ဝီကီပီးဒီးယား mywiki https://my.wikipedia.org/wiki/%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%85%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%BE%E1%80%AC MediaWiki 1.47.0-wmf.6 first-letter မီဒီယာ အထူး ဆွေးနွေးချက် အသုံးပြုသူ အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက် ဝီကီပီးဒီးယား ဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးချက် ဖိုင် ဖိုင် ဆွေးနွေးချက် မီဒီယာဝီကီ မီဒီယာဝီကီ ဆွေးနွေးချက် တမ်းပလိတ် တမ်းပလိတ် ဆွေးနွေးချက် အကူအညီ အကူအညီ ဆွေးနွေးချက် ကဏ္ဍ ကဏ္ဍ ဆွေးနွေးချက် မုခ်ဝ မုခ်ဝ ဆွေးနွေးချက် စာမူကြမ်း စာမူကြမ်း ဆွေးနွေးချက် TimedText TimedText talk မော်ဂျူး မော်ဂျူး ဆွေးနွေးချက် Event Event talk 0 2776 1037323 952911 2026-06-11T02:49:42Z ~2026-34379-54 144205 /* လက်ရှိအခြေအနေ */ 1037323 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Sagaing Region (2019).svg | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Sagaing Region in Myanmar.svg | mapsize = 200px | image_blank_emblem = Logo of Sagaing Region government.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = စည်းတံဆိပ် | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|95|37|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများ|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | established_title = | established_date = | seat_type = မြို့တော် | seat = [[မုံရွာမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးမြတ်ကျော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 93704.5 | area_rank = ဒုတိယ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 5,325,347 | population_as_of = [[၂၀၁၄ သန်းကောင်စာရင်း|၂၀၁၄]] | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|pages=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ပဉ္စမ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးစုများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = MM-01 | unemployment_rate = | website = {{url|sagaingregion.gov.mm}} | footnotes = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ Animism | blank_name_sec2 = [[HDI]] (၂၀၁၇) | blank_info_sec2 = 0.547<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13}}</ref><br/>{{color|#900|low}} · နဝမ }} '''စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး'''သည် ဧရိယာစုစုပေါင်း ၃၆,၁၇၉.၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] ၇ ခုတို့တွင် အကျယ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းမှ မြောက်ထိပ်စွန်းလောက်ထိ တောင်မြောက်ရှည်လျားသော တိုင်းဖြစ်ပြီး [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ် မှ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ မှ ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် အတွင်း တည်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[စစ်ကိုင်းမြို့|မုံရွာမြို့]] ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်တန်းဒေသများရှိရာ အနောက်မြောက်ဘက်ဒေသများနှင့် ကျန်မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများမှာ ကွဲပြားခြားနားသည့် ရာသီဥတုများရှိကြသည်။ [[ပတ်ကွိုင်တောင်တန်း|ပတ်ကွိုင်]] နှင့် နာဂတောင်တန်းများ၏ အပူချိန်မှာ ရေခဲမှတ်ထိ ရှိတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ထိရှိတတ်ပြီး အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် [[မုံရွာမြို့]]၏ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၁၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ထိ ရှိတတ်သည်။ အအေးပိုင်းဒေသများ၏ အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်သာဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် မိုးရေချိန်မှာ ၈၀ လက်မမှ ၁၀ဝ လက်မထိ ရရှိလေ့ရှိသည်။ သို့သော် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ ၄၀ လက်မဝန်းကျင်သာရရှိသည်။ မြို့ကြီးအချို့၏ နှစ်စဉ်ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်များမှာ မုံရွာမြို့တွင် ၃၁ လက်မ၊ စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ၃၄ လက်မ နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့]]တွင် ၃၆ လက်မ တို့ဖြစ်ကြသည်။ တခါတရံတွင် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် မုန်တိုင်းများကြောင့်လည်း မိုးများတတ်သည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== === မြို့တော် === စစ်ကိုင်းတိုင်းမြို့တော်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့]]ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် တိုင်းဒေသကြီး၏ အချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတို့ပေါင်းဆုံရာ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး၏ စီပွားရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်နေခြင်း၊ အထက်အညာကျေးရွာများ၏ မှီခိုအားထားရာဖြစ်ခြင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ကုန်စည်စီးဆင်းရာ အရပ်ဒေသဖြစ်နေခြင်းတို့ကြောင့် [[မုံရွာမြို့]] သည် လူဦးရေးနှင့် စီပွားရေး တဟုန်ထိုး တိုးတက်လာသည့်အခါ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ စီပွားရေးမြို့တော်အဖြစ် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ အသိမှတ်ပြုလာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ရှိခဲ့သော်လည်း မန္တလေးတိုင်းနှင့်နီးကပ်စွာရှိနေခြင်းကြောင့် တိုင်းမြို့သည် မန္တလေးအားမှီခိုအားထားနေရခြင်း၊ တိုင်းနယ်နိမိတ်စည်း၏ အစွန်အဖျားတွင် ရှိနေခြင်းကြောင့် အုပ်ချုပ်မူကိစ္စများတွင် နှောင်နှေးရခြင်း၊ စစ်ကိုင်းအထက်ပိုင်းဒေသအား ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်း၊ လေကြောင်းခရီးအတိုင်းအတာအရ မန္တလေးနှင့် နီးကပ်စွာ ရှိနေခြင်းကြောင့် လေကြောင်းခရီးမပေါက်ခြင်း၊ မြို့ပေါ်နေ လူဦးရေတိုးတက်နူန်းနှေးကွေးခြင်းနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့စီပွားရေးသည် မန္တလေး၏လက်ဝေခံဖြစ်နေခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများကြောင့် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် တိုင်းဒေသကြီးဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ရာ [[မုံရွာမြို့]] သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် [[မုံရွာမြို့]]အား မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေကြောင်းမှ လွယ်ကူချောမွေ့စွာ သွားလာနိုင်နေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် [[မုံရွာမြို့]] အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ချင်းတွင်းတံတားသည် အနောက်ဘက်ချင်းတွင်းဒေသမှ ကုန်စည်စီးဆင်းများ ပိုမိုအားကောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်မြို့များမှ စစ်ဌာနချုပ်များရှိသော မြို့များသို့ ပြောင်းရွေ့ထားခဲ့ကြသော တိုင်းအဆင့်ရုံးများကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမြို့များသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်မူ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၌ မည်သည့်တိုင်းအဆင့်ရုံးမှ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခြင်းများ မပြုလုပ်ခဲ့ကြဘဲ [[မုံရွာမြို့]]တွင်သာ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရရုံးစိုက်ရာအဖြစ် အတည်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂) သည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော စတုတ္ထတန်း ပထဝီဖတ်စာတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့တော်အား [[မုံရွာမြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံများတွင်လည်းမုံရွာမြို့ အဖြစ်တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်နှင့်ပက်သက်၍ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]နှင့် ညီညွတ်ခြင်းမရှိ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် မေးခွန်းမေးမြန်းခဲ့ရာ ပညာရေးဒုတိယဝန်ကြီးမှ အများသိရှိလက်ခံနေသောကြောင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအား တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် အမှူးပြုသော တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် မုံရွာမြို့၌ တည်ရှိသည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်}} စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသည်နိုင်ငံတော််််််််််််််််းကောင်စီစီမံအုပ်ချုပ်ရေမံအုပ်ချုပ်ရေမံအုပ်ချုပ်‌ေမံအုပ်ချုပ်မံအုပ်ချုပမံအုပ်ချုမံအုပ်ချမံအုပ်ခမံအုပ်မံအုပမံအုမံအမံမ [[တပ်မ ၃၃]] နှင့် ဒေသခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]]များ တိုက်ပွဲ အပြင်းထန်ဆုံး ဒေသ လည်းဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ ဧရိယာ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များက စိုးမိုးထားပြီး အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာမှာ မြို့ကြီးတချို့တွင်သာရှိတော့ပြီး အချို့နေရာများတွင် အာဏာလေဟာနယ်ဖြစ်နေသည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရဖြစ်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ ၃၀ ရာနှုန်းကို ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ ပညာရေးစနစ်များ တည်ဆောက်နေသည်။{{cn}} လက်ရှိ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်ပွဲများကြောင့် စစ်ရှောင်လူဦးရေ သိန်းချီရှိနေပြီး အိမ်ခြေပေါင်းထောင်ချီ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံထားရသည်။လက်ရှိတွင်လည်းအကြမ်းဖက်အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ကျေးရွာများမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း လေယာဉ်နဲ့ဗုံးကျဲခြင်း ဆေးရုံနှင့်စာသင်​ကျောင်းများ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] [[NUG]] ၏ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများကို ဗုံးကျဲခြင်း ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများအမြဲမပြတ်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျေးရွာများစစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများ ဗုံးကျဲခြင်းများကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်မှ အမြဲပြုလုပ်နေသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေများတိုးသထက်တိုးလားခြင်း စားနပ်ရိက္ခာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးလာခြင်းနှင့်အတူ ကပ်ဘေးများဆိုက်ရောက်နေခဲ့သည်။ [[နမခ]] နှင့် အစိုးရတိုင်းရုံးများရှိရာ မုံရွာမြို့၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့လှုပ်ရှားနယ်မြေများဝန်းရံထားသကဲ့သို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အဓိကပင်မလမ်းမကြီးများတွင်လည်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များစိုးမိုးထားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] လက်အောက်ခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မူကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ [[ကောလင်းခရိုင်]] [[ကောလင်းမြို့]] အား လေးရက်တာတိုက်ပွဲအတွင်း နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီမှ လက်လွှတ်လိုက်ရပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့များဖြစ်သော မော်လူး၊ ခမ်းပတ်၊ မြို့သစ်၊ ရွှေပြည်အေးနှင် ပင်လည်ဘူးမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုက ထပ်မံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အင်းတော်၊ ကောလင်း၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်းနှင့် ပုလဲမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းယူရန်ကြိုးစားနေသည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပသုံးလုံးယန္တယား၊ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်လွှတ်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်အင်အားစုများက ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်ရှောင်ကူညီရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်နေသည်။ == ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ == ====ခရိုင်များ==== စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင် (၁၃)ခရိုင်၊ ခရိုင်နှင့်အဆင့်တူညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ထိုခရိုင်များကို မြို့နယ် (၃၈)မြို့နယ်ဖြင့် ထပ်မံပိုင်းခြားသည်။ မြို့ပေါင်း (၅၀)မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၇၁) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၇၅၅) အုပ်စုနှင့် ရွာပေါင်း (၅၉၉၁) ရွာ တည်ရှိသည်။<ref>တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီအတွင်းရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်(၁၆−၁၀−၂၀၁၉)</ref> ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[မုံရွာမြို့နယ်]]{{•}}[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]]<br />[[File:Sagaing district.svg|150px]] |[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[မြောင်မြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[ရေဦးခရိုင်]] |[[ရေဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |- ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]] |- ![[ဟုမ္မလင်းခရိုင်]] |[[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကလေးခရိုင်]]<br />[[File:Kale district.svg|150px]] |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]]<br />[[File:Katha district.svg|150px]] |[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]] |- ![[ကောလင်းခရိုင်]]<br />[[File:Kawlin district.svg|150px]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]]<br />[[File:Kanbalu tsp in Kanbalu district.svg|150px]] ||[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]]<br />[[File:Tamu district.svg|150px]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]]<br />[[File:Mawlaik tsp in Mawlaik district.svg|150px]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]<br />[[File:Yinmabin district.svg|150px]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]] |- ![[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]<br />[[File:Naga SAZ.svg|150px]] |[[လဟယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လေရှီးမြို့နယ်]]{{•}}[[နန်းယွန်းမြို့နယ်]] |} == အခြား မြို့ရွာများ == {{columns-list|colwidth=25em| * [[အလုံ]] * [[အန့်ပေါ်]] * [[အရာတော်]] * [[ဗန်းမောက်]] * [[ဘော်]] * [[ဘုတ်ကန်]] * [[ဘုတလင်]] * [[ချပ်သင်း]] * [[ချောင်းဦး]] * [[ချင်ပစ်]] * [[ခန္တီး]] * [[လှတော]] * [[ဟုမ္မလင်းမြို့|ဟုမ္မလင်း]] * [[အင်းတော်]] * [[အင်းရွာ]] * [[ကဒူးမြို့|ကဒူး]] * [[ကံထူးမ]] * [[ကလေးမြို့]] * [[ကလေးဝ]] * [[ကန့်ဘလူ]] * [[ကနီ]] * [[ကသာမြို့|ကသာ]] * [[ကောင်းဟိန်း]] * [[ကောလင်းမြို့|ကောလင်း]] * [[ကင်းမြို့|ကင်း]] * [[ကင်းတပ်]] * [[ခင်ဦး]] * [[ကုက္ကိုကုန်း]] * [[ကူတော်]] * [[ကွမ်းတောင်]] * [[ကျားတတ်]] * [[ကျောက်ကာ]] * [[ကျောက်မြောင်း]] * [[ကွန်းလှ]] * [[လဟယ်]] * [[လောသာ]] * [[လေရှီးမြို့|လေရှီး]] * [[မလည်]] * [[မံစီ]] * [[မစိန်]] * [[မောင်းထောင်]] * [[မောင်းခမ်း]] * [[မော်လိုက်]] * [[မော်လူး]] * [[မဲဇာ]] * [[မင်းကင်းမြို့|မင်းကင်း]] * [[မင်းကွန်း]] * [[မင်းတိုင်ပင်]] * [[ကြောင်ဝင်ဒူး]] * [[ချောင်းဦးရွာ]] * မိုးဒါး * မုဆိုးချုံ * မုံရွေး * မြောင် * မြေမွန် * မြင်းမူ * မြင်သာဆိပ် * မြို့သစ် * နဘား * နမ့်တိန်ခွန်(ဂျိတ်ဆော) * နန်းယွန်း * နတ်ချောင်း * ညောင်ကန် * အုန်းတော * အုန်းသာ * ပဒူ * ပုလဲ * ပုလွေရွှေ * ပန်ဆောင် * ပန်းသာ *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] * ဖောင်းပြင် * ပင်လည်ဘူး * ပြောင်ဘုတ် * ရိတုဂါး * ဆားတောင် * ဆားတွင်းကြီး * [[ဆားလင်းကြီး]] * စာရေး * ဆွပ်ခွန် * [[ရှိန်းမကားမြို့|ရှိန်းမကား]] * ရွှေတွင်း * ဆင်ကုန်း * ဆင်လမောင်း * စစ်တောင်း * ဆွမ္မရာ *[[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] * ထမံသီ * တတ်လွင် * [[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]] * တယ်ပင် * သန * သောင်ဝွဋ် * သာစည် * သက္ကယ်ကျင်း * [[ထီးချိုင့်မြို့|ထီးချိုင့်]] * တုန်ဟဲ * [[ဝက်လက်မြို့|ဝက်လက်]] * ဝန်ကြီး * [[ဝန်းသိုမြို့|ဝန်းသို]] * [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]] * [[ယင်းမာပင်မြို့|ယင်းမာပင်]] * ရွာရှည် * ရွာသစ်ကြီး * စေတီ * ဇီးကုန်း * ခမ်းပါတ် * ထန်းတပင် *သစ်တော်ပေါက်(တ) *သစ်တော်ပေါက်(မ) *သစ္စေးကုန်း(ရ) *သစ္စေးကုန်း(န) *ငှက်ပျောတော *သဲစား *နှမ်းခင်းကြီး *တပိုး *အိုင်လျား *ရွှံအိုင် *ရေသောက်အိုင် *သဲကုန်း *ဒေါင့်ကြီး *ညောင်ကုန်း *ရွာရှည်(တ) *ရွာရှည်(မ) *ခရုတော *နနွင်းတော *နန်းတောင်းရုံ *စိမ်းတန်း *ကပေါင်းကျ *နဘက်ငယ် *နဘက်ကြီး *ဆင်ငယ် *ပေကုန်း *အုတ်ဖိုအိုင် }}''[[ပုတီးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်|.ပုတီး]]'' == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == *[[မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး]] (ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အသံမြည်ခေါင်းလောင်းကြီး) * [[ရွှေဂူနီဘုရား|ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီး]] * [[သမ္ဗုဒ္ဓေစေတီ|မိုးညှင်းသမ္ဗုဒေဘုရား]] * [[လေးကျွန်းစကြာရပ်တော်မူ|လေးကျွန်းစကြာ ရပ်တော်မူဘုရားကြီး]] * [[တွင်းတောင်]] * [[အလောင်းတော် ကဿဖ]] * [[နာဂနှစ်သစ်ကူးပွဲ]] *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] ([[နန်းမတော်မယ်နု]] ၏ဇာတိ) *(လင်းနို့ဂူ)(ကန့်ဘလူမြို့ ဇင်းရွာ) *ဆွမ်းဦးပုညရှင် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်သုံးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်ကိုးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေတောင်ဦးမော် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေဘိုမြို့ထောင့်စေတီ (ရွှေဘိုမြို့) *ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဟန်လင်းပျူမြို့ဟောင်း <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == ဒေသထွက်ကုန်များ == ပဲပြောင်း နှမ်းဝါ ကွမ်းနှင့်ကွမ်းယာပစ္စည်းများလည်း ထွက်ရှိသည်။ စပါး မြေပဲ နေကြာ စသည်တို့ကို စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း၌ အစိုက်များကြသည်။ == တွင်းထွက်များ == ရွှေ(ကျောက်ပုထိုးဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးရွှေထွက်ရာဒေသ)၊ ကျောက်စိမ်း(ခန္တီးမြို့) ရေနံ(ပန်းသာ၊ အင်းတော်ဒေသ) ကျောက်မီးသွေး(ကလေး၊ ကလေးဝ၊ မော်လိုက်တစ်ကြော) မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်မီးသွေးအရည်အသွေး အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံးထွက်ရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာပြည်ဖွား[[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |North = [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northeast = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |East = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Southeast = [[မန္တလေးတိုင်း|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |South = [[မကွေးတိုင်း|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southwest = |West = [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northwest = [[နာဂလန်းပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] }} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ]] bwz7mw6qh8wnlmt4g5iohfxqm1guhq3 1037325 1037323 2026-06-11T03:07:10Z ~2026-34379-54 144205 1037325 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Sagaing Region (2019).svg | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Sagaing Region in Myanmar.svg | mapsize = 200px | image_blank_emblem = Logo of Sagaing Region government.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = စည်းတံဆိပ် | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|95|37|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများ|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | established_title = | established_date = | seat_type = မြို့တော် | seat = [[မုံရွာမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးမြတ်ကျော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 93704.5 | area_rank = ဒုတိယ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 5,325,347 | population_as_of = [[၂၀၁၄ သန်းကောင်စာရင်း|၂၀၁၄]] | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|pages=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ပဉ္စမ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးစုများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = MM-01 | unemployment_rate = | website = {{url|sagaingregion.gov.mm}} | footnotes = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ Animism | blank_name_sec2 = [[HDI]] (၂၀၁၇) | blank_info_sec2 = 0.547<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13}}</ref><br/>{{color|#900|low}} · နဝမ }} '''စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး'''သည် ဧရိယာစုစုပေါင်း ၃၆,၁၇၉.၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] ၇ ခုတို့တွင် အကျယ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းမှ မြောက်ထိပ်စွန်းလောက်ထိ တောင်မြောက်ရှည်လျားသော တိုင်းဖြစ်ပြီး [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ် မှ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ မှ ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် အတွင်း တည်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[စစ်ကိုင်းမြို့|မုံရွာမြို့]] ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်တန်းဒေသများရှိရာ အနောက်မြောက်ဘက်ဒေသများနှင့် ကျန်မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများမှာ ကွဲပြားခြားနားသည့် ရာသီဥတုများရှိကြသည်။ [[ပတ်ကွိုင်တောင်တန်း|ပတ်ကွိုင်]] နှင့် နာဂတောင်တန်းများ၏ အပူချိန်မှာ ရေခဲမှတ်ထိ ရှိတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ထိရှိတတ်ပြီး အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် [[မုံရွာမြို့]]၏ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၁၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ထိ ရှိတတ်သည်။ အအေးပိုင်းဒေသများ၏ အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်သာဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် မိုးရေချိန်မှာ ၈၀ လက်မမှ ၁၀ဝ လက်မထိ ရရှိလေ့ရှိသည်။ သို့သော် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ ၄၀ လက်မဝန်းကျင်သာရရှိသည်။ မြို့ကြီးအချို့၏ နှစ်စဉ်ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်များမှာ မုံရွာမြို့တွင် ၃၁ လက်မ၊ စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ၃၄ လက်မ နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့]]တွင် ၃၆ လက်မ တို့ဖြစ်ကြသည်။ တခါတရံတွင် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် မုန်တိုင်းများကြောင့်လည်း မိုးများတတ်သည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== === မြို့တော် === စစ်ကိုင်းတိုင်းမြို့တော်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့]]ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် တိုင်းဒေသကြီး၏ အချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတို့ပေါင်းဆုံရာ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး၏ စီပွားရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်နေခြင်း၊ အထက်အညာကျေးရွာများ၏ မှီခိုအားထားရာဖြစ်ခြင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ကုန်စည်စီးဆင်းရာ အရပ်ဒေသဖြစ်နေခြင်းတို့ကြောင့် [[မုံရွာမြို့]] သည် လူဦးရေးနှင့် စီပွားရေး တဟုန်ထိုး တိုးတက်လာသည့်အခါ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ စီပွားရေးမြို့တော်အဖြစ် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ အသိမှတ်ပြုလာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ရှိခဲ့သော်လည်း မန္တလေးတိုင်းနှင့်နီးကပ်စွာရှိနေခြင်းကြောင့် တိုင်းမြို့သည် မန္တလေးအားမှီခိုအားထားနေရခြင်း၊ တိုင်းနယ်နိမိတ်စည်း၏ အစွန်အဖျားတွင် ရှိနေခြင်းကြောင့် အုပ်ချုပ်မူကိစ္စများတွင် နှောင်နှေးရခြင်း၊ စစ်ကိုင်းအထက်ပိုင်းဒေသအား ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်း၊ လေကြောင်းခရီးအတိုင်းအတာအရ မန္တလေးနှင့် နီးကပ်စွာ ရှိနေခြင်းကြောင့် လေကြောင်းခရီးမပေါက်ခြင်း၊ မြို့ပေါ်နေ လူဦးရေတိုးတက်နူန်းနှေးကွေးခြင်းနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့စီပွားရေးသည် မန္တလေး၏လက်ဝေခံဖြစ်နေခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများကြောင့် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် တိုင်းဒေသကြီးဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ရာ [[မုံရွာမြို့]] သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် [[မုံရွာမြို့]]အား မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေကြောင်းမှ လွယ်ကူချောမွေ့စွာ သွားလာနိုင်နေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် [[မုံရွာမြို့]] အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ချင်းတွင်းတံတားသည် အနောက်ဘက်ချင်းတွင်းဒေသမှ ကုန်စည်စီးဆင်းများ ပိုမိုအားကောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်မြို့များမှ စစ်ဌာနချုပ်များရှိသော မြို့များသို့ ပြောင်းရွေ့ထားခဲ့ကြသော တိုင်းအဆင့်ရုံးများကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမြို့များသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်မူ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၌ မည်သည့်တိုင်းအဆင့်ရုံးမှ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခြင်းများ မပြုလုပ်ခဲ့ကြဘဲ [[မုံရွာမြို့]]တွင်သာ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရရုံးစိုက်ရာအဖြစ် အတည်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂) သည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော စတုတ္ထတန်း ပထဝီဖတ်စာတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့တော်အား [[မုံရွာမြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံများတွင်လည်းမုံရွာမြို့ အဖြစ်တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်နှင့်ပက်သက်၍ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]နှင့် ညီညွတ်ခြင်းမရှိ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် မေးခွန်းမေးမြန်းခဲ့ရာ ပညာရေးဒုတိယဝန်ကြီးမှ အများသိရှိလက်ခံနေသောကြောင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအား တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် အမှူးပြုသော တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် မုံရွာမြို့၌ တည်ရှိသည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်}} စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသည် နိုင်ငံတော််််််််််််််််းကောင်စီ၏ [[တပ်မ ၃၃]] နှင့် ဒေသခံ အကြမ်းဖက် ပီဒီအက်ဖ်များ တိုက်ပွဲ အပြင်းထန်ဆုံး ဒေသ လည်းဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ ဧရိယာ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် အမည်ခံ ပီဒီအက်ဖ်များက စိုးမိုးထားပြီး နိုင်ငံတော််််််််််််််််းကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာမှာ မြို့ကြီးတချို့တွင်သာရှိတော့ပြီး အချို့နေရာများတွင် အာဏာလေဟာနယ်ဖြစ်နေသည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရအမည်ခံ အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအမည်ခံ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ ၃၀ ရာနှုန်းကို ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ ပညာရေးစနစ်များ တည်ဆောက်နေသည်။{{cn}} လက်ရှိ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်ပွဲများကြောင့် စစ်ရှောင်လူဦးရေ သိန်းချီရှိနေပြီး အိမ်ခြေပေါင်းထောင်ချီ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံထားရသည်။လက်ရှိတွင်လည်းအကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ကျေးရွာများမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ဒေသခံများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကြောင့် တပ်မတော််် နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ဆေးရုံနှင့်စာသင်​ကျောင်းများ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] [[NUG]] အမည်ခံ အကြမ်းဖက်ပြည်ပြေးများ၏ အကြမ်းဖက်နယ်မြေများကို တပ်မတော််် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခြင်းများအမြဲမပြတ်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်း များ၏ သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲမှုများကြောင့် ဒေသခံအများအပြားက တပ်မတော််််းမိုးရာ ဒေသများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်နေကြသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေများတိုးသထက်တိုးလားခြင်း စားနပ်ရိက္ခာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးလာခြင်းနှင့်အတူ ကပ်ဘေးများဆိုက်ရောက်နေခဲ့သည်။ [[နမခ]] နှင့် အစိုးရတိုင်းရုံးများရှိရာ မုံရွာမြို့၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အမည်ခံ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များလှုပ်ရှားနယ်မြေများဝန်းရံထားသကဲ့သို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အဓိကပင်မလမ်းမကြီးများတွင်လည်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်အမည်ခံ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များ ကင်းရှင်းအောင် တပ်မတော််က တိုက်ခိုက်ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်ပြေးအကြမ်းဖက် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] လက်အောက်ခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မူကြောင့် နိုင်ငံတော်််််း အစိုးရ၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ [[ကောလင်းခရိုင်]] [[ကောလင်းမြို့]] အား လေးရက်တာတိုက်ပွဲအတွင်း နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော််က ယာယီလက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့များဖြစ်သော မော်လူး၊ ခမ်းပတ်၊ မြို့သစ်၊ ရွှေပြည်အေးနှင် ပင်လည်ဘူးမြို့များကိုလည်း တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစု အမည်ခံ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းများက ထပ်မံသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အင်းတော်၊ ကောလင်း၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်းနှင့် ပုလဲမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းယူရန်ကြိုးစားနေသည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပသုံးလုံးယန္တယား၊ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်လွှတ်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းဖိုရမ် အစရှိသည့် အကြမ်းဖက်အင်အားစုများက တပ်မတော်၏ ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်ရှောင်ကူညီရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို နှောင့်ယှက်အကြမ်းဖက်မှုများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်နေသည်။ == ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ == ====ခရိုင်များ==== စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင် (၁၃)ခရိုင်၊ ခရိုင်နှင့်အဆင့်တူညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ထိုခရိုင်များကို မြို့နယ် (၃၈)မြို့နယ်ဖြင့် ထပ်မံပိုင်းခြားသည်။ မြို့ပေါင်း (၅၀)မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၇၁) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၇၅၅) အုပ်စုနှင့် ရွာပေါင်း (၅၉၉၁) ရွာ တည်ရှိသည်။<ref>တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီအတွင်းရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်(၁၆−၁၀−၂၀၁၉)</ref> ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[မုံရွာမြို့နယ်]]{{•}}[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]]<br />[[File:Sagaing district.svg|150px]] |[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[မြောင်မြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[ရေဦးခရိုင်]] |[[ရေဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |- ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]] |- ![[ဟုမ္မလင်းခရိုင်]] |[[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကလေးခရိုင်]]<br />[[File:Kale district.svg|150px]] |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]]<br />[[File:Katha district.svg|150px]] |[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]] |- ![[ကောလင်းခရိုင်]]<br />[[File:Kawlin district.svg|150px]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]]<br />[[File:Kanbalu tsp in Kanbalu district.svg|150px]] ||[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]]<br />[[File:Tamu district.svg|150px]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]]<br />[[File:Mawlaik tsp in Mawlaik district.svg|150px]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]<br />[[File:Yinmabin district.svg|150px]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]] |- ![[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]<br />[[File:Naga SAZ.svg|150px]] |[[လဟယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လေရှီးမြို့နယ်]]{{•}}[[နန်းယွန်းမြို့နယ်]] |} == အခြား မြို့ရွာများ == {{columns-list|colwidth=25em| * [[အလုံ]] * [[အန့်ပေါ်]] * [[အရာတော်]] * [[ဗန်းမောက်]] * [[ဘော်]] * [[ဘုတ်ကန်]] * [[ဘုတလင်]] * [[ချပ်သင်း]] * [[ချောင်းဦး]] * [[ချင်ပစ်]] * [[ခန္တီး]] * [[လှတော]] * [[ဟုမ္မလင်းမြို့|ဟုမ္မလင်း]] * [[အင်းတော်]] * [[အင်းရွာ]] * [[ကဒူးမြို့|ကဒူး]] * [[ကံထူးမ]] * [[ကလေးမြို့]] * [[ကလေးဝ]] * [[ကန့်ဘလူ]] * [[ကနီ]] * [[ကသာမြို့|ကသာ]] * [[ကောင်းဟိန်း]] * [[ကောလင်းမြို့|ကောလင်း]] * [[ကင်းမြို့|ကင်း]] * [[ကင်းတပ်]] * [[ခင်ဦး]] * [[ကုက္ကိုကုန်း]] * [[ကူတော်]] * [[ကွမ်းတောင်]] * [[ကျားတတ်]] * [[ကျောက်ကာ]] * [[ကျောက်မြောင်း]] * [[ကွန်းလှ]] * [[လဟယ်]] * [[လောသာ]] * [[လေရှီးမြို့|လေရှီး]] * [[မလည်]] * [[မံစီ]] * [[မစိန်]] * [[မောင်းထောင်]] * [[မောင်းခမ်း]] * [[မော်လိုက်]] * [[မော်လူး]] * [[မဲဇာ]] * [[မင်းကင်းမြို့|မင်းကင်း]] * [[မင်းကွန်း]] * [[မင်းတိုင်ပင်]] * [[ကြောင်ဝင်ဒူး]] * [[ချောင်းဦးရွာ]] * မိုးဒါး * မုဆိုးချုံ * မုံရွေး * မြောင် * မြေမွန် * မြင်းမူ * မြင်သာဆိပ် * မြို့သစ် * နဘား * နမ့်တိန်ခွန်(ဂျိတ်ဆော) * နန်းယွန်း * နတ်ချောင်း * ညောင်ကန် * အုန်းတော * အုန်းသာ * ပဒူ * ပုလဲ * ပုလွေရွှေ * ပန်ဆောင် * ပန်းသာ *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] * ဖောင်းပြင် * ပင်လည်ဘူး * ပြောင်ဘုတ် * ရိတုဂါး * ဆားတောင် * ဆားတွင်းကြီး * [[ဆားလင်းကြီး]] * စာရေး * ဆွပ်ခွန် * [[ရှိန်းမကားမြို့|ရှိန်းမကား]] * ရွှေတွင်း * ဆင်ကုန်း * ဆင်လမောင်း * စစ်တောင်း * ဆွမ္မရာ *[[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] * ထမံသီ * တတ်လွင် * [[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]] * တယ်ပင် * သန * သောင်ဝွဋ် * သာစည် * သက္ကယ်ကျင်း * [[ထီးချိုင့်မြို့|ထီးချိုင့်]] * တုန်ဟဲ * [[ဝက်လက်မြို့|ဝက်လက်]] * ဝန်ကြီး * [[ဝန်းသိုမြို့|ဝန်းသို]] * [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]] * [[ယင်းမာပင်မြို့|ယင်းမာပင်]] * ရွာရှည် * ရွာသစ်ကြီး * စေတီ * ဇီးကုန်း * ခမ်းပါတ် * ထန်းတပင် *သစ်တော်ပေါက်(တ) *သစ်တော်ပေါက်(မ) *သစ္စေးကုန်း(ရ) *သစ္စေးကုန်း(န) *ငှက်ပျောတော *သဲစား *နှမ်းခင်းကြီး *တပိုး *အိုင်လျား *ရွှံအိုင် *ရေသောက်အိုင် *သဲကုန်း *ဒေါင့်ကြီး *ညောင်ကုန်း *ရွာရှည်(တ) *ရွာရှည်(မ) *ခရုတော *နနွင်းတော *နန်းတောင်းရုံ *စိမ်းတန်း *ကပေါင်းကျ *နဘက်ငယ် *နဘက်ကြီး *ဆင်ငယ် *ပေကုန်း *အုတ်ဖိုအိုင် }}''[[ပုတီးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်|.ပုတီး]]'' == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == *[[မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး]] (ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အသံမြည်ခေါင်းလောင်းကြီး) * [[ရွှေဂူနီဘုရား|ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီး]] * [[သမ္ဗုဒ္ဓေစေတီ|မိုးညှင်းသမ္ဗုဒေဘုရား]] * [[လေးကျွန်းစကြာရပ်တော်မူ|လေးကျွန်းစကြာ ရပ်တော်မူဘုရားကြီး]] * [[တွင်းတောင်]] * [[အလောင်းတော် ကဿဖ]] * [[နာဂနှစ်သစ်ကူးပွဲ]] *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] ([[နန်းမတော်မယ်နု]] ၏ဇာတိ) *(လင်းနို့ဂူ)(ကန့်ဘလူမြို့ ဇင်းရွာ) *ဆွမ်းဦးပုညရှင် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်သုံးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်ကိုးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေတောင်ဦးမော် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေဘိုမြို့ထောင့်စေတီ (ရွှေဘိုမြို့) *ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဟန်လင်းပျူမြို့ဟောင်း <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == ဒေသထွက်ကုန်များ == ပဲပြောင်း နှမ်းဝါ ကွမ်းနှင့်ကွမ်းယာပစ္စည်းများလည်း ထွက်ရှိသည်။ စပါး မြေပဲ နေကြာ စသည်တို့ကို စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း၌ အစိုက်များကြသည်။ == တွင်းထွက်များ == ရွှေ(ကျောက်ပုထိုးဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးရွှေထွက်ရာဒေသ)၊ ကျောက်စိမ်း(ခန္တီးမြို့) ရေနံ(ပန်းသာ၊ အင်းတော်ဒေသ) ကျောက်မီးသွေး(ကလေး၊ ကလေးဝ၊ မော်လိုက်တစ်ကြော) မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်မီးသွေးအရည်အသွေး အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံးထွက်ရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာပြည်ဖွား[[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |North = [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northeast = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |East = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Southeast = [[မန္တလေးတိုင်း|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |South = [[မကွေးတိုင်း|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southwest = |West = [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northwest = [[နာဂလန်းပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] }} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ]] mz1onwiw62a9gkb6yf0dtc90qcwpolp 1037358 1037325 2026-06-11T06:10:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-34379-54|~2026-34379-54]] ([[User talk:~2026-34379-54|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1037325|1037325]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1037358 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Sagaing Region (2019).svg | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Sagaing Region in Myanmar.svg | mapsize = 200px | image_blank_emblem = Logo of Sagaing Region government.