်ကြီးဌာန (၃၁) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81565 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ** တော်လှန်ရေးကာလ ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီး [[ကော်သူးလေအတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]] (KCC) နဲ့ [[ကော်သူးလေအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] (KGC) ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ကြောင်း ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးက ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2026-04-11 |title=ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို KNU ဖွဲ့စည်း- DVB News |url=https://www.youtube.com/watch?v=CZEAY59xewI |access-date=2026-04-12}}</ref><ref>{{Cite web |title=KNU က ကော်သူးလေပဋိညာဉ်ကို အတည်ပြုပြီး ကော်သူးလေ အတိုင်ပင်ခံကောင်စီနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဖွဲ့စည်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/04/10/87297 |url-status=live |access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၆ |website=Mizzima}}</ref><br /> * [[၁၂ ဧပြီ|၁၂]] - မကွေးတိုင်း၊ [[ပခုက္ကူမြို့နယ်]]၊ ပန်းတိုင်းခြုံကျေးရွာအုပ်စု၊ မြောက်လူးကံရွာကို စစ်တပ်က မီးရှို့တဲ့အတွက် အိမ် ၄၀၀ ကျော်မီးလောင်ကျွမ်းပြာကျသွားကြောင်း ဒေသခံတွေကပြောသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese|first=R. F. A.|date=2026-04-13|title=ပခုက္ကူလေဆိပ်နားက မြောက်လူးကံရွာ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံရ|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2026/04/13/myauklukan-village-burnt-down/|access-date=2026-04-14|website=မြန်မာဌာန|language=my}}</ref> * ၁၃ ဧပြီ - [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်]]ရှိ မြိုင်ကြီးငူ-မဲသဝေါဒေသအတွင်းတည်ရှိသော စစ်တပ်၏ ကြယ်ပြောင်ကုန်း တပ်စခန်းအား [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း မြေပြင်သတင်းရင်းမြစ်အချို့က အတည်ပြုပြောကြားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-13 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၃ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာလူထုနဲ့ အတူရှိနေကြောင်း အမေရိကန်နဲ့ ယူကေက သင်္ကြန်ဆုတောင်းပေးပို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2dg3z017mt |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၄ ဧပြီ]] - ချင်းပြည် (Chinland) ကောင်စီနှင့် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]အဖွဲ့၏ လက်အောက်ရှိ ချင်းပြည်ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တည်ထောင်သည့် Chinland Jordan School of Medicine ဆေးတက္ကသိုလ်အား ချင်းပြည်နယ်၊ ချင်းလုံမြို့၌ ၂၀၂၆ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၅ ရက် - ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရမှု ရက်ပေါင်း ၁,၉၀၀ ရှိလာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c1mkk7p1j5jt|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-15|access-date=2026-04-15|language=my}}</ref> * ၁၆ ဧပြီ - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၏ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ညီညွတ်ရေးတွင် အတားအဆီးများ ရှိနေသည်ဟု [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]၏ ယာယီသမ္မတ [[ဒူဝါလရှီးလ]]က အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ ငါးနှစ်ပြည့် မိန့်ခွန်းတွင် ပြောကြားလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-16 |title=၂၀၂၆ ဧပြီ ၁၆ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ညီညွတ်ရေးမှာ အတားအဆီးရှိနေတယ်လို့ NUG ၅ နှစ်ပြည့်မှာ ယာယီသမ္မတ ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cx2d1vrj7jmt |access-date=2026-04-16 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၁၇ ဧပြီ - ** နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၄၀/၂၀၂၆ ဖြင့် အကျဉ်းသား/သူ ၄,၃၃၅ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်လိုက်ပြီး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81788 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref>၊ အမိန့်အမှတ် ၄၁/၂၀၂၆ ဖြင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသူ/သား ၁၇၉ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြု၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81789 |access-date=2026-04-17 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *** အဂတိလိုက်စားမှုဆိုင်ရာ ပုဒ်မများနှင့် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၁၃၀ (က) တို့ဖြင့် စွဲဆိုတရားစွဲခဲ့ပြီး စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၉ နှစ်နှင့် ၆ လ ချမှတ်ကာ အကျဉ်းချခဲ့ရသည့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦး[[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]]အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်မှ မိသားစုထံသို့ ပြန်လည်စေလွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-17 |title=၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်းသတင်းတိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ချက် -ဒေါ်‌အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်းရွှေ့မယ်လို့ သတင်းထွက်ပေါ် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c8r488z2lm3t |access-date=2026-04-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * [[၁၈ ဧပြီ]] - စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မင်းကွန်းဒေသရှိ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရလက်အောက်ခံ ပြည်သူ့လုံခြုံရေးအဖွဲ့ (ပလဖ) မှ ဒုတိယတာဝန်ခံအပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးတို့သည် စစ်ကောင်စီထံ လက်နက်စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-19 |title=ဧပြီ ၁၉ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ် - မင်းကွန်းတိုက်နယ် ပလဖ ဒုတာဝန်ခံအပါ ၁၅ ဦး စစ်တပ်ထံ လက်နက်ချ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cg543ry1ggdo |access-date=2026-04-19 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><br /> * [[၂၀ ဧပြီ|ဧပြီ ၂၀]] - ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ပြေးလမ်းပေါ်ထွက်ခွာနေချိန် ဘရိတ်စနစ်ချို့ယွင်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့းပြီး ရပ်နားထားသည့် [[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာလေကြောင်း|အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာ့လေကြောင်း]] (MAI) ၏ Airbus A319 လေယာဉ် အမြီးပိုင်းကို ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ရန်ကုန်လေဆိပ်မှာ MNA ATR-72 ဘရိတ်ချို့ယွင်းပြီး MAI Airbus A319 ကို ဝင်တိုက်မှုဖြစ် - New Day Myanmar|url=https://newdaymyanmar.com/%e1%80%9b%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%af%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%b1%e1%80%86%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%ac-mna-atr-72-%e1%80%98%e1%80%9b%e1%80%ad%e1%80%90/|date=2026-04-20|access-date=2026-04-20|language=en-US}}</ref> * [[၂၁ ဧပြီ]] - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထွန်းဝင်း]] သည် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] ဖြစ်လာသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-21 |title=အေအေ ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းမြတ်နိုင်နဲ့ ချင်း CPU ခေါင်းဆောင်တွေ ရခိုင်မှာတွေ့ဆုံ -၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၁ ရက် ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း တိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် |url=https://www.bbc.com/burmese/live/clyxrv7g29gt |access-date=2026-04-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၂၅ ဧပြီ - ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့ပေါ်ရှိ နေရာအချို့ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * ၂၇ ဧပြီ - အမျိုးသားစာပေဆုရှင် ဦး[[တင်ညွန့်]]နှင့် သားဖြစ်သူအပါအဝင် ၃ ဦးအား ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။ * [[၃၀ ဧပြီ]] - ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော [[ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့|ကဆုန်လပြည့်နေ့]] အထိမ်းအမှတ်အဖြင့် နိုင်ငံသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁,၅၀၈ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82285|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>နှင့် နိုင်ငံခြားသား အကျဉ်းသား၊ အကျဉ်းသူ ၁၁ ဦး<ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82287|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref>၊ စုစုပေါင်း ၁,၅၁၉ ဦးတို့ကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ အကျဥ်း​ထောင် အချုပ်​ထောင်အသီးသီးတွင် အကျဥ်းကျခံ​နေရသည့် အကျဉ်းသား အကျဥ်းသာသူ ၁၅၀၈ ဦးကို ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းခွင့်​ပေး|url=https://news-eleven.com/article/311564|access-date=2026-04-30|website=Eleven Media Group Co., Ltd|language=my}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ဝ ရက် မတိုင်မီ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရပြီး အကျဉ်း ထောင်/အချုပ်ထောင်/စခန်းအသီးသီးတွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံလျက်ရှိသော အကျဉ်းသား၊ သူများကို ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ယင်းတို့ကျခံရန်ကျန်ရှိသောပြစ်ဒဏ်၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်သည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်အမိန့် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82283|access-date=2026-04-30|website=www.moi.gov.mm|language=en}}</ref> *** [[အောင်ဆန်းစုကြည်|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်]]အား ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်များကို သတ်မှတ်ထားသည့် နေအိမ်တွင်သာ ဆက်လက်ကျခံစေရန် အကျဉ်းထောင်မှ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ပြောင်းရွှေ့၊ ဓားစာခံအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားဆဲဟု ကိုထိန်လင်းပြော |url=https://burmese.dvb.no/post/542191 |access-date=2026-05-01 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref><br /> === မေ === * ၁ မေ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်းငိုးရမ်းဒေသ၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip) ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167 |url-status=live |access-date=3 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * ၄ - ဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]အား စစ်ရာဇဝတ်မှုများနှင့် လူသားမျိုးနွယ်အပေါ် ကျူးလွန်သည့် ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် စွဲဆိုထားသည့် အမှုအတွက် [[တီမောလက်စ်တေနိုင်ငံ]]၏ တရားရုံးသို့ တရားဝင် အမှုတင်သွင်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း တရားစွဲဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်းများက မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=စစ်အာဏာရှင်မင်းအောင်လှိုင်ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုဖြင့် တရားစွဲသည့်အမှု တီမောတရားရုံးသို့ တင်သွင်း |url=https://burmese.dvb.no/post/204215 |access-date=2026-05-04 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> * ၅ - တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ စတင်ကာ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့သော အင်းတော်မြို့၏ မြို့နယ်ခွဲဖြစ်သည့် [[မော်လူးမြို့]]ကို မြန်မာစစ်တပ်က မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်းချုပ်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-05 |title=၂၀၂၆ မေ ၅ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်မှာ လက်နက်ကိုင်တပ်တွေ မရှိရေး နေပြည်တော်နဲ့ ဒေလီဆွေးနွေး |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cm2p15nvdm6t |access-date=2026-05-05 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> * ၆ မေ - မတ္တရာ၊ သပိတ်ကျင်း၊ တကောင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်နှင့် မော်လူးတို့ကို စစ်တပ်က ပြီးခဲ့သည့် လများအတွင်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မန္တလေး-မတ္တရာ-သပိတ်ကျင်း-တကောင်း-ထီးချိုင့်-ကသာ-အင်းတော်-မော်လူး-နန့်စီးအောင်-မိုးညှင်း-မိုးကောင်း-မြစ်ကြီးနား လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်အား အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး၊ ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်သတင်းစာများမှ ကြေညာသည်။ <ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-07|access-date=2026-05-07|language=my}}</ref><ref>{{Cite web|title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် နေရာများအား ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မန္တလေး - မတ္တရာ - သပိတ်ကျင်း-တကောင်း- ထီးချိုင့် - ကသာ - အင်းတော် - မော်လူး - နန့်စီးအောင် - မိုးညှင်း - မိုးကောင်း - မြစ်ကြီးနား ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းအား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ခဲ့ {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82465|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-07|language=en}}</ref> * [[၇ မေ]] - မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ [[မိုးကုတ်မြို့နယ်|မိုးကုတ်]]ရတနာမြေမှ အလေးချိန် ၂,၂၀၀ ဂရမ် (၁၁,၀၀၀ ကရက်) အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ပတ္တမြားတစ်ပွင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် မိုးကုတ်ရတနာမြေမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် ထူးခြားလှပပြီး အရွယ်အစားကြီးမားသော ပတ္တမြားကြီးအား ကြည့်ရှု {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82498 |access-date=2026-05-08 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> * ၉ မေ - UFC 328 ၏ Co-Main Event ပွဲဖြစ်သည့် ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံရှစ်ပွဲတွင် လက်ရှိချန်ပီယံ မြန်မာ MMA ကစားသမား [[ဂျော့ရှုအာဗန်|ဂျိုရှူအာဗန်]]က ပြိုင်ဘက် ဂျပန်ကစားသမား တက်ဆူရို တိုင်ရာအား အလဲထိုးနည်းဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖလိုင်းဝိတ်တန်း ချန်ပီယံခါးပတ်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=■ဂျိုရှူအာဗန် တက်ဆူရိုတိုင်ရာကို ငါးချီမြောက်တွင် အနိုင်ရပြီး ဖလိုင်းဝိတ်ချန်ပီယံကာကွယ် |url=https://news-eleven.com/article/311821 |access-date=2026-05-10 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၁ မေ - ဦးရဲသွင်ဟိန်း၏ [[မြေလတ်အသံ]](Myaelatt Athan)၊ ဦးဝင်းဇော်နိုင်၏ Red News Agency နှင့် ဦးဇင်မင်းထက်၏ Asia Citizens (အာရှနိုင်ငံသားများ) သတင်းအေဂျင်စီ ၃ ခုကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှစ၍ ပိတ်သိမ်းလိုက်ကြောင်း ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|title=သတင်းအေဂျင်စီလုပ်ငန်း ပိတ်သိမ်းကြောင်း အသိပေးကြေညာချက် {{!}} Ministry Of Information|url=http://www.moi.gov.mm/news/82656|website=www.moi.gov.mm|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=သတင်းဌာန ၃ ခုကို စစ်အာဏာရှင်က ထပ်မံပိတ်သိမ်း|url=https://burmese.dvb.no/post/566989|website=DVB Burmese|access-date=2026-05-12|language=en}}</ref> * ၁၄ မေ - အမေရိကန်သမ္မတ [[ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်|ဒေါ်နယ်ထရမ့်]] (Donald Trump) သည် တရုတ်ခေါင်းဆောင် [[ရှီကျင့်ဖျင်]] (Xi Jinping) နှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံ]]၊ [[ပေကျင်းမြို့]]သို့ ရောက်ရှိလာသည်။<ref>{{Cite web |title=■ အမေရိကန်သမ္မတထရန့်နှင့် တရုတ်သမ္မတရှီတို့ တွေ့ဆုံ |url=https://news-eleven.com/article/311904 |access-date=2026-05-14 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> * ၁၈ မေ - [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး|ရန်ကုန်တိုင်း]]၊ [[ကျောက်တန်းမြို့]]အနီး မြန်မာ့ကမ်းရိုးတန်းကို ဗဟိုပြုပြီး မနက် ၈ နာရီ ၃၅ မိနစ်ဝန်းကျင်က အင်အားရစ်ချ်တာစကေး ၅ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိတဲ့ အင်အားအတော်အသင့်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင်တခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကျောက်တန်းမြို့အနီး ဗဟိုပြုပြီး အင်အား ၅ ဒသမ ၃ ရှိ ငလျင်လှုပ် |url=https://burmese.dvb.no/post/359449 |access-date=2026-05-18 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> ** စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ [[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]]ရှိ မုံရွာ-ရေဦး အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသော [[စိုင်ပြင်မြို့]]ကို "Operation OTT" စစ်ဆင်ရေးအဖြစ် တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ကြောင်း [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF)၊ အမှတ် (၁) ရွှေဘိုခရိုင် စစ်ဌာနက သတင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည်။<ref>{{Cite web|title=၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မေ ၁၉ ရက် ဘီဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းထုတ်လွှင့်ချက် - လွတ်လပ်ရေးနှစ် ၂၅၀ ပြည့် အိမ်ဖြူတော် UFC ပွဲမှာ မြန်မာဖိုက်တာ ဗန် ပါဝင်|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cgrp1972qent|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-05-19|access-date=2026-05-19|language=my}}</ref> *၁၉ မေ - ၂၀၂၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် KNU၊ KNLA နှင့် PDF တို့က သိမ်းပိုက်ထားသည့် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊]] [[မြိတ်ခရိုင်]]၊ [[တနင်္သာရီမြို့နယ်]]၊ [[မောတောင်မြို့]]ကို စစ်အုပ်စုက ၂၀၂၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်မှစတင်သည့် စစ်ကြောင်းဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက KNU၊ KNLA နှင့် PDF အမည်ခံ ကိုယ်ကျိုးရှာအကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူ ပူးပေါင်းအဖွဲ့များ ယာယီစိုးမိုးထားသော မောတောင်မြို့အား အလုံးစုံပြန်လည်သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/index.php/news/82973 |access-date=2026-05-20 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> *မေ ၂၆ - [[၂၀၂၆ ကျောင်းသားတော်လှန်ရေးတပ်တော် အဖွဲ့ဝင်များ ဖမ်းဆီးခံရမှု]] *၂၈ မေ - ကိုးလကြာ ပိတ်ထားခဲ့သော [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်]] ကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသည့် မြဝတီ-မဲဆောက် [[မြန်မာ - ထိုင်း အမှတ် (၁) ချစ်ကြည်ရေးတံတား|အမှတ် ၂ ချစ်ကြည်ရေးတံတား]]အား ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်လိုက်ပြီဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |date=2026-05-28 |title=၂၀၂၆ခုနှစ် မေ ၂၈-ဘန်ကောက်မှာ ကလေးငယ်တွေကို ညှဉ်းပန်းပြီး ပန်းရောင်းခိုင်းတဲ့မြန်မာ ၃ ဦးကို ရဲဖမ်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cg4pw09y4yvt |access-date=2026-05-28 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၂၀၂၅ ခုနှစ်  အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် ရွေးကောက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်စာရင်းအား သတ်မှတ်ရက်အတွင်း တင်သွင်းခြင်းမရှိသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာချက်အမှတ် (၄၇/၂၀၂၆)ဖြင့် ၂ဝ၂၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ထားကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{Cite web |title=၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူများအနက် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၄၁ ဦးကို အရည်အချင်းပျက်ယွင်းသူများအဖြစ် UEC ကြေညာ |url=https://news-eleven.com/article/312227 |access-date=2026-05-28 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> *၃၀ မေ - သမ္မတဦး[[မင်းအောင်လှိုင်]]သည် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]သို့ တရားဝင်ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ် စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=NP News |url=https://www.npnewsmm.com/news/6a1a7327acbcdc59760091ee |access-date=2026-05-30 |website=www.npnewsmm.com}}</ref> *[[၃၁ မေ]] - [[၂၀၂၆ နမ့်ခမ်း ပေါက်ကွဲမှု]] === ဇွန် === *၆ ဇွန် - မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-10 |title=၂၀၂၆ ဇွန်လ ၁၀ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - တရားမဝင် ရွှေတူးဖော်မှုတွေ နှိမ်နင်းမယ်လို့ ဦးမင်းအောင်လှိုင်ပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt |access-date=2026-06-10 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> *၁၁ ဇွန် - ၁၉ ဇူလိုင် - [[၂၀၂၆ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား]] == ကွယ်လွန်သူများ == * <!--Do not add people without Wikipedia articles to this list Do not trust "this year in history" websites for accurate date information Do not link multiple occurrences of the same year, just link the first occurrence. No red links, please.-->[[၂၆ ဇန်နဝါရီ]] - [[မြင့်ထွေး]]၊ [[ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာန|ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစား ဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးဟောင်း]] ([[၁၉၄၈]] ဖွား) * [[၆ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[စိန်ဝင်း၊ ဒေါက်တာ|စိန်ဝင်း]]၊ နိုင်ငံရေးသမားနှင့် [[ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရ၏ ဝန်ကြီးချုပ်]] ([[၁၉၄၄]] မွေးဖွား) * [[၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ]] - [[အယာတိုလာ အလီ ခါမေနီ|အလီ ခါမေနီ]]၊ အီရန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်းနှင့် နိုင်ငံ့အထွတ်အထိပ်ခေါင်းဆောင် ([[၁၉၃၉]] မွေးဖွား) * [[၂ ဇွန်]] - [[မင်းထင်ကိုကိုကြီး]]၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ (၁၉၆၁ ဝန်းကျင်မွေးဖွား) == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ဆယ်စုနှစ်]] l5wlfk01fpkdhbd21pvhszi1s1q7g7l 0 280696 1037109 963367 2026-06-09T16:38:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037109 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = အီးဇုနတောင် | other_name = | photo = 160430 Daizahoushi-ike Nagano Japan03s3.jpg | native_name ={{native name|ja|飯縄山}} | photo_size = | photo_alt = Mount Iizuna | photo_caption = A view from Daizahoushi Pond on the way from [[Nagano, Nagano|Nagano City]] to [[Togakushi, Nagano|Togakushi Village]]. Mount Reisenji on the right and Mount Menō on the left. | elevation_m = 1917 | elevation_ref = <ref name=peakvisor>{{cite web|url=https://peakvisor.com/peak/mt-iizuna.html |title=Mt. Iizuna|publisher=PeakVisor|language = English |access-date=September 23, 2022}}</ref> | prominence_m = 696 | prominence_ref = <ref name=peakvisor/> | isolation_km = | isolation_ref = | parent_peak = | listing = | map = Japan | map_caption = Location in Japan | map_size = 200px | location = [[Nagano Prefecture|Nagano]], [[Japan]] | label = | label_position = | coordinates = {{coord|36|44|22|N|138|8|1|E|type:mountain_region:JP_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | translation = mountain of edible sand | language = [[Japanese language|Japanese]] | range = | topo = | type = [[Stratovolcano]] | age = | volcanic_arc/belt = | last_eruption = | first_ascent = | easiest_route = | normal_route = | access = |fetchwikidata=ALL }} '''အီးဇုနတောင်''' (飯縄山, Iizuna-yama) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂနိုခရိုင်၊ နဂနိုမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင်ရှိသည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်သည် နဂနိုမြို့နှင့် အီးဇုနမြို့တို့ကို ဖြန့်ကျက်တည်ရှိနေသည်။ ဤတောင်နှင့်အတူ ရဲဆန်းဂျိတောင် (霊仙寺山, Resenji-yama) 1875.0 m ၊ မဲနိုးတောင် (瑪瑙山, Menō-yama) 1748 m နှင့် အခြားတောင်များကို စုပေါင်းကာ "အီးဇုနတောင်တန်း" ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤတောင်သည် ၁၉၁၇ မီတာ မြင့်သည်။ အီးဇုနတောင်သည် "မယောခိုး - တိုဂခုရှိရန်းဇန်းအမျိုးသားဥယျာဉ်" အတွင်း ပါဝင်သည်။ "မြောက်ပိုင်းရှင်းရှုတောင် ငါးခု" (北信五岳) တွင် ပါဝင်သည့်တောင်လည်း ဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်းရှင်းရှုတောင် ငါးခုတွင် အီးဇုနတောင်၊ မယောခိုးတောင်၊ ခုရိုဟိမဲတောင်၊ တိုဂခုရှိတောင်နှင့် မဒရအိုတောင်တို့ ပါဝင်သည်။ တောင်သည် "ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အထင်ရှားဆုံး တောင် ၂၀၀ စာရင်း" (日本二百名山 Nihon 200 meizan) နှင့် "နဂနိုခရိုင်ရှိ အထင်ရှားဆုံး တောင် ၁၀၀ စာရင်း" (信州百名山) တို့တွင် ပါဝင်သည့် တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ <ref>100, 200 and 300 Famous Japanese Mountains. [https://ridgelineimages.com/hiking/100-famous-japanese-mountains/]|accessed Sept 24 2022</ref><ref>信州百名山. (Shinshu 100 Meizan) [http://www.kamoshikanagai.jp/350sinnsyuu100.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241127045202/http://www.kamoshikanagai.jp/350sinnsyuu100.htm |date=27 November 2024 }}|accessed Sept 24 2022</ref> ဤတောင်သည် ဘာသာရေးအရလည်း ရှုဂန်းဒိုးကဲ့သို့သော ဘာသာများအတွက် အထွတ်အမြတ်နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်တက်လမ်း၏ အဝင်ပေါက်များတွင် များစွာသော တိုရိအိများ (torii) နှင့် ခိုမအိနု (ခွေးခြင်္သေ့ရုပ်တု) များကို တွေ့ရသည်။ တောင်ဘက်လမ်းကြောင်းတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ၁၃ ခုနှင့် တောင်ထိပ်အနီးတွင် နတ်ကျောင်းတစ်ခု ရှိသည်။ <ref name="env.go.jp">{{cite web|title=Mt. Iizuna "Revered Mountain" Course|url=https://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/guide/myokotogakushi/recommend/02.html|language=ja|publisher=Government of Japan|work=National Parks of Japan|access-date=September 24, 2022|archive-date=24 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220924012852/https://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/guide/myokotogakushi/recommend/02.html|url-status=dead}}</ref> ==တောင်တက်ခြင်း== တောင်သို့ တစ်နှစ်ပတ်လုံးတက်ရောက်နိုင်သည်။ လူကြိုက်များသည့် တောင်တက်လမ်းများစွာလည်း ရှိသည်။ တောင်ထိပ်သို့ တက်ရောက်ရန် ကြာချိန်မှာ ၂ နာရီ မှ ၂ နာရီခွဲ ကြာမြင့်သည်။<ref>信州百名山飯縄山 (Shinshu 100 Famous Mountains Mount Iizuna. [https://www.city.nagano.nagano.jp/uploaded/attachment/353371.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220924003704/https://www.city.nagano.nagano.jp/uploaded/attachment/353371.pdf |date=24 September 2022 }}|accessed Sept 24 2022</ref> တောင်ဘက်လမ်း (南登山道 Minami tozan do) သည် zuna Trailhead Bus Stop (飯縄登山口バス停 Izunatozanguchi basu tei) မှ စတင်သည်။ ဤလမ်းသည် နဂနိုဘူတာမှ တိုင်းတာပါက အကွာအဝေး ၁၄ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကား၊ Alpico Kōtsū မှ ပြေးဆွဲပေးနေသည့် ဘတ်စကားများဖြင့် ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ကားပါကင်အတွက် နေရာလည်း ရှိသည်။ ကားပါကင်သည် နဂနိုကျေးလက်အပန်းဖြေကလပ်၏ အရှေ့တွင် ရှိသည်။ အီးဇုနတောင်တက်လမ်းအစ (၁၁၂၆ မီတာအမြင့်) မှ လမ်းသည် ၁၉၁၇ မီတာအထိ အမြင့်သို့ တက်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည်။ လမ်းအကွာအဝေးအနေဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၄ ကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ချိန်းကြိုးများ၊ လှေကားများ မရှိပေ။ ကျွမ်းကျင်မှု အနည်းငယ်ရှိရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ အခြားသော လူကြိုက်များသည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုမှာ "အနောက်ဘက်လမ်ကြောင်း" (西登山道 Nishi tozan do) ဖြစ်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းသည် တိုဂခုရှိရွာ (ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၂၂၅ မီတာ) မှ စတင်သည်။ ဤလမ်းကြောင်းသည် အမြင့် ၁၈၄၀ မီတာ အရောက်တွင် "တောင်ဘက်လမ်းကြောင်း" နှင့် တွေ့ဆုံသည်။ ၎င်းတွေ့ဆုံသည့် နေရာကို "တောင် - အနောက်လမ်းခွဲ" (南・西登山道分岐 Minami nishi tozan-dō bunki) ဟု ခေါ်သည်။<ref>Nagano Trail Guide by Grade. [https://www.pref.nagano.lg.jp/kankoki/smartphone/documents/english2018.pdf]|accessed Aug 26 2022</ref> တောင်ထိပ်မှ ပတ်ပတ်လည်မြင်ကွင်းကျယ်မြင်ရသည်။ နဂနိုမြို့၊ တိုဂခုရှိတောင်၊ တခဆွတ်မတောင်နှင့် ခုရိုဟိမဲတောင်တို့ကိုလည်း မြင်ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီတွင် ဟိဒတောင်တန်း၊ ယဆွတ်ဂတခဲတောင်တန်းနှင့် ဖူဂျီတောင်တို့ကို မြင်ရသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် တက်ရောက်မည်ဆိုပါက သံဆူးပါသည့်ပါနပ် စသည့် တောင်တက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ပစ္စည်းများ လိုအပ်မည် ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်မှ တိုဂခုရှိတောင်သို့ တက်ဆင်းနိုင်ပြီး၊ တိုဂခုရှိတောင်မှတဆင့် မဲနိုးတောင်၊ တိုဂခုရှိနှင်းလျှောစီးကွင်းသို့လည်း သွားနိုင်သည်။ <ref name="env.go.jp"/> ==နှင်းလျှောစီးခြင်း== တောင်တွင် နှင်းလျှောစီးခြင်းသည်လည်း လူကြိုက်များသည်။ တောင်တွင် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် Spiral (bobsleigh, luge, and skeleton) အားကစားကွင်း ရှိသည်။ အလွတ်ပုံစံနှင်းလျှောစီးသည့်ပြိုင်ပွဲကို အီးဇုနအပန်းဖြေကွင်း (いいずなリゾートスキー場) တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤကွင်းသည် တောင်၏ အရှေ့ဘက်တောင်စောင်းတွင် ရှိသည်။ ဤအပန်းဖြေကွင်းတွင် ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်အထူးဆောင်းရာသီပြိုင်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်။<ref name="snowjapan.com">Iizuna Resort. [https://www.snowjapan.com/japan-ski-resorts/nagano/iizuna/iizuna-resort]|accessed Sept 24 2022</ref><ref name="snowjapan.com"/> နှင်းလျှောစီးသည့်ကွင်းတွင် လမ်းကြောင်း ၇ ခု ရှိသည်။ ဤလမ်းကြောင်းများသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၅၀၀ မီတာ တွင် ရှိသည်။ ဒေါင်လိုက် ၆၀၀ မီတာ၊ အောက်ခြေသည် ၉၀၀ မီတာ ရှိသည်။ ပြေးလမ်းကြောင်းအရှည်မှာ ၂၅၀၀ မီတာ ဖြစ်သည်။<ref name="snowjapan.com"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တောင်များ]] gu0elhf3tyz5ihvt016ekdxwi3y2z7i 3 282650 1037166 1018941 2026-06-10T02:18:47Z Ninjastrikers 22896 /* ဇွန် ၂၀၂၆ */ အပိုင်းသစ် 1037166 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PyaePhyoAung11111 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၅၊ ၉ မတ် ၂၀၂၆ (UTC) == ဇွန် ၂၀၂၆ == [[File:Information.svg|25px|alt=Information icon]] မင်္ဂလာပါ။ ကျွန်ုပ်ကတော့ [[User:Ninjastrikers|Ninjastrikers]] ဖြစ်ပါတယ်။&nbsp;[[:ဂျင်မီဝေးလ်စ်]] တွင် တစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော [[Special:Contributions/PyaePhyoAung11111|သင့်ရဲ့ မကြာမီက ပံ့ပိုးဆောင်ရွက်မှု]]ကို အပြုသဘော မဆောင်တဲ့အတွက် နောက်ပြန်ပြင်လိုက်တယ်ဆိုတာကို အသိပေးလိုပါတယ်။ အကယ်၍ စမ်းသပ်လိုတယ်ဆိုပါက ကျေးဇူးပြုပြီး [[WP:sandbox|sandbox]] မှာ ပြုလုပ်ပေးပါ။ မှားယွင်းဆောင်ရွက်မိတယ်လို့ သင်ယူဆပါက ဒါမှမဟုတ် မေးမြန်းစရာတွေ ရှိပါက [[User_talk:Ninjastrikers|ကျွန်ုပ်ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာ]]မှာ စာတိုချန်ထားခဲ့နိုင်ပါတယ်။ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်။<!-- Template:uw-vandalism1 --> [[User:Ninjastrikers|<span style="font-variant:small-caps;color:blue;font-family:Montserrat;">Ninja<span style="color:red">✮</span>Strikers</span>]] ^{<span style="color:Red;font-size:85%;">«[[User talk:Ninjastrikers|☎]]»</span>} ၀၂:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) idl6khnf3c3itp44y0hf9li29idwol2 0 283023 1037129 1034208 2026-06-09T18:50:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037129 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|တပ်မတော် ထံမှ TNLA သိမ်းပိုက်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ဖြစ်ရပ်|၂၀၂၄ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]အတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ပဋိပက္ခများ | date = ၁၄ မတ် ၂၀၂၆ – ၁၆ မတ် ၂၀၂၆ | place = [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]၊ နမ့်ဖတ်ကာကျေးရွာအုပ်စု နှင့် [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]] | image = Kutkai district in Shan state.svg | image_size = 300 | alt = | caption = ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် မြေပုံ | coordinates = {{Coord|23|27|0|N|97|55|0|E|region:MM|display=inline,title}} | image_map = Myanmar | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့၏ တည်နေရာ | map_size = 250 | result = MNDAA အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်း | territory = * ကွတ်ခိုင်မြို့ MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ * ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းမကြီးအား MNDAA ထိန်းချုပ် * TNLA တပ်ဖွဲ့များ မြို့နယ်အတွင်းမှ ဆုတ်ခွာသွားရ | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg}} [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] | commander1 = [[တာအိုက်ဘုန်း|တားအိုက်ဘုန်း]] | commander2 = [[ဖုန်တာရွှင်]] | strategy = ဒရုန်းဗုံးအသုံးပြု၍ ဝေဟင်မှ အဓိကတိုက်ခိုက်ခြင်း | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | casualties3 = မသိရှိရ | notes = * ၂၀၂၆ မတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် MNDAA လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ }} '''၂၀၂၆ ကွတ်ခိုင်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]အား ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) တို့အကြား ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ညီနောင်မဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်များအကြား ပထမဆုံးအကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြီးစား နယ်မြေစိုးမိုးရေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA ထိန်းချုပ်ထားသည့် ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ကိုးကန့်တပ် MNDAA က ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။​<ref>{{Cite web |date=2026-03-16 |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA ထိန်းချုပ်လိုက် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cy57xwxr3r4o |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းရင်း == အဆိုပါအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့အကြား ပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ကပင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့၌ ကိုးကန့်တပ်က စောင့်ကြည့်ကင်မရာများ တပ်ဆင်ခြင်းကို တအာင်းတပ်က အင်အားသုံး ကန့်ကွက်ခဲ့ရာမှ ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ ထိုးကြိတ်ခံရပြီး နှစ်ဖက်တင်းမာမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်၏ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ်၏ ကွတ်ခိုင်ခရိုင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများသို့ အင်အားသုံးဝင်ရောက်ခြင်း၊ သေနတ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခြင်းနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ရိုက်နှက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2026-02-20 |title=TNLA နှင့် MNDAA တင်းမာမှု ပိုမြင့်လာ၊ နှစ်ဖက်တပ် စစ်အင်အားဖြည့်နေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=7 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260307002101/https://myanmar-now.org/mm/news/72834/ |url-status=dead }}</ref> ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင်လည်း တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်အတွင်းသို့ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်ဟု ကိုးကန့်တပ်က စွပ်စွဲထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web |date=2026-03-14 |title=ကွတ်ခိုင် - မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်မှ တိုက်ပွဲသို့ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c5ykngzy4xzo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref>ထိုနေ့ညပိုင်း၌ သိန္နီမြို့နယ် မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် တပ်စွဲထားသည့် TNLA စစ်အင်အား ၅၀ ခန့်ကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ (MNDAA) ဘက်မှ အင်အားသုံး ဝင်ရောက်ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး လားရှိုးမြို့နယ် အီနိုင်းကျေးရွာဘက်သို့ ကားတင်ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကိုးကန့်တပ်က တအာင်းတပ်ထံသို့ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်ဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရပ်တည်ချက်နှင့် သဘောထားများ အကြောင်းကြားခြင်း စာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်နှင့် နီးစပ်သည့် သတင်းရင်းမြစ်များ၏ ပြောကြားချက်အရ အဆိုပါစာတွင် ပဋိပက္ခမဖြစ်ပွားမီက ကွတ်ခိုင်မြို့၌ နယ်မြေအပိုင်းလိုက် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့်ပုံစံအတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရန် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း၊ ထို့အပြင် တအာင်းတပ်က ကိုးကန့်တပ် ထိန်းချုပ်ထားသော သိန္နီခရိုင်၊ မိုင်းပါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ တရုတ်စီမံကိန်း ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံတည်ဆောက်ရေးနေရာအား သိမ်းပိုက်ရန် လူအင်အား ၂၀၀ ကျော်ဖြင့် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွက်ခိုင်မြို့ပေါ်ရှိ MNDAA အုပ်ချုပ်ရေးရုံးခန်းများအား TNLA က အင်အားသုံးဖယ်ရှားခဲ့ရာမှစခဲ့သည့် နှစ်ဖက်တင်းမာမှုသည် နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပိုင်းများ ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ရိက္ခာဖြတ်တောက်ခြင်းများ အပြန်အလှန် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီးနောက် တိုက်ပွဲအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်း == ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး [[မူဆယ်မြို့|မူဆယ်]]နှင့် [[နမ့်ခမ်းမြို့]]များသို့ သွားရာလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် စစ်ရေးအရ အလွန်အရေးပါသော မြို့ဖြစ်သည်။ [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] စတင်ပြီးနောက် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်များ]]က ကွတ်ခိုင်မြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စစ်ကောင်စီ၏ ဗျူဟာကုန်းများနှင့် စခန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://mm.thepeoplevoicepaoh.com/news/1745/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ကို TNLA က(၈ )ရက်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးအလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့|work=thepeoplevoicepaoh|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလနှောင်းပိုင်းတွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့|ကွတ်ခိုင်မြို့]]အား [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။တိုက်ပွဲအတွင်း တပ်မတော် ဘက်မှ လေကြောင်းနှင့် လက်နက်ကြီးများကို အပြင်းအထန် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကာ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့အား [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://bur.mizzima.com/2024/01/15/12080|title=TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်က ကွတ်ခိုင်မြို့|work=Mizzima Burmese|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၅ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄}}</ref>တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကွတ်ခိုင်မြို့အားTNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ကောင်စီအတွက် ရှမ်းမြောက်ဒေသရှိ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးလမ်းကြောင်းများ ပြတ်တောက်သွားခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီးတွင် TNLA က မြို့အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/tnla-kutkai-airstrikes-10312024224534.html|title=TNLA သိမ်းပိုက်ထားတဲ့ ကွတ်ခိုင်မြို့ ထပ်မံဗုံးကြဲခံရ|work=RFA|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၃၁ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၄}}</ref> တစ်ဖက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ကလည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ကို ၎င်း၏ အထူးဒေသ ၁ ၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့လည်း ကွတ်ခိုင်မြို့ပြင်တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီခွဲခန့်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်ပိုင်း)၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့]]၌ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) စစ်ကြောင်း (၄) ခုဖြင့် ဝေဟင်မှ ဒရုန်းဗုံးများကို အဓိကအသုံးပြု၍ [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (TNLA) အား စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မတ်လ ၁၄ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ကိုးကန့်တပ်က စစ်ကြောင်း ၄ ကြောင်းဖြင့် တအာင်းတပ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာတွင် ရှုခင်းသာနှင့် ပန်းခြံဘက်မှလည်းကောင်း၊ လွယ်ခန်ရွာဘက်မှလည်းကောင်း ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည့်အတွက် မြို့တွင်းရှိ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များ အငိုက်မိသလို ဖြစ်ခဲ့ရပြီး ပိတ်မိသည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကိုးကန့်တပ်သည် ကွတ်ခိုင်မြို့အစွန်ဘက်ရှိ ယခင်စစ်တပ်လက်ထက်က ဗျူဟာကုန်းတစ်ခုကိုလည်း သိမ်းပိုက်ရန် ဆက်လက် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်ကို MNDAA က လျှပ်တပြက်ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် TNLA တို့ မြို့ကို လက်လွှတ်ရဖွယ်ဖြစ်နေ |url=https://npnewsmm.com/news/69b526b201efc1054a269ab9 |access-date=2026-03-17 |website=npnewsmm.com}}</ref> တိုက်ပွဲသည် ကွတ်ခိုင်မြို့တွင်းရှိ ရပ်ကွက် ၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈ တို့တွင် ပြင်းထန်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တွင်းရှိ TNLA တပ်စခန်းများနှင့် ရုံးများအားလုံးကို MNDAA က သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ နံနက်တွင် ကွက်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အလုံးစုံ နေရာယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/16/ld1-310/|title=ကွတ်ခိုင်မြို့ ကိုးကန့်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီး‌ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးဟုဆိုကာ ဒရုန်းနဲ့တိုက်ခိုက်တာတွေ ဆက်လုပ်နေ|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၆ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်၌ ကိုးကန့်သတင်းကွန်ရက်က ထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခု ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး တအာင်းတပ်က ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်ကင်းလှည့်နေသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များအား ကြားဖြတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တန်ပြန်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအတွက် တအာင်းအဖွဲ့အစည်းက တာဝန်ယူရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲမဖြစ်ပွားမီ ရက်ပိုင်းအလိုကတည်းက နှစ်ဖက်စလုံးက ကွတ်ခိုင်တစ်ဝိုက်တွင် စစ်အင်အား ဖြန့်ကြက်ထားခဲ့ကြသည်။ တအာင်းတပ်က မြို့တွင်း၌ အင်အားတိုးမြှင့်ထားပြီး ကိုးကန့်တပ်က မြို့ပြင်တွင် အင်အားဖြည့်တင်းထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ကိုးကန့်တပ်သည် မူဆယ် ၁၀၅ မိုင်နားတစ်ဝိုက်ရှိ တအာင်းတပ်၏ စခန်းအချို့ကိုလည်း ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ တအာင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-15 |title=မတ်လ ၁၅ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ် -TNLA နဲ့ MNDAA ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲဆက်ပြင်းထန် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c36394rpxlpo |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == သက်ရောက်မှုများ == ဤတိုက်ပွဲကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် TNLA လက်အောက်မှ MNDAA လက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာတွင် အခြေစိုက်သော [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KIA) နှင့် ဒေသခံများအကြား စစ်ရေးအရ စိုးရိမ်မှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး၊ နမ့်ခမ်းမြို့ဘက်သို့လည်း စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ကူးစက်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burmese.kachinnews.com/2026/03/14/ld1-307/|title=ကွတ်ခိုင်မှာ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေပြီး TNLA စခန်းတစ်ချို့ ကိုးကန့်တပ်ဝင်စီးထား|work=kachinnewsgroup|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၄ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> == နယ်မြေစိုးမိုးမှု အပြောင်းအလဲ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများကြောင့် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေစိုးမိုးမှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည် - ကွက်ခိုင်မြို့တွင်း: ယခင်က TNLA အခြေစိုက်ခဲ့သော ရပ်ကွက် (၄၊ ၆၊ ၇၊ ၈) များ၊ ဌာနဆိုင်ရာရုံးများနှင့် ယခင်ဗျူဟာကုန်းအပါအဝင် မြို့တစ်မြို့လုံးကို MNDAA က အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီး: ကွတ်ခိုင်–နမ့်ဖက်ကာ–မူဆယ် လမ်းပိုင်းတစ်လျှောက်ရှိ TNLA ၏ စစ်ဆေးရေးဂိတ်များအားလုံး ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ပြီး MNDAA က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် တစ်ခုလုံးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့ MNDAA ဘက်မှ အလုံးစုံ တိုက်ခိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် မူဆယ်မြို့မှ စစ်ကော်မရှင် ထိန်းချုပ်ထားသည့် လားရှိုးမြို့အထိ တိုက်ရိုက်သွားလာနိုင်ရန် ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးကို ပြန်ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ နမ့်ဖက်ကာနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်: နမ့်ဖက်ကာဒေသရှိ TNLA တပ်စခန်းများအားလုံးကို MNDAA က တိုက်ထုတ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နမ့်ဖက်ကာမြို့အတွင်း KIA အခြေစိုက်ထားသည့် နေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ စစ်ရေးတင်းမာမှုများ ဆက်လက်ရှိနေသည်။ ၁၀၅ မိုင်နှင့် ကျင်စန်းကျော့: မူဆယ်နယ်စပ်ရှိ ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့ ပူးပေါင်းအထိုင်ချထားသော စခန်းများတွင် TNLA တပ်သားများကို MNDAA က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဆိုပါနေရာများသည်လည်း MNDAA ၏ တစ်ဦးတည်းသော ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။အေအေ ထိန်းချုပ်နေရာများသည် သတင်းမထုတ်ပြန်သေးပေ။ ကျေးလက်ဒေသများ: မြို့ပြင်ရှိ တအာင်း(ပလောင်)ကျေးရွာများအထိ MNDAA က ဒရုန်းများဖြင့် လိုက်လံတိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် TNLA တပ်ဖွဲ့များမှာ မြို့နယ်ပြင်ပ သို့မဟုတ် တောတောင်များအတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်။ == ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများ == နမ့်ဖတ်ကာရှိ တအာင်းတပ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးကိုလည်း ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနီးရှိ အရပ်သားနေအိမ်တစ်ခုပေါ် ဗုံးကျရောက်ကာ အရပ်သားတစ်ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ယင်းအပြင် တိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃ ဦး သေဆုံးပြီး ၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကာ နေအိမ်အချို့ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ကွတ်ခိုင်တိုက်ပွဲ ၂ ရက်အတွင်း TNLA ဘက်မှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ (၁၈) ဦးနှင့် လက်နက်ချ ဖမ်းဆီးခံရသူ ၁၀၀ နီးပါးရှိကြောင်း ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက်သတင်းဌာနများက ဖော်ပြကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွတ်ခိုင်မြို့ရှိ TNLA စခန်းများကို MNDAA က တိုက်ခိုက်ပြီး တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေ |url=https://news-eleven.com/article/310506 |access-date=2026-03-17 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> == ကြားဝင် ဖျန်ဖြေမှုများ == ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ]]က မဟာမိတ်တပ်နှစ်ဖွဲ့အား တိုက်ပွဲများ ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန်နှင့် နိုင်ငံရေးနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးဖြေရှင်းရန် မေတ္တာရပ်ခံ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=MNDAA နှင့် TNLA ညီနောင်အဖွဲ့ကြား ငြိမ်းချမ်းစွာတွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်နှင့် လိုအပ်ပါက ကူညီပံ့ပိုးမည်ဟု NUCC ကမ်းလှမ်း |url=https://bur.mizzima.com/2026/03/15/85048 |url-status=live |access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref> ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[လောက်ကိုင်မြို့]]တွင် MNDAA နှင့် TNLA နှစ်ဘက်ခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ မြေပြင်တွင် လားရှိုးမြို့နယ်၊ [[အီနိုင်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်|အီနိုင်းကျေးရွာ]]အနီးရှိ TNLA တပ်စခန်းအချို့ကို ထပ်မံတပ်ဆုတ်ပေးရန် MNDAA ဘက်မှ တောင်းဆိုခဲ့သည်။မတ်လ ၂၀ ရက်နေ့က လောက်ကိုင်မြို့၌ [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) ပါဝင်သော တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ကြောင်း နှစ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ဘီဘီစီသတင်းဌာနသို့ အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်များအရ ကွတ်ခိုင်မြို့ကို MNDAA က ဆက်လက်ထိန်းချုပ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့|ညီနောင်မဟာမိတ်]]များအဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ရေး၊ နယ်မြေသတ်မှတ်မှု ထားရှိရေးနှင့် ဖမ်းဆီးထားသူများကို ပြန်လည်လွှတ်ပေးရေးတို့ ပါဝင်ကြောင်း TNLA ပြန်ကြားရေးတာဝန်ရှိသူ လွေးယေဦးက ပြောကြားခဲ့ရာ၊ MNDAA က ဖမ်းဆီးထားသည့် TNLA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ခန့်အား ပြန်လည်လွှတ်ပေးရန် စီစဉ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-03-21 |title=မတ် ၂၁ ရက် နိုင်ငံတဝန်းသတင်းများအနှစ်ချုပ်-ကသာ လေကြောင်းဗုံးကြဲ ဆယ်ချီသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c70530ylpgro |access-date=2026-03-21 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-03-17 |title=ရှမ်းမြောက်အရေး MNDAA နဲ့ TNLA ခေါင်းဆောင်တွေ လောက်ကိုင်မှာ တွေ့ဆုံ - ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများ တိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု |url=https://www.bbc.com/burmese/live/cvgk20p4k6pt |access-date=2026-03-17 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == စွပ်စွဲခံရမှုများ == ကွတ်ခိုင်ကို ကိုးကန့်တပ်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်ထောင်စုလမ်းပိုင်းတချို့ပြန်ဖွင့်ခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံပါဝင်နေသည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းဌာနက စွပ်စွဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c20lqk993qeo|title=တရုတ်လက်ချက်လို့ ပုံဖော်ခံရတဲ့ ရှမ်းမြောက်က မဟာမိတ်နှစ်ဖွဲ့ ပဋိပက္ခ|work=ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း|access-date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆|date=၁၇ မတ် ၂၀၂၆}}</ref>တရုတ်နိုင်ငံ၏ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရွှီကျွင်းသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ စစ်ကောင်စီနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးနေချိန်နှင့် ဤတိုက်ပွဲများ ထပ်တူကျနေခြင်းမှာ မီးစိမ်းပြမှုရှိ/မရှိအပေါ် မေးခွန်းထုတ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web |title=ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးသန်းဆွေ တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာတိန့်ရှီးကျွင်းအား လက်ခံတွေ့ဆုံ­ |url=https://myanmar.gov.mm/news-media/news/latest-news/-/asset_publisher/idasset354/content/%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2591%25E1%2580%25B1%25E1%2580%25AC%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2585%25E1%2580%25AF%25E1%2580%259D%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BC%25-5541 |access-date=2026-03-17 |website=myanmar.gov.mm |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] gy2fkkrx443kbc2ppjd5ivvfe2q2njo 0 285651 1037057 1034174 2026-06-09T12:03:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037057 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] (ဒုတိယပိုင်း) | image = {{Location map | Myanmar | lat = 22.6167 | long = 97.3000 | width = 250 | float = center | border = none | label = '''သီပေါမြို့''' | position = right | caption = မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံပေါ်ရှိ သီပေါမြို့ တည်နေရာ }} | caption = | date = ၂၀၂၄ ဇူလိုင် ၂၀ – အောက်တိုဘာ ၁၃ | place = [[သီပေါမြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | coordinates = {{Coord|22.6167|97.3000|region:MM|display=inline,title}} | result = TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက မြို့ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၆ ရက်တွင် ပြန်လည် စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ | combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] | commander1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = [[တာအိုက်ဘုန်း]] | strength1 = * ခမရ ၅၀၃ * ခမရ ၅၀၄ * ခလရ ၂၃ | strength2 = TNLA ပူးပေါင်းတပ်များ | casualties1 = စစ်သုံ့ပန်း ၅၀ ကျော် နှင့် <br> တပ်မိသားစုဝင် ၁၀၀ ကျော် ဖမ်းဆီးခံရ | casualties2 = | notes = ၂ လကျော်ကြာ ထိုးစစ်ဆင်ပြီးနောက် သီပေါမြို့ရှိ စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းအားလုံးကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] ဒုတိယပိုင်း၏ အရေးပါသော တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[၂၀၂၄]] ခုနှစ်၊ဇူလိုင် ၂၀ ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (TNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များသည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[သီပေါမြို့]]အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းများကို ၂ လကျော်ကြာ ဝိုင်းဝန်းပိတ်ဆို့ ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် မြို့ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ဒုတိယလှိုင်းအတွင်း TNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် ပဉ္စမမြောက် မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=သီပေါမြို့ တပ်ရင်း(၃) ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့ကို ထိန်းချုပ် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/670f0fd122e6fc469623272a |access-date=2026-05-12 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-10-14 |title=သီပေါမြို့ကို TNLA ပူးပေါင်းတပ်တွေ အလုံးစုံသိမ်းပိုက် |url=https://burmese.voanews.com/a/7821378.html |access-date=2026-05-12 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] ဒုတိယပိုင်းကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် [[ညီနောင်မဟာမိတ်သုံးဖွဲ့]]က စတင်ခဲ့သည်။ထိုသို့ စတင်ပြီးနောက် [[ကျောက်မဲမြို့]] နှင့် [[လားရှိုးမြို့]]ကြားရှိ [[သီပေါမြို့]]ကို ဇူလိုင် ၂၀ ရက်တွင် တအာင်းတပ်(TNLA) ဦးဆောင်သော ပူးပေါင်းတပ်များက ထိုးစစ်စတင်ခဲ့သည်။ သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း သီပေါမြို့အခြေစိုက် စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းများဖြစ်သော ခမရ ၅၀၃ နှင့် ခမရ ၅၀၄ တို့ကို စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ဦးစွာသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-06-26 |title=တကျော့ပြန် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3gg9yk7e7zo |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> နောက်ဆုံးလက်ကျန်တပ်ရင်းဖြစ်သော ခြေမြန်တပ်ရင်း [[ခလရ (၂၃)|ခလရ ၂၃]] ကို ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီဝန်းကျင်တွင် အပြီးသတ် တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် သီပေါမြို့ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-14 |title=အပစ်ရပ်ရေး တရုတ်ဖိအားတွေကြားက သီပေါမြို့ကို TNLA အပြီးသတ်သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/hsipaw-seized-tnla-10142024001309.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှုနှင့် ဖိအားများ == ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေသော တရုတ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝမ်ယိသည် စစ်ကောင်စီခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့် နေပြည်တော်တွင် သီးသန့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အဆိုပါတွေ့ဆုံမှုအတွင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ရွာများအပေါ် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (EAOs) များ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဝမ်ယိက သဘောထားမှတ်ချက်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-08-14 |title=ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း တိုက်ခိုက်မှုတွေကို တရုတ်နိုင်ငံက ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဝမ်ယိပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/china-fm-wangyi-minaunghlaing-meet-08142024113302.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ထို့အပြင် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရွှေလီမြို့ လုံခြုံရေးကော်မတီက တအောင်းအမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) ထံသို့ တိုက်ပွဲများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရန် သတိပေးစာတစ်စောင် ပေးပို့ခဲ့သည်။ အဆိုပါစာတွင် နယ်စပ်ဒေသ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးနှင့် တရုတ်နိုင်ငံသားများ၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် တိုက်ပွဲများကို ချက်ချင်းရပ်တန့်ရမည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် ဤသတိပေးချက်ကို မလိုက်နာပါက တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှ သွန်သင်ဆုံးမမည့် နည်းလမ်းများကို ပိုမိုလုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် အကျိုးဆက်များကို TNLA ဘက်မှ တာဝန်ခံရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြင်းထန်စွာ သတိပေးခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ထိုဖိအားအောက်တွင် TNLA က သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွဲခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-08-30 |title=တိုက်ပွဲတွေ ချက်ချင်းရပ်ဖို့ TNLA ကို တရုတ် သတိပေး |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/china-warned-stop-war-tnla-08302024033215.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ထိခိုက်ကျဆုံးမှုနှင့် ဖမ်းဆီးရမိမှုများ == ခလရ ၂၃ ကို သိမ်းယူပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဘက်မှ စစ်သုံ့ပန်း ၅၀ ကျော်၊ရဲမေ ၇၈ ဦး နှင့် တပ်မိသားစုဝင် ၂၀၀ နီးပါး ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ကြောင်း TNLA က အတည်ပြုခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြားကိုလည်း သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2025-10-15 |title=စစ်တပ်ထိုးစစ်ကြောင့် သီပေါမြို့ကို TNLA လက်လွှတ်ရနိုင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68496/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=13 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113213007/https://myanmar-now.org/mm/news/68496/ |url-status=dead }}</ref> သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကာလ နှစ်လကျော်အတွင်း တပ်မတော်(လေ)၏ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဒေသခံအရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၈၀ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) က ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုအနေဖြင့် ဂျက်တိုက်လေယာဉ် (Jet Fighter) ဖြင့် ၁၀၅ ကြိမ်၊ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် ၁၆၇ ကြိမ်အထိ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည့်အပြင် လက်နက်ကြီးများဖြင့်လည်း အကြိမ်ပေါင်း ၁,၈၉၃ ကြိမ်ထက်မနည်း ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် သီပေါမြို့ရှိ စာသင်ကျောင်း နှစ်ကျောင်းနှင့် လူနေအိမ် ၄၇ လုံးတို့မှာ လေယာဉ်ဗုံးစထိမှန်ခြင်းနှင့် မီးလောင်ကျွမ်းခြင်းတို့ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-10-15 |title=သီပေါမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း အရပ်သား ၃၃ ဦး သေဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/hsipaw-battle-resident-dead-10152024113654.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ == သီပေါအကျဉ်းထောင်ကို TNLA ဘက်က ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲကြောင့် ထောင်ထဲမှ ထွက်ပြေးသွားသူ အချို့ကို TNLA က လိုက်လံဖမ်းဆီးခဲ့သည်။အကျဉ်းသား ၁၀၉ ဦးကို ထိန်းသိမ်းသော သီပေါအကျဥ်းထောင် တွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၃၂ ဦးရှိခဲ့ပြီး ထိုသူတို့ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2024-08-11 |title=လက်နက်ချရေး ညှိနှိုင်းမရလို့ သီပေါမှာ စစ်တပ်နဲ့ တအာင်းတပ် တိုက်ပွဲဆက်ဖြစ် |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c4gex0rdgp5o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> သီပေါမြို့ကို လက်လွှတ်လိုက်ရပြီးနောက် စစ်ကောင်စီသည် လေကြောင်းမှတစ်ဆင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ludunwayoo |date=2025-08-18 |title=သီပေါမြို့ စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ပြည်သူ သုံးဦး ဒဏ်ရာရ |url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/08/19/131015/ |access-date=2026-05-12 |website=LuduNwayOo |language=my-MM |archive-date=1 September 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250901015408/https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/08/19/131015/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Cite web |last=ဗွီအိုအေ (မြန်မာဌာန) |date=2024-08-27 |title=စစ်ကောင်စီ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သီပေါမှာ အရပ်သား ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.voanews.com/a/local-death-reported-in-hsipaw-shan/7758483.html |access-date=2026-05-12 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == စစ်တပ်၏ တန်ပြန်ထိုးစစ်နှင့် မြို့ပြန်လည်ထိန်းချုပ်မှု (၂၀၂၅) == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များသည် ကျောက်မဲမြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၎င်းနှင့် ၂၈ ကီလိုမီတာကွာဝေးသော သီပေါမြို့သို့ ဆက်လက်ချီတက် ခဲ့သည်။အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ၁၆ ရက်တာစစ်ဆင်ရေး ဖြင့် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် ကျောက်မဲမှ သီပေါမြို့သို့ ချဥ်းကပ်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးအစောပိုင်းကာလဖြစ်သော ၂၀၂၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂ ရက်တွင် ဆိုင်းခေါင်ကျေးရွာ၊ [[နောင်ပိန်လေးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|နောင်ပိန်လေးကျေးရွာ]]၊ [[ဇောတိကုန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ဇောတိကုန်းကျေးရွာ]]၊ [[နမ့်ဟူးတောင်းအောက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|နမ့်ဟူးတောင်]] (အောက်)၊ [[နမ့်ဟူးတောင်းအထက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|နမ့်ဟူးတောင်]] (အထက်) နှင့် ပန်ဟက်ကျေးရွာ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အောက်တိုဘာ ၃ ရက်တွင် [[ကျောက်မဲကြီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ကျောက်မဲကြီးကျေးရွာ]]၊ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်တွင် ခိုတင် ကျေးရွာ၊ ပွိုင့်-၉၄၇ တောင်ကုန်းနှင့် ပန်ဟုတ်ကျေးရွာ တို့ကို လည်းကောင်း၊ အောက်တိုဘာ ၅ ရက်တွင် [[နားခေါ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|နားခေါ်ကျေးရွာ]]၊ [[ခဲမွန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ခဲမွန်ကျေးရွာ]]နှင့် [[ဗူးခါးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ဗူးခါးကျေးရွာ]] တို့ကို လည်းကောင်း၊ အောက်တိုဘာ ၆ ရက်တွင် [[လွယ်ခေါ်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|လွယ်ခေါ်ကျေးရွာ]]၊ အောက်တိုဘာ ၉ ရက်တွင် [[ချောင်းချောက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ချောင်းချောက်ကျေးရွာ]]နှင့် အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်တွင် [[နောင်အန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|နောင်အန်းကျေးရွာ]]နှင့် ၎င်းကျေးရွာအနီးရှိ စခန်းကုန်းတို့ကိုလည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် သီပေါမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ် ပြင်ဦးလွင်-နောင်ချို-ကျောက်မဲ-သီပေါ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် ခရီးသွားပြည်သူများနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သွားလာနိုင်တော့မည် |url=http://mdn.gov.mm/my/ttpmtteaacckeaangmaak-akmphkseaangknsuumaa-yaayiiciumiuthaasnny-siipemiuaaa-pnlnnythinkhup-pnguulng |access-date=2026-05-12 |website=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my}}</ref> တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာလမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် [[တပ်မတော်|စစ်တပ်]] သည် ရေစီးသန်သော နမ့်ပန်စီချောင်းကို စစ်နည်းဗျူဟာမြောက် ဖြတ်ကျော်ကာ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်မှ ၁၅ ရက်အတွင်း [[တိမ်းခမ်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|တိမ်းခမ်း]]၊ [[ငွန်ဆိုင်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|ငွန်ဆိုင်း]]၊ မူလေး၊ ရေပူ၊ [[လောင်ခွန်ရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|လောင်ခွန်]]၊ [[ပုံဖန်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|ပုံဖန်း]]နှင့် [[မန်လွယ်ရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|မန်လွယ်ကျေးရွာ]]များကို ဆက်လက်ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ [[ကျင်သီရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|ကျင်သီကျေးရွာ]]အနီးသို့ ရောက်ရှိစဉ်တွင် အလျား ၂၀၀ ပေရှိ ကျင်သီတံတားကို ဖျက်ကျော်ပြီး [[ဘော်ကြိုဘုရား]]အနီးရှိ [[ဘော်ကြိုရွာ]]၊ [[ကောင်းခါးရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|ကောင်းခါး]]နှင့် [[နားခဲရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်|နားခဲကျေးရွာ]]များကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် သီပေါမြို့အဝင် တိုးဂိတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများက အကြမ်းဖက်သောင်းကျန်းသူများ ယာယီစိုးမိုးထားသည့် သီပေါမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်၊ ပြင်ဦးလွင်-နောင်ချို-ကျောက်မဲ-သီပေါ ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးတစ်လျှောက် ခရီးသွားပြည်သူများနှင့် မော်တော်ယာဉ်များ ပုံမှန်အတိုင်း ပြန်လည်သွားလာနိုင်တော့မည်ဖြစ် {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/76010 |access-date=2026-05-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-10-17 |title=သီပေါကို စစ်တပ် ပြန်ထိန်းချုပ်နိုင်တာ ဘာကြောင့်လဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cew429lp924o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် သီပေါမြို့အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး မြို့တွင်းလုံခြုံရေးနှင့် မီးငြှိမ်းသတ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကာ မြို့ကို အပြီးတိုင်ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၆ ရက်တာ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း တိုက်ပွဲကြီး ၇ ကြိမ်နှင့် ထိတွေ့မှု ၂၁ ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ အလောင်း ၁၃ လောင်းနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းအချို့ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း စစ်ကောင်စီဘက်က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤစစ်ဆင်ရေးကြောင့် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ထိန်းချုပ်ထားသည့် ပြင်ဦးလွင်-နောင်ချို-ကျောက်မဲ-သီပေါ လမ်းပိုင်း သည် စစ်တပ်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တပ်မတော်က သီပေါမြို့အား ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ရရှိခဲ့သဖြင့် အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားများ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးအတွက် ဌာနဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ သီပေါမြို့သို့ ရောက်ရှိလာရာ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားပြည်သူများက ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆို {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/76067 |access-date=2026-05-12 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=ကျော်ဇင်ဝင်း |date=2025-11-04 |title=စစ်တပ်ပြန်သိမ်းသည့် သီပေါမြို့တွင် အရပ်သား ၅ ဦးထက်မနည်း အဖမ်းခံရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/68952/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] 7aric63zu2f8vtlt9hwv8lalgkl6fwu 0 285659 1037128 1034175 2026-06-09T18:36:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037128 wikitext text/x-wiki {{About|၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲ|၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် နှင့် ဗကပ တို့ဖြစ်ခဲ့သော ကွမ်းလုံ ရက် ၄၀ တိုက်ပွဲအတွက်|၁၉၇၁ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ}} {{Infobox military conflict | conflict = ၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | partof = [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | image = | caption = | map_type = Myanmar | latitude = 23.5086 | longitude = 98.6458 | map_size = 250 | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကွမ်းလုံမြို့၏ တည်နေရာ | map_label = ကွမ်းလုံ | date = ၂၀၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁ – နိုဝင်ဘာ ၁၂ | place = [[ကွမ်းလုံမြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း | result = MNDAA နှင့် မဟာမိတ်တပ်များက မြို့ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ | combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg|23px]] [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်|MNDAA]] နှင့် မဟာမိတ်များ | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] <br> * ကွမ်းလုံအခြေချစစ်ဗျူဟာ <br> * ခလရ ၁၂၅ | commander1 = [[ဖုန်တာရွှင်|ဖုန်းတာရွှင်]] | commander2 = တပ်မတော် | strength1 = MNDAA နှင့် ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်များ | strength2 = အထိုင်ဗျူဟာတပ်များ၊ သံချပ်ကာနှင့် အမြောက်တပ်များ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = မသိရှိရ | notes = စစ်ကောင်စီ၏ ၅၂ နှစ်ကြာ အခိုင်အမာတပ်စွဲထားမှုကို ၁၂ ရက်အတွင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''၂၀၂၃ ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော အရေးပါဆုံးသော မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်]] (MNDAA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များသည် စစ်ရေးအရ ဗျူဟာအရ အရေးပါသည့် [[ကွမ်းလုံမြို့]]နှင့် သံလွင်မြစ်ကူးတံတားကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ၁၂ ရက်တိုင်တိုင် အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။[[တပ်မတော်]]သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ် "ကွမ်းလုံရက် ၄၀ တိုက်ပွဲ" အပြီး ကွမ်းလုံဒေသကို ၅၂ နှစ်ကြာ အခိုင်အမာ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သော်လည်း၊၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးတွင်မူ ရက်ပိုင်းအတွင်း၌ပင် အခြေချစစ်ဗျူဟာကုန်းနှင့် တပ်စခန်းများအားလုံးကို လက်လွှတ်လိုက်ရသည့် မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်လွင်ဦး |date=2023-11-12 |title=ကွမ်းလုံကို အပြီးသတ်သိမ်းလိုက်ပြီလို့ ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA) ထုတ်ပြန် |url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/mndaa-kwanlone-attack-11122023111830.html |access-date=2026-05-12 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=SHAN |date=2023-11-13 |title=ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဓနု PDF ရဲဘော် နှစ်ဦး ကျဆုံးခဲ့ပြီး၊ နှစ်ဦး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရ |url=https://burmese.shannews.org/archives/37967 |access-date=2026-05-12 |website=သျှမ်းသံတော်ဆင့် |language=en-US}}</ref> == နောက်ခံအကြောင်းအရင်း == ကွမ်းလုံမြို့သည် တရုတ်-မြန်မာ (ချင်းရွှေဟော်) ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတွင် အချက်အချာကျသည့်မြို့ဖြစ်ပြီး၊ လားရှိုး-သိန္နီ-လောက်ကိုင်လမ်းမကြီးနှင့် သံလွင်မြစ်ဆုံရာ၊ ‘ဝ’ နှင့် ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျှက်ရှိသည်။ကွမ်းလုံတွင် လူ ၅၇၀၀၀ နီးပါး နေထိုင်ပြီး ကိုးကန့် လူဦးရေသည် ၆၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်။<ref>{{Cite web |title=ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအတွင်း KNDF ရဲဘော် ၃ ဦးကျဆုံး |url=https://www.bnionline.net/mm/news-102293 |access-date=2026-05-12 |website=နိုင်ငံတကာမြန်မာ့သတင်း |language=my}}</ref> ကွမ်းလုံ‌ဒေသကို ကိုးကန့် စော်ဘွားရန်ကော်ဟွာ ခေတ်ကတည်းက ကိုးကန့်အဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက် တွင် ရှိခဲ့သည့် ဒေသတစ်ခု အဖြစ် MNDAA က သတ်မှတ်ထားသည်။၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် မူပန်(သိန္နီ)စော်ဘွားမှ ကိုးကန့်ဒေသကို ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ကိုးကန့်စော်ဘွား၏ တုန့်ပြန်မှုအောက်တွင် ချန်ချင်းရှု နှင့် မိုင်းဟုန်ဒေသ နှစ်ခုသာမက ကွမ်းလုံကိုလည်း ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ထိုအချိန်မှစ၍ ကွမ်းလုံကို ကိုးကန့်စော်ဘွားလက်အောက်ရှိ အရေးကြီးသော‌မြို့တစ်မြို့အဖြစ် ကိုးကန့်တို့က သတ်မှတ်ထားခဲ့ကြသည်။၁၉၆၉ ခုနှစ်မတိုင်ခင်အချိန်အထိ ကွမ်းလုံ‌ဒေသသည် ကိုးကန့်၏ အောက်တွင်တည်ရှိခဲ့ပြီး၊ ထို့နောက် ၁၉၇၁ ခုနှစ် တွင် [[ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ဗကပ]] ၏ အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သည် ကွမ်းလုံတွင် အခြေချသည့် မြန်မာတပ်မတော် ကို အရှိန်အဟုန်ပြင်းထန်စွာ ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ရက်(၄၀)ကျော်ကြာ တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သော်လည်း မြန်မာတပ်မတော်၏ တပ်စခန်းများကို မသိမ်းယူနိုင်ခဲ့ပေ။နောက်ပိုင်းတွင် ကွမ်းလုံကို တပ်မတော်က ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=果敢资讯网 |url=https://kokang123.blogspot.com/2023/11/mndaa_12.html |access-date=2026-05-12 |website=果敢资讯网}}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှုဖြစ်စဉ် == ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) နှင့်အတူ ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်များက ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်ဘက်မှ ကွမ်းလုံအခြေချစစ်ဗျူဟာကုန်း အမြောက်တပ်ရင်း-၁၂၇၊ ခလရ ၁၂၅ နှင့် အထိုင်တပ်များအပြင် သံချပ်ကာနှင့် အမြောက်တပ်များဖြင့် ခုခံခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲကာလအတွင်း စစ်ကောင်စီဘက်မှ စစ်ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး အေးမင်းထွန်း သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် MNDAA နှင့် မဟာမိတ်တပ်များက ကွမ်းလုံမြို့ကို အလုံးစုံ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ကိုးကန့်(MNDAA)နှင့် မဟာမိတ်အဖွဲ့များသည် ကွမ်းလုံတံတားကို ဦးစွာသိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တွင်းရှိ ရဲစခန်း ၊ ယာဉ်ထိန်းရဲ များ နှင့် မြို့နယ်အုပ်ချုပ်‌ရေးရုံးများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ယင်းနောက် ကွမ်းလုံမြို့အနောက်ဘက်ရှိ တောင်ကုန်းစခန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ပြီး ကွမ်းလုံမြို့ (သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်း)ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2023-11-09 |title=ကွမ်းလုံမြို့ကို ကိုးကန့် MNDAA က သိမ်းပိုက် နိုင်ခဲ့ပြီး ကွမ်းလုံတံတားနှင့် တာပါး တံတားကိုလည်း ထိန်းချုပ်ထား |url=https://yktnews.com/2023/11/130449/ |access-date=2026-05-12 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref> ယင်းမတိုင်မီ အောက်တိုဘာ ၃၀ ရက်တွင် ကွမ်းလုံမြို့တောင်ဘက်ရှိ ကံမိုင်းဒေသအခြေစိုက် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၁၄၃ မှ ဒုတပ်ရင်းမှူးအပါအဝင် တပ်ရင်းတခုလုံး (စုစုပေါင်း အင်အား ၄၁ ဦး) မှာ လက်နက်ချခဲ့သည့်အပြင် အောက်တိုဘာ ၃၁ ရက် တွင်လည်း ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ ဟဲ့ဟော်ကျေးရွာ အခြေစိုက် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးသည် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များထံ လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။ထို့အပြင် ညီနောင်မဟာမိတ်တပ်အနေဖြင့် စစ်ရေးဗျူဟာအရ အရေးပါသည့် ကွမ်းလုံမြို့အား မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက် ထိုးစစ်ဆင်နေစဥ် အရှေ့ဘက်ရှိ ဟိုပန်၊ နန့်တိန်းချောင်းတံတားကိုလည်း ချိုးဖျက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2023-11-02 |title=ကွမ်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ ဆက်လက် ပြင်းထန် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/11/02/376005.html |access-date=2026-05-12 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == တိုက်ပွဲ၏ ရလဒ်နှင့် အကျိုးသက်ရောက်မှု == ဤတိုက်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီက ၅၂ နှစ်တိုင်တိုင် အခိုင်အမာ တပ်စွဲထားသည့် ကွမ်းလုံဒေသကို ၁၂ ရက်အတွင်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် MNDAA ၏ ထုတ်ပြန်ချက်များအရ အတွဲလိုက်ဒုံးပစ်ယာဉ် (MLRS) သုံးစီး၊ ၁၂၂ မမ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက်တစ်လက်၊ စစ်သည်တင်ယာဉ်များ၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံထုတ် EE-9 အမြောက်တပ် သံချပ်ကာတိုက်ယာဉ်တစ်စီး၊ MT-LB သံချပ်ကာယာဉ်တစ်စီးနှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံထုတ် BTR-3U လူတင်သံချပ်ကာယာဉ်တစ်စီးတို့ကို မြောက်ပိုင်းတပ်များ ရရှိသွားသည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဦး |date=2023-11-13 |title=မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်တပ်များပြောသည့် ကွမ်းလုံ ၁၂ ရက်တိုက်ပွဲ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/45174/ |access-date=2026-05-12 |website=Myanmar Now |language=en-US |archive-date=19 March 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250319082719/https://myanmar-now.org/mm/news/45174/ |url-status=dead }}</ref> == ဝေဖန်ခံရမှုများ == ဤတိုက်ပွဲသည် စစ်ကောင်စီအတွက် နယ်မြေဆုံးရှုံးမှုသာမက ဂုဏ်သိက္ခာပိုင်းအရပါ ကြီးမားသော ထိုးနှက်ချက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ တိုက်ပွဲအပြီးတွင် အတွဲလိုက်ဒုံးပစ်ယာဉ် (MLRS) များ၊ ဟောင်ဝစ်ဇာအမြောက်များနှင့် သံချပ်ကာတိုက်ယာဉ် အမြောက်အမြားကိုပါ မဟာမိတ်တပ်များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကွမ်းလုံမြို့ကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းက [[ကိုးကန့်ဒေသ]]သို့ ချီတက်လာနိုင်သော စစ်ကောင်စီ၏ ထောက်ပို့လမ်းကြောင်းများကို ပိတ်ဆို့နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အချက်အချာကျသော လမ်းကြောင်းကိုလည်း စိုးမိုးနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |date=2023-11-12 |title=နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်ထိပ်တန်းသတင်းများ - |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/crgpwzjrgz9o |access-date=2026-05-12 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] hsa1hf561mlwntn93mwomoynv0xpdap 0 286011 1037106 1032194 2026-06-09T16:13:01Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037106 wikitext text/x-wiki {{Infobox ancient site | name = အိုးယဆုဘခိုဖွန်း | native_name = 大塚山古墳 | native_name_lang = | image = 大安場古墳1号墳.JPG | image_size = | alt = | caption = | map_type = Japan Fukushima Prefecture#Japan | map_alt = Location in Japan | relief = 1 | map_caption = Ōyasuba Kofun | map_size = | altitude_m = | altitude_ref = | coordinates = {{coord|37|21|23|N|140|24|12|E|display=inline, title}} | map_dot_label = | location = [[Kōriyama, Fukushima]], [[Japan]] | region = [[Tōhoku region]] | type = Kofun | part_of = | length = | width = | area = | volume = | diameter = | circumference = | height = | built = late 4th, early 5th century AD | abandoned = | epochs = [[Kofun period]] | cultures = | discovered = | excavations =1996-1998 | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = Yes (archaeological park) | other_designation = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | architectural_styles = | architectural_details = | notes = {{box|background=white|align=center|wide=yes|border size=3px|border color=brown|text align=center|[[Monuments of Japan|National Historic Site of Japan]]}} }} '''အိုးယဆုဘခိုဖွန်းအစု''' (大安場古墳群, Ōyasuba Kofun gun) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသတောင်ဘက်ပိုင်း ဖုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုးရိယမမြို့တွင်ရှိသည့် ခိုဖွန်းအစု ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းအစုတွင် ခိုဖွန်းခေတ်ကာလအစောပိုင်းမှ အလယ်ကာလအတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ခိုဖွန်းငါးခု ပါဝင်သည်။ ဤနေရာရှိ အကြီးဆုံးခိုဖွန်းကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url= https://bunka.nii.ac.jp/heritages/detail/218189 |title= 大安場古墳群|language=Japanese |publisher=[[Agency for Cultural Affairs]] |accessdate=}}</ref> ==အကြောင်းအရာ== အဘုခုမမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၅၀ မီတာခန့်တွင်ရှိကာ တောင်ဘက်မှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခိုဖွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ ခိုရိယမမြို့ပညာရေးအဖွဲ့သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ တူးဖော်လေ့လာရေးများကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဤခိုဖွန်းအစုတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဇန်းပိုးခိုးဟိုးဖွန်း (前方後方墳) အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထောင့်မှန်စတုဂံနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုံစံရှိသည်။ အလျား ၈၃ မီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ မျက်နှာမူလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ဤခိုဖွန်းအစုကို ရှေးဟောင်းသုတေသနပန်းခြံတစ်ခုအဖြစ် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ သွားရောက်လိုပါက JR East ခိုရိယမဘူတာမှတဆင့် ဖုခုရှိမခိုဆွတ်ဘတ်စကားစီးနင်းကာ ခနယဘတ်စကားမှတ်တိုင်အထိ သွားရမည်။ ထိုဘတ်စကားမှတ်တိုင်မှတဆင့် ၁၀ မိနစ် လမ်းလျှောက်ကာ သွားရောက်နိုင်သည်။ ==ပြင်ပလင့်များ== {{Commons category|Oyasuba ancient tomb}} *[http://www.bunka-manabi.or.jp/oyasuba/index.html Oyasuba Park information home page]{{Dead link|date=June 2026 }} {{in lang|ja}} *[https://www.gurutto-koriyama.com/detail/index_571.html Kōriyama tourist information home page] {{in lang|ja}} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ခိုဖွန်းအစုအဝေးများ]] [[ကဏ္ဍ:ဖုခုရှိမခရိုင်၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[ကဏ္ဍ:ခိုးရိယမမြို့]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်နေရာများ]] [[ကဏ္ဍ:ဇန်းပိုးခိုးအန်းဖွန်း]] 3aaqkj525rne286uil2uem0vgt8183b 0 287040 1037205 1036984 2026-06-10T05:07:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော် */ 1037205 wikitext text/x-wiki [[File:Shwemawdaw Pagoda, Bago.jpg|250px|thumb|right|တာတိုင်ဘုရားတွင် ပါဝင်သည့် ပဲခူးမြို့ရှိ ရွှေမော်ဓောစေတီတော်]] '''တာတိုင်ဘုရားများ''' သည် ဟံသာဝတီခေတ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည့် စေတီတော် (၁၁) ကို ဆိုလိုသည်။ ဤစေတီ ၁၁ ဆူသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="inf">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="bago">https://pddbago.net/?page_id=26</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဟံသာဝတီခေတ်တွင် ပဲခူးဟံသာဝတီမှ ရန်ကုန်သန်လျင်သို့ ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားလာလိုပါက ပဲခူးမြစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကုန်းလမ်းကြောင်းမှလည်း "ဒုံးလမ်းကြောင်း" ဟုခေါ်သည့် လမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကုန်းလမ်းကြောင်းသည် အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ အချိန်မရွေး၊ ရာသီမရွေး အသုံးပြုနိုင်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင်တို့သည် ဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘုရားစေတီများကို "တာတိုင်ဘုရားများ" ဟု ခေါ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ==ဘုရားစေတီများစာရင်း== ပဲခူးမှ သန်လျင်အထိ အစဉ်အတိုင်းရေတွက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> #[[ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)|ရွှေမော်ဓောဘုရား]] #[[ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်]] #[[မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်]] #[[မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခရုစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မထီးစေတီတော်]] #[[ရဲမွန်စေတီတော်]] #[[မြသိန်းတန်စေတီတော် (သုံးခွ)]] #[[ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်]]<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ===ရွှေမော်ဓောဘုရား=== {{main|ရွှေမော်ဓောဘုရား}} ရွှေမော်ဓောစေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပထမမြောက်စေတီ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် မဟာသလနှင့် စူဠသလသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ ဆံတော် ၂ ဆူပင့်ဆောင်လာကာ ဌာပနာထည့်သွင်းကာ စေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့ကြသည်။ <ref>THE LOST LEGEND OF THE SHWEMAWDAW, PAGODA [Donald M. Stadtner (Walnut Creek, California, USA)] ; From the paper of conference Discovery of Ramanya Desa: History, Identity, Culture, Language and Performing Arts </ref> ===ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်}} ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော် (သို့မဟုတ်) ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ဒုတိယမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ ===မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်=== '''မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးခိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မိုးခိုင်ကြီးကျေးရွာ]] အနောက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စေတီတော်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သွားတော် (၃၃) ဆူအနက်မှ ၁ ဆူကို ဌာပနာထားသည်။ စေတီတော်၏ အမည်သည် မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်" ဖြစ်ပြီး "ကျောက်စွန်းဘုရားကြီး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းက မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုး လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် မဟာရံတံတိုင်းနှင့် လှေကားများကို ဂဝံကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အုတ်ပုံကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီး ၎င်းထိပ်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော် ၄၈ ပေမြင့်သည့် စေတီတော်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံများက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်}} ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဖလေးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ၄ ခုမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် အတောင် ၂၁၀ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်ကို ဒေသခံများက "ဖလေးဘုရား" ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်">{{cite book |title= ဆံတော်ရှင်ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်မြတ်ကြီး |author= ဦးစေတနာ |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ===မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်=== {{main|မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်}} မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မိုးကနိမ်းရွာ တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခရုစေတီတော်=== [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကဝမြို့နယ်]]၊ [[ကန်ဘဲ့ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်|ကန်ဘဲ့ရွာ]]တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင်ပါဝင်သည့် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၉၀ ပေ မြင့်ပြီး ရှစ်မြှောင့်သဏ္ဌာန်ရှိ စေတီတော် ဖြစ်သည်။ အရံစေတီ (၈) ဆူ၊ ပစ္စယံအနားတစ်ဖက်လျှင် ၃၁ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အနားတစ်ဖက်လျှင် ၄၃ ပေ ၆ လက်မ ရှိသည်။ ဘုရားပရဝုဏ်သည် ၅ ဧကကန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မထီးစေတီတော်=== ကျိုက်မထီးစေတီတော်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သန်လျင်ခရိုင်]]၊ [[ခရမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ပဇင်းနီကန်|ပဇင်းနီကန်ရွာ]]တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ခုနစ်ဆူမြောက်ဘုရား ဖြစ်သည်။ စေတီတော်တွင် ရှေးဟောင်းအုတ်လက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အုတ်များတွင် အလျား ၁ ပေ၊ ဗြက် ၆ လက်မ၊ ထု ၂ လက်မ ရှိသည့် အုတ်များလည်း ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ၁၃၃၉ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အလှူရှင် ဦးအုန်းသီးမှာ ၁၃၄ ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတင်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ရဲမွန်စေတီတော်=== ရဲမွန်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ ခရမ်းမြို့နယ်၊ ကမာကလူကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ရှစ်ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဘုရား၏ ဝတ္တကမြေသည် ၅ ဧကခန့် ရှိသည်။ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားပါက ရန်ကုန်မှ ၃၆ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရွှေဖရုံမယ်သည် သလမင်း၏ မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ မိဖုရားသည် ကျဆုံးသွားခဲ့ရသည် ဆွေမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးသူရဲကောင်းများကို လွမ်းဆွတ်သည့်အနေဖြင့် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခွင့်ပေးပါရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ သလမင်းက ခွင့်ပြုသဖြင့် ခရမ်းမြို့အနီး၊ မင်္ဂလာကန်တော်ရှိသည့်အရပ်တွင် စစ်သူကြီးဖိုးထူး၊ အထိန်းတော်မအေးပု၊ ဆွေမျိုးသူရဲကောင်းများကို ရည်စူးကာ လက်ဝတ်ရတနာများကို ဌာပနာကာ ဉာဏ်တော် ၁၈ တောင်ရှိသည့် ရဲမွန်စေတီတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည်။ "ရဲမွန်" ဟူသည်မှာ မွန်ဘာသာဖြင့် "ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော မွန်လူမျိုး၊ ဆွေမျိုးစု" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ စေတီတော်တည်ရာအရပ်ရှိ မင်္ဂလာကန်တော်သည် ယနေ့တိုင် စေတီတော်၏ အနောက်ဘက်ရင်ပြင်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာရေကန်သည် စေတီတော်တည်စဉ်က အုတ်ဖုတ်ရန် မြေတူးရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကန်၏ လေးဖက်လေးတန်သည် ရှေးဟောင်းအုတ်ချပ်များဖြင့် ဘောင်ပြုလုပ်ထားသည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ (၆၀ ပေ) ရှိသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပို့တွဲလပြည့နေ့တိုင်း ကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref name="bago"/> ===မြသိန်းတန်စေတီတော်=== ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၉၀၊ အေဒီ ၈၂၈ တွင် ရွှေဖရုံမယ်မိဖုရားကြီးမှ လွမ်းစေတီအမှတ်တရများအဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ တွင် အလှူဒါယကာမ မဒေါ်ပန်းခုံသည် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချကာ ဉာဏ်တော် (၄၅) တောင် (၆၇ပေ ၆ လက်မ) ရှိသည့် စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇနကို စေတီတော်ကို ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့မှစကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်=== ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ နံယောရွာအနီးတွင် ရှိသည်။ နံယောရွာအနီးရှိသည့်အတွက် "နံယောဘုရား" ဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၇ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၁၀ ဆူမြောက်ဘုရားဖြစ်သည်။ အခြားသော တာတိုင်ဘုရားများနှင့် တူညီသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိခြင်း၊ ဘုရားတည်ရာတွင်သုံးထားသည့် အုတ်အရွယ်အစားများ တူညီခြင်း၊ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၄.၅၅ မိုင်အကွာတွင်ရှိခြင်း၊ တံတိုင်းအကြွင်းအကျန်တို့ ကျန်ရှိနေသေးခြင်း စသည့်အချက်များကို ထောက်ကာ ဤစေတီတော်ကို တာတိုင်ဘုရားများတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆသတ်မှတ်ထားသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ သမိုင်းကြောင်းအနေဖြင့် ၂၁၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗညားဦးနှင့် ဗညားဒလ အမတ်ကြီးနှစ်ဦးတို့အဖွဲ့သည် စေတီတော်ကို ကန်စောင့်နတ်သမီး ညွှန်ပြသည့်နေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် စေတီတော်ကို "ကျိုက်နံကမာ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သည်။ ကာလကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာဘုရင်တို့လက်ထက်တွင် "နံယောဘုရား" ဟု တွင်ခဲ့သည်။ ===ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်=== ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:တာတိုင်ဘုရားများ]] kuvs8dz7vmf7wuqntjg3tcak5fsd8z6 1037206 1037205 2026-06-10T05:07:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော် */ 1037206 wikitext text/x-wiki [[File:Shwemawdaw Pagoda, Bago.jpg|250px|thumb|right|တာတိုင်ဘုရားတွင် ပါဝင်သည့် ပဲခူးမြို့ရှိ ရွှေမော်ဓောစေတီတော်]] '''တာတိုင်ဘုရားများ''' သည် ဟံသာဝတီခေတ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည့် စေတီတော် (၁၁) ကို ဆိုလိုသည်။ ဤစေတီ ၁၁ ဆူသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="inf">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="bago">https://pddbago.net/?page_id=26</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဟံသာဝတီခေတ်တွင် ပဲခူးဟံသာဝတီမှ ရန်ကုန်သန်လျင်သို့ ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားလာလိုပါက ပဲခူးမြစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကုန်းလမ်းကြောင်းမှလည်း "ဒုံးလမ်းကြောင်း" ဟုခေါ်သည့် လမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကုန်းလမ်းကြောင်းသည် အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ အချိန်မရွေး၊ ရာသီမရွေး အသုံးပြုနိုင်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင်တို့သည် ဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘုရားစေတီများကို "တာတိုင်ဘုရားများ" ဟု ခေါ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ==ဘုရားစေတီများစာရင်း== ပဲခူးမှ သန်လျင်အထိ အစဉ်အတိုင်းရေတွက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> #[[ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)|ရွှေမော်ဓောဘုရား]] #[[ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်]] #[[မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်]] #[[မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခရုစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မထီးစေတီတော်]] #[[ရဲမွန်စေတီတော်]] #[[မြသိန်းတန်စေတီတော် (သုံးခွ)]] #[[ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်]]<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ===ရွှေမော်ဓောဘုရား=== {{main|ရွှေမော်ဓောဘုရား}} ရွှေမော်ဓောစေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပထမမြောက်စေတီ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် မဟာသလနှင့် စူဠသလသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ ဆံတော် ၂ ဆူပင့်ဆောင်လာကာ ဌာပနာထည့်သွင်းကာ စေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့ကြသည်။ <ref>THE LOST LEGEND OF THE SHWEMAWDAW, PAGODA [Donald M. Stadtner (Walnut Creek, California, USA)] ; From the paper of conference Discovery of Ramanya Desa: History, Identity, Culture, Language and Performing Arts </ref> ===ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်}} ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော် (သို့မဟုတ်) ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ဒုတိယမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ ===မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်=== '''မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးခိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မိုးခိုင်ကြီးကျေးရွာ]] အနောက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စေတီတော်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သွားတော် (၃၃) ဆူအနက်မှ ၁ ဆူကို ဌာပနာထားသည်။ စေတီတော်၏ အမည်သည် မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်" ဖြစ်ပြီး "ကျောက်စွန်းဘုရားကြီး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းက မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုး လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် မဟာရံတံတိုင်းနှင့် လှေကားများကို ဂဝံကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အုတ်ပုံကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီး ၎င်းထိပ်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော် ၄၈ ပေမြင့်သည့် စေတီတော်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံများက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်}} ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဖလေးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ၄ ခုမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် အတောင် ၂၁၀ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်ကို ဒေသခံများက "ဖလေးဘုရား" ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်">{{cite book |title= ဆံတော်ရှင်ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်မြတ်ကြီး |author= ဦးစေတနာ |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ===မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်=== {{main|မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်}} မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မိုးကနိမ်းရွာ တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခရုစေတီတော်=== [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကဝမြို့နယ်]]၊ [[ကန်ဘဲ့ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်|ကန်ဘဲ့ရွာ]]တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင်ပါဝင်သည့် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၉၀ ပေ မြင့်ပြီး ရှစ်မြှောင့်သဏ္ဌာန်ရှိ စေတီတော် ဖြစ်သည်။ အရံစေတီ (၈) ဆူ၊ ပစ္စယံအနားတစ်ဖက်လျှင် ၃၁ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အနားတစ်ဖက်လျှင် ၄၃ ပေ ၆ လက်မ ရှိသည်။ ဘုရားပရဝုဏ်သည် ၅ ဧကကန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မထီးစေတီတော်=== ကျိုက်မထီးစေတီတော်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သန်လျင်ခရိုင်]]၊ [[ခရမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ပဇင်းနီကန်|ပဇင်းနီကန်ရွာ]]တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ခုနစ်ဆူမြောက်ဘုရား ဖြစ်သည်။ စေတီတော်တွင် ရှေးဟောင်းအုတ်လက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အုတ်များတွင် အလျား ၁ ပေ၊ ဗြက် ၆ လက်မ၊ ထု ၂ လက်မ ရှိသည့် အုတ်များလည်း ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ၁၃၃၉ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အလှူရှင် ဦးအုန်းသီးမှာ ၁၃၄ ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတင်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ရဲမွန်စေတီတော်=== ရဲမွန်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ ခရမ်းမြို့နယ်၊ ကမာကလူကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ရှစ်ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဘုရား၏ ဝတ္တကမြေသည် ၅ ဧကခန့် ရှိသည်။ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားပါက ရန်ကုန်မှ ၃၆ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရွှေဖရုံမယ်သည် သလမင်း၏ မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ မိဖုရားသည် ကျဆုံးသွားခဲ့ရသည် ဆွေမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးသူရဲကောင်းများကို လွမ်းဆွတ်သည့်အနေဖြင့် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခွင့်ပေးပါရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ သလမင်းက ခွင့်ပြုသဖြင့် ခရမ်းမြို့အနီး၊ မင်္ဂလာကန်တော်ရှိသည့်အရပ်တွင် စစ်သူကြီးဖိုးထူး၊ အထိန်းတော်မအေးပု၊ ဆွေမျိုးသူရဲကောင်းများကို ရည်စူးကာ လက်ဝတ်ရတနာများကို ဌာပနာကာ ဉာဏ်တော် ၁၈ တောင်ရှိသည့် ရဲမွန်စေတီတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည်။ "ရဲမွန်" ဟူသည်မှာ မွန်ဘာသာဖြင့် "ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော မွန်လူမျိုး၊ ဆွေမျိုးစု" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ စေတီတော်တည်ရာအရပ်ရှိ မင်္ဂလာကန်တော်သည် ယနေ့တိုင် စေတီတော်၏ အနောက်ဘက်ရင်ပြင်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာရေကန်သည် စေတီတော်တည်စဉ်က အုတ်ဖုတ်ရန် မြေတူးရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကန်၏ လေးဖက်လေးတန်သည် ရှေးဟောင်းအုတ်ချပ်များဖြင့် ဘောင်ပြုလုပ်ထားသည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ (၆၀ ပေ) ရှိသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပို့တွဲလပြည့နေ့တိုင်း ကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref name="bago"/> ===မြသိန်းတန်စေတီတော်=== ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၉၀၊ အေဒီ ၈၂၈ တွင် ရွှေဖရုံမယ်မိဖုရားကြီးမှ လွမ်းစေတီအမှတ်တရများအဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ တွင် အလှူဒါယကာမ မဒေါ်ပန်းခုံသည် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချကာ ဉာဏ်တော် (၄၅) တောင် (၆၇ပေ ၆ လက်မ) ရှိသည့် စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇနကို စေတီတော်ကို ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့မှစကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်=== ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ နံယောရွာအနီးတွင် ရှိသည်။ နံယောရွာအနီးရှိသည့်အတွက် "နံယောဘုရား" ဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၇ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၁၀ ဆူမြောက်ဘုရားဖြစ်သည်။ အခြားသော တာတိုင်ဘုရားများနှင့် တူညီသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိခြင်း၊ ဘုရားတည်ရာတွင်သုံးထားသည့် အုတ်အရွယ်အစားများ တူညီခြင်း၊ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၄.