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = စည်းတံဆိပ် | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|95|37|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများ|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | established_title = | established_date = | seat_type = မြို့တော် | seat = [[မုံရွာမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးမြတ်ကျော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 93704.5 | area_rank = ဒုတိယ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 5,325,347 | population_as_of = [[၂၀၁၄ သန်းကောင်စာရင်း|၂၀၁၄]] | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|pages=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ပဉ္စမ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးစုများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = MM-01 | unemployment_rate = | website = {{url|sagaingregion.gov.mm}} | footnotes = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ Animism | blank_name_sec2 = [[HDI]] (၂၀၁၇) | blank_info_sec2 = 0.547<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13}}</ref><br/>{{color|#900|low}} · နဝမ }} '''စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး'''သည် ဧရိယာစုစုပေါင်း ၃၆,၁၇၉.၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] ၇ ခုတို့တွင် အကျယ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းမှ မြောက်ထိပ်စွန်းလောက်ထိ တောင်မြောက်ရှည်လျားသော တိုင်းဖြစ်ပြီး [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ် မှ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ မှ ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် အတွင်း တည်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[စစ်ကိုင်းမြို့|မုံရွာမြို့]] ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်တန်းဒေသများရှိရာ အနောက်မြောက်ဘက်ဒေသများနှင့် ကျန်မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများမှာ ကွဲပြားခြားနားသည့် ရာသီဥတုများရှိကြသည်။ [[ပတ်ကွိုင်တောင်တန်း|ပတ်ကွိုင်]] နှင့် နာဂတောင်တန်းများ၏ အပူချိန်မှာ ရေခဲမှတ်ထိ ရှိတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ထိရှိတတ်ပြီး အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် [[မုံရွာမြို့]]၏ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၁၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ထိ ရှိတတ်သည်။ အအေးပိုင်းဒေသများ၏ အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်သာဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် မိုးရေချိန်မှာ ၈၀ လက်မမှ ၁၀ဝ လက်မထိ ရရှိလေ့ရှိသည်။ သို့သော် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ ၄၀ လက်မဝန်းကျင်သာရရှိသည်။ မြို့ကြီးအချို့၏ နှစ်စဉ်ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်များမှာ မုံရွာမြို့တွင် ၃၁ လက်မ၊ စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ၃၄ လက်မ နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့]]တွင် ၃၆ လက်မ တို့ဖြစ်ကြသည်။ တခါတရံတွင် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် မုန်တိုင်းများကြောင့်လည်း မိုးများတတ်သည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== === မြို့တော် === စစ်ကိုင်းတိုင်းမြို့တော်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့]]ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် တိုင်းဒေသကြီး၏ အချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတို့ပေါင်းဆုံရာ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး၏ စီပွားရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်နေခြင်း၊ အထက်အညာကျေးရွာများ၏ မှီခိုအားထားရာဖြစ်ခြင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ကုန်စည်စီးဆင်းရာ အရပ်ဒေသဖြစ်နေခြင်းတို့ကြောင့် [[မုံရွာမြို့]] သည် လူဦးရေးနှင့် စီပွားရေး တဟုန်ထိုး တိုးတက်လာသည့်အခါ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ စီပွားရေးမြို့တော်အဖြစ် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ အသိမှတ်ပြုလာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ရှိခဲ့သော်လည်း မန္တလေးတိုင်းနှင့်နီးကပ်စွာရှိနေခြင်းကြောင့် တိုင်းမြို့သည် မန္တလေးအားမှီခိုအားထားနေရခြင်း၊ တိုင်းနယ်နိမိတ်စည်း၏ အစွန်အဖျားတွင် ရှိနေခြင်းကြောင့် အုပ်ချုပ်မူကိစ္စများတွင် နှောင်နှေးရခြင်း၊ စစ်ကိုင်းအထက်ပိုင်းဒေသအား ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်း၊ လေကြောင်းခရီးအတိုင်းအတာအရ မန္တလေးနှင့် နီးကပ်စွာ ရှိနေခြင်းကြောင့် လေကြောင်းခရီးမပေါက်ခြင်း၊ မြို့ပေါ်နေ လူဦးရေတိုးတက်နူန်းနှေးကွေးခြင်းနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့စီပွားရေးသည် မန္တလေး၏လက်ဝေခံဖြစ်နေခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများကြောင့် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် တိုင်းဒေသကြီးဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ရာ [[မုံရွာမြို့]] သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် [[မုံရွာမြို့]]အား မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေကြောင်းမှ လွယ်ကူချောမွေ့စွာ သွားလာနိုင်နေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် [[မုံရွာမြို့]] အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ချင်းတွင်းတံတားသည် အနောက်ဘက်ချင်းတွင်းဒေသမှ ကုန်စည်စီးဆင်းများ ပိုမိုအားကောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်မြို့များမှ စစ်ဌာနချုပ်များရှိသော မြို့များသို့ ပြောင်းရွေ့ထားခဲ့ကြသော တိုင်းအဆင့်ရုံးများကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမြို့များသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်မူ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၌ မည်သည့်တိုင်းအဆင့်ရုံးမှ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခြင်းများ မပြုလုပ်ခဲ့ကြဘဲ [[မုံရွာမြို့]]တွင်သာ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရရုံးစိုက်ရာအဖြစ် အတည်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂) သည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော စတုတ္ထတန်း ပထဝီဖတ်စာတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့တော်အား [[မုံရွာမြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံများတွင်လည်းမုံရွာမြို့ အဖြစ်တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်နှင့်ပက်သက်၍ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]နှင့် ညီညွတ်ခြင်းမရှိ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် မေးခွန်းမေးမြန်းခဲ့ရာ ပညာရေးဒုတိယဝန်ကြီးမှ အများသိရှိလက်ခံနေသောကြောင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအား တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် အမှူးပြုသော တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် မုံရွာမြို့၌ တည်ရှိသည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်}} စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသည်နိုင်ငံတော််််််််််််််််းကောင်စီစီမံအုပ်ချုပ်ရေမံအုပ်ချုပ်ရေမံအုပ်ချုပ်‌ေမံအုပ်ချုပ်မံအုပ်ချုပမံအုပ်ချုမံအုပ်ချမံအုပ်ခမံအုပ်မံအုပမံအုမံအမံမ [[တပ်မ ၃၃]] နှင့် ဒေသခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]]များ တိုက်ပွဲ အပြင်းထန်ဆုံး ဒေသ လည်းဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ ဧရိယာ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များက စိုးမိုးထားပြီး အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာမှာ မြို့ကြီးတချို့တွင်သာရှိတော့ပြီး အချို့နေရာများတွင် အာဏာလေဟာနယ်ဖြစ်နေသည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရဖြစ်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ ၃၀ ရာနှုန်းကို ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ ပညာရေးစနစ်များ တည်ဆောက်နေသည်။{{cn}} လက်ရှိ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်ပွဲများကြောင့် စစ်ရှောင်လူဦးရေ သိန်းချီရှိနေပြီး အိမ်ခြေပေါင်းထောင်ချီ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံထားရသည်။လက်ရှိတွင်လည်းအကြမ်းဖက်အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ကျေးရွာများမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း လေယာဉ်နဲ့ဗုံးကျဲခြင်း ဆေးရုံနှင့်စာသင်​ကျောင်းများ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] [[NUG]] ၏ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများကို ဗုံးကျဲခြင်း ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများအမြဲမပြတ်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျေးရွာများစစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများ ဗုံးကျဲခြင်းများကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်မှ အမြဲပြုလုပ်နေသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေများတိုးသထက်တိုးလားခြင်း စားနပ်ရိက္ခာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးလာခြင်းနှင့်အတူ ကပ်ဘေးများဆိုက်ရောက်နေခဲ့သည်။ [[နမခ]] နှင့် အစိုးရတိုင်းရုံးများရှိရာ မုံရွာမြို့၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့လှုပ်ရှားနယ်မြေများဝန်းရံထားသကဲ့သို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အဓိကပင်မလမ်းမကြီးများတွင်လည်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များစိုးမိုးထားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] လက်အောက်ခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မူကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ [[ကောလင်းခရိုင်]] [[ကောလင်းမြို့]] အား လေးရက်တာတိုက်ပွဲအတွင်း နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီမှ လက်လွှတ်လိုက်ရပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့များဖြစ်သော မော်လူး၊ ခမ်းပတ်၊ မြို့သစ်၊ ရွှေပြည်အေးနှင် ပင်လည်ဘူးမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုက ထပ်မံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အင်းတော်၊ ကောလင်း၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်းနှင့် ပုလဲမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းယူရန်ကြိုးစားနေသည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပသုံးလုံးယန္တယား၊ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်လွှတ်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်အင်အားစုများက ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်ရှောင်ကူညီရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်နေသည်။ == ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ == ====ခရိုင်များ==== စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင် (၁၃)ခရိုင်၊ ခရိုင်နှင့်အဆင့်တူညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ထိုခရိုင်များကို မြို့နယ် (၃၈)မြို့နယ်ဖြင့် ထပ်မံပိုင်းခြားသည်။ မြို့ပေါင်း (၅၀)မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၇၁) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၇၅၅) အုပ်စုနှင့် ရွာပေါင်း (၅၉၉၁) ရွာ တည်ရှိသည်။<ref>တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီအတွင်းရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်(၁၆−၁၀−၂၀၁၉)</ref> ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[မုံရွာမြို့နယ်]]{{•}}[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]]<br />[[File:Sagaing district.svg|150px]] |[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[မြောင်မြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[ရေဦးခရိုင်]] |[[ရေဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |- ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]] |- ![[ဟုမ္မလင်းခရိုင်]] |[[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကလေးခရိုင်]]<br />[[File:Kale district.svg|150px]] |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]]<br />[[File:Katha district.svg|150px]] |[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]] |- ![[ကောလင်းခရိုင်]]<br />[[File:Kawlin district.svg|150px]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]]<br />[[File:Kanbalu tsp in Kanbalu district.svg|150px]] ||[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]]<br />[[File:Tamu district.svg|150px]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]]<br />[[File:Mawlaik tsp in Mawlaik district.svg|150px]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]<br />[[File:Yinmabin district.svg|150px]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]] |- ![[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]<br />[[File:Naga SAZ.svg|150px]] |[[လဟယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လေရှီးမြို့နယ်]]{{•}}[[နန်းယွန်းမြို့နယ်]] |} == အခြား မြို့ရွာများ == {{columns-list|colwidth=25em| * [[အလုံ]] * [[အန့်ပေါ်]] * [[အရာတော်]] * [[ဗန်းမောက်]] * [[ဘော်]] * [[ဘုတ်ကန်]] * [[ဘုတလင်]] * [[ချပ်သင်း]] * [[ချောင်းဦး]] * [[ချင်ပစ်]] * [[ခန္တီး]] * [[လှတော]] * [[ဟုမ္မလင်းမြို့|ဟုမ္မလင်း]] * [[အင်းတော်]] * [[အင်းရွာ]] * [[ကဒူးမြို့|ကဒူး]] * [[ကံထူးမ]] * [[ကလေးမြို့]] * [[ကလေးဝ]] * [[ကန့်ဘလူ]] * [[ကနီ]] * [[ကသာမြို့|ကသာ]] * [[ကောင်းဟိန်း]] * [[ကောလင်းမြို့|ကောလင်း]] * [[ကင်းမြို့|ကင်း]] * [[ကင်းတပ်]] * [[ခင်ဦး]] * [[ကုက္ကိုကုန်း]] * [[ကူတော်]] * [[ကွမ်းတောင်]] * [[ကျားတတ်]] * [[ကျောက်ကာ]] * [[ကျောက်မြောင်း]] * [[ကွန်းလှ]] * [[လဟယ်]] * [[လောသာ]] * [[လေရှီးမြို့|လေရှီး]] * [[မလည်]] * [[မံစီ]] * [[မစိန်]] * [[မောင်းထောင်]] * [[မောင်းခမ်း]] * [[မော်လိုက်]] * [[မော်လူး]] * [[မဲဇာ]] * [[မင်းကင်းမြို့|မင်းကင်း]] * [[မင်းကွန်း]] * [[မင်းတိုင်ပင်]] * [[ကြောင်ဝင်ဒူး]] * [[ချောင်းဦးရွာ]] * မိုးဒါး * မုဆိုးချုံ * မုံရွေး * မြောင် * မြေမွန် * မြင်းမူ * မြင်သာဆိပ် * မြို့သစ် * နဘား * နမ့်တိန်ခွန်(ဂျိတ်ဆော) * နန်းယွန်း * နတ်ချောင်း * ညောင်ကန် * အုန်းတော * အုန်းသာ * ပဒူ * ပုလဲ * ပုလွေရွှေ * ပန်ဆောင် * ပန်းသာ *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] * ဖောင်းပြင် * ပင်လည်ဘူး * ပြောင်ဘုတ် * ရိတုဂါး * ဆားတောင် * ဆားတွင်းကြီး * [[ဆားလင်းကြီး]] * စာရေး * ဆွပ်ခွန် * [[ရှိန်းမကားမြို့|ရှိန်းမကား]] * ရွှေတွင်း * ဆင်ကုန်း * ဆင်လမောင်း * စစ်တောင်း * ဆွမ္မရာ *[[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] * ထမံသီ * တတ်လွင် * [[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]] * တယ်ပင် * သန * သောင်ဝွဋ် * သာစည် * သက္ကယ်ကျင်း * [[ထီးချိုင့်မြို့|ထီးချိုင့်]] * တုန်ဟဲ * [[ဝက်လက်မြို့|ဝက်လက်]] * ဝန်ကြီး * [[ဝန်းသိုမြို့|ဝန်းသို]] * [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]] * [[ယင်းမာပင်မြို့|ယင်းမာပင်]] * ရွာရှည် * ရွာသစ်ကြီး * စေတီ * ဇီးကုန်း * ခမ်းပါတ် * ထန်းတပင် *သစ်တော်ပေါက်(တ) *သစ်တော်ပေါက်(မ) *သစ္စေးကုန်း(ရ) *သစ္စေးကုန်း(န) *ငှက်ပျောတော *သဲစား *နှမ်းခင်းကြီး *တပိုး *အိုင်လျား *ရွှံအိုင် *ရေသောက်အိုင် *သဲကုန်း *ဒေါင့်ကြီး *ညောင်ကုန်း *ရွာရှည်(တ) *ရွာရှည်(မ) *ခရုတော *နနွင်းတော *နန်းတောင်းရုံ *စိမ်းတန်း *ကပေါင်းကျ *နဘက်ငယ် *နဘက်ကြီး *ဆင်ငယ် *ပေကုန်း *အုတ်ဖိုအိုင် }}''[[ပုတီးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်|.ပုတီး]]'' == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == *[[မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး]] (ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အသံမြည်ခေါင်းလောင်းကြီး) * [[ရွှေဂူနီဘုရား|ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီး]] * [[သမ္ဗုဒ္ဓေစေတီ|မိုးညှင်းသမ္ဗုဒေဘုရား]] * [[လေးကျွန်းစကြာရပ်တော်မူ|လေးကျွန်းစကြာ ရပ်တော်မူဘုရားကြီး]] * [[တွင်းတောင်]] * [[အလောင်းတော် ကဿဖ]] * [[နာဂနှစ်သစ်ကူးပွဲ]] *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] ([[နန်းမတော်မယ်နု]] ၏ဇာတိ) *(လင်းနို့ဂူ)(ကန့်ဘလူမြို့ ဇင်းရွာ) *ဆွမ်းဦးပုညရှင် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်သုံးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်ကိုးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေတောင်ဦးမော် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေဘိုမြို့ထောင့်စေတီ (ရွှေဘိုမြို့) *ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဟန်လင်းပျူမြို့ဟောင်း <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == ဒေသထွက်ကုန်များ == ပဲပြောင်း နှမ်းဝါ ကွမ်းနှင့်ကွမ်းယာပစ္စည်းများလည်း ထွက်ရှိသည်။ စပါး မြေပဲ နေကြာ စသည်တို့ကို စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း၌ အစိုက်များကြသည်။ == တွင်းထွက်များ == ရွှေ(ကျောက်ပုထိုးဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးရွှေထွက်ရာဒေသ)၊ ကျောက်စိမ်း(ခန္တီးမြို့) ရေနံ(ပန်းသာ၊ အင်းတော်ဒေသ) ကျောက်မီးသွေး(ကလေး၊ ကလေးဝ၊ မော်လိုက်တစ်ကြော) မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်မီးသွေးအရည်အသွေး အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံးထွက်ရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာပြည်ဖွား[[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |North = [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northeast = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |East = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Southeast = [[မန္တလေးတိုင်း|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |South = [[မကွေးတိုင်း|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southwest = |West = [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northwest = [[နာဂလန်းပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] }} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ]] bwz7mw6qh8wnlmt4g5iohfxqm1guhq3 1037359 1037358 2026-06-11T06:10:55Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-34379-54|~2026-34379-54]] ([[User talk:~2026-34379-54|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1037323|1037323]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1037359 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] | image_skyline = | image_alt = | image_caption = | image_flag = Flag of Sagaing Region (2019).svg | flag_alt = | nickname = | motto = | image_map = Sagaing Region in Myanmar.svg | mapsize = 200px | image_blank_emblem = Logo of Sagaing Region government.svg | blank_emblem_size = 70px | blank_emblem_type = စည်းတံဆိပ် | map_alt = | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ | pushpin_map = <!-- Burma --> | pushpin_label_position = | pushpin_map_alt = | pushpin_map_caption = | coordinates = {{coord|21|30|N|95|37|E|region:MM_type:adm1st|display=inline,title}} | coor_pinpoint = | coordinates_footnotes = | subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများ|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|Myanmar}} | subdivision_type1 = | subdivision_name1 = | established_title = | established_date = | seat_type = မြို့တော် | seat = [[မုံရွာမြို့]] | government_footnotes = | leader_party = | leader_title = ဝန်ကြီးချုပ် | leader_name = ဦးမြတ်ကျော် | leader_title1 = အစိုးရ | leader_name1 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့]] | leader_title3 = တရားလွှတ်တော် | leader_name3 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်]] | unit_pref = Metric<!-- or US or UK --> | area_footnotes = | area_total_km2 = 93704.5 | area_rank = ဒုတိယ | area_note = | elevation_footnotes = | elevation_m = | population_total = 5,325,347 | population_as_of = [[၂၀၁၄ သန်းကောင်စာရင်း|၂၀၁၄]] | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=Census Report|publisher=Ministry of Immigration and Population|location=Naypyitaw|date=May 2015|series=The 2014 Myanmar Population and Housing Census|volume=2|pages=17|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_rank = ပဉ္စမ | population_demonym = | population_note = | demographics_type1 = Demographics | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = လူမျိုးစုများ | timezone1 = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset1 = +06:30 | postal_code_type = | postal_code = | area_code = | area_code_type = | iso_code = MM-01 | unemployment_rate = | website = {{url|sagaingregion.gov.mm}} | footnotes = | leader_title2 = ဥပဒေပြုလွှတ်တော် | leader_name2 = [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်]] | demographics1_info1 = [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]]၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[နာဂလူမျိုး|နာဂ]]၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] | demographics1_title2 = ကိုးကွယ်မှု | demographics1_info2 = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ Animism | blank_name_sec2 = [[HDI]] (၂၀၁၇) | blank_info_sec2 = 0.547<ref name="GlobalDataLab">{{Cite web|url=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|title=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|website=hdi.globaldatalab.org|language=en|access-date=2018-09-13}}</ref><br/>{{color|#900|low}} · နဝမ }} '''စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး'''သည် ဧရိယာစုစုပေါင်း ၃၆,၁၇၉.၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းပြီး [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] ၇ ခုတို့တွင် အကျယ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းမှ မြောက်ထိပ်စွန်းလောက်ထိ တောင်မြောက်ရှည်လျားသော တိုင်းဖြစ်ပြီး [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ ၃၀မိနစ် မှ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ မှ ၉၇ ဒီဂရီ မိနစ် အတွင်း တည်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ [[စစ်ကိုင်းမြို့|မုံရွာမြို့]] ဖြစ်သည်။ == ရာသီဥတု == တောင်တန်းဒေသများရှိရာ အနောက်မြောက်ဘက်ဒေသများနှင့် ကျန်မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများမှာ ကွဲပြားခြားနားသည့် ရာသီဥတုများရှိကြသည်။ [[ပတ်ကွိုင်တောင်တန်း|ပတ်ကွိုင်]] နှင့် နာဂတောင်တန်းများ၏ အပူချိန်မှာ ရေခဲမှတ်ထိ ရှိတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ အနိမ့်ဆုံး ၄၀ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ထိရှိတတ်ပြီး အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သည့် [[မုံရွာမြို့]]၏ အပူဆုံးအချိန်များတွင် ၁၁၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ထိ ရှိတတ်သည်။ အအေးပိုင်းဒေသများ၏ အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၅၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်သာဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် မိုးရေချိန်မှာ ၈၀ လက်မမှ ၁၀ဝ လက်မထိ ရရှိလေ့ရှိသည်။ သို့သော် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ ၄၀ လက်မဝန်းကျင်သာရရှိသည်။ မြို့ကြီးအချို့၏ နှစ်စဉ်ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်များမှာ မုံရွာမြို့တွင် ၃၁ လက်မ၊ စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ၃၄ လက်မ နှင့် [[ရွှေဘိုမြို့]]တွင် ၃၆ လက်မ တို့ဖြစ်ကြသည်။ တခါတရံတွင် [[ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်]]တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့် မုန်တိုင်းများကြောင့်လည်း မိုးများတတ်သည်။ ==အုပ်ချုပ်ရေး== === မြို့တော် === စစ်ကိုင်းတိုင်းမြို့တော်သည် [[စစ်ကိုင်းမြို့]]ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် တိုင်းဒေသကြီး၏ အချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်းတို့ပေါင်းဆုံရာ ဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ခြင်း၊ တိုင်းဒေသကြီး၏ စီပွားရေး ဗဟိုချက်ဖြစ်နေခြင်း၊ အထက်အညာကျေးရွာများ၏ မှီခိုအားထားရာဖြစ်ခြင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ကုန်စည်စီးဆင်းရာ အရပ်ဒေသဖြစ်နေခြင်းတို့ကြောင့် [[မုံရွာမြို့]] သည် လူဦးရေးနှင့် စီပွားရေး တဟုန်ထိုး တိုးတက်လာသည့်အခါ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ စီပွားရေးမြို့တော်အဖြစ် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ အသိမှတ်ပြုလာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် ရှိခဲ့သော်လည်း မန္တလေးတိုင်းနှင့်နီးကပ်စွာရှိနေခြင်းကြောင့် တိုင်းမြို့သည် မန္တလေးအားမှီခိုအားထားနေရခြင်း၊ တိုင်းနယ်နိမိတ်စည်း၏ အစွန်အဖျားတွင် ရှိနေခြင်းကြောင့် အုပ်ချုပ်မူကိစ္စများတွင် နှောင်နှေးရခြင်း၊ စစ်ကိုင်းအထက်ပိုင်းဒေသအား ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်း၊ လေကြောင်းခရီးအတိုင်းအတာအရ မန္တလေးနှင့် နီးကပ်စွာ ရှိနေခြင်းကြောင့် လေကြောင်းခရီးမပေါက်ခြင်း၊ မြို့ပေါ်နေ လူဦးရေတိုးတက်နူန်းနှေးကွေးခြင်းနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့စီပွားရေးသည် မန္တလေး၏လက်ဝေခံဖြစ်နေခြင်း စသည့် ဆိုးကျိုးများကြောင့် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တိုင်းအဆင့် အစိုးရရုံးများသည် တိုင်းဒေသကြီးဗဟိုအချက်အချာဖြစ်ရာ [[မုံရွာမြို့]] သို့ ပြောင်းရွေ့လာခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် [[မုံရွာမြို့]]အား မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေကြောင်းမှ လွယ်ကူချောမွေ့စွာ သွားလာနိုင်နေပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် [[မုံရွာမြို့]] အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ချင်းတွင်းတံတားသည် အနောက်ဘက်ချင်းတွင်းဒေသမှ ကုန်စည်စီးဆင်းများ ပိုမိုအားကောင်းသွားစေခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်မြို့များမှ စစ်ဌာနချုပ်များရှိသော မြို့များသို့ ပြောင်းရွေ့ထားခဲ့ကြသော တိုင်းအဆင့်ရုံးများကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမြို့များသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်မူ [[စစ်ကိုင်းမြို့]]၌ မည်သည့်တိုင်းအဆင့်ရုံးမှ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခြင်းများ မပြုလုပ်ခဲ့ကြဘဲ [[မုံရွာမြို့]]တွင်သာ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရရုံးစိုက်ရာအဖြစ် အတည်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂) သည် စစ်ကိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော စတုတ္ထတန်း ပထဝီဖတ်စာတွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့တော်အား [[မုံရွာမြို့]]၊ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံများတွင်လည်းမုံရွာမြို့ အဖြစ်တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါကိစ္စရပ်နှင့်ပက်သက်၍ [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]နှင့် ညီညွတ်ခြင်းမရှိ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် မေးခွန်းမေးမြန်းခဲ့ရာ ပညာရေးဒုတိယဝန်ကြီးမှ အများသိရှိလက်ခံနေသောကြောင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ ===အုပ်ချုပ်ရေး=== {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့}} ၂၀၁၁ခုနှစ်မှစ၍ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအား တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် အမှူးပြုသော တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် မုံရွာမြို့၌ တည်ရှိသည်။ === ဥပဒေပြုရေး === {{see also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်}} ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ === တရားစီရင်ရေး === {{See also|စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်}} စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ​ဒေသတရားရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံးများရှိသည်။ == လက်ရှိအခြေအနေ == စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးသည် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ|အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ]]၏ [[တပ်မ ၃၃]] နှင့် ဒေသခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]]များ တိုက်ပွဲ အပြင်းထန်ဆုံး ဒေသ လည်းဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၏ ဧရိယာ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကို ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များက စိုးမိုးထားပြီး အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာမှာ မြို့ကြီးတချို့တွင်သာရှိတော့ပြီး အချို့နေရာများတွင် အာဏာလေဟာနယ်ဖြစ်နေသည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရဖြစ်သော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ ၃၀ ရာနှုန်းကို ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်၊ ပညာရေးစနစ်များ တည်ဆောက်နေသည်။{{cn}} လက်ရှိ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်ပွဲများကြောင့် စစ်ရှောင်လူဦးရေ သိန်းချီရှိနေပြီး အိမ်ခြေပေါင်းထောင်ချီ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခံထားရသည်။လက်ရှိတွင်လည်းအကြမ်းဖက်အာဏာသိမ်းစစ်တပ်က ကျေးရွာများမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း လေယာဉ်နဲ့ဗုံးကျဲခြင်း ဆေးရုံနှင့်စာသင်​ကျောင်းများ [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] [[NUG]] ၏ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေများကို ဗုံးကျဲခြင်း ဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများအမြဲမပြတ်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ကျေးရွာများစစ်ကြောင်းထိုးဝင်ရောက်စီးနင်းခြင်းများ ဗုံးကျဲခြင်းများကို အကြမ်းဖက်စစ်တပ်မှ အမြဲပြုလုပ်နေသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင်ဦးရေများတိုးသထက်တိုးလားခြင်း စားနပ်ရိက္ခာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးလာခြင်းနှင့်အတူ ကပ်ဘေးများဆိုက်ရောက်နေခဲ့သည်။ [[နမခ]] နှင့် အစိုးရတိုင်းရုံးများရှိရာ မုံရွာမြို့၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့လှုပ်ရှားနယ်မြေများဝန်းရံထားသကဲ့သို့ စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ အဓိကပင်မလမ်းမကြီးများတွင်လည်း ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်များစိုးမိုးထားသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]] လက်အောက်ခံ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]]နှင့်မဟာမိတ်တပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မူကြောင့် စစ်ကောင်စီ၏ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ [[ကောလင်းခရိုင်]] [[ကောလင်းမြို့]] အား လေးရက်တာတိုက်ပွဲအတွင်း နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီမှ လက်လွှတ်လိုက်ရပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏ မြို့များဖြစ်သော မော်လူး၊ ခမ်းပတ်၊ မြို့သစ်၊ ရွှေပြည်အေးနှင် ပင်လည်ဘူးမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ပေါင်းစုက ထပ်မံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အင်းတော်၊ ကောလင်း၊ ကနီ၊ ဒီပဲယင်းနှင့် ပုလဲမြို့များကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းယူရန်ကြိုးစားနေသည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ပသုံးလုံးယန္တယား၊ စစ်ကိုင်းဖက်ဒရယ်ယူနစ်လွှတ်တော်နှင့် စစ်ကိုင်းဖိုရမ်အင်အားစုများက ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ၊ စစ်ရှောင်ကူညီရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ ဆောင်ရွက်နေသည်။ == ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ == ====ခရိုင်များ==== စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင် (၁၃)ခရိုင်၊ ခရိုင်နှင့်အဆင့်တူညီသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ထိုခရိုင်များကို မြို့နယ် (၃၈)မြို့နယ်ဖြင့် ထပ်မံပိုင်းခြားသည်။ မြို့ပေါင်း (၅၀)မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၇၁) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၇၅၅) အုပ်စုနှင့် ရွာပေါင်း (၅၉၉၁) ရွာ တည်ရှိသည်။<ref>တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်များနှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီအတွင်းရှိ ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ကျေးရွာဦးရေ စာရင်းချုပ်(၁၆−၁၀−၂၀၁၉)</ref> ====ခရိုင်ရှိမြို့နယ်==== {|class=wikitable |- ![[မုံရွာခရိုင်]] |[[မုံရွာမြို့နယ်]]{{•}}[[အရာတော်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဘုတလင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ချောင်းဦးမြို့နယ်]] |- ![[စစ်ကိုင်းခရိုင်]]<br />[[File:Sagaing district.svg|150px]] |[[စစ်ကိုင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[မြင်းမူမြို့နယ်]]{{•}}[[မြောင်မြို့နယ်]] |- ![[ရွှေဘိုခရိုင်]] |[[ရွှေဘိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ခင်ဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝက်လက်မြို့နယ်]] |- ![[ရေဦးခရိုင်]] |[[ရေဦးမြို့နယ်]]{{•}}[[တန့်ဆည်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဒီပဲယင်းမြို့နယ်]] |- ![[ခန္တီးခရိုင်]] |[[ခန္တီးမြို့နယ်]] |- ![[ဟုမ္မလင်းခရိုင်]] |[[ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကလေးခရိုင်]]<br />[[File:Kale district.svg|150px]] |[[ကလေးမြို့နယ်]]{{•}}[[ကလေးဝမြို့နယ်]]{{•}}[[မင်းကင်းမြို့နယ်]] |- ![[ကသာခရိုင်]]<br />[[File:Katha district.svg|150px]] |[[ကသာမြို့နယ်]]{{•}}[[ထီးချိုင့်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဗန်းမောက်မြို့နယ်]]{{•}}[[အင်းတော်မြို့နယ်]] |- ![[ကောလင်းခရိုင်]]<br />[[File:Kawlin district.svg|150px]] |[[ကောလင်းမြို့နယ်]]{{•}}[[ဝန်းသိုမြို့နယ်]]{{•}}[[ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်]] |- ![[ကန့်ဘလူခရိုင်]]<br />[[File:Kanbalu tsp in Kanbalu district.svg|150px]] ||[[ကန့်ဘလူမြို့နယ်]]{{•}}[[ကျွန်းလှမြို့နယ်]] |- ![[တမူးခရိုင်]]<br />[[File:Tamu district.svg|150px]] |[[တမူးမြို့နယ်]] |- ![[မော်လိုက်ခရိုင်]]<br />[[File:Mawlaik tsp in Mawlaik district.svg|150px]] |[[မော်လိုက်မြို့နယ်]]{{•}}[[ဖောင်းပြင်မြို့နယ်]] |- ![[ယင်းမာပင်ခရိုင်]]<br />[[File:Yinmabin district.svg|150px]] |[[ယင်းမာပင်မြို့နယ်]]{{•}}[[ကနီမြို့နယ်]]{{•}}[[ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်]]{{•}}[[ပုလဲမြို့နယ်]] |- ![[နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]<br />[[File:Naga SAZ.svg|150px]] |[[လဟယ်မြို့နယ်]]{{•}}[[လေရှီးမြို့နယ်]]{{•}}[[နန်းယွန်းမြို့နယ်]] |} == အခြား မြို့ရွာများ == {{columns-list|colwidth=25em| * [[အလုံ]] * [[အန့်ပေါ်]] * [[အရာတော်]] * [[ဗန်းမောက်]] * [[ဘော်]] * [[ဘုတ်ကန်]] * [[ဘုတလင်]] * [[ချပ်သင်း]] * [[ချောင်းဦး]] * [[ချင်ပစ်]] * [[ခန္တီး]] * [[လှတော]] * [[ဟုမ္မလင်းမြို့|ဟုမ္မလင်း]] * [[အင်းတော်]] * [[အင်းရွာ]] * [[ကဒူးမြို့|ကဒူး]] * [[ကံထူးမ]] * [[ကလေးမြို့]] * [[ကလေးဝ]] * [[ကန့်ဘလူ]] * [[ကနီ]] * [[ကသာမြို့|ကသာ]] * [[ကောင်းဟိန်း]] * [[ကောလင်းမြို့|ကောလင်း]] * [[ကင်းမြို့|ကင်း]] * [[ကင်းတပ်]] * [[ခင်ဦး]] * [[ကုက္ကိုကုန်း]] * [[ကူတော်]] * [[ကွမ်းတောင်]] * [[ကျားတတ်]] * [[ကျောက်ကာ]] * [[ကျောက်မြောင်း]] * [[ကွန်းလှ]] * [[လဟယ်]] * [[လောသာ]] * [[လေရှီးမြို့|လေရှီး]] * [[မလည်]] * [[မံစီ]] * [[မစိန်]] * [[မောင်းထောင်]] * [[မောင်းခမ်း]] * [[မော်လိုက်]] * [[မော်လူး]] * [[မဲဇာ]] * [[မင်းကင်းမြို့|မင်းကင်း]] * [[မင်းကွန်း]] * [[မင်းတိုင်ပင်]] * [[ကြောင်ဝင်ဒူး]] * [[ချောင်းဦးရွာ]] * မိုးဒါး * မုဆိုးချုံ * မုံရွေး * မြောင် * မြေမွန် * မြင်းမူ * မြင်သာဆိပ် * မြို့သစ် * နဘား * နမ့်တိန်ခွန်(ဂျိတ်ဆော) * နန်းယွန်း * နတ်ချောင်း * ညောင်ကန် * အုန်းတော * အုန်းသာ * ပဒူ * ပုလဲ * ပုလွေရွှေ * ပန်ဆောင် * ပန်းသာ *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] * ဖောင်းပြင် * ပင်လည်ဘူး * ပြောင်ဘုတ် * ရိတုဂါး * ဆားတောင် * ဆားတွင်းကြီး * [[ဆားလင်းကြီး]] * စာရေး * ဆွပ်ခွန် * [[ရှိန်းမကားမြို့|ရှိန်းမကား]] * ရွှေတွင်း * ဆင်ကုန်း * ဆင်လမောင်း * စစ်တောင်း * ဆွမ္မရာ *[[ဒီပဲယင်းမြို့|ဒီပဲယင်း]] * ထမံသီ * တတ်လွင် * [[တန့်ဆည်မြို့|တန့်ဆည်]] * တယ်ပင် * သန * သောင်ဝွဋ် * သာစည် * သက္ကယ်ကျင်း * [[ထီးချိုင့်မြို့|ထီးချိုင့်]] * တုန်ဟဲ * [[ဝက်လက်မြို့|ဝက်လက်]] * ဝန်ကြီး * [[ဝန်းသိုမြို့|ဝန်းသို]] * [[ရေဦးမြို့|ရေဦး]] * [[ယင်းမာပင်မြို့|ယင်းမာပင်]] * ရွာရှည် * ရွာသစ်ကြီး * စေတီ * ဇီးကုန်း * ခမ်းပါတ် * ထန်းတပင် *သစ်တော်ပေါက်(တ) *သစ်တော်ပေါက်(မ) *သစ္စေးကုန်း(ရ) *သစ္စေးကုန်း(န) *ငှက်ပျောတော *သဲစား *နှမ်းခင်းကြီး *တပိုး *အိုင်လျား *ရွှံအိုင် *ရေသောက်အိုင် *သဲကုန်း *ဒေါင့်ကြီး *ညောင်ကုန်း *ရွာရှည်(တ) *ရွာရှည်(မ) *ခရုတော *နနွင်းတော *နန်းတောင်းရုံ *စိမ်းတန်း *ကပေါင်းကျ *နဘက်ငယ် *နဘက်ကြီး *ဆင်ငယ် *ပေကုန်း *အုတ်ဖိုအိုင် }}''[[ပုတီးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်|.