၅၅ မိုင်အကွာတွင်ရှိခြင်း၊ တံတိုင်းအကြွင်းအကျန်တို့ ကျန်ရှိနေသေးခြင်း စသည့်အချက်များကို ထောက်ကာ ဤစေတီတော်ကို တာတိုင်ဘုရားများတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆသတ်မှတ်ထားသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ သမိုင်းကြောင်းအနေဖြင့် ၂၁၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗညားဦးနှင့် ဗညားဒလ အမတ်ကြီးနှစ်ဦးတို့အဖွဲ့သည် စေတီတော်ကို ကန်စောင့်နတ်သမီး ညွှန်ပြသည့်နေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် စေတီတော်ကို "ကျိုက်နံကမာ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သည်။ ကာလကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာဘုရင်တို့လက်ထက်တွင် "နံယောဘုရား" ဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်=== ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:တာတိုင်ဘုရားများ]] c29mh67v3rjvzs7des3l6b5bjm4rjgi 1037207 1037206 2026-06-10T05:08:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကျိုက်ခေါက်စေတီတော် */ 1037207 wikitext text/x-wiki [[File:Shwemawdaw Pagoda, Bago.jpg|250px|thumb|right|တာတိုင်ဘုရားတွင် ပါဝင်သည့် ပဲခူးမြို့ရှိ ရွှေမော်ဓောစေတီတော်]] '''တာတိုင်ဘုရားများ''' သည် ဟံသာဝတီခေတ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည့် စေတီတော် (၁၁) ကို ဆိုလိုသည်။ ဤစေတီ ၁၁ ဆူသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="inf">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="bago">https://pddbago.net/?page_id=26</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဟံသာဝတီခေတ်တွင် ပဲခူးဟံသာဝတီမှ ရန်ကုန်သန်လျင်သို့ ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားလာလိုပါက ပဲခူးမြစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကုန်းလမ်းကြောင်းမှလည်း "ဒုံးလမ်းကြောင်း" ဟုခေါ်သည့် လမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကုန်းလမ်းကြောင်းသည် အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ အချိန်မရွေး၊ ရာသီမရွေး အသုံးပြုနိုင်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင်တို့သည် ဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘုရားစေတီများကို "တာတိုင်ဘုရားများ" ဟု ခေါ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ==ဘုရားစေတီများစာရင်း== ပဲခူးမှ သန်လျင်အထိ အစဉ်အတိုင်းရေတွက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> #[[ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)|ရွှေမော်ဓောဘုရား]] #[[ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်]] #[[မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်]] #[[မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခရုစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မထီးစေတီတော်]] #[[ရဲမွန်စေတီတော်]] #[[မြသိန်းတန်စေတီတော် (သုံးခွ)]] #[[ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်]]<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ===ရွှေမော်ဓောဘုရား=== {{main|ရွှေမော်ဓောဘုရား}} ရွှေမော်ဓောစေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပထမမြောက်စေတီ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် မဟာသလနှင့် စူဠသလသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ ဆံတော် ၂ ဆူပင့်ဆောင်လာကာ ဌာပနာထည့်သွင်းကာ စေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့ကြသည်။ <ref>THE LOST LEGEND OF THE SHWEMAWDAW, PAGODA [Donald M. Stadtner (Walnut Creek, California, USA)] ; From the paper of conference Discovery of Ramanya Desa: History, Identity, Culture, Language and Performing Arts </ref> ===ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်}} ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော် (သို့မဟုတ်) ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ဒုတိယမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ ===မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်=== '''မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးခိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မိုးခိုင်ကြီးကျေးရွာ]] အနောက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စေတီတော်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သွားတော် (၃၃) ဆူအနက်မှ ၁ ဆူကို ဌာပနာထားသည်။ စေတီတော်၏ အမည်သည် မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်" ဖြစ်ပြီး "ကျောက်စွန်းဘုရားကြီး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းက မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုး လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် မဟာရံတံတိုင်းနှင့် လှေကားများကို ဂဝံကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အုတ်ပုံကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီး ၎င်းထိပ်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော် ၄၈ ပေမြင့်သည့် စေတီတော်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံများက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်}} ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဖလေးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ၄ ခုမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် အတောင် ၂၁၀ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်ကို ဒေသခံများက "ဖလေးဘုရား" ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်">{{cite book |title= ဆံတော်ရှင်ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်မြတ်ကြီး |author= ဦးစေတနာ |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ===မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်=== {{main|မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်}} မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မိုးကနိမ်းရွာ တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခရုစေတီတော်=== [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကဝမြို့နယ်]]၊ [[ကန်ဘဲ့ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်|ကန်ဘဲ့ရွာ]]တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင်ပါဝင်သည့် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၉၀ ပေ မြင့်ပြီး ရှစ်မြှောင့်သဏ္ဌာန်ရှိ စေတီတော် ဖြစ်သည်။ အရံစေတီ (၈) ဆူ၊ ပစ္စယံအနားတစ်ဖက်လျှင် ၃၁ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အနားတစ်ဖက်လျှင် ၄၃ ပေ ၆ လက်မ ရှိသည်။ ဘုရားပရဝုဏ်သည် ၅ ဧကကန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မထီးစေတီတော်=== ကျိုက်မထီးစေတီတော်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သန်လျင်ခရိုင်]]၊ [[ခရမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ပဇင်းနီကန်|ပဇင်းနီကန်ရွာ]]တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ခုနစ်ဆူမြောက်ဘုရား ဖြစ်သည်။ စေတီတော်တွင် ရှေးဟောင်းအုတ်လက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အုတ်များတွင် အလျား ၁ ပေ၊ ဗြက် ၆ လက်မ၊ ထု ၂ လက်မ ရှိသည့် အုတ်များလည်း ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ၁၃၃၉ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အလှူရှင် ဦးအုန်းသီးမှာ ၁၃၄ ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတင်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ရဲမွန်စေတီတော်=== ရဲမွန်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ ခရမ်းမြို့နယ်၊ ကမာကလူကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ရှစ်ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဘုရား၏ ဝတ္တကမြေသည် ၅ ဧကခန့် ရှိသည်။ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားပါက ရန်ကုန်မှ ၃၆ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရွှေဖရုံမယ်သည် သလမင်း၏ မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ မိဖုရားသည် ကျဆုံးသွားခဲ့ရသည် ဆွေမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးသူရဲကောင်းများကို လွမ်းဆွတ်သည့်အနေဖြင့် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခွင့်ပေးပါရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ သလမင်းက ခွင့်ပြုသဖြင့် ခရမ်းမြို့အနီး၊ မင်္ဂလာကန်တော်ရှိသည့်အရပ်တွင် စစ်သူကြီးဖိုးထူး၊ အထိန်းတော်မအေးပု၊ ဆွေမျိုးသူရဲကောင်းများကို ရည်စူးကာ လက်ဝတ်ရတနာများကို ဌာပနာကာ ဉာဏ်တော် ၁၈ တောင်ရှိသည့် ရဲမွန်စေတီတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည်။ "ရဲမွန်" ဟူသည်မှာ မွန်ဘာသာဖြင့် "ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော မွန်လူမျိုး၊ ဆွေမျိုးစု" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ စေတီတော်တည်ရာအရပ်ရှိ မင်္ဂလာကန်တော်သည် ယနေ့တိုင် စေတီတော်၏ အနောက်ဘက်ရင်ပြင်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာရေကန်သည် စေတီတော်တည်စဉ်က အုတ်ဖုတ်ရန် မြေတူးရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကန်၏ လေးဖက်လေးတန်သည် ရှေးဟောင်းအုတ်ချပ်များဖြင့် ဘောင်ပြုလုပ်ထားသည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ (၆၀ ပေ) ရှိသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပို့တွဲလပြည့နေ့တိုင်း ကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref name="bago"/> ===မြသိန်းတန်စေတီတော်=== ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၉၀၊ အေဒီ ၈၂၈ တွင် ရွှေဖရုံမယ်မိဖုရားကြီးမှ လွမ်းစေတီအမှတ်တရများအဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ တွင် အလှူဒါယကာမ မဒေါ်ပန်းခုံသည် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချကာ ဉာဏ်တော် (၄၅) တောင် (၆၇ပေ ၆ လက်မ) ရှိသည့် စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇနကို စေတီတော်ကို ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့မှစကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်=== ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ နံယောရွာအနီးတွင် ရှိသည်။ နံယောရွာအနီးရှိသည့်အတွက် "နံယောဘုရား" ဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၇ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၁၀ ဆူမြောက်ဘုရားဖြစ်သည်။ အခြားသော တာတိုင်ဘုရားများနှင့် တူညီသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိခြင်း၊ ဘုရားတည်ရာတွင်သုံးထားသည့် အုတ်အရွယ်အစားများ တူညီခြင်း၊ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၄.၅၅ မိုင်အကွာတွင်ရှိခြင်း၊ တံတိုင်းအကြွင်းအကျန်တို့ ကျန်ရှိနေသေးခြင်း စသည့်အချက်များကို ထောက်ကာ ဤစေတီတော်ကို တာတိုင်ဘုရားများတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆသတ်မှတ်ထားသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ သမိုင်းကြောင်းအနေဖြင့် ၂၁၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗညားဦးနှင့် ဗညားဒလ အမတ်ကြီးနှစ်ဦးတို့အဖွဲ့သည် စေတီတော်ကို ကန်စောင့်နတ်သမီး ညွှန်ပြသည့်နေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် စေတီတော်ကို "ကျိုက်နံကမာ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သည်။ ကာလကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာဘုရင်တို့လက်ထက်တွင် "နံယောဘုရား" ဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်=== {{main}ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်}} ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:တာတိုင်ဘုရားများ]] rqgkmumrc6lmeft9czyvtiuamk8jd5k 1037208 1037207 2026-06-10T05:12:16Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကျိုက်ခေါက်စေတီတော် */ 1037208 wikitext text/x-wiki [[File:Shwemawdaw Pagoda, Bago.jpg|250px|thumb|right|တာတိုင်ဘုရားတွင် ပါဝင်သည့် ပဲခူးမြို့ရှိ ရွှေမော်ဓောစေတီတော်]] '''တာတိုင်ဘုရားများ''' သည် ဟံသာဝတီခေတ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည့် စေတီတော် (၁၁) ကို ဆိုလိုသည်။ ဤစေတီ ၁၁ ဆူသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="inf">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="bago">https://pddbago.net/?page_id=26</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဟံသာဝတီခေတ်တွင် ပဲခူးဟံသာဝတီမှ ရန်ကုန်သန်လျင်သို့ ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားလာလိုပါက ပဲခူးမြစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကုန်းလမ်းကြောင်းမှလည်း "ဒုံးလမ်းကြောင်း" ဟုခေါ်သည့် လမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကုန်းလမ်းကြောင်းသည် အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ အချိန်မရွေး၊ ရာသီမရွေး အသုံးပြုနိုင်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင်တို့သည် ဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘုရားစေတီများကို "တာတိုင်ဘုရားများ" ဟု ခေါ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ==ဘုရားစေတီများစာရင်း== ပဲခူးမှ သန်လျင်အထိ အစဉ်အတိုင်းရေတွက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> #[[ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)|ရွှေမော်ဓောဘုရား]] #[[ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်]] #[[မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်]] #[[မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခရုစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မထီးစေတီတော်]] #[[ရဲမွန်စေတီတော်]] #[[မြသိန်းတန်စေတီတော် (သုံးခွ)]] #[[ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်]]<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ===ရွှေမော်ဓောဘုရား=== {{main|ရွှေမော်ဓောဘုရား}} ရွှေမော်ဓောစေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပထမမြောက်စေတီ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် မဟာသလနှင့် စူဠသလသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ ဆံတော် ၂ ဆူပင့်ဆောင်လာကာ ဌာပနာထည့်သွင်းကာ စေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့ကြသည်။ <ref>THE LOST LEGEND OF THE SHWEMAWDAW, PAGODA [Donald M. Stadtner (Walnut Creek, California, USA)] ; From the paper of conference Discovery of Ramanya Desa: History, Identity, Culture, Language and Performing Arts </ref> ===ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်}} ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော် (သို့မဟုတ်) ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ဒုတိယမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ ===မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်=== '''မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးခိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မိုးခိုင်ကြီးကျေးရွာ]] အနောက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စေတီတော်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သွားတော် (၃၃) ဆူအနက်မှ ၁ ဆူကို ဌာပနာထားသည်။ စေတီတော်၏ အမည်သည် မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်" ဖြစ်ပြီး "ကျောက်စွန်းဘုရားကြီး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းက မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုး လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် မဟာရံတံတိုင်းနှင့် လှေကားများကို ဂဝံကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အုတ်ပုံကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီး ၎င်းထိပ်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော် ၄၈ ပေမြင့်သည့် စေတီတော်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံများက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်}} ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဖလေးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ၄ ခုမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် အတောင် ၂၁၀ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်ကို ဒေသခံများက "ဖလေးဘုရား" ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်">{{cite book |title= ဆံတော်ရှင်ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်မြတ်ကြီး |author= ဦးစေတနာ |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ===မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်=== {{main|မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်}} မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မိုးကနိမ်းရွာ တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခရုစေတီတော်=== [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကဝမြို့နယ်]]၊ [[ကန်ဘဲ့ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်|ကန်ဘဲ့ရွာ]]တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင်ပါဝင်သည့် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၉၀ ပေ မြင့်ပြီး ရှစ်မြှောင့်သဏ္ဌာန်ရှိ စေတီတော် ဖြစ်သည်။ အရံစေတီ (၈) ဆူ၊ ပစ္စယံအနားတစ်ဖက်လျှင် ၃၁ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အနားတစ်ဖက်လျှင် ၄၃ ပေ ၆ လက်မ ရှိသည်။ ဘုရားပရဝုဏ်သည် ၅ ဧကကန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မထီးစေတီတော်=== ကျိုက်မထီးစေတီတော်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သန်လျင်ခရိုင်]]၊ [[ခရမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ပဇင်းနီကန်|ပဇင်းနီကန်ရွာ]]တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ခုနစ်ဆူမြောက်ဘုရား ဖြစ်သည်။ စေတီတော်တွင် ရှေးဟောင်းအုတ်လက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အုတ်များတွင် အလျား ၁ ပေ၊ ဗြက် ၆ လက်မ၊ ထု ၂ လက်မ ရှိသည့် အုတ်များလည်း ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ၁၃၃၉ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အလှူရှင် ဦးအုန်းသီးမှာ ၁၃၄ ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတင်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ရဲမွန်စေတီတော်=== ရဲမွန်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ ခရမ်းမြို့နယ်၊ ကမာကလူကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ရှစ်ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဘုရား၏ ဝတ္တကမြေသည် ၅ ဧကခန့် ရှိသည်။ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားပါက ရန်ကုန်မှ ၃၆ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရွှေဖရုံမယ်သည် သလမင်း၏ မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ မိဖုရားသည် ကျဆုံးသွားခဲ့ရသည် ဆွေမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးသူရဲကောင်းများကို လွမ်းဆွတ်သည့်အနေဖြင့် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခွင့်ပေးပါရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ သလမင်းက ခွင့်ပြုသဖြင့် ခရမ်းမြို့အနီး၊ မင်္ဂလာကန်တော်ရှိသည့်အရပ်တွင် စစ်သူကြီးဖိုးထူး၊ အထိန်းတော်မအေးပု၊ ဆွေမျိုးသူရဲကောင်းများကို ရည်စူးကာ လက်ဝတ်ရတနာများကို ဌာပနာကာ ဉာဏ်တော် ၁၈ တောင်ရှိသည့် ရဲမွန်စေတီတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည်။ "ရဲမွန်" ဟူသည်မှာ မွန်ဘာသာဖြင့် "ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော မွန်လူမျိုး၊ ဆွေမျိုးစု" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ စေတီတော်တည်ရာအရပ်ရှိ မင်္ဂလာကန်တော်သည် ယနေ့တိုင် စေတီတော်၏ အနောက်ဘက်ရင်ပြင်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာရေကန်သည် စေတီတော်တည်စဉ်က အုတ်ဖုတ်ရန် မြေတူးရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကန်၏ လေးဖက်လေးတန်သည် ရှေးဟောင်းအုတ်ချပ်များဖြင့် ဘောင်ပြုလုပ်ထားသည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ (၆၀ ပေ) ရှိသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပို့တွဲလပြည့နေ့တိုင်း ကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref name="bago"/> ===မြသိန်းတန်စေတီတော်=== ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၉၀၊ အေဒီ ၈၂၈ တွင် ရွှေဖရုံမယ်မိဖုရားကြီးမှ လွမ်းစေတီအမှတ်တရများအဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ တွင် အလှူဒါယကာမ မဒေါ်ပန်းခုံသည် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချကာ ဉာဏ်တော် (၄၅) တောင် (၆၇ပေ ၆ လက်မ) ရှိသည့် စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇနကို စေတီတော်ကို ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့မှစကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်=== ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ နံယောရွာအနီးတွင် ရှိသည်။ နံယောရွာအနီးရှိသည့်အတွက် "နံယောဘုရား" ဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၇ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၁၀ ဆူမြောက်ဘုရားဖြစ်သည်။ အခြားသော တာတိုင်ဘုရားများနှင့် တူညီသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိခြင်း၊ ဘုရားတည်ရာတွင်သုံးထားသည့် အုတ်အရွယ်အစားများ တူညီခြင်း၊ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၄.၅၅ မိုင်အကွာတွင်ရှိခြင်း၊ တံတိုင်းအကြွင်းအကျန်တို့ ကျန်ရှိနေသေးခြင်း စသည့်အချက်များကို ထောက်ကာ ဤစေတီတော်ကို တာတိုင်ဘုရားများတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆသတ်မှတ်ထားသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ သမိုင်းကြောင်းအနေဖြင့် ၂၁၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗညားဦးနှင့် ဗညားဒလ အမတ်ကြီးနှစ်ဦးတို့အဖွဲ့သည် စေတီတော်ကို ကန်စောင့်နတ်သမီး ညွှန်ပြသည့်နေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် စေတီတော်ကို "ကျိုက်နံကမာ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သည်။ ကာလကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာဘုရင်တို့လက်ထက်တွင် "နံယောဘုရား" ဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်}} ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်မြို့၏ တောင်ဘက် သန်လျင်ကျောက်တန်းလမ်းအနီး ဥတ္တရင်္ဂကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော်မှာ ၂၃၃ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အဝန်းမှာ ပေ ၉ဝဝ ရှိသည်။ စေတီတော် တည်ခဲ့စဉ်က ""ခေါလကစေတီ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သော်လည်း ကာလရွေ့လျားလာသည့်အခါ "ခေါက်စေတီ" ဟု ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီတိုင်းသားတို့သည် "ကျာ်ခိုက်" ဟု ခေါ်ခဲ့ကြရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် "ကျိုက်ခေါက်စေတီ" ဟူ၍ အဆင့်အဆင့် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ <ref>မြတ်မင်းလှိုင်။ မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီပုထိုးများ</ref> ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:တာတိုင်ဘုရားများ]] eidgyy06rnpcvvzfwwwiq3kqayszkoq 1037210 1037208 2026-06-10T05:17:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ရုပ်ပုံများ */ 1037210 wikitext text/x-wiki [[File:Shwemawdaw Pagoda, Bago.jpg|250px|thumb|right|တာတိုင်ဘုရားတွင် ပါဝင်သည့် ပဲခူးမြို့ရှိ ရွှေမော်ဓောစေတီတော်]] '''တာတိုင်ဘုရားများ''' သည် ဟံသာဝတီခေတ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည့် စေတီတော် (၁၁) ကို ဆိုလိုသည်။ ဤစေတီ ၁၁ ဆူသည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="inf">https://www.moi.gov.mm/npe/saareaakphuumeaakmnny-ttaattiungbhuraamaachii</ref><ref name="bago">https://pddbago.net/?page_id=26</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ဟံသာဝတီခေတ်တွင် ပဲခူးဟံသာဝတီမှ ရန်ကုန်သန်လျင်သို့ ရေလမ်းကြောင်းမှ သွားလာလိုပါက ပဲခူးမြစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကုန်းလမ်းကြောင်းမှလည်း "ဒုံးလမ်းကြောင်း" ဟုခေါ်သည့် လမ်းကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကုန်းလမ်းကြောင်းသည် အတိုဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်ကာ အချိန်မရွေး၊ ရာသီမရွေး အသုံးပြုနိုင်သည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်။ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ဟံသာဝတီဘုရင်တို့သည် ဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းဘုရားစေတီများကို "တာတိုင်ဘုရားများ" ဟု ခေါ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ==ဘုရားစေတီများစာရင်း== ပဲခူးမှ သန်လျင်အထိ အစဉ်အတိုင်းရေတွက်ပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref name="inf"/><ref name="bago"/> #[[ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)|ရွှေမော်ဓောဘုရား]] #[[ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်]] #[[မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်]] #[[မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခရုစေတီတော်]] #[[ကျိုက်မထီးစေတီတော်]] #[[ရဲမွန်စေတီတော်]] #[[မြသိန်းတန်စေတီတော် (သုံးခွ)]] #[[ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်]] #[[ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်]]<ref name="inf"/><ref name="bago"/> ===ရွှေမော်ဓောဘုရား=== {{main|ရွှေမော်ဓောဘုရား}} ရွှေမော်ဓောစေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပထမမြောက်စေတီ ဖြစ်သည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် မဟာသလနှင့် စူဠသလသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်မှ ဆံတော် ၂ ဆူပင့်ဆောင်လာကာ ဌာပနာထည့်သွင်းကာ စေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့ကြသည်။ <ref>THE LOST LEGEND OF THE SHWEMAWDAW, PAGODA [Donald M. Stadtner (Walnut Creek, California, USA)] ; From the paper of conference Discovery of Ramanya Desa: History, Identity, Culture, Language and Performing Arts </ref> ===ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော်}} ကျိုက်ပဒိုင်စေတီတော် (သို့မဟုတ်) ကျိုက်ပဒိုင်ရွှေတိဂုံလေးစေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျိုက်ပဒိုင်ကြီးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ဒုတိယမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဓဝါရီရသေ့သည် သုဝဏ္ဏပဗ္ဗတောင်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်မြတ်သုံးဆူကို ဌာပနာက တည်ထားခဲ့သည်။ ===မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်=== '''မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်''' သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သနပ္ပင်မြို့နယ်|သနပ်ပင်မြို့နယ်]]၊ [[မိုးခိုင်ကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်|မိုးခိုင်ကြီးကျေးရွာ]] အနောက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်မိုးခိုင်ကြီးစေတီတော်" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စေတီတော်တွင် မြတ်စွာဘုရား၏ သွားတော် (၃၃) ဆူအနက်မှ ၁ ဆူကို ဌာပနာထားသည်။ စေတီတော်၏ အမည်သည် မွန်ဘာသာဖြင့် "ကျိုက်မူးကမော့နွတ်" ဖြစ်ပြီး "ကျောက်စွန်းဘုရားကြီး" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဓမ္မစေတီမင်းက မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာရေးထိုး လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ထူးခြားချက်အနေဖြင့် မဟာရံတံတိုင်းနှင့် လှေကားများကို ဂဝံကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိအချိန်တွင် အုတ်ပုံကြီးသဖွယ် ဖြစ်နေပြီး ၎င်းထိပ်ပေါ်တွင် ဉာဏ်တော် ၄၈ ပေမြင့်သည့် စေတီတော်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဒေသခံများက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်}} ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဖလေးရွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင် ၄ ခုမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် အတောင် ၂၁၀ ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက်အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်ကို ဒေသခံများက "ဖလေးဘုရား" ဟု ခေါ်ကြသည်။<ref name="ကျိုက်မတ်ကော်">{{cite book |title= ဆံတော်ရှင်ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော်မြတ်ကြီး |author= ဦးစေတနာ |publisher= |location= |date= |pages= }}</ref> ===မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်=== {{main|မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော်}} မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မိုးကနိမ်းရွာ တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ပါဝင်သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခရုစေတီတော်=== [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ကဝမြို့နယ်]]၊ [[ကန်ဘဲ့ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်|ကန်ဘဲ့ရွာ]]တွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရားများတွင်ပါဝင်သည့် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော် ၉၀ ပေ မြင့်ပြီး ရှစ်မြှောင့်သဏ္ဌာန်ရှိ စေတီတော် ဖြစ်သည်။ အရံစေတီ (၈) ဆူ၊ ပစ္စယံအနားတစ်ဖက်လျှင် ၃၁ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အနားတစ်ဖက်လျှင် ၄၃ ပေ ၆ လက်မ ရှိသည်။ ဘုရားပရဝုဏ်သည် ၅ ဧကကန့် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်မထီးစေတီတော်=== ကျိုက်မထီးစေတီတော်သည် [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[သန်လျင်ခရိုင်]]၊ [[ခရမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ပဇင်းနီကန်|ပဇင်းနီကန်ရွာ]]တွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ခုနစ်ဆူမြောက်ဘုရား ဖြစ်သည်။ စေတီတော်တွင် ရှေးဟောင်းအုတ်လက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ အုတ်များတွင် အလျား ၁ ပေ၊ ဗြက် ၆ လက်မ၊ ထု ၂ လက်မ ရှိသည့် အုတ်များလည်း ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ရှစ်မြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော် ၇၂ တောင် (၁၀၈ ပေ) ရှိသည်။ စေတီတော်သည် ၁၃၃၉ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရာ အလှူရှင် ဦးအုန်းသီးမှာ ၁၃၄ ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၄ ခုနှစ်တွင် ထီးတင်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ရဲမွန်စေတီတော်=== ရဲမွန်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ ခရမ်းမြို့နယ်၊ ကမာကလူကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ရှစ်ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ဘုရား၏ ဝတ္တကမြေသည် ၅ ဧကခန့် ရှိသည်။ ရေကြောင်းခရီးဖြင့် သွားပါက ရန်ကုန်မှ ၃၆ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရွှေဖရုံမယ်သည် သလမင်း၏ မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ မိဖုရားသည် ကျဆုံးသွားခဲ့ရသည် ဆွေမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးသူရဲကောင်းများကို လွမ်းဆွတ်သည့်အနေဖြင့် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ခွင့်ပေးပါရန် တောင်ဆိုခဲ့သည်။ သလမင်းက ခွင့်ပြုသဖြင့် ခရမ်းမြို့အနီး၊ မင်္ဂလာကန်တော်ရှိသည့်အရပ်တွင် စစ်သူကြီးဖိုးထူး၊ အထိန်းတော်မအေးပု၊ ဆွေမျိုးသူရဲကောင်းများကို ရည်စူးကာ လက်ဝတ်ရတနာများကို ဌာပနာကာ ဉာဏ်တော် ၁၈ တောင်ရှိသည့် ရဲမွန်စေတီတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ခဲ့သည်။ "ရဲမွန်" ဟူသည်မှာ မွန်ဘာသာဖြင့် "ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသော မွန်လူမျိုး၊ ဆွေမျိုးစု" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ စေတီတော်တည်ရာအရပ်ရှိ မင်္ဂလာကန်တော်သည် ယနေ့တိုင် စေတီတော်၏ အနောက်ဘက်ရင်ပြင်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မင်္ဂလာရေကန်သည် စေတီတော်တည်စဉ်က အုတ်ဖုတ်ရန် မြေတူးရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကန်၏ လေးဖက်လေးတန်သည် ရှေးဟောင်းအုတ်ချပ်များဖြင့် ဘောင်ပြုလုပ်ထားသည်။ စေတီတော်သည် လက်ရှိကာလတွင် ဉာဏ်တော် အတောင် ၄၀ (၆၀ ပေ) ရှိသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပို့တွဲလပြည့နေ့တိုင်း ကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref name="bago"/> ===မြသိန်းတန်စေတီတော်=== ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုရွာတွင် တည်ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၆ ဆူမြောက်စေတီတော် ဖြစ်သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၉၀၊ အေဒီ ၈၂၈ တွင် ရွှေဖရုံမယ်မိဖုရားကြီးမှ လွမ်းစေတီအမှတ်တရများအဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၆ တွင် အလှူဒါယကာမ မဒေါ်ပန်းခုံသည် စေတီတော်ကို အုတ်မြစ်ချကာ ဉာဏ်တော် (၄၅) တောင် (၆၇ပေ ၆ လက်မ) ရှိသည့် စေတီတော်ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြိုင်ကြီးငူဆရာတော် ဦးသုဇနကို စေတီတော်ကို ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့မှစကာ ငါးရက်ကြာ ကျင်းပသည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်=== ကျိုက်သမ္ဗာန်စေတီတော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်၊ သုံးခွမြို့နယ်၊ နံယောရွာအနီးတွင် ရှိသည်။ နံယောရွာအနီးရှိသည့်အတွက် "နံယောဘုရား" ဟု ဒေသခံများက ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၇ မိုင်အကွာတွင် ရှိသည်။ တာတိုင်ဘုရား ၁၁ ဆူတွင် ၁၀ ဆူမြောက်ဘုရားဖြစ်သည်။ အခြားသော တာတိုင်ဘုရားများနှင့် တူညီသည့် လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိခြင်း၊ ဘုရားတည်ရာတွင်သုံးထားသည့် အုတ်အရွယ်အစားများ တူညီခြင်း၊ မြသိန်းတန်စေတီတော်မှ ၄.၅၅ မိုင်အကွာတွင်ရှိခြင်း၊ တံတိုင်းအကြွင်းအကျန်တို့ ကျန်ရှိနေသေးခြင်း စသည့်အချက်များကို ထောက်ကာ ဤစေတီတော်ကို တာတိုင်ဘုရားများတွင် ပါဝင်သည်ဟု ယူဆသတ်မှတ်ထားသည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို တပေါင်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ သမိုင်းကြောင်းအနေဖြင့် ၂၁၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗညားဦးနှင့် ဗညားဒလ အမတ်ကြီးနှစ်ဦးတို့အဖွဲ့သည် စေတီတော်ကို ကန်စောင့်နတ်သမီး ညွှန်ပြသည့်နေရာတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် စေတီတော်ကို "ကျိုက်နံကမာ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သည်။ ကာလကြာညောင်းလာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာဘုရင်တို့လက်ထက်တွင် "နံယောဘုရား" ဟု တွင်ခဲ့သည်။<ref name="bago"/> ===ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်=== {{main|ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်}} ကျိုက်ခေါက်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်မြို့၏ တောင်ဘက် သန်လျင်ကျောက်တန်းလမ်းအနီး ဥတ္တရင်္ဂကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော်မှာ ၂၃၃ ပေ၊ ဖိနပ်တော်အဝန်းမှာ ပေ ၉ဝဝ ရှိသည်။ စေတီတော် တည်ခဲ့စဉ်က ""ခေါလကစေတီ" ဟု အမည်သမုတ်ခဲ့သော်လည်း ကာလရွေ့လျားလာသည့်အခါ "ခေါက်စေတီ" ဟု ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီတိုင်းသားတို့သည် "ကျာ်ခိုက်" ဟု ခေါ်ခဲ့ကြရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် "ကျိုက်ခေါက်စေတီ" ဟူ၍ အဆင့်အဆင့် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ <ref>မြတ်မင်းလှိုင်။ မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီပုထိုးများ</ref> ==ရုပ်ပုံများ== <gallery> Image:Shwemawdaw Pagoda, Bago.jpg|ရွှေမော်ဓောစေတီတော် Image:Kyaik_Ma_Kaw_Pagoda1.jpg|ကျိုက်မတ်ကော်စေတီတော် Image: Kyaik Mukhanein Pagoda 2.jpg|မိုးကနိန်းကျိုက်သို့ပုသိမ်စေတီတော် Image:Kyaikkhauk Pagoda.jpg|ကျိုက်ခေါက်စေတီတော် </gallery> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:တာတိုင်ဘုရားများ]] teh2zlaug70mrqxjp583oamnoe91gmm 0 287275 1037095 1035980 2026-06-09T15:09:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037095 wikitext text/x-wiki {{Close relationships}} '''အရိပ်အယောင်ပြခြင်း (Ghosting)''' ဆိုသည်မှာ လူမှုဆက်ဆံရေးတစ်ခုတွင် လူတစ်ဦးနှင့် အဆက်အသွယ်လုပ်ခြင်းကို ခိုင်လုံသော သတိပေးချက် သို့မဟုတ် ရှင်းလင်းချက်တစ်စုံတစ်ရာမရှိဘဲ ရုတ်တရက် အပြီးတိုင်ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ရှောင်ဖယ်ခြင်းနှင့် နောက်ဆက်တွဲ ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကိုပါ တမင်သက်သက် လျစ်လျူရှုခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းသည့် အရပ်သုံး အသုံးအနှုန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last=Daraj |first=Lateefa Rashed |date=2023 |title=Ghosting: Abandonment in the Digital Era |journal=[[Encyclopedia (journal)|Encyclopedia]] |volume=4 |issue=1 |pages=36–45 |doi=10.3390/encyclopedia4010004 |hdl=1807/137213 |doi-access=free |hdl-access=free}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFDarajBuhejjiPerlmutterJahrami2023">Daraj, Lateefa Rashed; Buhejji, Mariam Rashid; Perlmutter, Gretta; Jahrami, Haitham; Seeman, Mary V. (2023). [[doi:10.3390/encyclopedia4010004|"Ghosting: Abandonment in the Digital Era"]]. ''[[Encyclopedia (journal)|Encyclopedia]]''. '''4''' (1): <span class="nowrap">36–</span>45. [[Digital object identifier|doi]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[doi:10.3390/encyclopedia4010004|10.3390/encyclopedia4010004]]</span>. [[Hdl (identifier)|hdl]]:<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[[hdl:1807/137213|1807/137213]]</span>.</cite></ref> ဒစ်ဂျစ်တယ်ဆက်သွယ်ရေးစနစ် တိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ အွန်လိုင်းပလက်ဖောင်းများ၏ အမည်မဖော်လိုမှုနှင့် အဆင်ပြေလွယ်ကူမှုတို့ကြောင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံရမည့် ပဋိပက္ခများ သို့မဟုတ် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ မသက်မသာဖြစ်မှုများမှ အလွယ်တကူ လွတ်မြောက်ရာလမ်းတစ်ခုအဖြစ် အရိပ်အယောင်ပြခြင်း (Ghosting) ကို အသုံးချလာကြသည်။<ref>{{Cite news |last=Safronova |first=Valeriya |date=June 26, 2015 |title=Exes Explain Ghosting, the Ultimate Silent Treatment |url=https://www.nytimes.com/2015/06/26/fashion/exes-explain-ghosting-the-ultimate-silent-treatment.html |access-date=February 10, 2020 |work=The New York Times |language=en-US |issn=0362-4331}}</ref> <ref>{{Cite web |date=February 5, 2016 |title=Where Did the Term "Ghosted" Come From? Origin of the Web's Favorite Term for Abandonment |url=https://www.mic.com/articles/134418/where-did-the-term-ghosted-come-from-origin-of-the-web-s-favorite-term-for-abandonment |access-date=February 10, 2020 |website=Mic |language=en}}</ref> <ref>{{Cite web |title=Why Ghosting Is Leading the World's Mental Health Crisis {{!}} Psychology Today |url=https://www.psychologytoday.com/us/blog/the-power-slow/201710/why-ghosting-is-leading-the-worlds-mental-health-crisis |access-date=July 1, 2021 |website=www.psychologytoday.com |language=en}}</ref> ဤအသုံးအနှုန်းသည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းကာလတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး မူလအားဖြင့် ချိန်းတွေ့ခြင်းနှင့် အချစ်ရေးဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးများကိုသာ ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းဆယ်စုနှစ်များတွင် လူမှုကွန်ရက်များနှင့် အွန်လိုင်းချိန်းတွေ့အက်ပ် (Dating apps) များ အသုံးများလာခြင်းနှင့်အတူ ဤအပြုအမူသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် အဆိုပါအသုံးအနှုန်းကို အချစ်ရေးတွင်သာမက သူငယ်ချင်းချင်း၊ မိသားစုဝင်ချင်း၊ အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားအကြား သို့မဟုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအကြား အလားတူ အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်မှုများကို ရည်ညွှန်းရန်အတွက်ပါ တိုးချဲ့အသုံးပြုလာကြသည်။<ref>{{Cite magazine|title=Friendship Ghosting Is Real|url=https://time.com/4779713/friendship-ghosting/|archivedate=June 13, 2021|archive-date=27 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210727133112/https://time.com/4779713/friendship-ghosting/|access-date=4 June 2026|url-status=dead}}<cite class="citation magazine cs1" data-ve-ignore="">. ''Time''. Archived from [https://time.com/4779713/friendship-ghosting/ the original] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210727133112/https://time.com/4779713/friendship-ghosting/ |date=27 July 2021 }} on July 27, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 13, Senator</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite news |date=May 26, 2021 |title='I've been ghosted by my insurer' |url=https://www.bbc.com/news/business-57258456 |access-date=June 13, 2021 |work=BBC News |language=en-GB}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="">[https://www.bbc.com/news/business-57258456 "'I've been ghosted by my insurer'"]. ''BBC News''. May 26, 2021<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">June 13,</span> 2021</span>.</cite></ref> <ref>{{Cite web |date=August 27, 2015 |title=I Was Ghosted by One of My Closest Friends |url=http://www.cosmopolitan.com/lifestyle/a45446/friend-ghosted-me/ |access-date=February 3, 2016 |website=Cosmopolitan}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[http://www.cosmopolitan.com/lifestyle/a45446/friend-ghosted-me/ "I Was Ghosted by One of My Closest Friends"]. ''Cosmopolitan''. August 27, 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">February 3,</span> 2016</span>.</cite></ref> အခြားသူတစ်ဦးအပေါ် အရိပ်အယောင်ပြခြင်း (Ghosting) ပြုလုပ်သူသည် မိမိ၏အပြုအမူကြောင့် တစ်ဖက်လူတွင် မည်မျှအထိ ထိခိုက်ခံစားရမည်ဆိုသည်ကို သိရှိနားလည်နိုင်စွမ်း အလွန်နည်းပါးတတ်သည်။ အရိပ်အယောင်ပြခြင်း (Ghosting) ခံရသူတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆိုးကျိုးများနှင့် နက်ရှိုင်းသော စိတ်ဒဏ်ရာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သောကြောင့် စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင်အချို့က ဤအပြုအမူကို စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွဲသုံးစားပြုမှု (Emotional abuse) သို့မဟုတ် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ရန်လိုမှုပုံစံတစ်ရပ် (Passive-aggressive cruelty) အဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":0">{{Cite news |title=Why Ghosting Hurts So Much |url=https://www.psychologytoday.com/blog/living-forward/201511/why-ghosting-hurts-so-much |access-date=February 3, 2016 |work=Psychology Today}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} mmk3lshi4a3g8faflt1sx6vel8tpg64 0 287474 1037132 1036448 2026-06-09T19:06:31Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037132 wikitext text/x-wiki {{Dead end}} {{Retaining title}} {{Infobox | bodystyle = width:23em; | title = BDSM | titlestyle = | image = [[File:BDSM acronym.svg|200px]] | imagestyle = | caption = BDSM အတိုကောက်စာလုံးစု | captionstyle = | headerstyle = background:#ccf; | labelstyle = background:#ddf;width:40%; | datastyle = | header1 = အစိတ်အပိုင်းများ (Aspects) | header2 = | label2 = B&D၊ B/D သို့မဟုတ် BD | data2 = [[Bondage (sexual)|အနှောင်အဖွဲ့ (Bondage)]] နှင့် [[Discipline (BDSM)|စည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်း (Discipline)]] | header3 = | label3 = D&s၊ D/s သို့မဟုတ် Ds | data3 = [[Dominance and submission|လွှမ်းမိုးခြင်းနှင့် နာခံခြင်း (Dominance and submission)]] | header4 = | label4 = S&M၊ S/M သို့မဟုတ် SM | data4 = [[Sadomasochism|နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်း (Sadism and masochism)]] | header5 = အခန်းကဏ္ဍများ (Roles) | header6 = | label6 = အပေါ်လူ/လွှမ်းမိုးသူ (Top/dominant) | data6 = လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်သူ သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်သူ | header7 = | label7 = အောက်လူ/နာခံသူ (Bottom/submissive) | data7 = လုပ်ဆောင်ချက်များကို လက်ခံရရှိသူ သို့မဟုတ် အထိန်းချုပ်ခံရသူ | header8 = | label8 = အပြောင်းအလဲလုပ်သူ (Switch) | data8 = အခန်းကဏ္ဍများကို ဟိုဘက်ဒီဘက် ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်သူ }} '''BDSM''' ဆိုသည်မှာ အနှောင်အဖွဲ့ (Bondage)၊ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်း (Discipline)၊ လွှမ်းမိုးခြင်းနှင့် နာခံခြင်း (Dominance and submission)၊ နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်း (Sadomasochism) တို့အပြင် အခြားသော လူပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုများ ပါဝင်သည့် ကာမရာဂစိတ်ကို နှိုးဆွပေးသော အလေ့အထများ (Erotic practices) သို့မဟုတ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သရုပ်ဆောင်ကစားမှုများ (Sexual roleplaying) ကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last1=Weiss |first1=Margot |chapter=BDSM (bondage, discipline, domination, submission, sadomasochism) |title=The International Encyclopedia of Human Sexuality |date=2015 |pages=113–196 |doi=10.1002/9781118896877.wbiehs043 |isbn=978-1-4051-9006-0 }}</ref> ဤအလေ့အထများတွင် ကျယ်ပြန့်သော လုပ်ဆောင်ချက်များ ပါဝင်နေသဖြင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် BDSM အလေ့အထရှိသူဟု မယူဆသူများပင် ဤအပြုအမူမျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် BDSM အသိုင်းအဝိုင်း သို့မဟုတ် ယဉ်ကျေးမှုခွဲ (Subculture) ထဲတွင် ပါဝင်ခြင်း ရှိမရှိကိုမူ မိမိကိုယ်ကိုယ် အသိအမှတ်ပြုမှု (Self-identification) နှင့် အတွေ့အကြုံ မျှဝေခံစားဖူးမှုများအပေါ် မူတည်၍ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိကြသည်။ BDSM ဟူသော အတိုကောက်စာလုံးစု (Initialism) ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ် ယူစနက် (Usenet) အင်တာနက်စာမျက်နှာပေါ်ရှိ ပို့စ်တစ်ခုတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် မှတ်တမ်းတင်တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|url = http://www.oed.com/view/Entry/14168#eid289098363|title = BDSM ''n.'' (in entry B, ''n.'')