ပုတီး]]'' == စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ == *[[မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး]] (ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အသံမြည်ခေါင်းလောင်းကြီး) * [[ရွှေဂူနီဘုရား|ကျောက္ကာရွှေဂူနီဘုရားကြီး]] * [[သမ္ဗုဒ္ဓေစေတီ|မိုးညှင်းသမ္ဗုဒေဘုရား]] * [[လေးကျွန်းစကြာရပ်တော်မူ|လေးကျွန်းစကြာ ရပ်တော်မူဘုရားကြီး]] * [[တွင်းတောင်]] * [[အလောင်းတော် ကဿဖ]] * [[နာဂနှစ်သစ်ကူးပွဲ]] *[[ဖလံဂုဏ်ရွာ]] ([[နန်းမတော်မယ်နု]] ၏ဇာတိ) *(လင်းနို့ဂူ)(ကန့်ဘလူမြို့ ဇင်းရွာ) *ဆွမ်းဦးပုညရှင် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်သုံးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ဉမင်ကိုးဆယ် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေတောင်ဦးမော် (စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး) *ရွှေဘိုမြို့ထောင့်စေတီ (ရွှေဘိုမြို့) *ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ဟန်လင်းပျူမြို့ဟောင်း <ref>D.P.S. MYANMAR GUIDE MAP. 2000.</ref> == ဒေသထွက်ကုန်များ == ပဲပြောင်း နှမ်းဝါ ကွမ်းနှင့်ကွမ်းယာပစ္စည်းများလည်း ထွက်ရှိသည်။ စပါး မြေပဲ နေကြာ စသည်တို့ကို စစ်ကိုင်းတိုင်းအထက်ပိုင်း၌ အစိုက်များကြသည်။ == တွင်းထွက်များ == ရွှေ(ကျောက်ပုထိုးဒေသ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးရွှေထွက်ရာဒေသ)၊ ကျောက်စိမ်း(ခန္တီးမြို့) ရေနံ(ပန်းသာ၊ အင်းတော်ဒေသ) ကျောက်မီးသွေး(ကလေး၊ ကလေးဝ၊ မော်လိုက်တစ်ကြော) မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်မီးသွေးအရည်အသွေး အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံးထွက်ရှိသည့် တိုင်းဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist| <ref>မြန်မာပြည်ဖွား[[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]]၊ ရေး-မေမြို့ချစ်ဆွေ၊ ၂၀၀၀ ခုနစ်ထုတ်</ref> }} {{ပထဝီဝင်တည်နေရာ |Centre = စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး |North = [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အရူနာချာပရာဒေ့ရှ်ပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northeast = [[ကချင်ပြည်နယ်]] |East = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] |Southeast = [[မန္တလေးတိုင်း|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] |South = [[မကွေးတိုင်း|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |Southwest = |West = [[မဏိပူရပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] |Northwest = [[နာဂလန်းပြည်နယ်]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] }} {{စစ်ကိုင်းတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ]] 0kkbstzssw4j0drx5eiu4ovezf3pf1e 0 2885 1037455 931177 2026-06-11T10:36:30Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037455 wikitext text/x-wiki {{Infobox | bodystyle = border-collapse:collapse | title = ​နေ [[Image:Sun symbol (bold).svg|24px|☉]] | image = [[File:Sun white.jpg|290px]] | caption = နေအား အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းမှ မြင်ရပုံ | headerstyle = background:#FCC857 | labelstyle = padding:2px | datastyle = padding:2px <!-- section break, rows 1-19--> | header1 = လေ့လာရေး အချက်အလက် | label2 = [[ကမ္ဘာမြေ]]မှ အကွာအဝေး | data2 = 1 [[astronomical unit|au]] ≈ {{val|1.496|e=8|u=km}}<br>8&nbsp;min 19&nbsp;s at [[အလင်းအလျင်|light speed]] | label3 = အမြင်တောက်ပမှု (''V'') | data3 = −26.74<ref name=nssdc>{{cite web |last=Williams |first=D. R. |date=1 July 2013 |title=Sun Fact Sheet |url=http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html |publisher=NASA Goddard Space Flight Center |accessdate=12 August 2013 |archive-date=15 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100715200549/http://nssdc.gsfc.nasa.gov/planetary/factsheet/sunfact.html }}</ref> | label4 = ပကတိ အရွယ်အစား | data4 = 4.83<ref name=nssdc /> | label5 = ရောင်စဉ် ခွဲခြားမှု | data5 = G2V<ref>{{cite book|last=Zombeck|first=Martin V.|date=1990|title=Handbook of Space Astronomy and Astrophysics 2nd edition|publisher=Cambridge University Press|url=http://ads.harvard.edu/books/hsaa/|access-date=23 February 2017|archive-date=3 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210203012304/http://ads.harvard.edu/books/hsaa/|url-status=dead}}</ref> | label6 = [[သတ္တုကြွယ်ဝမှု]] | data6 = ''Z'' = 0.0122<ref>{{cite journal |last1=Asplund |first1=M. |last2=Grevesse |first2=N. |last3=Sauval |first3=A. J. |date=2006 |title=The new solar abundances – Part I: the observations |journal=Communications in Asteroseismology |volume=147 |pages=76–79 |bibcode=2006CoAst.147...76A |doi=10.1553/cia147s76}}</ref> | label7 = ထောင့်ဖြတ်အရွယ်အစား | data7 = 31.6–32.7 minutes of arc<ref>{{cite web |title=Eclipse 99: Frequently Asked Questions |url=http://education.gsfc.nasa.gov/eclipse/pages/faq.html |publisher=[[NASA]] |accessdate=24 October 2010 |archivedate=27 May 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100527142627/http://education.gsfc.nasa.gov/eclipse/pages/faq.html }}</ref> | label8 = နာမဝိ​သေသန | data8 = Solar | header10 = ပတ်လမ်း ဂုဏ်သတ္တိ | label11 = နဂါးငွေ့တန်းဗဟိုမှ အကွာအဝေး | data11 = ≈ {{val|2.7|e=17|u=km}}<br>{{nowrap|{{val|fmt=commas|27200|ul=အလင်းနှစ်}}}} | label12 = ဂယ်လက်တစ် ကာလ | data12 = (2.25–2.50){{e|8}} [[julian year (astronomy)|yr]] | label13 = [[အလျင်]] | data13 = ≈ {{val|220|u=km/s}} (orbit around the center of the Milky Way) <br>≈ {{val|20|u=km/s}} (relative to average velocity of other stars in stellar neighborhood) <br>≈ {{val|370|u=km/s}}<ref>{{cite journal |last=Hinshaw |first=G. |display-authors=etal |date=2009 |title=Five-year Wilkinson Microwave Anisotropy Probe observations: data processing, sky maps, and basic results |journal=The Astrophysical Journal Supplement Series |volume=180 |issue=2 |pages=225–245 |arxiv=0803.0732 |bibcode=2009ApJS..180..225H |doi=10.1088/0067-0049/180/2/225}}</ref> (relative to the cosmic microwave background) <!-- section break, rows 20-39 --> | header20 = ရုပ်ပိုင်း ဂုဏ်သတ္တိများ | label21 = အီကွေတာ အချင်းဝက် | data21 = [[နေအချင်းဝက်|695,700]]&nbsp;km<ref name=IAU2015resB3>{{citation | first1=E.E. | last1=Mamajek | first2=A. | last2=Prsa | first3=G. | last3=Torres | first4=al. | last4=et | title=IAU 2015 Resolution B3 on Recommended Nominal Conversion Constants for Selected Solar and Planetary Properties | arxiv=1510.07674}}</ref><br> 109 × Earth<ref name=sse/> | label22 = အီကွေတာ လုံးဝန်းမှု | data22 = {{val|4.379|e=6|u=km}}<ref name=sse/><br>109 × Earth<ref name=sse>{{cite web |title=Solar System Exploration: Planets: Sun: Facts & Figures |url=http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102034758/http://solarsystem.nasa.gov/planets/profile.cfm?Object=Sun&Display=Facts&System=Metric |archivedate=2 January 2008 |publisher=[[NASA]] }}</ref> | label23 = ပြားချပ်မှု | data23 = {{val|9|e=-6}} | label24 = မျက်နှာပြင် ဧရိယာ | data24 = {{val|6.09|e=12|u=km2}}<ref name=sse/><br>{{nowrap|{{val|fmt=commas|12000}}}} × Earth<ref name=sse/> | label25 = ထုထည် | data25 = {{val|1.41|e=18|u=km3}}<ref name=sse/><!-- NASA source has "1.412 x 10^18 km^3", which is 1.412 × 10^27 m^3 (basic arithmetic, also verified using the formula for volume of a sphere), but the Sun is not a sphere, and their radius is off a bit from what we have above, so we need to at least round a bit--><br>{{nowrap|{{val|fmt=commas|1300000}}}} × Earth | label26 = ပမာဏ | data26 = {{val|1.98855|.00025|e=30|u=kg}}<ref name=nssdc/><br>{{nowrap|{{val|fmt=commas|333000}}}} × Earth<ref name=nssdc/><!-- NASA Sun Fact Sheet states 333,000, a figure coherent with data already present in en.wiki --> | label27 = ပျမ်းမျှ သိပ်သည်းမှု | data27 = {{val|1.408|u=g/cm3}}<ref name=nssdc/><ref name=sse/><ref>{{cite web |last=Ko |first=M. |date=1999 |title=Density of the Sun |url=http://hypertextbook.com/facts/1999/MayKo.shtml |editor=Elert, G. |work=The Physics Factbook}}</ref><br>{{val|0.255}} × Earth<ref name=nssdc/><ref name=sse/> | label28 = ဗဟို သိပ်သည်းမှု | data28 = {{val|162.2|u=g/cm3}}<ref name=nssdc/><br>{{val|12.4}} × Earth | label29 = အီကွေတာ မျက်နှာပြင်ဆွဲအား | data29 = {{val|274.0|u=m/s2}}<ref name=nssdc/><br>{{val|27.94|u=[[g-force|''g'']]}}<br>{{nowrap|{{val|fmt=commas|27542.29|u=''cgs''}}}}<br>၂၈ × ကမ္ဘာ<ref name=sse/> | label30 = အင်နားရှား ဖက်တာ | data30 = {{val|0.070}}<ref name=nssdc /> (ခန့်မှန်း) | label31 = မျက်နှာပြင်မှ<br>လွတ်မြောက်အလျင် | data31 = {{val|617.7|u=km/s}}<ref name=sse/><br>55 × Earth<ref name=sse/> | label32 = အပူချိန် | data32 = Center (modeled): {{val|1.57|e=7|u=K}}<ref name=nssdc/><br>ဖိုတိုစဖီးယား (effective): {{nowrap|{{val|fmt=commas|5772|ul=K}}}}<ref name=nssdc/><br> Corona: ≈ {{val|5|e=6|u=K}} | label33 = တောက်ပမှု (L_sol) | data33 = {{val|3.828|e=26|ul=W}}<ref name=nssdc/><br>≈ {{val|3.75|e=28|u=[[lumen (unit)|lm]]}}<br>≈ {{val|98|u=lm/W}} [[Luminous efficacy|efficacy]] | label34 = ပျမ်းမျှ စူးတောက်မှု&nbsp;(I_sol) | data34 = {{val|2.009|e=7|u=W·m⁻²·sr⁻¹}} | label35 = သက်တမ်း | data35 = ≈ ၄.၆ ဘီလီယံနှစ်<ref name="Bonanno">{{Cite journal |last=Bonanno |first=A. |last2=Schlattl |first2=H. |last3=Paternò |first3=L. |date=2008 |title=The age of the Sun and the relativistic corrections in the EOS |journal=Astronomy and Astrophysics |volume=390 |issue=3 |pages=1115–1118 |arxiv=astro-ph/0204331 |bibcode=2002A&A...390.1115B |doi=10.1051/0004-6361:20020749 |ref=harv}}</ref><ref>{{Cite journal|url=//www.sciencemag.org/content/338/6107/651.full|title=The Absolute Chronology and Thermal Processing of Solids in the Solar Protoplanetary Disk|date=2 November 2012|accessdate=17 March 2014|doi=10.1126/science.1226919 |journal=Science|volume=338 |issue= 6107 |pages=651–655|bibcode = 2012Sci...338..651C |pmid=23118187 | last1 = Connelly | first1 = JN | last2 = Bizzarro | first2 = M | last3 = Krot | first3 = AN | last4 = Nordlund | first4 = Å | last5 = Wielandt | first5 = D | last6 = Ivanova | first6 = MA}}{{Registration required}}</ref> <!-- section break, rows 40-49 --> | header40 = လှည့်ပတ် ဂုဏ်သတ္တိများ | label41 = ဝင်ရိုးပေါ်၌ တိမ်းစောင်းမှု | data41 = 7.25°<ref name=nssdc/><br>(ဘဲဥပုံ ပတ်လမ်းသို့)<br>67.23°<br>(galactic plane သို့) | label42 = မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း၏<br>ညာဘက် တိမ်းစောင်းမှု<ref name="iau-iag">{{cite web |last1=Seidelmann |first1=P. K. |display-authors=etal |title=Report Of The IAU/IAG Working Group On Cartographic Coordinates And Rotational Elements Of The Planets And Satellites: 2000 |url=http://www.hnsky.org/iau-iag.htm |date=2000 |accessdate=22 March 2006 |archivedate=12 May 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200512151452/http://www.hnsky.org/iau-iag.htm }}</ref> | data42 = 286.13°<br>{{nowrap|19 h 4 min 30 s}} | label43 = မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း၏<br>နိမ့်ဆင်းမှု | data43 = +63.87°<br>63° 52' North | label44 = အီကွေတာ၌ <br>နေ၏လှည့်ပတ်ကာလ | data44 = 25.05 d<ref name=nssdc/> | label45 = (at 16° latitude) | data45 = 25.38 d<ref name=nssdc/><br>{{nowrap|25 d 9 h 7 min 12 s}}<ref name="iau-iag"/> | label46 = (at poles) | data46 = 34.4 d<ref name=nssdc/><!-- derived from T = ( 14.37 - 2.33 sin^2 L - 1.56 sin^4 L ) °/day, L = 90° --> | label47 = လှည့်ပတ် အလျင်<br>(at equator) | data47 = {{val|7.189|e=3|u=km/h}}<ref name="sse"/><!-- Derived from NASA source: equatorial circumference of 4,379,000 kilometres divided by sidereal rotation period of 609.12 hours; maybe this kind of basic calculation could be done in some generic template code? --> <!-- section break, rows 50-69 --> | header50 = ဖိုတိုစဖီးယား ပါဝင်မှု | label51 = [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]] | data51 = 73.46%<ref>{{cite web |title=The Sun's Vital Statistics |url=http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html |publisher=Stanford Solar Center |accessdate=29 July 2008 |archive-date=3 July 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120703061116/http://solar-center.stanford.edu/vitalstats.html }} Citing {{cite book |last=Eddy |first=J. |date=1979 |title=A New Sun: The Solar Results From Skylab |url=http://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm |page=37 |publisher=[[NASA]] |id=NASA SP-402 |access-date=23 February 2017 |archive-date=13 January 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150113155042/http://history.nasa.gov/SP-402/contents.htm |url-status=dead }}</ref> | label52 = [[ဟီလီယမ်]] | data52 = 24.85% | label53 = [[အောက်ဆီဂျင်]] | data53 = 0.77% | label54 = [[ကာဗွန်]] | data54 = 0.29% | label55 = [[သံ]] | data55 = 0.16% | label56 = [[နီယွန်]] | data56 = 0.12% | label57 = [[နိုက်ထရိုဂျင်]] | data57 = 0.09% | label58 = [[ဆီလီကွန်]] | data58 = 0.07% | label59 = [[မဂ္ဂနီဆီယမ်]] | data59 = 0.05% | label60 = [[ဆာလဖာ]] | data60 = 0.04% }} '''နေ''' ({{lang-en|Sun}}) သည် ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ [[နေအဖွဲ့အစည်း]]အတွင်းတွင် ရှိသော [[ကြယ်]] ဖြစ်သည်။ နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းရှိ [[ဂြိုဟ်]]များသည် နေကို ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းများအတိုင်း လှည့်ပတ်၍ သွားနေကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ နေကို နေ့အခါတွင် ကောင်းကင်ယံတွင် မြင်နိုင်သည်။ နေသည် ကြီးမားသော အဝါရောင်ဘောလုံးကြီး တစ်ခုပမာပင်ဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ်တွင် နေသည် မရပ်မနား ပေါက်ကွဲနေသော ဧရာမဘောလုံးကြီး တစ်ခုသာလျှင်ဖြစ်သည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုများမှ [[စွမ်းအင်]]အမြောက်အမြားကို ထုတ်လွှတ်သည်။ နေသည် [[ကမ္ဘာ]]မှ အလွန်ပင်ကွာဝေးသော်လည်း လူသားတို့အနေဖြင့် ထိုစွမ်းအင်ကို ခံစားသိရှိနိုင်သည်။ နေသည် အလွန်တောက်ပသဖြင့် ကြည့်ရုံမျှနှင့်ပင် မျက်စိကို ကျိန်းစပ်နာကျင်စေသည်။ နေမှ [[အလင်း|အလင်းရောင်]]၊ [[အပူ|အပူဓာတ်]]နှင့် နေလှိုင်းများ (solar wind) ကို ထုတ်လုပ်သည်။ နေလှိုင်းများသည် လေထု၏ အပြင်ဘက်မှ ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်သွားနေကြသည်။ နေလှိုင်းများကို နေမှလွင့်ပျံ့ထွက်လာသော သေးငယ်သော အမှုန်အမွှားကလေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နေသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ [[သက်ရှိ]]များအတွက် အဓိက စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည်။ နေသည် ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ နေအဖွဲ့အစည်း၏ အလယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဂြိုဟ်တို့သည် နေကိုဗဟိုပြု၍ စက်ဝိုင်းပုံ လှည့်ပတ်နေကြသည်။ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းများသည် နေမှ အကွာအဝေးအမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းများမှာ လုံးဝဝိုင်းစက်သော စက်ဝိုင်းပုံမဟုတ်ဘဲ ဘဲဥပုံဖြစ်သည်။ နေနှင့်နီးသော ဂြိုဟ်တို့သည် အပူကို ပိုမိုရရှိပြီး ဝေးကွာသော ဂြိုဟ်တို့တွင် ပို၍ အေးသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိသက်ရှိအားလုံးတို့တွင် နေမှလာသော အလင်းရောင်နှင့် စွမ်းအင်တို့ကို လိုအပ်သည်။ ဂြိုဟ်တို့သည် နေ၏ရောင်ခြည်ကို စွမ်းအင်အဖြစ်သုံး၍ ဖွံ့ဖြိုးလာကြသည်။ အပင်များနှင့် သစ်ရွက်များတွင် အစိမ်းရောင်ရှိသည့် ကလိုရိုပလတ်စ်များဖြင့် နေရောင်ခြည်ကို အသုံးချကာ ဖိုတိုဆန်းသစ်စစ်ခေါ် နည်းလမ်းဖြင့် အစာချက်လုပ်ကြသည်။ [[File:Celestial body size comparison horizontal.png|thumb|upright=1.8|[[နေအဖွဲ့အစည်း]]ရှိ [[ဂြိုဟ်|ဂြိုဟ်များ]]အားလုံးနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ၎င်းထက်ပိုကြီးမားသော ကြယ်အချို့နှင့် သော်လည်းကောင်း နေအား အရွယ်အစား နှိုင်းယှဉ်ပြထားပုံ။ နေသည် ကီလိုမီတာပေါင်း ၁.၄ သန်း (၄.၆၄၃ [[အလင်းစက္ကန့်|အလင်း-စက္ကန့်]]) အကျယ်အဝန်းရှိပြီး ကမ္ဘာထက် ၁၀၉ ဆ ပိုကျယ်ကာ ကမ္ဘာ နှင့် လ ကြားအကွာအဝေး၏ လေးဆရှိပြီး နေအဖွဲ့အစည်း၏ ၉၉.၈၆ ရာခိုင်နှုန်းသော [[နေဒြပ်ထု|ထုထည်]]ရှိသည်။]] နေ၏ အလယ်ဗဟိုတွင်ရှိသော ဗဟိုထုတွင် လွန်စွာပြင်းထန်သော အပူချိန်နှင့် ဖိအားတို့သည် [[ဟိုက်ဒရိုဂျင်]]ဓာတ်ငွေ့များကို [[ဟီလီယမ်]]ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးပြီး မြောက်မြားလှစွာသော စွမ်းအင်များကို ထုတ်လွှတ်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းကို nuclear fusion ဟုခေါ်သည်။ နေတွင် အများဆုံးပါဝင်သည့် ဒြပ်ထုမှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြစ်ကာ ကျန်သည်မှာ ဟီလီယမ်ဖြစ်သည်။ လေးလံသောဒြပ်များဖြစ်ကြသည့် [[အောက်ဆီဂျင်]] [[ကာဗွန်]] နီယွန်နှင့် အိုင်းယွန်းတို အနည်းငယ် ပါဝင်သည်။<ref name=basu2008> {{Cite journal |last=Basu |first=S. |last2=Antia |first2=H. M. |date=2008 |title=Helioseismology and Solar Abundances |journal=Physics Reports |volume=457 |issue=5–6 |page=217 |arxiv=0711.4590 |bibcode=2008PhR...457..217B |doi=10.1016/j.physrep.2007.12.002 |ref=harv }}</ref> အချင်းသည် ၆၉၅,၀၀၀ ကီလိုမီတာခန့် (၄၃၂,၀၀၀ မိုင်) ရှိ၍ နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကမ္ဘာ့အချင်းထက် ၁၀၉ ဆ ရှိသည်။ နေသည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ ၉၉.၈၆ ရာခိုင်နှုန်းသော ထုထည်ရှိကာ ကမ္ဘာထက် အဆပေါင်း ၃၃၀၀၀၀ ခန့်ထုထည် ကြီးမားသည်။<ref name=Woolfson00> {{Cite journal |last=Woolfson |first=M. |date=2000 |title=The origin and evolution of the solar system |journal=Astronomy & Geophysics |volume=41 |issue=1 |page=12 |bibcode=2000A&G....41a..12W |doi=10.1046/j.1468-4004.2000.00012.x |ref=harv }}</ref> လူတို့သည် အန္တရာယ်မဖြစ်စေရန် အထူးပြုလုပ်ထားသော မျက်မှန် (lens) များကို သုံး၍ နေကိုကြည့်နိုင်သည်။ ထိုသို့ကြည့်သောအခါ တွင် နေ၏မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မည်းနက်သော အစက်အပျောက်များကို တခါတရံတွင် မြင်ရတတ်သည်။ ထို အစက်အပျောက်များကို ဆန်းစပေါ့ (sunspot) ဟုခေါ်သည်။ ဆန်းစပေါ့ များ၏အရေအတွက်သည် တဖြည်းဖြည်းများလာပြီးနောက် ၁၁ နှစ်တာကာလအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည်၍နည်းသွားလေ့ရှိသည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်မှာ ၁၁ နှစ်လျှင်တစ်ခါ ဖြစ်ပျက်နေပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရာသီဥတု နှင့် [[အီလက်ထရွန်းနစ်]]ပစ္စည်းတို့ကို အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်စေသည်။ == နေဖြစ်ပေါ်လာပုံ == နေသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄.၆ ဘီလီယံလောက်က ကြီးမားသော မော်လီကျူးတိမ်တိုက်အတွင်း အာကာသအရာဝတ္ထုများ၏ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာပြိုကွဲခြင်း ([[:en:Gravitational_collapse|Gravitational collapse]])ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ ပြိုကွဲခြင်း ([[:en:Gravitational_collapse|Gravitational collapse]])ကြောင့်အာကာသဝတ္ထုအများစုမှာအလယ်တွင်စုဝေးသွားကြပြီး ကျန်အရာများကို နေအဖွဲ့အစည်းဖြစ်လာမည့် ဝင်ရိုးပတ်လမ်းအချပ်ပြားအဖြစ်သို့ ပြန့်ကျဲသွားစေသည်။ အလယ်ဗဟို၌ရှိသောဒြပ်များသည် အလွန်ပူ၍သိပ်သည်းလာပြီး  နောက်ဆုံးတွင် နယူကလိယပေါင်းစည်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီး [[နေ]]စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။<ref>Sun - Wikipedia</ref> == နေ၏ကံကြမ္မာ == အာကာသရူပဗေဒပညာရှင် ဟုခေါ်သော သိပ္ပံပညာရှင်တို့၏ အဆိုအရ နေသည် [[ ကြယ်ပုဝါ]] (yellow dwarf) အမျိုးအစားဝင် ကြယ်ဖြစ်ပြီး သက်တမ်း၏ တစ်ဝက်ခန့်မျှ ကုန်လွန်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ နောက်နှစ်ပေါင်း ၄ [[ဘီလီယံ]] သို့ ၅ ဘီလီယံမျှအကြာတွင် နေသည် တဖြည်းဖြည်းကြီးမား<ref>Sun - Wikipedia</ref>သည်ထက်ကြီးမားလာပြီး [[ဧရာမ ကြယ်နီ]] (red giant) အမျိုးအစားကြယ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားမည်ဖြစ်သည်။ နေသည် ယခုလက်ရှိ ပမာဏထက် ၂၅၀ ဆမျှကြီးမားလာမည်ဖြစ်ပြီး ၁.၄ [[AU]] (အာကာသယူနစ် ၁ ယူနစ်လျှင် [[ကီလိုမီတာ]]ပေါင်း သန်း ၁၅၀ ခန့် သို့ မိုင်ပေါင်း ၉၃ သန်းခန့်ရှိသည်။) အထိ ကြီးထွားလာမည်ဖြစ်သဖြင့် ယခုကမ္ဘာပတ်ကြောင်းကို ကျော်ဖြတ်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ၏ ကြမ္မာမှာလည်း ဖြေရှင်းရခက်သော ပြဿနာပင်ဖြစ်သည်။ ယခင်တွက်ချက်မှုများအရ စတယ်လာလှိုင်း (stellar wind) များကြောင့် နေ၏ ဒြပ်ထုကို ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ လျော့ကျသွားစေမည် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာသည် ပိုမိုဝေးလံသော ပတ်လမ်းကြောင်းသို့ လွတ်မြောက်သွားမည်ဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော် လေ့လာမှုအသစ်များတွင်မူ ဆွဲငင်မှု၏ ဒုတိယအား (tidal forces) များကြောင့် နေ၏ပမာဏ ကြီးထွားမလာခင်အချိန်ကပင် ဒြပ်ထုလျော့ကျသွားသော်လည်း ကမ္ဘာသည် ပျောက်ကွယ် သွားလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နေသည် [[ပင်မ အစီအစဉ် အတွင်းရှိကြယ်]] ဟုခေါ်သည့် ကြယ်အများစုတို့နှင့် တူညီသော ပုံသဏ္ဌန် အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေစေကာမူ ကမ္ဘာ၏ လေထုနှင့် ရေထုတို့သည် ပျောက်ပျက်သွားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင်နေသည် [[ကြယ်ဖြူပု]] (white dwarf) အဖြစ်ကျုံ့ဝင်သွားမည်ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် [[ကြယ်ပုနက်]] (black dwarf) အဖြစ် မှေးမှိန်သွားမည်ဖြစ်သည်။ နေနှင့် အနီးဆုံးကြယ်မှာ [[ပရိုဆီမာ စင်တောရိ]]ဖြစ်သည်။ <gallery> Sun projection with spotting-scope.jpg|နေကို [[အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း]]မှမြင်ရပုံ The sun in the cloud in Yangon.jpg|ကမ္ဘာမြေပေါ်မှကြည့်လျှင် နေသည် လ၏အရွယ်အစားနှင့် တူသည်ကို တွေ့မြင်ရစဉ် </gallery> ==ကျမ်းကိုး== {{Reflist|30em}} {{Footer SolarSystem}} [[ကဏ္ဍ:နေ]] [[Category:နေအဖွဲ့အစည်း]] [[ကဏ္ဍ:အလင်း ပင်ရင်းများ]] smd73w7eh0o0mww4v6j13pdl4le6uhv 0 3612 1037392 1031553 2026-06-11T07:59:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ထင်ရှားသောနေရာများ */ 1037392 wikitext text/x-wiki '''အင်းလေးကန်''' ({{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}})သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော သဘာဝ[[ကန်]]ဖြစ်ပြီး [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ မီတာ ၉၀၀ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်မြင့်သော ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ထက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် "တောင်ပေါ်က နတ်ကန်" ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပြိုင်ပြိုင်သွယ်တန်းနေသည့် တောင်တန်းကြီးနှစ်ခုကြားရှိ ညောင်ရွှေချိုင့်ဝှမ်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးအပိုင်း၌ လှပစွာ အခြေတည်လျက်ရှိသည်။<ref name="InleEco">Butkus, V. (2015). ''Ecology and Sustainability of Inle Lake''.</ref> {{Infobox body of water | name = အင်းလေးကန် | native_name = {{lang-shn|ၼွင်ဢင်းလေး}}(နောင်အင်းလေး) | image = Inle Lake (Myanmar).jpg | caption = ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ပေါ်မှ အင်းလေးကန်၏ မြင်ကွင်း | image_bathymetry = | caption_bathymetry = | location = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | coords = {{coord|20|33|N|96|55|E|region:MM_type:waterbody|display=inline,title}} | type = [[Polymictic lake]] (Tectonic origin) | inflow = နမ့်လတ်ချောင်း | outflow = [[ဘီလူးချောင်း]] | catchment = {{convert|3700|km2|abbr=on}} | basin_countries = {{flag|Myanmar}} | length = {{convert|18|km|abbr=on}} | width = {{convert|5|km|abbr=on}} | area = {{convert|116|km2|abbr=on}} | depth = {{convert|1.5|m|abbr=on}} (ခြောက်သွေ့ရာသီ) | max-depth = {{convert|3.7|m|abbr=on}} | volume = | residence_time = | shore = | elevation = {{convert|880|m|abbr=on}} | islands = ကျွန်းမျောများ (Floating islands) | cities = [[ညောင်ရွှေမြို့]] }} အင်းလေးကန်သည် ရှမ်းတောင်တန်းကြီးများ၏ ရင်ခွင်အလယ်တွင် ခွက်ဝင်နေသော သဘာဝရေလှောင်ကန်ကြီး ဖြစ်သည်။ [[မြစ်ကြီးနားခရိုင်|မိုးညှင်းခရိုင်]]ရှိ [[အင်းတော်ကြီး]]ကန်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးသော ကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အေးမြသော ရာသီဥတုနှင့် ကြည်လင်သော ရေပြင်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ကန်အတွင်းသို့ နမ့်လတ်ချောင်းနှင့် အခြားသော စမ်းချောင်းငယ်များစွာ စီးဝင်ပြီး၊ [[ဘီလူးချောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ (လောပိတ)|ဘီလူးချောင်း]]မှတစ်ဆင့် [[လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ (၁) နှင့် (၂)|လောပိတ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ]]အတွက် အဓိကကျသော ရေအရင်းအမြစ်ကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ အင်းလေးကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်နေရာ၌မျှ မရှိသော ရေနေသတ္တဝါနှင့် အပင်မျိုးစိတ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် [[ယူနက်စကို]] (UNESCO) ၏ လူသားနှင့် ဇီဝအဝန်းအဝိုင်း နယ်မြေ (Man and the Biosphere Reserve) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref name="UNESCO">UNESCO. (2015). ''Inle Lake Biosphere Reserve, Myanmar''.</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူနေမှုဘဝ == အင်းလေးရေပြင်ပေါ်တွင် ရွာကြီး၊ ရွာငယ်များစွာကို ရေပေါ်အိမ်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်ကြသော [[အင်းသားလူမျိုး]]တို့သည် ကမ္ဘာကျော် "ခြေထောက်ဖြင့် လှေလှော်ခြင်း" (Leg-rowing) အတတ်ပညာဖြင့် ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် ရေပေါ်စိုက်ခင်း (Floating Gardens) လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အင်းလေးဒေသ၏ အထင်ကရအဖြစ်ဆုံး နေရာမှာ နန်ဟူးရွာရှိ [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီကြွချီပွဲမှာ ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများ စိတ်ဝင်စားမှု အမြင့်ဆုံးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ == အင်းလေးကန်၏ ပထဝီဝင်ဖြစ်တည်မှုသမိုင်း == အင်းလေးကန်သည် ဘူမိဗေဒသဘောတရားအရ [[တက်တိုးနစ်]] (Tectonic origin) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရှေးဟောင်းကန်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် [[ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်]]၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိပြီး လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၅ သန်းခန့် (Pliocene-Pleistocene epoch) ကတည်းက ဖြစ်တည်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။<ref name="InleOrigin">Su, Y. & Jassby, A. (2000). ''The Inle Lake Ecosystem: Physical and Chemical Environment''.</ref> === ဖြစ်တည်ပုံ အဆင့်ဆင့် === # '''ပြတ်ရွေ့ကြောများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း:''' အင်းလေးကန်သည် အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် သွယ်တန်းနေသော ပြတ်ရွေ့ကြော (Fault lines) များအကြား မြေနိမ့်ဆင်းသွားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော "Graben" ခေါ် ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref name="GeologyMM">Bender, F. (1983). ''Geology of Burma''. Gebrüder Borntraeger.</ref> # '''ထုံးကျောက်မြေမျက်နှာသွင်ပြင်:''' အင်းလေးကန် တည်ရှိရာ ဒေသသည် ထုံးကျောက် (Limestone) များပြားသော ကာ့စ် (Karst) မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ထုံးကျောက်များ ရေတိုက်စားခြင်းနှင့် မြေအောက်လှိုဏ်ဂူများ ပြိုကျခြင်းတို့က ကန်၏ အနက်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို နှစ်သန်းပေါင်းများစွာအတွင်း ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ # '''ရှေးဟောင်းကန်ကြီး၏ အကြွင်းအကျန်:''' သုတေသနပြုချက်များအရ ရှေးယခင်က ယခုထက် များစွာကြီးမားသော "ရှေးဦးအင်းလေးကန်ကြီး" ရှိခဲ့ဖူးပြီး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် နုန်းမြေအနည်ထိုင်မှုများကြောင့် ယနေ့ မြင်တွေ့ရသော အရွယ်အစားသို့ တဖြည်းဖြည်း ကျုံ့ဝင်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="IID2012">Inle Lake Conservation and Rehabilitation Project (2012). ''Technical Report on Geological Evolution''.</ref> === ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ === * '''အမြင့်ပေ:''' အင်းလေးကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၈၀ မီတာ (၂,၉၀၀ ပေ) ခန့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြင့်မားသော ကုန်းမြင့်ကန် (Highland Lake) များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ * '''အနည်ထိုင်ခြင်းစနစ်:''' ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ချောင်းပေါင်း ၃၀ ကျော်မှ နှစ်စဉ် နုန်းနှင့် သဲအမြောက်အမြား သယ်ဆောင်လာသဖြင့် ကန်၏ အနက်မှာ တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောလာလျက်ရှိသည်။ * '''Polymictic Lake:''' အင်းလေးကန်သည် Polymictic lake အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ရေအပူချိန်မှာ အနက်အလိုက် အလွှာလိုက်ကွဲပြားခြင်းမရှိဘဲ ရေထုတစ်ခုလုံး မကြာခဏ ရောနှောလှုပ်ရှားနေသည့် သဘာဝရှိသည်။<ref name="Limnology">Akaishi, F. et al. (2006). ''Surface water quality and limnological characteristics of Inle Lake, Myanmar''.</ref> === လက်ရှိရင်ဆိုင်နေရသော ဘူမိရုပ်သွင်ပြောင်းလဲမှုများ === လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များအတွင်း သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကြောင့် ကန်၏ ဧရိယာမှာ လျင်မြန်စွာ ကျုံ့ဝင်လာနေသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တိုင်းတာချက်များအရ ကန်၏ အိတ်ပွင့်ရေပြင်ဧရိယာမှာ သိသိသာသာ လျော့နည်းလာကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။<ref name="Sidle2007">Sidle, R.C. et al. (2007). ''Erosion and sedimentation in Inle Lake''. Environmental Management.</ref> အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၄၄.၉ စတုရန်းမိုင် (၁၁၆ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် ၂၉၀၀ ပေ (၈၈၀မီတာ) တွင်တည်ရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော နွေရာသီတွင် အနက် ၇ ပေ (၂.၁မီတာ) ခန့်ရှိပြီး ရေနက်သောနေရာတွင် ၁၂ ပေ (၃.၇မီတာ) ခန့်ရှိသည်။　မိုးရာသီတွင် ၅ ပေ (၁.၅) မီတာ ရေမျက်နှာ မြင့်တက်သည်။ အင်းလေးကန်သည် တောင်ပေါ်ရေအိုင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်နှင့်မြောက် အလျား ကိုးမိုင်ခန့်ရှည်သည်။ အကျယ်ဆုံးနေရာ၌ အရှေ့နှင့်အနောက် သုံးမိုင်ခွဲခန့် ရှိသည်။ ကန်သည် နမ်ပီလူးခေါ် [[ဘီလူးချောင်း]]တွင်းမှဖြတ်၍ တောင်ဘက်စွန်မှ စီးထွက်သွားသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == အေဒီ ၁၀၄၄ က [[ပုဂံ]]တွင် မြန်မာ့နန်းရိုးစခဲ့သော ပထမမြို့တည်နန်းတည်ဘုရင် [[အနော်ရထာ]]၏ မြစ်တော်ကြီး ဘုရင်[[အလောင်းစည်သူ]]သည် တိုင်းပြည်တနံတလျား ခရီးသွားခဲ့သည်တွင် ထားဝယ် သားတို့လည်း နောက်တော်ပါးကပါကြဆို၏။ ထားဝယ်ဆိုသည်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကမ်းရိုးတန်းဒေသသား တိုင်းရင်းသားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အင်းလေးကန်အရောက် ထားဝယ်သားတို့အား ထိုအရပ်၌ အခြေချနေထိုင်ကြဖို့ အရပ်တစ်ခု သတ်မှတ်ပြုပေးတော်မူခဲ့သည်။ အနေအထားက ထားဝယ်သားတို့ ယခင်သူတို့နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့ရာ (တနင်္သာရီ) ကမ်းရိုးတန်းအရပ်နှင့် ရေမြေအနေအထားများစွာတူသည်ဟု ထင်ဖွယ်ရာရှိသည်။ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ ဖောင်တော်ကျောက်ချရာ အင်းလေးကန်မဟာတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ၅ ဆူနှင့် ဖောင်တော်ဦးစေတီတည်တော်မူခဲ့သည်။ ယင်းဆင်းထုတော်တို့မှာ မာလာယုကျွန်းစွယ်သို့ ဘုရင်မင်းမြတ် ဖောင်စင်္ကြာအရောက်တွင် ရရှိယူဆောင်ခဲ့ရာမှ ယင်းနယ်သစ်ဖွင့်ထားဝယ်သားတို့ ကိုးကွယ်ဖို့ပေးသနားခဲ့သည်ဆို၏။ ယနေ့ယခုတိုင်အောင်ပင် အင်းရေပြင်မြေပြင်အနက်၌ ကျွန်းတုံးကျွန်းသားအထပ်ထပ် မြင်နိုင်သေးသောနေရာကား ဘုရင်မင်းမြတ်၏ နန်းတော်စိုက်ရာ ဖြစ်ပုံရသည်ဟု ယနေ့ယခုတိုင် နေထိုင်လျက် ရှိနေကြသည့် ထားဝယ်သား သို့မဟုတ် အင်းသားတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ နန်းပန်မြို့မှ တစ်မိုင်ခန့်အဝေး၌လည်း ခွဲခြမ်း မွေတော် သည်တော်နှင့် မွေတော်တဆူ အခြားအခြေစိုက်နေထိုင်ကြသူများ ကိုးကွယ်ကြဖို့ စိုက်ထူ လှူတော်မူခဲ့သေးသည်။ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က သူတို့အချင်းချင်း ဘုံပြောပုံဆိုပုံအသံအမူမှအစ တူကြ၍ အင်းသားတို့က သူတို့မှာ ထားဝယ်သားတို့၏ ဘိုးဘွားဘီဘင်ဟု ဆိုချင်ကြသည်။ နောက်ထပ် အငြင်းပွားသည့် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုက အင်းသားတို့ကိုယ်၌ ယုံကြည်ကြသည်မှာ ရှေးခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံအစမှ သူတို့ဘိုးဘွားဘီဘင်အစဉ်လိုက် အင်းလေးဖက်သို့ ဆင်းသက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ ဘုရင်အလောင်းစည်သူ မရောက်မှီကတည်းကဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ဘုရင်ရောက်အလာ အင်းသားတို့ကိုယ်၌က ဖောင်စင်္ကြာအတွက် ရေတပ်မတော်သားအဖြစ် အမှုထမ်းလိုပါကြောင်း ဆန္ဒအလျောက်တင်လျှောက်ရာမှ သူတို့ကိုမြန်မာတံခွန် တောင်စွန်ရောက်အောင် လိုက်ပါလာပြီး ဘုရင်ကသနား၍ အခြေကျနေကြဖို့ ဒေသတစ်ရပ် ဖွင့်ခဲ့ရာ၊ ထိုမှနောင် ယခုတိုင်အောင် ထားဝယ်အမည်နှင့် တည်စဲရှိ၏။ ယနေ့တိုင်အောင် ဖော်ပြပါအသိရခက်သည့် ဒဏ္ဍာရီ ၂ ပုဒ်ကြောင့် ထားဝယ်နှင့် အင်းသားမည်သည်ကစကြောင်း မည်သူမှ ဆင်ခြေပေး မှတ်ချက်ပြု စောဒနာခြင်း မပြုကြတော့ချေ။ == လူမျိုး == အင်းလေးကန်ကိုခြံ၍ တည်သည့်နယ်ချင်းစပ် ၄ မြို့နယ် ကန်ရေပြင်အပါအဝင် ကျေးရွာတို့၌နေကြသူပေါင်းမှာ ၇ သောင်းဟု ခန့်မှန်းသည်။ [[အင်းသားလူမျိုး]]၊ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်(တောင်သူ)၊ ဓနု စသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ မြေပြင်စိုက်ပျိုးအလှစိုက်ခင်းနှင့် အပင်အလှဆင်ခြင်း အင်းလေးရေပြင်အထက် ကျွန်းမျောပြု၍ ဥယျာဉ်ဈေးကွက် ထူထောင်ခြင်းနှင့် မျိုးရိုးစဉ်လာ တံငါ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း လုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။= ==ထင်ရှားသော ဘုရားပွဲများ== ဖောင်တော်ဦးစံကျောင်းတော်၌ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁)ရက်၊ နံနက် (၄:၀၀) နာရီခန့်တွင် ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားပြုလုပ်ပြီး နံနက် (၇:၀၀) နာရီ မှာစတင်က စံကျောင်းတော်ရှိ ဘုရားငါးဆူအနက် လေးဆူအား ဟင်္သာဖောင်ဖြင့် [[ကျေးပေါခုံရွာ]]သို့ ရာပေါင်းများစွာသော လှေလှော်သမားများက ခြေထောက်တစ်ဖက်တည်းဖြစ် လှော်ခတ်ကာ ([[အင်းသားလူမျိုး]] ရိုးရာလှေလှော်ခတ်နည်း) ချိတ်ယူပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။ [[အင်းတိန်ရွာ]]တွင် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၂)ရက် မှ (၃)ရက် နေ့အထိ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၄)ရက်တွင် [[ရွာမရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၅)ရက်တွင် [[ငါးဖယ်ချောင်းရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၆)ရက် တွင် [[ကြေးစားကုန်းရွာ]] နှင့် [[ပွဲစားကုန်းရွာ]] စသဖြင့် အင်းလေးကန်အနီးရှိရွာအသီးသီးတွင် ဗုဒ္ဓပူဇနိယကျင်းပကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့သို့ကြွချီလာပြီးနောက် သီတင်းကျွတ်လဆန်း (၇)ရက်မှ (၉)ရက်​နေ့အထိ စံကျောင်းတော်တွင် ကိန်းဝပ်က ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ညောင်ရွှေမြို့စံကျောင်းတော်မှ နံနက်(၇:၀၀)နာရီခန့်တွင် [[နန်းသဲရွာ]]သို့ဆက်လက်ကြွချီကာ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၁)ရက်တွင် [[သလဲဦးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၂)ရက်တွင် [[ဓကလာရွာ]] နှင့် [[ဇရပ်ကြီးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၃)ရက်တွင် အလိုတော်ပေါက်နှင့် [[နန်းပန်ရွာ]]၊ ထိုနောက် [[မကျီးဆိပ်ရွာ]]သို့လည်းကောင်း [[ကျိင်းခမ်းရွာ]]သို့လည်းကောင်း သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် ကြွချီကာ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည်နေ့ ရောက်သော်အခါ [[မိုင်းပျိုးရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၁)ရက်နေ့တွင် [[နောင်တောရွာ]]၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၂)ရက်နေ့တွင် [[အင်းပေါခုံရွာ]] နှင့် [[ရေးသာရွာ]]သို့ ကြွချီကာဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ သီတင်းကျွတ်လဆုတ်(၃)ရက်၊ နံနက်(၈)နာရီတွင် ဖောင်တော်ဦး စံကျောင်းတော်ကြီးသို့ရောက်ရှိလာသည် နှင့်အတူ ကျောင်းတော်ဝင်ပွဲအား စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ကျေးပေါခုန်ကျေးရွာအုပ်စု သမိုင်းဝင် အင်းတိန်ဘုရား ပွဲတော်သည် အစည်ကားဆုံးသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ == စီးပွားရေး == [[File:InleEelTrap1.jpg|thumb|200px|အင်းလေးကန်ရှိ [[ငါးရှဉ့်]]ဖမ်းလုပ်ငန်း]] အင်းလေးနယ်တဝိုက် ကုန်သွယ်ထိုက်သည့်အရာတို့က လက်လုပ်ကုန်စည်အဖြစ်များ၍ လက်နက်တန်ဆာ၊ ကိရိယာပစ္စည်း ထွင်းထုထားသည့် အလှဆင်ဝတ္တုအဝတ်အထည်နှင့် ဖက်လိပ်ခေါ် ဆေးလိပ်တို့မှာ ဒေသသုံးသက်သက်လည်းရှိ ဒေသအပနှင့်လည်း ကူးလူးဖို့ပါရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အတော်များများ အလားတူတို့ကို မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌လည်း ဝယ်၍ရနိုင်သည်။ နေ့စဉ် အရောင်းအဝယ်မှာ ဒေသဈေးတွင် တွင်ကျယ်စွာလုပ်နိုင်၏။ သို့သော် ပျံကျဈေးဖြစ်၍ ဈေးနေရာပြောင်းသည်ကို အစဉ်အလာသမားတို့အတွက် အခက်အခဲရှိသိကြပါ၏။ ထို့ကြောင့် ပဉ္စမဈေးနေ့တိုင်း နောက်တဈေး မည်သည့်နေရာမှာဆိုသည်ကို လှည့်လည်စဉ်ထားကာ ရေးဆွဲလိုက်နာကြပါ၏။ ဈေးနေ့ကျလျှင်ဖြင့် လှေငယ်ကိုယ်စီဖြင့် ရေပေါ်ဈေးအဖြစ် ကျန် ၄ ရက်ထက်ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏကို ခရီးသွားဧည့်သည်တို့အတွက် ရောင်းကြဝယ်ကြသည်။ အင်းလေးကန်သည် ရှေးရိုးစဉ်လာယက္ကန်းလုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကျော်ကြားပါသည်။ ရှမ်းလွယ်အိတ်ခေါ် ပခုံးလွယ်အိတ်မှာ မြန်မာအများနေ့စဉ်သုံး၍ ဤဒေသတွင်အထွက်များပါသည်။ ပိုးထည်ယက်ခြင်းကလည်း အများကြိုက် အရေးပါလက်မှုစက်မှုပညာလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ အင်းလေးနယ်အတွင်းသာမက နိုင်ငံတနံတလျား လူသိများကြသည်။ ယင်းအရပ်ကုန်ထွက်တို့က လက်ရာကသန့် အဆင့်ကမြင့် လက်နှင့်ယက်လျှင်ပိုလှသည့်အဆင်၊ အင်းလေးဆင်ဟုလည်း ခေါ်ကြ။ ကျားမ မဟူသူသူငါငါတိုင်း ရင်တန်ဆာအဖြစ် ဆင်မြန်းကြသည်။ ယခုဆိုလျှင် ပြည်တွင်းဧည့်သည်နှင့် နိုင်ငံခြားဧည့်သည်တို့က အလှပစ္စည်း ပဏ္ဏာပစ္စည်းလို အသီးသီးဝယ်သွားလေ့ရှိကြသည်။ == ထင်ရှားသောနေရာများ == * [[ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)|ဖောင်တော်ဦးဘုရား]] * [[အင်းလေးရွာမ|ရွာမ ရေပေါ်ဈေး]] * [[ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက်]] (ကြောင်ခုန်ကျောင်း ဟုလူသိများသည်။) * [[ရွှေအင်းတိန် ဘုရား]] == ဓာတ်ပုံများ == <gallery> File:Inle Lake, Bamboo houses, Myanmar.jpg File:Inle Lake,Floating Garden.JPG File:Blethrow Inle3.JPG File:Hpaung Daw U Pagoda.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Hpaung Daw U Pagoda Buddhas.jpg|ဖောင်တော်ဦးဘုရား File:Inle Lake, Plants, Flowers, Myanmar.jpg File:Blethrow Inle2.JPG File:Blethrow Inle1.JPG File:Inlay Festival Standing Rowing.jpg File:Alotawpauk Pagoda Inlay.jpg|အလိုတော်ပေါက်ဘုရား File:Inlay Boat Station.jpg|အင်းလေး လှေဆိပ် File:Inle Lake, Buddhist stupas, Myanmar.jpg </gallery> == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{commonscat|Inle Lake}} * Interesting Photos [http://www.terragalleria.com/theravada/myanmar/inle/inle.html] * [http://www.myanmar-info.de/inle-see/ images from Inle Lake] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070929114801/http://www.myanmar-info.de/inle-see/ |date=29 September 2007 }} * [http://www.youtube.com/watch?v=Xr_xXDovx-U Trip to Burma] YouTube * [http://www.youtube.com/watch?v=oAPVSpHwiEc&mode=related&search= Inle Lake] YouTube * [http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html The Cotton Weaving Industry of Inle inc. video] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071006184747/http://www.mrtv3.net.mm/pages/cotinlay.html |date=6 October 2007 }} * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 Where Even Dead Flowers are Doomed] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319040455/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8465 |date=19 March 2008 }} Kyi Wai, ''The Irrawaddy'', September 1, 2007 * [http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 Poisoned Waters] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080309030433/http://irrawaddy.org/article.php?art_id=8466 |date=9 March 2008 }} Kyi Wai, "The Irrawaddy", September 1, 2007 {{ရှမ်းပြည်နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] eoyfvlm6b3zwb0nvo8ts0fq89o4sd4p 0 4258 1037322 1034153 2026-06-11T02:41:04Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037322 wikitext text/x-wiki {{Coord|36|N|138|E|type:country_region:JP|display=title}} {{Infobox country | နိုင်ငံအမည်အပြည့် = ဂျပန်ဘုရင့်နိုင်ငံတော် | အမည်_ရင်း = {{native name|ja|日本国|italics=off}}<br>{{small|{{transl|ja|Nippon-koku}} or {{transl|ja|Nihon-koku}}}} | common_name = ဂျပန် | ပုံ_အလံ = Flag of Japan.svg | ပုံ_တံဆိပ် = Imperial Seal of Japan.svg | other_symbol = <div style="padding:0.2em;">[[File:Goshichi no kiri.svg|80px|Seal of the Office of the Prime Minister and the Government of Japan]]</div> | other_symbol_type = အစိုးရ စည်းတံဆိပ် | နိုင်ငံတော်ဆောင်ပုဒ် = | နိုင်ငံတော်သီချင်း = {{Nihongo|"[[ကီမီဂါယို]]"|君が代|italics=off}}<br>"အရှင့် နန်းသက်"<div style="display:inline-block;margin-top:0.4em;">{{center|[[File:Kimi ga Yo instrumental.ogg]]}}</div> | ပုံ_နေရာ = Japan (orthographic projection).svg | alt_map = Projection of Asia with Japan's Area colored green | map_caption = ဂျပန်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကို အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြင့်ဖော်ပြထားပြီး ပိုင်ဆိုင်သည်ဟုဆိုသော်လည်း ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိသော မြေကို အစိမ်းနုဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ | မြို့တော် = [[တိုကျိုမြို့]] (東京) | coordinates = {{Coord|35|41|N|139|46|E|type:city}} | အကြီးဆုံးမြို့ = မြို့တော် | အကြီးဆုံးပြည်နယ် = | ရုံးသုံးဘာသာများ = [[ဂျပန်ဘာသာစကား|ဂျပန်]] | demonym = Japanese | government_type = [[ပြည်ထောင်စုစနစ်|ပြည်ထောင်စု]] [[ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ်|ပါလီမန်]] [[:en:constitutional monarchy|စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်]] | leader_title1 = [[ဂျပန် ဧကရာဇ်|ဧကရာဇ်]] | leader_name1 = [[နာရူဟီတို]] | leader_title2 = [[ဂျပန်နိုဘုရင်နိုင်ငံတော်၏ ဝန်ကြီးချုပ်|ဝန်ကြီးချုပ်]] | leader_name2 = [[တခအိချိ ဆနအဲ]] | legislature = [[ဒိုင်းယက်လွှတ်တော်]] | upper_house = [[:en:House of Councillors (Japan)|House of Councillors]] | lower_house = [[:en:House of Representatives (Japan)|House of Representatives]] | sovereignty_type = [[ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း|တည်ထောင်ခြင်း]] | established_event1 = [[:en:Yamato Dynasty|ဧကရာဇ်မင်းဆက်ထူထောင်ခြင်း]] | established_date1 = ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက် ၆၆၀ ဘီစီ | established_event2 = [[:en:Meiji Constitution|မေဂျီအခြေခံဥပဒေ]] | established_date2 = ၁၈၉၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက် | established_event3 = {{nowrap|[[ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ|လက်ရှိဖွဲ့စည်းပုံ]]}} | established_date3 = ၁၉၄၇ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက် | area_km2 = ၃၇၇,၉၇၅ | area_footnote = <ref name="area-2019">{{cite web|script-title=ja:令和元年全国都道府県市区町村別面積調（１０月１日時点）|url=https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|publisher=Geospatial Information Authority of Japan|language=ja|date=December 26, 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html|archive-date=April 15, 2020|url-status=dead|title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ|accessdate=26 September 2021|archivedate=15 April 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200415123703/https://www.gsi.go.jp/KOKUJYOHO/MENCHO201910-index.html}}</ref> | percent_water = ၁.၄ (၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ)<ref>{{cite web|title=Surface water and surface water change|access-date=October 11, 2020|publisher=OECD|url=https://stats.oecd.org/Index.aspx?DataSetCode=SURFACE_WATER#}}</ref> | area_rank = ၆၂ <!-- Area rank should match [[List of countries and dependencies by area]] --> | population_estimate = {{decrease neutral}} ၁၂၅,၃၆၀,၀၀၀<ref>{{cite web|title=Population Estimates Monthly Report July 2021)|url=https://www.stat.go.jp/english/data/jinsui/tsuki/index.html|publisher=Statistics Bureau (Japan)|date=July 20, 2021}}</ref> | population_estimate_rank = ၁၁ | population_estimate_year = ၂၀၂၁ | population_census = ၁၂၆,၂၂၆,၅၆၈<ref>{{cite web|url=https://www.e-stat.go.jp/en/stat-search/files?page=1&layout=datalist&toukei=00200521&tstat=000001136464&cycle=0&year=20200&month=24101210&tclass1=000001136465&tclass2=000001154388&tclass3val=0|title=2020 Population Census Preliminary Tabulation|accessdate=June 26, 2021|publisher=Statistics Bureau (Japan)}}</ref> | population_census_year = ၂၀၂၀ | population_census_rank = | population_density_km2 = ၃၃၄ | population_density_rank = ၂၄ | GDP_PPP = {{increase}} $၅.၅၈၆ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOJP">{{cite web|url=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2021/April/weo-report?c=158,&s=NGDP_RPCH,NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2019&ey=2026&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|title=World Economic Outlook database: April 2021|publisher=[[အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့]]|date=April 2021}}</ref> | GDP_PPP_year = ၂၀၂၁ | GDP_PPP_rank = ၄ | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} $၄၄,၅၈၅ | GDP_PPP_per_capita_rank = ၂၇ | GDP_nominal = {{increase}} $၅.၃၇၈ ထရီလီယံ<ref name="IMFWEOJP" /> | GDP_nominal_year = ၂၀၂၁ | GDP_nominal_rank = ၃ | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} $၄၂,၉၂၈ | GDP_nominal_per_capita_rank = ၂၃ | Gini = ၃၃.၄ <!-- Number only. --> | Gini_year = ၂၀၁၈ | Gini_change = decrease<!-- Increase/decrease/steady. --> | Gini_ref = <ref>{{cite encyclopedia|url=https://data.oecd.org/inequality/income-inequality.htm|title=Inequality - Income inequality - OECD Data|publisher=Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD)|access-date=25 July 2021}}</ref> | Gini_rank = ၇၈ | HDI = ၀.၉၁၉ <!-- Number only, between 0 and 1. --> | HDI_year = ၂၀၁၉<!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year. --> | HDI_change = increase <!-- Increase/decrease/steady. --> | HDI_ref = <ref name="UNHDR">{{cite web|url=http://hdr.undp.org/sites/default/files/hdr2020.pdf|title=Human Development Report 2020|language=en|publisher=[[ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်]]|date=December 15, 2020|accessdate=December 15, 2020}}</ref> | HDI_rank = ၁၉ | currency = [[ဂျပန် ယန်း]] (¥) | ဗဟိုဘဏ် = | time_zone = [[ဂျပန် စံတော်ချိန်|JST]] | utc_offset = +09:00 | drives_on = ဘယ် | calling_code = [[ဂျပန်နိုင်ငံရှိ တယ်လီဖုန်းနံပါတ်များ|+၈၁]] | cctld = [[.jp]] | official_website = <!----- do not add www.japan.go.jp – The article is about the country, not the government ----->|today | conventional_long_name = ဂျပန် }} '''ဂျပန်နိုင်ငံ'''({{lang-ja|日本; နိဟွန်}}၊ တရားဝင်အမည်: {{lang-ja|日本国; နိဟွန်းကိုကု}})သည် အရှေ့အာရှတွင်ရှိသော ကျွန်းစုနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ [[ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ]]အတွင်း၌ တည်ရှိပြီး ဂျပန်ပင်လယ်၊ [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]၊ [[ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|မြောက်ကိုရီးယား]]၊ [[တောင်ကိုရီးယား]]နှင့် [[ရုရှား]]တို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိပြီး မြောက်ဘက်ရှိ အိုဟွတ်ပင်လယ်မှတောင်ဘက် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်နှင့် [[ထိုင်ဝမ်]]တို့အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ဂျပန်၏ နာမည်ကို ဖော်ကျူးထားသော စာလုံးမှာ "နေပင်; နေမြစ်; နေ၏ အရင်းအမြစ်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂျပန်သည် ကျွန်းပေါင်း ၆၈၄၈ ကျွန်း ပါဝင်သည့် ကျွန်းစုနိုင်ငံဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းများမှာ ဟွန်ရှူး(本州)၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး(北海道)၊ ကျူရှူး (九州) နှင့် ရှီကိုကူး (四国) တို့ဖြစ်ကြပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြေနေရာစုစုပေါင်း၏ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှရှိသည်။ ဟွန်းရှူးကျွန်းပေါ်တွင် မြို့တော်တိုကျိုနှင့် အခြားအိုဆာကာ၊ကျိုတို ကဲ့သို့မြို့ကြီးများလည်းရှိသည်။ ကျွန်းအများစုမှာ တောင်ထူထပ်ပြီးအများအပြားမှာ မီးတောင်များဖြစ်ကြပြီး မီးတောင်ပေါင်း၁၁၀ရှိသည်။ ထိုမီးတောင်များအနက် မီးတောင် ၄၇ ခုသည် မီးတောင်ရှင်များဖြစ်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျပန်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော [[ဖူဂျီတောင်]] (富士山) သည် [[မီးတောင်]]တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒဿမမြောက် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၂၈ သန်းမျှရှိသည်။ တိုကျိုမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးမြို့ကြီးများထဲတွင်ပါဝင်သည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော တိုကျိုမြို့ကို စီရင်စု (၃) ခုဖြင့်ဖွဲစည်းထားကာ ခန့်မှန်းလူဦးရေ သန်း ၃္၈.၁၄ နေထိုင်ကြသည်။ ရှေးဟောင်းသုတေသန လေ့လာချက်များအရ [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း]] အချိန်ကာလကပင် ဂျပန်ကျွန်းများ ပေါ်တွင် လူများ နေထိုင်လျက် ရှိကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ ဂျပန်ဟူသော အမည်နာမကို သမိုင်းမှတ်တမ်းအဖြစ် ပထမအေဒီရာစုနှစ်မှ တရုတ်သမိုင်းစာအုပ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရှိရပြီး အကျဉ်းချုပ်သာ ဖော်ပြထားသည်။ အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ တသီးတသန့် နေခဲ့ပြီးနောက် ပြင်ပကမ္ဘာမှ လွှမ်းမိုးမှုများ ရောက်ရှိလာခြင်းသည် ဂျပန်သမိုင်း၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ယခုလက်ရှိ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စတင်သုံးစွဲသည့် အချိန်မှစ၍ ဂျပန်သည် ဘုရင်ရှိသော စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်နှင့် ဒိုင်းယက်ခေါ် လူထုကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော အထက်နှင့် အောက်လွှတ်တော်တို့ တပေါင်းတစည်းတည်းအုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို ထိန်းသိမ်းကျင့်သုံးလာခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် အဓိက စီးပွားရေး အင်အားစုဖြစ်ပြီး nominal GDP (စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်တန်ဖိုး) အရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယအကြီးဆုံး စီးပွားရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဝယ်အားရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် ကုလသမဂ္ဂ၊ G8၊ G4၊ OECD နှင့် [[APEC]] တို့၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကာကွယ်ရေးသုံးငွေ ပဉ္စမမြောက် အများဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်စည်တင်ပို့သူဖြစ်ပြီး ဆဋ္ဌမမြောက် အကြီးဆုံး ကုန်စည် တင်သွင်းသူဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် လူနေမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားသော ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ လူထုဖွံဖြိုးမှုကိန်းညွှန်းနိုင်ငံများ စာရင်းတွင် အဆင့် ၄ ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နည်းပညာ၊ စက်ပစ္စည်းနှင့် စက်ရုပ် ပိုင်းဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင် ဦးစီးဦးဆောင်သည့် နေရာမှာရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂနှင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လူ့သက်တမ်းအရှည်ဆုံးနှင့် ကလေးသူငယ်သေဆုံးမှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ''[[ကီမီဂါယော့]]''သည် ဂျပန်ပြည်၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းသည် [[ဂျပန်အင်ပါယာ]]၏ နိုင်ငံတော်သီချင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဂျပန်ဧကရာဇ်၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့တေးလည်းဖြစ်သည်။ == အခေါ်အဝေါ် == အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း ဂျပန်ဘာသာ စကားတွင် ဂျပန်နိုင်ငံကို နိပွန် သို့မဟုတ် နိဟွန်း ဟုခေါ်ဆိုကြပြီး ထိုအမည် နှစ်ခုစလုံးကို ဂျပန် ခန်းဂျီး အက္ခရာဖြင့် ( 日本) ဟု ရေးသည်။ ဂျပန်တွင် နိပွန် ဆိုသော အမည်ကို ရုံးသုံးအတွက် အသုံးများကြပြီး ဂျပန်ယန်းငွေ၊ စာတိုက်တံဆိပ်ခေါင်း နှင့် နိုင်ငံတကာ အားကစားပွဲများတွင် သုံးနှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။ နိဟွန်း ဆိုသော အခေါ်အဝေါ်ကိုမူ ယနေ့ခေတ် စကားပြောများတွင် သုံးကြသည်။ ဂျပန် လူမျိုးတို့ကို သူတို့ဘာသာ ဂျပန် ဘာသာစကားဖြင့် နိဟွန်းဂျင်း ဟု လည်းကောင်း၊ ဂျပန်ဘာသာကို နိဟွန်းဂေါ့ ဟု လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုလေ့ရှိပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ "နေအမျိုးအနွယ်" ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး တစ်ခါတရံ "နေထွက်ရာတိုင်းပြည်" (Land of the Rising Sun) ဟု ဘာသာပြန်ဆိုတတ်ကြသည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ တရုတ်ပြည်ရှိ ဂျပန်သံတမန်များမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ဂျပန်က ပို၍ရှေ့ဘက်သို့ ကျခြင်းကို ညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == {{main|ဂျပန်သမိုင်း}} === [[သမိုင်းမတင်မီခေတ်]] နှင့် ရှေးခေတ် သမိုင်းကြောင်း === [[File:Horyu-ji11s3200.jpg|thumb|left|200px|ဟိုးယူးဂျိ မှ ရွှေခန်းမ နှင့် ငါးထပ်ဘုရား သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး သစ်သားအဆောက်အအုံများတွင် ပါဝင်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ နေရာနှင့် [[ယူနက်စကို]]မှ ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။]] ဂျပန်ကျွန်းစုတွင် လူသားတို့ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည့် လက္ခဏာကို [[ကျောက်ခေတ်ဟောင်း]] ကာလ ဘီစီ ၃၀,၀၀၀ ခန့်က ပင်တွေ့ရှိရသည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျိုမွန်ကာလ ဘီစီ ၁၄,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ [[ကျောက်ခေတ်လယ်]] နှင့် [[ကျောက်ခေတ်သစ်]] ကာလရှိ ယနေ့ခေတ် အအီနု လူမျိုးနှင့် ယာမာတိုလူမျိုး <ref>{{cite journal|last=Matsumara|first=Hirofumi; Dodo, Yukio|url=https://www.jstage.jst.go.jp/article/ase/117/2/117_080325/_article |title=Dental characteristics of Tohoku residents in Japan: implications for biological affinity with ancient Emishi|journal=Anthropological Science|year=2009|volume=117|issue=2|pages=95–105|doi=10.1537/ase.080325|last2=Dodo|first2=Yukio}}</ref><ref>{{cite journal|last=Hammer|first=Michael F., et al|url=http://www.nature.com/jhg/journal/v51/n1/abs/jhg20068a.html |title=Dual origins of the Japanese: common ground for hunter-gatherer and farmer Y chromosomes|journal=Journal of Human Genetics|year=2006|volume=51|issue=1|pages=47–58|doi=10.1007/s10038-005-0322-0|pmid=16328082|last2=Karafet|first2=TM|last3=Park|first3=H|last4=Omoto|first4=K|last5=Harihara|first5=S|last6=Stoneking|first6=M|last7=Horai|first7=S}}</ref> တို့၏ ဘိုးဘေးများ ဖြစ်ကြသော တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အမြဲတစေ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုတော့ဘဲ ကျောက်ဂူတွင်း နေထိုင်သော မုဆိုးနှင့် ပစ္စည်းရှာဖွေသူတို့၏ အကြွင်းအကျန်များ နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတို့၏ အကြွင်းအကျန်များကို တွေ့ရသည်။<ref>{{cite web|last=Travis|first=John|title= Jomon Genes|url=http://www.pitt.edu/~annj/courses/notes/jomon_genes.html|publisher=University of Pittsburgh|accessdate=January 15, 2011}}</ref> ထိုကာလမှ ရွှံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး အလှဆင်ထားသော ခွက်များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အစောဆုံးသော [[အိုးလုပ်ငန်း]]မှ လက်ရာများပင် ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်တွင် ယာယိုအီ လူမျိုးတို့ ဂျပန်ကျွန်းများသို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး ဂျိုမွန်လူမျိုးတို့နှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသည်။<ref>{{cite book|last=Denoon|first=Donald; Hudson, Mark|title=Multicultural Japan: palaeolithic to postmodern|url=https://archive.org/details/multiculturaljap0000unse_y4f9|publisher=Cambridge University Press|year=2001|isbn=0-521-00362-8|pages=[https://archive.org/details/multiculturaljap0000unse_y4f9/page/n31 22]–23}}</ref> ဘီစီ ၅၀၀ ခန့်တွင် စတင်သော ယာယိုအီ ကာလတွင် အလေ့အထအသစ်များ စတင်မိတ်ဆက်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းတို့မှာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊<ref>{{cite web|title=Road of rice plant|url=http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html|publisher=[[National Science Museum of Japan]]|accessdate=January 15, 2011|archivedate=30 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110430010530/http://www.kahaku.go.jp/special/past/japanese/ipix/5/5-25.html}}</ref> အိုးလုပ်ငန်း ပုံစံအသစ်<ref>{{cite web|title=Kofun Period|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/kofu/hd_kofu.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}</ref> နှင့် သတ္တုပညာ တို့ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား နှင့် တရုတ်မှ ရွှေ့ပြောင်းလာသောသူတို့ ယူဆောင်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Yayoi Culture|url=http://www.metmuseum.org/toah/hd/yayo/hd_yayo.htm|publisher=Metropolitan Museum of Art|accessdate=January 15, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သည့် အစောဆုံး မှတ်တမ်းကို တရုတ်လူမျိုးတို့၏ "ဟန်မှတ်တမ်း" ဟုခေါ်သော တရုတ်သမိုင်းမှ<ref>{{cite book | last=Takashi | first=Okazaki | last2=Goodwin | first2=Janet | title=The Cambridge history of Japan, Volume 1: Ancient Japan | year=1993 | publisher=Cambridge University Press | location=Cambridge | isbn=0-521-22352-0 | page=275 | chapter=Japan and the continent}}</ref> တဆင့် တွေ့ရသည်။ တရုတ်တို့၏ "ပြည်ထောင် ၃ ခု မှတ်တမ်း" ဟု အမည်ရသော သမိုင်းစာအုပ်အရ အေဒီ ၃ ရာစုတွင် ဂျပန်ကျွန်းစုပေါ်မှ အင်အားအကောင်းဆုံး တိုင်းပြည်ကို ယာမာတိုင်းကိုကု ဟု ခေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် စတင် ရောက်ရှိလာသည်မှာ ကိုရီးယား ပတ်ချဲ တိုင်းပြည်မှ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ တိုးတက် ပြန့်ပွားလာမှုတွင် တရုတ်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှု များစွာ ပါဝင်လေသည်။<ref>{{cite book |editor=Brown, Delmer M.|year=1993 |title=The Cambridge History of Japan |publisher=Cambridge University Press |pages=140–149}}</ref> အစောပိုင်းက လက်မခံမှုများရှိသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားများက ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပြန့်ပွားအောင် လုပ်ဆောင်လာကြပြီး အာဆုကာ ခေတ် (၅၉၂-၇၁၀) သို့ ရောက်သော အခါတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လက်ခံ လာကြသည်။<ref>{{cite book |title=The Japanese Experience: A Short History of Japan |first=William Gerald|last=Beasley |publisher=University of California Press |year=1999 |page=42 |isbn=0-520-22560-0 }}</ref> ၈ ရာစုနှစ်၊ နာရာခေတ် (၇၁၀-၇၈၄) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ဟဲအိဂျို နန်းတော် (ယနေ့ခေတ် နာရာ နေရာ) နေရာကို ဗဟိုပြု၍ အင်အား အလွန်ကောင်းသော ဂျပန်တိုင်းပြည် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နာရာခေတ်မှစ၍ ဂျပန်စာပေ အစပျိုးလာခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာပေါ် အခြေခံသော ဂျပန် အနုပညာ နှင့် ဗိသုကာပညာရပ်တို့ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=64–79 | isbn=978-1-4051-2359-4}}</ref> ၇၃၅-၇၃၇ ကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကျောက်ရောဂါ ကပ်‌ဘေးကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Hays|first=J.N.|title=Epidemics and pandemics: their impacts on human history|url=https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo|year=2005|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=1-85109-658-2|page=[https://archive.org/details/cruisersbattlecr00osbo/page/31 31]}}</ref> ၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ကန်မူးမင်းက မြို့တော်ကို နာရာမှ နာဂါအိုကာကျိုး နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ထိုမှ တဆင့် ယနေ့ခေတ် [[ကျိုတိုမြို့]] နေရာ ဖြစ်သော ဟဲအိအန်ကျိုး သို့ ၇၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ [[File:Mōko Shūrai Ekotoba Mongol Invasion Takezaki Suenaga 2 Page 5-7.jpg|thumb|မွန်ဂိုတို့ ဂျပန်သို့ ကျူးကျော်စဉ်အတွင်း ဆာမူရိုင်းများ မွန်ဂိုတို့နှင့် ရင်ဆိုင်နေစဉ်။ ကာမိကာဇဲဟု အမည်ရသော တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်း နှစ်ခုက ဂျပန်တို့ကို မွန်ဂိုတပ်တို့၏ ရန်မှ ကာကွယ်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။]] ထိုအချိန်မှစ၍ ဟဲအိအန် ခေတ် (၇၉၄-၁၁၈၅) ခုနှစ်အတွင်းစတင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ တသီးတခြားဖြစ်သော ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု ခိုင်မာစွာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကာ အနုပညာ၊ အိုးလုပ်ငန်း နှင့် ဘာသာစကားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ လေဒီ မူရာဆာကီ၏ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်များနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတော် သီချင်းဖြစ်သော ကိမိဂါရိုတို့ကို ထိုအချိန်က ရေးသားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |first=Conrad|last=Totman |year=2002 |title=A History of Japan |publisher=Blackwell |pages=79–87, 122–123 | isbn=978-1-4051-2359-4}}</ref> ဟဲအိအန်ခေတ်အတွင်း ဗုဒ္ဓဘာသာ ပြန့်ပွားလာခဲ့ပြီး အဓိကအားဖြင့် ဂိုဏ်းနှစ်ခု ဖြစ်သော ဆိုင်ချိုး၏ တန်ဒိုင်းဂိုဏ်း နှင့် ကူးကိုင်း၏ ရှင်ဂုံဂိုဏ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မဟာယန ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ဂိုဏ်းခွဲတစ်ခု ဖြစ်သော သန့်ရှင်းသောမြေ၏ ဗုဒ္ဓဝါဒ (ဂျိုဒိုရှူး ၊ ဂျိုဒိုရှင်ရှူး ) မှာ ၁၁ ရာစု၏ နောက်တစ်ဝက်တွင် အလွန် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ === မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ်ကာလ === ဂျပန်တို့၏ မြေရှင်ပဒေသရာဇ် ခေတ်ကာလမှ [[ဆာမူရိုင်း]] ဟုခေါ်သော အုပ်ချုပ်သူ စစ်သူရဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့် ထင်ရှားလာခြင်းတို့ဖြင့် အစပျိုးခဲ့သည်။ ၁၁၈၅ ခုနှစ်တွင် ဂန်ပေးစစ်ပွဲအတွင်း တိုင်ရာ မျိုးနွယ်စုတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီးနောက် ဟဲအိကဲပုံပြင်များအရ ဆာမူရိုင်း မိနာမိတို နော့ ယိုရီတိုမိုကို [[ရှိုးဂန်း]] အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ကမာကူရာ တွင် အခြေစိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူ သေဆုံးပြီးနောက် ဟိုဂျို မျိုးနွယ်စုသည် ရှိုးဂန်း များအတွက် အုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကမာကူရာ ခေတ် (၁၁၈၅-၁၃၃၃) ခုနှစ်အတွင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ဆာမူရိုင်းအလွှာများ ကြားတွင် ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=106–112}}</ref> ကမာကူရာ ရှိုးဂန်းတို့က ၁၂၇၄ နှင့် ၁၂၈၁ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂို ကျူးကျော်သူတို့ကို တွန်းလှန်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းမှ နောက်ဆုံးတွင် သူတို့အား ဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ ဂိုဒိုင်ဂိုမင်းသည် ၁၃၃၆ ခုနှစ်တွင် အာရှီကာဂါ တာကာအူဂျီ အား ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ [[File:Samurai-Edo-Customs-1798-Shiji-no-Yukikai.png|thumb|left|ဆာမူရိုင်းတို့သည် အရပ်သားတို့ကို အသေးအဖွဲစော်ကားမှုများနှင့်ပင် သတ်ဖြတ်တတ်ကြသဖြင့် အဲဒိုခေတ် (၁၇၉၈)အတွင်း ဂျပန်ပြည်သူတို့က အကြီးအကျယ် ကြောက်ရွံ့ကြသည်။]] အာရှိကာဂါ တာကာအူဂျီက မူရိုမာချီ ၊ ကျိုတိုတွင် ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ မူရိုမာချီခေတ် (၁၃၃၆-၁၅၇၃) ခုနှစ်အတွင်း စတင်ခဲ့သည်။ အာရှီကာဂါ ရှိုးဂန်းနိတ် သည် အာရှိကာဂါ ယိုရှီမိဆု လက်ထက်တွင် ဂုဏ်ရောင် ထွန်းပြောင်ခဲ့ပြီး ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကို အခြေခံသော ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်မြင့်မားခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် ဟီဂါရှိယာမ ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ၁၆ ရာစုတိုင်အောင် တိုးတက် မြင့်မားခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ နောက် ဆက်ခံသော အာရှိကာဂါ ရှိုးဂန်းများသည် ဒိုင်မျိုဟုခေါ်သော မြေရှင်ပဒေရာဇ် စစ်ခေါင်းဆောင်များကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိဘဲ ၁၄၆၇ ခုနှစ်တွင် အိုးနင်စစ်ပွဲဟု ခေါ်သော ပြည်တွင်းစစ် စတင်ခဲ့ကာ ရာစုနှစ်တစ်ခုစာ ကြာသည့် ဆန်ဂိုးကုခေတ် ဟုခေါ်သည် ပြည်ထောင်စစ်ပွဲများ စတင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=George|last=Sansom |year=1961 |title=A History of Japan: 1334–1615 |url=https://archive.org/details/historyofjapan00sans|publisher=Stanford University Press|pages=[https://archive.org/details/historyofjapan00sans/page/42 42], 217 | isbn=0-8047-0525-9}}</ref> ၁၆ရာစု အတွင်းတွင် ပေါ်တူဂီမှ ကုန်သည်များနှင့် ခရစ်ယာန် သာသနာပြုများ ဂျပန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဂျပန်နှင့် အနောက်တိုင်းတို့အကြား ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ခြင်း စတင်ခဲ့သည်။ အိုဒါ နိုဘူနာဂါသည် အခြား ဒိုင်မျိုများကို ဥရောပ နည်းပညာနှင့် လက်နက်များကို အသုံးပြု၍ အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၅၅၂ ခုနှစ်တွင် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ဆက်ခံသူ တိုယိုတိုမီ ဟီဒဲယိုရှီက ၁၅၉၀ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံကိုပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ဟီဒဲယိုရှီက ကိုရီးယားကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျူးကျော်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားနှင့် မင်မင်းဆက်၏ တရုတ်တပ်များကို ရှုံးနိမ့်ပြီး ဟီဒဲယိုရှီ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျပန်တပ်များ ကိုရီးယားမှ ၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=Stephen|last=Turnbull|year=2002 |title=Samurai Invasion: Japan's Korean War |url=https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn|publisher=Cassel |page=[https://archive.org/details/samuraiinvasionj0000turn/page/227 227]| isbn=978-0-304-35948-6}}</ref> ထိုခေတ်ကို အာဇူချီ-မိုမိုယာမာခေတ် (၁၅၇၃-၁၆၀၃) ဟု ခေါ်သည်။ [[File:Japan map 1783.jpeg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြေပုံကို ပြန်လည် ထွင်းထုထားပုံ]] တိုဂူဂါဝါ အိအဲယာဆု သည် ဟိဒဲယိုရှီ၏ သားအရွယ်မရောက်မီ ယာယီအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး သူ၏ နေရာကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေး ထောက်ခံမှု ရရှိစေရန် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားသော အခါတွင် သူသည် ၁၆၀၀ ခုနှစ်၌ ပြိုင်ဘက် မျိုးနွယ်စုတို့ကို ဆဲကိဂါဟာရ စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့သည်။ အိအဲယာဆုသည် ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှိုးဂန်းအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရပြီး အဲဒိုခေါ် ယနေ့ခေတ်တိုကျို နေရာတွင် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Turnbull|first=Stephen|title=Toyotomi Hideyoshi|url=https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184|year=2010|publisher=Osprey Publishing|isbn=978-1-84603-960-7|page=[https://archive.org/details/toyotomihideyosh00turn_184/page/n62 61]}}</ref> တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် သည် ဘူကဲ ရှိုဟတ်တို အပါအဝင် စည်းမျဉ်းများကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒိုင်မျိုများ ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက် လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=142–143}}</ref> ၁၆၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆာကိုကု ဟုခေါ်သော တံခါးပိတ် ဝါဒ ပေါ်လစီကို ရာစုနှစ် ၂ ခုခွဲမျှ ကြာအောင် ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး အားပျော့သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ စည်းလုံးညီညွတ်မှု အချိန်ကာလ ဖြစ်သည့် အဲဒိုခေတ် (၁၆၀၃-၁၈၆၈) အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Toby|first=Ronald P.|title=Reopening the Question of Sakoku: Diplomacy in the Legitimation of the Tokugawa Bakufu|journal=Journal of Japanese Studies|year=1977|volume=3|issue=2|pages=323–363|doi=10.2307/132115}}</ref> ရန်းဂါးကု ဟုခေါ်သော အနောက်တိုင်း သိပ္ပံပညာများကို နာဂါဆာကီရှိ ဒတ်ချ်တို့ စုဝေးရာ ဖြစ်သော ဒဲဂျီးမားမှ တဆင့် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့သည်။ အဲဒိုခေတ်တွင် ကိုကုဂကု (အမျိုးသားရေး ဘာသာ) ဟုခေါ်သော ဂျပန်တို့မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အကြောင်း လေ့လာသော ဘာသာရပ်လည်း တိုးတက် ထွန်းကားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Ohtsu|first=M.