|date = June 2013|access-date = 29 November 2015|website = Oxford English Dictionary Online|publisher = Oxford University Press|edition = draft|archive-url = https://web.archive.org/web/20151231210447/http://www.oed.com/view/Entry/14168#eid289098363|archive-date = 31 December 2015|url-status = live}}</ref> ၎င်းသည် B/D (အနှောင်အဖွဲ့နှင့် စည်းကမ်း)၊ D/s (လွှမ်းမိုးခြင်းနှင့် နာခံခြင်း) နှင့် S/M (နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်း) ဟူသော အတိုကောက်စကားလုံးများအားလုံးကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ BDSM ဟူသော စကားရပ်ကို ကျယ်ပြန့်လှသော လှုပ်ရှားမှုများ၊ လူပုဂ္ဂိုလ်အချင်းချင်း ဆက်ဆံရေး ပုံစံများ (Interpersonal relationships) နှင့် ထူးခြားဆန်းသစ်သော ယဉ်ကျေးမှုခွဲများအားလုံးကို လွှမ်းခြုံနိုင်ရန်အတွက် အထွေထွေသုံး စကားရပ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ BDSM အသိုင်းအဝိုင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကိုယ် ဤအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်ဟု ခံယူပြီး သမားရိုးကျမဟုတ်သော ကွဲပြားသည့် အလေ့အထရှိသူ မည်သူ့ကိုမဆို ယေဘုယျအားဖြင့် နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ၎င်းတွင် ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်သူများ (Cross-dressers)၊ ခန္ဓာကိုယ်ပုံသဏ္ဍာန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (Body modification) ဝါသနာပါသူများ၊ တိရစ္ဆာန်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ကစားသူများ (Animal roleplayers)၊ ရာဘာဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောအရာများကို စွဲလမ်းမက်မောသူများ (Rubber fetishists) နှင့် အခြားသူများလည်း ပါဝင်ကြသည်။ BDSM တွင် ပါဝင်သော လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဆက်ဆံရေးများသည် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအနေဖြင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဖြည့်ဆည်းပေးရသည့် အခန်းကဏ္ဍများကို ခံယူလေ့ရှိကြပြီး ၎င်းတွင် အာဏာချင်း မညီမျှမှုများ (Inequality of power) ပါဝင်နေတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပါဝင်သူနှစ်ဦးစလုံး၏ ကြိုတင်အသိပေး သဘောတူညီချက် (Informed consent) ရှိရန်မှာ အလွန်ပင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်လှသည်။ ဤအခန်းကဏ္ဍများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်အတွက် "နာခံသူ (Submissive)" နှင့် "လွှမ်းမိုးသူ (Dominant)" ဟူသော ဝေါဟာရများကို အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြပြီး၊ လွှမ်းမိုးသူ သို့မဟုတ် ဒွမ် (Dom) က နာခံသူ သို့မဟုတ် ဆပ် (Sub) အပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှုကို ရယူသည်။ ၎င်းအပြင် အပေါ်လူ (Top) နှင့် အောက်လူ (Bottom) ဟူသော ဝေါဟာရများကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး အပေါ်လူ (Top) သည် လုပ်ဆောင်ချက်ကို စတင်လုပ်ဆောင်သူ ဖြစ်ပြီး အောက်လူ (Bottom) သည် ထိုလုပ်ဆောင်ချက်ကို လက်ခံရရှိသူ ဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရ နှစ်စုသည် သိမ်မွေ့စွာ ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် - လူတစ်ဦးသည် အခြားတစ်ဦး၏ ကြာပွတ်ဖြင့် ရိုက်ခြင်းကို အပန်းဖြေသည့် သဘောသက်သက်ဖြင့် ခံယူပြီး "အောက်လူ (Bottom)" အဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း ၎င်းတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အောက်ကျခံ နာခံခြင်းမျိုး လုံးဝမပါဝင်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် နာခံသူ (Submissive) များသည် မိမိတို့၏ လွှမ်းမိုးသူ (Dominant) များအား အနှိပ်ပေးရန် အမိန့်ပေးခြင်း ခံရနိုင်သည် (ထိုသို့ နှိပ်ပေးရာတွင် နာခံသူက လှုပ်ရှားမှုကို ပြုလုပ်ပြီး လွှမ်းမိုးသူက လက်ခံရရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပြောင်းလဲသွားခြင်း မရှိပေ)။ 'Submissive' နှင့် 'Dominant' ဟူသော စကားလုံးများအစား 'Sub' နှင့် 'Dom' ဟူသော အတိုကောက်များကို အမြဲလိုလို အသုံးပြုကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လွှမ်းမိုးသည့် အမျိုးသမီးကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဂျန်ဒါခွဲခြားမှုမရှိသော 'Dom' ဟူသော စကားလုံးအစား အမျိုးသမီးသီးသန့် သုံးနှုန်းချက်များ ဖြစ်သည့် မစ္စထရက် (Mistress)၊ ဒွမ်မေ (Domme) နှင့် ဒိုမီနေးထရစ် (Dominatrix) ဟူသော စကားလုံးများကို သုံးစွဲကြသည်။ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကြား သို့မဟုတ် ဆက်ဆံရေးတစ်ခုတည်းအတွင်းမှာပင် အပေါ်လူ/လွှမ်းမိုးသူ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အောက်လူ/နာခံသူ အခန်းကဏ္ဍများကို ဟိုဘက်ဒီဘက် အပြန်အလှန် ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်တတ်သူများကိုမူ ဆွစ်ချ် (Switches) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ BDSM တွင် ပါဝင်ပတ်သက်သူများအကြား ဤအခန်းကဏ္ဍများနှင့် မိမိကိုယ်ကိုယ် ခံယူသတ်မှတ်ချက်များ၏ တိကျသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ အမြဲလိုလို အငြင်းပွား ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Terms">{{cite web|last=Grau|first=Johnson|url=http://www.leathernroses.com/generalbdsm/ssbbfaqdefines.htm|title=What do B&D, S&M, D&S, "top", "bottom" mean|publisher=Leather Roses|date=1995|access-date=27 January 2008| archive-url= https://web.archive.org/web/20080111223259/http://www.leathernroses.com/generalbdsm/ssbbfaqdefines.htm| archive-date= 11 January 2008 | url-status=live}}</ref> {{TOC limit|3}} == သမိုင်းကြောင်း == === စတင်မြစ်ဖျားခံလာပုံ === BDSM ဆိုင်ရာ အလေ့အထများသည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး စာပေမှတ်တမ်းအချို့ကတည်းက တည်ရှိခဲ့ကြပြီး အီနန်နာ (Inanna) နတ်ဘုရားမ (အက္ကဒီယန်းဘာသာဖြင့် အစ်ရှ်တာ - Ishtar) ပူဇော်ပွဲ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အီနန်နာ နတ်ဘုရားမထံ ရည်စူး၍ ရေးထိုးထားသော သပ်ပုံစာလုံး (Cuneiform) ရွှံ့ပြားစာအုပ်များတွင် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှုဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံးများ (Domination rituals) ပါဝင်နေသည်။ အထူးသဖြင့် "အီနန်နာနှင့် အီဘီဟ် (Inanna and Ebih)" ကဲ့သို့သော ရှေးဟောင်းအရေးအသားများ (၎င်းတွင် နတ်ဘုရားမက အီဘီဟ်တောင်ကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားသည်) နှင့် "အီနန်နာသို့ ပူဇော်ဂီတ (Hymn to Inanna)" တို့တွင် ဆန့်ကျင်ဘက်လိင်ကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်မှု အသွင်ပြောင်းလဲခြင်းများနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့သည် "နာကျင်မှုနှင့် ကြည်နူးမှုတို့ ရောယှက်နေပြီး၊ စိတ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားသည့် ခရီးစဉ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပြစ်ဒဏ်ခတ်ခြင်း၊ ညည်းတွားခြင်း၊ ကြည်နူးပီတိဖြစ်ခြင်း၊ ငိုကြွေးမြည်တမ်းခြင်းနှင့် သီချင်းဆိုခြင်းများ ပါဝင်ကာ ပါဝင်သူများသည် ငိုကြွေးပူဆွေးရင်း မောပန်းနွမ်းနယ်သွားကြသည်" ဟု ရေးသားထားသည်။<ref>Nomis, Anne O. (2013) ''The History & Arts of the Dominatrix'' Mary Egan Publishing and Anna Nomis Ltd {{ISBN|978-0-9927010-0-0}} pp. 59-60</ref><ref>"Lady of the Largest Heart" or "A Hymn to Inana C" available at Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, University of Oxford http://etcsl.orinst.ox.ac.uk/section4/tr4073.htm lines 80-90</ref> ဘီစီ ၉ ရာစုအတွင်းက ရှေးဟောင်း စပါတာ (Sparta) မြို့၏ အရေးကြီးဆုံး ဘာသာရေးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သော အာတဲမိစ် အောသီးယား (Artemis Orthia) တွင် ဘာသာရေးနှင့်ဆက်စပ်သော ကြာပွတ်ရိုက်ပူဇော်မှုများ (Ritual flagellations) ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာတွင် "ဒီယာမာ့စ်တီဂိုးဆစ် (diamastigosis)" ဟုခေါ်သော ထုံးတမ်းစဉ်လာ ကြာပွတ်ရိုက်ပွဲများ ကျင်းပခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးပုရောဟိတ် (Priestess) ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် လူပျိုဖော်ဝင်စ အမျိုးသားငယ်များကို ကြာပွတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Nomis, Anne O. (2013) "The Ancient Dominatrix Goddess and her Priestess Initiates" in ''The History & Arts of the Dominatrix'' Mary Egan Publishing and Anna Nomis Ltd, pp. 61-62</ref> ယင်းအကြောင်းကို ပထဝီဝင်ပညာရှင် ပါဆိုနီးယပ်စ် (Pausanias) အပါအဝင် ရှေးဟောင်းစာဆိုအများအပြားက ရေးသားခဲ့ကြသည်။<ref>Pausanias III, 16: 10-11 viewable at: http://www.theoi.com/Text/Pausanias3B.html#16 </ref> နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ (Sadomasochistic activities) ၏ ရှေးအကျဆုံး ရုပ်ပုံအထောက်အထားတစ်ခုကို ဘီစီ ၅ ရာစုခေတ်က အီထရစကန် (Etruscan) ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေဖြစ်သော တာကွီနီးယား (Tarquinia) အနီးရှိ ကြာပွတ်ရိုက်ဂူသင်္ချိုင်း (Tomb of the Whipping) တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ထိုဂူသင်္ချိုင်းအတွင်းရှိ နံရံဆေးရေးပန်းချီ (Fresco) တွင် ကာမရာဂနှိုးဆွနေစဉ် အခြေအနေတစ်ခု၌ အမျိုးသားနှစ်ဦးက အမျိုးသမီးတစ်ဦးကို ကြိမ်လုံးနှင့် လက်ဝါးဖြင့် ကြာပွတ်ရိုက်နှက်နေပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။<ref>Mario Moretti/Leonard von Matt: ''Etruskische Malerei in Tarquinia''. Cologne 1974, Page 90, figs. 762-63, {{ISBN|978-3-7701-0541-0}}</ref> ကြာပွတ်ရိုက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် အခြားကိုးကားချက်တစ်ခုကို ရှေးဟောင်းရိုမန်ကဗျာဆရာ ဂျူဗင်နယ် (Juvenal) (အေဒီ ၁-၂ ရာစု) ၏ သရော်စာများ (Satires) ဆဋ္ဌမမြောက်စာအုပ်တွင် တွေ့ရသည်။<ref>[[Juvenal]]: Satires 6, Lines 474–511</ref> ထို့အပြင် ပက်ထရိုးနီးယပ်စ် (Petronius) ၏ "ဆာတိုင်ရီကွန် (Satyricon)" ဝတ္ထုတွင်လည်း လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စိတ်နှိုးဆွမှု (Sexual arousal) ရရှိစေရန်အတွက် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတစ်ဦးကို ကြာပွတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်သည့် အကြောင်းအရာများ ပါရှိသည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်း၏ အစားထိုးမှုအဖြစ် သို့မဟုတ် သမားရိုးကျမဟုတ်သော ရှေ့ပြေးလိင်မှုကစားခြင်း (Foreplay) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် မိမိသဘောဆန္ဒအလျောက် အနှောင်အဖွဲ့ခံခြင်း၊ ကြာပွတ်ရိုက်ခံခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းငယ်များသည် ဘီစီ ၃ ရာစုနှင့် ၄ ရာစုကတည်းက တည်ရှိခဲ့သည်။{{Citation needed|date=September 2012}} ပွန်ပေ (Pompeii) မြို့ရှိ ဆန်းကြယ်ထူးဆန်းသောဗီလာ (Villa of Mysteries) ၏ နံရံပေါ်တွင် အတောင်ပံပါသော ကြာပွတ်ကိုင်အမျိုးသမီးသခင် (Whip-mistress) ပုံကို သရုပ်ဖော်ထားပြီး၊ ၎င်းသည် အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦးကို နတ်ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုများ (Mysteries) အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်း အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကြာပွတ်ကိုင်အမျိုးသမီး၏ အခန်းကဏ္ဍသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သေဆုံးခြင်းနှင့် ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်း အထိမ်းအမှတ် သန့်စင်ခြင်းလုပ်ငန်းကို မောင်းနှင်ပေးသည်။<ref name="Nomis, Anne O. 2013 pp.62-64">Nomis, Anne O. (2013) "The Whipstress and the Mysteries" in ''The History & Arts of the Dominatrix'' Mary Egan Publishing & Anna Nomis Ltd, U.K. {{ISBN|978-0-9927010-0-0}} pp.62-64</ref> ရှေးဟောင်းဂရိခေတ်က အက်ဖရိုဒိုက် (Aphrodite) အလှနတ်ဘုရားမသည်လည်း လက်နက်တစ်ခုကို ကိုင်ဆောင်ထားဖူးပုံရပြီး၊ ဆီသီရာ၊ အခရိုကိုရင့် နှင့် စပါတာ အပါအဝင် နေရာအတော်များများတွင် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ထားသော အက်ဖရိုဒိုက်ရုပ်တု အထောက်အထားများကို တွေ့ရပြီး ၎င်းလက်နက်မှာ ကြာပွတ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။<ref name="Nomis, Anne O. 2013 pp.62-64"/> အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ "ကာမသူတြ (Kama Sutra)" ကျမ်းတွင် ချစ်တင်းနှောစဉ်အတွင်း ရိုက်နှက်ခြင်း အမျိုးအစား ၄ မျိုး၊ လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ ပစ်မှတ်ထားရမည့် ခွင့်ပြုထားသော နေရာများနှင့် အောက်လူ (Bottom) များက ပြုလုပ်လေ့ရှိသော ပျော်ရွှင်မှုပါဝင်သည့် "နာကျင်ခြင်းအော်သံ" အမျိုးမျိုးတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။ အာရုံခံစားမှုဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံများနှင့် ပတ်သက်သော ဤသမိုင်းဝင်ကျမ်းစာစုတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများအတွင်း ရိုက်နှက်ကစားခြင်း (Impact play)၊ ကိုက်ခြင်းနှင့် ဆိတ်ခြင်းများကို နှစ်ဦးသဘောတူ ဆန္ဒအလျောက်သာ ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်း အလေးပေးဖော်ပြထားသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အချို့သောအမျိုးသမီးများကသာ ထိုသို့သောအပြုအမူကို ပျော်ရွှင်စရာဟု ယူဆကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤရှုထောင့်မှကြည့်လျှင် ကာမသူတြကျမ်းကို နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်းဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ဘေးကင်းလုံခြုံရေးစည်းမျဉ်းများ (Safety rules) ကို ပထမဆုံး ကိုင်တွယ်ရေးသားခဲ့သည့် စာပေအရင်းအမြစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်းဆိုင်ရာ သဘောတရားများ ပါဝင်သော အခြားစာသားများသည်လည်း နောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ပုံမှန်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။<ref>''Kamasutra'' by Mallanaga Vatsyayana, translated by Wendy Doniger, Oxford University Press 2003, {{ISBN|978-0-19-283982-4}} Book II: Chapters 4, 5, 7, 8, pages 45–64.</ref> ၁၄ ရာစုအတွင်း လိင်ဆက်ဆံခြင်း၏ ရှေ့ပြေးနိဒါန်းအဖြစ် သို့မဟုတ် အစားထိုးမှုအဖြစ် လူများက မိမိတို့ဆန္ဒအလျောက် အနှောင်အဖွဲ့ခံခြင်း သို့မဟုတ် ကြာပွတ်ရိုက်ခံခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကြောင်း သမိုင်းမှတ်တမ်းငယ်အချို့ ရှိခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော နာခံကိုးကွယ်မှုနှင့် စိတ်ဒွန်တွဲမှုများ ပြည့်နှက်နေသည့် "နန်းတွင်းအချစ် (Courtly love)" ကဲ့သို့သော ဖြစ်ရပ်များသည် BDSM ၏ ရှေ့ပြေးနိမိတ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း စာရေးဆရာအချို့က သုံးသပ်ကြသည်။<ref>Denis de Rougemont (1956), ''Love in the Western World''</ref><ref>Arne Hoffmann: ''In Leder gebunden. Der Sadomasochismus in der Weltliteratur'', page 11, Ubooks 2007, {{ISBN|978-3-86608-078-2}}</ref> အချို့သော အရင်းအမြစ်များ၏ အဆိုအရ BDSM သည် ထူးခြားကွဲပြားသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူပုံစံတစ်ခုအဖြစ် ၁၈ ရာစုအစပိုင်းတွင် စတင်မြစ်ဖျားခံခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်၊ ထိုအချိန်သည် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှုလောကက လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို ဆေးပညာအရနှင့် ဥပဒေကြောင်းအရ စတင်အမျိုးအစားခွဲခြားလာသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ ကာမရာဂနှိုးဆွသည့် အခြေအနေတစ်ခုအတွင်း ကြာပွတ်ရိုက်ခြင်း အလေ့အထကို အနည်းဆုံး ၁၅၉၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ပြီး၊ ယင်းကို ဂျွန်ဒေးဗီးစ် (John Davies) ၏ သရော်စာကဗျာတို (Epigram) တစ်ပုဒ်တွင် အထောက်အထားအဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။<ref>Epigram 33: "In Francum"</ref><ref>{{Cite journal|last=Bromley|first=James M.|date=1 May 2010|title=Social Relations and Masochistic Sexual Practice in The Nice Valour|journal=Modern Philology|volume=107|issue=#4|pages=556–587}}</ref> ထို့အပြင် သောမတ်စ်ရှက်ဒ်ဝဲ (Thomas Shadwell) ၏ "The Virtuoso" (၁၆၇၆) ပြဇာတ်နှင့် တင်မ်တဲလ်ထရိုး (Tim Tell-Troth) ၏ "Knavery of Astrology" (၁၆၈၀) တို့တွင်လည်း "ကြာပွတ်ရိုက်ကျောင်းများ (Flogging schools)" အကြောင်း ကိုးကားချက်များကို တွေ့ရသည်။<ref>Jones, M (2007) "Print of the Month: The Cully Flaug'd" in ''British Printed Images (BPI) to 1700''</ref><ref>Nomis, Anne O. (2013) "Flogging Schools and Their Cullies" in ''The History & Arts of the Dominatrix'' Mary Egan Publishing and Anna Nomis Ltd, 2013. {{ISBN|978-0-9927010-0-0}} pp.80-81</ref> ဗြိတိသျှပြတိုက် (British Museum) စုဆောင်းမှုတွင် ပါဝင်သည့် "The Cully Flaug'd" ကဲ့သို့သော ကြာပွတ်ရိုက်ခြင်း မြင်ကွင်းများကို ဖော်ပြထားသည့် မက်ဇိုတင့်ပုံနှိပ်နည်းပညာ (Mezzotints) နှင့် ပုံနှိပ်မီဒီယာများကဲ့သို့သော အမြင်အာရုံဆိုင်ရာ အထောက်အထားများကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Jones, M. (2007) "Print of the Month: The Cully Flaug'd" in British Printed Images (BPI) to 1700</ref> ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော ဂျွန်ကလေလန်း (John Cleland) ၏ "ဖန်နီဟေးလ် (Fanny Hill)" ဝတ္ထုတွင် ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူ ဖန်နီဟေးလ်နှင့် မစ္စတာဘာဗီးလ်တို့အကြား ကြာပွတ်ရိုက်ခြင်း မြင်ကွင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။<ref>John Cleland: ''Fanny Hill: Memoirs of a Woman of Pleasure'', Penguin Classics, Page 180 ff</ref> ထို့နောက်တွင် "Birch Discipline ဖြင့် တင်ဆက်သော ခေတ်ဆန်သည့် ဟောပြောပွဲများ (Fashionable Lectures: Composed and Delivered with Birch Discipline)" (၁၇၆၁ ခန့်) အပါအဝင် ကြာပွတ်ရိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ စာပေထုတ်ဝေမှု အများအပြား ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ ၎င်းသည် ဟောပြောပွဲခန်းမတစ်ခုအတွင်း၌ ကြိမ်လုံးများနှင့် ကိုးမြီးကရော်ကြာပွတ် (Cat o' nine tails) များ အသုံးပြုကာ ဝန်ဆောင်မှုပေးနေသည့် အမျိုးသမီးများ၏ အမည်များကို ကြော်ငြာမြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။<ref>''Fashionable Lectures Delivered With Birch Discipline'' (c. 1761) British Library Rare Books, cited in Nomis (2013) op cit.</ref> အခြားသော အရင်းအမြစ်များက ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို ပေးထားပြီး၊ ရှေးခေတ်ကာလများနှင့် အခြားသော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ရှိခဲ့သည့် BDSM ကဲ့သို့သော အပြုအမူများကို ထောက်ပြကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အလယ်ခေတ်က နာကျင်မှုခံယူသည့် ကိုးကွယ်သူများ (Medieval flagellates) နှင့် အမေရိကန် တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု (Native American) အချို့၏ ပြင်းထန်သော ခန္ဓာကိုယ်ဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှု ထုံးတမ်းစဉ်လာများ (Ordeal rituals) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.fordham.edu/halsall/source/ordeals1.html|title=European medieval ordeals}}</ref> BDSM ဆိုင်ရာ အယူအဆများနှင့် ပုံရိပ်များသည် ၂၀ ရာစုတစ်လျှောက်လုံးတွင် အနောက်တိုင်းယဉ်ကျေးမှု၏ အစွန်အဖျား (Fringes) တွင် တည်ရှိနေခဲ့သည်။<ref>{{Cite journal|last1=Tomazos|first1=Kostas|last2=O'Gorman|first2=Kevin|last3=MacLaren|first3=Andrew C|date=June 2017|title=From leisure to tourism: How BDSM demonstrates the transition of deviant pursuits to mainstream products|journal=Tourism Management|volume=60|pages=30–41}}</ref> ရောဘတ်ဘီယန်ဗီနူး (Robert Bienvenu) က ခေတ်သစ် BDSM ၏ မြစ်ဖျားခံမှုကို အရင်းအမြစ် ၃ ခုကြောင့်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ "ဥရောပ ဖက်တစ်ရှ် (European Fetish)" (၁ yပြည်နှစ်ကတည်းက)၊ "အမေရိကန် ဖက်တစ်ရှ် (American Fetish)" (၁၉၃၄ ခုနှစ်ကတည်းက) နှင့် "ဂေး လည်သာ (Gay Leather)" (၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်ကတည်းက) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>Robert Bienvenu: Doctoral Dissertation "The Development of Sadomasochism as a Cultural Style in the Twentieth-Century United States"</ref> အခြားသော အရင်းအမြစ်တစ်ခုမှာ ၁၉ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက်စောသော ကာလများကတည်းက ပြည့်တန်ဆာအိမ် (Brothels) များတွင် ဆော့ကစားခဲ့ကြသည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကစားနည်းများ (Sexual games) ဖြစ်သည်။ ချားလ်စ်ဂူရက်တီ (Charles Guyette) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖက်တစ်ရှ်နှင့် ပတ်သက်သည့် ပစ္စည်းများ (ဝတ်စုံများ၊ ဖိနပ်များ၊ ဓာတ်ပုံများ၊ ထောက်ကူပစ္စည်းများနှင့် အသုံးအဆောင်များ) ကို ပထမဆုံး ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဆက်ခံသူ အာဗင်ကလော (Irving Klaw) သည် BDSM သဘောတရားပါဝင်သည့် စီးပွားဖြစ် လိင်လှုံ့ဆော်မှုဆိုင်ရာ ရုပ်ရှင်နှင့် ဓာတ်ပုံများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး (အထူးသဖြင့် ဘက်တီပေ့ခ်ျ - Bettie Page နှင့်အတူ ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်)၊ ယခုအခါ၌ နာမည်ကျော် အနုပညာရှင်များ ဖြစ်လာကြသည့် ဂျွန်ဝီလီ (John Willie)၊ ဂျိန်းဘီလ်ဘရူး (Gene Bilbrew) နှင့် အဲရစ်စတန်တန် (Eric Stanton) တို့ ရေးဆွဲသော ဖက်တစ်ရှ်ရုပ်ပြကတ်တွန်းများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စတန်တန်၏ မော်ဒယ်ဖြစ်သူ ဘက်တီပေ့ခ်ျ (Bettie Page) သည် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဖက်တစ်ရှ်ဓာတ်ပုံလောကတွင် ပထမဆုံး အောင်မြင်သော မော်ဒယ်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သလို၊ အမေရိကန် အဓိကယဉ်ကျေးမှုလောကတွင်လည်း အလွန်ကျော်ကြားသော ပင်အပ်မော်ဒယ် (Pin-up girl) တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အီတလီစာရေးဆရာနှင့် ဒီဇိုင်နာဖြစ်သူ ဂီဒိုကရီပတ်စ် (Guido Crepax) သည် သူ၏ လွှမ်းမိုးမှုကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ခံခဲ့ရပြီး ၂၀ ရာစု၏ ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် ဥရောပ လူကြီးကြိုက်ရုပ်ပြများ၏ ပုံစံနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။ အနုပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဟဲလ်မုဒ်နယူတန် (Helmut Newton) နှင့် ရောဘတ်မက်ပယ်သွာ့ပ် (Robert Mapplethorpe) တို့သည် ခေတ်သစ်ဓာတ်ပုံပညာတွင် BDSM နှင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းအရာများကို ပိုမိုအသုံးပြုလာကြပြီး ယင်းကြောင့် ယနေ့တိုင် လူထုအတွင်း အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဆွေးနွေးမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အထင်ရှားဆုံး ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။<ref>University of Central England in Birmingham: Attempted Confiscation of Mapplethorn book by Officials in 1997 for being obscene.</ref> အာလ်ဖရက်ဘီနေး (Alfred Binet) သည် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော သူ၏ "Du fétichisme dans l'amour" စာအုပ်တွင် ကာမရာဂဆိုင်ရာ စွဲလမ်းမက်မောမှု (Erotic fetishism) ဟူသော စကားလုံးကို ပထမဆုံး စတင်သုံးနှုန်းခဲ့သည်။<ref>Binet, A. (1887). "Du fétichisme dans l'amour" [=Fetishism in love] in: ''Revue Philosophique'', 24, pp. 143–167</ref> ရစ်ချက်ဗွန်ကရက်ဖ်-အီဘင် (Richard von Krafft-Ebing) က BDSM အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုများကို လူသားတို့၏ လိင်မှုစရိုက် ဆက်တိုက်ဖြစ်စဉ် (Continuum) ၏ အဆုံးသတ်တစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ခဲ့သည်။<ref>von Krafft-Ebing, R. ''Psychopathia sexualis with especial reference to the antipathic sexual instinct: A medico-forensic study''. Trans Rebman FJ from 12th German ed. New York: Special Books; 1965:129– 218, 533–543</ref> === လည်သာ လှုပ်ရှားမှု (Leather movement) === လည်သာ (Leather) ဟူသော စကားလုံးသည် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲလမ်းမက်မောမှု တစ်ခု (Fetish) ကို ရည်ညွှန်းရန်အတွက် ဂေးအမျိုးသားများအကြား အဓိကသုံးနှုန်းသော ဝေါဟာရဖြစ်သော်လည်း ၎င်းသည် အခြားသော အဓိပ္ပာယ်များစွာကိုလည်း ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။ ဂေးလည်သာ အသိုင်းအဝိုင်းဝင်များသည် မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီး လည်သာဝတ်စုံများကဲ့သို့သော လည်သာများကို ဝတ်ဆင်ကြသည် သို့မဟုတ် လည်သာဝတ်ဆင်ထားသော အမျိုးသားများကို စွဲမက်ကြသည်။ လည်သာယဉ်ကျေးမှုနှင့် BDSM ကို တစ်ခုတည်းသော အရာ၏ အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။ BDSM ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများသည် ဂေးအမျိုးသားများ၏ လည်သာယဉ်ကျေးမှုခွဲ (Leather subculture) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉-၁၉၄၅) ပြီးနောက် အိမ်ပြန်လာကြသည့် စစ်သည်တော် အမျိုးသားအုပ်စုများဆီမှ စနစ်တကျ ပုံပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Robert Bienvenu, ''The Development of Sadomasochism as a Cultural Style in the Twentieth-Century United States'', 2003, Doctoral Dissertation</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်သည် အမြောက်အမြားရှိသော လိင်တူချစ်သူ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးများအတွက် လိင်တူချစ်သူ အသိုင်းအဝိုင်းအကြားတွင် ဘဝကို စတင်ထိတွေ့ခွင့်ရခဲ့သည့် အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် လိင်တူချစ်သူများသည် နယူးယောက်၊ ချီကာဂို၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုနှင့် လော့စ်အိန်ဂျလိစ် ကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် စုဝေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လည်သာကလပ်များနှင့် ဆိုင်ကယ်ကလပ်များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြပြီး အချို့မှာ ညီအစ်ကိုရင်းချာကဲ့သို့ ဝန်ဆောင်မှုအသင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ မစ္စတာလည်သာ ပြိုင်ပွဲ (Mr. Leather Contest) နှင့် မစ္စတာဒရမ်မာ ပြိုင်ပွဲ (Mr. Drummer Contest) တို့ကို ဤကာလဝန်းကျင်တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဂေးအမျိုးသား လည်သာအသိုင်းအဝိုင်း၏ စတင်ရာ (Genesis) ဖြစ်သည်။ အသိုင်းအဝိုင်းဝင် အများအပြားသည် ပြင်းထန်သော လိင်မှုစရိုက်ပုံစံများအပေါ် စွဲမက်ခဲ့ကြပြီး ယင်းအခြေအနေသည် အေအိုင်ဒီအက်စ် (AIDS) ရောဂါ မပျံ့နှံ့မီ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။<ref name="a4b" >{{cite journal | last1 = Lenius | first1 = S | year = 2001 | title = Bisexuals and BDSM | journal = Journal of Bisexuality | volume = 1 | issue = #4| pages = 69–78 }}</ref> ဤယဉ်ကျေးမှုခွဲကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော လာရီတောင်းန်းဆန်းဒ် (Larry Townsend) ၏ "Leatherman's Handbook" စာအုပ်တွင် အထူးထင်ဟပ်စေခဲ့ပြီး၊ ၎င်းစာအုပ်တွင် ၁Status၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းက ဂေးအမျိုးသား နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်းဆိုင်ရာ စရိုက်ရှိသူများ၏ အလေ့အထများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည်။<ref>Townsend, Larry, ''The Leatherman's Handbook'', 1972 Olympia Press, seventh edition 2004 available from L.T. Publications, P.O. Box 302, Beverly Hills, California 90213-0302</ref> ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ အစောပိုင်းတွင် လက်စဘီယံ (Lesbians) အမျိုးသမီးများသည်လည်း ဂေးလည်သာ အသိုင်းအဝိုင်း၏ ထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် လည်သာအမျိုးသားများနှင့်အတူ ပူးပေါင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည်လည်း လည်သာကလပ်များကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသော်လည်း လည်သာအမျိုးသမီးများအတွက် သီးသန့်ဘား (Bars) များ မရှိခြင်းကဲ့သို့သော ဂျန်ဒါဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုအချို့ ရှိခဲ့သည်။ ၁ bowling၁ ခုနှစ်တွင် လက်စဘီယံ-ဖီမင်နစ်အုပ်စု ဖြစ်သော ဆမွိုင်းစ် (Samois) က "Coming to Power" စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ခြင်းကြောင့် လက်စဘီယံ အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း BDSM အပေါ် ပိုမိုသိရှိနားလည်လာပြီး လက်ခံလာကြသည်။<ref>Gayle Rubin: "Samois", ''Leather Times'', 21:3–7., 2004, available from: leatherarchives.org</ref> ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များသို့ ရောက်သောအခါ ဂေးအမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ လည်သာအသိုင်းအဝိုင်းများသည် မြေအောက် (Underground) အခြေအနေတွင် မဟုတ်တော့ဘဲ ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်မှုစရိုက်ရှိသူများ အသိုင်းအဝိုင်း (Kink community) တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လာခဲ့သည်။<ref name="a4b" /> ယနေ့ခေတ်တွင်မူ လည်သာလှုပ်ရှားမှုကို ယခင်ကကဲ့သို့ ဂေးယဉ်ကျေးမှုခွဲမှ ဆင်းသက်လာသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ရှုမြင်မည့်အစား BDSM ယဉ်ကျေးမှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ယေဘုယျအားဖြင့် ရှုမြင်ကြသည် (အတိတ်ကာလက BDSM ယဉ်ကျေးမှုခွဲ၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုမှာ ဂေးများ ဖြစ်ခဲ့ကြသော်လည်း ဖြစ်သည်)။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် "နယူးဂတ်ဒ် လည်သာ ယဉ်ကျေးမှုခွဲ (New Guard leather subculture)" ဟုခေါ်သော အယူအဆသစ်တစ်ရပ် တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဤဦးတည်ချက်အသစ်သည် ၎င်းတို့၏ ကစားမှုများ (Play) ထဲတွင် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရှုထောင့်များ (Psychological aspects) ကို စတင်ထည့်သွင်း ပေါင်းစပ်လာခဲ့ကြသည်။{{Citation needed|date=August 2014}} ချီကာဂိုမြို့ရှိ လည်သာမော်ကွန်းတိုက်နှင့် ပြတိုက် (Leather Archives and Museum - LA&M) ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ချက်ရန်းစလိုး (Chuck Renslow) နှင့် တိုနီဒီဘလေ့စ် (Tony DeBlase) တို့က “လည်သာ၊ ကင့်ခ် (Kink)၊ ဖက်တစ်ရှ် နှင့် BDSM တို့၏ သမိုင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ လူထုမော်ကွန်းတိုက်၊ စာကြည့်တိုက်နှင့် ပြတိုက်” အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=About the LA&M |url=https://leatherarchives.org/about/about-the-la-m |website=leatherarchives.org |language=en-us |access-date=7 June 2026 |archive-date=3 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230703144039/https://leatherarchives.org/about/about-the-la-m |url-status=dead }}</ref> LA&M ပြတိုက်တွင် BDSM နှင့် ဆက်စပ်နေသော ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများစွာကို အကျယ်တဝန့် စုဆောင်းထားရှိပြီး၊ ၎င်းတွင် မူလ လည်သာဂုဏ်ဆောင်အလံ (Leather pride flag) သုံးခုအနက် တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web |title=The Leather Pride Flag |url=https://leatherarchives.org/the-leather-pride-flag |website=leatherarchives.org |language=en-us |access-date=7 June 2026 |archive-date=28 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231128224442/https://leatherarchives.org/the-leather-pride-flag |url-status=dead }}</ref> ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ရှိ South of Market Leather History Alley ကို ရင်းဂိုးလ်ဒ်လမ်းကြား (Ringold Alley) တစ်လျှောက်တွင် လည်သာယဉ်ကျေးမှုကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အနုပညာလက်ရာ လေးခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref name="artandarchitecture-sf.com">{{cite web|url=http://www.artandarchitecture-sf.com/ringold-alleys-leather-memoir.html|title=Ringold Alley's Leather Memoir – Public Art and Architecture from Around the World}}</ref><ref name="Jewish">{{cite news |last=Paull |first=Laura |title=Honoring gay leather culture with art installation in Soma alleyway – J |newspaper=J |publisher=Jweekly.com |date=2018-06-21}}</ref> အဆိုပါ အနုပညာလက်ရာများထဲမှ တစ်ခုမှာ လမ်းဘေးပလက်ဖောင်းတစ်လျှောက်တွင် သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဖိနပ်ခြေရာများ (Metal bootprints) ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းသည် ဆန်ဖရန်စစ္စကို လည်သာအသိုင်းအဝိုင်း၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည့် လူပုဂ္ဂိုလ် ၂၈ ဦးကို ဂုဏ်ပြုထားခြင်း ဖြစ်သည် (၎င်းတို့ထဲတွင် ဂေးနှင့် လက်စဘီယံ S/M ဖစ်စတင်းကလပ်တစ်ခုဖြစ်သော Catacombs ၏ ပိုင်ရှင် စတိဗ်မက်အီချာရင် - Steve McEachern နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းရင့် BDSM အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော ဂျန်နပ်စ်အသင်း - Society of Janus ကို ပူးတွဲတည်ထောင်သူ စင်သီယာဆလေတာ - Cynthia Slater တို့ ပါဝင်ကြသည်)။<ref name="Jewish" /><ref name="artandarchitecture-sf.com" /> === အင်တာနက် (Internet) === ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် အင်တာနက်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ထူးခြားဆန်းသစ်သော ဝါသနာတူချင်းများအား ဒေသအဆင့်တွင်ကော နိုင်ငံတကာအဆင့်တွင်ပါ ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ရန်နှင့် ၎င်းတို့နှင့် အမည်မဖော်ဘဲ (Anonymously) ဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်ရန် လမ်းစပွင့်သွားခဲ့သည်။<ref name=sm101/><ref>{{cite web|url=http://www.buzzle.com/articles/alternate-lifestyles-what-they-had-to-do-with-msn-chat.html|title=Alternate Lifestyles: What They Had to Do With MSN Chat|date=10 January 2013}}</ref> ယင်းကြောင့် BDSM အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုနှင့် ဗဟုသုတများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ပေါက်ကွဲထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ယူစနက် (Usenet) အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သော `alt.sex.bondage` တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုအဖွဲ့အတွင်း ကြော်ငြာအမှိုက်များ (Spam) များပြားလာသောအခါ စိတ်ဝင်စားသူများသည် `soc.subculture.bondage-bdsm` သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့ကြသည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ပုံစံများအပေါ် ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခြင်းနှင့်အတူ မိမိကိုယ်ကိုယ် "BDSM နှင့် ဖက်တစ်ရှ် အသိုင်းအဝိုင်းအတွက် လူမှုကွန်ရက်" ဟု ကြေညာထားသော ဖက်လိုင်ဖ် (FetLife) ဝဘ်ဆိုက်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အခြားသော လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများကဲ့သို့ပင် အခြားအသုံးပြုသူများနှင့် သူငယ်ချင်းဖွဲ့နိုင်ခြင်း၊ ပွဲလမ်းသဘင်များ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းနှင့် ဝါသနာတူ စာမျက်နှာများကို ဖန်တီးနိုင်ခြင်း စသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များဖြင့် လည်ပတ်သည်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချသည့် သမားရိုးကျ လိင်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းဆိုင်များ (Sex shops) အပြင်၊ လည်သာ/လတ်တက်စ် (Latex) ဝတ်စုံများနှင့် BDSM ကစားစရာများကို သီးသန့်ရောင်းချသည့် အွန်လိုင်းလူကြီးကြိုက်ကစားစရာ ကုမ္ပဏီများလည်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က အလွန်ကျဉ်းမြောင်းသော ဈေးကွက်ငယ် (Niche market) တစ်ခုသာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် ၎င်းတို့၏ ကုန်ပစ္စည်းစာရင်း (Catalog) ထဲ၌ BDSM သို့မဟုတ် ဖက်တစ်ရှ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးမျိုးကို ထည့်သွင်းမရောင်းချသော လိင်ကစားစရာကုမ္ပဏီ ဟူ၍ မရှိသလောက် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သည်။ သမားရိုးကျ လိင်ဆက်ဆံမှုပုံစံရှိသည့် "ဗနီလာ (Vanilla sex)" ဈေးကွက်များထဲသို့ပင် ဆန်းပြားသော ကင့်ခ် (Kinky) ဒြပ်စင်များ ရောနှောဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ယခင်က ဈေးကွက်ငယ်လေးသည် ယခုအခါတွင် လူကြီးကြိုက် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၏ အရေးပါသော မဏ္ဍိုင်တစ်ခုအဖြစ် တိုးချဲ့လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Birch|first=Dr Robert W.|url=http://www.leathernroses.com/generalbdsm/drbirchsextoys.htm|title=Adult Sex Toys|publisher=Leather Roses}}</ref> ယနေ့ခေတ်တွင် လိင်ကစားစရာ ပံ့ပိုးရောင်းချသူ အားလုံးနီးပါးသည် မူလက BDSM ယဉ်ကျေးမှုခွဲတွင်သာ အသုံးပြုခဲ့သော ပစ္စည်းများကို ထည့်သွင်းရောင်းချပေးနေပြီဖြစ်သည်။ အတွင်းခံအောက်ခံပါသော လက်ထိပ်များ (Padded handcuffs)၊ လတ်တက်စ်နှင့် လည်သာ အဝတ်အထည်များအပြင်၊ ပွတ်သပ်ကစားရန်အတွက် ပျော့ပျောင်းသော ကြာပွတ်တိုများနှင့် ကာမရာဂဆိုင်ရာ လျှပ်စစ်လှုံ့ဆွမှုပေးသည့် TENS စက်ကဲ့သို့သော ပိုမိုဆန်းပြားသည့် ပစ္စည်းများကို သမားရိုးကျ ဗနီလာပစ်မှတ်အုပ်စုများအတွက် ထုတ်လုပ်သော ကုန်ပစ္စည်းစာရင်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး၊ ယင်းက ယခင်က ရှိခဲ့သော စည်းဘောင်များ တဖြည်းဖြည်း ချဲ့ထွင်ပြောင်းလဲလာနေကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း အင်တာနက်သည် ဤအကြောင်းအရာကို စိတ်ဝင်စားကြသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်များအကြား ကွန်ရက်ချိတ်ဆက်ခြင်း (Networking) အတွက် ဗဟိုချက်မ ပလက်ဖောင်းတစ်ခုကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ ရေတွက်မကုန်နိုင်သော ပုဂ္ဂလိကနှင့် စီးပွားဖြစ် ရွေးချယ်စရာများအပြင်၊ ဒေသခံကွန်ရက်များနှင့် ကူညီပံ့ပိုးရေးအဖွဲ့များ (Support groups) လည်း တိုးပွားလာနေသည်။ ဤအဖွဲ့များသည် မိမိတို့၏ ဆန္ဒမပါဘဲ လိင်မှုစရိုက်ကို သူတစ်ပါးသိရှိသွားခြင်း ခံရသူများ (Unwillingly outed) အတွက် ပြည့်စုံသော နောက်ခံအကြောင်းအရာများနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ပံ့ပိုးပေးလေ့ရှိကြသည့်အပြင်၊ BDSM နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများကို နားလည်သဘောပေါက်သည့် စိတ်ပညာရှင်များ (Psychologists)၊ ဆရာဝန်များနှင့် ရှေ့နေများ၏ ဆက်သွယ်ရန် လိပ်စာစာရင်းများကိုလည်း ကူညီပံ့ပိုးပေးကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.leathernroses.com/generalbdsm/generalbdsm.htm#toys|title=Implements/Toys|publisher=Leather Roses}}</ref> == လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှုနှင့် BDSM အခန်းကဏ္ဍ ကွဲပြားခြင်း == စိတ်ပညာနှင့် လိင်မှုဗေဒ (Sexology) ဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ လူတစ်ဦး၏ လိင်စိတ်တိမ်းညွတ်မှု နှင့် BDSM အတွင်း နှစ်သက်သော အခန်းကဏ္ဍ (BDSM role) တို့သည် ထပ်တူမကျဘဲ သီးခြားစီ တည်ရှိကြသည်။<ref>Bienvenu, Robert (2003). ''The Development of Sadomasochism as a Cultural Style in the Twentieth-Century United States''. Doctoral Dissertation.</ref> Straight အမျိုးသားတစ်ဦးသည် အမျိုးသမီးများကိုသာ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ စွဲမက်သော်လည်း (Heterosexual)၊ BDSM ဆော့ကစားခြင်း သို့မဟုတ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်မှု ခံယူခြင်း (Submission) အပိုင်းတွင်မူ အမျိုးသားသခင် (Male Dominant/Top) တစ်ဦး၏ လက်အောက်ခံ သို့မဟုတ် Bottom အဖြစ် ပါဝင်ဆော့ကစားရန် စိတ်ဝင်စားခြင်း သို့မဟုတ် ပါဝင်ခြင်းများ ရှိနိုင်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်ကို ကင့်ခ်အသိုင်းအဝိုင်း (Kink community) တွင် "လိင်စိတ်မဟုတ်သော BDSM ဆော့ကစားခြင်း (Non-sexual/Aromantic Kink play)" အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ရှိပြီး ပါဝင်သူများသည် နာကျင်မှုပေးခြင်း/ခံယူခြင်း (Impact play)၊ အနှောင်အဖွဲ့ခံခြင်း (Bondage) သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အာဏာလွှဲပြောင်းခြင်း (Power exchange) တို့မှ ရရှိသော စိတ္တဇကြည်နူးမှု (Psychological အမျိုးအစား ကြည်နူးမှု) ကိုသာ ဦးတည်ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Langdridge">Langdridge, Darren; Barker, Meg, eds. (2007). ''Safe, Sane and Consensual: Contemporary Perspectives on Sadomasochism''. Palgrave Macmillan. {{ISBN|978-0230517745}}</ref> === အာဏာလွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် စိတ်ဖိစီးမှုလျှော့ချခြင်း (Power Exchange and Stress Relief) === စိတ်ပညာရှင်များ၏ လေ့လာချက်အရ နေ့စဉ်လူမှုဘဝတွင် တာဝန်ကြီးမားသော နေရာများ သို့မဟုတ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ရသော နေရာများတွင် ရှိနေသည့် Straight အမျိုးသားများသည် (ဥပမာ- ကုမ္ပဏီအရာရှိများ၊ ခေါင်းဆောင်များ) BDSM ကစားပွဲအတွင်း အောက်လူ (Submissive/Bottom) နေရာသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လွတ်မြောက်မှုနှင့် စိတ်ဖိစီးမှု လျှော့ချခြင်း (Escape from self) ကို ရရှိကြသည်။<ref>Baumeister, Roy F. (1989). ''Masochism and the Self''. Lawrence Erlbaum Associates. {{ISBN|978-0805804867}}</ref> ဤနေရာတွင် သခင်ဖြစ်သူ (Top) သည် မည်သည့်လိင် (Gender) ဖြစ်စေကာမူ၊ အာဏာကို လုံးဝစွန့်လွှတ်လိုက်ရခြင်းမှ ရရှိသော စိတ်ခံစားမှုသည် အဓိကကျသဖြင့် တခြားအမျိုးသားတစ်ဦး၏ အမိန့်ပေး ထိန်းချုပ်မှုကို ခံယူခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ လိင်စိတ် Straight ဖြစ်ခြင်းအပေါ် သက်ရောက်မှု မရှိပေ။ ==== ကာမရာဂကင်းသော နာကျင်မှုနှင့် စမ်းသပ်မှု (Non-erotic Pain and Ordeals) ==== BDSM အတွင်းရှိ Bottom သို့မဟုတ် Submissive နေရာသည် လိင်ဆက်ဆံခြင်း (Sexual intercourse) တစ်ခုတည်းကိုသာ ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ ခန္ဓာကိုယ်ဆိုင်ရာ ပြင်းထန်သော စမ်းသပ်မှုများ (Physical ordeals) ဖြစ်သည့် ကြာပွတ်ရိုက်ခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အညှို့ခံရခြင်း သို့မဟုတ် အဝတ်အစားမပါဘဲ အနှောင်အဖွဲ့ခံရခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။<ref name="Langdridge"/> Straight အမျိုးသားများသည် လိင်တူချင်း စွဲမက်စိတ် (Homosexual arousal) မရှိဘဲ၊ အဆိုပါ နာကျင်မှုခံနိုင်ရည် စမ်းသပ်ချက်များနှင့် စိတ်လှုံ့ဆွမှုများအပေါ်တွင်သာ စွဲမက်သဖြင့် အမျိုးသား Top များထံတွင် Bottom အဖြစ် ခံယူဝံ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>Weinberg, Thomas S., ed. (1995). ''S&M: Studies in Sadomasochism''. Prometheus Books. {{ISBN|978-1573920001}}</ref> === ကင့်ခ်အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း လက်ခံမှု (Mainstream Kink Acceptance) === ခေတ်သစ် ကင့်ခ်အသိုင်းအဝိုင်း၏ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် FetLife ကဲ့သို့သော လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာများတွင် "Straight-identifying male submissives with male dominants" (အမျိုးသားသခင်နှင့် ဆော့ကစားသော Straight အမျိုးသားအောက်လူများ) ဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးမှုအုပ်စု (Discussion groups) အများအပြား ရှိသည်။ ပါဝင်သူများသည် လိင်ဆက်ဆံမှု လုံးဝမပါဝင်သော (No-penetration/No-sex) ပြင်းထန်သော BDSM ကစားပွဲများကို သီးသန့်ပြုလုပ်ကြပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်ကို 100% Heterosexual (Straight) အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ထားကြဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>Kleinplatz, Peggy J.; Moser, Charles, eds. (2006). ''Sadomasochism: Powerful Pleasures''. Routledge. {{ISBN|978-1560236405}}</ref> == စိတ်ပညာ == လူသားများတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်စိတ်စွဲလမ်းမှုများ (Paraphilias) ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို ရှင်လင်းစွာ မသိရသေးသော်လည်း ၎င်းသည် အာရုံကြောဆိုင်ရာ (Neurological)၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ (Cultural) နှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွန်းအားဆိုင်ရာ (Psychodynamic) အကြောင်းရင်းများ ရောယှက်နေခြင်းကြောင့်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်စိတ်စွဲလမ်းမှုရှိသည့် လူနှစ်ဦး သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသောသူများသည် တူညီသောအကြောင်းရင်းများကြောင့် ထိုစရိုက် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမျိုး မရှိနိုင်သလို၊ သီးခြားစီဖြစ်သော လိင်မှုစိတ်ဝင်စားမှု၏ တူညီသော အရည်အသွေးများအပေါ်၌လည်း ထပ်တူကျစွာ စိတ်ဝင်စားကြမည် မဟုတ်ပေ။<ref>{{cite web|title=Overview of Paraphilias and Paraphilic Disorders - Psychiatric Disorders|url=https://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/paraphilias-and-paraphilic-disorders/overview-of-paraphilias-and-paraphilic-disorders|access-date=2025-09-07|website=Merck Manual Professional Edition|language=en-US|archive-date=3 February 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260203005748/https://www.merckmanuals.com/professional/psychiatric-disorders/paraphilias-and-paraphilic-disorders/overview-of-paraphilias-and-paraphilic-disorders|url-status=live}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Thibaut |first1=Florence |last2=Barra |first2=Flora De La |last3=Gordon |first3=Harvey |last4=Cosyns |first4=Paul |last5=Bradford |first5=John M. W. |last6=the WFSBP Task Force on Sexual Disorders |date=2010 |title=The World Federation of Societies of Biological Psychiatry (WFSBP) Guidelines for the biological treatment of paraphilias |url=http://www.tandfonline.com/doi/full/10.3109/15622971003671628 |journal=The World Journal of Biological Psychiatry |language=en |volume=11 |issue=4 |pages=604–655 |doi=10.3109/15622971003671628 |issn=1562-2975 |pmid=20459370 |archive-date=6 August 2025 |access-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250806133905/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.3109/15622971003671628 |url-status=live }}</ref><ref name=":3">{{cite web |title=Paraphilias: Clinical and Forensic Considerations |url=http://www.psychiatrictimes.com/display/article/10168/55266 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100122162131/http://www.psychiatrictimes.com/display/article/10168/55266 |archive-date=22 January 2010 |access-date=10 August 2008 |website=psychiatrictimes.com}}</ref> ဂျက်စတင် လီမေလာ (Justin Lehmiller) ၏ အဆိုအရ ပါဝင်ဖြေဆိုသူ တစ်ထောင်ခန့်ကို အခြေခံ၍ ကောက်ယူခဲ့သော စစ်တမ်းတစ်ခုတွင် အမေရိကန်လူထုအတွင်းရှိ BDSM လှုပ်ရှားမှုများ၏ ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းသည် လိင်မှုစရိုက်နှင့် ပတ်သက်၍ "အမေရိကန် အိဒ် (American id)" (လူသားတို့၏ အခြေခံဗီဇစိတ်) ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းသည် မွန်းကြပ်ဖွယ်ကောင်းသော လူမှုပတ်ဝန်းကျင်၏ မျှော်လင့်ချက်များမှ ရုန်းထွက်လိုသည့် ခံစားချက်များအပေါ် အဓိက အခြေခံသည်။ သူ၏ လေ့လာမှုတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်မှုစိတ်ကူးယဉ်မှုများ (Atypical sexual fantasies) တိုးတက်လာခြင်းအပေါ် လွှမ်းမိုးသည့် အထင်ရှားဆုံး အချက်များမှာ— ကင့်ခ် (Kink) ကို ပိုမိုစိတ်ဝင်စားကြောင်း အစီရင်ခံသည့် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ပါဝင်သူများသည် လိင်မှုကိစ္စအပေါ် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော ယဉ်ကျေးမှုရှိသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းလာသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပြီး၊ လိင်ကိစ္စမှလွဲ၍ အခြားကိစ္စရပ်များတွင် လူမှုရေးအရ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ (Social conservatism)၊ ဘာသာရေး အယူသည်းမှု (Religious dogma) များအပေါ် ထောက်ခံစာနာစိတ် ရှိကြသူများ ဖြစ်ကြကာ၊ လိင်မှုနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအပေါ် အလွန်အကျွံ စွဲလမ်းတတ်သော စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ဖွယ် အတွေးများ (Intrusive thought/obsessions) ရှိကြောင်း အစီရင်ခံရန် ပိုမိုနီးစပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန် ရှုထောင့်အရ ၎င်း၏ အမှုသည်အများစုက BDSM ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးခြင်းသည် ၎င်းတို့အား လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လွတ်လပ်ခွင့် ရရှိစေရုံသာမက ၎င်းတို့၏ လိင်မှုဖြစ်တည်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှုများမှပါ "လွတ်မြောက်စေခဲ့သည်" ဟု ခံစားရကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ BDSM အခန်းကဏ္ဍ သရုပ်ဆောင်ခြင်း (BDSM roleplay) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက မာစိုခစ်ဆင် (Masochistic - နာကျင်မှုကို ခံယူခြင်း) နှင့် ဆာဒစ်ဆင် (Sadistic - နာကျင်မှုပေးခြင်း) စိတ်ကူးယဉ်မှုများစွာတွင် ထိုစိတ်ကူးကို အစွန်းရောက်အဆင့်အထိ ယူဆောင်သွားတတ်သည့် "အစွန်းရောက်သမားများ (Extremists)" ရှိတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဆွဲဆောင်ဖြားယောင်းခြင်းဆိုင်ရာ သာမန်အကြောင်းအရာများနှင့် အမျိုးသမီးများအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ တောင်းဆိုမှုများမှ လွတ်မြောက်ရန် မျှော်လင့်ချက်အဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး Dark Romance (အမှောင်ရိုမန့်စ်) စာပေများတွင် အတွေ့ရများသော "အဓမ္မပြုကျင့်ခံရခြင်း စိတ်ကူးယဉ်မှု" အမျိုးအစားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ အချို့အမျိုးသမီးများသည် ဥပဒေကြောင်းအရ အမှန်တကယ် အဓမ္မပြုကျင့်ခံရခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော မသန်စွမ်းမှု သို့မဟုတ် သေဆုံးသည်အထိ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခံရခြင်းတို့ကို စိတ်ကူးယဉ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ လီမေလာက ဖြစ်ရပ်မှတ်တမ်းငယ်များအရ ထိုသို့သော အစွန်းရောက်စိတ်ကူးယဉ်မှု ပုံစံများသည် စိတ်ရောဂါဗေဒ (Psychopathology) နှင့် ပိုမိုကိုက်ညီနေပြီး၊ အစွန်းရောက် နာကျင်မှုပေးသူများနှင့် ခံယူသူအများစုသည် အမှန်တကယ် စိတ်ဒဏ်ရာ (Trauma) သို့မဟုတ် စိတ်ကျန်းမာရေး ဖောက်ပြန်မှုများနှင့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ချို့ယွင်းမှုများ (Personality disorders) ရှိနေနိုင်ခြေ ပိုများကြောင်း ဆိုသည်။ ၎င်းတို့သည် BDSM အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုရှိသည့် သာမန်လူအများစု၏ အခြေအနေကို ကိုယ်စားမပြုပေ။<ref name=":16">{{Cite book |last=Lehmiller |first=Justin J. |title=Tell me what you want: the science of sexual desire and how it can help you improve your sex life |date=2018 |publisher=Da Capo Lifelong Books |isbn=978-0-7382-3495-3 |location=Boston}}</ref> လိင်တူချစ်သူ သို့မဟုတ် ဒွန်တွဲလိင်နှစ်သက်သူ (Homosexual သို့မဟုတ် Bisexual) အမျိုးသားများသည် Straight (Heterosexual) အမျိုးသားများနှင့် အမျိုးသမီးများထက် BDSM တွင် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သူ သရုပ် (Dominant/Top role) အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် ဆန္ဒရှိနိုင်ခြေ ပိုများသည်။ BDSM ကို ကျင့်သုံးသော Straight လူပုဂ္ဂိုလ်များသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကာယလုပ်သား ကဏ္ဍများ (Blue-collar work) တွင် လုပ်ကိုင်ကြကြောင်း အစီရင်ခံထားပြီး၊ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ လိင်တူချစ်သူအမျိုးသားများသည် (အမျိုးသမီး ပါဝင်သူဦးရေ နည်းပါးသဖြင့် စာရေးသူများက အမျိုးသမီးများအတွက် တိကျသော စာရင်းအင်း မထုတ်ပြန်နိုင်ခဲ့ပါ) ဝင်ငွေမြင့်မားသော ရုံးလုပ်ငန်းခွင်များတွင် ရှိနေကြပြီး ၎င်းတို့သည် ထိန်းချုပ်မှုနှင့် အဆင့်ဆင့်ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို ပိုမိုတန်ဖိုးထားလေ့ ရှိကြသည်။ လိင်တူချစ်သူ ပါဝင်သူများသည် အစစ်အမှန် လိင်တံဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လိင်တံတု (Dildo) ဖြင့်ဖြစ်စေ နာကျင်မှုပါဝင်သော စိမ့်ဝင်လိင်ဆက်ဆံခြင်း (Anal sex) နှင့် လည်သာကဲ့သို့သော ဝတ်စုံမျိုးစုံကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြပြီး၊ Straight လူပုဂ္ဂိုလ်များသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက်စလုံးတွင် နှုတ်ဖြင့် သိက္ခာချခြင်း (Verbal humiliation)၊ အနှောင်အဖွဲ့ပြုခြင်း (Bondage) နှင့် ကြာပွတ်များဖြင့် ရိုက်နှက်ခြင်းကဲ့သို့သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုပုံစံများကို အဓိက နှစ်သက်ကြသည်။ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက် ချို့ယွင်းမှု (Sexual dysfunction) သည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် အစီရင်ခံချက်များအရ သိသာထင်ရှားသော ပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း၊ BDSM အသိုင်းအဝိုင်းရှိ လူများသည် ပုံမှန်ရိုးရှင်းသော ရိုမန်တစ်နှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက်တွဲဖော်များကို ရှာဖွေရန် ခက်ခဲလေ့ရှိကြောင်း ဖော်ပြကြပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ရံဖန်ရံခါ လိင်ဆက်ဆံခြင်း (Casual sex) နှင့် သံယောဇဉ်မပါသော လိင်မှုရေးရာများ (Aromantic arrangements) ကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။<ref>{{Cite book |title=Sex crimes and paraphilia |date=2006 |publisher=Pearson Education |isbn=978-0-13-170350-6 |editor-last=Hickey |editor-first=Eric W. |location=Upper Saddle River, N.J}}</ref> ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ S&M ကို စိတ်ဝင်စားသော အမျိုးသမီးများသည် အထက်တန်းအောင်လက်မှတ်သာ ရှိသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၎င်းတို့၏ သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် တက္ကသိုလ် သို့မဟုတ် ကောလိပ်ဘွဲ့တစ်ခုခု (Post-secondary degree) ရရှိပြီးသူ ဖြစ်နိုင်ခြေ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုများကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ အဲရစ် ဒဗလျူ ဟစ်ကီ (Eric W. Hickey) ရေးသားသော ''Sex Crimes and Paraphilia'' စာအုပ်တွင် S&M ဆိုင်ရာ စာပေလေ့လာမှုများကို ၎င်း၏ ပေါင်းစပ်ဆန်းစစ်ချက် (Meta-analysis) အရ ထောက်ပြထားသည်မှာ— Sadomasochistic (နာကျင်မှုပေးခြင်းနှင့် ခံယူခြင်း) စရိုက်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာရခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းဆိုင်ရာ ပင်မအရင်းအမြစ်များတွင် လွှမ်းမိုးခြင်းနှင့် နာခံခြင်းဆိုင်ရာ သာမန်ပုံစံတူ အပြုအမူများသည် ပုံမှန်လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အခြေအနေများအတွင်း၌ တည်ရှိနေကြောင်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ယောက်ျားပီသမှုနှင့် မိန်းမဆန်မှုဆိုင်ရာ အပြုအမူများ၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဆန်မှုများနှင့် လိင်မှုကိစ္စအတွင်း မိမိ၏ လက်တွဲဖော်ကို "ပိုင်ဆိုင်ထားသည်" ဟူသော အယူအဆများတွင် ဖြစ်ပြီး၊ S&M တွင် ပါဝင်သူများသည် ဤအပြန်အလှန် ဆက်သွယ်မှုများအတွင်းရှိ သီးခြားအာဏာဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ (Power contexts) ကို ပိုမိုအာရုံစိုက်ကြသည်ဟူသော အတွေးအခေါ် ဖြစ်သည်။ ဤယူဆချက်သည် BDSM ကို ကျင့်သုံးသူများ၏ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ မြင့်မားနေသော ဝင်ငွေနှင့် ၎င်းတို့၏ အလုပ်အကိုင် တန်ဖိုးများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်နေသော လွတ်လပ်လွန်းသည့် လိင်မှုဘဝများကို ရှင်းလင်းရန် ကြိုးပမ်းထားပြီး၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းက လူတစ်ဦးအား မိမိသည် "မိမိနေရာ" တွင် အမှန်တကယ် ရှိနေပြီး ၎င်းနှင့် ထိုက်တန်သည်ဟု ခံစားရစေနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားရွေးချယ်စရာ ရှုထောင့်တစ်ခုမှာ S&M သည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွဲခြားခြင်း (Splitting) နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရာဝတ္ထုဆက်ဆံရေး သီအိုရီ (Object relations theory) ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ ထိုအခြေအနေတွင် နာကျင်မှုပေးသူနှင့် ခံယူသူသည် အဖွဲ့အစည်းများအတွင်းရှိ ပုံမှန်လွှမ်းမိုးမှုနှင့် နာခံမှုဆိုင်ရာ အင်အားစုများကို အလွန်အကျွံ ချဲ့ထွင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းက BDSM ညစ်ညမ်းဗီဒီယိုများတွင် ဆရာ-တပည့် ဆက်ဆံရေး သို့မဟုတ် အလုပ်ရှင်က အလုပ်သမားအပေါ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ခြင်း စသည့် အကြောင်းအရာများ အတွေ့ရများခြင်းကို ရှင်းလင်းရန် ကြိုးပမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ BDSM ကိုယ်တိုင်က အကြောင်းပြချက် အမျိုးမျိုးနှင့် မတူညီသော ပြင်းထန်မှုအဆင့်များဖြင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးတစ်ခုတွင် ပါဝင်နိုင်သော်လည်း၊ သီးခြား S&M ကစားမှု အမျိုးအစားခွဲများတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသော စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အချက်အချို့ ရှိကြောင်း အထောက်အထားများ ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ ဆွမ်းနိုဖီးလီးယား (Somnophilia - အိပ်ပျော်နေသူနှင့် လိင်ဆက်ဆံလိုခြင်း) သရုပ်ဆောင်မှုတွင် နာခံသူနေရာ (Submissive role) မှ ပါဝင်သော အမျိုးသမီးများသည် နာခံမှုပုံစံ အဓမ္မပြုကျင့်ခံရခြင်း သရုပ်ဆောင်မှုကိုသာ ပိုမိုနှစ်သက်ကြသော်လည်း၊ Reddit နှင့် FetLife ကဲ့သို့သော ပလတ်ဖောင်းများပေါ်ရှိ စစ်တမ်းများအရ ဆွမ်းနိုဖီးလီးယားတွင် ဦးဆောင်သူနေရာ (Active role) မှ ပါဝင်ရန် စိတ်ကူးယဉ်ကြသော အမျိုးသားများသည် အလောင်းကောင်နှင့် လိင်ဆက်ဆံလိုသူများ (Necrophiliacs) ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများပြီး၊ နှစ်ဦးသဘောတူညီချက်မပါဘဲ ဆေးခတ်၍ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားခြင်း (DFSA) နှင့် ရက်စက်သော အဓမ္မပြုကျင့်မှုများကို စိတ်ကူးယဉ်ဖူးသူများ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။ ထို့အပြင် BDSM ပါဝင်သူအများစု၏ မြင့်မားသော အသက်အရွယ်နှင့် လူမှုစိတ်ပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပုံမှန်ရှိမှုများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ ၎င်းတို့သည် အပျိုဖော်လူပျိုဖော်ဝင်စ အရွယ်ကတည်းက စောစီးစွာ စတင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ လိင်ဆက်ဆံလိုသော ဆွဲဆောင်မှုရှိသူတစ်ဦး၏ အတွေးအမြင်များနှင့် သဘောထားများကို ပူပန်စရာမလိုဘဲ နေချင်သည့် အတွေးအပေါ် အဓိက အာရုံစိုက်ကြသည်။ ထိုသူသည် သတိရှိနေပါက မိမိ၏ လိင်မှုဆိုင်ရာ ရှက်ဖွယ်စွဲလမ်းမှုများကို သိရှိသွားမည်ကို စိုးရိမ်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်သည်။ ဆွမ်းနိုဖီးလီးယားနှင့် ပတ်သက်၍ နှစ်ဦးသဘောတူ BDSM သရုပ်ဆောင်မှု ပြုလုပ်ကြသည့် လွှမ်းမိုးသူအမျိုးသားများ ရှိသော်လည်း၊ ပါဝင်သူ အများစုမှာ ၎င်းတို့၏ လိင်မှုစိတ်ကူးယဉ်မှုများကို ဥပဒေကြောင်းအရနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားအရ ပိုမိုလက်ခံနိုင်သော ပုံစံတစ်ခုအဖြစ်သို့ စိတ်ပြောင်းလဲအသုံးချခြင်း (Sublimation) အဖြစ်သာ သရုပ်ဆောင်မှုကို အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal |last1=Deehan |first1=Elizabeth T. |last2=Bartels |first2=Ross M. |title=Somnophilia: Examining Its Various Forms and Associated Constructs |journal=Sexual Abuse |date=2021 |volume=33 |issue=2 |pages=200–222 |language=en |doi=10.1177/1079063219889060 |pmid=31729926 |url=https://figshare.com/articles/journal_contribution/24379591 }}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Deehan |first1=Elizabeth T. |last2=Bartels |first2=Ross M. |date=2023-04-01 |title=A Qualitative Exploration of Sleep-Related Sexual Interests: Somnophilia and Dormaphilia |url=https://doi.org/10.1177/10790632221098359 |journal=Sexual Abuse |language=EN |volume=35 |issue=3 |pages=288–312 |doi=10.1177/10790632221098359 |issn=1079-0632 |pmc=10041567 |pmid=35507729}}</ref> ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုသည် ရက်စက်ခြင်းဆိုင်ရာ ဆေးပညာဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များနှင့် သာမန်လူသားများအကြား တွေ့ရတတ်သော ပျမ်းမျှ ရက်စက်မှုပြသခြင်း ဖြစ်စဉ်များအကြား ကွာဟချက်ကို ရှင်းလင်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး၊ ၎င်းတွင် ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် BDSM လှုပ်ရှားမှုများအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုသည် ပင်ကိုယ်အရ စိတ်ရောဂါဆန်ခြင်း (Pathological) သို့မဟုတ် စိတ်ဒဏ်ရာ အတွေ့အကြုံများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟူသော ခိုင်လုံသောအထောက်အထား မရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် လေ့လာမှုပြုသူများက ဤရလဒ်သည် အထွေထွေလူဦးရေ၏ ၁.၈ ရာခိုင်နှုန်းသော BDSM ဖြေဆိုသူများ၏ ပျမ်းမျှအခြေအနေကိုသာ ညွှန်ပြခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပါဝင်သူများ၏ ပညာရေး၊ အိမ်ထောင်ရေးအခြေအနေ၊ အိမ်ထောင်စုလူဦးရေနှင့် အသက်အရွယ်မှလွဲ၍ အခြားအချက်အလက်များ မပါဝင်ကြောင်း ဆိုသည်။ BDSM ကို စိတ်ဝင်စားသော ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများသည် စာရင်းအင်းအရ အသက် ၁၆ နှစ်မှ ၂၉ နှစ်ကြားတွင် ရှိကြပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ အားလပ်ချိန်များတွင် အခြားသာမန်လူဦးရေထက် လိင်မှုကိစ္စများကို ပိုမိုမြင့်မားသောနှုန်းဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ အထင်ရှားဆုံး ရလဒ်မှာ ၎င်းတို့သည် အုပ်စုလိုက် လိင်ဆက်ဆံခြင်း (Group sex) ပြုလုပ်ရန် ၂၅ ဆ ပိုများခြင်း၊ လက်သီးဖြင့် စိမ့်ဝင်လိင်ဆက်ဆံခြင်း (Fisting) ကို ပုံမှန်ပြုလုပ်ရန် ၂၃ ဆ ပိုများခြင်းနှင့် လိင်ဆက်ဆံဖော် အယောက် ၅၀ ထက်မက ရှိဖူးကြောင်း အစီရင်ခံရန် ၃ ဆ ပိုများခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ BDSM တွင် ပါဝင်သူများသည် အခြားလူဦးရေထက် လိင်တံမထောင်မတ်နိုင်ခြင်း (Erectile dysfunction) သို့မဟုတ် ကာမသုခအထွတ်အထိပ်မရောက်နိုင်ခြင်း (Anorgasmia) ကဲ့သို့သော လိင်မှုဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းမှုပြဿနာများကို ပို၍ဖြစ်စေ၊ လျော့၍ဖြစ်စေ အစီရင်ခံထားခြင်း မရှိသော်လည်း၊ လေ့လာမှု၏ ကြီးမားသော ကန့်သတ်ချက်နှင့် ဘက်လိုက်မှုတစ်ခုမှာ လိင်မဆက်ဆံဖော်ဖူးသေးသူ (Virgin) အားလုံးကို လေ့လာမှုမှ ချက်ချင်း ဖယ်ထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း စာရေးသူများက ဝန်ခံထားသည်။ BDSM ပြုလုပ်သော ဩစတြေးလျနိုင်ငံသားများသည် စိုးရိမ်ပူပန်မှု (Anxiety) နှင့် သောကရောက်မှုနှုန်း နည်းပါးကြောင်း အစီရင်ခံထားပြီး သာမန်လူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက စိုးရိမ်ပူပန်မှု ဖြစ်နိုင်ခြေအချိုး (Odds ratio) မှာ ၀.၃၃ သာ ရှိသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ဘဝသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း သို့မဟုတ် ထောင်ဒဏ် (Correctional facility) ကျခံရဖူးခြေ ၅.၆၅ ဆ ပိုများနေပြီး၊ ၎င်းတို့ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုများမှာ မည်သည့်အရာများဖြစ်ကြောင်းနှင့် လူဦးရေစာရင်းအင်းဆိုင်ရာ ဆက်စပ်မှုများ ရှိမရှိကိုမူ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိသဖြင့် မသိရပေ။<ref name="a2">{{Cite journal|title=Demographic and Psychosocial Features of Participants in Bondage and Discipline, "Sadomasochism" or Dominance and Submission (BDSM): Data from a National Survey |url=http://www.niu.edu/user/tj0bjs1/bdsm/Richters,%20de%20Visser,%20Rissel,%20Grulich,%20&%20Smith%20(2008).pdf |journal=The Journal of Sexual Medicine |date=1 July 2008 |issn=1743-6109 |pages=1660–1668 |volume=5 |issue=#7 |doi=10.1111/j.1743-6109.2008.00795.x |first1=Juliet |last1=Richters |first2=Richard O. |last2=De Visser |first3=Chris E. |last3=Rissel |first4=Andrew E. |last4=Grulich |first5=Anthony M.A. |last5=Smith |pmid=18331257 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20161020021649/http://www.niu.edu/user/tj0bjs1/bdsm/Richters%2C%20de%20Visser%2C%20Rissel%2C%20Grulich%2C%20%26%20Smith%20%282008%29.pdf |archive-date=20 October 2016 }}</ref> ဘာလင် (Berlin) တွင် အသက် ၄၀ မှ ၇၀ ကြား အမျိုးသား ၁၉၁၅ ဦးကို ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခု၌ ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်မှုစွဲလမ်းမှု (ဆာဒစ်ဆင် သို့မဟုတ် မာစိုခစ်ဆင် အပါအဝင်) ဆေးပညာဆိုင်ရာ ဖော်ပြချက်များနှင့် ကိုက်ညီပြီး နောက်ထပ် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တိုင်းတာမှု စမ်းသပ်ချက်များကို ခံယူရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသူ ၃၆၇ ဦး၏ ရလဒ်အရ— ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်မှုစွဲလမ်းမှု ရှိသူများသည် ၎င်းတို့ ခံစားရနိုင်သော စိတ်မချမ်းမြေ့စရာ ခံစားချက်များကို လျှော့ချပြခြင်း (Minimisation) သို့မဟုတ် လိင်ကိစ္စ၊ ရိုမန့်စ်နှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်ရည်များကို သာမန်လူထုကဲ့သို့ ရှုမြင်ခြင်းမရှိကြဘဲ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိကြောင်း ပြသနေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆာဒစ် (Sadist) အုပ်စုသည် စိတ်သောကဖြစ်ပွားမှုနှုန်း အနည်းဆုံးဖြစ်နေသော်လည်း (၎င်းတို့၏ လိင်မှုစရိုက်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အထွေထွေဘဝတွင်သော်လည်းကောင်း စိတ်သောကဖြစ်ရပါသည်ဟု အစီရင်ခံသူ ၀% သာရှိပြီး၊ ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်စိတ်စွဲလမ်းသူ - Pedophilia အုပ်စုသာလျှင် သာမန်လူထုထက် မိမိကိုယ်ကိုယ် စိတ်သောကဖြစ်မှုနှုန်း ပိုမိုမြင့်မားစွာ အဆင့်သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်)၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်မှုစွဲလမ်းမှု အားလုံးသည် အိမ်ထောင်မရှိဘဲ တစ်ဦးတည်း ဖြစ်နေနိုင်ခြေ အနည်းဆုံး ၂ ဆ ပိုများခြင်း၊ တစ်ကိုယ်ရေ အာသာဖြေခြင်း (Masturbation) နှုန်း ၄.၄ ဆ ပိုမို ঘনမွန်ခြင်းတို့တွင် တူညီနေကြပြီး၊ မိမိတို့၏ ဘဝအရည်အသွေး (Quality of life) ညံ့ဖျဉ်းသည် သို့မဟုတ် မိမိတို့ကိုယ်ကို အိုမင်းချို့တဲ့နေသည် (Frailty syndrome) ဟု ခံစားရကြောင်း အစီရင်ခံရန် ၁၁ ဆနီးပါး ပိုမိုများပြားနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စာရေးသူများက ဤလေ့လာမှုတွင် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိကြောင်း သတိပေးထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၎င်းတို့သည် BDSM ကို သာမန်စိတ်ဝင်စားသူများနှင့် ရောဂါအဆင့်ရှိသော လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရက်စက်မှုရောဂါ (Sexual sadism disorder) ရှိသူများ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများ သို့မဟုတ် စိတ်ကူးယဉ်မှုတစ်ခု၏ အကြောင်းအရာများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။ ၎င်းတို့က ဤစိတ်ပညာဆိုင်ရာ ပုံစံသည် လိင်မှုဗေဒ လေ့လာမှုများတွင် ဖြစ်တတ်သော ရွေးချယ်မှုဆိုင်ရာ ဘက်လိုက်မှု (Selection bias) ပုံစံတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်း၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စိတ်လိုက်မာန်ပါ ပြုမူတတ်ပြီး ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိသော ပါဝင်သူများသည် မိမိတို့၏ လိင်မှုစရိုက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုရန် ဝန်လေးနိုင်ခြေ နည်းပါးပြီး၊ စွန့်စားမှုများကို ရှောင်ရှားလိုစိတ် (Neuroticism) နည်းပါးကာ စိတ်လိုက်မာန်ပါ ပြုမူတတ်သည့် အဆိုပါအုပ်စုသည် နောင်တစ်ချိန်တွင် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရနိုင်ခြေ ပိုများသောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Ahlers |first1=Christoph Joseph |last2=Schaefer |first2=Gerard Alfons |last3=Mundt |first3=Ingrid Annette |last4=Roll |first4=Stephanie |last5=Englert |first5=Heike |last6=Willich |first6=Stefan N. |last7=Beier |first7=Klaus Michael |date=2011-05-01 |title=How Unusual are the Contents of Paraphilias? Paraphilia-Associated Sexual Arousal Patterns in a Community-Based Sample of Men |url=https://academic.oup.com/jsm/article/8/5/1362/6843950 |journal=The Journal of Sexual Medicine |language=en |volume=8 |issue=5 |pages=1362–1370 |doi=10.1111/j.1743-6109.2009.01597.x |pmid=19929918 |issn=1743-6109 |archive-date=17 September 2024 |access-date=16 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240917130011/https://academic.oup.com/jsm/article/8/5/1362/6843950 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> ဩစတြေးလျလေ့လာမှုနှင့် အလားတူ နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုထားသော ဆွီဒင် (Sweden) လေ့လာမှုတစ်ခုတွင်လည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်စိတ်စွဲလမ်းမှုရှိသူများ၏ ကျန်းမာရေးပြဿနာများကို ထပ်တူတွေ့ရှိခဲ့ရသော်လည်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်စိတ်စွဲလမ်းမှု အားလုံးနှင့် ပတ်သက်၍ အပိုင်နိုင်ဆုံး ခန့်မှန်းနိုင်သော စရိုက်မှာ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ လိင်စိတ်အလွန်အကျွံ ထကြွခြင်းစရိုက်များ (Hypersexual traits) ဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ လိင်စိတ်ဆန္ဒ (Libido) မြင့်မားခြင်းစရိုက်နှင့် တစ်ကိုယ်ရေ အာသာဖြေမှု ပုံမှန်ထက် များပြားခြင်း စစ်တမ်းများတွင် ရမှတ်မြင့်မားသော အမျိုးသားများသည် သာမန်လူထု (လိင်စိတ်အလွန်ထကြွခြင်း မေးခွန်းတွဲတွင် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းထက် ပိုမိုမရရှိသူများ) နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ချောင်းမြောင်းကြည့်ရှုခြင်း (Voyeurism)၊ ခန္ဓာကိုယ်ဖော်ထုတ်ပြခြင်း (Exhibitionism) နှင့် S&M တို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေအချိုး (OR) ၄.၆ မှ ၂၅.၆ အထိ ရှိနေပြီး၊ စာရင်းအင်းအရ မည်သည့် သီးခြားလိင်စိတ်စွဲလမ်းမှုကိုမျှ ပိုမိုနှစ်သက်ခြင်းမရှိဘဲ ကြီးမားစွာ ထပ်တူကျနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ အရာဝတ္ထုအသစ်များကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် စွန့်စားရသော လှုပ်ရှားမှုများအပေါ် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိခြင်းတို့သည် ၎င်းတို့နှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော လိင်မှုစရိုက်များအကြား ဆက်စပ်မှုအရှိဆုံး အချက်များအဖြစ် အစီရင်ခံထားပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် လိင်မှုကိစ္စနှင့် ဘဝအပေါ်တွင် "အစဉ်အလာမဖက်သော လွတ်လပ်သည့် ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး" (Maverick personality type) ရှိကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။ အမျိုးသမီး ပါဝင်သူများသည် ပိုမိုတည်ငြိမ်မှုရှိပြီး လိင်စိတ်အလွန်ထကြွခြင်း စရိုက်ရှိသည့်တိုင် မည်သည့် သီးခြားလိင်စိတ်စွဲလမ်းမှုမျှ ထင်ရှားစွာ လွှမ်းမိုးနေခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite journal |last1=Långström |first1=Niklas |last2=Hanson |first2=R. Karl |date=1 February 2006 |title=High Rates of Sexual Behavior in the General Population: Correlates and Predictors |url=http://link.springer.com/10.1007/s10508-006-8993-y |journal=Archives of Sexual Behavior |language=en |volume=35 |issue=1 |pages=37–52 |doi=10.1007/s10508-006-8993-y |pmid=16502152 |issn=0004-0002|url-access=subscription }}</ref> အချို့သော အစီရင်ခံချက်များအရ ကလေးဘဝတွင် အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်း ခံခဲ့ရဖူးသူများသည် (Abused as children) BDSM ကြောင့် ဒဏ်ရာရရှိမှု ပိုမိုများပြားနိုင်ပြီး၊ ယခင်က နှစ်ဦးသဘောတူထားသော အပြုအမူကို ရပ်တန့်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် "အန္တရာယ်ကင်းစကားလုံး (Safewords)" ကို အသိအမှတ်ပြု လက်ခံရန် ခက်ခဲမှုများ ရှိတတ်ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite journal|last=Jozifkova|first=Eva|date=11 August 2013|title=Consensual Sadomasochistic Sex (BDSM): The Roots, the Risks, and the Distinctions Between BDSM and Violence|journal=Current Psychiatry Reports|language=en|volume=15|issue=#9|article-number=392|doi=10.1007/s11920-013-0392-1|pmid=23933978|s2cid=29054687|issn=1523-3812}}</ref> သို့ဖြစ်ရာ BDSM ကို မိမိတို့၏ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြပြီး အတိတ်က အလွဲသုံးစားလုပ်ခံရဖူးသူများသည် ဒဏ်ရာရရှိမှုများကြောင့် ရဲစခန်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံမှတ်တမ်းများတွင် ပိုမိုပါဝင်နေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အွန်လိုင်းစစ်တမ်း သုံးခုဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုတွင်မူ လိင်ပြောင်းလဲထားသူ (Transgender) လူကြီးအများစုက BDSM သည် ၎င်းတို့၏ ဂျန်ဒါ (Gender) ဆိုင်ရာ တစ်ကိုယ်ရည် အတွေ့အကြုံများအပေါ် လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite journal|last1=Cook-Daniels|first1=Loree|last2=Munson|first2=Michael|date=5 May 2010|title=Sexual Violence, Elder Abuse, and Sexuality of Transgender Adults, Age 50+: Results of Three Surveys|journal=Journal of GLBT Family Studies|volume=6|issue=#2|pages=142–177|doi=10.1080/15504281003705238|issn=1550-428X|s2cid=57665777}}</ref> ''New York Daily News'' ၏ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးနှင့် စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျိုးဇက် မာလီနို (Joseph Merlino) က အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဆာဒိုမာစိုခစ်ဆင် (Sadomasochistic) ဆက်ဆံရေးတစ်ခုသည် နှစ်ဦးသဘောတူ ဆန္ဒအလျောက် ဖြစ်နေသရွေ့ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်- {{Blockquote|၎င်းသည် ထိုလူပုဂ္ဂိုလ်အား အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့စေပါက၊ သို့မဟုတ် သူ သို့မဟုတ် သူတပါးက ယင်းအပေါ် မပျော်ရွှင်ပါက၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ တစ်ကိုယ်ရည် သို့မဟုတ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဘဝများတွင် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားစေပါကမှသာ ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုသို့မဟုတ်ပါက ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် ယင်းကို ပြဿနာတစ်ခုအဖြစ် မမြင်ပါ။ သို့သော် ပြဿနာဖြစ်ပွားစေသည်ဟု ယူဆပါက ကျွန်ုပ် သိချင်သည်မှာ ၎င်းတို့အား ထိုပြဿနာဆီသို့ ဦးတည်စေသည့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းမှာ မည်သည့်အရာ ဖြစ်သနည်း၊ နှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွန်းအားအရ ထိုလူပုဂ္ဂိုလ်အား ဤစရိုက်စဉ်တန်း၏ အဆုံးသတ်တစ်ခုခုဆီသို့ လမ်းညွှန်ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည့် အတိတ်က အတွေ့အကြုံများမှာ မည်သည့်အရာများ ဖြစ်သနည်း ဟူ၍ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite interview |interviewer=David Shankbone |title=Dr. Joseph Merlino on sexuality, insanity, Freud, fetishes and apathy |url=https://en.wikinews.org/wiki/Dr._Joseph_Merlino_on_sexuality,_insanity,_Freud,_fetishes_and_apathy#Gender_identity_and_Heteronormativity |work=[[Wikinews]] |date=October 5, 2007}}</ref>}} အချို့သော စိတ်ပညာရှင်များက ကလေးဘဝ လိင်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု (Psychosexual development) ကာလအတွင်း ကြုံတွေ့ရသော အတွေ့အကြုံများသည် နောက်ပိုင်းဘဝ၏ လိင်မှုစရိုက် သဘာဝအပေါ် နက်ရှိုင်းသော သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်ကြောင်း သဘောတူကြသည်။ သို့သော် ဆာဒိုမာစိုခစ်ဆင် ဆန္ဒများသည် အသက်အရွယ် အမျိုးမျိုးတွင် စတင်ပုံပေါ်လာတတ်သည်။ အချို့သော သူများသည် လူပျိုဖော်မဝင်စ အရွယ်ကတည်းက ထိုဆန္ဒများ ရှိခဲ့ကြောင်း အစီရင်ခံကြပြီး၊ အချို့မှာမူ လူကြီးဘဝသို့ ရောက်ရှိသည့်တိုင်အောင် ထိုဆန္ဒများကို မသိရှိကြသေးပေ။ လေ့လာမှုတစ်ခုအရ အမျိုးသား ဆာဒိုမာစိုခစ်သမား အများစု (၅၃%) သည် အသက် ၁၅ နှစ် မတိုင်မီတွင် ၎င်းတို့၏ စိတ်ဝင်စားမှု ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသမီး အများစု (၇၈%) မှာမူ အသက် ၁၅ နှစ် ကျော်လွန်ပြီးနောက်မှသာ စိတ်ဝင်စားမှု ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည် (Breslow, Evans, and Langley 1985)။ အထွေထွေလူဦးရေအကြားတွင် ဆာဒိုမာစိုခစ်ဆင် ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း ပမာဏကိုမူ အတိအကျ မသိရသေးပေ။ အမျိုးသမီး ဆာဒစ် (Sadists) များသည် အမျိုးသားများထက် မြင်တွေ့ရမှု နည်းပါးသော်လည်း၊ အချို့သော စစ်တမ်းများအရ အမျိုးသားများနှင့် အမျိုးသမီးများအကြား ရက်စက်မှုဆိုင်ရာ စိတ်ကူးယဉ်မှု (Sadistic fantasies) ဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ အလားတူ ပမာဏရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Fedoroff640">{{harvnb|Fedoroff|2008|p=640}}: "...surveys have found no difference in frequency of sadistic fantasies in men and women."</ref> ထိုသို့သော လေ့လာမှုများ၏ ရလဒ်များသည် လူတစ်ဦး၏ လိင် (Sex) က ရက်စက်မှုကို နှစ်သက်ခြင်းအပေါ် ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်း မဟုတ်ကြောင်း ပြသနေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။<ref name="Fedoroff644">{{harvnb|Fedoroff|2008|p=644}}: "This review indicates that sexual sadism, as currently defined, is a heterogeneous phenomenon."</ref> နာကျင်မှုကို ၎င်းတို့၏ အတွေ့အကြုံ၏ ဗဟိုချက်အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မာစိုခစ်ဆင် ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်သူ ကိုးဦးကို ဖြစ်စဉ်အခြေခံ လေ့လာမှု (Phenomenological study) ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မာစိုခစ်ဆင်ကို စွဲလမ်းမှုပုံစံ အပြုအမူ (Addiction-like tendency) တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတွင် မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်းနှင့် ဆင်တူသော စရိုက်လက္ခဏာများစွာဖြစ်သည့် ပြင်းထန်စွာ တောင့်တခြင်း (Craving)၊ မူးယစ်ကြည်နူးခြင်း (Intoxication)၊ ဆေးယဉ်ပါးလာခြင်း (Tolerance) နှင့် ဆေးဖြတ်ခြင်း လက္ခဏာများ (Withdrawal) စသည်တို့ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် ပထမဦးဆုံး ကြုံတွေ့ရသော မာစိုခစ်ဆင် အတွေ့အကြုံကို စိတ်ထဲတွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေ့ရှိကြပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုသို့ ထပ်မံပြုလုပ်ခြင်းမှာ ပျောက်ဆုံးသွားသော ယခင်က ခံစားချက်ကို ပြန်လည်ရရှိရန် ဦးတည်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သရုပ်ဖော်ထားပြီး၊ ယင်းသည် စွဲလမ်းမှုဆိုင်ရာ စာပေများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသည့် သဘောတရားများနှင့် ထပ်တူကျနေသည်။<ref>{{Cite journal |last1=Kurt |first1=Holly |last2=Ronel |first2=Natti |date=November 2017 |title=Addicted to Pain: A Preliminary Model of Sexual Masochism as Addiction |url=https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0306624X15627804 |journal=International Journal of Offender Therapy and Comparative Criminology |language=en |volume=61 |issue=15 |pages=1760–1774 |doi=10.1177/0306624X15627804 |pmid=26847638 |archive-date=29 October 2023 |access-date=15 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231029113629/https://journals.sagepub.com/doi/10.1177/0306624X15627804 |url-status=live |url-access=subscription }}</ref> ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[Category:လူမှုဗေဒ]] [[ကဏ္ဍ:လိင်အပြုအမူများ]] [[ကဏ္ဍ:လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လူ့ကျင့်ဝတ်]] 4pzqn17415cfdktf2vuvanpknqw0lo1 100 287623 1037234 1036923 2026-06-10T07:32:10Z Salai Rungtoi 22844 1037234 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=09|content= <!-- All news items below this line --> '''စီးပွားရေးနှင့် စီးပွားကူးသန်း''' **မြန်မာနှင့် ရုရှားတို့သည် [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး|တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ထားဝယ်မြို့]]ရှိ ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းအတွက် ၆၆၀ မဂ္ဂါဝပ် [[ကျောက်မီးသွေး]]သုံး [[ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ]] တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှုစာချွန်လွှာကို [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့]]၌ ကျင်းပသည့် စီးပွားရေးဖိုရမ်အတွင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} illlzx60u7qdmju9s11uc76m8jurljr 0 287632 1037067 1036977 2026-06-09T13:23:43Z Salai Rungtoi 22844 fix the map, hope that is okay 1037067 wikitext text/x-wiki {{Under construction}} {{Infobox military conflict | conflict = ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ) | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု | image = <mapframe width="280" height="350" zoom="7" latitude="25.5" longitude="97.2"> { "type": "FeatureCollection", "features": [ { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.394, 25.387] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "မြစ်ကြီးနား" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.233, 24.267] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#cc0000", "marker-size": "medium", "title": "ဗန်းမော်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.563, 24.760] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#880000", "marker-size": "medium", "title": "လိုင်ဇာ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.346249, 24.250075] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "မိုးမောက်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.300, 24.117] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "မံစီ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.567, 26.550] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ဆွမ်ပရာဘွမ်" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [98.132, 25.884] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ချီဖွေ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [98.370, 25.590] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ပန်ဝါ" } }, { "type": "Feature", "geometry": { "type": "Point", "coordinates": [97.900, 25.393] }, "properties": { "marker-symbol": "circle", "marker-color": "#006600", "marker-size": "medium", "title": "ဆဒုံး" } } ] } </mapframe> | alt = ကချင်ပြည်နယ် စစ်ရေးပြမြေပုံ | caption = ကချင်ပြည်နယ် မြေပုံနှင့် အဓိကစစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုပြ နေရာများ<br>({{legend|red|တပ်မတော် ထိန်းချုပ်မြို့ကြီးများ}} {{legend|green|တော်လှန်ရေးအင်အားစုများ သိမ်းပိုက်ထားသောမြို့များ}}) | date = ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ – လက်ရှိ | place = [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | territory = ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များမှ ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စစ်တပ် ၏ အဓိကဗျူဟာကုန်းကြီးများနှင့် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့အချို့ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။။ | status = ဖြစ်ပွားနေဆဲ (Ongoing) | combatant1 = {{ubl|{{flagicon|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]}} * {{armed forces|Myanmar}} ** {{army|Myanmar}} ** {{air force|Myanmar}} **{{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of the Shanni Nationalities Army.svg}} [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်|ရှမ်းနီတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|NDA-K.png}}[[ကချင်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်|NDA-K]] * {{flagicon image|Shoulder sleeve insignia of the Myanmar Border Guard Forces.svg}}[[ဝါရာဇွပ်ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Lisu National Development Party flag.png}} [[လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ|လီဆူပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့]] | combatant2 = {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (PDF)]] * {{flagicon image|ABSDF insignia.png}} [[မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး|ABSDF]] <br>'''မဟာမိတ်များ:''' * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်|BPLA]] * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}}[[ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်|PLA]] * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[အာရက္ခတပ်တော်|AA]] | combatant3 = | commander1 = {{flagicon|MYA}} [[မင်းအောင်လှိုင်]] | commander2 = စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှု | commander3 = | units1 = * {{flagicon image|Army Flag of Myanmar.svg}} [[မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်|မပခ]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] | units2 = ပူးပေါင်းစစ်ကြောင်းများ | units3 = | strength1 = မသိရသေး | strength2 = မသိရသေး | strength3 = | casualties1 = များပြား | casualties2 = မသိရသေး | casualties3 = | notes = ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း တပ်မတော် နှင့် KIA တို့အကြား တိုက်ပွဲများ တကျော့ပြန် ပြန်လည်စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''ကချင်ပြည်နယ် တိုက်ပွဲများ (၂၀၂၁–လက်ရှိ)''' သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော် မှ အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း [[ကချင်ပြည်နယ်]]အတွင်း [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်]] (KIA)၊ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] (PDF) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ တိုက်ပွဲများ အကြီးအကျယ် ပြန်လည် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသည့် ဤတကျော့ပြန်စစ်ပွဲသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) မှ စစ်တပ် ၏ ဗျူဟာကုန်းများကို စတင်တိုက်ခိုက်ရာမှ တစ်ကျော့ပြန် ပြင်းထန်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ထိုတိုက်ပွဲသည် [[အလော့ဘွမ်တိုက်ပွဲ]] အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=အေးချမ်းဆု |date=2026-01-14 |title=၂၀၂၅ မြောက်ပိုင်း ကချင် စစ်မျက်နှာကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/article/2026/01/14/409917.html |access-date=2026-06-09 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> ဤစစ်ရေးပဋိပက္ခသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်ခဲ့သော KIA ၏ ကချင်ထိုးစစ် အတွင်း သိသိသာသာ အရှိန်အဟုန် မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တပ်မတော် ၏ အဓိကဗျူဟာမြောက် စစ်စခန်းကြီးပေါင်း ရာကျော်နှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးမြို့များကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ် ကုန်သွယ်ရေးမြို့များဖြစ်ကြသော [[လွယ်ဂျယ်မြို့]]၊ [[ကန်ပိုက်တီမြို့]] နှင့် ကချင်အထူးဒေသ (၁) ၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သော [[ပန်ဝါမြို့]] အပါအဝင် မဟာဗျူဟာမြောက် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့များဖြစ်သည့် [[ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့]]၊ [[မိုးမောက်မြို့]]၊ [[ချီဖွေမြို့]]၊ [[ဆော့လော်မြို့]] နှင့် [[မံစီမြို့]] တို့ကို တော်လှန်ရေးအင်အားစုများက အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2024-02-02 |title=မံစီမြို့နယ်က စစ်ကောင်စီ ခြေလျင်တပ်စခန်း ကေအိုင်အေ သိမ်းပိုက် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/kia-seized-junta-base-mansi-02022024050026.html |access-date=2026-06-09 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> လက်ရှိအချိန်အထိ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (KIA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များသည် ကချင်ပြည်နယ်၏ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများနှင့် နယ်မြေအများစုကို စိုးမိုးထားနိုင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော် ဘက်ကမူ ပြည်နယ်ရုံးစိုက်ရာ [[မြစ်ကြီးနားမြို့]] နှင့် [[ဗန်းမော်မြို့]] ကဲ့သို့သော ပင်မမြို့ကြီးအချို့တွင်သာ ခုခံစစ်ဖြင့် အထိုင်ချထိန်းချုပ်ထားနိုင်တော့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများကြောင့် ကချင်ပြည်နယ်အတွင်း ဒေသခံပြည်သူ သောင်းနှင့်ချီ၍ စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထပ်မံထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရပြီး ဒေသတွင်း တည်ငြိမ်မှုနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများအပေါ် ကြီးမားစွာ ရိုက်ခတ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |last=KNG |date=2024-01-29 |title=ကိုင်းထိပ်စခန်းကို KIA တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးစီးကြောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးနော်ဘူအတည်ပြု |url=https://burmese.kachinnews.com/2024/01/29/ld2-26/ |access-date=2026-06-09 |website=Kachin News Group (KNG) |language=en-GB}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:၂၀၂၆ ပဋိပက္ခများ]] [[Category:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ စစ်ဆင်ရေးများ]] [[Category:ကချင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏_ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] 59bm18ng8pgqa3jfwbs4jyefxxc6i2x 3 287654 1037058 2026-06-09T12:07:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037058 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Soe Aung Myo Win ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၇၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qn4eq1g0oq54j5gynfz11iswje6toht 3 287655 1037059 2026-06-09T12:07:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037059 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34119-93 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၇၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) mgit6p2eryieq9n03a65n3bz8rw26qh 3 287656 1037060 2026-06-09T12:08:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037060 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34070-66 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0hp0wihl8j7acugilprjmoxswjuko35 3 287657 1037061 2026-06-09T12:08:17Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037061 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-22643-79 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၀၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) jj6fuaxl7jl66hcmgmgqbsjuflnvqqs 3 287658 1037064 2026-06-09T13:08:27Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037064 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-33993-58 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) e6zcta64z3tl72thd7kleurm0oemxex 3 287659 1037065 2026-06-09T13:08:37Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037065 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Makima-san12 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၀၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ro8yhwftboqwwgpqp6as0rv6pj2nimq 3 287660 1037077 2026-06-09T14:08:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037077 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyayooko ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ctqqfemu43s0hbtpsl6qz0aat2wycmx 3 287661 1037080 2026-06-09T14:08:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037080 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် May1334 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၈၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 6p4ukqlieklsxa0j2ld9babmyc4c8pt 3 287662 1037081 2026-06-09T14:09:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037081 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mereteret ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) pw7pphn8bp86x0tnuut8wa0ae77qw4k 3 287663 1037082 2026-06-09T14:09:18Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037082 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-32231-86 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) fuyuygcb2vynkb27svfux0775gil24d 3 287664 1037083 2026-06-09T14:09:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037083 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-33999-28 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) drxjb7hhbvnfbagp0ae6xqdhfw1rcok 3 287665 1037084 2026-06-09T14:09:38Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037084 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thwin Linn ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) af8om0tfeztljwm5od4t5uxby13wrat 3 287666 1037085 2026-06-09T14:09:48Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037085 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် မောင်သီဟ ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၀၉၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n40l7s1p5fb87vvjyo70l8jvkqkp5d9 3 287667 1037096 2026-06-09T15:09:58Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037096 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Su Su Naii ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၀၉၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 84vjx41hju1cdiuxcje8geejahrgisc 3 287668 1037097 2026-06-09T15:10:08Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037097 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Robertscjf ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) oe5f3dtst157kvjaz1obq046oy28dna 3 287670 1037101 2026-06-09T16:10:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037101 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Taddy Blade ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) oj84b5ped6kcogy64g041ql3vi3e57z 3 287671 1037102 2026-06-09T16:10:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037102 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် SwamPyaePhyo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ebtj4umd54gotl0hiz4u1835na2u8ii 3 287672 1037103 2026-06-09T16:10:39Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037103 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ChillSimon ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) rqxtabh52ovah7ftzuopesntl1isx4i 3 287673 1037104 2026-06-09T16:10:49Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037104 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34191-08 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၆:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7449kvyszfs8e217f9dj8fcngtfob92 3 287674 1037111 2026-06-09T17:10:59Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037111 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Octopussio ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၀၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) s13f25nvdrn8y1aj822vrygjxrdun54 3 287675 1037112 2026-06-09T17:11:09Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037112 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kyawzayaraung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၁၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) bfxq997pyo0g9y312bpotv8ku4i0zh4 3 287676 1037113 2026-06-09T17:11:19Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037113 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thein Min Htut27 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၁၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) azg26vqmskaoqft3oia37c5cdekemxm 3 287677 1037127 2026-06-09T18:11:29Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037127 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kook66975 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၁၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9mke21km2isxiyqrgnoh278a76137of 3 287678 1037135 2026-06-09T19:11:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037135 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် S,in20261554031ws ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၁၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) r8eak9mfgg0hmmacg1ifs8jj1bzfgzj 3 287679 1037136 2026-06-09T19:11:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037136 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-33178-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၁၁၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) r4cr9zr1cvxskzz00sgeqbegftu8iw0 3 287680 1037146 2026-06-09T22:12:21Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037146 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34208-73 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၁၂၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ngfrj4fg8oio6pqkubspv557s2ktnra 3 287681 1037149 2026-06-09T23:12:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037149 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Artyom Hakobjanyan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၁၂၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 84ywzja4xsf56p6k30mq2l5emloleay 3 287682 1037150 2026-06-09T23:12:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037150 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Th8956789 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၁၂၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7miuf4l5p3lp8917kb3gtjok6k3y8cl 3 287683 1037151 2026-06-09T23:12:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037151 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် MaiHla ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၁၂၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) asf4jxifs7xso5xw4gzshwqta7xt0b7 3 287684 1037152 2026-06-09T23:13:02Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037152 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34186-01 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၁၃၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) m1myj4jn4xh2robosjtbi6n5f7rbfe3 3 287685 1037153 2026-06-09T23:13:12Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037153 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Paingsoeoo531371 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၃:၁၃၊ ၉ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) t2sdeaojubq484b4yylyiig52ciakx4 3 287686 1037159 2026-06-10T00:13:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037159 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34116-21 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၁၃၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) h7yap5ojayydqzay5umht33m41dxm97 3 287687 1037160 2026-06-10T01:13:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037160 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Hein stark ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၁၃၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) s6f7er09oi4stsss54spaimzlursj6b 3 287688 1037161 2026-06-10T01:13:46Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037161 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34188-59 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၁:၁၃၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) dtzar2eypumxtp04us5okdwq5li2vly 3 287689 1037164 2026-06-10T02:13:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037164 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34284-82 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၂:၁၃၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8d9xvybbdxibyrbvfkimq8louxyrwvm 0 287691 1037168 2026-06-10T02:49:40Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1357351781|Consanguine marriage]]" 1037168 wikitext text/x-wiki '''ဆွေမျိုးတော်စပ်သူများ လက်ထပ်ခြင်း''' ဆိုသည်မှာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူများ အချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း ကိုဆိုလိုသည်။ ၎င်းတွင် သွေးချင်းတော်စပ်ခြင်း ပါဝင်နိုင်သော်လည်း သွေးချင်းတော်စပ်ခြင်း၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သဘောသဘာဝထက် ပိုမိုဆိုလိုပါသည်။ ဆေးပညာအရ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ပိုနီးစပ်သော မိသားစုဝင်နှစ်ဦးအကြား အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို ဆွေမျိုးတော်စပ်သော အိမ်ထောင်ရေးအဖြစ် အရည်အချင်းပြည့်မီသည်။ ၎င်းသည် ၎င်းတို့၏ သားစဉ်မြေးဆက်များ ရရှိနိုင်သော မျိုးဗီဇမိတ္တူများအပေါ် အခြေခံသည်။ <ref>{{Cite journal |last=Hamamy |first=Hanan |date=November 22, 2011 |title=Consanguineous marriages |journal=Journal of Community Genetics |volume=3 |issue=3 |pages=185–92 |doi=10.1007/s12687-011-0072-y |pmc=3419292 |pmid=22109912}}<cite class="citation journal cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFHamamy2011">Hamamy, Hanan (November 22, 2011). [https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3419292 "Consanguineous marriages"]. ''Journal of Community Genetics''. '''3''' (3): <span class="nowrap">185–</span>92. [[Digital object identifier|doi]]:[[doi:10.1007/s12687-011-0072-y|10.1007/s12687-011-0072-y]]. [[PMC (identifier)|PMC]]&nbsp;<span class="id-lock-free" title="Freely accessible">[https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC3419292 3419292]</span>. [[PMID (identifier)|PMID]]&nbsp;[https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22109912 22109912].</cite></ref> အရှေ့အလယ်ပိုင်း ဒေသတစ်လွှားတွင် မြင်တွေ့ရသည့်အတိုင်း ထိုသို့အိမ်ထောင်ပြုခြင်းသည် အချို့သောလူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများတွင် ပျံ့နှံ့နေဆဲဖြစ်သော်လည်း အခြားလူဦးရေများစွာတွင် မိသားစုအတွင်း အိမ်ထောင်ပြုမှုများ သိသိသာသာ ကျဆင်းလာသည်ကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ f19tetwsulj1fox6odb9qjre4k2cl82 1037169 1037168 2026-06-10T02:51:48Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037169 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ ဒုတိယဝမ်းကွဲ (Second Cousin) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ (Population Genetics) အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] (Autosomal Recessive Disorders) ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ $10\%$ ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 9zt7dpt4g2ys5aqgg67zhd3ahg9odnv 1037170 1037169 2026-06-10T02:52:15Z Chenzeyan29 141880 [[ဆွေမျိုးတော်စပ်သော အိမ်ထောင်ရေး]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1037169 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ ဒုတိယဝမ်းကွဲ (Second Cousin) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ (Population Genetics) အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] (Autosomal Recessive Disorders) ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ $10\%$ ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 9zt7dpt4g2ys5aqgg67zhd3ahg9odnv 1037172 1037170 2026-06-10T02:53:23Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037172 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ (Second Cousin) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ $10\%$ ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 18s69uo3789n8g8rwfoncwyurax22di 1037173 1037172 2026-06-10T02:53:46Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037173 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ (Second Cousin) သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} itz7ftzuq8etjyohc3wbtx4bnvrcivy 1037174 1037173 2026-06-10T02:54:06Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037174 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} nlg8i3oypuxsadwnreniczomqxkywy2 1037175 1037174 2026-06-10T02:56:59Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037175 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> === လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ === လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] သုတေသန လေ့လာမှုများစွာအရ ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် [[မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်]] (Birth defect) များနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေပြထားသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ တစ်ဆင့်တူညီသော ဗီဇငုပ်များကို ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားသောကြောင့် '''Autosomal Recessive Disorder''' ခေါ် [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။<ref name=":04"/> လူဦးရေအခြေခံ ထိန်းချုပ်လေ့လာမှု စစ်တမ်းများ (Case-control studies) အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် [[ကလေးသေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း]] (Stillbirth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားမှုသည်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Maghsoudlou S, Cnattingius S, Bahmanyar S, et al. Consanguineous marriage, prepregnancy maternal characteristics and stillbirth risk: a population-based case-control study. ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'' [serial online]. October 2015;94(10):1095-1101. Available from: Academic Search Complete, Ipswich, MA. Accessed October 25, 2016.</ref> အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding) သည် ကလေးငယ်များတွင် သိမြင်နိုင်စွမ်း စွမ်းရည် (Cognitive abilities / ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး) ကျဆင်းခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။<ref name="Fareed1" /> ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုသူများအကြားတွင် အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လက်ထပ်ခြင်းကို အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ၎င်းအချက်သည် ယင်းအိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း (Fertility) ပိုမိုမြင့်မားလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များတွင် မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Postnatal mortality) မှာ ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံးတစ်နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း သေဆုံးနိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ မိဘများထံမှ ပါလာသော ဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့်ပင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (Adulthood) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |jstor = 2137601|title = The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable|journal = Population and Development Review|volume = 20|issue = 3|pages = 561–584|last1 = Bittles|first1 = Alan H.|year = 1994|doi = 10.2307/2137601}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} trj6ehda4z1ltiiy3315jvx12phaa9w 1037176 1037175 2026-06-10T02:57:13Z Chenzeyan29 141880 /* လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ */ 1037176 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ပါကစ္စတန်နှင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] သုတေသန လေ့လာမှုများစွာအရ ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် [[မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်]] (Birth defect) များနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေပြထားသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ တစ်ဆင့်တူညီသော ဗီဇငုပ်များကို ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားသောကြောင့် '''Autosomal Recessive Disorder''' ခေါ် [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။<ref name=":04"/> လူဦးရေအခြေခံ ထိန်းချုပ်လေ့လာမှု စစ်တမ်းများ (Case-control studies) အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် [[ကလေးသေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း]] (Stillbirth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားမှုသည်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Maghsoudlou S, Cnattingius S, Bahmanyar S, et al. Consanguineous marriage, prepregnancy maternal characteristics and stillbirth risk: a population-based case-control study. ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'' [serial online]. October 2015;94(10):1095-1101. Available from: Academic Search Complete, Ipswich, MA. Accessed October 25, 2016.</ref> အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding) သည် ကလေးငယ်များတွင် သိမြင်နိုင်စွမ်း စွမ်းရည် (Cognitive abilities / ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး) ကျဆင်းခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။<ref name="Fareed1" /> ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုသူများအကြားတွင် အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လက်ထပ်ခြင်းကို အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ၎င်းအချက်သည် ယင်းအိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း (Fertility) ပိုမိုမြင့်မားလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များတွင် မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Postnatal mortality) မှာ ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံးတစ်နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း သေဆုံးနိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ မိဘများထံမှ ပါလာသော ဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့်ပင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (Adulthood) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |jstor = 2137601|title = The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable|journal = Population and Development Review|volume = 20|issue = 3|pages = 561–584|last1 = Bittles|first1 = Alan H.