|title=Japanese National Values and Confucianism|journal=Japanese Economy|year=1999|volume=27|issue=2|pages=45–59|doi=10.2753/JES1097-203X270245|last2=Ohtsu|first2=Makoto}}</ref> === ခေတ်သစ်ကာလ === ၁၈၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်တွင် အမေရိကန် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးချုပ် မက်သယူးပယ်ရီသည် အမေရိကန်ရေတပ်မှ သင်္ဘောနက်ဟု ဂျပန်တို့ခေါ်သော အနောက်တိုင်း သင်္ဘောများဖြင့် ရောက်ရှိလာပြီး ကာနာဂါဝါ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဂျပန်တို့ကို ဖိအားပေး၍ ပြင်ပကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်စေခဲ့သည်။ ဘာကူမတ်ဆု ခေတ်အတွင်း နောက်ဆက်တွဲ အနောက်နိုင်ငံများနှင့် ချုပ်ဆိုသော အလားတူစာချုပ်များကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ရှိုးဂန်း နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဘိုရှင်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားပြီး ဘုရင်အောက်တွင် အားလုံး စုပေါင်းထိန်းချုပ်သောနိုင်ငံ (မေဂျီပြန်လည်တည်ထောင်ရေး) အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=289–296}}</ref> [[File:Great Victory of Pyongyang and Capture of Chinese Qing Generals by Migita Toshihide 1894.jpg|thumb|left|240px|၁၈၉၄-၁၈၉၅ ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်တွင် တရုတ် ဗိုလ်ချုပ်တို့ ဂျပန်တို့ ထံတွင် လက်နက်ချစဉ်]] အနောက်တိုင်းမှ နိုင်ငံရေး၊ တရားစီရင်ရေး နှင့် စစ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ပုံစံကို ယူပြီးနောက် ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့သည် ပရိုင်ဗီကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မေဂျီ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ ဂျပန်လွှတ်တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မေဂျီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးမှ ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးသော ကမ္ဘာ့အင်အားကြီး နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိစေခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ချဲ့ထွင်ရန်အတွက် စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို စတင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ [[ပထမ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၈၉၄-၁၈၉၅) နှင့် ရုရှား-ဂျပန်စစ် (၁၉၀၄-၁၉၀၅) တို့ အပြီးတွင် ဂျပန်တို့သည် ထိုင်ဝမ်၊ ကိုရီးယား နှင့် ဆာခါလင်၏ တောင်ဘက် တစ်ဝက်ကို ရယူ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Matsusaka|first=Y. Tak|title=Companion to Japanese History|year=2009|publisher=Blackwell|isbn=9781-4051-1690-9|pages=224–241|editor=Tsutsui, William M.|chapter=The Japanese Empire}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် ၃၅ သန်းမှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သန်း ၇၀ သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Hiroshi|first=Shimizu|title=Japan and Singapore in the world economy : Japan's economic advance into Singapore, 1870–1965|year=1999|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-19236-1|author2=Hitoshi, Hirakawa|page=17}}</ref> [[File:Meiji tenno1.jpg|thumb|upright|မေဂျီ ဘုရင် (၁၈၆၈-၁၉၁၂) သူ၏ အမည်ဖြင့် တိုကုဂါဝါ ရှိုးဂန်းနိတ် အပြီးတွင် ဘုရင်စနစ်ကို ပြန်လည် အသက်သွင်းခဲ့သည်။]] ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် တိုင်းရှိုး ဒီမိုကရေစီခေတ်အနေဖြင့် ခဏတာ ရှိခဲ့သော်လည်း နယ်ချဲ့စနစ်နှင့် စစ်အင်အားတိုးချဲ့မှုတို့က လွှမ်းမိုးသွားခဲ့သည်။ [[ပထမကမ္ဘာစစ်]] တွင် ဂျပန်တို့သည် စစ်နိုင်သည့် မဟာမိတ်များဘက်မှ ရှိခဲ့ပြီး သူတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့် နယ်မြေပိုင်ဆိုင်မှုကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့သည် နယ်ချဲ့ ပေါ်လစီကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် [[မန်ချူးရီးယား]]ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံတကာမှ ကန့်ကွက် ရှုံ့ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဂျပန်တို့ [[နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး]] မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့သည် နာဇီဂျာမနီ နှင့် ကွန်မြူနစ် ဆန့်ကျင်ရေး ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ် ထိုးခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် သုံးပွင့်ဆိုင် ပဋိညာဉ် စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဝင်ရိုးတန်းအင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=The Axis Alliance|url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/pre-war/361125a.html#3|publisher=iBiblio|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့က ဆိုဗီယက်-ဂျပန် စစ်မတိုက်ရေး ပဋိညာဉ်စာချုပ်ကို ညှိနှိုင်း ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=442}}</ref> ဂျပန်အင်ပိုင်ယာသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ အခြားဒေသများကို ကျူးကျော်ခဲ့ပြီး [[ဒုတိယ တရုတ်-ဂျပန်စစ်]] (၁၉၃၇-၁၉၄၅) ကို ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဂျပန် ဘုရင့် တပ်မတော်သည် နန်ကျင်းမြို့ကို အလျှင်အမြန် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး [[နန်ကင်း လူသတ်ပွဲ]]ကို ကျူးလွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.ibiblio.org/hyperwar/PTO/IMTFE/IMTFE-8.html |title=Judgment International Military Tribunal for the Far East, Chapter VIII: Conventional War Crimes (Atrocities) |publisher=iBiblio |date=November 1948}}</ref> ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့ ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားကို ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် [[အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု]]က ဂျပန်တို့အား လောင်စာဆီ ရောင်းချမှု ပိတ်ပင်ကန့်သတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |first=Roland H., Jr. |last=Worth |title=No Choice But War: the United States Embargo Against Japan and the Eruption of War in the Pacific |publisher=McFarland |year=1995 |pages=56, 86|isbn=0-7864-0141-9}}</ref> ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ (၇) ရက်တွင် ဂျပန်တို့က အမေရိကန် ရေတပ်စခန်း ဖြစ်သော [[ပုလဲဆိပ်ကမ်း]] ကို တိုက်ခိုက်ပြီး စစ်ကြေညာခဲ့ကာ အမေရိကန်တို့ကို [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]] အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် လာစေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html |title=インドネシア独立運動と日本とスカルノ（２） |work=馬 樹禮 |publisher=産経新聞社 |date=April 2005 |accessdate=October 2, 2009 |language=Japanese |archivedate=1 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501141220/http://www.sankei.co.jp/seiron/koukoku/2005/0504/ronbun3-2.html }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ibiblio.org/pha/policy/1941/411208c.html |title=The Kingdom of the Netherlands Declares War with Japan |publisher=iBiblio |accessdate=October 2, 2009}}</ref> ဆိုဗီယက်တို့က မန်ချူးရီးယားကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီး ဟီရိုရှီးမားနှင့် နာဂါဆာကီ မြို့တို့တွင် [[အနုမြူဗုံး|အဏုမြူဗုံး]] ကြဲချခြင်း ခံရပြီးနောက် ဂျပန်တို့ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် အကန့်အသတ်မရှိ လက်နက်ချခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Pape|first=Robert A.|title=Why Japan Surrendered|url=https://archive.org/details/sim_international-security_fall-1993_18_2/page/154|journal=International Security|year=1993|volume=18|issue=2|pages=154–201|doi=10.2307/2539100}}</ref> စစ်ပွဲကြောင့် ဂျပန် နှင့် အရှေ့အာရှ တစ်ခုလုံးတွင် လူသန်းပေါင်းများစွာ သေဆုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံများစွာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ အမေရိကန် ဦးဆောင်သော မဟာမိတ်များက အာရှတဝှမ်းရှိ ကိုလိုနီများ နှင့် စစ်စခန်းများမှ ဂျပန် သန်းပေါင်းများစွာကို အိမ်ပြန်ပို့ခဲ့ရပြီး ဂျပန် အင်ပိုင်ယာကို ဖျက်သိမ်းကာ ၎င်းတို့ သိမ်းယူထားသော နယ်မြေများကို လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည် ရရှိစေခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Watt|first=Lori|title=When Empire Comes Home: Repatriation and Reintegration in Postwar Japan|url=https://archive.org/details/whenempirecomesh0000unse|publisher=Harvard University Press|year=2010|isbn=978-0-674-05598-8|pages=[https://archive.org/details/whenempirecomesh0000unse/page/n16 1]–4}}</ref> မဟာမိတ်များက အရှေ့ဖျားဒေသအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ခုံရုံးကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၃) ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ဂျပန်ခေါင်းဆောင် အချို့ကို စစ်ရာဇဝတ်မှုများ အတွက် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဘက်တီးရီးယား သုတေသန ဌာန နှင့် ဘုရင့်မိသားစုတို့ကိုမူ တရားခွင်သို့ တက်ရောက်စေခဲ့သော်လည်း ရာဇဝတ်သားအဖြစ် တရားစွဲဆိုခြင်းမှ မဟာမိတ်တပ်များဆိုင်ရာ စစ်သေနာပတိချုပ်မှ ကင်းလွတ်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Thomas|first=J.E.|title=Modern Japan|url=https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom|year=1996|publisher=Longman|isbn=0-582-25962-2|pages=[https://archive.org/details/modernjapansocia0000thom/page/284 284]–287}}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့က လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီဝါဒကို အလေးပေးသော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအသစ်ကို စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို စာချုပ်ဖြင့် မဟာမိတ်တို့ ဂျပန်မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ကာ <ref>{{cite web |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ |title='52 coup plot bid to rearm Japan: CIA |first=Joseph |last=Coleman |date=March 6, 2007 |work=The Japan Times |accessdate=April 3, 2007 |archive-date=11 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160411091335/http://www.japantimes.co.jp/news/2007/03/06/national/52-coup-plot-bid-to-rearm-japan-cia/ }}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့အား ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် လက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသည် အလျှင်အမြန် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသောနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်မှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တို့ကျော်တက် မသွားခင်အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ထိုတိုးတက်မှုမှာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လည်များတွင် အဓိက စီးပွားရေး ကျဆင်းမှု ကြုံတွေ့ပြီးနောက် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ ၂၁ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် အပေါင်းလက္ခဏာ ဆန်သော တိုးတက်မှုများဖြင့် စီးပွားရေး ပြန်လည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/5178822.stm |title=Japan scraps zero interest rates |publisher=BBC News |date=July 14, 2006 |accessdate=December 28, 2006}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၁) ရက်တွင် ဂျပန်တို့သည် သမိုင်းတွင် အပြင်းထန်ဆုံးသော ငလျင်နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး [[နျူကလီးယားစွမ်းအား|နျူကလီးယား စွမ်းအင်]]၏ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်သော ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေးနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။<ref name="nytimes-tsunami">{{cite news|last=Fackler|first=Martin; Drew, Kevin|title=Devastation as Tsunami Crashes Into Japan|url=http://www.nytimes.com/2011/03/12/world/asia/12japan.html?ref=world|accessdate=March 11, 2011|newspaper=The New York Times|date=March 11, 2011}}</ref> == အစိုးရနှင့် နိုင်ငံရေး == [[File:Emperor Naruhito (cropped).jpg|thumb|လက်ရှိ ဧကရာဇ် [[နာရူဟီတို]]]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဘုရင်၏ ဩဇာအာဏာမှာ အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ရှိသည်။ ပွဲလမ်းသဘင်များအတွက် ဥသျှောင် ဖြစ်သော ဘုရင်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက "နိုင်ငံတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ စည်းလုံးညီညွတ်မှု ၏ ပြယုဂ်" ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ဩဇာအာဏာမှာ ဝန်ကြီးချုပ် နှင့် ဒိုင်းယက်ဟု ခေါ်သော လွှတ်တော်၏ ရွေးချယ်ခံ အမတ်များ တွင်သာ ရှိသည်။ အချုပ်အခြာ အာဏာမှာ ပြည်သူတို့ ထံတွင်သာ ရှိသည်။<ref name="Constitution">{{cite web |url=http://www.kantei.go.jp/foreign/constitution_and_government_of_japan/constitution_e.html |title=The Constitution of Japan |publisher=Prime Minister of Japan and His Cabinet |date=November 3, 1946 |accessdate=February 14, 2014}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိဘုရင်မှာ နာရူဟီတိုဖြစ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြု အစိတ်အပိုင်းမှာ နေရှင်နယ် ဒိုင်းယက် ဟုခေါ်သော လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တွင် အမတ် နေရာ ၄၈၀ ပါသော အောက်လွှတ်တော် ပါဝင်ပြီး ၄ နှစ်တကြိမ် သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းသည့် အခါတွင် ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်သော မဲဖြင့် ရွေးချယ်ခန့်အပ် ကြသည်။ ဟောက်စ်အော့ဖ် ကောင်ဆယ်လာ ခေါ်သော အထက်လွှတ်တော်တွင် အမတ်နေရာ ၂၄၂ နေရာ ပါဝင်ပြီး ၆ နှစ်သက်တမ်း ရှိသည်။ အသက် ၂၀ ပြည့်ပြီးသူတိုင်း မဲပေးပိုင်ခွင့် ရှိပြီး<ref name="cia">{{cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=US Department of State|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ရွေးချယ်ခံ နေရာများ အားလုံးအတွက် လျှို့ဝှက်မဲစနစ်<ref name="Constitution"/> ကို ကျင့်သုံးသည်။ လွှတ်တော်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဘရယ် ပါတီ ဖြစ်သော ဂျပန် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ် ဖြစ်သော လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီတို့ ကြီးစိုးနေကြသည်။ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှာ ၁၉၅၅ မှစ၍ မဲအရေအတွက် အသာရခဲ့ပြီဂ ၁၉၉၃ နှင့် ၁၉၉၄ ကြား ၁၁ လ နှင့် ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၂ ကြား ကာလများမှ လွဲ၍ ဖြစ်သည်။ လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ အောက်လွှတ်တော်တွင် ၂၉၄ နေရာနှင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် ၈၃ နေရာ ရရှိထားသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဂျပန်အစိုးရ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်များမှ အမတ်များထဲနေ၍ ရွေးချယ် သတ်မှတ်ပြီးနောက် ဘုရင်မှ ခန့်အပ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ခန့်အပ်ပိုင်ခွင့် နှင့် ထုတ်ပယ်နိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ အပြီး လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှ အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် [[ရှင်ဇို အာဘေး]]မှ ယိုရှီဟီကို နိုဒါ၏ နေရာတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၆ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Fackler|first=Martin|title=Ex-Premier Is Chosen To Govern Japan Again|url=http://www.nytimes.com/2012/12/27/world/asia/shinzo-abe-selected-as-japans-prime-minister.html?_r=1&|accessdate=March 12, 2013|newspaper=The New York Times|date=December 27, 2013|location=New York}}</ref> ဝန်ကြီးချုပ်နေရာကို ဘုရင်က ခန့်အပ်ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ လွှတ်တော်မှ သတ်မှတ်ပေးသူ မည်သူကို မဆို ဘုရင်က ခန့်အပ်ပေးရမည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။<ref name="Constitution"/> [[File:Fumio Kishida 20170216.jpeg|thumb|လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် [[ဖူမီအို ခီရှိဒ]]]] ဂျပန် ဥပဒေမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်ဥပဒေ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရှိသော်လည်း အဲဒိုခေတ် အတွင်းတွင် "ကူဂျီကာတာ အိုဆာဒါမဲဂါကီ" အစရှိသော သီးသန့် ဥပဒေများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက် လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Dean|first=Meryll|title=Japanese legal system: text, cases & materials|url=https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean|year=2002|publisher=Cavendish|isbn=978-1-85941-673-0|pages=[https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean/page/55 55]–58|edition=2nd}}</ref> သို့သော်လည်း ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းမှ စ၍ တရားစီရင်ရေး စနစ်မှာ ဥရောပမှ အရပ်ဘက် ဥပဒေများ ပေါ်တွင် များစွာ အခြေခံလာပြီး အထူးသဖြင့် ဂျာမနီ နိုင်ငံ ဥပဒေ ပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၈၉၆ တွင် ဂျပန် အစိုးရမှ ဂျာမန် ဥပဒေကြမ်း တစ်ခုပေါ်တွင် မူတည်၍ အရပ်ဘက် ဥပဒေ တစ်ခုကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး ပြင်ဆင် ပြီးချိန် အထိတိုင်အောင် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Kanamori|first=Shigenari|title=German influences on Japanese Pre-War Constitution and Civil Code|journal=European Journal of Law and Economics|date=January 1, 1999|volume=7|issue=1|pages=93–95|doi=10.1023/A:1008688209052}}</ref> ဥပဒေပြု လွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေများကို ဘုရင်က တရားဝင် အသိအမှတ် ပြုပေးရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်သည် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြုလိုက်သော ဥပဒေကို အတည်ပြုပေးရန် လိုအပ်ပြီး ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ဆန့်ကျင်ရန် အခွင့်အာဏာ ပေးမထားပေ။<ref name="Constitution"/> ဂျပန် တရားရုံးစနစ်ကို လေးပိုင်း ခွဲခြားထားပြီး တရားရုံးချုပ် နှင့် အောက်ရုံး ၃ ခု တို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.kantei.go.jp/foreign/judiciary/0620system.html |publisher=Office of the Prime Minister of Japan |title=The Japanese Judicial System |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ ပြဋ္ဌာန်း ဥပဒေ၏ အဓိက အပိုင်းကို ဥပဒေ သတ်မှတ်ချက်ဟု ခေါ်သည်။<ref>{{cite book|last=Dean|first=Meryll|title=Japanese legal system: text, cases & materials|url=https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean|year=2002|publisher=Cavendish|isbn=978-1-85941-673-0|page=[https://archive.org/details/japaneselegalsys00dean/page/131 131]|edition=2nd}}</ref> ==နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး နှင့် စစ်ရေး== [[File:SM3 from JDS Kongo.jpg|thumb|upright|ဂျေဒီအက်စ် ကွန်ဂို (DDG-173) ထိန်းချုပ် ဒုံးကျည်ဖျက်စနစ်မှ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ ဖျက် ဒုံးကျည်ကို ပစ်လွှတ်နေစဉ်]] ဂျပန်သည် ဂျီအိတ် (G8)၊ [[အေးပက်]] နှင့် အာဆီယံ ပေါင်း ၃ နိုင်ငံ တို့၏ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ပြီး အရှေ့အာရှ ညီလာခံတွင် ပါဝင်သူ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]နှင့် လုံခြုံရေး ပဋိဉာဏ် စာချုပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/australia/joint0703.html |title=Japan-Australia Joint Declaration on Security Cooperation |publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=August 25, 2010}}</ref> [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mofa.go.jp/region/asia-paci/india/pmv0810/joint_d.html |title=Joint Declaration on Security Cooperation between Japan and India |publisher=Ministry of Foreign Affairs |date=October 22, 2008 |accessdate=August 25, 2010}}</ref> အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရေး ရန်ပုံငွေ အတွက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့ ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အများဆုံး လှူဒါန်းသော နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉.၄၈ ဘီလီယံ လှူဒါန်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Net Official Development Assistance in 2009|url=http://www.oecd.org/dataoecd/17/9/44981892.pdf|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=January 16, 2011|archivedate=26 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110426173037/https://www.oecd.org/dataoecd/17/9/44981892.pdf}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် စီးပွားရေး၊ စစ်ရေး အရ နီးစပ်မှု ရှိသည်။ ဂျပန်-အမေရိကန် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုသည် ဂျပန်နိုင်ငံခြားရေး ပေါ်လစီ၏ အရေးပါသော ကိစ္စရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.realclearpolitics.com/articles/2007/03/japan_is_back_why_tokyos_new_a.html |title=Japan Is Back: Why Tokyo's New Assertiveness Is Good for Washington| author=Michael Green |publisher=Real Clear Politics | accessdate=March 28, 2007}}</ref> ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့ကုလသမ္မဂ္ဂ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် ဂျပန်နိုင်ငံသည် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်မှာ စုစုပေါင်း နှစ် ၂၀ မျှ ရှိပြီး လတ်တလော အနေနှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ဂျပန်သည် ဂျီဖိုး နိုင်ငံများထဲမှ [[ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ]]၏ အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ရန် ကြိုးစားနေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070221044357/http://www.centralchronicle.com/20070111/1101194.htm |archivedate=February 21, 2007 |title=UK backs Japan for UNSC bid |work=Central Chronicle | accessdate=March 28, 2007}}</ref> ဂျပန်သည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်လျှင် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ရုရှားနိုင်ငံနှင့် တောင်ကူရေးကျွန်းများ အငြင်းပွားမှု၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် လျန်ကုတ် ကျောက်ဆောင် အငြင်းပွားမှု နှင့် တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတို့နှင့် ဆန်ကာကူးကျွန်း အငြင်းပွားမှု၊ တရုတ်နှင့် အိုကီနိုတိုရီရှီမာ ပတ်ဝန်းကျင် သီးသန့်စီးပွားရေးဇုန် ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုတို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book|title=Peace in Northeast Asia|url=https://archive.org/details/peacenortheastas00scho|year=2008|publisher=Edward Elgar Publishing Limited|pages=[https://archive.org/details/peacenortheastas00scho/page/n33 26]–29|editor=Schoenbaum, Thomas J.}}</ref> ထို့ပြင် ဂျပန်တို့သည် [[မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ]] နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသားတို့အား ပြန်ပေးဆွဲမှု နှင့် နျူးကလီးယားလက်နက် နှင့် ဒုံးကျည်များ ကိစ္စတို့ကြောင့် ပြဿနာ ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|last=Chanlett-Avery|first=Emma|title=North Korea's Abduction of Japanese Citizens and the Six-Party Talks|url=http://www.fas.org/sgp/crs/row/RS22845.pdf|work=CRS Report for Congress|publisher=Federation of American Scientists|accessdate=January 7, 2011|archive-date=16 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212430/http://www.fas.org/sgp/crs/row/RS22845.pdf|url-status=dead}}</ref> ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများထဲမှ စစ်ရေး အသုံးစရိတ် အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=The 15 countries with the highest military expenditure in 2009|url=http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/milex_15|publisher=Stockholm International Peace Research Institute|accessdate=January 16, 2011|archivedate=17 February 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110217084451/http://www.sipri.org/research/armaments/milex/resultoutput/milex_15}}</ref> အီရတ်စစ်ပွဲ အတွင်းက ဂျပန်နိုင်ငံမှ တိုက်ခိုက်ရေး မဟုတ်သော တပ်များကို စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name="Iraq deployment">{{cite web |url=http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php |title=Tokyo says it will bring troops home from Iraq |work=International Herald Tribune |date=June 20, 2006 |accessdate=March 28, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060701220151/http://www.iht.com/articles/2006/06/20/news/japan.php |archivedate=1 July 2006 }}</ref> ဂျပန်၏ ရေကြောင်းကာကွယ်ရေးတပ်မှာ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းခြေ နိုင်ငံများ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် အမြဲပါဝင်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=About RIMPAC|url=http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html|publisher=Government of Singapore|accessdate=March 2, 2014|archivedate=6 August 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130806203903/http://www.mindef.gov.sg/imindef/mindef_websites/topics/exrimpac/abt_rimpac.html}}</ref> ဂျပန်စစ်တပ် (ဂျပန်ကာကွယ်ရေးတပ်) အား ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉ အရ စစ်ကြေညာခြင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ အငြင်းပွားမှုများတွင် စစ်ရေးအရ ဖြေရှင်းခြင်းကို တားမြစ်ထားသည်။ ဂျပန် ကာကွယ်ရေးတပ်သည် ပုံမှန် စစ်တပ်တစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ ပြင်ပတွင် သေနတ်တစ်ချက်မျှ မဖောက်သည့် စစ်တပ် ဖြစ်သည်။<ref>正論, May 2014 (171).</ref> ဂျပန်စစ်တပ်ကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက အုပ်ချုပ်ပြီး အခြေခံအားဖြင့် ဂျပန်မြေပြင်ကာကွယ်ရေးတပ်(JGSDF) ၊ ဂျပန်ရေကြောင်း ကာကွယ်ရေးတပ် (JMSDF) နှင့် ဂျပန် လေကြောင်းကာကွယ်ရေးတပ် (JASDF) တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုတပ်များသည် လတ်တလောတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ အီရတ်သို့ ဂျပန်တပ်များပို့လွှတ်ခြင်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမဆုံး ဂျပန်စစ်တပ်အား နိုင်ငံခြားတွင် အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။<ref name="Iraq deployment"/> နိပွန်ကဲအီဒန်ရန် ဟု ခေါ်သော ဂျပန်စီးပွားရေး အသင်းမှ ဂျပန်နိုင်ငံ အနေနှင့် နိုင်ငံတကာ စစ်လေယာဉ်နှင့် ဒုံးကျည် ပူးပေါင်း တည်ဆောက်သည့် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်နိုင်ရန် အတွက် အစိုးရအား လက်နက်တင်ပို့မှုကို ပိတ်ပင်ထားခြင်းမှ ရုပ်သိမ်းရန် တောင်းဆိုလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite news |url=http://in.reuters.com/article/2010/07/13/idINIndia-50097320100713 |title=Japan business lobby wants weapon export ban eased |publisher=Reuters |date=July 13, 2010 |accessdate=April 12, 2011 |archivedate=29 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141029205933/http://in.reuters.com/article/2010/07/13/idINIndia-50097320100713 }}</ref> ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလတွင် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် ရှင်ဇိုအာဘေးမှ ဂျပန် အနေနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့် အချိန်မှ စ၍ ထိန်းသိမ်းထားသော ပါဝင်ပတ်သက်မှု မရှိခြင်းကို ရပ်တန့်၍ ဒေသတွင်း လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်လိုသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ ပြောကြားချက်အရ ဂျပန်အနေနှင့် အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံများအား ဂျပန်၏ ပံ့ပိုးမှုကို ပေး၍ အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်လိုသည်ဟု ဆိုသည်။<ref name="JapanAsia">{{cite news|title=Abe offers Japan's help in maintaining regional security|url=http://www.japanherald.com/index.php/sid/222467193/scat/c4f2dd8ca8c78044/ht/Abe-offers-Japans-help-in-maintaining-regional-security|accessdate=May 31, 2014|publisher=Japan Herald|archivedate=31 May 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140531184828/http://www.japanherald.com/index.php/sid/222467193/scat/c4f2dd8ca8c78044/ht/Abe-offers-Japans-help-in-maintaining-regional-security}}</ref> ==အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပရီဖက်ချာပေါင်း ၄၇ ခုရှိပြီး ပရီဖက်ချာ တစ်ခုစီတွင် ရွေးချုပ်ထားသော အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ဥပဒေရေးရာ အဖွဲ့ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တို့က ကြီးကြပ်သည်။ ပရီဖက်ချာများကို မြို့တော်များ၊ မြို့များ နှင့် ကျေးရွာများ အဖြစ် ဆက်လက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထားသည်။<ref>{{cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0333710002|pages=[https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca/page/84 84]–85}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် လက်ရှိတွင် မြို့တော်များ၊ မြို့များ နှင့် ကျေးရွာများကို ပြန်လည် ပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ပရီဖက်ချာများ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသများ လျော့နည်းသွားပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အသုံးစရိတ်ကို လျှော့ချနိုင်ရန် မျှော်လင့်ထားသည်။<ref>{{cite web |last=Mabuchi |first=Masaru |url=http://siteresources.worldbank.org/WBI/Resources/wbi37175.pdf |title=''Municipal Amalgamation in Japan''|publisher=World Bank |date=May 2001 | accessdate=December 28, 2006}}</ref> {{ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒေသနှင့်ပရီဖက်ချာများ စာတမ်းထိုးမြေပုံ}} ==ပထဝီဝင်== [[File:Japan topo en.jpg|thumb|ဂျပန်ကျွန်းများ၏မြေမျက်နှာသွင်ပြင်]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် အရှေ့အာရှ ပစိဖိတ်ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်တွင် ကျွန်းပေါင်း ၆,၈၅၂ ကျွန်း ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ပိုင်ဆိုင်သော ကျွန်းများသည် မြောက်လတ္တီကျု ၂၄° မှ ၂၆° အတွင်း နှင့် အရှေ့ လောင်ဂျီကျု ၁၂၂° မှ ၁၄၆° အတွင်း တည်ရှိသည်။ အဓိကကျွန်းများမှာ မြောက်မှ တောင်သို့ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၊ ဟွန်ရှူးကျွန်း၊ ရှိကိုကူးကျွန်း နှင့် ကျူရှူးကျွန်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အိုကီနာဝါ ပါဝင်သော ရူကျူးကျွန်းများမှာ ကျူရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက်တွင် ဆက်လျှက် တည်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများအားလုံးကို စုပေါင်း၍ ဂျပန်ကျွန်းစုများဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။<ref>{{cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0-333-710002 |pages=[https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca/page/8 8]–11}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ၇၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သစ်တောထူထပ်ပြီး တောင်ကုန်းများပြားသဖြင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ရန် နှင့် လူနေထိုင်ရန် မသင့်လျော်ပေ။<ref name="cia"/><ref>{{cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=US Department of State|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ထို့အတွက်ကြောင့် လူနေထိုင်နိုင်သော အထူးသဖြင့် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများတွင် လူနေ အလွန်ထူထပ်သည်။ ဂျပန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူနေထိုင်မှု သိပ်သည်းမှု အများဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://esa.un.org/unpp/ |title=World Population Prospects |publisher=UN Department of Economic and Social Affairs |accessdate=March 27, 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321013235/http://esa.un.org/unpp/ <!--Added by H3llBot--> |archivedate=March 21, 2007}}</ref> ဂျပန်ကျွန်းများသည် ပစိဖိတ် မီးကွင်းဟု ခေါ်သော မီးတောင်ဇုန်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းရာပေါင်းများစွာက ဆီလူရီယန် အလယ်ပိုင်းမှ ပလေစတိုဆင်း အထိ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ရွေ့လျားမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် တောင်ဘက်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ပင်လယ်ကျောက်လွှာထုမှ အာမူရီယန် ကျောက်လွှာထုနှင့် အိုကီနာဝါ ကျောက်လွှာထု အောက်သို့ ဝင်ရောက်သွားခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ် ကျောက်လွှာထု က အိုကောက်စ် ကျောက်လွှာထုအောက်သို့ ဝင်ရောက်သွားခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ရှေးယခင်က ယူရှေးရှန်း တိုက်ကြီး၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် တွဲဆက်နေခဲ့သည်။ ကျောက်လွှာထုများ ရွှေ့လျားပြီး အောက်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ သန်းခန့်က ဂျပန်ကျွန်းစု နေရာကို အရှေ့သို့ ဆွဲထုတ်ခဲ့ပြီး ဂျပန်ပင်လယ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://shinku.nichibun.ac.jp/jpub/pdf/jr/IJ1501.pdf|last=Barnes|first=Gina L.|title=Origins of the Japanese Islands|publisher=[[University of Durham]]|year=2003|accessdate=August 11, 2009}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မီးမငြိမ်းသေးသော မီးတောင်ပေါင်း ၁၀၈ ခု ရှိသည်။ ရာစုနှစ်အတွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးစေသော ငလျင်များနှင့် ဆူနာမီများ မကြာခဏဆိုသလို ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070204064754/http://volcano.und.edu/vwdocs/volc_images/north_asia/japan_tec.html |archivedate=February 4, 2007 |title=Tectonics and Volcanoes of Japan |publisher=Oregon State University |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ၁၉၂၃ တိုကျို ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=James|first=C.D.|title=The 1923 Tokyo Earthquake and Fire|url=http://nisee.berkeley.edu/kanto/tokyo1923.pdf|publisher=University of California Berkeley|accessdate=January 16, 2011|year=2002|archivedate=7 August 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140807010932/https://nisee.berkeley.edu/kanto/tokyo1923.pdf}}</ref> လတ်တလော ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဓိက ငလျင်ကြီးများမှာ ၁၉၉၅တွင် ဖြစ်ပွားသော မဟာဟန်ရှင်းငလျင် နှင့် ရစ်ချ်တာစကေး ၉.၀ ရှိပြီး<ref name="USGS9.0">{{cite web |url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php |title=USGS analysis as of March 12, 2011 |publisher=Earthquake.usgs.gov |date=June 23, 2011 |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=13 March 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5x9dgiIL8?url=http://earthquake.usgs.gov/earthquakes/eqinthenews/2011/usc0001xgp/neic_c0001xgp_wmt.php }}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ရက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုဟိုကူး ငလျင်တို့ ပြီး ထိုငလျင်ကြောင့် ကြီးမားသော ဆူနာမီ လှိုင်းလုံးကြီးများ၏ ရိုက်ခတ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်<ref name="nytimes-tsunami" /> ပစိဖိတ် မီးကွင်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ငလျင်လှုပ်ရန် နှင့် ဆူနာမီ ဖြစ်ပေါ်ရန် အခြေအနေများပြီး ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် အတွက် အမြင့်မားဆုံး အန္တရာယ် ရှိသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web |title=2013 World Risk Report |url=http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf |accessdate=5 August 2014 |archivedate=16 August 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140816173655/http://www.worldriskreport.com/uploads/media/WorldRiskReport_2013_online_01.pdf }}</ref> ===ရာသီဥတု=== [[File:Cherry blossoms at Yoshinoyama 01.jpg|thumb|ယိုရှီနိုတောင်တွင် ချယ်ရီပန်းများပွင့်နေပုံမှာ ပြဇာတ်များနှင့် ဝါကာ ကဗျာများတွင် ချယ်မှုန်း သရုပ်ဖော်လေ့ ရှိသည်။]] [[File:Kongobuji Koyasan07n3200.jpg|thumb|ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာဖြစ်သော ကိုယာတောင်ပေါ် ကွန်ဂိုဘူဂျိရှိ ဆောင်းဦးရာသီ မေပယ်လ်ရွက်များ]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ အများအားဖြင့် အပူအအေးမျှတသော်လည်း မြောက်မှတောင်သို့ များစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ရာသီဥတုဇုန် ၆ ခု ကွဲပြားနေသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဟော့ကိုင်းဒိုး၊ ဂျပန်ပင်လယ်၊ အလယ်ပိုင်းကုန်းမြင့် ဒေသ၊ ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ နှင့် ရူကျူးကျွန်းများ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံး အပိုင်းဖြစ်သော ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် စိုစွတ်သော ကုန်းမြေ ရာသီဥတု ရှိပြီး ရှည်လျားပြီး အေးမြသော ဆောင်းရာသီများနှင့် အလွန်ပူနွေးသည်မှ အေးမြသော နွေရာသီများ ရှိသည်။ မိုးရေချိန် မများသော်လည်း ဆောင်းရာသီတွင် ဧရာမ နှင်းထုကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။<ref name=autogenerated2>{{cite book|last=Karan|first=Pradyumna Prasad|title=Japan in the 21st century|url=https://archive.org/details/japanin21stcentu0000kara|year=2005|publisher=University Press of Kentucky|isbn=0-8131-2342-9|pages=[https://archive.org/details/japanin21stcentu0000kara/page/18 18]–21, 41|author2=Gilbreath, Dick}}</ref> ဟွန်ရှူးကျွန်း၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ရှိသော ဂျပန်ပင်လယ်ဇုံတွင် အနောက်မြောက် ဆောင်းလေကြောင့် နှင်းများ အများအပြား ကျရောက်တတ်သည်။ နွေရာသီတွင်မူ ပစိဖိတ်ဒေသထက် ပို၍ အေးမြတတ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဖာန်းလေများကြောင့် အလွန်မြင့်မားသော အပူချိန် ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသတွင် ပုံမှန် စိုစွတ်သော ကုန်းမြေရာသီဥတု ရှိသော်လည်း နွေရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီ၊ နေ့နှင့်ည တို့တွင် အပူချိန် ကွာခြားမှု မြင့်မားသည်။ မိုးရေချိန်နည်းသော်လည်း ဆောင်းရာသီတွင် အစဉ်သဖြင့် နှင်းကျလေ့ရှိသည်။ ချူးဂိုးကု နှင့် ရှီကိုးကုဒေသတို့မှ တောင်ကုန်းများသည် ဆဲတိုကုန်းတွင်းပင်လယ်ကို ရာသီလေများမှ ကာဆီးထားသဖြင့် တစ်နှစ်ပတ်လုံး မအေးလွန်းသော ရာသီဥတု ရှိသည်။<ref name=autogenerated2 /> ပစိဖိတ် ကမ်းရိုးတန်းမှာမူ စိုစွတ်သော အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ရှိပြီး အရှေ့တောင် ရာသီလေများကြောင့် တစ်ခါတရံ နှင်းကျတတ်သော မအေးလွန်းသည့် ဆောင်းရာသီနှင့် ပူပြင်းပြီး စိုစွတ်သော နွေရာသီများ ရှိသည်။ ရူကျူးကျွန်းများတွင် အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတု ရှိပြီး နွေးထွေးသော ဆောင်းရာသီနှင့် ပူပြင်းသော နွေရာသီများ ရှိသည်။ မိုးရေချိန်မှာ အလွန်များပြီး အထူးသဖြင့် မိုးရာသီတွင် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် စိုစွတ်ပြီး အပူအအေးမျှတသော ရာသီဥတု များကြောင့် နွေဦးရာသီတွင် ချယ်ရီပန်းများ ပွင့်ဝေခြင်း၊ နွေရာသီ ပုစဉ်းရင်ကွဲတို့၏ အော်မြည်သံများ၊ ဆောင်းရာသီ သစ်ရွက်တို့၏ အရောင်အဆင်းစသည်တို့ကို ဂျပန်အနုပညာ နှင့် ဂျပန် စာပေတို့တွင် ဖော်ထုတ်ခြယ်မှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref name=autogenerated2 /> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပျမ်းမျှ ဆောင်းရာသီ အပူချိန်မှာ ၅.