|year = 1994|doi = 10.2307/2137601}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 0c6kvm55a1bg99c3wi1ior8n3gjpby5 1037177 1037176 2026-06-10T02:59:35Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037177 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ [[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]]၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[တောင်အာရှ|အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်၊]] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] သုတေသန လေ့လာမှုများစွာအရ ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် [[မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်]] (Birth defect) များနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေပြထားသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ တစ်ဆင့်တူညီသော ဗီဇငုပ်များကို ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားသောကြောင့် '''Autosomal Recessive Disorder''' ခေါ် [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။<ref name=":04"/> လူဦးရေအခြေခံ ထိန်းချုပ်လေ့လာမှု စစ်တမ်းများ (Case-control studies) အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် [[ကလေးသေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း]] (Stillbirth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားမှုသည်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Maghsoudlou S, Cnattingius S, Bahmanyar S, et al. Consanguineous marriage, prepregnancy maternal characteristics and stillbirth risk: a population-based case-control study. ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'' [serial online]. October 2015;94(10):1095-1101. Available from: Academic Search Complete, Ipswich, MA. Accessed October 25, 2016.</ref> အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding) သည် ကလေးငယ်များတွင် သိမြင်နိုင်စွမ်း စွမ်းရည် (Cognitive abilities / ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး) ကျဆင်းခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။<ref name="Fareed1" /> ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုသူများအကြားတွင် အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လက်ထပ်ခြင်းကို အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ၎င်းအချက်သည် ယင်းအိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း (Fertility) ပိုမိုမြင့်မားလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များတွင် မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Postnatal mortality) မှာ ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံးတစ်နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း သေဆုံးနိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ မိဘများထံမှ ပါလာသော ဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့်ပင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (Adulthood) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |jstor = 2137601|title = The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable|journal = Population and Development Review|volume = 20|issue = 3|pages = 561–584|last1 = Bittles|first1 = Alan H.|year = 1994|doi = 10.2307/2137601}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 2ytiujtjsx1qhd513pk9tbtg6rdr7p0 1037178 1037177 2026-06-10T03:06:31Z Chenzeyan29 141880 /* လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ */ 1037178 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ [[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]]၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[တောင်အာရှ|အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်၊]] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> === ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ === ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်းသည် လူသားတို့၏ သမိုင်းဦးကာလကပင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်အသီးသီး၌ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် နေပြည်တော်များနှင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် မိမိတို့၏ အာဏာ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် သွေးသားသန့်စင်မှု ကို ပြင်ပသို့ စီးဆင်းမသွားစေရန်အတွက် ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို တရားဝင် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref> အီဂျစ် ဖာရိုဘုရင်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နတ်ဘုရားများမှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ခံယူကြပြီး သွေးနှောခြင်းကို ကာကွယ်ရန် မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် မိဘနှင့် သားသမီးချင်း လက်ထပ်သည့် အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း ကိုပင် ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ [[တူတန်ခမန်]] (Tutankhamun) ဘုရင်သည် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမချင်း လက်ထပ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးဖာရိုဘုရင်မ [[ကလီယိုပါထရာ]] (Cleopatra VII) သည်လည်း မောင်နှမအရင်းချင်း ထိမ်းမြားခဲ့သည့် မျိုးဆက်များမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Scheidel1996">Scheidel, W. (1996). "Brother-sister and parent-child marriage in pre-Islamic Egypt". ''Journal of Biosocial Science'', 28(3), 361-381.</ref>ရှေးခေတ်ပါရှန်း (အီရန်) အင်ပါယာ၏ ဇိုရိုအက်စထရီယန် (Zoroastrian) ဘာသာဝင် မင်းစိုးရာဇာများနှင့် ရောမအင်ပါယာ အထက်တန်းလွှာများကြားတွင်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းကို ဂုဏ်သရေရှိသော လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012"/>အလယ်ခေတ်မှသည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ ဥရောပရှိ ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် (Habsburg) မင်းဆက်၊ ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်နှင့် ရုရှားတော်ဝင်မင်းဆက်များသည် နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန်နှင့် နယ်မြေပေါင်းစည်းရန် ဆွေမျိုးဝမ်းကွဲအချင်းချင်းသာ ရွေးချယ်လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် မင်းဆက်တွင် "မေးရိုးရှည်ထွက်သည့် မွေးရာပါရုပ်ပျက်မှု" (Habsburg jaw) နှင့် ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်တွင် "သွေးမတိတ်ရောဂါ" ([[ဟီမိုဖီးလီးယား ရောဂါ]]) များ မျိုးရိုးလိုက် ကူးစက်ခဲ့သည်။<ref name="Alvarez2009">Alvarez, G., et al. (2009). "The Role of Inbreeding in the Extinction of a European Royal Dynasty". ''PLOS ONE'', 4(4), e5174.</ref> == မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများဖြစ်သည့် [[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] နှင့် [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]] တို့တွင် မြန်မာမင်းဆက်များ၏ အစဦးဖြစ်သော သာကီဝင်မင်းမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သွေးသားဇာတိ သန့်စင်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မောင်နှမအရင်းအချာချင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့ကြကြောင်း အစဉ်အလာအရ ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ကပိလဝတ်ပြည်ကို စတင်တည်ထောင်သည့် ဥက္ကာကရာဇ်မင်း၏ သားတော်၊ သမီးတော်များသည် အခြားအနွယ်များနှင့် သွေးမနှောလိုသဖြင့် မောင်နှမအချင်းချင်း အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့ထီးနန်းသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် "ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း (အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်း)" သည် မင်းညီမင်းသားတို့၏ ပုံမှန်နန်းတွင်းထုံးစံ (Royal Tradition) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့မင်းသားအတွက် တရားဝင် မိဖုရားခေါင်ကြီး (အဂ္ဂမဟေသီ) အရာ မြှောက်စားရန်အတွက် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမတော်စပ်သူ (သို့မဟုတ်) မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ မင်းသမီးများကိုသာ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> [[ကျန်စစ်သားမင်း]]သည် ၎င်း၏ သမီးတော် သမ္ဘူလကို အိမ်ရှေ့မင်းသား [[အလောင်းစည်သူ]]နှင့် ထိမ်းမြားပေးခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးနီးစပ် တော်စပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1964"/>မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]ကြီး၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သော [[စကြာဒေဝီ]] မိဖုရားကြီးသည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ [[သီပေါမင်း]]နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] တို့သည်လည်း ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမအရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="KyiMar">ကေသီလှိုင် (၂၀၀၂)။ ''ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းဓလေ့များ''။ ရန်ကုန်။</ref> ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ ရာဇပလ္လင်အာဏာကို မင်းဆွေမင်းမျိုး မဟုတ်သူများ လက်ထဲသို့ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် "သွေးမရိုးစေရန်" အတွက် ဖြစ်သည်။ === ၃။ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူတို့၏ ဓလေ့ === မင်းညီမင်းသားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူများအကြားတွင်မူ မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် တစ်ဝမ်းကွဲချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှေးခေတ်ကပင် လူမှုရေးအရလည်းကောင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရလည်းကောင်း အားမပေးဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာတို့သည် သွေးသားနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို "အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း" အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဘေးဥပါဒ်ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Tin1965">မဟာသီရိဇေယျသူ (ဦးတေ) (၁၉၆၅)။ ''မြန်မာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေကျမ်း''။ ရန်ကုန်။</ref> သို့သော်လည်း ကျေးလက်တောရွာအချို့နှင့် လူဦးရေနည်းပါးသော သီးခြားတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုငယ်အချို့တွင်မူ မိသားစုပိုင် လယ်ယာမြေကွက်များ မပြန့်ကျဲစေရန်အတွက် မိဘချင်း သဘောတူညီမှုဖြင့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ (နှစ်ဝမ်းကွဲ) အဆင့်ရှိသူချင်း ထိမ်းမြားပေးသည့် ဓလေ့အနည်းငယ် တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အသိပညာများ ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် ဤဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="KyiMar"/> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] သုတေသန လေ့လာမှုများစွာအရ ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် [[မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်]] (Birth defect) များနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေပြထားသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ တစ်ဆင့်တူညီသော ဗီဇငုပ်များကို ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားသောကြောင့် '''Autosomal Recessive Disorder''' ခေါ် [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။<ref name=":04"/> လူဦးရေအခြေခံ ထိန်းချုပ်လေ့လာမှု စစ်တမ်းများ (Case-control studies) အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် [[ကလေးသေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း]] (Stillbirth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားမှုသည်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Maghsoudlou S, Cnattingius S, Bahmanyar S, et al. Consanguineous marriage, prepregnancy maternal characteristics and stillbirth risk: a population-based case-control study. ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'' [serial online]. October 2015;94(10):1095-1101. Available from: Academic Search Complete, Ipswich, MA. Accessed October 25, 2016.</ref> အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding) သည် ကလေးငယ်များတွင် သိမြင်နိုင်စွမ်း စွမ်းရည် (Cognitive abilities / ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး) ကျဆင်းခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။<ref name="Fareed1" /> ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုသူများအကြားတွင် အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လက်ထပ်ခြင်းကို အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ၎င်းအချက်သည် ယင်းအိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း (Fertility) ပိုမိုမြင့်မားလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များတွင် မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Postnatal mortality) မှာ ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံးတစ်နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း သေဆုံးနိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ မိဘများထံမှ ပါလာသော ဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့်ပင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (Adulthood) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |jstor = 2137601|title = The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable|journal = Population and Development Review|volume = 20|issue = 3|pages = 561–584|last1 = Bittles|first1 = Alan H.|year = 1994|doi = 10.2307/2137601}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} gmaskm2tacx1jkfz0r800gvz0kna1fb 1037179 1037178 2026-06-10T03:06:51Z Chenzeyan29 141880 1037179 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ [[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]]၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[တောင်အာရှ|အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်၊]] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်းသည် လူသားတို့၏ သမိုင်းဦးကာလကပင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်အသီးသီး၌ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် နေပြည်တော်များနှင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် မိမိတို့၏ အာဏာ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် သွေးသားသန့်စင်မှု ကို ပြင်ပသို့ စီးဆင်းမသွားစေရန်အတွက် ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို တရားဝင် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref> အီဂျစ် ဖာရိုဘုရင်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နတ်ဘုရားများမှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ခံယူကြပြီး သွေးနှောခြင်းကို ကာကွယ်ရန် မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် မိဘနှင့် သားသမီးချင်း လက်ထပ်သည့် အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း ကိုပင် ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ [[တူတန်ခမန်]] (Tutankhamun) ဘုရင်သည် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမချင်း လက်ထပ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးဖာရိုဘုရင်မ [[ကလီယိုပါထရာ]] (Cleopatra VII) သည်လည်း မောင်နှမအရင်းချင်း ထိမ်းမြားခဲ့သည့် မျိုးဆက်များမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Scheidel1996">Scheidel, W. (1996). "Brother-sister and parent-child marriage in pre-Islamic Egypt". ''Journal of Biosocial Science'', 28(3), 361-381.</ref>ရှေးခေတ်ပါရှန်း (အီရန်) အင်ပါယာ၏ ဇိုရိုအက်စထရီယန် (Zoroastrian) ဘာသာဝင် မင်းစိုးရာဇာများနှင့် ရောမအင်ပါယာ အထက်တန်းလွှာများကြားတွင်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းကို ဂုဏ်သရေရှိသော လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012"/>အလယ်ခေတ်မှသည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ ဥရောပရှိ ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် (Habsburg) မင်းဆက်၊ ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်နှင့် ရုရှားတော်ဝင်မင်းဆက်များသည် နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန်နှင့် နယ်မြေပေါင်းစည်းရန် ဆွေမျိုးဝမ်းကွဲအချင်းချင်းသာ ရွေးချယ်လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် မင်းဆက်တွင် "မေးရိုးရှည်ထွက်သည့် မွေးရာပါရုပ်ပျက်မှု" (Habsburg jaw) နှင့် ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်တွင် "သွေးမတိတ်ရောဂါ" ([[ဟီမိုဖီးလီးယား ရောဂါ]]) များ မျိုးရိုးလိုက် ကူးစက်ခဲ့သည်။<ref name="Alvarez2009">Alvarez, G., et al. (2009). "The Role of Inbreeding in the Extinction of a European Royal Dynasty". ''PLOS ONE'', 4(4), e5174.</ref> == မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများဖြစ်သည့် [[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] နှင့် [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]] တို့တွင် မြန်မာမင်းဆက်များ၏ အစဦးဖြစ်သော သာကီဝင်မင်းမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သွေးသားဇာတိ သန့်စင်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မောင်နှမအရင်းအချာချင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့ကြကြောင်း အစဉ်အလာအရ ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ကပိလဝတ်ပြည်ကို စတင်တည်ထောင်သည့် ဥက္ကာကရာဇ်မင်း၏ သားတော်၊ သမီးတော်များသည် အခြားအနွယ်များနှင့် သွေးမနှောလိုသဖြင့် မောင်နှမအချင်းချင်း အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့ထီးနန်းသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် "ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း (အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်း)" သည် မင်းညီမင်းသားတို့၏ ပုံမှန်နန်းတွင်းထုံးစံ (Royal Tradition) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့မင်းသားအတွက် တရားဝင် မိဖုရားခေါင်ကြီး (အဂ္ဂမဟေသီ) အရာ မြှောက်စားရန်အတွက် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမတော်စပ်သူ (သို့မဟုတ်) မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ မင်းသမီးများကိုသာ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> [[ကျန်စစ်သားမင်း]]သည် ၎င်း၏ သမီးတော် သမ္ဘူလကို အိမ်ရှေ့မင်းသား [[အလောင်းစည်သူ]]နှင့် ထိမ်းမြားပေးခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးနီးစပ် တော်စပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1964"/>မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]ကြီး၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သော [[စကြာဒေဝီ]] မိဖုရားကြီးသည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ [[သီပေါမင်း]]နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] တို့သည်လည်း ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမအရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="KyiMar">ကေသီလှိုင် (၂၀၀၂)။ ''ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းဓလေ့များ''။ ရန်ကုန်။</ref> ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ ရာဇပလ္လင်အာဏာကို မင်းဆွေမင်းမျိုး မဟုတ်သူများ လက်ထဲသို့ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် "သွေးမရိုးစေရန်" အတွက် ဖြစ်သည်။ === ၃။ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူတို့၏ ဓလေ့ === မင်းညီမင်းသားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူများအကြားတွင်မူ မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် တစ်ဝမ်းကွဲချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှေးခေတ်ကပင် လူမှုရေးအရလည်းကောင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရလည်းကောင်း အားမပေးဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာတို့သည် သွေးသားနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို "အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း" အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဘေးဥပါဒ်ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Tin1965">မဟာသီရိဇေယျသူ (ဦးတေ) (၁၉၆၅)။ ''မြန်မာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေကျမ်း''။ ရန်ကုန်။</ref> သို့သော်လည်း ကျေးလက်တောရွာအချို့နှင့် လူဦးရေနည်းပါးသော သီးခြားတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုငယ်အချို့တွင်မူ မိသားစုပိုင် လယ်ယာမြေကွက်များ မပြန့်ကျဲစေရန်အတွက် မိဘချင်း သဘောတူညီမှုဖြင့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ (နှစ်ဝမ်းကွဲ) အဆင့်ရှိသူချင်း ထိမ်းမြားပေးသည့် ဓလေ့အနည်းငယ် တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အသိပညာများ ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် ဤဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="KyiMar"/> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] သုတေသန လေ့လာမှုများစွာအရ ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် [[မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်]] (Birth defect) များနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေပြထားသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ တစ်ဆင့်တူညီသော ဗီဇငုပ်များကို ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားသောကြောင့် '''Autosomal Recessive Disorder''' ခေါ် [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။<ref name=":04"/> လူဦးရေအခြေခံ ထိန်းချုပ်လေ့လာမှု စစ်တမ်းများ (Case-control studies) အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် [[ကလေးသေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း]] (Stillbirth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားမှုသည်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Maghsoudlou S, Cnattingius S, Bahmanyar S, et al. Consanguineous marriage, prepregnancy maternal characteristics and stillbirth risk: a population-based case-control study. ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'' [serial online]. October 2015;94(10):1095-1101. Available from: Academic Search Complete, Ipswich, MA. Accessed October 25, 2016.</ref> အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding) သည် ကလေးငယ်များတွင် သိမြင်နိုင်စွမ်း စွမ်းရည် (Cognitive abilities / ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး) ကျဆင်းခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။<ref name="Fareed1" /> ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုသူများအကြားတွင် အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လက်ထပ်ခြင်းကို အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ၎င်းအချက်သည် ယင်းအိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း (Fertility) ပိုမိုမြင့်မားလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များတွင် မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Postnatal mortality) မှာ ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံးတစ်နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း သေဆုံးနိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ မိဘများထံမှ ပါလာသော ဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့်ပင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (Adulthood) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |jstor = 2137601|title = The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable|journal = Population and Development Review|volume = 20|issue = 3|pages = 561–584|last1 = Bittles|first1 = Alan H.|year = 1994|doi = 10.2307/2137601}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} f867q2qpwgy8vvy7irpiupwdi3jqs4w 1037180 1037179 2026-06-10T03:07:25Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ */ 1037180 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ [[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]]၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[တောင်အာရှ|အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်၊]] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်းသည် လူသားတို့၏ သမိုင်းဦးကာလကပင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်အသီးသီး၌ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် နေပြည်တော်များနှင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် မိမိတို့၏ အာဏာ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် သွေးသားသန့်စင်မှု ကို ပြင်ပသို့ စီးဆင်းမသွားစေရန်အတွက် ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို တရားဝင် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref> အီဂျစ် ဖာရိုဘုရင်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နတ်ဘုရားများမှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ခံယူကြပြီး သွေးနှောခြင်းကို ကာကွယ်ရန် မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် မိဘနှင့် သားသမီးချင်း လက်ထပ်သည့် အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း ကိုပင် ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ [[တူတန်ခမန်]] (Tutankhamun) ဘုရင်သည် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမချင်း လက်ထပ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးဖာရိုဘုရင်မ [[ကလီယိုပါထရာ]] (Cleopatra VII) သည်လည်း မောင်နှမအရင်းချင်း ထိမ်းမြားခဲ့သည့် မျိုးဆက်များမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Scheidel1996">Scheidel, W. (1996). "Brother-sister and parent-child marriage in pre-Islamic Egypt". ''Journal of Biosocial Science'', 28(3), 361-381.</ref>ရှေးခေတ်ပါရှန်း (အီရန်) အင်ပါယာ၏ ဇိုရိုအက်စထရီယန် (Zoroastrian) ဘာသာဝင် မင်းစိုးရာဇာများနှင့် ရောမအင်ပါယာ အထက်တန်းလွှာများကြားတွင်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းကို ဂုဏ်သရေရှိသော လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012"/>အလယ်ခေတ်မှသည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ ဥရောပရှိ ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် (Habsburg) မင်းဆက်၊ ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်နှင့် ရုရှားတော်ဝင်မင်းဆက်များသည် နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန်နှင့် နယ်မြေပေါင်းစည်းရန် ဆွေမျိုးဝမ်းကွဲအချင်းချင်းသာ ရွေးချယ်လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် မင်းဆက်တွင် "မေးရိုးရှည်ထွက်သည့် မွေးရာပါရုပ်ပျက်မှု" (Habsburg jaw) နှင့် ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်တွင် "သွေးမတိတ်ရောဂါ" ([[ဟီမိုဖီးလီးယား ရောဂါ]]) များ မျိုးရိုးလိုက် ကူးစက်ခဲ့သည်။<ref name="Alvarez2009">Alvarez, G., et al. (2009). "The Role of Inbreeding in the Extinction of a European Royal Dynasty". ''PLOS ONE'', 4(4), e5174.</ref> == မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများဖြစ်သည့် [[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] နှင့် [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]] တို့တွင် မြန်မာမင်းဆက်များ၏ အစဦးဖြစ်သော သာကီဝင်မင်းမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သွေးသားဇာတိ သန့်စင်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မောင်နှမအရင်းအချာချင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့ကြကြောင်း အစဉ်အလာအရ ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ကပိလဝတ်ပြည်ကို စတင်တည်ထောင်သည့် ဥက္ကာကရာဇ်မင်း၏ သားတော်၊ သမီးတော်များသည် အခြားအနွယ်များနှင့် သွေးမနှောလိုသဖြင့် မောင်နှမအချင်းချင်း အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့ထီးနန်းသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် "ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း (အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်း)" သည် မင်းညီမင်းသားတို့၏ ပုံမှန်နန်းတွင်းထုံးစံ (Royal Tradition) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့မင်းသားအတွက် တရားဝင် မိဖုရားခေါင်ကြီး (အဂ္ဂမဟေသီ) အရာ မြှောက်စားရန်အတွက် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမတော်စပ်သူ (သို့မဟုတ်) မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ မင်းသမီးများကိုသာ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> [[ကျန်စစ်သားမင်း]]သည် ၎င်း၏ သမီးတော် သမ္ဘူလကို အိမ်ရှေ့မင်းသား [[အလောင်းစည်သူ]]နှင့် ထိမ်းမြားပေးခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးနီးစပ် တော်စပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1964"/>မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]ကြီး၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သော [[စကြာဒေဝီ]] မိဖုရားကြီးသည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ [[သီပေါမင်း]]နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] တို့သည်လည်း ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမအရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="KyiMar">ကေသီလှိုင် (၂၀၀၂)။ ''ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းဓလေ့များ''။ ရန်ကုန်။</ref> ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ ရာဇပလ္လင်အာဏာကို မင်းဆွေမင်းမျိုး မဟုတ်သူများ လက်ထဲသို့ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် "သွေးမရိုးစေရန်" အတွက် ဖြစ်သည်။ === သာမန်အရပ်သား ပြည်သူတို့၏ ဓလေ့ === မင်းညီမင်းသားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူများအကြားတွင်မူ မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် တစ်ဝမ်းကွဲချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှေးခေတ်ကပင် လူမှုရေးအရလည်းကောင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရလည်းကောင်း အားမပေးဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာတို့သည် သွေးသားနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို "အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း" အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဘေးဥပါဒ်ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Tin1965">မဟာသီရိဇေယျသူ (ဦးတေ) (၁၉၆၅)။ ''မြန်မာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေကျမ်း''။ ရန်ကုန်။</ref> သို့သော်လည်း ကျေးလက်တောရွာအချို့နှင့် လူဦးရေနည်းပါးသော သီးခြားတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုငယ်အချို့တွင်မူ မိသားစုပိုင် လယ်ယာမြေကွက်များ မပြန့်ကျဲစေရန်အတွက် မိဘချင်း သဘောတူညီမှုဖြင့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ (နှစ်ဝမ်းကွဲ) အဆင့်ရှိသူချင်း ထိမ်းမြားပေးသည့် ဓလေ့အနည်းငယ် တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အသိပညာများ ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် ဤဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="KyiMar"/> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] သုတေသန လေ့လာမှုများစွာအရ ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကလေးငယ်များတွင် [[မွေးရာပါ ချို့ယွင်းချက်]] (Birth defect) များနှင့် ပုံမှန်မဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေသည့် အဓိက အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အခိုင်အမာ သက်သေပြထားသည်။ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ တစ်ဆင့်တူညီသော ဗီဇငုပ်များကို ရရှိရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပြားသောကြောင့် '''Autosomal Recessive Disorder''' ခေါ် [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုမြင့်မားလာသည်။<ref name=":04"/> လူဦးရေအခြေခံ ထိန်းချုပ်လေ့လာမှု စစ်တမ်းများ (Case-control studies) အရ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် [[ကလေးသေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း]] (Stillbirth) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်မားမှုသည်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref>Maghsoudlou S, Cnattingius S, Bahmanyar S, et al. Consanguineous marriage, prepregnancy maternal characteristics and stillbirth risk: a population-based case-control study. ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'' [serial online]. October 2015;94(10):1095-1101. Available from: Academic Search Complete, Ipswich, MA. Accessed October 25, 2016.</ref> အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding) သည် ကလေးငယ်များတွင် သိမြင်နိုင်စွမ်း စွမ်းရည် (Cognitive abilities / ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွေး) ကျဆင်းခြင်းနှင့်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေသည်။<ref name="Fareed1" /> ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်ပြုသူများအကြားတွင် အသက်ငယ်ရွယ်စဉ် လက်ထပ်ခြင်းကို အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ၎င်းအချက်သည် ယင်းအိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း (Fertility) ပိုမိုမြင့်မားလာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များတွင် မွေးကင်းစ ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Postnatal mortality) မှာ ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေး၏ ပထမဆုံးတစ်နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း သေဆုံးနိုင်ခြေ အမြင့်မားဆုံးဖြစ်ပြီး ယင်းမှာ မိဘများထံမှ ပါလာသော ဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဤဗီဇငုပ်ဆိုးများကြောင့်ပင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ (Adulthood) အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် အခါတွင်လည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲ ပြဿနာများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။<ref>{{Cite journal |jstor = 2137601|title = The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable|journal = Population and Development Review|volume = 20|issue = 3|pages = 561–584|last1 = Bittles|first1 = Alan H.|year = 1994|doi = 10.2307/2137601}}</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} k2twsbi9kjg3mmjtsoyq0ip5l478pvj 1037187 1037180 2026-06-10T03:27:37Z Chenzeyan29 141880 /* ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ */ 1037187 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ [[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]]၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[တောင်အာရှ|အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်၊]] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်းသည် လူသားတို့၏ သမိုင်းဦးကာလကပင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်အသီးသီး၌ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် နေပြည်တော်များနှင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် မိမိတို့၏ အာဏာ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် သွေးသားသန့်စင်မှု ကို ပြင်ပသို့ စီးဆင်းမသွားစေရန်အတွက် ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို တရားဝင် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref> အီဂျစ် ဖာရိုဘုရင်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နတ်ဘုရားများမှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ခံယူကြပြီး သွေးနှောခြင်းကို ကာကွယ်ရန် မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် မိဘနှင့် သားသမီးချင်း လက်ထပ်သည့် အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း ကိုပင် ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ [[တူတန်ခမန်]] (Tutankhamun) ဘုရင်သည် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမချင်း လက်ထပ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးဖာရိုဘုရင်မ [[ကလီယိုပါထရာ]] (Cleopatra VII) သည်လည်း မောင်နှမအရင်းချင်း ထိမ်းမြားခဲ့သည့် မျိုးဆက်များမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Scheidel1996">Scheidel, W. (1996). "Brother-sister and parent-child marriage in pre-Islamic Egypt". ''Journal of Biosocial Science'', 28(3), 361-381.</ref>ရှေးခေတ်ပါရှန်း (အီရန်) အင်ပါယာ၏ ဇိုရိုအက်စထရီယန် (Zoroastrian) ဘာသာဝင် မင်းစိုးရာဇာများနှင့် ရောမအင်ပါယာ အထက်တန်းလွှာများကြားတွင်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းကို ဂုဏ်သရေရှိသော လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012"/>အလယ်ခေတ်မှသည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ ဥရောပရှိ ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် (Habsburg) မင်းဆက်၊ ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်နှင့် ရုရှားတော်ဝင်မင်းဆက်များသည် နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန်နှင့် နယ်မြေပေါင်းစည်းရန် ဆွေမျိုးဝမ်းကွဲအချင်းချင်းသာ ရွေးချယ်လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် မင်းဆက်တွင် "မေးရိုးရှည်ထွက်သည့် မွေးရာပါရုပ်ပျက်မှု" (Habsburg jaw) နှင့် ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်တွင် "သွေးမတိတ်ရောဂါ" ([[ဟီမိုဖီးလီးယား ရောဂါ]]) များ မျိုးရိုးလိုက် ကူးစက်ခဲ့သည်။<ref name="Alvarez2009">Alvarez, G., et al. (2009). "The Role of Inbreeding in the Extinction of a European Royal Dynasty". ''PLOS ONE'', 4(4), e5174.</ref> == မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများဖြစ်သည့် [[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] နှင့် [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]] တို့တွင် မြန်မာမင်းဆက်များ၏ အစဦးဖြစ်သော သာကီဝင်မင်းမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သွေးသားဇာတိ သန့်စင်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မောင်နှမအရင်းအချာချင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့ကြကြောင်း အစဉ်အလာအရ ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ကပိလဝတ်ပြည်ကို စတင်တည်ထောင်သည့် ဥက္ကာကရာဇ်မင်း၏ သားတော်၊ သမီးတော်များသည် အခြားအနွယ်များနှင့် သွေးမနှောလိုသဖြင့် မောင်နှမအချင်းချင်း အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့ထီးနန်းသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် "ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း (အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်း)" သည် မင်းညီမင်းသားတို့၏ ပုံမှန်နန်းတွင်းထုံးစံ (Royal Tradition) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့မင်းသားအတွက် တရားဝင် မိဖုရားခေါင်ကြီး (အဂ္ဂမဟေသီ) အရာ မြှောက်စားရန်အတွက် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမတော်စပ်သူ (သို့မဟုတ်) မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ မင်းသမီးများကိုသာ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> [[ကျန်စစ်သားမင်း]]သည် ၎င်း၏ သမီးတော် သမ္ဘူလကို အိမ်ရှေ့မင်းသား [[အလောင်းစည်သူ]]နှင့် ထိမ်းမြားပေးခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးနီးစပ် တော်စပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1964"/>မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]ကြီး၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သော [[စကြာဒေဝီ]] မိဖုရားကြီးသည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ [[သီပေါမင်း]]နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] တို့သည်လည်း ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမအရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="KyiMar">ကေသီလှိုင် (၂၀၀၂)။ ''ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းဓလေ့များ''။ ရန်ကုန်။</ref> ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ ရာဇပလ္လင်အာဏာကို မင်းဆွေမင်းမျိုး မဟုတ်သူများ လက်ထဲသို့ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် "သွေးမရိုးစေရန်" အတွက် ဖြစ်သည်။ === သာမန်အရပ်သား ပြည်သူတို့၏ ဓလေ့ === မင်းညီမင်းသားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူများအကြားတွင်မူ မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် တစ်ဝမ်းကွဲချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှေးခေတ်ကပင် လူမှုရေးအရလည်းကောင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရလည်းကောင်း အားမပေးဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာတို့သည် သွေးသားနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို "အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း" အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဘေးဥပါဒ်ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Tin1965">မဟာသီရိဇေယျသူ (ဦးတေ) (၁၉၆၅)။ ''မြန်မာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေကျမ်း''။ ရန်ကုန်။</ref> သို့သော်လည်း ကျေးလက်တောရွာအချို့နှင့် လူဦးရေနည်းပါးသော သီးခြားတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုငယ်အချို့တွင်မူ မိသားစုပိုင် လယ်ယာမြေကွက်များ မပြန့်ကျဲစေရန်အတွက် မိဘချင်း သဘောတူညီမှုဖြင့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ (နှစ်ဝမ်းကွဲ) အဆင့်ရှိသူချင်း ထိမ်းမြားပေးသည့် ဓလေ့အနည်းငယ် တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အသိပညာများ ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် ဤဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="KyiMar"/> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] လူသားတိုင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိန်းချုပ်သည့် ဗီဇ (Genes) များ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့ကို မိခင်ထံမှ တစ်စုံ၊ ဖခင်ထံမှ တစ်စုံ စုစုပေါင်း နှစ်စုံစီ ရရှိကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးမည့် မျိုးရိုးဗီဇရောဂါ အများစုသည် ဗီဇအုပ်စုထဲတွင် ပုန်းကွယ်နေတတ်သည့် "ဗီဇငုပ်ဆိုး" (Autosomal Recessive Genes) များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ဆွေမျိုးမတော်စပ်သည့် အပြင်လူနှစ်ဦးတွင် တူညီသော "ဗီဇငုပ်ဆိုး" ပါလာရန် အခွင့်အလမ်း အလွန်နည်းပါးသည်။ အကယ်၍ မိဘတစ်ဦးထံတွင် ဗီဇငုပ်ဆိုး ပါလာသော်လည်း ကျန်မိဘတစ်ဦးထံမှ ကျန်းမာသန်စွမ်းသည့် "ဗီဇထင်" (Dominant Gene) က လွှမ်းမိုးဖိနှိပ်လိုက်သဖြင့် မွေးလာမည့် ကလေးသည် ရောဂါမပြဘဲ ကျန်းမာစွာ မွေးဖွားလာသည်။ ဆွေမျိုးချင်း (ဥပမာ- တစ်ဝမ်းကွဲ) တော်စပ်သူများသည် တူညီသော ဘိုးဘွားများထံမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့၏ DNA ထဲတွင် တူညီသော "ဗီဇငုပ်ဆိုး" ပါဝင်နေနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားသည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> အိမ်ထောင်ပြုကြသည့်အခါ အဖေကော အမေကောထံ၌ ပုန်းကွယ်နေသော ဗီဇငုပ်ဆိုးနှစ်ခုလုံး ကလေးငယ်ထံတွင် လာရောက်ဆုံစည်းသွားပြီး ကလေးတွင် မျိုးရိုးဗီဇရောဂါ သေချာပေါက် ပေါ်ပေါက်လာရတော့သည်။ ၎င်းဖြစ်စဉ်ကို ဗီဇဗေဒတွင် "အနွယ်တူ ဗီဇကျဆင်းခြင်း" (Inbreeding Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref name="Fareed2014">Fareed, M., & Afzal, M. (2014). "Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior". ''PLOS ONE'', 9(10), e109585.</ref> === အဓိက ဖြစ်ပွားနိုင်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ === ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း မြင့်မားနိုင်သော်လည်း သဘာဝအလျောက် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်း (Miscarriage)၊ မိခင်ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ကလေးသေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း (Stillbirth) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။<ref name="Maghsoudlou2015">Maghsoudlou, S., et al. (2015). "Consanguineous marriage and stillbirth risk: a population-based case-control study". ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'', 94(10), 1095-1101.</ref> ထို့ပြင် မွေးကင်းစမှ ပထမ ၁ နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Infant Mortality) မှာလည်း ပုံမှန်ထက် ၂ ဆခန့် ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။<ref name="Bittles1994">Bittles, A. H. (1994). "The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable". ''Population and Development Review'', 20(3), 561-584.</ref>ကလေးငယ်၏ နှလုံးအခန်းများ သို့မဟုတ် သွေးကြောမကြီးများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ မွေးရာပါ နှလုံးအပေါက်ပါခြင်းမျိုး အဖြစ်များသည်။ကလေးငယ်များတွင် ကုသ၍မရနိုင်သော မွေးရာပါ မျက်စိအတွင်းတိမ်ရောဂါ၊ အမြင်အာရုံကြော ပျက်စီးခြင်းနှင့် နားမကြား၊ စကားမပြောတတ်ခြင်း ဝေဒနာများ ပါလာတတ်သည်။<ref name="Hamamy2011"/>မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ သွေးဆဲလ်ပုံစံမမှန်သည့် ဗီဇများ ပါလာသောကြောင့် ကလေးတွင် ပြင်းထန်သော သွေးအားနည်းရောဂါ ခံစားရပြီး တစ်သက်လုံး သွေးခွဲထည့်နေရသည့် အခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ ဗီဇချင်း နီးစပ်လွန်းသော အိမ်ထောင်စုများမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးများသည် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ဖွံ့ဖြိုးမှုအပိုင်းတွင် အားနည်းချက်များ ရှိတတ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စစ်တမ်းများအရ ၎င်းကလေးများသည် သာမန်ကလေးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နှုတ်မှုဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်စွမ်း (Verbal IQ)၊ အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Performance IQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည်စွမ်းရည် (Full Scale IQ) တို့ သိသာစွာ လျော့နည်းနေတတ်ပြီး မွေးရာပါ ဉာဏ်ရည်မမှီခြင်း (Intellectual Disability) များ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။<ref name="Fareed2014"/> ကလေးဘဝတွင် ထင်ထင်ရှားရှား ရောဂါမပြခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ ကလေးငယ်များ အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါတွင် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ် ချို့ယွင်းခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် ကင်ဆာရောဂါအချို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရာခိုင်နှုန်းသည် သာမန်လူများထက် ပိုမိုမြင့်မားနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Bittles1994"/> === ဗီဇသန့်စင်သွားခြင်း ဖြစ်စဉ် (Genetic Purging) === ရံဖန်ရံခါတွင် "ရွာတစ်ရွာ၌ နှစ်ပေါင်းရာချီ ဆွေမျိုးအချင်းချင်း လက်ထပ်သော်လည်း ကလေးများ ချို့ယွင်းချက်မရှိ ကျန်းမာနေခြင်း" မျိုး ရှိတတ်သည်။ ၎င်းမှာ ဗီဇဗေဒသဘောအရ ရှေးဦးမျိုးဆက်များတုန်းက ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်စဉ် ရောဂါဗီဇပါသော ကလေးများအားလုံး သဘာဝအလျောက် သေဆုံးပျက်စီးသွားပြီး ရောဂါဗီဇ လုံးဝမပါသည့် ကျန်းမာရေး အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗီဇများသာ ကျန်ရစ်ကာ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားသွားခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို "ဗီဇသန့်စင်သွားခြင်း" (Genetic Purging) ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း၊ ၎င်းသည် သဘာဝတရား၏ အလွန်ဖြစ်ခဲသော တိုက်ဆိုင်မှု (ထီပေါက်သကဲ့သို့ ဖြစ်စဉ်) သာ ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအရ ဆိုးကျိုးဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 110-115.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 9wuuec3ckl7bxe7dw90lz2xx5vbmw97 1037188 1037187 2026-06-10T03:28:13Z Chenzeyan29 141880 /* ဗီဇသန့်စင်သွားခြင်း ဖြစ်စဉ် (Genetic Purging) */ 1037188 wikitext text/x-wiki [[File:Global prevalence of consanguinity.svg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်မှု ပျံ့နှံ့နှုန်းပြမြေပုံ (မြောက်အာဖရိက၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်အာရှဒေသများတွင် အမြင့်မားဆုံး တွေ့ရသည်)]] '''ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း''' (သို့မဟုတ်) '''သွေးသားနီးစပ်သူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း''' (အင်္ဂလိပ်: ''Consanguineous Marriage'') ဆိုသည်မှာ နှစ်ဝမ်းကွဲ သို့မဟုတ် ၎င်းထက် ပိုမိုနီးစပ်သော သွေးသားတော်စပ်သူအချင်းချင်း (ဥပမာ - တစ်ဝမ်းကွဲချင်း သို့မဟုတ် ဦးလေးနှင့် တူမ) အိမ်ထောင်ပြုကြသည့် လူမှုရေးနှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> ခေတ်သစ်လူဦးရေဗီဇဗေဒ အရ ဤကဲ့သို့ လက်ထပ်ခြင်းကြောင့် မွေးဖွားလာမည့် မျိုးဆက်များတွင် မိဘနှစ်ပါးလုံးထံမှ ထပ်တူညီသော ဗီဇဆိုးများ ဆုံစည်းသွားနိုင်ပြီး၊ [[မျိုးရိုးဗီဇရောဂါများ]] ကလေးငယ်ထံ၌ ပေါ်ထွက်လာရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားစေသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၀% ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း ဓလေ့ကို ယနေ့တိုင် ကျင့်သုံးနေကြဆဲဖြစ်ပြီး၊ [[အာဖရိက|မြောက်အာဖရိက]]၊ [[အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ|အရှေ့အလယ်ပိုင်း]]နှင့် [[တောင်အာရှ|အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ|ပါကစ္စတန်၊]] အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း) တို့တွင် ပျံ့နှံ့မှု အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="Modell2002">Modell, B., & Darr, A. (2002). "Science and society: Consanguineous marriage: analysis and worldly relevance". ''Nature Reviews Genetics'', 3(3), 225-229.</ref> အုပ်စုတွင်း သွေးမပြန့်စေရန် ထိန်းချုပ်သည့် ဤဓလေ့သည် မိသားစုပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် မြေယာများ ပြင်ပသို့ မစီးဆင်းစေရန်၊ လူမှုစီးပွားအင်အား ပေါင်းစည်းရန်နှင့် အချင်းချင်း ယုံကြည်စိတ်ချရမှု ပိုမိုခိုင်မာစေရန်ဟူသော လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များကြောင့် သမိုင်းတစ်လျှောက် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Bittles2001"/> == လူမှုရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ == လူမှုရေးအမြင်အရ ကြည့်လျှင် ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ပိုမိုလိုလားကြခြင်းမှာ လူမှုရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အဆင့်အတန်းများတွင် အကျိုးကျေးဇူးများ ရရှိနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းတွင် မိသားစု တည်ဆောက်ပုံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ဖက် ရှာဖွေစီစဉ်ရ လွယ်ကူခြင်း စသည်တို့ကို အလေးထား တန်ဖိုးထားကြသည်။<ref name=":12"/><ref name=":3">{{cite journal|vauthors=Shawky RM, El-Awady MY, Elsayed SM, Hamadan GE |title=Consanguineous matings among Egyptian population|journal=Egypt J Med Human Genet|year=2011|volume=12|number=2|pages=157–63 |doi=10.1016/j.ejmhg.2011.07.001 |doi-access=free}}</ref> ထို့ပြင် အိမ်ထောင်ပြုချိန် အသက်အရွယ် ငယ်လွန်းခြင်းနှင့် [[အနွယ်တူချင်း ထိမ်းမြားခြင်း|အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း (Inbreeding)]] ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နောက်ဆက်တွဲ ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများကို သတိပြုမိမှု အားနည်းခြင်းတို့မှာလည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုများတွင် အတွေ့ရများသည့် ဘုံအချက်များ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/> ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်သည့် ဓလေ့ကို ဘာသာတရားတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး၊ ၎င်းကို မည်သည့် ဘာသာရေး အမိန့်ညွှန်ကြားချက်တစ်ခုကြောင့်မျှဟု သတ်မှတ်၍မရပါ။<ref name=":12"/> ဆွေမျိုးနီးစပ် ထိမ်းမြားခြင်းသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုများနှင့် မသက်ဆိုင်ဘဲ ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒေသန္တရနှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရလဒ်တစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။<ref name=":04"/><ref>{{cite journal|vauthors=Masood SN, Jamil N, Mumtaz SN, Masood MF, Muneer S |title=Congenital malformations in newborns of consanguineous and non-consanguineous parents|journal=Pak J Med Sci|year=2011|volume=27|pages=1–5}}</ref> နယ်မြေဒေသတစ်ခုတည်းအတွင်း နှိုင်းယှဉ်လျှင် မြို့ပြဒေသများထက် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်မှုနှုန်းကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းမှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်သူများသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် အိမ်ထောင်ပြုလေ့ရှိခြင်း၊ လူမှုစီးပွားရေး အခြေအနေ နိမ့်ပါးခြင်းနှင့် ပညာအရည်အချင်း ပိုမိုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။<ref>{{cite journal | last1 = Tadmouri | first1 = GO | last2 = Nair | first2 = P | last3 = Obeid | first3 = T |display-authors=et al | year = 2009 | title = Consanguinity and reproductive health among Arabs | journal = Reproductive Health | volume = 6 | article-number = 17 | doi=10.1186/1742-4755-6-17 | pmid=19811666 | pmc=2765422 | doi-access = free }}</ref><ref>Sedehi M, Keshtkar A, Golalipour MJ. The Knowledge and the Attitude of Youth Couples On/Towards Consanguineous Marriages in the North of Iran. J Clin Diagnostic Res 2012;6(7):1233-6.