၁&nbsp;°C (၄၁.၂&nbsp;°F) ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ နွေရာသီအပူချိန်မှာ ၂၅.၂&nbsp;°C (၇၇.၄&nbsp;°F) ဖြစ်သည်။.<ref>{{cite web|title=Climate|url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html|publisher=[[Japan National Tourism Organization|JNTO]]|accessdate=March 2, 2011}}</ref> ဂျပန်တွင် အမြင့်ဆုံးတိုင်းတာခဲ့သော အပူချိန်မှာ ၄၀.၉&nbsp;°C (၁၀၅.၆&nbsp;°F) ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် တိုင်းတာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 |title=Gifu Prefecture sees highest temperature ever recorded in Japan – 40.9 |publisher=Japan News Review Society |date=August 16, 2007 |accessdate=August 16, 2007 |archivedate=18 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160818051003/http://www.japannewsreview.com/society/national/20070816page_id=1553 }}</ref> မိုးရာသီမှာ အိုကီနာဝါတွင် မေလ အစောပိုင်းတွင် စတင်ပြီး တဖြည်းဖြည်း မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသွားရာ ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင် ဇူလိုင် နှောင်းပိုင်း မှ စတင်လေ့ရှိသည်။ ဟွန်ရှူးကျွန်း နေရာ အများစုတွင် မိုးရာသီသည် ဇွန်လ အလယ်ပိုင်း မတိုင်မီ စတင်လေ့ရှိပြီး ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်မျှ ကြာမြင့်လေ့ ရှိသည်။ နွေရာသီ နှောင်းပိုင်း နှင့် ဆောင်းဦးရာသီ အစောပိုင်းတွင် တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းများကြောင့် မကြာခဏ မိုးကြီးလေ့ ရှိသည်။<ref name="climate">{{cite web |url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/essential/climate.html |title=Essential Info: Climate |publisher=[[Japan National Tourism Organization|JNTO]] |accessdate=April 1, 2007}}</ref> ===ဇီဝမျိုးကွဲများ=== [[File:Jigokudani hotspring in Nagano Japan 001.jpg|thumb|ဂျိဂိုကုဒါနိ ရေပူစမ်းမှ ဂျပန်မျောက်များမှာ ဆောင်းရာသီတွင် ရေပူစမ်းသို့ လာရောက်လေ့ ရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။]] ဂျပန်နိုင်ငံတွင် သစ်တော ဂေဟဒေသ ကိုးခု ရှိပြီး ထိုဒေသများမှ ကျွန်းများ၏ ရာသီဥတုနှင့် ပထဝီဝင်ကို ထင်ဟပ်ပြ နေကြသည်။ ထိုဒေသများတွင် ရူကျူး နှင့် ဘိုနင်ကျွန်းများရှိ အပူလျော့ပိုင်း စိုစွတ်သော ဆောင်းရွက်ကြွေ သစ်တောများမှ အအေးလျော့သော ဒေသများနှင့် ပင်မကျွန်းများရှိ သမမျှတသော ဆောင်းရွက်ကြွေနှင့် မျိုးစုံ သစ်တောများ၊ မြောက်ဘက်ကျွန်းများရှိ အအေးပိုင်းဒေသများမှ သမမျှတသော ထင်းရူးတောများ အထိ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213035135/http://www.us.emb-japan.go.jp/jicc/spotflora.htm |archivedate=February 13, 2007 |title=Flora and Fauna: Diversity and regional uniqueness |publisher=Embassy of Japan in the USA |accessdate=April 1, 2007}}</ref> ဂျပန်တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်း ၉၀,၀၀၀ ကျော် ရှိပြီး [[ဝက်ဝံညို]]၊ [[ဂျပန်မျောက်]]၊ [[ဂျပန် ရက်ကွန်းခွေး]] နှင့် [[ဧရာမ ဂျပန်ရေပုတ်သင်]] တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|title=The Wildlife in Japan|url=http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf|publisher=Ministry of the Environment|accessdate=February 19, 2011|archivedate=23 March 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110323165908/http://www.env.go.jp/nature/yasei/pamph/pamph01/en.pdf}}</ref> ဒေသရင်း အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရေးပါသော ဒေသများကို ထိန်းသိမ်းရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ် အများအပြား ရှိပြီး ရမ်ဆာ စိမ့်မြေဒေသ ၃၇ ခုလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.env.go.jp/en/nature/nps/park/ |title=National Parks of Japan |publisher=Ministry of the Environment |accessdate=May 11, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ramsar.org/cda/en/ramsar-pubs-annolist-japan/main/ramsar/1-30-168^16573_4000_0__ |title=The Annotated Ramsar List: Japan |publisher=Ramsar |accessdate=May 11, 2011}}</ref> နေရာ ၄ခုမှာ သဘာဝ အတိုင်း အလွန်ထူးခြားသော တန်ဖိုးများ ရှိသဖြင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း ခံရသည်။<ref name="unesco1">{{cite web |url=http://whc.unesco.org/en/statesparties/jp |title=Japan – Properties Inscribed on the World Heritage List |publisher=UNESCO |accessdate=July 5, 2011}}</ref> ===သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်=== ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး အလျင်အမြန် စီးပွားရေး တိုးတက်လာသော အချိန်များတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများကို အစိုးရနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းများမှ ဘေးဖယ်ထားခဲ့ကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ နှင့် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို အနှံ့အပြား ကြုံတွေ့ရသည်။ ထိုပြဿနာများနှင့် ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ပူပန်မှု များပြားလာသဖြင့် ၁၉၇၀ တွင် အစိုးရမှ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဥပဒေအချို့ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=日本の大気汚染の歴史|url=http://www.erca.go.jp/taiki/history/ko_syousyu.html|publisher=Environmental Restoration and Conservation Agency|accessdate=March 2, 2014|language=Japanese|archivedate=1 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110501085231/http://www.erca.go.jp/taiki/history/ko_syousyu.html}}</ref> ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရေနံအခက်အခဲကြောင့်လည်း သဘာဝ အရင်းအမြစ် မရှိသော ဂျပန်တို့အား စွမ်းအင်များကို ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်ရန် တွန်းအားဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|last=Sekiyama|first=Takeshi|title=Japan's international cooperation for energy efficiency and conservation in Asian region|url=http://nice.erina.or.jp/en/pdf/C-SEKIYAMA.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080216005103/http://nice.erina.or.jp/en/pdf/C-SEKIYAMA.pdf|archivedate=February 16, 2008|publisher=Energy Conservation Center|accessdate=January 16, 2011}}</ref> လက်ရှိ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများတွင် မြို့ပြလေထု ညစ်ညမ်းမှု (မိုနို နိုက်ထရိုဂျင် အောက်ဆိုက်ဒ်၊လေထဲတွင်တွဲခိုနေသော အမှုန်အမွှားများ နှင့် အဆိပ်အတောက်များ) ၊ အညစ်အကြေး စွန့်ထုတ်မှု စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ရေထု ညစ်ညမ်းခြင်း၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲ၊ ဓာတုပစ္စည်း စီမံခန့်ခွဲမှု နှင့် ထိန်းသိမ်းရေး အတွက် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web|title=Environmental Performance Review of Japan|url=http://www.oecd.org/dataoecd/0/17/2110905.pdf|publisher=[[Organisation for Economic Co-operation and Development|OECD]]|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဟဇာတဖြစ်သော နည်းပညာများကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကမ္ဘာ့ရှေ့ဆောင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အနာဂတ် ရည်မျှော် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်းကို တိုင်းတာသော ၂၀၁၄ ခုနှစ် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၂၆ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။<ref>{{cite web|title=Environmental Performance Index: Japan|url=http://epi.yale.edu/epi/country-profile/japan|publisher=Yale University|accessdate=February 3, 2014|archivedate=19 February 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140219070452/http://epi.yale.edu/epi/country-profile/japan}}</ref> ၁၉၉၇ ခုနှစ် ကျိုတိုပရိုတိုကောလ် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီး နှင့် ၎င်းအစည်းအဝေးကို လက်ခံကျင်းပသော အိမ်ရှင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံအနေနှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဒ် ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချရန်နှင့် ရာသီဥတု အပြောင်းအလဲကို ထိန်းချုပ်နိုင်မည့် အခြား လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ရန် စာချုပ်ပါ စည်းကမ်းများအရ တာဝန်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.wbcsd.org/plugins/DocSearch/details.asp?txtDocTitle=kyoto%20protocol%20japan&txtDocText=kyoto%20protocol%20japan&DocTypeId=-1&ObjectId=MzQ4ODc&URLBack=result.asp%3FtxtDocTitle%3Dkyoto+protocol+japan%26txtDocText%3Dkyoto+protocol+japan%26DocTypeId%3D-1%26SortOrder%3D%26CurPage%3D1 |title=Japan sees extra emission cuts to 2020 goal -minister |publisher=World Business Council for Sustainable Development |accessdate=March 2, 2011 |archivedate=26 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141026035508/http://www.wbcsd.org/plugins/DocSearch/details.asp?txtDocTitle=kyoto%20protocol%20japan&txtDocText=kyoto%20protocol%20japan&DocTypeId=-1&ObjectId=MzQ4ODc&URLBack=result.asp%3FtxtDocTitle%3Dkyoto+protocol+japan%26txtDocText%3Dkyoto+protocol+japan%26DocTypeId%3D-1%26SortOrder%3D%26CurPage%3D1 }}</ref> ==စီးပွားရေး== ===စီးပွားရေး သမိုင်းကြောင်း=== [[File:The_Tokyo_Stock_Exchange_-_main_room_3.jpg|thumb|အာရှတွင် အကြီးမားဆုံး စတော့ခ်အိတ်ချိန်း ဖြစ်သော တိုကျိုစတော့ အိတ်ချိန်း<ref name="fm">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/markets/global-markets/China-becomes-worlds-third-largest-stock-market/articleshow/6068129.cms|title= Japan's Tokyo Stock Exchange is the second largest stock market with a market value of $3.8 trillion |work=The Economic Times |location=India|accessdate=June 19, 2010|date=June 19, 2010}}</ref>]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် ပတ်သက်သော ဖွဲ့စည်းပုံ အင်္ဂါရပ်များဖြစ်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာ ကုန်းလမ်းနှင့် ရေလမ်း လမ်းကြောင်းကွန်ယက်များ နှင့် အိုဆာကာ ဆန်ကုန်သည်တို့၏ အနာဂတ်သို့ ကြိုတင်ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းတို့ မှာ အဲဒိုခေတ်မှ စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=The Origins of Japanese Trade Supremacy |author=Howe, Christopher |publisher=Hurst & Company |year=1996 |isbn=1-85065-538-3|pages=58f}}</ref> မေဂျီခေတ် ၁၈၆၈ မှစ၍ ဂျပန်သည် စီးပွားရေး အရ ဖွံဖြိုးလာခဲ့ပြီး ဈေးကွက်စီးပွားရေး စနစ်ကို ကျင့်သုံးလာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=312–314}}</ref> ယနေ့ခေတ်၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း အများစုမှာ ထိုအချိန်မှ စတင်ထည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဂျပန်အနေနှင့် အာရှ၏ အဖွံ့ဖြိုးဆုံး နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=McCargo|first=Duncan|title=Contemporary Japan|url=https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca|year=2000|publisher=Macmillan|isbn=0-333-71000-2 |pages=[https://archive.org/details/contemporaryjapa0000mcca/page/18 18]–19}}</ref> ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အတွင်း အမှန်တကယ် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုများကို ဂျပန်၏ စစ်ပြီးခေတ် စီးပွားရေး ထူးထွေဆန်းပြားခြင်းများဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေး တိုးတက်မှုမှာ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များအတွင်း ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၇.၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ၁၉၉၀ခုနှစ်များ အစောပိုင်း အထိ ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite journal|last=Ryan|first=Liam|title=The "Asian economic miracle" unmasked: The political economy of the reality|journal=International Journal of Social Economics|date=January 1, 2000|volume=27|issue=7–10|pages=802–815|doi=10.1108/03068290010335235}}</ref> ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ဖွံ့ဖြိုးမှု သိသိသာသာ လျော့ကျသွားခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကို ဂျပန်တို့က ဆုံးရှုံးမှု ဆယ်စုနှစ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ဂျပန်တို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများဆိုင်ရာ ပူဖောင်း အကျိုးသက်ရောက်မှု အပြီး သက်ရောက်မှုများနှင့် စတော့ခ်ဈေးကွက်နှင့် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်များမှ ဈေးကစားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အပိုတန်ဖိုးများကို ညှစ်ထုတ်ယူရန် ကြိုးစားသည့် ပြည်တွင်း ပေါ်လစီများကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ပြန်လည် ရှင်သန်ရန် ကြိုးစားသည့် အစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းမှုတွင် အောင်မြင်မှု အနည်းငယ်သာ ရရှိပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအတွင်း ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ကျဆင်းမှုကြောင့်လည်း ပိုမို၍ အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name="cia"/> ၂၀၀၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စီးပွားရေးမှာ ပြန်လည်အသက်ဝင်မည့် လက္ခဏာများ ပြသလာခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၏ ဂျီဒီပီ တိုးတက်မှုနှုန်းမှဦ ၂.၈ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပသမဂ္ဂတို့၏ ထိုအချိန်အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးမှုနှုန်းထက် သာလွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|last=Masake|first=Hisane|title=A farewell to zero|url=http://www.atimes.com/atimes/Japan/HC02Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=March 2, 2006|archivedate=20 November 2006|archiveurl=https://web.archive.org/web/20061120013846/http://www.atimes.com/atimes/Japan/HC02Dh01.html}}</ref> ၂၀၁၂ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဂျပန်သည် အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် နိုင်ငံအဆင့် အမည်ခံ ဂျီဒီပီအားဖြင့် တတိယ စီးပွားရေး အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး<ref>{{Cite news| title=China confirmed as World's Second Largest Economy|newspaper=[[The Guardian]] | date=January 21, 2011| url=http://www.guardian.co.uk/business/2011/jan/21/china-confirmed-worlds-second-largest-economy| accessdate=January 21, 2011 | first=James | last=Inman | location=London}}</ref> ဝယ်ယူနိုင်စွမ်း ကွာခြားမှုနှုန်းကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်လျှင် အမေရိကန်၊ တရုတ် နှင့် အိန္ဒိယတို့ ပြီးလျှင် စတုတ္ထမြောက် နိုင်ငံအဆင့် စီးပွားရေး အကြီးမားဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။<ref name=imf2>{{cite web |title=Japan|publisher=International Monetary Fund|accessdate=June 28, 2014 |url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2014/01/weodata/weorept.aspx?pr.x=54&pr.y=12&sy=2014&ey=2014&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=158&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC&grp=0&a=}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အစိုးရ၏ ကြွေးမြီမှာ နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်းပြည်တွင်းထုတ်ကုန်မှ ၂၀၀ ရာခိုင်နှုန်း ထက်ကျော်လွန်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံအားလုံးတွင် ဒုတိယမြောက် ကြွေးမြီ အများဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ မူဒီ စံသတ်မှတ်ချက်တွင် နိုင်ငံအလိုက် ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြမှုနှင့် ချေးငွေအပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်၏ နှစ်ရှည်နိုင်ငံ ကြွေးမြီ စံသတ်မှတ်ချက်အား Aa3 မှ Aa2 သို့ တစ်ဆင့် လျှော့ချ ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားကျဆင်းမှုနှင့် ၂၀၁၁ မတ်လ ငလျင်နှင့် ဆူနာမီတို့ကြောင့် ဖြစ်သော အစိုးရ၏ ကြွေးမြီနှင့် ဘတ်ဂျက် လိုငွေပြမှုတို့ကြောင့် ထိုသို့ စံသတ်မှတ်ချက် လျှော့ချ ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.bbc.co.uk/news/business-14625969 |title=Moody's cuts Japan's debt rating on deficit concerns |date=August 24, 2011 |work=BBC News}}</ref> ဝန်ဆောင်မှု ကဏ္ဍမှ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းဝင်ငွေ၏ ၄ပုံ ၃ပုံမျှကို ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Manufacturing and Construction|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c06|work=Statistical Handbook of Japan|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ===တင်ပို့ကုန်များ=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကြီးမားသော လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးနှင့် နည်းပညာအားဖြင့် အတိုးတက်ဆုံး ဖြစ်သော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အချို့ ဖြစ်သည့် မော်တော်ကား၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ စက်ကိရိယာများ၊ စတီးလ်နှင့် သံမဟုတ်သော သတ္တုများ၊ သင်္ဘောများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အထည်များ၊ အစားအသောက် ကုန်ချောများ စသည်တို့ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြေစုစုပေါင်း၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်းကို စိုက်ပျိုးထားပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ ငါး၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းကို ဂျပန်မှ ဖမ်းဆီးလျက် ရှိကာ တရုတ်နိုင်ငံပြီးလျှင် ဒုတိယ နေရာမှ လိုက်သည်။<ref name="cia"/> ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်သူ ၆၅.၉ သန်းမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm |title=Background Note: Japan |publisher=US State Department |accessdate=March 19, 2011}}</ref> ဂျပန်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ ရာခိုင်နှုန်း နည်းပြီး ၄ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သန်း ၂၀ သို့ လူဦးရေ၏ ၁၇ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်၏ အောက်တွင် ရှိသည်။<ref>{{cite news|title=Japan Tries to Face Up to Growing Poverty Problem|url=http://www.nytimes.com/2010/04/22/world/asia/22poverty.html?source=patrick.net|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 21, 2010|first=Martin|last=Fackler}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူနေအိမ်များမှာ မြို့ပြနေရာများတွင် မြေ မလုံလောက်မှုနှင့် ကြုံတွေ့နေရသည်။<ref>{{cite web|title=2008 Housing and Land Survey|url=http://www.e-stat.go.jp/SG1/estat/NewListE.do?tid=000001028768|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 20, 2011}}</ref> [[File:Toyota Prius plug-in -- 2010 DC.jpg|thumb|250px|ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော ကားထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည့် တိုယိုတာမှ ထုတ်လုပ်သော ပလဂ်အင် ဟိုက်ဘရစ် ကား<ref>{{cite web|title=World Motor Vehicle Production by Country|url=http://oica.net/wp-content/uploads/worldprod_country.PDF|publisher=[[Organisation Internationale des Constructeurs d'Automobiles|OICA]]|accessdate=January 16, 2011}}</ref>]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တင်ပို့ကုန်မှာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူတစ်ဦးချင်းအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၂၁၀ မျှ ရှိသည်။ ဂျပန်၏ အဓိကတင်ပို့ကုန် ဈေးကွက်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ (၁၈.၁ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အမေရိကန် (၁၇.၈ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်ကိုရီးယား (၇.၇ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ထိုင်း (၅.၅ ရာခိုင်နှုန်း) နှင့် ဟောင်ကောင် (၅.၁ ရာခိုင်နှုန်း) တို့ဖြစ်သည် အဓိက တင်ပို့ကုန်များမှာ မော်တော်ကား၊ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် ဓာတုပစ္စည်းများတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဂျပန်၏ အဓိက တင်ပို့ကုန်များမှာ တရုတ် (၂၁.၃ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အမေရိကန် (၈.၈ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ဩစတြေးလျ (၆.၄ ရာခိုင်နှုန်း)၊ ဆော်ဒီအာရေဗျ (၆.၂ ရာခိုင်နှုန်း)၊ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (၅.၀ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်ကိုရီးယား (၄.၆ ရာခိုင်နှုန်း) နှင့် ကာတာ (၄.၀ ရာခိုင်နှုန်း) တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="cia"/> ===တင်သွင်းကုန်များ=== ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အဓိက တင်သွင်းကုန်များမှာ စက်ယန္တရားများ၊ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းမှ ရသော လောင်စာများ၊ အစားအသောက်များ (အထူးသဖြင့် အမဲသား)၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အထည်များ နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ အတွက် ကုန်ကြမ်းများတို့ ဖြစ်သည်။ ဈေးကွက်ဝေစုအားဖြင့် ကြည့်လျှင် ပြည်တွင်း ဈေးကွက်သည် အိုအီးစီဒီ နိုင်ငံများတွင် ပြင်ပသို့ တံခါးဖွင့်မှု အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်၎<ref name="oecd2008"/> ဂျူနီချီရို ကိုအိဇူမီ ၏ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အလေးပေးသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု တိုးတက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=Foreign investment in Japan soars|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/business/4632747.stm|accessdate=January 16, 2011|newspaper=''BBC''|date=June 29, 2005}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ၌ စီးပွားရေးလုပ်ရန် လွယ်ကူသော တိုင်းပြည်များ ညွှန်းကိန်းတွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၉နိုင်ငံအတွင်း အဆင့် ၂၇ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် အခွန်ဝင်ငွေ အနည်းဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အရင်းရှင်စနစ်တွင် သိသာထူးခြားသော လက္ခဏာရပ်များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် ကဲရက်ဆု ဟုခေါ်သော ကုမ္ပဏီ အစုအဖွဲ့များမှာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု များခြင်း၊ တသက်တာလုံး အလုပ်ခန့်အပ်မှု ရှိခြင်း၊ အလုပ်တွင် အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ရာတွင် လုပ်သက်ကို ဦးစားပေးခြင်းတို့မှာ ဂျပန် လုပ်ငန်း ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ထင်ရှားသည်။<ref name="oecd2008">{{cite web|url=http://www.oecd.org/document/17/0,3343,en_2649_34111_40353553_1_1_1_1,00.html |title=Economic survey of Japan 2008 |publisher=[[OECD]] |accessdate=August 25, 2010}}</ref><ref>{{cite news |url=http://www.economist.com/node/7193984?story_id=7193984 |title=Japan's Economy: Free at last |newspaper=The Economist |date=July 20, 2006 |accessdate=January 23, 2011}}</ref> ဂျပန်ကုမ္ပဏီများတွင် တိုယိုတာ၏နည်းလမ်းကဲ့သို့သော စီမံခန့်ခွဲမှု နည်းလမ်းများမှာ ထင်ရှားပြီး ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူတို့၏လှုပ်ရှားပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ ရှားပါးသည်။<ref>{{cite news|title=Activist shareholders swarm in Japan|url=http://www.economist.com/node/9414552?story_id=9414552|accessdate=January 23, 2011|date=June 28, 2007|newspaper=The Economist}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီများထဲတွင် တိုယိုတာ၊နစ်တန်ဒိုး၊ အင်န်တီတီ ဒိုကိုမို၊ ကင်နွန်၊ ဟွန်ဒါ၊ တာကဲဒ ဆေးဝါး ကုမ္ပဏီ၊ ဆိုနီ၊ ပင်နာဆိုးနစ်၊ တိုရှီဘာ၊ ရှပ်၊ နစ်ပွန်စတီးလ်၊ နစ်ပွန်ရေနံ နှင့် ဆဲဗင်းန်အင်န် အိုင် ဦးပိုင် ကုမ္ပဏီတို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news|title=Japan 500 2007|url=http://www.ft.com/cms/s/0/1b939a9a-2587-11dc-b338-000b5df10621.html|accessdate=January 23, 2011|newspaper=[[Financial Times]]|archivedate=26 July 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120726122226/http://www.ft.com/cms/s/0/1b939a9a-2587-11dc-b338-000b5df10621.html}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဘဏ်အချို့ ရှိပြီး နစ်ကီ ၂၂၅ နှင့် တိုပစ်အညွှန်းတို့ကြောင့် ထင်ရှားသော တိုကျိုစတော့ခ်အိတ်ချိန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဈေးကွက် အရင်းအနှီးအားဖြင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Market Data|url=http://www.nyse.com/events/1170156816059.html|publisher=New York Stock Exchange|accessdate=August 11, 2007|date=January 31, 2006|archivedate=11 October 2007|archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011121725/http://www.nyse.com/events/1170156816059.html}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ အနေနှင့် ဖော်ဘီ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီ ၂၀၀၀ စာရင်းတွင် ၃၂၆ ခု ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၁၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title=The Forbes 2000|url=http://www.forbes.com/lists/2006/18/06f2000_The-Forbes-2000_Rank.html|work=Forbes|accessdate=January 7, 2011}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ယှေလကျောက် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို တင်သွင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။<ref>[http://www.bloomberg.com/news/2013-09-24/abe-says-japan-canada-agree-to-cooperate-on-natural-gas.html Abe Says Japan, Canada Agree to Cooperate on Natural Gas]</ref> ===သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ=== [[File:Kibo PM and ELM-PS.jpg|thumb|250px|နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းတွင် တွေ့ရသော ဂျပန်တို့၏ စမ်းသပ်မှု အစိတ်အပိုင်း (ကီဘို)]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် သိပ္ပံသုတေသနတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုနေသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် နည်းပညာ၊ စက်ယန္တရားနှင့် ဇီဝဆေးပညာ သုတေသနတို့တွင် ဖြစ်သည်။ သုတေသနပညာရှင်ပေါင်း ၇၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၃၀ ဘီလံယံ မျှ ရှိသော သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ဘတ်ဂျက်ကို ခွဲဝေသုံးစွဲ နေကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် အကြီးမားဆုံး ဘတ်ဂျက်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|last=McDonald|first=Joe|title=China to spend $136 billion on R&D|newspaper=BusinessWeek|date=December 4, 2006}}</ref> ဂျပန်သည် အခြေခံ သိပ္ပံ သုတေသနတွင် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ နှင့် ဆေးပညာတို့တွင် နိုဘယ်လ်ဆုရှင် ၁၆ဦး ၊<ref>{{cite web |title=Japanese Nobel Laureates |publisher=[[Kyoto University]] |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=9 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309181812/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/nobel.htm/ }}</ref> ဖီးဒ် တံဆိပ်ဆုရှင် ၃ ဦး ၊ <ref>{{cite web |title=Japanese Fields Medalists |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=10 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100310203313/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/fields.htm/ }}</ref> ဂေါက်စ်ဆုရှင် တစ်ဦးတို့ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Dr. Kiyoshi Ito receives Gauss Prize |publisher=Kyoto University |year=2009 |url=http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm |accessdate=November 7, 2009 |archivedate=9 March 2010 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100309181805/http://www.kyoto-u.ac.jp/en/profile/intro/honor/gauss.htm/ }}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နည်းပညာဆိုင်ရာ ပါဝင်မှုများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ မော်တော်ယာဉ်၊ စက်ယန္တရား၊ ငလျင်အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ စက်ရုံသုံး စက်ရုပ်၊ အော့ပတစ်၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဆီမီးကွန်ဒပ်တာ နှင့် သတ္တု နယ်ပယ်တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် စက်ရုပ် ထုတ်လုပ်မှုနှင့် အသုံးပြုမှုတွင် ကမ္ဘာ့ရှေ့ဆောင်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စက်ရုပ်များထဲမှ တစ်ဝက် (၇၄၂,၅၀၀၀ မှ ၄၀၂,၂၀၀) ကို ပိုင်ဆိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=The Boom in Robot Investment Continues|url=http://www.unece.org/press/pr2000/00stat10e.htm|publisher=UN Economic Commission for Europe|accessdate=December 28, 2006|date=October 17, 2000}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အာကာသဆိုင်ရာ အေဂျင်စီကို ဂျပန် လေကြောင်းနှင့် အာကာသ စူးစမ်းရှာဖွေရေး အေဂျင်စီ (ဂျာဆာ) ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းတို့မှာ အာကာသ၊ ဂြိုဟ်များ၊ လေကြောင်းသွာလာရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ကြပြီး ဒုံးပျံ နှင့် ဂြိုဟ်တိုတို့ကို ထုတ်လုပ်ရာတွက် ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်တို့၏ စမ်းသပ်မှု အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သော ကီဘိုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် အာကာသလွန်းပျံယဉ်၏ တပ်ဆင်ရေးအတွက် ပျံသန်းမှုတွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းသို့ ထည့်သွင်း တပ်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Japan Aerospace Exploration Agency Homepage |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |date=August 3, 2006 |url=http://www.jaxa.jp/index_e.html |accessdate=March 28, 2007 |archivedate=21 March 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070321160909/http://www.jaxa.jp/index_e.html }}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး အစီအစဉ်များတွင် ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်ကို လေ့လာမည့် အာကာဆူကီ အာကာသ စူးစမ်းရေး ယာဉ် လွှတ်တင်ရေး<ref>{{cite web|url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html|title=JAXA {{!}} Venus Climate Orbiter "AKATSUKI" (PLANET-C)|publisher=Japan Aerospace Exploration Agency|accessdate=December 4, 2010|archivedate=11 April 2012|archiveurl=https://www.webcitation.org/66pe8RvRF?url=http://www.jaxa.jp/projects/sat/planet_c/index_e.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml |title=ISAS {{!}} Venus Meteorology AKATSUKI (PLANET-C) |work=[[Institute of Space and Astronautical Science]] |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |accessdate=December 4, 2010 |archivedate=13 May 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110513024411/http://www.isas.jaxa.jp/e/enterp/missions/planet-c/index.shtml }}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တင်မည့် မာကျူရီဂြိုဟ်၏ သံလိုက်စက်ကွင်းကို လေ့လာမည့် ဂြိုဟ်ပတ်ယာဉ် <ref name=FACTS>{{cite web | url=http://sci.esa.int/bepicolombo/47346-fact-sheet/ | title=ESA Science & Technology: Fact Sheet | publisher=esa.int | accessdate=February 5, 2014}}</ref> နှင့် ၂၀၃၀တွင် လကမ္ဘာပေါ်တွင် အခြေစိုက်စခန်း တည်ဆောက်ရန်တို့ ပါဝင်သည်။<ref>{{cite web |title=Japan Plans Moon Base by 2030 |publisher=MoonDaily |date=August 3, 2006 |url=http://www.moondaily.com/reports/Japan_Plans_Moon_Base_By_2030_999.html |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၄ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဆယ်လင်း ဟုအတိုကောက်ခေါ်သော လကမ္ဘာဆိုင်ရာနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ စူးစမ်းလေ့လာရေး ယာဉ်ကို H-IIA ရောကက်ဖြင့် တာနဲဂါရှီးမား အာကာသစခန်းမှ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ဆယ်လင်းကို ဂျပန် ဝါးခုတ်သမားပုံပြင်ထဲမှ မင်းသမီးလေး၏ အမည် ကာဂုယာ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref name="jaxa_nickname">{{cite web|url=http://www.jaxa.jp/countdown/f13/special/nickname_e.html| title="KAGUYA" selected as SELENE's nickname| accessdate=October 13, 2007}}</ref> ကာဂုယာသည် အပိုလို အစီအစဉ်ပြီးလျှင် လကမ္ဘာအား စူးစမ်းလေ့လာသော မစ်ရှင်များတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လကမ္ဘာ၏ မူလအစ နှင့် ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲပုံတို့ကို လေ့လာရန်ဖြစ်သည်။ ထို ယာဉ်သည် လပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ အောက်တိုဘာ ၄ ရက်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite web|url=http://www.japancorp.net/Article.Asp?Art_ID=15429 |title=Japan Successfully Launches Lunar Explorer "Kaguya" |publisher=Japan Corporate News Network|accessdate=August 25, 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/6994272.stm |title=Japan launches first lunar probe |publisher=BBC News |date=September 14, 2007 |accessdate=August 25, 2010}}</ref> ၆၂မိုင် (၁၀၀ကီလိုမီတာ) အမြင့်မှ ပျံသန်းနေခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.jaxa.jp/press/2008/10/20081009_kaguya_e.html |title=JAXA, KAGUYA (SELENE) Image Taking of "Full Earth-Rise" by HDTV |publisher=Japan Aerospace Exploration Agency |accessdate=August 25, 2010 |archivedate=29 April 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110429155331/http://www.jaxa.jp/press/2008/10/20081009_kaguya_e.html }}</ref> ထိုစူးစမ်းလေ့လာရေးမှာ ဂျာဆာက ထိုယာဉ်ကို လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ ဖျက်ချခဲ့ခြင်းဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/8094863.stm |title=Japanese probe crashes into Moon |publisher=BBC News |date=June 11, 2009 |accessdate=April 12, 2011}}</ref> ===အခြေခံ အဆောက်အအုံ=== [[File:Shinkansen Nozomi in Tokyo.jpg|thumb|250px|တိုကျို ဘူတာတွင် တွေ့ရသော ကျည်ဆန်ရထား သို့ နိုဇိုမိ ရှင်းကန်းဆင်<ref>{{Cite book| first=Christopher P. | last=Hood | year=2006 | title=Shinkansen – From Bullet Train to Symbol of Modern Japan | url=https://archive.org/details/shinkansenfrombu00hood | publisher=Routledge | isbn=0-415-32052-6|pages=[https://archive.org/details/shinkansenfrombu00hood/page/61 61]–68}}</ref>]] ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စွမ်းအင်များထဲမှ ၄၆.၁ ရာခိုင်နှုန်းကို လောင်စာဆီ၊ ၂၁.