</ref> ထို့ပြင် မိဘများ၏ လုပ်ငန်းရာထူးအဆင့်အတန်းသည်လည်း ဤဓလေ့အပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသော အကြောင်းရင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသည်။<ref name=":3" /> ကလေးသူငယ်နှင့် လူကြီးအကြား ဖြစ်ပွားသော အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း (Incest) ကိစ္စရပ်များတွင်မူ ဥပဒေပြုရေးစနစ်များက ၎င်းကို [[ကလေးသူငယ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု]] (Child sexual abuse) ပုံစံတစ်မျိုးအဖြစ် အများအားဖြင့် သတ်မှတ်ထားကြသည်။<ref>Levesque, Roger J. R. (1999). ''Sexual Abuse of Children: A Human Rights Perspective''. Indiana University Press. pp. 1,5–6,176–180.</ref><ref>{{cite web|url=http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|title=United Nations Convention on the Rights of the Child|archive-url=https://web.archive.org/web/20100611182141/http://www2.ohchr.org/english/law/crc.htm|archive-date=June 11, 2010|publisher=Office of the United Nations High Commissioner for Human Rights|year=1989}}</ref> == ကမ္ဘာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်းသည် လူသားတို့၏ သမိုင်းဦးကာလကပင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်အသီးသီး၌ ကာလရှည်ကြာ တည်ရှိခဲ့သော ရိုးရာဓလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် နေပြည်တော်များနှင့် မင်းမျိုးမင်းနွယ် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် မိမိတို့၏ အာဏာ၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် သွေးသားသန့်စင်မှု ကို ပြင်ပသို့ စီးဆင်းမသွားစေရန်အတွက် ဆွေမျိုးချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို တရားဝင် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 32-35.</ref> အီဂျစ် ဖာရိုဘုရင်များသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို နတ်ဘုရားများမှ ဆင်းသက်လာသူများဟု ခံယူကြပြီး သွေးနှောခြင်းကို ကာကွယ်ရန် မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် မိဘနှင့် သားသမီးချင်း လက်ထပ်သည့် အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း ကိုပင် ဓလေ့တစ်ခုအဖြစ် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ [[တူတန်ခမန်]] (Tutankhamun) ဘုရင်သည် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမချင်း လက်ထပ်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ နောက်ဆုံးဖာရိုဘုရင်မ [[ကလီယိုပါထရာ]] (Cleopatra VII) သည်လည်း မောင်နှမအရင်းချင်း ထိမ်းမြားခဲ့သည့် မျိုးဆက်များမှ ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်သည်။<ref name="Scheidel1996">Scheidel, W. (1996). "Brother-sister and parent-child marriage in pre-Islamic Egypt". ''Journal of Biosocial Science'', 28(3), 361-381.</ref>ရှေးခေတ်ပါရှန်း (အီရန်) အင်ပါယာ၏ ဇိုရိုအက်စထရီယန် (Zoroastrian) ဘာသာဝင် မင်းစိုးရာဇာများနှင့် ရောမအင်ပါယာ အထက်တန်းလွှာများကြားတွင်လည်း ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းကို ဂုဏ်သရေရှိသော လုပ်ရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Bittles2012"/>အလယ်ခေတ်မှသည် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းအထိ ဥရောပရှိ ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် (Habsburg) မင်းဆက်၊ ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်နှင့် ရုရှားတော်ဝင်မင်းဆက်များသည် နိုင်ငံရေးအရ မဟာမိတ်ဖွဲ့ရန်နှင့် နယ်မြေပေါင်းစည်းရန် ဆွေမျိုးဝမ်းကွဲအချင်းချင်းသာ ရွေးချယ်လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာ ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဟက်ဘ်စ်ဘာ့ဂ် မင်းဆက်တွင် "မေးရိုးရှည်ထွက်သည့် မွေးရာပါရုပ်ပျက်မှု" (Habsburg jaw) နှင့် ဗြိတိန်တော်ဝင်မင်းဆက်တွင် "သွေးမတိတ်ရောဂါ" ([[ဟီမိုဖီးလီးယား ရောဂါ]]) များ မျိုးရိုးလိုက် ကူးစက်ခဲ့သည်။<ref name="Alvarez2009">Alvarez, G., et al. (2009). "The Role of Inbreeding in the Extinction of a European Royal Dynasty". ''PLOS ONE'', 4(4), e5174.</ref> == မြန်မာ့သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ == မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများဖြစ်သည့် [[မဟာရာဇဝင်ကြီး]] နှင့် [[မှန်နန်း ရာဇဝင်]] တို့တွင် မြန်မာမင်းဆက်များ၏ အစဦးဖြစ်သော သာကီဝင်မင်းမျိုးများသည် မိမိတို့၏ သွေးသားဇာတိ သန့်စင်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် မောင်နှမအရင်းအချာချင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့ကြကြောင်း အစဉ်အလာအရ ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်အဆိုအရ ကပိလဝတ်ပြည်ကို စတင်တည်ထောင်သည့် ဥက္ကာကရာဇ်မင်း၏ သားတော်၊ သမီးတော်များသည် အခြားအနွယ်များနှင့် သွေးမနှောလိုသဖြင့် မောင်နှမအချင်းချင်း အိမ်ထောင်ဖက်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ တောင်ငူခေတ်မှသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ မြန်မာ့ထီးနန်းသမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် "ဆွေမျိုးနီးစပ်ခြင်း (အနွယ်တူ ထိမ်းမြားခြင်း)" သည် မင်းညီမင်းသားတို့၏ ပုံမှန်နန်းတွင်းထုံးစံ (Royal Tradition) တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံမည့် အိမ်ရှေ့မင်းသားအတွက် တရားဝင် မိဖုရားခေါင်ကြီး (အဂ္ဂမဟေသီ) အရာ မြှောက်စားရန်အတွက် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမတော်စပ်သူ (သို့မဟုတ်) မောင်နှမဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ မင်းသမီးများကိုသာ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> [[ကျန်စစ်သားမင်း]]သည် ၎င်း၏ သမီးတော် သမ္ဘူလကို အိမ်ရှေ့မင်းသား [[အလောင်းစည်သူ]]နှင့် ထိမ်းမြားပေးခဲ့ရာ ၎င်းတို့သည် ဆွေမျိုးနီးစပ် တော်စပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="ThanTun1964"/>မြန်မာနိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားသည်။ [[မင်းတုန်းမင်း]]ကြီး၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သော [[စကြာဒေဝီ]] မိဖုရားကြီးသည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ [[သီပေါမင်း]]နှင့် [[စုဖုရားလတ်]] တို့သည်လည်း ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမအရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="KyiMar">ကေသီလှိုင် (၂၀၀၂)။ ''ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းဓလေ့များ''။ ရန်ကုန်။</ref> ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ ရာဇပလ္လင်အာဏာကို မင်းဆွေမင်းမျိုး မဟုတ်သူများ လက်ထဲသို့ မရောက်ရှိစေရန်နှင့် "သွေးမရိုးစေရန်" အတွက် ဖြစ်သည်။ === သာမန်အရပ်သား ပြည်သူတို့၏ ဓလေ့ === မင်းညီမင်းသားများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းရှိ သာမန်အရပ်သား ပြည်သူများအကြားတွင်မူ မောင်နှမအရင်းချင်း သို့မဟုတ် တစ်ဝမ်းကွဲချင်း ထိမ်းမြားခြင်းကို ရှေးခေတ်ကပင် လူမှုရေးအရလည်းကောင်း၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းအရလည်းကောင်း အားမပေးဘဲ ရှောင်ကြဉ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာတို့သည် သွေးသားနီးစပ်သူချင်း အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို "အဝတ်မကွာ သွေးနှောခြင်း" အဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဘေးဥပါဒ်ဖြစ်တတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။<ref name="Tin1965">မဟာသီရိဇေယျသူ (ဦးတေ) (၁၉၆၅)။ ''မြန်မာဓလေ့ထုံးတမ်းဥပဒေကျမ်း''။ ရန်ကုန်။</ref> သို့သော်လည်း ကျေးလက်တောရွာအချို့နှင့် လူဦးရေနည်းပါးသော သီးခြားတောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုငယ်အချို့တွင်မူ မိသားစုပိုင် လယ်ယာမြေကွက်များ မပြန့်ကျဲစေရန်အတွက် မိဘချင်း သဘောတူညီမှုဖြင့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ (နှစ်ဝမ်းကွဲ) အဆင့်ရှိသူချင်း ထိမ်းမြားပေးသည့် ဓလေ့အနည်းငယ် တည်ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အသိပညာများ ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် ဤဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကွယ်ပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။<ref name="KyiMar"/> == ကူးစက်ရောဂါဗေဒဆိုင်ရာ ဝိသေသလက္ခဏာများ == [[File:Cognitive_abilities_among_inbred_and_non-inbred_children.png|thumb|347x347px|"[[ဂျမ္မူးမြို့|ဂျမ္မူး (Jammu)]] ဒေသရှိ မွတ်စလင်လူဦးရေအုပ်စု ၅ စု၏ မိသားစုများ" တွင် အနွယ်တူ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများနှင့် ပုံမှန်ကလေးများအကြား သိမြင်နိုင်စွမ်း ရည်ရွယ်ချက် ကွဲပြားခြားနားမှု အခြေအနေ။ (ကလေးများအတွက် Wechsler ဉာဏ်ရည်တိုင်းတာမှုစနစ် (WISC) ကို အသုံးပြု၍ နှုတ်မှုဆိုင်ရာ IQ (VIQ)၊ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ IQ (PIQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည် IQ (FSIQ) တို့ကို တိုင်းတာထားခြင်း ဖြစ်သည်)။<ref name="Fareed1">{{cite journal | last1 = Fareed | first1 = M | last2 = Afzal | first2 = M | year = 2014 | title = Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior: A Population Based Study of Child Cohort | journal = PLOS ONE | volume = 9 | issue = 10| article-number = e109585 | doi = 10.1371/journal.pone.0109585 | pmid=25313490 | pmc=4196914| bibcode = 2014PLoSO...9j9585F | doi-access = free }}</ref>]] လူသားတိုင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် တည်ဆောက်ပုံနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိန်းချုပ်သည့် ဗီဇ (Genes) များ ရှိကြပြီး ၎င်းတို့ကို မိခင်ထံမှ တစ်စုံ၊ ဖခင်ထံမှ တစ်စုံ စုစုပေါင်း နှစ်စုံစီ ရရှိကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ဒုက္ခပေးမည့် မျိုးရိုးဗီဇရောဂါ အများစုသည် ဗီဇအုပ်စုထဲတွင် ပုန်းကွယ်နေတတ်သည့် "ဗီဇငုပ်ဆိုး" (Autosomal Recessive Genes) များ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Hamamy2011">Hamamy, H. (2011). "Consanguineous marriages: Prevalences, impact on health and genetic counseling". ''Journal of Community Genetics'', 3(3), 185-192.</ref> ဆွေမျိုးမတော်စပ်သည့် အပြင်လူနှစ်ဦးတွင် တူညီသော "ဗီဇငုပ်ဆိုး" ပါလာရန် အခွင့်အလမ်း အလွန်နည်းပါးသည်။ အကယ်၍ မိဘတစ်ဦးထံတွင် ဗီဇငုပ်ဆိုး ပါလာသော်လည်း ကျန်မိဘတစ်ဦးထံမှ ကျန်းမာသန်စွမ်းသည့် "ဗီဇထင်" (Dominant Gene) က လွှမ်းမိုးဖိနှိပ်လိုက်သဖြင့် မွေးလာမည့် ကလေးသည် ရောဂါမပြဘဲ ကျန်းမာစွာ မွေးဖွားလာသည်။ ဆွေမျိုးချင်း (ဥပမာ- တစ်ဝမ်းကွဲ) တော်စပ်သူများသည် တူညီသော ဘိုးဘွားများထံမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်သဖြင့် ၎င်းတို့၏ DNA ထဲတွင် တူညီသော "ဗီဇငုပ်ဆိုး" ပါဝင်နေနိုင်ခြေ အလွန်မြင့်မားသည်။<ref name="Bittles2001">Bittles, A. H. (2001). "A Background Background to Consanguinity". ''Journal of Genetics'', 80(3), 105-108.</ref> အိမ်ထောင်ပြုကြသည့်အခါ အဖေကော အမေကောထံ၌ ပုန်းကွယ်နေသော ဗီဇငုပ်ဆိုးနှစ်ခုလုံး ကလေးငယ်ထံတွင် လာရောက်ဆုံစည်းသွားပြီး ကလေးတွင် မျိုးရိုးဗီဇရောဂါ သေချာပေါက် ပေါ်ပေါက်လာရတော့သည်။ ၎င်းဖြစ်စဉ်ကို ဗီဇဗေဒတွင် "အနွယ်တူ ဗီဇကျဆင်းခြင်း" (Inbreeding Depression) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။<ref name="Fareed2014">Fareed, M., & Afzal, M. (2014). "Estimating the Inbreeding Depression on Cognitive Behavior". ''PLOS ONE'', 9(10), e109585.</ref> === အဓိက ဖြစ်ပွားနိုင်သော ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ === ဆွေမျိုးနီးစပ် အိမ်ထောင်စုများတွင် ကလေးမွေးဖွားနှုန်း မြင့်မားနိုင်သော်လည်း သဘာဝအလျောက် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျခြင်း (Miscarriage)၊ မိခင်ဝမ်းဗိုက်အတွင်း ကလေးသေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် သေဆုံးလျက် မွေးဖွားခြင်း (Stillbirth) ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုများသည်။<ref name="Maghsoudlou2015">Maghsoudlou, S., et al. (2015). "Consanguineous marriage and stillbirth risk: a population-based case-control study". ''Acta Obstetricia et Gynecologica Scandinavica'', 94(10), 1095-1101.</ref> ထို့ပြင် မွေးကင်းစမှ ပထမ ၁ နှစ်တာ သက်တမ်းအတွင်း ကလေးသေဆုံးမှုနှုန်း (Infant Mortality) မှာလည်း ပုံမှန်ထက် ၂ ဆခန့် ပိုမိုမြင့်မားတတ်သည်။<ref name="Bittles1994">Bittles, A. H. (1994). "The Role and Significance of Consanguinity as a Demographic Variable". ''Population and Development Review'', 20(3), 561-584.</ref>ကလေးငယ်၏ နှလုံးအခန်းများ သို့မဟုတ် သွေးကြောမကြီးများ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ မွေးရာပါ နှလုံးအပေါက်ပါခြင်းမျိုး အဖြစ်များသည်။ကလေးငယ်များတွင် ကုသ၍မရနိုင်သော မွေးရာပါ မျက်စိအတွင်းတိမ်ရောဂါ၊ အမြင်အာရုံကြော ပျက်စီးခြင်းနှင့် နားမကြား၊ စကားမပြောတတ်ခြင်း ဝေဒနာများ ပါလာတတ်သည်။<ref name="Hamamy2011"/>မိဘနှစ်ပါးစလုံးထံမှ သွေးဆဲလ်ပုံစံမမှန်သည့် ဗီဇများ ပါလာသောကြောင့် ကလေးတွင် ပြင်းထန်သော သွေးအားနည်းရောဂါ ခံစားရပြီး တစ်သက်လုံး သွေးခွဲထည့်နေရသည့် အခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ ဗီဇချင်း နီးစပ်လွန်းသော အိမ်ထောင်စုများမှ မွေးဖွားလာသည့် ကလေးများသည် ဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြော ဖွံ့ဖြိုးမှုအပိုင်းတွင် အားနည်းချက်များ ရှိတတ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စစ်တမ်းများအရ ၎င်းကလေးများသည် သာမန်ကလေးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက နှုတ်မှုဆိုင်ရာ သိမြင်နိုင်စွမ်း (Verbal IQ)၊ အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း (Performance IQ) နှင့် အလုံးစုံ ဉာဏ်ရည်စွမ်းရည် (Full Scale IQ) တို့ သိသာစွာ လျော့နည်းနေတတ်ပြီး မွေးရာပါ ဉာဏ်ရည်မမှီခြင်း (Intellectual Disability) များ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။<ref name="Fareed2014"/> ကလေးဘဝတွင် ထင်ထင်ရှားရှား ရောဂါမပြခဲ့သော်လည်း အဆိုပါ ကလေးငယ်များ အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါတွင် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ခံအားစနစ် ချို့ယွင်းခြင်း၊ သွေးတိုးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါနှင့် ကင်ဆာရောဂါအချို့ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ရာခိုင်နှုန်းသည် သာမန်လူများထက် ပိုမိုမြင့်မားနေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Bittles1994"/> === ဗီဇသန့်စင်သွားခြင်း ဖြစ်စဉ် (Genetic Purging) === ရံဖန်ရံခါတွင် "ရွာတစ်ရွာ၌ နှစ်ပေါင်းရာချီ ရွာသားအချင်းချင်း လက်ထပ်သော်လည်း ကလေးများ ချို့ယွင်းချက်မရှိ ကျန်းမာနေခြင်း" မျိုး ရှိတတ်သည်။ ၎င်းမှာ ဗီဇဗေဒသဘောအရ ရှေးဦးမျိုးဆက်များတုန်းက ဆွေမျိုးချင်း လက်ထပ်စဉ် ရောဂါဗီဇပါသော ကလေးများအားလုံး သဘာဝအလျောက် သေဆုံးပျက်စီးသွားပြီး ရောဂါဗီဇ လုံးဝမပါသည့် ကျန်းမာရေး အလွန်ကောင်းမွန်သော ဗီဇများသာ ကျန်ရစ်ကာ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားသွားခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို "ဗီဇသန့်စင်သွားခြင်း" (Genetic Purging) ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း၊ ၎င်းသည် သဘာဝတရား၏ အလွန်ဖြစ်ခဲသော တိုက်ဆိုင်မှု (ထီပေါက်သကဲ့သို့ ဖြစ်စဉ်) သာ ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ဆွေမျိုးနီးစပ် လက်ထပ်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအရ ဆိုးကျိုးဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပိုမိုများပြားသည်။<ref name="Bittles2012">Bittles, A. H. (2012). ''Consanguinity in Context''. Cambridge University Press. pp. 110-115.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} ovdf1wt73e63csaupjilpyibkq724wg 0 287692 1037171 2026-06-10T02:52:15Z Chenzeyan29 141880 [[ဆွေမျိုးတော်စပ်သော အိမ်ထောင်ရေး]] စာမျက်နှာကို [[ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: မလိုအပ်သော စကားဘညှပ်၊ သံတူကြောင်းကွဲများ ဖယ်ရှားခြင်း 1037171 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ဆွေမျိုးနီးစပ်သူအချင်းချင်း လက်ထပ်ခြင်း]] 297qnsu4z4pogggbt53i4e82g9acct9 100 287698 1037203 2026-06-10T04:30:24Z Salai Rungtoi 22844 " {{Current events|year=2026|month=06|day=10|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037203 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=10|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} pjsz8jy3bhq5tomjon8ze1x6wdgu75e 1037233 1037203 2026-06-10T07:26:58Z Salai Rungtoi 22844 1037233 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=10|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[အညာ စစ်မြေပြင်]] ****ကျေးရွာများအား အလှည့်ကျ စစ်ကြောင်းထိုးမှုများ ရှိခဲ့သော [[ပုဂံ|ပုဂံမြို့]]၏ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]ဘက်ခြမ်းရှိ [[မြစ်ခြေမြို့]] ရဲစခန်းအား ပခုက္ကူခရိုင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]]က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 8e6pv6vhtr1no73zaphsngk0nvqskjs 0 287699 1037204 2026-06-10T05:00:27Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 စာမျက်နှာကို [[တာတိုင်ဘုရားများ]] သို့ ပြန်ညွှန်းလိုက်သည် 1037204 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[တာတိုင်ဘုရားများ]] 32koettirbsgwwm886xxe5mf0wqto9u 3 287700 1037209 2026-06-10T05:14:30Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037209 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Velvethm ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၅:၁၄၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) gz96vgktp5dy6b8eoo0vzdvrvseggz5 0 287701 1037211 2026-06-10T05:19:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''တိုယောမြစ်'''သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]တွင်ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသိ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037211 wikitext text/x-wiki '''တိုယောမြစ်'''သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]တွင်ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} dm1ryonc059p0gh9i4leoouf6d0khc5 1037212 1037211 2026-06-10T05:20:35Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037212 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုယောမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 豊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Toyo-gawa River, Niwano Shinshiro 2019.jpg | image_size = | image_caption = Toyo River in 2019 | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = 8 <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Aichi Prefecture|Aichi]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 77 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Takanosu (Kitashitara District, Aichi)]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1,152|m|abbr=on}} | mouth = [[Mikawa Bay]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.7753|137.3205|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 724 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Tokaido34 Yoshida.jpg|thumb|[[ဟိရိုရှိဂဲ]]]] '''တိုယောမြစ်'''သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]တွင်ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E8%B1%8A%E5%B7%9D-106014|title=豊川とは|first=日本大百科全書(ニッポニカ),ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典,百科事典マイペディア,デジタル大辞泉,精選版 日本国語大辞典,世界大百科事典|last=第２版,世界大百科事典内言及|website=Kotobank.jp|access-date=2 December 2021}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} mfmskup1317w1u6hzvzap5efiq56s55 1037213 1037212 2026-06-10T05:20:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037213 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုယောမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 豊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Toyo-gawa River, Niwano Shinshiro 2019.jpg | image_size = | image_caption = Toyo River in 2019 | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = 8 <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Aichi Prefecture|Aichi]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 77 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Takanosu (Kitashitara District, Aichi)]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1,152|m|abbr=on}} | mouth = [[Mikawa Bay]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.7753|137.3205|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 724 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Tokaido34 Yoshida.jpg|thumb|[[ဟိရိုရှိဂဲ]]]] '''တိုယောမြစ်'''သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]တွင်ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E8%B1%8A%E5%B7%9D-106014|title=豊川とは|first=日本大百科全書(ニッポニカ),ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典,百科事典マイペディア,デジタル大辞泉,精選版 日本国語大辞典,世界大百科事典|last=第２版,世界大百科事典内言及|website=Kotobank.jp|access-date=2 December 2021}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] k1zky5k57z655zwrybjnr16axugc53o 1037214 1037213 2026-06-10T05:21:04Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037214 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တိုယောမြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 豊川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Toyo-gawa River, Niwano Shinshiro 2019.jpg | image_size = | image_caption = Toyo River in 2019 | map = | map_size = | map_caption = | pushpin_map = | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = 8 <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Aichi Prefecture|Aichi]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 77 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = [[Mount Takanosu (Kitashitara District, Aichi)]] | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = {{convert|1,152|m|abbr=on}} | mouth = [[Mikawa Bay]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.7753|137.3205|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 724 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} [[File:Tokaido34 Yoshida.jpg|thumb|[[ဟိရိုရှိဂဲ]]]] '''တိုယောမြစ်'''သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[အအိချိခရိုင်]]တွင်ရှိသည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E8%B1%8A%E5%B7%9D-106014|title=豊川とは|first=日本大百科全書(ニッポニカ),ブリタニカ国際大百科事典 小項目事典,百科事典マイペディア,デジタル大辞泉,精選版 日本国語大辞典,世界大百科事典|last=第２版,世界大百科事典内言及|website=Kotobank.jp|access-date=2 December 2021}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:အအိချိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] nnjeumz2oc6nagpgok1894ol6ksz7i0 14 287702 1037215 2026-06-10T05:31:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "[[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ]]" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037215 wikitext text/x-wiki [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ရိုးရာ]] t2bbvsygvgbuu71na0b4zjia69hge35 3 287703 1037216 2026-06-10T06:14:41Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037216 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Eiphyusoe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၄၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 0madc91p20m2igv6z7a9o6xs13dxb2a 3 287704 1037217 2026-06-10T06:14:51Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037217 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Sainimpaing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၄၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2hh66p8qtmol3vp3pdg84r9mqtwvydq 3 287705 1037218 2026-06-10T06:15:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037218 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် UK1980 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 6f8zxt4a90e2axy2tvx4cz67xcvpi2q 3 287706 1037219 2026-06-10T06:15:11Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037219 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyae Phyo Paing (Pyay Technological University) ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၁၅၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ai3wrz779w55yawkwo1qudfz0nx4hbf 3 287707 1037221 2026-06-10T06:23:29Z Vladimir Solovjev 25454 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Shiningr3ds]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Культурный слой]] သို့ Vladimir Solovjevက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/Shiningr3ds|Shiningr3ds]]" ကို "[[Special:CentralAuth/Культурный слой|Культурный слой]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1037221 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Культурный слой]] ggnaihbnz3jkpu7j1z8m69pofd7h3xu 3 287708 1037229 2026-06-10T07:15:22Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037229 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Michael Korvas ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၅၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) onq7ajrkev59yvqh5is3n2twldrqrd2 3 287709 1037230 2026-06-10T07:15:32Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037230 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Shun Lett Nay Soe ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၅၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7t8q2v9u96ckqbk0571ktfyjal8ay04 3 287710 1037231 2026-06-10T07:15:42Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037231 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kmtvfan ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၅၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) habsu878r6y4b390mrupu4h3qg5auer 3 287711 1037232 2026-06-10T07:15:52Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037232 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34236-22 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၁၅၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) nrozdvuajwopl4zhnf0dono87adsbea 0 287712 1037238 2026-06-10T08:10:16Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1342997628|Hill people]]" 1037238 wikitext text/x-wiki [[File:CIA_Hand_Rendered_Terrain_Map_(30253172314).jpg|thumb|CIA လက်ဖြင့်ရေးဆွဲထားသော ကမ္ဘာ့မြေပုံ]] [[File:Caucasus-ethnic_en.svg|thumb|ကော့ကေးဆပ်ဒေသရှိ ကွဲပြားသော လူမျိုးစုဘာသာစကားအုပ်စုများ၏ မြေပုံ]] '''တောင်ပေါ်နေသူများ''' '''ဆိုသည်မှာ''' တောင်ကုန်းများ နှင့် [[တောင်|တောင်တန်းများ]] တွင် နေထိုင်သူများကို ရည်ညွှန်းသည့် အထွေထွေအသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။၎င်းတွင် အမြင့် {{Convert|300|m}} အထက် ရှိသော ကုန်းမြေများ နှင့် {{Convert|2500|m}} အထက်ရှိ တောင်တန်းများ (ကုန်းပြင်မြင့်များ အပါအဝင်) အားလုံးပါဝင်သည်။ရာသီဥတုသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ပြင်းထန်ပြီး နေ့နှင့်ညကြား အပူချိန်ကျဆင်းခြင်း၊ လေပြင်းတိုက်ခတ်ခြင်း၊ အရည်ပျော်နေသော ဆီးနှင်းနှင့် မိုးရေများမှ [[မျက်နှာပြင်ဆင်းရေ|စီးဆင်းမှု]] ကြောင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုနှင့် ပါးလွှာပြီး မရင့်မှည့်သော မြေဆီလွှာများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ လူတို့သည် ထောင်စုနှစ်များစွာကတည်းက တောင်တန်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြ သို့မဟုတ် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်၊ ၎င်းတို့သည် အစပိုင်းတွင် အမဲလိုက်/ရှာဖွေစားသောက်သူများအဖြစ်၊ နောက်ပိုင်းတွင် လယ်သမားနှင့် မွေးမြူရေးသမားများအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။သီးခြားနေထိုင်သော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းများသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားအရ ကွဲပြားလေ့ရှိသည်။ယနေ့တွင် လူဦးရေ ၇၂၀ သန်းခန့် သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၂% သည် တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့အများစုမှာ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအရ ဘေးဖယ်ခံထားရသူများဖြစ်သည်။တောင်ပေါ်ဒေသခံများသည် အခြေအနေများနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် အစားအစာမလုံလောက်မှု နှင့် ကျန်းမာရေးချို့တဲ့မှုများကို မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။၎င်းတို့သည် သီးနှံများ၊ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများအပေါ် မှီခိုနေရပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးလေ့ရှိသည်။ဖွံ့ဖြိုးပြီးကမ္ဘာတွင် တောင်ပေါ်နေပြည်သူများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာကြပြီး တောင်များကို ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ပြင်ပအပန်းဖြေမှုအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။သတ္တုတူးဖော်ခြင်းသည်လည်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဖြစ်ပွားပြီး ခရစ်ယာန်ခေတ်မတိုင်မီကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံအချို့တွင် တောင်တန်းဒေသများသည် မြေနိမ့်ဒေသများ သို့မဟုတ် ပြည်ပသို့ အလုပ်လုပ်ကိုင်ရန် သွားရောက်ခဲ့သော လူငယ်များထံမှ ပြန်ပို့ငွေများအပေါ် မှီခိုနေကြရသည်။တောင်ပေါ်နေလူဦးရေ၏ ၇၀% သည် ကျေးလက်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသော်လည်း ကျန်လူများမှာ လူဦးရေ ၂၁ သန်းခန့်ရှိသော မက္ကဆီကိုစီးတီးကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသည်။မြို့ကြီးများသည် ကျေးလက်ဒေသမှ ယာယီ သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို ဆွဲဆောင်သည်။မြို့ငယ်များသည် မြို့ကြီးများထက် တောင်တန်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးနှင့် ပိုမိုချိတ်ဆက်ထားသည်။ c8wzxucp4y23t8s7sta3ywig40284gi 1037239 1037238 2026-06-10T08:13:01Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037239 wikitext text/x-wiki [[File:CIA Hand Rendered Terrain Map (30253172314).jpg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာ့တောင်တန်းနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ။ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် မြေပြင်အနေအထားများသည် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် သီးခြားကမ္ဘာတည်ဆောက်ပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။]] '''တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ''' (သို့မဟုတ်) '''တောင်တန်းသားများ''' (အင်္ဂလိပ်: ''Hill People'' သို့မဟုတ် ''Mountain People'') ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များနှင့် ကုန်းမြင့်ဆင်ခြေလျှောများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော လူသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည့် ပထဝီဝင်နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Meyers2003">Meyers, P. (2003). "The Anthropology of Mountain Populations". ''Annual Review of Anthropology'', 32(1), 143-159.</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသူများနှင့် မတူဘဲ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်နှင့် အမြင့်ပေဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Dennell2014">Dennell, R., et al. (2014). "Human adaptations to high-altitude environments". ''Quaternary International'', 348, 2-11.</ref> မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းသုတေသနများ (အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် ၏ ''Zomia'' သီအိုရီ) အရ တောင်ပေါ်နေလူမျိုး အများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြေပြန့်အာဏာစက်များနှင့် အခွန်အတုပ်စနစ်များမှ ကင်းလွတ်စေရန် သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးရန်များမှ ရှောင်ရှားရန် သော်လည်းကောင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 12-18.</ref> ၎င်းတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ်တွင် အဓိက အမှီပြုနေရပြီး၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သီးခြားကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာစကားများနှင့် မူလယဉ်ကျေးမှုစစ်စစ်များကို မြေပြန့်သားများထက် ပိုမိုကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Meyers2003"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} kodvvfktqah8b26dlrxd6xsohhesqet 1037241 1037239 2026-06-10T08:19:17Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037241 wikitext text/x-wiki [[File:CIA Hand Rendered Terrain Map (30253172314).jpg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာ့တောင်တန်းနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ။ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် မြေပြင်အနေအထားများသည် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် သီးခြားကမ္ဘာတည်ဆောက်ပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။]] '''တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ''' (သို့မဟုတ်) '''တောင်တန်းသားများ''' (အင်္ဂလိပ်: ''Hill People'' သို့မဟုတ် ''Mountain People'') ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များနှင့် ကုန်းမြင့်ဆင်ခြေလျှောများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော လူသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည့် ပထဝီဝင်နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Meyers2003">Meyers, P. (2003). "The Anthropology of Mountain Populations". ''Annual Review of Anthropology'', 32(1), 143-159.</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသူများနှင့် မတူဘဲ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်နှင့် အမြင့်ပေဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Dennell2014">Dennell, R., et al. (2014). "Human adaptations to high-altitude environments". ''Quaternary International'', 348, 2-11.</ref> မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းသုတေသနများ (အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် ၏ ''Zomia'' သီအိုရီ) အရ တောင်ပေါ်နေလူမျိုး အများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြေပြန့်အာဏာစက်များနှင့် အခွန်အတုပ်စနစ်များမှ ကင်းလွတ်စေရန် သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးရန်များမှ ရှောင်ရှားရန် သော်လည်းကောင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 12-18.</ref> ၎င်းတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ်တွင် အဓိက အမှီပြုနေရပြီး၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သီးခြားကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာစကားများနှင့် မူလယဉ်ကျေးမှုစစ်စစ်များကို မြေပြန့်သားများထက် ပိုမိုကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Meyers2003"/> == ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ == ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဗဟိုဌာန (WCMC) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ တောင်တန်းဒေသများတွင် ကုန်းမြင့်တောင်ကုန်း နှင့် တောင်တန်းကြီးများ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း (သို့မဟုတ်) စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၉ သန်း {{convert|29000000|km2|sqmi|abbr=on}} ခန့်သည် တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ထက်ဝက်ခန့်မှာ အမြင့်ပေ ၁,၀၀၀ {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="FAO2003">Huddleston, B., Ataman, E., & Fè d'Ostiani, L. (2003). ''Towards a more complete listing of mountain countries and populations''. Food and Agriculture Organization (FAO). p. 2.</ref> ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (FAO) ၏ သုတေသနပြုချက်များတွင်လည်း ဤသတ်မှတ်ချက်ကိုပင် အခြေခံထားသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ညှိနှိုင်း၍ WCMC ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားပုံကို အရပ်သားနားလည်လွယ်သော စံနှုန်းများဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name="FAO2003"/>မြေပြင်အနေအထား ကြမ်းတမ်းမတ်စောက်ပြီး အမြင့်ပေ အနည်းဆုံး ၃၀၀ မီတာ {{convert|300|m|ft|abbr=on}} ရှိသော အရပ်ဒေသများကို တောင်တန်းဒေသအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်သည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းရှိ [[ပဲခူးရိုးမ]] ကဲ့သို့သော ကုန်းမြင့်တောင်တန်းငယ်များ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း ညီညာပြန့်ပြူးနေသော ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးများနှင့် တောင်စဉ်တောင်တန်းများကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းများကိုမူ တောင်တန်းဒေသအမျိုးအစားထဲတွင် ထည့်သွင်းမတွက်ချက်ပါ။ (အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား၊ လာအိုတို့မှ ကုန်းပြင်မြင့်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားသော်လည်း ပြန့်ပြူးနေသဖြင့် ကုန်းမြင့်/လွင်ပြင်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ တောင်တန်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အထက်ရှိသော မြေပြင်အားလုံးကိုမူ ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်စေ တောင်တန်းဒေသ (High Mountain Region) အဖြစ်သာ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းအားလုံး၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကံရိုးတန်းမှ [[ချင်းတောင်တန်း]] ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ဘက်ရှိ [[ခါကာဘိုရာဇီ]] အပါအဝင် ဟိမဝန္တာအဆက် တောင်တန်းကြီးများ သည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်)<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 24-27.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} 9dmu2f3l44362uj71qwhngqb1vwg7dj 1037242 1037241 2026-06-10T08:19:47Z Chenzeyan29 141880 /* ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ */ 1037242 wikitext text/x-wiki [[File:CIA Hand Rendered Terrain Map (30253172314).jpg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာ့တောင်တန်းနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ။ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် မြေပြင်အနေအထားများသည် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် သီးခြားကမ္ဘာတည်ဆောက်ပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။]] '''တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ''' (သို့မဟုတ်) '''တောင်တန်းသားများ''' (အင်္ဂလိပ်: ''Hill People'' သို့မဟုတ် ''Mountain People'') ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များနှင့် ကုန်းမြင့်ဆင်ခြေလျှောများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော လူသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည့် ပထဝီဝင်နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Meyers2003">Meyers, P. (2003). "The Anthropology of Mountain Populations". ''Annual Review of Anthropology'', 32(1), 143-159.</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသူများနှင့် မတူဘဲ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်နှင့် အမြင့်ပေဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Dennell2014">Dennell, R., et al. (2014). "Human adaptations to high-altitude environments". ''Quaternary International'', 348, 2-11.</ref> မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းသုတေသနများ (အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် ၏ ''Zomia'' သီအိုရီ) အရ တောင်ပေါ်နေလူမျိုး အများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြေပြန့်အာဏာစက်များနှင့် အခွန်အတုပ်စနစ်များမှ ကင်းလွတ်စေရန် သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးရန်များမှ ရှောင်ရှားရန် သော်လည်းကောင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 12-18.</ref> ၎င်းတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ်တွင် အဓိက အမှီပြုနေရပြီး၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သီးခြားကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာစကားများနှင့် မူလယဉ်ကျေးမှုစစ်စစ်များကို မြေပြန့်သားများထက် ပိုမိုကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Meyers2003"/> == ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ == ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဗဟိုဌာန (WCMC) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ တောင်တန်းဒေသများတွင် ကုန်းမြင့်တောင်ကုန်း နှင့် တောင်တန်းကြီးများ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း (သို့မဟုတ်) စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၉ သန်း {{convert|29000000|km2|sqmi|abbr=on}} ခန့်သည် တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ထက်ဝက်ခန့်မှာ အမြင့်ပေ ၁,၀၀၀ {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="FAO2003">Huddleston, B., Ataman, E., & Fè d'Ostiani, L. (2003). ''Towards a more complete listing of mountain countries and populations''. Food and Agriculture Organization (FAO). p. 2.</ref> ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (FAO) ၏ သုတေသနပြုချက်များတွင်လည်း ဤသတ်မှတ်ချက်ကိုပင် အခြေခံထားသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ညှိနှိုင်း၍ WCMC ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားပုံကို အရပ်သားနားလည်လွယ်သော စံနှုန်းများဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name="FAO2003"/>မြေပြင်အနေအထား ကြမ်းတမ်းမတ်စောက်ပြီး အမြင့်ပေ အနည်းဆုံး ၃၀၀ မီတာ {{convert|300|m|ft|abbr=on}} ရှိသော အရပ်ဒေသများကို တောင်တန်းဒေသအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်သည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းရှိ [[ပဲခူးရိုးမ]] ကဲ့သို့သော ကုန်းမြင့်တောင်တန်းငယ်များ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း ညီညာပြန့်ပြူးနေသော ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးများနှင့် တောင်စဉ်တောင်တန်းများကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းများကိုမူ တောင်တန်းဒေသအမျိုးအစားထဲတွင် ထည့်သွင်းမတွက်ချက်ပါ။ (အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား၊ လာအိုတို့မှ ကုန်းပြင်မြင့်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားသော်လည်း ပြန့်ပြူးနေသဖြင့် ကုန်းမြင့်/လွင်ပြင်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ တောင်တန်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အထက်ရှိသော မြေပြင်အားလုံးကိုမူ ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်စေ တောင်တန်းဒေသ (High Mountain Region) အဖြစ်သာ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းအားလုံး၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကံရိုးတန်းမှ [[ချင်းတောင်တန်း]] ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ဘက်ရှိ [[ခါကာဘိုရာဇီ]] အပါအဝင် ဟိမဝန္တာအဆက် တောင်တန်းကြီးများ သည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်)<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 24-27.</ref> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} oti0l7y1cych6gp1qjfe39w7g003j0r 1037243 1037242 2026-06-10T08:26:57Z Chenzeyan29 141880 /* ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ */ 1037243 wikitext text/x-wiki [[File:CIA Hand Rendered Terrain Map (30253172314).jpg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာ့တောင်တန်းနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ။ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် မြေပြင်အနေအထားများသည် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် သီးခြားကမ္ဘာတည်ဆောက်ပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။]] '''တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ''' (သို့မဟုတ်) '''တောင်တန်းသားများ''' (အင်္ဂလိပ်: ''Hill People'' သို့မဟုတ် ''Mountain People'') ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များနှင့် ကုန်းမြင့်ဆင်ခြေလျှောများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော လူသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည့် ပထဝီဝင်နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Meyers2003">Meyers, P. (2003). "The Anthropology of Mountain Populations". ''Annual Review of Anthropology'', 32(1), 143-159.</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသူများနှင့် မတူဘဲ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်နှင့် အမြင့်ပေဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Dennell2014">Dennell, R., et al. (2014). "Human adaptations to high-altitude environments". ''Quaternary International'', 348, 2-11.</ref> မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းသုတေသနများ (အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် ၏ ''Zomia'' သီအိုရီ) အရ တောင်ပေါ်နေလူမျိုး အများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြေပြန့်အာဏာစက်များနှင့် အခွန်အတုပ်စနစ်များမှ ကင်းလွတ်စေရန် သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးရန်များမှ ရှောင်ရှားရန် သော်လည်းကောင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 12-18.</ref> ၎င်းတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ်တွင် အဓိက အမှီပြုနေရပြီး၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သီးခြားကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာစကားများနှင့် မူလယဉ်ကျေးမှုစစ်စစ်များကို မြေပြန့်သားများထက် ပိုမိုကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Meyers2003"/> == ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ == ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဗဟိုဌာန (WCMC) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ တောင်တန်းဒေသများတွင် ကုန်းမြင့်တောင်ကုန်း နှင့် တောင်တန်းကြီးများ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း (သို့မဟုတ်) စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၉ သန်း {{convert|29000000|km2|sqmi|abbr=on}} ခန့်သည် တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ထက်ဝက်ခန့်မှာ အမြင့်ပေ ၁,၀၀၀ {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="FAO2003">Huddleston, B., Ataman, E., & Fè d'Ostiani, L. (2003). ''Towards a more complete listing of mountain countries and populations''. Food and Agriculture Organization (FAO). p. 2.</ref> ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (FAO) ၏ သုတေသနပြုချက်များတွင်လည်း ဤသတ်မှတ်ချက်ကိုပင် အခြေခံထားသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ညှိနှိုင်း၍ WCMC ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားပုံကို အရပ်သားနားလည်လွယ်သော စံနှုန်းများဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name="FAO2003"/>မြေပြင်အနေအထား ကြမ်းတမ်းမတ်စောက်ပြီး အမြင့်ပေ အနည်းဆုံး ၃၀၀ မီတာ {{convert|300|m|ft|abbr=on}} ရှိသော အရပ်ဒေသများကို တောင်တန်းဒေသအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်သည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းရှိ [[ပဲခူးရိုးမ]] ကဲ့သို့သော ကုန်းမြင့်တောင်တန်းငယ်များ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း ညီညာပြန့်ပြူးနေသော ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးများနှင့် တောင်စဉ်တောင်တန်းများကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းများကိုမူ တောင်တန်းဒေသအမျိုးအစားထဲတွင် ထည့်သွင်းမတွက်ချက်ပါ။ (အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား၊ လာအိုတို့မှ ကုန်းပြင်မြင့်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားသော်လည်း ပြန့်ပြူးနေသဖြင့် ကုန်းမြင့်/လွင်ပြင်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ တောင်တန်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အထက်ရှိသော မြေပြင်အားလုံးကိုမူ ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်စေ တောင်တန်းဒေသ (High Mountain Region) အဖြစ်သာ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းအားလုံး၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကံရိုးတန်းမှ [[ချင်းတောင်တန်း]] ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ဘက်ရှိ [[ခါကာဘိုရာဇီ]] အပါအဝင် ဟိမဝန္တာအဆက် တောင်တန်းကြီးများ သည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်)<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 24-27.</ref> == သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ == [[File:Indein, White Buddhist stupas, Shan State, Shan Hills, Myanmar.jpg|thumb|right|350px|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ရှိ အင်းတိမ်ဒေသ မြင်ကွင်း။ အရှေ့တောင်အာရှ၏ တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်သည် ရာသီဥတုနှင့် သစ်တောဂေဟစနစ် ကွဲပြားမှု အားကောင်းပြီး ဒေသခံ တောင်ပေါ်သားများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။]] တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ၎င်းတို့တည်ရှိရာ လတ္တီတွဒ် အနိမ့်အမြင့်နှင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်နှင့် မည်မျှနီးကပ်သည်ဟူသော အချက်များအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ မုတ်သုံရာသီဥတုဇုန်တွင် တည်ရှိသော တောင်တန်းများ၌ [[လေသင့်ဘက်နှင့် လေကွယ်ဘက်|လေသင့်ဘက် ]] ဖြစ်သော တောင်စောင်းများသည် မုတ်သုံလေနှင့် တိုက်ရိုက်တိုးသဖြင့် [[လေသင့်ဘက်နှင့် လေကွယ်ဘက်|လေကွယ်ဘက်]] တောင်စောင်းများထက် မိုးရေချိန် ပိုမိုများပြားလေ့ရှိသည်။ တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အထူးသဖြင့် သစ်ပင်များ ဆက်လက်မပေါက်ရောက်နိုင်တော့သည့် အမြင့်ပေလိုင်း အထက်ရှိ [[အယ်လ်ပိုင်း ရာသီဥတု|အယ်လ်ပိုင်းဒေသများ]]တွင် ပိုမိုကြမ်းတမ်းခက်ခဲတတ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်သင့်တော်သော မြေယာစုစုပေါင်း၏ ၃% ထက်မပိုသော ပမာဏသာလျှင် တောင်တန်းဒေသများ၌ တည်ရှိသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးစပ်သော သို့မဟုတ် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိ တောင်ခြေဆင်ခြေလျှောများတွင် အပူချိန် အမြဲတမ်းမြင့်မားနေလေ့ရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းတတ်သည်။ သို့သော် အပူပိုင်းဇုန်၏ အပြင်ဘက်နှင့် ပိုမိုမြင့်မားသော အမြင့်ပေများတွင်မူ နေ့ခင်းဘက်၌ အပူချိန် အလွန်မြင့်မားနိုင်ပြီး ညဘက်တွင် အပူချိန် ရုတ်တရက် အလွန်အမင်း ထိုးဆင်းသွားတတ်သည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ထိပ်ပိုင်းဒေသများတွင် ပြင်းထန်သော လေပြင်းများ တိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေခဲလိုက် အရည်ပျော်လိုက် ဖြစ်ခြင်း၊ နှင်းကျခြင်း၊ မိုးနှင်းရောကျခြင်းနှင့် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်းတို့ကြောင့် မြေဆီလွှာ တိုက်စားမှု တောက်လျှောက် ဖြစ်ပေါ်နေတတ်သည်။ တောင်စောင်းများရှိ ပါးလွှာသော မြေဆီလွှာများသည် ရေကို ကြာရှည်စွာ မထိန်းထားနိုင်သဖြင့် ထိုနေရာများတွင် [[မိုးခေါင်ရေရှားခံ အပင်များ|ခြောက်သွေ့ဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ (Xerophytes)]] သာ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ အဆိုပါ အပင်များသည် အများအားဖြင့် ပုကွကွသာရှိပြီး အာဟာရဓာတ်များကို မြေအောက်မြစ်ပွားများထဲတွင် သိုလှောင်ထားကြသဖြင့် မြေပြင်အထက်တွင် အပင်အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်သာ ရှိတတ်သည်။ ဤအပင်များကို စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ရန် သို့မဟုတ် လမ်းခင်းရန်အတွက် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များကို အလွန်အကျွံ လွှတ်ကျောင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါက မြေဆီလွှာများ လျင်မြန်စွာ ပြုန်းတီးပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ [[File:Khakaborazi southview-m ft.jpg|thumb|left|300px|မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ခါကာဘိုရာဇီတောင်]]။ အဆင့်မြင့် ဂေဟစနစ်နှင့် ခဲယဉ်းသော ရာသီဥတု ရှိပြီး ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကို လျင်မြန်စွာ ခံစားရနိုင်သည်။]] လူသားများသည် တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီအောင် နေထိုင်ကြသလို၊ တစ်ဖက်ကလည်း ထိုအခြေအနေများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ဒေသအများအပြားရှိ တောင်ယာစိုက်ပျိုးသူများသည် မြေဆီလွှာနှင့် ရေကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် တောင်စောင်းများတွင် [[လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးခြင်း]] (Terracing) စနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ကုန်းကြောင်းအတိုင်း ကန့်လန့်ဖြတ် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးခြင်း (Contour ploughing) သည်လည်း ပျက်စီးလွယ်သော မြေဆီလွှာကို တည်ငြိမ်မှုရှိစေရန် ကူညီပေးသည်။ သို့သော်လည်း လူသားတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများသည် အများအားဖြင့် တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်ကို ပျက်စီးယိုယွင်းစေခဲ့သည်။ လူသားများသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသ အများအပြားတွင် [[ဇီဝမျိုးကွဲများ]] တည်ရှိမှုကို လျှော့ချပစ်ခဲ့ကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဇီဝမျိုးကွဲများ အလွန်ကြွယ်ဝသော်လည်း လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ခြင်း၊ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် တောင်တန်းဂေဟစနစ်များသည် ပြင်းထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဖိအား (Environmental stress) များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ကမ္ဘာ့သစ်တောများ၏ ၂၈% နီးပါးသည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ဤတောင်ပေါ်သစ်တောများသည် ရေစီးဆင်းမှုကို ထိန်းညှိပေးရန်၊ ထင်းမီးနှင့် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ လူသားများ မခြေချမီအချိန်က အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းရာသီဥတုရှိသော တောင်တန်းအများစုတွင် သစ်ပင်ပေါက်ရောက်နိုင်သည့် အမြင့်ပေလိုင်းအထိ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့သည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုသည် ယခုခေတ်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ခန့်က တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အာရှဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရေကြီးရေလျှံမှုနှင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုများကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် တောင်ပေါ်သစ်တောများကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ယခုအခါ လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ === ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှု === [[ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှုများ|ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု]]ကြောင့် တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် မည်မျှသက်ရောက်မှုရှိသည်ကို တိတိကျကျ မသိရသေးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများထက် ရာသီဥတုဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားလွယ် (Sensitive ဖြစ်) ကြောင်း တွေ့ရသည်။ အပူချိန် မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ တောင်ပေါ်ပိုင်းရှိ အဆင့်မြင့်ဂေဟစနစ်များသည် တောင်ထိပ်ပိုင်းများဆီသို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးကပ်သွားရန် တွန်းအားပေးခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ကျုံ့ဝင်သွားကာ အချို့သော အဆင့်တွင် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားနိုင်သည်။ ဘေးအန္တရာယ်များတွင် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် မြင့်မားလာမှုအပေါ် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ရုန်းကန်ရသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဖိအားများ၊ မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသဖြစ်စဉ်များ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တောင်ပေါ်နေ လူဦးရေများသည် ၎င်းတို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် မှီခိုနေရသော သဘာဝသယံဇာတ အရင်းအမြစ်များ ပြောင်းလဲလာမှုအပေါ် မည်မျှအထိ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် နေထိုင်နိုင်မည်ကို ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲသော်လည်း၊ မတူညီသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် တောင်ပေါ်မြေယာများကို အသုံးပြုရန် ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ပိုမိုမြင့်မားလာမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} paxqj6zhegmj15pidrft42vk5lqew30 1037244 1037243 2026-06-10T08:33:10Z Chenzeyan29 141880 /* သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ */ 1037244 wikitext text/x-wiki [[File:CIA Hand Rendered Terrain Map (30253172314).jpg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာ့တောင်တန်းနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ။ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် မြေပြင်အနေအထားများသည် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် သီးခြားကမ္ဘာတည်ဆောက်ပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။]] '''တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ''' (သို့မဟုတ်) '''တောင်တန်းသားများ''' (အင်္ဂလိပ်: ''Hill People'' သို့မဟုတ် ''Mountain People'') ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များနှင့် ကုန်းမြင့်ဆင်ခြေလျှောများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော လူသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည့် ပထဝီဝင်နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Meyers2003">Meyers, P. (2003). "The Anthropology of Mountain Populations". ''Annual Review of Anthropology'', 32(1), 143-159.</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသူများနှင့် မတူဘဲ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်နှင့် အမြင့်ပေဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Dennell2014">Dennell, R., et al. (2014). "Human adaptations to high-altitude environments". ''Quaternary International'', 348, 2-11.</ref> မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းသုတေသနများ (အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် ၏ ''Zomia'' သီအိုရီ) အရ တောင်ပေါ်နေလူမျိုး အများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြေပြန့်အာဏာစက်များနှင့် အခွန်အတုပ်စနစ်များမှ ကင်းလွတ်စေရန် သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးရန်များမှ ရှောင်ရှားရန် သော်လည်းကောင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 12-18.</ref> ၎င်းတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ်တွင် အဓိက အမှီပြုနေရပြီး၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သီးခြားကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာစကားများနှင့် မူလယဉ်ကျေးမှုစစ်စစ်များကို မြေပြန့်သားများထက် ပိုမိုကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Meyers2003"/> == ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ == ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဗဟိုဌာန (WCMC) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ တောင်တန်းဒေသများတွင် ကုန်းမြင့်တောင်ကုန်း နှင့် တောင်တန်းကြီးများ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း (သို့မဟုတ်) စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၉ သန်း {{convert|29000000|km2|sqmi|abbr=on}} ခန့်သည် တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ထက်ဝက်ခန့်မှာ အမြင့်ပေ ၁,၀၀၀ {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="FAO2003">Huddleston, B., Ataman, E., & Fè d'Ostiani, L. (2003). ''Towards a more complete listing of mountain countries and populations''. Food and Agriculture Organization (FAO). p. 2.</ref> ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (FAO) ၏ သုတေသနပြုချက်များတွင်လည်း ဤသတ်မှတ်ချက်ကိုပင် အခြေခံထားသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ညှိနှိုင်း၍ WCMC ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားပုံကို အရပ်သားနားလည်လွယ်သော စံနှုန်းများဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name="FAO2003"/>မြေပြင်အနေအထား ကြမ်းတမ်းမတ်စောက်ပြီး အမြင့်ပေ အနည်းဆုံး ၃၀၀ မီတာ {{convert|300|m|ft|abbr=on}} ရှိသော အရပ်ဒေသများကို တောင်တန်းဒေသအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်သည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းရှိ [[ပဲခူးရိုးမ]] ကဲ့သို့သော ကုန်းမြင့်တောင်တန်းငယ်များ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း ညီညာပြန့်ပြူးနေသော ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးများနှင့် တောင်စဉ်တောင်တန်းများကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းများကိုမူ တောင်တန်းဒေသအမျိုးအစားထဲတွင် ထည့်သွင်းမတွက်ချက်ပါ။ (အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား၊ လာအိုတို့မှ ကုန်းပြင်မြင့်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားသော်လည်း ပြန့်ပြူးနေသဖြင့် ကုန်းမြင့်/လွင်ပြင်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ တောင်တန်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အထက်ရှိသော မြေပြင်အားလုံးကိုမူ ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်စေ တောင်တန်းဒေသ (High Mountain Region) အဖြစ်သာ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းအားလုံး၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကံရိုးတန်းမှ [[ချင်းတောင်တန်း]] ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ဘက်ရှိ [[ခါကာဘိုရာဇီ]] အပါအဝင် ဟိမဝန္တာအဆက် တောင်တန်းကြီးများ သည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်)<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 24-27.</ref> == သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ == [[File:Indein, White Buddhist stupas, Shan State, Shan Hills, Myanmar.jpg|thumb|right|350px|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ရှိ အင်းတိမ်ဒေသ မြင်ကွင်း။ အရှေ့တောင်အာရှ၏ တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်သည် ရာသီဥတုနှင့် သစ်တောဂေဟစနစ် ကွဲပြားမှု အားကောင်းပြီး ဒေသခံ တောင်ပေါ်သားများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။]] တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ၎င်းတို့တည်ရှိရာ လတ္တီတွဒ် အနိမ့်အမြင့်နှင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်နှင့် မည်မျှနီးကပ်သည်ဟူသော အချက်များအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ မုတ်သုံရာသီဥတုဇုန်တွင် တည်ရှိသော တောင်တန်းများ၌ [[လေသင့်ဘက်နှင့် လေကွယ်ဘက်|လေသင့်ဘက် ]] ဖြစ်သော တောင်စောင်းများသည် မုတ်သုံလေနှင့် တိုက်ရိုက်တိုးသဖြင့် [[လေသင့်ဘက်နှင့် လေကွယ်ဘက်|လေကွယ်ဘက်]] တောင်စောင်းများထက် မိုးရေချိန် ပိုမိုများပြားလေ့ရှိသည်။ တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အထူးသဖြင့် သစ်ပင်များ ဆက်လက်မပေါက်ရောက်နိုင်တော့သည့် အမြင့်ပေလိုင်း အထက်ရှိ [[အယ်လ်ပိုင်း ရာသီဥတု|အယ်လ်ပိုင်းဒေသများ]]တွင် ပိုမိုကြမ်းတမ်းခက်ခဲတတ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်သင့်တော်သော မြေယာစုစုပေါင်း၏ ၃% ထက်မပိုသော ပမာဏသာလျှင် တောင်တန်းဒေသများ၌ တည်ရှိသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးစပ်သော သို့မဟုတ် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိ တောင်ခြေဆင်ခြေလျှောများတွင် အပူချိန် အမြဲတမ်းမြင့်မားနေလေ့ရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းတတ်သည်။ သို့သော် အပူပိုင်းဇုန်၏ အပြင်ဘက်နှင့် ပိုမိုမြင့်မားသော အမြင့်ပေများတွင်မူ နေ့ခင်းဘက်၌ အပူချိန် အလွန်မြင့်မားနိုင်ပြီး ညဘက်တွင် အပူချိန် ရုတ်တရက် အလွန်အမင်း ထိုးဆင်းသွားတတ်သည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ထိပ်ပိုင်းဒေသများတွင် ပြင်းထန်သော လေပြင်းများ တိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေခဲလိုက် အရည်ပျော်လိုက် ဖြစ်ခြင်း၊ နှင်းကျခြင်း၊ မိုးနှင်းရောကျခြင်းနှင့် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်းတို့ကြောင့် မြေဆီလွှာ တိုက်စားမှု တောက်လျှောက် ဖြစ်ပေါ်နေတတ်သည်။ တောင်စောင်းများရှိ ပါးလွှာသော မြေဆီလွှာများသည် ရေကို ကြာရှည်စွာ မထိန်းထားနိုင်သဖြင့် ထိုနေရာများတွင် [[မိုးခေါင်ရေရှားခံ အပင်များ|ခြောက်သွေ့ဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ (Xerophytes)]] သာ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ အဆိုပါ အပင်များသည် အများအားဖြင့် ပုကွကွသာရှိပြီး အာဟာရဓာတ်များကို မြေအောက်မြစ်ပွားများထဲတွင် သိုလှောင်ထားကြသဖြင့် မြေပြင်အထက်တွင် အပင်အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်သာ ရှိတတ်သည်။ ဤအပင်များကို စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ရန် သို့မဟုတ် လမ်းခင်းရန်အတွက် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များကို အလွန်အကျွံ လွှတ်ကျောင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါက မြေဆီလွှာများ လျင်မြန်စွာ ပြုန်းတီးပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ [[File:Khakaborazi southview-m ft.jpg|thumb|left|300px|မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ခါကာဘိုရာဇီတောင်]]။ အဆင့်မြင့် ဂေဟစနစ်နှင့် ခဲယဉ်းသော ရာသီဥတု ရှိပြီး ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကို လျင်မြန်စွာ ခံစားရနိုင်သည်။]] လူသားများသည် တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီအောင် နေထိုင်ကြသလို၊ တစ်ဖက်ကလည်း ထိုအခြေအနေများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ဒေသအများအပြားရှိ တောင်ယာစိုက်ပျိုးသူများသည် မြေဆီလွှာနှင့် ရေကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် တောင်စောင်းများတွင် [[လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးခြင်း]] (Terracing) စနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ကုန်းကြောင်းအတိုင်း ကန့်လန့်ဖြတ် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးခြင်း (Contour ploughing) သည်လည်း ပျက်စီးလွယ်သော မြေဆီလွှာကို တည်ငြိမ်မှုရှိစေရန် ကူညီပေးသည်။ သို့သော်လည်း လူသားတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများသည် အများအားဖြင့် တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်ကို ပျက်စီးယိုယွင်းစေခဲ့သည်။ လူသားများသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသ အများအပြားတွင် [[ဇီဝမျိုးကွဲများ]] တည်ရှိမှုကို လျှော့ချပစ်ခဲ့ကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဇီဝမျိုးကွဲများ အလွန်ကြွယ်ဝသော်လည်း လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ခြင်း၊ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် တောင်တန်းဂေဟစနစ်များသည် ပြင်းထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဖိအား (Environmental stress) များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ကမ္ဘာ့သစ်တောများ၏ ၂၈% နီးပါးသည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ဤတောင်ပေါ်သစ်တောများသည် ရေစီးဆင်းမှုကို ထိန်းညှိပေးရန်၊ ထင်းမီးနှင့် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ လူသားများ မခြေချမီအချိန်က အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းရာသီဥတုရှိသော တောင်တန်းအများစုတွင် သစ်ပင်ပေါက်ရောက်နိုင်သည့် အမြင့်ပေလိုင်းအထိ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့သည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုသည် ယခုခေတ်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ခန့်က တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အာရှဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရေကြီးရေလျှံမှုနှင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုများကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် တောင်ပေါ်သစ်တောများကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ယခုအခါ လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ === ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှု === [[ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှုများ|ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု]]ကြောင့် တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် မည်မျှသက်ရောက်မှုရှိသည်ကို တိတိကျကျ မသိရသေးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများထက် ရာသီဥတုဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားလွယ် (Sensitive ဖြစ်) ကြောင်း တွေ့ရသည်။ အပူချိန် မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ တောင်ပေါ်ပိုင်းရှိ အဆင့်မြင့်ဂေဟစနစ်များသည် တောင်ထိပ်ပိုင်းများဆီသို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးကပ်သွားရန် တွန်းအားပေးခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ကျုံ့ဝင်သွားကာ အချို့သော အဆင့်တွင် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားနိုင်သည်။ ဘေးအန္တရာယ်များတွင် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် မြင့်မားလာမှုအပေါ် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ရုန်းကန်ရသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဖိအားများ၊ မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသဖြစ်စဉ်များ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တောင်ပေါ်နေ လူဦးရေများသည် ၎င်းတို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် မှီခိုနေရသော သဘာဝသယံဇာတ အရင်းအမြစ်များ ပြောင်းလဲလာမှုအပေါ် မည်မျှအထိ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် နေထိုင်နိုင်မည်ကို ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲသော်လည်း၊ မတူညီသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် တောင်ပေါ်မြေယာများကို အသုံးပြုရန် ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ပိုမိုမြင့်မားလာမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။ == ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု == အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဟိမဝန္တာဒေသများတွင် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် လွန်စွာရှုပ်ထွေးပြီး အဓိကအားဖြင့် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှ တောင်ဘက် မြစ်ဝှမ်းဒေသများဆီသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာ၊ မှုန်း-မြောင် (Hmong-Mien) နှင့် တိုင်-ကဒိုင် (Tai-Kadai) စကားပြော လူမျိုးစုများသည် လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တို့မှတစ်ဆင့် အရှေ့တောင်အာရှ တောင်တန်းဒေသများအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Michaud2010">Michaud, J. (2010). "Editorial - Handling Mountain Populations in Northeast India and Southwest China". ''Asian Ethnicity'', 11(2), 151-166.</ref> ဤသို့ ရွှေ့ပြောင်းရခြင်း၏ အဓိကတွန်းအားများမှာ မြေပြန့်ဒေသရှိ အင်ပါယာကြီးများ၏ စစ်မက်ဘေးရန်၊ နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုနှင့် အခွန်အတုပ် စနစ်များမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြစ်သည်။ မနုဿဗေဒပညာရှင် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် (James C. Scott) က ဤကဲ့သို့ မြေပြန့်အာဏာစက်အောက်မှ ရုန်းထွက်၍ တောင်တန်းများပေါ်တွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ကြသည့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ဒေသတစ်ခုလုံးကို "ဇိုမီးယား" ([[ဇိုမီးယား|Zomia]]) ဟု ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အထူးပြု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott2009"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ ကားလမ်း၊ ရထားလမ်းများနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုများ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း၊ မြေယာသိမ်းဆည်းခံရခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးခြင်းတို့ကြောင့် တောင်ပေါ်သားများသည် ရိုးရာတောင်ယာစနစ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ မြေပြန့် သို့မဟုတ် မြို့ပြများဆီသို့ ဒုတိယအကြိမ် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုများ ပြုလုပ်လာကြသည်။<ref name="Eilenberg2014">Eilenberg, M. (2014). "Frontier livelihood strategies: The role of state spaces in upland Southeast Asia". ''Asia Pacific Viewpoint'', 55(2), 163-176.</ref> == မြို့ပြဒေသများ == သမိုင်းအစဉ်အလာအရ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဟိမဝန္တာဒေသရှိ တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများသည် သီးခြားခွဲထွက်နေသော ကျေးရွာငယ်များတွင်သာ အခြေစိုက်လေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ကာလတွင် တောင်တန်းဒေသတွင်း မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ မြို့ပြဖြစ်ထွန်းမှု (Mountain Urbanization) လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]၊ [[ကလောမြို့]]၊ အိန္ဒိယဟိမဝန္တာဒေသရှိ [[ဆင်းမလာမြို့]] (Shimla) နှင့် နီပေါနိုင်ငံရှိ [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] တို့သည် တောင်တန်းဒေသ မြို့ပြဖြစ်ထွန်းမှု၏ ထင်ရှားသော သာဓကများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Borsdorf2015">Borsdorf, A., & Bender, O. (2015). ''Global Mountain Regions: Change, Development and Liminality''. Springer. pp. 74-79.</ref> ဤတောင်ပေါ်မြို့ပြများသည် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ပညာရေးဗဟိုချက်များ ဖြစ်လာပြီး မြေပြန့်သားများနှင့် တောင်ပေါ်ဒေသခံ လူမျိုးစုပေါင်းစုံ လာရောက်ရောနှော နေထိုင်ရာ နေရာများ ဖြစ်လာသည်။ သို့သော်လည်း စနစ်တကျ မြို့ပြစီမံကိန်း မရှိခြင်းကြောင့် ဤတောင်ပေါ်မြို့များတွင် သောက်သုံးရေရှားပါးခြင်း၊ တောင်စောင်းများတွင် အဆောက်အအုံများ အလွန်အကျွံဆောက်လုပ်သဖြင့် မြေပြိုခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်အမှိုက် ပြဿနာများကဲ့သို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရသည်။<ref name="Grover2014">Grover, A., et al. (2014). ''Global Mountain Phenomena: Breeding Grounds for Modern Challenges''. Berlin: Springer. pp. 112-115.</ref> == တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများ == အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ဇုန်နှင့် ဟိမဝန္တာတစ်ကြောတွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားဗေဒအရ အကွဲပြားဆုံးသော တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများစွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို သမိုင်းတွင် "တောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုများ" (Hill Tribes) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] နှင့် [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] စသည့် လူမျိုးစုများ ရှိကြပြီး၊ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် မှုန်း (Hmong)၊ ယာအို (Yao/Mien)၊ အာခါ (Akha) နှင့် လီဆူ (Lisu) လူမျိုးစုများသည် ထင်ရှားသော တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Enriquez1918">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Government of India. pp. 45-52.</ref> ဟိမဝန္တာဒေသ နီပေါ၊ ဘူတန်နှင့် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများတွင် ရှဲပါ့ (Sherpa)၊ ဂေါ်ရခါး (Gurkha)၊ လီပချာ (Lepcha) နှင့် ဘိုတီယာ (Bhotia) လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားလှသော တောင်တန်းကြီးများကို အမှီပြု၍ သီးခြားဘာသာစကားနှင့် ထူးခြားသော လူမှုဖွဲ့စည်းပုံများဖြင့် ရပ်တည်ကြသည်။<ref name="VonFurer1980">Von Fürer-Haimendorf, C. (1980). ''A Himalayan Tribe: From Cattle to Cash''. University of California Press. pp. 18-24.</ref> == ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == မြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများ (အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၁၀,၀၀၀ ကျော်) တွင် နေထိုင်ကြသည့် တောင်ပေါ်သားများသည် အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု နည်းပါးသော အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်နိုင်ရန်အတွက် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု (High-altitude Adaptation) များ ဖြစ်ပေါ်ထားကြသည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ကမ္ဘာ့မနုဿဗီဇဗေဒတွင် အထင်ရှားဆုံးသော လူသားတို့၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဗီဇပြောင်းလဲမှု သာဓကတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Beall2007">Beall, C. M. (2007). "Two routes to functional adaptation to high altitude". ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', 104(Suppl 1), 8655-8660.</ref> ဟိမဝန္တာတောင်တန်းပေါ်ရှိ [[တိဗက်လူမျိုး|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် ရှာပါး (Sherpa) လူမျိုးများ၏ DNA တွင် '''EPAS1''' ဟုခေါ်သော အထူးဗီဇတစ်မျိုး ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤဗီဇသည် သာမန်မြေပြန့်သားများ မြင့်မားသော တောင်ပေါ်သို့ တက်သည့်အခါ ဖြစ်ပွားတတ်သော သွေးနီဥအလွန်အမင်း များပြားလာပြီး သွေးခဲစေသည့် အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ပေးကာ၊ အောက်ဆီဂျင်နည်းပါးသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခန္ဓာကိုယ်က အောက်ဆီဂျင်ကို ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်စေရန် ထိန်းညှိပေးသည်။<ref name="Yi2010">Yi, X., et al. (2010). "Sequencing of 50 Human Exomes Reveals Adaptation to High Altitude". ''Science'', 329(5987), 75-78.</ref> * အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချင်း၊ ကချင်နှင့် ကရင်ကဲ့သို့ တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများတွင်မူ ဟိမဝန္တာဒေသလောက် အမြင့်ပေ မပြင်းထန်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ သွေးသားထဲတွင် သွေးနီဥဆဲလ်များ၏ ဟီမိုဂလိုဘင် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အဆုတ်တွင်း သွေးကြောစနစ်များသည် ကုန်းမြင့်ရာသီဥတုနှင့် ရေရှည်အသားကျစေမည့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သဟဇာတဖြစ်မှု များ တည်ဆောက်ထားကြောင်း ခေတ်သစ် မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Dennell2014"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} jk1crig3qvxy4mv703qfcxrfteqepwz 1037248 1037244 2026-06-10T10:25:38Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မနုဿဗေဒ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037248 wikitext text/x-wiki [[File:CIA Hand Rendered Terrain Map (30253172314).jpg|thumb|right|350px|ကမ္ဘာ့တောင်တန်းနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသများ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ပြ မြေပုံ။ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် မြေပြင်အနေအထားများသည် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ထူးခြားသော လူမှုယဉ်ကျေးမှုနှင့် သီးခြားကမ္ဘာတည်ဆောက်ပုံကို ပုံဖော်ပေးခဲ့သည်။]] '''တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ''' (သို့မဟုတ်) '''တောင်တန်းသားများ''' (အင်္ဂလိပ်: ''Hill People'' သို့မဟုတ် ''Mountain People'') ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသများ၊ ကုန်းပြင်မြင့်များနှင့် ကုန်းမြင့်ဆင်ခြေလျှောများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ကြသော လူသားမျိုးနွယ်စုများနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများကို ခြုံငုံခေါ်ဆိုသည့် ပထဝီဝင်နှင့် မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Meyers2003">Meyers, P. (2003). "The Anthropology of Mountain Populations". ''Annual Review of Anthropology'', 32(1), 143-159.</ref> ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်တွင် နေထိုင်ကြသူများနှင့် မတူဘဲ ကြမ်းတမ်းခက်ခဲသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ အပူချိန်နှင့် အမြင့်ပေဒဏ်ကို ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားနိုင်သည့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထူးခြားသော ဝိသေသလက္ခဏာများကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြသည်။<ref name="Dennell2014">Dennell, R., et al. (2014). "Human adaptations to high-altitude environments". ''Quaternary International'', 348, 2-11.</ref> မနုဿဗေဒနှင့် သမိုင်းသုတေသနများ (အထူးသဖြင့် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် ၏ ''Zomia'' သီအိုရီ) အရ တောင်ပေါ်နေလူမျိုး အများစုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မြေပြန့်အာဏာစက်များနှင့် အခွန်အတုပ်စနစ်များမှ ကင်းလွတ်စေရန် သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မက်ဘေးရန်များမှ ရှောင်ရှားရန် သော်လည်းကောင်း တောင်တန်းဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 12-18.</ref> ၎င်းတို့၏ လူမှုစီးပွားဘဝသည် တောင်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန်ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်း ရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ်တွင် အဓိက အမှီပြုနေရပြီး၊ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ သီးခြားကန့်သတ်ချက်များ ရှိနေခြင်းကြောင့် မိမိတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာဓလေ့များ၊ ဘာသာစကားများနှင့် မူလယဉ်ကျေးမှုစစ်စစ်များကို မြေပြန့်သားများထက် ပိုမိုကြာရှည်စွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လေ့ ရှိကြသည်။<ref name="Meyers2003"/> == ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှု အတိုင်းအတာ == ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုဗဟိုဌာန (WCMC) ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ တောင်တန်းဒေသများတွင် ကုန်းမြင့်တောင်ကုန်း နှင့် တောင်တန်းကြီးများ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ ၂၂ ရာခိုင်နှုန်း (သို့မဟုတ်) စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၉ သန်း {{convert|29000000|km2|sqmi|abbr=on}} ခန့်သည် တောင်တန်းဒေသများ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့အနက် ထက်ဝက်ခန့်မှာ အမြင့်ပေ ၁,၀၀၀ {{convert|1000|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="FAO2003">Huddleston, B., Ataman, E., & Fè d'Ostiani, L. (2003). ''Towards a more complete listing of mountain countries and populations''. Food and Agriculture Organization (FAO). p. 2.</ref> ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ (FAO) ၏ သုတေသနပြုချက်များတွင်လည်း ဤသတ်မှတ်ချက်ကိုပင် အခြေခံထားသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့် ညှိနှိုင်း၍ WCMC ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားပုံကို အရပ်သားနားလည်လွယ်သော စံနှုန်းများဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ref name="FAO2003"/>မြေပြင်အနေအထား ကြမ်းတမ်းမတ်စောက်ပြီး အမြင့်ပေ အနည်းဆုံး ၃၀၀ မီတာ {{convert|300|m|ft|abbr=on}} ရှိသော အရပ်ဒေသများကို တောင်တန်းဒေသအဖြစ် စတင်သတ်မှတ်သည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းရှိ [[ပဲခူးရိုးမ]] ကဲ့သို့သော ကုန်းမြင့်တောင်တန်းငယ်များ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အောက်တွင် တည်ရှိသော်လည်း ညီညာပြန့်ပြူးနေသော ကုန်းပြင်မြင့်ကြီးများနှင့် တောင်စဉ်တောင်တန်းများကြားရှိ ကျယ်ပြန့်သော တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းများကိုမူ တောင်တန်းဒေသအမျိုးအစားထဲတွင် ထည့်သွင်းမတွက်ချက်ပါ။ (အထင်ရှားဆုံး သာဓကမှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[ရှမ်းရိုးမ|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]] နှင့် အိမ်နီးချင်း ယိုးဒယား၊ လာအိုတို့မှ ကုန်းပြင်မြင့်များ ဖြစ်ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားသော်လည်း ပြန့်ပြူးနေသဖြင့် ကုန်းမြင့်/လွင်ပြင်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ တောင်တန်းအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ) အမြင့်ပေ ၂,၅၀၀ မီတာ {{convert|2500|m|ft|abbr=on}} အထက်ရှိသော မြေပြင်အားလုံးကိုမူ ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်စေ၊ ချိုင့်ဝှမ်းဖြစ်စေ တောင်တန်းဒေသ (High Mountain Region) အဖြစ်သာ တိုက်ရိုက်သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းအားလုံး၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသည်။ (ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ကံရိုးတန်းမှ [[ချင်းတောင်တန်း]] ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းများနှင့် ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ဘက်ရှိ [[ခါကာဘိုရာဇီ]] အပါအဝင် ဟိမဝန္တာအဆက် တောင်တန်းကြီးများ သည် ဤအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်)<ref name="Scott2009">Scott, J. C. (2009). ''The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia''. Yale University Press. pp. 24-27.</ref> == သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေ == [[File:Indein, White Buddhist stupas, Shan State, Shan Hills, Myanmar.jpg|thumb|right|350px|ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ရှိ အင်းတိမ်ဒေသ မြင်ကွင်း။ အရှေ့တောင်အာရှ၏ တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်သည် ရာသီဥတုနှင့် သစ်တောဂေဟစနစ် ကွဲပြားမှု အားကောင်းပြီး ဒေသခံ တောင်ပေါ်သားများ၏ လူမှုစီးပွားဘဝနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။]] တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် ၎င်းတို့တည်ရှိရာ လတ္တီတွဒ် အနိမ့်အမြင့်နှင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်နှင့် မည်မျှနီးကပ်သည်ဟူသော အချက်များအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ မုတ်သုံရာသီဥတုဇုန်တွင် တည်ရှိသော တောင်တန်းများ၌ [[လေသင့်ဘက်နှင့် လေကွယ်ဘက်|လေသင့်ဘက် ]] ဖြစ်သော တောင်စောင်းများသည် မုတ်သုံလေနှင့် တိုက်ရိုက်တိုးသဖြင့် [[လေသင့်ဘက်နှင့် လေကွယ်ဘက်|လေကွယ်ဘက်]] တောင်စောင်းများထက် မိုးရေချိန် ပိုမိုများပြားလေ့ရှိသည်။ တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သည် အထူးသဖြင့် သစ်ပင်များ ဆက်လက်မပေါက်ရောက်နိုင်တော့သည့် အမြင့်ပေလိုင်း အထက်ရှိ [[အယ်လ်ပိုင်း ရာသီဥတု|အယ်လ်ပိုင်းဒေသများ]]တွင် ပိုမိုကြမ်းတမ်းခက်ခဲတတ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အလွန်သင့်တော်သော မြေယာစုစုပေါင်း၏ ၃% ထက်မပိုသော ပမာဏသာလျှင် တောင်တန်းဒေသများ၌ တည်ရှိသည်။ အီကွေတာနှင့် နီးစပ်သော သို့မဟုတ် အပူပိုင်းဇုန်အတွင်းရှိ တောင်ခြေဆင်ခြေလျှောများတွင် အပူချိန် အမြဲတမ်းမြင့်မားနေလေ့ရှိပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းတတ်သည်။ သို့သော် အပူပိုင်းဇုန်၏ အပြင်ဘက်နှင့် ပိုမိုမြင့်မားသော အမြင့်ပေများတွင်မူ နေ့ခင်းဘက်၌ အပူချိန် အလွန်မြင့်မားနိုင်ပြီး ညဘက်တွင် အပူချိန် ရုတ်တရက် အလွန်အမင်း ထိုးဆင်းသွားတတ်သည်။ များသောအားဖြင့် တောင်ထိပ်ပိုင်းဒေသများတွင် ပြင်းထန်သော လေပြင်းများ တိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေခဲလိုက် အရည်ပျော်လိုက် ဖြစ်ခြင်း၊ နှင်းကျခြင်း၊ မိုးနှင်းရောကျခြင်းနှင့် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်းတို့ကြောင့် မြေဆီလွှာ တိုက်စားမှု တောက်လျှောက် ဖြစ်ပေါ်နေတတ်သည်။ တောင်စောင်းများရှိ ပါးလွှာသော မြေဆီလွှာများသည် ရေကို ကြာရှည်စွာ မထိန်းထားနိုင်သဖြင့် ထိုနေရာများတွင် [[မိုးခေါင်ရေရှားခံ အပင်များ|ခြောက်သွေ့ဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ (Xerophytes)]] သာ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ အဆိုပါ အပင်များသည် အများအားဖြင့် ပုကွကွသာရှိပြီး အာဟာရဓာတ်များကို မြေအောက်မြစ်ပွားများထဲတွင် သိုလှောင်ထားကြသဖြင့် မြေပြင်အထက်တွင် အပင်အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်သာ ရှိတတ်သည်။ ဤအပင်များကို စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ရန် သို့မဟုတ် လမ်းခင်းရန်အတွက် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များကို အလွန်အကျွံ လွှတ်ကျောင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပါက မြေဆီလွှာများ လျင်မြန်စွာ ပြုန်းတီးပျက်စီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ [[File:Khakaborazi southview-m ft.jpg|thumb|left|300px|မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ အရှေ့တောင်အာရှ၏ အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်တစ်ခုဖြစ်သော [[ခါကာဘိုရာဇီတောင်]]။ အဆင့်မြင့် ဂေဟစနစ်နှင့် ခဲယဉ်းသော ရာသီဥတု ရှိပြီး ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကို လျင်မြန်စွာ ခံစားရနိုင်သည်။]] လူသားများသည် တောင်တန်းဒေသများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီအောင် နေထိုင်ကြသလို၊ တစ်ဖက်ကလည်း ထိုအခြေအနေများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ဒေသအများအပြားရှိ တောင်ယာစိုက်ပျိုးသူများသည် မြေဆီလွှာနှင့် ရေကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် တောင်စောင်းများတွင် [[လှေကားထစ် စိုက်ပျိုးခြင်း]] (Terracing) စနစ်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ကုန်းကြောင်းအတိုင်း ကန့်လန့်ဖြတ် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးခြင်း (Contour ploughing) သည်လည်း ပျက်စီးလွယ်သော မြေဆီလွှာကို တည်ငြိမ်မှုရှိစေရန် ကူညီပေးသည်။ သို့သော်လည်း လူသားတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများသည် အများအားဖြင့် တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်ကို ပျက်စီးယိုယွင်းစေခဲ့သည်။ လူသားများသည် ကမ္ဘာ့တောင်တန်းဒေသ အများအပြားတွင် [[ဇီဝမျိုးကွဲများ]] တည်ရှိမှုကို လျှော့ချပစ်ခဲ့ကြသည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဇီဝမျိုးကွဲများ အလွန်ကြွယ်ဝသော်လည်း လူသားတို့၏ စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ခြင်း၊ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် တောင်တန်းဂေဟစနစ်များသည် ပြင်းထန်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ဖိအား (Environmental stress) များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ကမ္ဘာ့သစ်တောများ၏ ၂၈% နီးပါးသည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် ပေါက်ရောက်ကြသည်။ ဤတောင်ပေါ်သစ်တောများသည် ရေစီးဆင်းမှုကို ထိန်းညှိပေးရန်၊ ထင်းမီးနှင့် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများ ပံ့ပိုးပေးရန်အတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။ လူသားများ မခြေချမီအချိန်က အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းရာသီဥတုရှိသော တောင်တန်းအများစုတွင် သစ်ပင်ပေါက်ရောက်နိုင်သည့် အမြင့်ပေလိုင်းအထိ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့သည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုသည် ယခုခေတ်မှ စတင်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃,၀၀၀ ခန့်က တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အာရှဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ရေကြီးရေလျှံမှုနှင့် မြေဆီလွှာတိုက်စားမှုများကို လျှော့ချနိုင်ရန်အတွက် တောင်ပေါ်သစ်တောများကို ပြန်လည်ပျိုးထောင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို ယခုအခါ လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ === ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှု === [[ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၏ သက်ရောက်မှုများ|ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု]]ကြောင့် တောင်တန်းပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် မည်မျှသက်ရောက်မှုရှိသည်ကို တိတိကျကျ မသိရသေးသော်လည်း ၎င်းတို့သည် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများထက် ရာသီဥတုဒဏ်ကို ပိုမိုခံစားလွယ် (Sensitive ဖြစ်) ကြောင်း တွေ့ရသည်။ အပူချိန် မြင့်တက်လာသည်နှင့်အမျှ တောင်ပေါ်ပိုင်းရှိ အဆင့်မြင့်ဂေဟစနစ်များသည် တောင်ထိပ်ပိုင်းများဆီသို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးကပ်သွားရန် တွန်းအားပေးခံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ကျုံ့ဝင်သွားကာ အချို့သော အဆင့်တွင် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားနိုင်သည်။ ဘေးအန္တရာယ်များတွင် နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန် မြင့်မားလာမှုအပေါ် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ရုန်းကန်ရသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ဖိအားများ၊ မိုးရွာသွန်းမှုပုံစံ ပြောင်းလဲလာခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော မိုးလေဝသဖြစ်စဉ်များ မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တောင်ပေါ်နေ လူဦးရေများသည် ၎င်းတို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတွက် မှီခိုနေရသော သဘာဝသယံဇာတ အရင်းအမြစ်များ ပြောင်းလဲလာမှုအပေါ် မည်မျှအထိ လိုက်လျောညီထွေ ဖြစ်အောင် နေထိုင်နိုင်မည်ကို ခန့်မှန်းရန် ခက်ခဲသော်လည်း၊ မတူညီသော ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် တောင်ပေါ်မြေယာများကို အသုံးပြုရန် ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ပိုမိုမြင့်မားလာမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။ == ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု == အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဟိမဝန္တာဒေသများတွင် တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် လွန်စွာရှုပ်ထွေးပြီး အဓိကအားဖြင့် မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသများမှ တောင်ဘက် မြစ်ဝှမ်းဒေသများဆီသို့ တဖြည်းဖြည်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ တိဗက်-ဗမာ၊ မှုန်း-မြောင် (Hmong-Mien) နှင့် တိုင်-ကဒိုင် (Tai-Kadai) စကားပြော လူမျိုးစုများသည် လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် တိဗက်ကုန်းပြင်မြင့်တို့မှတစ်ဆင့် အရှေ့တောင်အာရှ တောင်တန်းဒေသများအတွင်းသို့ အဆင့်ဆင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။<ref name="Michaud2010">Michaud, J. (2010). "Editorial - Handling Mountain Populations in Northeast India and Southwest China". ''Asian Ethnicity'', 11(2), 151-166.</ref> ဤသို့ ရွှေ့ပြောင်းရခြင်း၏ အဓိကတွန်းအားများမှာ မြေပြန့်ဒေသရှိ အင်ပါယာကြီးများ၏ စစ်မက်ဘေးရန်၊ နိုင်ငံရေးအရ ဖိနှိပ်မှုနှင့် အခွန်အတုပ် စနစ်များမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြစ်သည်။ မနုဿဗေဒပညာရှင် ဂျိမ်းစ် စကော့တ် (James C. Scott) က ဤကဲ့သို့ မြေပြန့်အာဏာစက်အောက်မှ ရုန်းထွက်၍ တောင်တန်းများပေါ်တွင် သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ကြသည့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ဒေသတစ်ခုလုံးကို "ဇိုမီးယား" ([[ဇိုမီးယား|Zomia]]) ဟု ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အထူးပြု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name="Scott2009"/> ခေတ်သစ်ကာလတွင်မူ ကားလမ်း၊ ရထားလမ်းများနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ကုန်သွယ်မှုများ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း၊ မြေယာသိမ်းဆည်းခံရခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးခြင်းတို့ကြောင့် တောင်ပေါ်သားများသည် ရိုးရာတောင်ယာစနစ်ကို စွန့်လွှတ်ကာ မြေပြန့် သို့မဟုတ် မြို့ပြများဆီသို့ ဒုတိယအကြိမ် ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှုများ ပြုလုပ်လာကြသည်။<ref name="Eilenberg2014">Eilenberg, M. (2014). "Frontier livelihood strategies: The role of state spaces in upland Southeast Asia". ''Asia Pacific Viewpoint'', 55(2), 163-176.</ref> == မြို့ပြဒေသများ == သမိုင်းအစဉ်အလာအရ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဟိမဝန္တာဒေသရှိ တောင်ပေါ်နေလူမျိုးများသည် သီးခြားခွဲထွက်နေသော ကျေးရွာငယ်များတွင်သာ အခြေစိုက်လေ့ရှိသော်လည်း၊ ခေတ်သစ်ကာလတွင် တောင်တန်းဒေသတွင်း မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ မြို့ပြဖြစ်ထွန်းမှု (Mountain Urbanization) လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]]၊ [[ကလောမြို့]]၊ အိန္ဒိယဟိမဝန္တာဒေသရှိ [[ဆင်းမလာမြို့]] (Shimla) နှင့် နီပေါနိုင်ငံရှိ [[ခတ္တမန္ဒုမြို့]] တို့သည် တောင်တန်းဒေသ မြို့ပြဖြစ်ထွန်းမှု၏ ထင်ရှားသော သာဓကများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Borsdorf2015">Borsdorf, A., & Bender, O. (2015). ''Global Mountain Regions: Change, Development and Liminality''. Springer. pp. 74-79.</ref> ဤတောင်ပေါ်မြို့ပြများသည် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် ပညာရေးဗဟိုချက်များ ဖြစ်လာပြီး မြေပြန့်သားများနှင့် တောင်ပေါ်ဒေသခံ လူမျိုးစုပေါင်းစုံ လာရောက်ရောနှော နေထိုင်ရာ နေရာများ ဖြစ်လာသည်။ သို့သော်လည်း စနစ်တကျ မြို့ပြစီမံကိန်း မရှိခြင်းကြောင့် ဤတောင်ပေါ်မြို့များတွင် သောက်သုံးရေရှားပါးခြင်း၊ တောင်စောင်းများတွင် အဆောက်အအုံများ အလွန်အကျွံဆောက်လုပ်သဖြင့် မြေပြိုခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်အမှိုက် ပြဿနာများကဲ့သို့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စိန်ခေါ်မှုများကို ပြင်းထန်စွာ ရင်ဆိုင်နေရသည်။<ref name="Grover2014">Grover, A., et al. (2014). ''Global Mountain Phenomena: Breeding Grounds for Modern Challenges''. Berlin: Springer. pp. 112-115.</ref> == တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများ == အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ဇုန်နှင့် ဟိမဝန္တာတစ်ကြောတွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစကားဗေဒအရ အကွဲပြားဆုံးသော တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများစွာ မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို သမိုင်းတွင် "တောင်ပေါ်မျိုးနွယ်စုများ" (Hill Tribes) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]]၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]]၊ [[ကယားလူမျိုး|ကယား]]၊ [[ပအိုဝ်းလူမျိုး|ပအိုဝ်း]]၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]]၊ [[ဝလူမျိုး|ဝ]]၊ [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]]၊ [[တောင်ရိုးလူမျိုး|တောင်ရိုး]] နှင့် [[အင်းသားလူမျိုး|အင်းသား]] စသည့် လူမျိုးစုများ ရှိကြပြီး၊ ထိုင်း၊ လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် မှုန်း (Hmong)၊ ယာအို (Yao/Mien)၊ အာခါ (Akha) နှင့် လီဆူ (Lisu) လူမျိုးစုများသည် ထင်ရှားသော တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="Enriquez1918">Enriquez, C. M. (1918). ''Races of Burma''. Calcutta: Government of India. pp. 45-52.</ref> ဟိမဝန္တာဒေသ နီပေါ၊ ဘူတန်နှင့် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများတွင် ရှဲပါ့ (Sherpa)၊ ဂေါ်ရခါး (Gurkha)၊ လီပချာ (Lepcha) နှင့် ဘိုတီယာ (Bhotia) လူမျိုးစုများ နေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြင့်မားလှသော တောင်တန်းကြီးများကို အမှီပြု၍ သီးခြားဘာသာစကားနှင့် ထူးခြားသော လူမှုဖွဲ့စည်းပုံများဖြင့် ရပ်တည်ကြသည်။<ref name="VonFurer1980">Von Fürer-Haimendorf, C. (1980). ''A Himalayan Tribe: From Cattle to Cash''. University of California Press. pp. 18-24.</ref> == ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုနှင့် မျိုးရိုးဗီဇ == မြင့်မားသော တောင်တန်းဒေသများ (အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၁၀,၀၀၀ ကျော်) တွင် နေထိုင်ကြသည့် တောင်ပေါ်သားများသည် အောက်ဆီဂျင်ပါဝင်မှု နည်းပါးသော အခြေအနေကို ရင်ဆိုင်နိုင်ရန်အတွက် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု (High-altitude Adaptation) များ ဖြစ်ပေါ်ထားကြသည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်သည် ကမ္ဘာ့မနုဿဗီဇဗေဒတွင် အထင်ရှားဆုံးသော လူသားတို့၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီအောင် ဗီဇပြောင်းလဲမှု သာဓကတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="Beall2007">Beall, C. M. (2007). "Two routes to functional adaptation to high altitude". ''Proceedings of the National Academy of Sciences'', 104(Suppl 1), 8655-8660.</ref> ဟိမဝန္တာတောင်တန်းပေါ်ရှိ [[တိဗက်လူမျိုး|တိဗက်လူမျိုး]]များနှင့် ရှာပါး (Sherpa) လူမျိုးများ၏ DNA တွင် '''EPAS1''' ဟုခေါ်သော အထူးဗီဇတစ်မျိုး ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤဗီဇသည် သာမန်မြေပြန့်သားများ မြင့်မားသော တောင်ပေါ်သို့ တက်သည့်အခါ ဖြစ်ပွားတတ်သော သွေးနီဥအလွန်အမင်း များပြားလာပြီး သွေးခဲစေသည့် အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ပေးကာ၊ အောက်ဆီဂျင်နည်းပါးသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခန္ဓာကိုယ်က အောက်ဆီဂျင်ကို ထိရောက်စွာ အသုံးချနိုင်စေရန် ထိန်းညှိပေးသည်။<ref name="Yi2010">Yi, X., et al. (2010). "Sequencing of 50 Human Exomes Reveals Adaptation to High Altitude". ''Science'', 329(5987), 75-78.</ref> * အရှေ့တောင်အာရှနှင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ချင်း၊ ကချင်နှင့် ကရင်ကဲ့သို့ တောင်ပေါ်နေ လူမျိုးစုများတွင်မူ ဟိမဝန္တာဒေသလောက် အမြင့်ပေ မပြင်းထန်သော်လည်း၊ ၎င်းတို့၏ သွေးသားထဲတွင် သွေးနီဥဆဲလ်များ၏ ဟီမိုဂလိုဘင် ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အဆုတ်တွင်း သွေးကြောစနစ်များသည် ကုန်းမြင့်ရာသီဥတုနှင့် ရေရှည်အသားကျစေမည့် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ သဟဇာတဖြစ်မှု များ တည်ဆောက်ထားကြောင်း ခေတ်သစ် မျိုးရိုးဗီဇ သုတေသနများက ဖော်ပြနေသည်။<ref name="Dennell2014"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မနုဿဗေဒ]] 1k9nqr8xikkurmdx2ch0bw15rt8rkaa 3 287713 1037240 2026-06-10T08:16:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037240 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-33730-75 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၁၆၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) d1nbcgc7u50ojc18vq0s4ankwh0f6pk 3 287714 1037245 2026-06-10T09:16:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037245 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KyawminooB ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၁၆၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 226q7ubwi2kzsolrv4e9oi3xixddhbg 3 287715 1037246 2026-06-10T10:16:24Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037246 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Pyae Phyoe Mg Mg ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၆၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) lcjt3e3q4kx0io8s1zu7sfwulibhsh3 3 287716 1037247 2026-06-10T10:16:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037247 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34037-26 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၀:၁၆၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4jlfahwmuqdy8gl0a9zoawuzcsma9s2 3 287717 1037249 2026-06-10T11:16:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037249 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mesua Ferrea ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၆၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) l4ix09tmvge02y2mpdof2use9moewys 3 287718 1037250 2026-06-10T11:16:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037250 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Royal KoKo ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၆၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 12tq1hwblmceaud77tducfpnckvx9hj 3 287719 1037251 2026-06-10T11:17:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037251 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Thurainwiki ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၁၇၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) kvwnoemytxgh7yorjokxvpazvjxb5ji