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို ကျောက်မီးသွေး၊ ၂၁.၄ ရာခိုင်နှုန်းကို သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ၊ ၄.၀ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယား စွမ်းအင်နှင့် ၃.၃ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယားစွမ်းအင်မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ၉.၂ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူးကလီးယားစွမ်းအင်မှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ယခင်နှစ် ၂၄.၉ ရာခိုင်နှုန်းမှ ကျဆင်းလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Energy|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c07|work=Statistical Handbook of Japan 2013|publisher=Statistics Bureau|accessdate=February 14, 2014}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖူကူရှီးမား ဒိုင်အိချိ နျူးကလီးယား ကပ်ဘေး အပြီး အများပြည်သူ၏ ကန့်ကွက်မှုကြောင့် နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ နျူးကလီးယား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံအားလုံးကို ရပ်တန့်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများက အများပြည်သူ၏ ဆန္ဒကို ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားလျက် ရှိကြပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နျူးကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို အနည်းဆုံး ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ပြန်လည် အသုံးပြုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကြသည်။<ref>{{cite news|last=Tsukimori|first=Osamu|title=Japan nuclear power-free as last reactor shuts|url=http://www.reuters.com/article/2012/05/05/us-nuclear-japan-idUSBRE84405820120505|accessdate=May 8, 2012|agency=[[Reuters]]|date=May 5, 2012|archivedate=18 July 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140718185518/http://www.reuters.com/article/2012/05/05/us-nuclear-japan-idUSBRE84405820120505}}</ref> နိုင်ငံခြားမှ စွမ်းအင် တင်ပို့မှုကို ကြီးမားစွာ မှီခိုနေရသဖြင့်<ref>{{cite web|title=Can nuclear power save Japan from peak oil??url=http://ourworld.unu.edu/en/can-nuclear-power-save-japan-from-peak-oil/|publisher=Our World 2.0|accessdate=March 15, 2011|date=February 2, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရင်းမြစ်များကို မျိုးစုံအသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြီး စွမ်းအင်သုံးစွဲမှုကို ထိရောက်မှု ရှိစေရန် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Japan|url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/4142.htm|publisher=U.S. Department of State|accessdate=March 15, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကုန်းလမ်းအတွက် အသုံးပြုငွေမှာ အလွန်များသည်။<ref>{{cite news|title=Japan's Road to Deep Deficit is Paved with Public Works|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9500E3DC1031F932A35750C0A961958260|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|first=Andrew|last=Pollack|date=March 1, 1997}}</ref> အဓိက သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လမ်းကြောင်းမှာ ၁.၂ သန်း ကီလိုမီတာမျှ ခင်းထားသည့် လမ်းများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Transport|url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c09cont.htm|work=Statistical Handbook of Japan 2007|publisher=Statistics Bureau|accessdate=March 2, 2014|archivedate=27 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110427071603/http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c09cont.htm}}</ref> အဓိကမြို့ကြီးများကို ကွန်ယက်တစ်ခုတည်းဖြစ်ပြီး အမြန်မောင်းနိုင်သော၊ ပိုင်းခြားထားသော၊ သုံးစွဲမှု ကန့်သတ်ထားသော လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံသော လမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး လမ်းအသုံးပြုခ ကောက်ခံသော ကုမ္ပဏီများမှ တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ကားအသစ်နှင့် အဟောင်းများမှာ ဈေးမကြီးပေ။ ကားပိုင်ဆိုင်မှု အခွန် နှင့် လောင်စာဆီ လဲဗီးများဖြင့် စွမ်းအင် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်မှုကို မြှင့်တင်လျက် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ခရီးအားလုံး၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းတွင်သာ ကားကို အသုံးပြုသဖြင့် ဂျီအိတ် နိုင်ငံများတွင် မော်တော်ကား အသုံးပြုမှု အနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။<ref name="transtatsjp">{{cite web|url=http://www.iraptranstats.net/jp|title=Transport in Japan|accessdate=February 17, 2009|work=International Transport Statistics Database|publisher=[[International Road Assessment Program]]|archive-date=2 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140702172231/http://www.iraptranstats.net/jp|url-status=dead}}{{subscription required}}</ref> ရထားကုမ္ပဏီ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ဒေသတွင်းနှင့် မြို့တွင်း ခရီးသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဈေးကွက်တွင် ပြိုင်ဆိုင်လျက် ရှိကြသည်။ အဓိက ကုမ္ပဏီများတွင်း ဆဲဗင်း ဂျေအာရ် အင်တာပရိုက်စ်၊ ကင်တက်ဆု ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဆဲဘု ရထားကုမ္ပဏီ နှင့် ကဲအိယို ကော်ပိုရေးရှင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အဓိက မြို့ကြီးများကို ရှင်းကန်းဆင်ဟု ခေါ်သော ကျည်ဆန်ရထား ၂၅၀ ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး ဂျပန်ရထားများမှာ လုံခြုံစိတ်ချရမှုနှင့် အချိန်မှန်မှု တို့အတွက် နာမည်ကြီးသည်။<ref>{{cite web|url=http://english.jr-central.co.jp/about/safety.html|title=About the Shinkansen – Safety|accessdate=October 17, 2011|publisher=Central Japan Railway Company|archive-date=16 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116212758/http://english.jr-central.co.jp/about/safety.html}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.hitachi-rail.com/rail_now/column/just_in_time/index.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513230217/http://www.hitachi-rail.com/rail_now/column/just_in_time/index.html|archivedate=May 13, 2008|title=Corporate Culture as Strong Diving Force for Punctuality- Another "Just in Time"|accessdate=April 19, 2009|publisher=Hitachi}}</ref> တိုကျိုနှင့် အိုဆာကာ ကြားတွင် [[သံလိုက်ရထား]]ဖြင့် ဆက်သွယ်ရန် အဆိုပြုချက်မှာ အတော် ခရီးရောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/japan-to-approve-plans-for-new-supertrain-2275308.html |title=Japan to approve plans for a new super-train |work=The Independent |date=April 27, 2011 |accessdate=May 11, 2011 |location=London |archivedate=18 November 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141118052921/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/japan-to-approve-plans-for-new-supertrain-2275308.html }}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် လေဆိပ်ပေါင်း ၁၇၃ ခု ရှိပြီး အကြီးဆုံး ပြည်တွင်းလေဆိပ်ဖြစ်သော ဟနဲဒါလေဆိပ်သည် အာရှတွင် ဒုတိယမြောက် လူသုံးအများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-212-218-222_666_2__ |title=Year to Date Passenger Traffic |publisher=Airports Council International |date=November 11, 2010 |accessdate=March 2, 2014 |archivedate=11 January 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110111152406/http://www.airports.org/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-5-212-218-222_666_2__ }}</ref> အကြီးဆုံးသော နိုင်ငံတကာ လေဆိပ်များမှာ [[နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်]]၊ ကန်ဆိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် ချူးဘူး စင်န်တာအဲယား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite book|last=Nakagawa|first=Dai|title=Transport Policy and Funding|url=https://archive.org/details/transportpolicyf00dnak|year=2006|publisher=Elsevier|isbn=0-08-044852-6|page=[https://archive.org/details/transportpolicyf00dnak/page/n71 63]|author2=Matsunaka, Ryoji}}</ref> နာဂိုယာ ဆိပ်ကမ်းမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး နှင့် အလုပ်အများဆုံး ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေး၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=Port Profile|url=http://www.port-of-nagoya.jp/english/about_port.htm|publisher=Port of Nagoya|accessdate=January 7, 2011|archivedate=30 November 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101130050032/http://www.port-of-nagoya.jp/english/about_port.htm}}</ref> ==လူဦးရေ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ== [[File:Bjs48 02 Ainu.jpg|thumb|250px|ဂျပန်နိုင်ငံရှိ လူမျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သော အအိနု လူမျိုးများ]] [[File:Meiji-jingu wedding procession - P1000847.jpg|thumb|250px|မေဂျီဘုရားကျောင်းမှ ဂျပန်မင်္ဂလာပွဲ]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၂၇.၃သန်းမျှ ရှိပြီး ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဂျပန်လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ ဘာသာစကားအားဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ဖြစ်စေ တူညီကြပြီး <ref name=MulticulturalJapan>{{cite news|title='Multicultural Japan' remains a pipe dream|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/fl20070327zg.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Japan Times|date=March 27, 2007|archiveurl=https://archive.today/20120716140322/http://www.japantimes.co.jp/text/fl20070327zg.html%23.UAQfIKgo9Rw|archivedate=16 July 2012}}</ref> ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဂျပန်လူမျိုးများ ဖြစ်ကာ<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html |title=CIA Factbook: Japan |publisher=Cia.gov |accessdate=November 9, 2011 |archivedate=20 December 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20151220044055/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ja.html }}</ref> နိုင်ငံခြား အလုပ်သမား လူနည်းစု ရှိသည်။<ref name=MulticulturalJapan/> ဇိုင်းနိချိကိုရီးယားလူမျိုး၊<ref>{{cite news|title=Japan-born Koreans live in limbo|url=http://www.nytimes.com/2005/04/01/news/01iht-nurse.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=April 2, 2005}}</ref> ဇိုင်းနိချိ တရုတ်လူမျိုး၊ ဖိလစ်ပိုင်လူမျိုး၊ အများအားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း ဆင်းသက်လာကြသော ဘရာဇီးလူမျိုး<ref name="nikkeijin">{{cite news|title=An Enclave of Brazilians Is Testing Insular Japan|url=http://www.nytimes.com/2008/11/02/world/asia/02japan.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=The New York Times|date=November 1, 2008|first=Norimitsu|last=Onishi}}</ref> နှင့် ပီရူးလူမျိုး တို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း လူနည်းစု လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|title='Home' is where the heartbreak is for Japanese-Peruvians|url=http://www.atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Asia Times|date=October 16, 1999|archivedate=6 January 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100106194749/http://atimes.com/japan-econ/AJ16Dh01.html}}</ref> ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လက်တင်အမေရိကမှ မဟုတ်သော အနောက်တိုင်းသား ၁၃၄,၇၀၀ နှင့် လက်တင် အမေရိကမှ ၃၄၅,၅၀၀ မျှ ရှိသော နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ရှိကြသည်။ လက်တင်အမေရိကသားထဲမှ ၂၇၄,၇၀၀ ဦးမှာ ဘရာဇီးလူမျိုးများ ဖြစ်ကြပြီး (ဂျပန်နိုင်ငံတွင်း အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာသူ သို့မဟုတ် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ရွှေ့ပြောင်းရောက်ရှိသွားသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ အိမ်ထောင်ဘက်များ) ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အကြီးမားဆုံးသော အနောက်နိုင်ငံသား အစုအဝေးဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Registered Foreigners in Japan by Nationality|url=http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20050824195238/http://www.stat.go.jp/data/nenkan/pdf/y0213014.pdf|archivedate=August 24, 2005|publisher=Statistics Bureau|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ဌာနေလူမျိုးစုများထဲတွင် အများဆုံးမှာ ယာမာတိုလူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး အဓိက လူနည်းစု လူမျိုးများတွင် ရှေးဦးနေ အအိနု လူမျိုးများ <ref>{{cite news |first= Philippa |last= Fogarty|title= Recognition at last for Japan's Ainu|url= http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7437244.stm|publisher=BBC|date= June 6, 2008|accessdate=June 7, 2008 }}</ref> နှင့် ရူကျူးလူမျိုးများ အပြင် လူမှုရေး အရ လူနည်းစု ဖြစ်သော ဘူရာကူမင် လူစု များလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite news|title=The Invisible Race|url=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html|accessdate=January 16, 2011|newspaper=Time|date=January 8, 1973|archivedate=16 December 2012|archiveurl=https://web.archive.org/web/20121216231723/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,910511,00.html}}</ref> ထို့အပြင် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်က သွေးနှောနေခဲ့သော လူများလည်း ဂျပန်လူမျိုး သို့ ယာမာတိုများထဲတွင် ရှိနေပြီး ဥပမာအားဖြင့် အိုဂါဆာဝါရာ ကျွန်းစုများမှ ဂျပန်များတွင် ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ ဥရောပ၊ အမေရိကန်၊ မိုက်ခရိုနီးရှန်း နှင့် ပိုလီနီးရှင်း နောက်ခံများ ရှိနေပြီး အချို့မှာ မျိုးဆက် ခုနစ်ဆက်မျှ ရှိသည်။ လူအများစုက ဂျပန်တွင် လူမျိုးအားဖြင့် အားလုံးတူညီသည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး (၂၀၀၉တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နေရင်းမဟုတ်သော နိုင်ငံခြားသား အလုပ်သမားမှာ လူဦးရေ၏ ၁.၇ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ရှိသည်။)<ref>"[http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html Japan to Immigrants: Thanks, But You Can Go Home Now] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121228222338/http://www.time.com/time/world/article/0,8599,1892469,00.html|date=28 December 2012}}". ''[[Time (magazine)|Time]]''. April 20, 2009.</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသားများတွင် လူမျိုးစု နှင့် ဆိုင်သော စာရင်းဇယားမရှိသော်လည်း ပရော်ဖက်ဆာ ဇွန်လိုင်း ကဲ့သို့သော အနည်းဆုံး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု တစ်ခုအရ ဂျပန်တွင် လူမျိုးကွဲများစွာရှိသော လူ့အဖွဲ့အစည်းဟု ဆိုသည်။ <ref>[[John Lie]] ''Multiethnic Japan'' (Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 2001)</ref> သို့သော်လည်း ထိုယူဆချက်ကို ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အလွှာပေါင်း များစွာမှ လက်ခံရန် ငြင်းဆန်ကြပြီး သူတို့ အနေနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုတည်းရှိသော နိုင်ငံ ဆိုသည့် အယူအဆကိုသာ ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း လိုကြသည်။ ထိုအယူအဆကို လူနည်းစု လူမျိုးစုများ ဖြစ်သော အအိနုနှင့် ရူကျူးလူမျိုးများကပင် ငြင်းဆန်ကြသည်။ ထိုသို့သော လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်ဟူသော အယူအဆကြောင့် လူမျိုးကွဲပြားမှုကို အသိအမှတ်ပြုရန် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ငြင်းဆန်လေ့ ရှိကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တာရို အာဆိုက ဂျပန်သည် "လူမျိုးတစ်မျိုး၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု၊ ဘာသာစကားတစ်မျိုး၊ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု" ဟု ဆိုခဲ့ဖူးသည်။ <ref>"[http://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/ Aso says Japan is nation of 'one race'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129014929/http://www.japantimes.co.jp/news/2005/10/18/national/aso-says-japan-is-nation-of-one-race/ |date=29 January 2016 }}". The Japan Times. October 18, 2005.</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူ့သက်တမ်းအားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အရှည်ဆုံး နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၂၀၁၅ အတွင်း မွေးဖွားသော လူများ၏ သက်တမ်းမှာ ၈၃.၅ နှစ် ဖြစ်သည်။<ref name="haaretz.com">{{cite news|title=WHO: Life expectancy in Israel among highest in the world|url=http://www.haaretz.com/news/who-life-expectancy-in-israel-among-highest-in-the-world-1.276618|accessdate=January 15, 2011|newspaper=Haaretz|date=May 2009|archive-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150208075044/http://www.haaretz.com/news/who-life-expectancy-in-israel-among-highest-in-the-world-1.276618|url-status=dead}}</ref><ref name="Table A.17">{{cite web|title=Table A.17|url=http://www.un.org/esa/population/publications/wpp2006/WPP2006_Highlights_rev.pdf|work=United Nations World Population Prospects'', 2006 revision''|publisher=UN|accessdate=January 15, 2011}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် လူဦးရေ အများအပြား တိုးတက်မှု နှင့် နောက်ပိုင်း [[မွေးဖွားနှုန်း]]ကျဆင်းမှုကြောင့် လူဦးရေမှာ အသက်ကြီးသူ များပြားလာသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ၏ ၂၄.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အသက်၆၅ နှစ်ကျော်ပြီ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိုးမှာ ၂၀၅၀တွင် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းသို့ တိုးတက်လာလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။<ref name="handbook">{{cite web |url=http://www.stat.go.jp/english/data/handbook/c0117.htm#c02 |title=Statistical Handbook of Japan 2013: Chapter 2—Population |publisher=Statistics Bureau |accessdate=February 14, 2014}}</ref> ထိုသို့ လူဦးရေ အချိုးအစား ပြောင်းလဲလာခြင်းသည် လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ပြဿနာများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အထူးသဖြင့် အလုပ်လုပ်နိုင်သော လူဦးရေ ကျဆင်းနိုင်ခြင်း နှင့် ပင်စင် ကဲ့သို့သော လူမှုဖူလုံရေး စရိတ်များ များပြားလာခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။<ref>[[Gonzalo Garland]] et al "Dynamics of Demographic Development and its impact on Personal Saving : case of Japan", with Albert Ando, Andrea Moro, Juan Pablo Cordoba, in ''Ricerche Economiche'', Vol 49, August 1995</ref> ဂျပန်လူငယ်များထဲတွင် လက်မထပ်လိုသူနှင့် မိသားစု မထူထောင်လိုသူ များပြားလာသည်။<ref name="Ogawa"/> ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ငါးနှစ်မြောက် အဖြစ် ကျဆင်းခဲ့ပြီး ၁၂၆.၂၄ သန်းမှ ၂၀၄,၀၀၀ ကျဆင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကျဆင်းမှုမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော စာရင်းဇယား စတင်ကောက်ယူသည့် အချိန်မှစ၍ ပထမအကြိမ် အများဆုံး ကျဆင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.bloomberg.com/news/2012-01-02/japanese-population-drops-most-since-world-war-ii-after-quake.html |title=Japan Population Drops Most Since World War II |date=January 2, 2012}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက် ငလျင်နှင့် [[ဆူနာမီ]]ကလည်း ထိုသို့ ကျဆင်းမှုကို ပိုမိုဆိုးရွားစေခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၆,၀၀၀ နီးပါး သေဆုံးကာ ခန့်မှန်းခြေ လူ ၃,၀၀၀ ခန့်မှာ ပျောက်ဆုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|last=Ryall|first=Julian|title=Japan's population contracts at fastest rate since at least 1947|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/japan/8989372/Japans-population-contracts-at-fastest-rate-since-at-least-1947.html|accessdate=October 29, 2013|newspaper=The Telegraph|date=January 3, 2012}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၅၀တွင် ၉၅ သန်းသို့ ကျဆင်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref name="handbook"/><ref>[http://www.ifs.du.edu/ifs/frm_GraphicalDisplay.aspx?ListNames=%27Population%2c+History+and+Forecast%27&HistFor=True&GrpOp=0&Dim1=81&File=0 Forecast provided] by [[International Futures]]</ref> လူဦးရေ အချိုးအစား လေ့လာသူများနှင့် အစိုးရ စီမံကိန်း ရေးဆွဲသူများက ထိုပြဿနာကို မည်သို့မည်ပုံ ဖြေရှင်းမည် ဆိုသည့် အချက်ကို အပြင်းအထန် ငြင်းခုံဆွေးနွေးလျက် ရှိကြသည်။<ref name="Ogawa">{{cite web|last=Ogawa|first=Naohiro|title=Demographic Trends and their implications for Japan's future|url=http://www.mofa.go.jp/j_info/japan/socsec/ogawa.html|work=Transcript of speech delivered on 7 March 1997|publisher=Ministry of Foreign Affairs|accessdate=May 14, 2006}}</ref> ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများကို လက်ခံခြင်းနှင့် ကလေးမွေးသူများကို အကျိုးအမြတ်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် လူငယ်များ အနေဖြင့် အသက်ကြီးသူ အများအပြားကို ထောက်ပံ့လာနိုင်မည်ဟု ဆွေးနွေး အဖြေရှာခြင်းမျိုးလည်း ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://jipi.gr.jp/english/message.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929222250/http://jipi.gr.jp/english/message.html |archivedate=September 29, 2007 |title=Japan Immigration Policy Institute: Director's message| first= Hidenori|last=Sakanaka| publisher=Japan Immigration Policy Institute |date=October 5, 2005 |accessdate=January 5, 2007}}</ref><ref>{{cite news|last=French|first=Howard|title=Insular Japan Needs, but Resists, Immigration|url=http://www.nytimes.com/2003/07/24/international/asia/24JAPA.html?ei=5007&en=53c7315175389e69&ex=1374379200&partner=USERLAND&pagewanted=all&position=|accessdate=February 21, 2007|newspaper=The New York Times|date=July 24, 2003}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံသား အသစ် ၁၅,၀၀၀ ကို နှစ်စဉ် ပုံမှန် လက်ခံလျက် ရှိသည်။<ref>{{cite web|title=帰化許可申請者数等の推移|url=http://www.moj.go.jp/TOUKEI/t_minj03.html|publisher=Ministry of Justice|accessdate=March 17, 2011|language=Japanese}}</ref> ကုလသမဂ္ဂ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံး၏ အဆိုအရ ဂျပန်အနေနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဒုက္ခသည် ၁၈ ဦးကိုသာ ပြန်လည် အခြေချနိုင်ရန် လက်ခံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{cite news |title=2012 saw record-high 2,545 people apply for refugee status in Japan |url=http://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.UXWOPEpnhIE |newspaper=Japan Times |date=March 20, 2013 |accessdate=8 August 2014 |archivedate=14 August 2016 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160814171503/http://www.japantimes.co.jp/news/2013/03/20/national/2012-saw-record-high-2545-people-apply-for-refugee-status-in-japan/#.UXWOPEpnhIE }}</ref> အမေရိကန်နိုင်ငံကမူ ဒုက္ခသည်ပေါင်း ၇၆,၀၀၀ ကို ထိုအချိန်တွင် လက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Presidential Memorandum--Fiscal Year 2012 Refugee Admissions Numbers and Authorizations of In-Country Refugee Status|url=http://www.whitehouse.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and-|publisher=The White House|date=September 30, 2011|access-date=8 August 2014|archive-date=28 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160128085050/https://www.whitehouse.gov/the-press-office/2011/09/30/presidential-memorandum-fiscal-year-2012-refugee-admissions-numbers-and-}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုနှုန်း အလွန်များပြားသည်။<ref name="NYT">{{cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E1DB173FF936A25754C0A96F958260&sec=health&spon=&scp=29&sq=suicide%20japan&st=cse|title=In Japan, Mired in Recession, Suicides Soar|last=Strom|first=Stephanie|date=July 15, 1999|newspaper=The New York Times|accessdate=September 20, 2008}}</ref><ref name=Times>{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4170649.ece|title=Japan gripped by suicide epidemic|last=Lewis|first=Leo|date=June 19, 2008|newspaper=[[The Times (London)|The Times]]|accessdate=September 20, 2008|archivedate=7 October 2008|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081007173721/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/world/asia/article4170649.ece}}</ref> ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသူ ၃၀,၀၀၀ ကျော်သည်မှာ ၁၂ နှစ်ဆက်တိုက် ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news| title = Bare statistics mask human cost of Japan’s high suicide rate| newspaper = Japan Today| date = March 31, 2010| url = http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate| accessdate = February 3, 2014| archivedate = 4 March 2016| archiveurl = https://web.archive.org/web/20160304080231/http://www.japantoday.com/category/opinions/view/bare-statistics-mask-human-cost-of-japan%E2%80%99s-high-suicide-rate}}</ref> မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်မှုမှာ အသက် ၃၀ အောက် လူငယ်များအတွက် အဓိက သေဆုံးရသည့် အကြောင်းအရင်း ဖြစ်သည်။<ref name="ozawa-desilva">{{Cite journal| last = Ozawa-de Silva| first = Chikako | title = Too Lonely to Die Alone: Internet Suicide Pacts and Existential Suffering in Japan| url = https://archive.org/details/sim_culture-medicine-and-psychiatry_2008-12_32_4/page/516| journal = Cult Med Psychiatry | volume = 32 | issue = 4 | pages = 516–551 |date=December 2008 | doi = 10.1007/s11013-008-9108-0| pmid = 18800195}}</ref> ===ဘာသာရေး=== [[File:Itsukushima torii distance.jpg|thumb|250px|ဟီရိုရှီးမားမြို့ အနီးရှိ အိဆုကူရှီးမား ဝတ်ပြုကျောင်းမှ ဂိတ်တံခါး သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အလှဆုံးနေရာသုံးခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။]] ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၏ အပိုဒ် ၂၀ အရ ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝ ရှိသည်။ ခန့်မှန်းချက်အရ ဂျပန်လူဦးရေ ၏ ၈၄ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ သို့မဟုတ် ရှင်တိုဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်ပြီး ထိုဘာသာ နှစ်ခု စလုံးကို လက်ခံသူလည်း အများ အပြား ရှိသည်။<ref name="cia"/><ref>{{cite web|url=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2006/71342.htm |title=International Religious Freedom Report 2006 |author=Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor |publisher=US Department of State |date=September 15, 2006 |accessdate=December 4, 2007}}</ref> သို့သော်လည်း ထိုခန့်မှန်းချက်မှာ ဘုရားကျောင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေသူကိုသာ ခန့်မှန်းခြင်း ဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် ယုံကြည်သက်ဝင်သူကို ခန့်မှန်းခြင်း မဟုတ်ပေ။ အခြားလေ့လာချက်တစ်ခု အရ လူဦးရေ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းက သာလျှင် ဘာသာတရား တစ်ခုခုကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူများဟု မိမိတို့ဘာသာ ဆိုကြသည် ဟု ဆိုသည်။<ref name=Kisala>{{cite book| last = Kisala | first = Robert | editor= Wargo, Robert| title = The Logic Of Nothingness: A Study of Nishida Kitarō | url = https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg | publisher = University of Hawaii Press| year = 2005| pages = [https://archive.org/details/logicofnothingne0000warg/page/n3 3]–4 | isbn = 0-8248-2284-6}}</ref> အက်ဒ်ဝင် ရိုင်းရှာဝါ နှင့် မားရီးယပ်စ် ဂျန်ဆန်တို့၏ အဆိုအရ ဂျပန်လူမျိုး ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စာရင်းဇယား ကောက်ယူသူများအား သူတို့သည် မည်သည့်ဘာသာကိုမှ ကိုးကွယ်သူများ မဟုတ်ဟု ပြောလေ့ရှိကြောင်း သိရသည်။<ref name=ReischauerJansen215>{{Cite book | publisher = Belknap Press of Harvard University Press | isbn = 978-0-674-47184-9 | last1 = | first1 = Edwin Oldfather | author1-link = Edwin O. Reischauer | first2 = Marius B. | last2 = Jansen | author2-link = Marius Jansen | title = The Japanese today: change and continuity | year = 1988 | edition = 2nd | page = 215 }}</ref> သို့သော်လည်း ဘာသာရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုမှာ မြင့်မားပြီး အထူးသဖြင့် ပွဲတော်များနှင့် နှင့် နှစ်သစ်ကူး ပထမဆုံး ဘုရားကျောင်းသို့ သွားခြင်း စသော အခါကြီးများတွင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံမှာ တာအိုဘာသာ နှင့် ကွန်ဖြူးရှပ် ဘာသာတို့မှာလည်း ဂျပန်တို့၏ ယုံကြည်မှုနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။<ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|page=72}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံ ရှိ လမ်းများမှာ တာနာဘာတာ (ကြယ်ပွဲတော်)၊ အိုဘွန် (သင်္ချိုင်းကန်တော့ပွဲ) နှင့် ခရစ်စမတ်တို့တွင် အလှဆင်ထားလေ့ ရှိသည်။ ဂျပန်လူဦးရေ၏ ၁ ရာခိုင်နှုန်း အောက်မှာသာ ခရစ်ယာန် ဘာသာ ကိုးကွယ်ကြသည်။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုကိုးကွယ်သူများလည်းရှိသည်။[[File:Tokyo Camii 2009.jpg|thumb|ဂျပန်နိုင်ငံတိုကျိုမြို့ရှိဗလီပုံ]]ျပန်နိုင်ငံရှိ[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ဝင်လူဦးရေ၏၉၀ရာခိုင်နှုန်းမှာ[[ပါကစ္စတန်]]၊[[အင်ဒိုနီရှား]]အစရှိသည့်[[မွတ်ဆလင်]]နိုင်ငံများမှလာရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြသည့်ပြောင်းရွှေ့လုပ်သားများဖြစ်ပြီးကျန်၁၀ရာခိုင်နှုန်းမှာဂျပန်နိုင်ငံသားများဖြစ်သည်။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]အားကိုးကွယ်သူ၂၀၀၀၀၀ရှိသည်။[[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]ကိုဂျပန်နိုင်ငံလူဦးရေ၏၀ဒဿမ၁ရာခိုင်နှုန်းကိုးကွယ်ကြသည်<ref>{{cite news|last=Kato|first=Mariko|title=Christianity's long history in the margins|newspaper=Japan Times|date=February 24, 2009}}</ref> ထို့အပြင်ဟိန္ဒူဘာသာဝင်၊ ဆစ်ခ်ဘာသာဝင်နှင့် ဂျူးဘာသာဝင် အနည်းငယ်မျှလည်း ရှိသည်။<ref name="Clarke">{{cite book|title=The World's religions : understanding the living faiths|url=https://archive.org/details/isbn_9780895775016|year=1993|publisher=Reader's Digest|isbn=978-0-89577-501-6|editor=Clarke, Peter|page=[https://archive.org/details/isbn_9780895775016/page/208 208]}}</ref> ===ဘာသာစကား=== ဂျပန်လူဦးရေ၏ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ [[ဂျပန်ဘာသာစကား]]ကို ပထမ ဘာသာစကားအနေဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။<ref name="cia"/> ဂျပန်ဘာသာမှာ အဓိပ္ပာယ်ရှိသာ စာလုံးတစ်လုံးစီကို ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် စာလုံးတွဲ ဖြစ်ပေါ်သော ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ဂုဏ်ပြုခြင်း ချီးမြှောက်ခြင်းကို အလေးပေးကာ ဂျပန် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ ဝါစဉ် ခွဲခြားမှု သဘာဝကို ထင်ဟပ်ပြနေပြီး ကြိယာနှင့် အချို့သော စကားလုံးများမှာ နားထောင်သူနှင့် ပြောကြားသူတို့၏ အဆင့်ကို ညွှန်းဆိုလျက် ရှိသည်။ ဂျပန် စာ ရေးသားရာတွင် ခန်းဂျီး ဟု ခေါ်သော တရုတ်စကားလုံးများကို အသုံးပြုကြပြီး ရိုးရှင်းသော တရုတ်အက္ခရာများကို အခြေခံထားသော ခါန ဟုခေါ်သော အက္ခရာစဉ် နှစ်မျိုးရှိကာ လက်တင် အက္ခရာနှင့် အာရပ်ကိန်းဂဏန်းများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite web|last=Miyagawa|first=Shigeru|title=The Japanese Language|url=http://web.mit.edu/jpnet/articles/JapaneseLanguage.html|publisher=Massachusetts Institute of Technology|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ဂျပန်ဘာသာစကား အပြင် ရူကျူးဘာသာစကားများ ဖြစ်သော အာမာမိ၊ ကူနိဂါမိ၊ အိုကီနာဝန်၊ မိယာကို၊ ယဲယမာ၊ ယိုနဂူနိ အစရှိသော ဂျပိုနစ် မိသားစုဝင် ဖြစ်သော ဘာသာစကား ဖြစ်သော ဘာသာစကားများကိုလည်း ရူကျူးကျွန်းများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ ကလေးငယ်များထဲမှ ထိုဘာသာစကားများကို သင်ယူသူ နည်းပါးသည်။<ref>{{cite journal|last=Heinrich|first=Patrick|title=Language Planning and Language Ideology in the Ryūkyū Islands|journal=Language Policy|date=January 2004|volume=3|issue=2|pages=153–179|doi=10.1023/B:LPOL.0000036192.53709.fc}}</ref> သို့သော်လည်း ယခု လတ်တလောနှစ်များတွင် ဒေသခံ အစိုးရများက ရိုးရာ ဘာသာစကားနှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားမှု တိုးပွားလာရန် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ အိုကီနာဝါ ဂျပန်ဘာသာစကားခွဲကိုလည်း ထိုနယ်မြေတွင် ပြဆိုကြသည်။ အအိနု ဘာသာစကားမှာ ဂျပန်ဘာသာစကားနှင့် မည်သည့် ဘာသာစကားနှင့်မျှ ဆက်စပ်ခြင်း မရှိဘဲ ပျောက်ကွယ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေဖြစ်နေပြီး ဟော့ကိုင်းဒိုးတွင်သာ အသက်ကြီးသော ဌာနေ စကားပြောသူ အချို့ ကျန်ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080106062419/http://www.un.org/works/culture/japan_story.html |archivedate=January 6, 2008 |title=15 families keep ancient language alive in Japan |publisher=UN | accessdate=March 27, 2007}}</ref> အစိုးရကျောင်းနှင့် ပုဂ္ဂလိက ကျောင်း အတော်များများတွင် ကျောင်းသားများ အနေနှင့် ဂျပန်ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ နှစ်ခုစလုံးကို သင်ယူရန် လိုအပ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060427225148/http://www.indiana.edu/~japan/digest5.html |archivedate=April 27, 2006 |title=Japan Digest: Japanese Education |date=September 1, 2005 |first= Lucien|last=Ellington|publisher=Indiana University |accessdate=April 27, 2006}}</ref><ref name=ItaGiappone>Ambasciata d'Italia a Tokio: [http://www.ambtokyo.esteri.it/Ambasciata_Tokyo/Menu/I_rapporti_bilaterali/Cooperazione_culturale/linguaitaliana_Giappone/ Lo studio della lingua e della cultura italiana in Giappone.]</ref> ===ပညာရေး=== [[File:Tokyo University Entrance Exam Results 6.JPG|thumb|250px|တိုကျိုတက္ကသိုလ်တွင် ဝင်ခွင့် စာမေးပွဲ အောင်စာရင်းကို ထုတ်ပြန်ကြေညာနေစဉ်]] ၁၈၇၂ ခုနှစ် မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်တွင် မူလတန်းကျောင်းများ၊ အထက်တန်းကျောင်းများ နှင့် တက္ကသိုလ်များကို စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html |title=Beyond the Rhetoric: Essential Questions About Japanese Education |first=Lucien |last=Ellington |publisher=Foreign Policy Research Institute |date=December 1, 2003 |accessdate=April 1, 2007 |archivedate=5 April 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070405075716/http://www.fpri.org/footnotes/087.200312.ellington.japaneseeducation.html }}</ref> ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း ပညာရေးကို မသင်မနေရ ပညာရေး အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အချိန်ကာလ အားဖြင့် အသက် ၆ နှစ် မှ ၁၅ နှစ် အထိ ၉ နှစ် ကြာမြင့်သည်။ [[ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန (ဂျပန်)|ဂျပန် ပညာရေး၊ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန]] ၏ အဆိုအရ အလယ်တန်း အောင်မြင်ပြီးသော ကလေးငယ် အတော်များများက အထက်တန်း ၃ နှစ်ကို ဆက်လက်သင်ယူကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း အောင်မြင်ပြီးသူ ၇၅.၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် တက္ကသိုလ်၊ ဂျူနီယာ ကောလိပ်၊ ကုန်သွယ်ရေး သင်တန်းကျောင်းနှင့် အခြားသော အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကျောင်းများသို့ ဆက်လက် တက်ရောက်ကြသည်။<ref>{{cite web |url= http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf |title= School Education |publisher= [[Ministry of Education, Culture, Sports, Science and Technology (Japan)|MEXT]] |accessdate= March 2, 2014 |archivedate= 2 January 2008 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20080102112620/http://www.mext.go.jp/english/statist/05101901/005.pdf }}</ref> ဂျပန်တွင် ထိပ်ဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသော တက္ကသိုလ် နှစ်ခုမှာ တိုကျိုတက္ကသိုလ် နှင့် ကျိုတိုတက္ကသိုလ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.globaluniversitiesranking.org/index.php?option=com_content&view=article&id=94&Itemid=131|title=TOP – 100|publisher=Global Universities Ranking|year=2009|accessdate=March 22, 2010|archivedate=16 March 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100316173528/http://www.globaluniversitiesranking.org/index.php?option=com_content&view=article&id=94&Itemid=131}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010|title=QS World University Rankings 2010|publisher=QS TopUniversities|year=2010|accessdate=January 15, 2010|archivedate=3 April 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110403044940/http://www.topuniversities.com/university-rankings/world-university-rankings/2010}}</ref> အိုအီးစီဒီမှ ကြီးမှူးကျင်းပသော နိုင်ငံတကာကျောင်းသားများ၏ အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ၁၅ နှစ်သား ကျောင်းသားတစ်ဦး၏ အသိပညာနှင့် အတတ်ပညာကို တကမ္ဘာလုံး ဆဋ္ဌမ အဆင့်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|title=OECD's PISA survey shows some countries making significant gains in learning outcomes|url=http://www.oecd.org/document/22/0,3343,en_2649_201185_39713238_1_1_1_1,00.html|publisher=[[OECD]]|accessdate=January 16, 2011}}</ref> ===ကျန်းမာရေး=== ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုကို နိုင်ငံအစိုးရနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရများက တာဝန်ယူပေးသည်။ တစ်ဦးချင်းအတွက် ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုနှင့် သက်ဆိုင်သော အဖိုးအခများကို အားလုံးနှင့် ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး အာမခံစနစ်မှ ပေးဆောင်ပြီး အားလုံး တန်းတူညီမျှ အသုံးပြုနိုင်ကာ အစိုးရ ကော်မတီမှ အဖိုးအခများကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ အလုပ်ရှင်မှ အာမခံ ထားမပေးသော လူများ အနေဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး အာမခံတွင် ပါဝင်နိုင်ပြီး ဒေသခံ အစိုးရများမှ စီမံခန့်ခွဲပေးသည်။ ၁၉၇၃ မှစ၍ အသက်ကြီးသော သူများအားလုံးကို အစိုးရမှ ထောက်ပံ့သော အာမခံဖြင့် အကာအကွယ် ပေးထားသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.nyu.edu/projects/rodwin/lessons.html |first=Victor|last=Rodwin|title=Health Care in Japan |publisher=New York University |accessdate=March 10, 2007}}</ref> လူနာများ အနေဖြင့် ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးကုသမည့် နေရာကို မိမိစိတ်ကြိုက် ရွေးချယ်ခွင့် ရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html |title=Health Insurance: General Characteristics |publisher=National Institute of Population and Social Security Research |accessdate=March 28, 2007 |archive-date=7 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180907184624/http://www.ipss.go.jp/s-info/e/Jasos/Health.html |url-status=dead }}</ref> ==ယဉ်ကျေးမှု== [[File:Kinkaku-ji 01.jpg|thumb|250px|ကျိုတိုမြိုမှ ကင်ကကုဂျိ သို့မဟုတ် ရွှေကနား ဘုရားကျောင်း သည် အထူးသမိုင်းဝင်နေရာများ၊ ရှုမျှော်ကွင်း လှပသော အထူးနေရာများနှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများတွင် ပါဝင်သည်။]] ဂျပန်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ရှေးဦးအစ ယဉ်ကျေးမှုမှ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခေတ်ပြိုင် ယဉ်ကျေးမှုတွင် အာရှ၊ ဥရောပ နှင့် မြောက်အမေရိကမှ လွှမ်းမိုးမှုများ ပေါင်းစပ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှုများတွင် လက်မှုပညာများဖြစ်သော ကြွေထည်၊ အဝတ်အထည်၊ ယွန်းထည်၊ ဓား နှင့် အရုပ်များ၊ ဖျော်ဖြေမှုများ ဖြစ်သော ဘွန်းရာကု (ရုပ်သေး)၊ ကာဘုကီ(ကဇာတ်)၊ နို (ဂီတပဒေသာ)၊ အက နှင့် ရာကုဂို (ကွက်စိပ်)၊ အခြားယဉ်ကျေးမှုများ ဖြစ်သော လက်ဖက်ရည်ပွဲ(ရေနွေးကြမ်း)၊ အိကဲဘာနာ (ပန်းအလှဆင်ခြင်း)၊ ကိုယ်ခံပညာ၊ လက်ရေးလှပညာ၊ အိုရိဂါမီ (စက္ကူခေါက်ပညာ)၊ အွန်ဆန်(ရေပူစမ်းချိုးခြင်း)၊ ဂေးရှား(ကချေသည်) နှင့် ကစားပွဲများ ပါဝင်သည်။ ဂျပန်သည် ရုပ်ဝတ္ထုဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများအပြင် ရုပ်ဝတ္ထုမဟုတ်သည့် ယဉ်ကျေးမှု လက္ခဏာများနှင့် အမျိုးသားရေး အမွေအနှစ်များကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် စနစ်တစ်ခု ထားရှိသည်။<ref>{{cite web |url=http://www.bunka.go.jp/english/index.html |title=Administration of Cultural Affairs in Japan |publisher=Agency for Cultural Affairs |accessdate=May 11, 2011}}</ref> ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေခံ နေရာများတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ နေရာ ၁၆ခု ပါဝင်ပြီး ၁၂ ခုမှာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော နေရာများ ဖြစ်သည်။<ref name="unesco1"/> ===အနုပညာ=== အိဆဲ ဝတ်ပြုကျောင်းသည် ဂျပန် ဗိသုကာ ပညာ၏ ဥပမာ တစ်ခု အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ <ref>{{cite book |title=Ise: Prototype of Japanese Architecture |author1=Tange, Kenzo |author2=Kawazoe, Noboru |year=1965 |publisher=Massachusetts Institute of Technology Press}}</ref> အများအားဖြင့် သစ်သားကို အသုံးပြုထားသော ဂျပန်ရိုးရာအိမ်များနှင့် များပြားလှစွာသော ဘုရားကျောင်းများတွင် တာတာမီ ခေါ် မြက်ဖျာများနှင့် ဘေးသို့ ဆွဲဖွင့်ရသော တံခါးများ အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့နိုင်ပြီး ထိုတံခါးများမှာ အခန်းများ အချင်းချင်း ခွဲခြားရန်နှင့် အတွင်းနှင့် အပြင် ခွဲခြားရန် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite book |title=What is Japanese Architecture?: A Survey of Traditional Japanese Architecture with a List of Sites and a Map |author1=Kazuo, Nishi |author2=Kazuo, Hozumi |year=1995 |publisher=Kodansha |isbn=978-4-7700-1992-9}}</ref> အများအားဖြင့် သစ်သား အသုံးပြုသော ဂျပန်ပန်းပုပညာ နှင့် ဂျပန်ပန်းချီတို့မှာ ဂျပန် အနုပညာများထဲတွင် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်ပြီး အစောဆုံး ရုပ်ပုံရေးဆွဲမှုမှာ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်ကပင် တွေ့နိုင်သည်။ ဂျပန်၏ ပန်းချီ သမိုင်းမှ ဌာနေဂျပန်တို့၏ အမြင် နှင့် ပြည်ပမှ ဝင်ရောက်လာသော အတွေးအမြင်များ ရောနှောမှုနှင့် အားပြိုင်မှုကို တွေ့ရသည်။<ref name=autogenerated3>{{cite book|last=Arrowsmith|first=Rupert Richard|title=Modernism and the Museum: Asian, African, and Pacific Art and the London Avant-Garde|year=2010|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-959369-9}}</ref> ဂျပန်နှင့် ဥရောပ အနုပညာတို့အကြား ဆက်နွယ်မှုမှာ ထင်ရှားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉ ရာစုတွင် တင်ပို့ခဲ့သော အူကီယို-အဲ ပန်းချီများမှာ ဂျပိုနစ်ဆင်ဟု သိကြပြီး အနောက်တိုင်းတွင် မော်ဒန်ပန်းချီများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအတွက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိကာ အထူးသဖြင့် ပို့စ်အင်ပရက်စ်ရှင်နစ်ဆင် ပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။<ref name=autogenerated3 /> ထင်ရှားသော အူကီယို-အဲ ပန်းချီဆရာများတွင် ဟိုကုဆိုင်းနှင့် ဟိရိုရှိဂဲတို့ ပါဝင်သည်။ ရိုးရာ သစ်သားတုံးဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်းအား အနောက်တိုင်း အနုပညာနှင့် ရောနှောလိုက်သည့်အခါ ယခု ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းနှင့် ပြင်ပ တွင် ကျော်ကြားသော မန်ဂါဟူသည့် ရုပ်ပြစာအုပ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html |title=A History of Manga |publisher=NMP International |accessdate=March 2, 2014 |archivedate=2 January 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080102040820/http://www.dnp.co.jp/museum/nmp/nmp_i/articles/manga/manga1.html }}</ref> မန်ဂါ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော တီဗွီနှင့် ရုပ်ရှင်များကို အန်နီမဲ ဟုခေါ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သော ဗွီဒီယိုဂိမ်းစက်များသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ လူကြိုက်များခဲ့သည်။<ref>{{cite web |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070929122934/http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html |url=http://uk.gamespot.com/gamespot/features/video/hov/index.html |title=The History of Video Games |first=Leonard |last=Herman |author2=Horwitz, Jer |author3=Kent, Steve |author4=Miller, Skyler |publisher=[[GameSpot]] |year=2002 |archivedate=29 September 2007 |accessdate=April 1, 2007 }}</ref> ===ဂီတ=== ဂျပန်တို့၏ ဂီတမှာ ရွေးချယ်စရာ များပြားပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားခြားနားသည်။ ရိုးရာတူရိယာများဖြစ်သော ကိုတို ဟုခေါ်သော ဂျပန်ဒုံမင်း စသည်တို့ကို ၉ ရာစု နှင့် ၁၀ ရာစုနှစ်များကပင် စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နို ဂီတပဒေသာများနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲတင်ဆက်လေ့ ရှိသော စကားပြောဂီတများမှာ ၁၄ ရာစုကတည်းကပင် ရှိခဲ့ပြီး လူကြိုက်များ၍ ရှားမိဆန် ဟုခေါ်သော ဂစ်တာနှင့် အလားသဏ္ဍန်တူသည့် တူရိယာနှင့် တွဲဖက်လေ့ရှိသော ကျေးလက်ရိုးရာ ဂီတများမှာ ၁၆ ရာစုမှပင် အစပျိုးခဲ့သည်။<ref>{{cite book|last=Malm|first=William P.|title=Traditional Japanese music and musical instruments|url=https://archive.org/details/traditionaljapan0000malm|year=2000|publisher=Kodansha International|isbn=978-4-7700-2395-7|pages=[https://archive.org/details/traditionaljapan0000malm/page/31 31]–45|edition=New}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် ဂီတမှာ ယခုအခါတွင် ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နန်းတော်၏ တူရိယာဝိုင်း၏ ဂါဂါကု ဂီတ သည် အချို့သော ၂၀ရာစု အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် တေးရေးများ၏ အချို့သော သီချင်းများတွင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref>See for example, [[Olivier Messiaen]], ''Sept haïkaï'' (1962), (''Olivier Messiaen: a research and information guide'', Routledge, 2008, By Vincent Perez Benitez, page 67) and (''Messiaen the Theologian'', Ashgate Publishing, Ltd., 2010, page 243-65, By Andrew Shenton)</ref> ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဂန္ထဝင် ဂီတဖန်တီးသူများတွင် နာမည်ကျော်ကြားသူများမှာ တိုရု တာကဲမိဆု နှင့် ရန်န်တာရိုး တာကီ တို့ ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ဂျပန်၏ လူကြိုက်များသော ဂီတများသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတို့၏ ဂီတရေစီးကြောင်းများမှ အကြီးအကျယ်လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး ထိုမှတဆင့် ဂျေပေါ့ပ် ဂီတ သို့မဟုတ် ဂျပန်လူကြိုက်များဂီတ အမျိုးအစား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.guardian.co.uk/music/2005/aug/21/popandrock3 |title= J-Pop History |work=The Observer | accessdate=April 1, 2007 | first=Chris | last=Campion | date=August 22, 2005 | location=London}}</ref> [[ကာရာအိုကေ]] သီဆိုခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ကျင့်သုံးသော ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ၏ ၁၉၉၃ စစ်တမ်းအရ ဂျပန်အများစုမှာ နှစ်တစ်နှစ်အတွင် ကာရာအိုကေ သီဆိုချိန်သည် အခြားယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့များဖြစ်သော အိကဲဘာနာ ခေါ် ပန်းအလှဆင်ခြင်းနှင့် လက်ဖက်ရည်ပွဲ ကျင်းပခြင်းတို့ထက် ပို၍ များကြောင်း တွေ့ရသည်။<ref>{{cite book|title=The worlds of Japanese popular culture: gender, shifting boundaries and global cultures|url=https://archive.org/details/worldsjapanesepo00mart|year=1998|publisher=Cambridge University Press|isbn=978-0-521-63729-9|page=[https://archive.org/details/worldsjapanesepo00mart/page/n89 76]|edition=Repr.|editor=Martinez, D.P.}}</ref> ===စာပေ=== [[File:Genji emaki 01003 001.jpg|thumb| ၁၂ ရာစုမှ ဂျပန်အမျိုးသား ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သော ဂန်းဂျိပုံပြင်များလက်ရေးဖြင့် ရေးသားထားသောမူ]] ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံး စာပေများတွင် ကိုဂျိကိ မော်ကွန်းနှင့် နိဟွန်းရှိုးကိ မော်ကွန်းတို့ ပါဝင်သည့်အပြင် မန်းယိုးရှုဟုခေါ်သော ကဗျာညွန့်ပေါင်း များပါဝင်သည်။ ထိုစာပေများကို ၈ ရာစုက ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး တရုတ်အက္ခရာများဖြင့် ရေးသားထားသည်။<ref>{{cite book |title=Seeds in the Heart: Japanese Literature from Earliest Times to the Late Sixteenth Century |author=Keene, Donald |publisher=Columbia University Press |year=2000 |isbn=978-0-231-11441-7}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm |title=Asian Studies Conference, Japan (2000) |publisher=Meiji Gakuin University |accessdate=April 1, 2007 |archive-date=16 January 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116015033/http://www.meijigakuin.ac.jp/~ascj/2000/200015.htm }}</ref> ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဟိရာဂန နှင့် ခတ်တာခန အက္ခရာများ တီထွင်ဖန်တီးလာခဲ့သည်။ သစ်ခုတ်သမားပုံပြင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံးပုံပြင်ဟု ဆိုနိုင်သည်။<ref name="ispmsu">{{cite web |url=http://isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071011065654/http://isp.msu.edu/AsianStudies/wbwoa/eastasia/Japan/literature.html |archivedate=October 11, 2007 |title= Windows on Asia—Literature : Antiquity to Middle Ages: Recent Past |publisher=Michigan State University |accessdate=December 28, 2007}}</ref> ဟဲအိအန် နန်းတွင်းဘဝကို ဆဲအိ ရှိုးနာဂွန်၏ ခေါင်းအုံးစာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ပြီး မူရာဆာကိ ရှိကိဘု၏ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်များမှာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဝတ္တုဟုပင် အမြဲလိုလို ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ <ref>{{cite book|last=Totman|first=Conrad|title=A History of Japan ''(2nd ed.)''|year=2005|publisher=Blackwell|isbn=1-4051-2359-1|pages=126–127}}</ref><ref>{{Cite book|title=The Tale of Genji|editor=Royall, Tyler|publisher=[[Penguin Classics]]|year=2003|isbn=0-14-243714-X|pages=i–ii, xii}}</ref> အဲဒိုခေတ်တွင် ချိုးနင်း ဟုခေါ်သော မြို့နေလူထုက စာပေဖတ်ရှုသူနှင့် ဖန်တီးသူများ အဖြစ် ဆာမူရိုင်း အထက်တန်းလွှာတို့ အား ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ဆိုင်းကကု၏ စာပေများ လူကြိုက်များလာခြင်းက စာဖတ်သူ လူတန်းစားနှင့် စာရေးဆရာ လူတန်းစား ပြောင်းလဲလာမှုကို ဖော်ပြနေခဲ့ပြီး [[ဘရှိုး]] က ကိုကင်းရှု ကဗျာ ယဉ်ကျေးမှုကို သူ၏ ဟိုက္ကူ ကဗျာများဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ကာ ခရီးသွား ကဗျာမှတ်တမ်း အိုကုနော့ ဟိုဆိုမိချီကို ဖန်တီးခဲ့သည်။<ref>{{cite book |title=World Within Walls: Japanese Literature of the Pre-Modern Era, 1600–1867 |url=https://archive.org/details/worldwithinwalls0000keen_w7k3 |author=Keene, Donald |publisher=Columbia University Press |year=1999 |isbn=978-0-231-11467-7}}</ref> မေဂျီခေတ်တွင် ဂျပန်ရိုးရာ စာပေများ ယုတ်လျော့လာခဲ့ပြီး ဂျပန်စာပေများမှာ အနောက်တိုင်း လွှမ်းမိုးမှုများဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နဆုမဲ ဆိုဆဲကိ နှင့် မိုရိ အိုဂါအိတို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဝတ္ထုရေး ဆရာများ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့နောက်တွင် ရူးနိုဆုကဲ အကုတာဂါဝါ၊ ဂျူးနိချိရို တာနိဇာကီ၊ ရူကီအို မီရှိမာတို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့ကာ လတ်တလောတွင် [[ဟာရူကီ မူရာကာမီ]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဂျပန် စာရေးဆရာ ယာဆုနာရီ ကာဝါဘာတာ နှင့် ကင်ဇာဘူရို အိုအဲ တို့သည် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘဲလ်ဆု တစ်ခုစီကို ရရှိခဲ့သည်။<ref name="ispmsu"/> ===အစားအသောက်များ=== [[File:Breakfast at Tamahan Ryokan, Kyoto.jpg|thumb|right|ရိုကန်ခေါ် အင်းတွင် တည်ခင်းသော နံနက်စာ]] ဂျပန်တို့၏ အစားအသောက်များမှာ နေ့စဉ်စားသုံးနေကြဖြစ်သော ထမင်း သို့မဟုတ် ခေါက်ဆွဲကို ဟင်းရည် နှင့် အိုကာဇု ဟုခေါ်သော ငါးဖြင့် ချက်ထားသော ဟင်းတစ်မျိုး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ တို့ဖူးနှင့် အလားသဏ္ဍန်တူသောအရာများဖြင့် အရသာရှိစေရန် တွဲဖက်စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ မျက်မှောက်ခေတ် အစောပိုင်းတွင် ဂျပန်တွင် ယခင်က ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် စားသုံးလေ့ မရှိကြသော အသားနီ ခေါ် အမဲသားကဲ့သို့သော အစားအစာများကို စတင် စားသုံးခဲ့ကြသည်။ ဂျပန်အစားအသောက်များသည် ရာသီအလိုက် အစားအစာများပေါ်တွင် အလေးပေးခြင်း<ref>[http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf "A Day in the Life: Seasonal Foods"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116212751/http://www.tjf.or.jp/eng/content/japaneseculture/pdf/ge09shun.pdf |date=16 January 2013 }}, The Japan Forum Newsletter No.September 14, 1999.</ref>၊ ပါဝင်သော ဟင်းခတ်များနှင့် ဟင်းပွဲပြင်ဆင်မှုတို့ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ဂျပန်အစားအသောက်များတွင် ဒေသအလိုက် အထူးပြု ချက်ပြုတ်မှုများ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိပြီး ရိုးရာချက်ပြုတ်နည်းများနှင့် ဒေသခံ ဟင်းခတ်များကို သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။ မီရှဲလင်း လမ်းညွှန်မှ ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်းရှိ စားသောက်ဆိုင်များကို ကြယ်ပွင့် အဆင့် သတ်မှတ်ချက်ပေးရာတွင် ဂျပန်စားသောက်ဆိုင်များ၏ ကြယ်ပွင့်ပေါင်းသည် အခြားတကမ္ဘာလုံးရှိ စားသောက်ဆိုင်များ အားလုံးပေါင်းခြင်းထက် ပိုများသည်ကို တွေ့ရသည်။<ref name=michelin20101124>{{cite web|title=「ミシュランガイド東京・横浜・鎌倉2011」を発行　三つ星が14軒、 二つ星が54軒、一つ星が198軒に|url=http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/|publisher=Michelin Japan|accessdate=February 7, 2011|date=November 24, 2010|language=Japanese|archive-date=29 November 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20101129012353/http://web-cache.stream.ne.jp/www09/michelin/guide/tokyo/|url-status=dead}}</ref> ===အားကစား=== [[File:Sumo ceremony.jpg|thumb|ဆူမို နပန်းသမားများ ကွင်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပွဲတွင် ဒိုင်လူကြီးအား ဝိုင်းရံနေသည်ကို တွေ့ရပုံ]] ဆူမို နပန်း သတ်ခြင်း သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသား အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html |title=Sumo: East and West |publisher=[[PBS]] |accessdate=March 10, 2007 |archivedate=30 September 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070930041547/http://www.pbs.org/independentlens/sumoeastandwest/sumo.html }}</ref> ဂျပန် ကိုယ်ခံပညာများ ဖြစ်သော [[ဂျူဒို]]၊ [[ကရာတေး]] နှင့် ကန်ဒိုတို့ကို လူအများအပြား ကစားကြပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပရိသတ် အများအပြား ကြည့်ရှုအားပေးကြသည်။ မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်အပြီးတွင် အနောက်တိုင်း အားကစားနည်းများကို ဂျပန်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ပညာရေးစနစ်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070317192109/http://www.uk.emb-japan.go.jp/en/facts/culture_dailylife.html#sports |archivedate=March 17, 2007|title=Culture and Daily Life |publisher=Embassy of Japan in the UK |accessdate=March 27, 2007}}</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၄တွင် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ်လက်ခံကျင်းပ ခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ကို နှစ်ကြိမ်တိုင် အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆပ်ပိုရို၊ ၁၉၉၈တွင် နာဂါနို တို့၌ ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|title=Olympic History in Japan|url=http://www.joc.or.jp/english/historyjapan/history_japan_bid.html|publisher=Japanese Olympic Committee|accessdate=January 7, 2011}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုသည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး အာရှမြို့တော်များတွင် အိုလံပစ် ကစားပွဲ နှစ်ကြိမ်တိုင် လက်ခံကျင်းပသော ပထမဆုံး မြို့တော် ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။<ref>[http://www.olympic.org/news/ioc-selects-tokyo-as-host-of-2020-summer-olympic-games/208784 IOC selects Tokyo as host of 2020 Summer Olympic Games]</ref> ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရပ်ဂ်ဘီ ယူနီယံ ကစားနည်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော အာရှနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှ ငါးနိုင်ငံပြိုင်ပွဲကို စံချိန်တင် ၆ ကြိမ်တိုင် အနိုင်ရခဲ့ကာ အသစ်ဖွဲ့စည်းသော အိုင်အာရ်ဘီ ပစိဖိတ်နိုင်ငံများ ဖလားကို ၂၀၁၁ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ၂၀၁၉တွင် အိုင်အာရ်ဘီ ရပ်ဂ်ဘီ ကမ္ဘာ့ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid=2069327.html#japan+reaches+rest+asia|title=rugbyworldcup.com|accessdate=November 1, 2013|archivedate=17 December 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131217224929/http://www.rugbyworldcup.com/rugbyworldcup2019/news/newsid%3D2069327.html#japan+reaches+rest+asia}}</ref> ဘေ့စ်ဘောလ် ကစားနည်းသည် ယခုလက်ရှိတွင် ဂျပန်၌ အားပေးသူ အများဆုံး အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်၏ ထိပ်တန်း ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လိဂ် ဖြစ်သော နိပွန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘေ့စ်ဘောလ် ကို ၁၉၃၆ တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |author=Nagata, Yoichi; Holway, John B. |editor=Palmer, Pete |title=Total Baseball |edition=4th |year=1995 |publisher=Viking Press |page=547 |chapter=Japanese Baseball}}</ref> ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဂျပန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးလိဂ်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘောလုံး ကစားနည်းကို အားပေးသူ များပြားလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.tjf.or.jp/takarabako/PDF/TB09_JCN.pdf |title= Soccer as a Popular Sport: Putting Down Roots in Japan |publisher= The Japan Forum | accessdate=April 1, 2007}}</ref> ဂျပန်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ကြီးများ ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် အတူ အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Previous FIFA World Cups|url=http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html|publisher=[[FIFA]]|accessdate=January 7, 2011|archivedate=2 November 2013|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131102150338/http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=4395/index.html}}</ref> ဂျပန်သည် အာရှတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး အာရှဖလားကို လေးကြိမ်တိုင် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Team Japan|url=http://www.afcasiancup.com/team/en/Japan|publisher=Asian Football Confederation|accessdate=March 2, 2014|archivedate=25 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160125085954/http://www.afcasiancup.com/team/en/Japan}}</ref> ထို့အတူ မကြာသေးမီက ၂၀၁၁ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့အမျိုးသမီး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဂျပန်မှ ဖလားရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html|title=Japan edge USA for maiden title|date=July 17, 2011|work=[[FIFA]]|accessdate=July 17, 2011|archivedate=12 January 2016|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160112083228/http://www.fifa.com/womensworldcup/matches/round=255989/match=300144437/summary.html}}</ref> ဂေါက်သီးကစားခြင်းမှာလည်း ဂျပန်တွင် လူကြိုက်များသော ကစားနည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web |url=http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp |title= Japanese Golf Gets Friendly |publisher=''[[Metropolis (English magazine in Japan)|Metropolis]]'' |first=Fred |last=Varcoe|accessdate=April 1, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926215517/http://metropolis.co.jp/tokyo/604/sports.asp |archivedate = September 26, 2007}}</ref> ထို့အတူ ကားပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သော စူပါ ဂျီတီ နှင့် ဖော်မြူလာ နိပွန် တို့မှာလည်း လူကြိုက်များသည်။<ref>{{cite web |url=http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp |title= Japanese Omnibus: Sports |work=Metropolis |first=Len|last=Clarke|accessdate=April 1, 2007|archiveurl = https://web.archive.org/web/20070926215524/http://metropolis.co.jp/tokyo/623/sports.asp |archivedate = September 26, 2007}}</ref> ဂျပန်သည် အမေရိကန် အင်န်ဘီအေ ဘတ်စကက်ဘော လိဂ်တွင် ကစားသော ကစားသမား ယူတာ တာဘုဆဲကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref name=consulteny>{{cite news|url=http://www.ny.us.emb-japan.go.jp/en/c/vol_12-4/title_04.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101203204908/http://www.ny.us.emb-japan.go.jp/en/c/vol_12-4/title_04.html|archivedate=December 3, 2010|title=Hoop Dreams – Yuta Tabuse, "The Jordan of Japan"|publisher=Consulate General of Japan in New York|date= December 2004 – January 2005|accessdate=January 19, 2009}}</ref> အစားအသောက် ==ကိုးကား== {{reflist|2}} == အခြားဖတ်ရန် == * [[ထွက်နေအလံ]] * [[မဟာဂျပန်စကြာဝတ္တိ]] {{အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ]] [[ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] [[ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ]] q58cvcv0dfw4zm7wg4396pu7tl4gm72 0 5948 1037372 1026802 2026-06-11T06:27:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037372 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit | unit_name = တပ်မတော် (လေ) | image = {{ubl |[[File: Emblem of the Myanmar Air force.svg|frameless|250px]]|အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် ---- |[[File:Emblem or Shoulder Sleeve Insignia of the Myanmar Air Force.svg|frameless|200px]]|လက်ရုံးတံဆိပ်}} | image_size = | caption = | start_date = ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇<ref>{{cite web|title=Mynamar Air Force - Narrative History|url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-af-home.htm|work=Aeroflight|accessdate=15 December 2013|archive-date=14 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131214025513/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-af-home.htm|url-status=dead}}</ref> | country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | allegiance = | branch = [[လေတပ်]] | type = | role = ဝေဟင်ပိုင်နက်ကာကွယ်ရေး၊ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေး | size = တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၃၀၀၀<br>[[လေယာဉ်]] ၂၈၁ စင်း<br>[[ရဟတ်ယာဉ်]] ၁၀၂ စင်း<br> စုစုပေါင်းအစင်းရေ ၃၈၃ စင်းခန့် | command_structure = {{Armed forces|Myanmar}} | garrison = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]] | garrison_label = ဌာနချုပ် | equipment = | equipment_label = | nickname = လေတပ်၊ အဲဖို့စ် | motto = {{ubl | ''တက်နိုင်ဖျားရောက်'' ၊ |''တောင်ပံဖြန့်ချိ အောင်ပွဲဆီသို့'' ၊ |''ဝေဟင်စိုးမိုးမည်'' ၊ }} | colors = | colors_label = | march = | mascot = | battles = | anniversaries = | decorations = | battle_honours = <!-- Commanders --> | commander1 = [[ရဲဝင်းဦး|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရဲဝင်းဦး]] | commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] | commander2 = [[ထွန်းအောင်|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းအောင်]] | commander2_label = [[ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး]] | commander3 = [[ထွန်းဝင်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းဝင်း]] | commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)]] | commander4 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လစ်လပ် | commander4_label = စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) | identification_symbol = [[File:Roundel of Myanmar.svg|130px]] | identification_symbol_label = စစ်လေယာဉ်တံဆိပ် | identification_symbol_2 = [[File:Air Force Ensign of Myanmar.svg|250px]] | identification_symbol_2_label = လေတပ်အလံ | identification_symbol_3 = [[File:Fin Flash of Myanmar.svg|100px]] | identification_symbol_3_label = လေယာဉ်အမြီး အမှတ်အသား | identification_symbol_4 = [[File:Air Force Ensign of Burma (1948-1974).svg|200px]] | identification_symbol_4_label = လေတပ်အလံဟောင်း (၁၉၄၈–၁၉၇၄) | aircraft_attack = [[:en:Nanchang Q-5|A-5M]], [[:en:Mil Mi-35|Mi-35]] | aircraft_bomber = [[:en:Nanchang Q-5|A-5M]] | aircraft_electronic = | aircraft_fighter = [[မစ်(ဂ်)-၂၉|Mikoyan MiG-29]], JF-17, [[ဆူခွိုင်း ၃၀|SU-30]] | aircraft_recon = [[:en:Soko G-4 Super Galeb|Soko G-4]] | aircraft_patrol = | aircraft_trainer = [[:en:Yak-130|Yak-130]],[[:en:Guizhou JL-9|FTC-2000G]], [[:en:Hongdu JL-8|K-8W]], [[:en:Grob G 120TP|G 120TP]], [[:en:HAL HJT-16 Kiran|HJT-16]] | aircraft_transport = [[:en:Shaanxi Y-8|Y-8D]], Beechcraft 1900, [[အေတီအာရ်-၄၂|ATR 42]] | aircraft_helicopter_attack = [[:en:Mil Mi-35|Mi-35]] | aircraft_helicopter = [[:en:Mil Mi-2|Mi-2]], [[:en:Mil |Mi-17]], [[:en:Kamov Ka-27|Ka-28]] }} '''တပ်မတော် (လေ)'''သည် မြန်မာ့[[တပ်မတော်]]၏ ဝေဟင် တိုက်ခိုက်ရေး အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကို [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ|ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု]] တန်ပြန်တိုက်ခိုက်ရေးအတွက် အဓိက အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလက [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]] တိုက်ခတ်မှုဖြစ်စဉ်အပြီးတွင် ကယ်ဆယ်ရေး တာဝန်များအတွက်ပါ အသုံးချလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုမှစ၍ မြန်မာ့လေတပ်မှ လေယာဉ်များကို ကျေးရွာများကိုလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ရာတွင်တွင် အသုံးပြုလာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/over-70-civilians-trapped-by-myanmar-junta-airstrikes-on-sagaing-village.html|title=Over 70 Civilians Trapped by Myanmar Junta Airstrikes on Sagaing Village|date=12 August 2022|website=The Irrawaddy}}</ref> ကိုလိုနီခေတ် ၁၉၄၀ ဇွန်လတွင် ‌ဗြိတိသျှတို့က ‌ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ်ယူနစ် (Burma Volunteer Air Unit) ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ မတ်လခန့်တွင် ဗမာ့အပျော်တမ်းလေတပ် (Burma Volunteer Air Force) ဟူ၍အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာသည့် ၁၉၄၂ ၌ အင်္ဂလိပ်တို့တပ်ဆုတ်သွားသောအခါ အဆိုပါလေတပ်သည်လည်း ပါသွားခဲ့ရုံသာမက အခြားလေတပ်ယူနစ်အဖြစ်လည်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rafmuseum.org.uk/research/online-exhibitions/never-forgotten-the-raf-in-the-far-east/smaller-national-groups/|title=Smaller National Groups|website=Royal Air Force Museum}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-bvaf-home.htm |title=Burma Volunteer Air Force |access-date=6 February 2023 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327035157/http://www.aeroflight.co.uk/waf/aa-eastasia/burma/burma-bvaf-home.htm |url-status=dead }}</ref> ၁၉၄၅ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အင်္ဂလိပ်တို့ပြန်ရောက်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် လေတပ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပေးရေးများကို ဆောင်ရွက်ရာမှ ၁၉၄၇ ဒီဇင်ဘာတွင် "ဗမာ့လေတပ်မတော်" (Burma Air Force) အဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ တွင် တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) ပေါင်းစည်းရေးမူအရ တပ်မတော် (လေ) ဟု‌အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last= |first= |author-link= |date= ၂၀၂၂ |title= အောင်ကောင်းစုံ အထွေထွေသိစရာ၊ မှတ်စရာ ဗဟုသုတမှတ်စု (၂၀၂၂–၂၀၂၃) |url= |location= ရန်ကုန် |publisher= ဧကရီစံစာပေ |page= ၃၁၇ |isbn=}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== === လွတ်လပ်ရေးရပြီးစခေတ် (၁၉၄၈-၂၁၀၂) === တပ်မတော်(လေ)ကို မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှတို့၏ လက်အောက်တွင် ရှိနေဆဲကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် စစ်သည် ရာဂဏန်း အနည်းငယ်နှင့်အတူ [[Airspeed Oxfords]] အစင်း ၄၀၊ [[de Havilland Tiger Moths]] အစင်း ၁၆ စင်း၊ [[Austers]] ၄ စင်းနှင့် [[Supermarine Spitfire]] ၃စင်းတို့ ပါဝင်သည် လေတပ်ဖွဲ့သစ်အား လွှဲပြောင်း ရယူခဲ့သည်။ စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှစ၍ တပ်မတော် (လေ) ၏ အဓိကတာဝန်သည် ပြည်တွင်းပုန်ကန်မှု တန်ပြန်စစ်ဆင်ရေးများတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] အား အနီးကပ်လေကြောင်း အထောက်အကူပေးရေးတို့ ဖြစ်သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> နိုင်ငံ၏ ပင်မလေတပ်အခြေစိုက်စခန်းဖြစ်သည့် မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်ကို ၁၉၅၀ ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အမှတ် ၁ လေယာဉ်အုပ်၊ လက်နက်ကိရိယာများ ထိန်းသိမ်းရေး တပ်ဖွဲ့နှင့် ဗမာ့လေတပ်မတော် - ဗဟိုဌာနချုပ်နှင့် ပျံသန်းမှု သင်တန်းကျောင်းတို့ကို ဤအခြေစိုက်စခန်း၏ လက်အောက်တွင် ထားရှိသည်။ လအနည်းငယ် ကြာပြီးနောက် ၁၉၅၀ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် [[Douglas Dakota]] ၉ စင်း ပါဝင်သည့် အမှတ် ၂ လေယာဉ်အုပ်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယဉ်အုပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်္ဂလာဒုံ လေတပ် အခြေစိုက်စခန်း လက်အောက်တွင် အဆင့်မြင့် ပျံသန်းရေး တပ်ဖွဲ့ကို de Havilland Vampire T55s လေယာဉ်များဖြင့် ထပ်မံဖွဲ့စည်းလိုက်ကာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းတွင် ဗမာ့လေတပ်၌ မင်္ဂလာဒုံ၊ မှော်ဘီနှင့် ြမန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မိတ္ထီလာတို့တွင် အဓိက အခြေချ လေတပ်စခန်းကြီး သုံးခု ရှိလာခဲ့သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာလေတပ်သည် [[အစ္စရေး]]မှ Supermarine Spitfire အစင်း ၃၀ နှင့် [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ Supermarine Spitfire အစင်း ၂၀ တို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်မူ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]]မှ Hunting Provost T-53 အစင်း ၄၀ နှင့် de Havilland Vampire Mark T55s ၈ စင်းတို့ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် ဗမာ့လေတပ်မတော်သည် မင်္ဂလာဒုံတွင် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး လေတပ်စခန်း တစ်ခု၊ အမှတ် ၅၀၁ လေယာဉ်အုပ်စု (မှော်ဘီလေတပ်စခန်း) နှင့် အမှတ် ၅၀၂ လေယာဉ်အုပ်စု (မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း) တို့ကို ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ တွင် မြန်မာ့လေတပ်သည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]] မှ [[Cessna 180]] ၁၀ စင်း ကို ဝယ်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းနှစ်တွင်ပင် [[Kawasaki Bell 47Gs]] ခြောက်စင်းဖြင့် ပထမဆုံး ရဟတ်ယာဉ် တပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်အကြာတွင် မြန်မာ့လေတပ်သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ [[Hawker Sea Fury]] လေယာဉ် ၂၁ စင်းနှင့် ကနေဒါမှ de Havilland Canada DHC-3 Otters ကိုးစင်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်တွင် ဗိုလ်ဒေါ်လှသန်းက စက်မဲ့ဂလိုက်ဒါကို တစ်ဦးတည်း မောင်းနှင်ပြသခဲ့ခြင်းဖြင့် တပ်မတော် (လေ) ၏ အမျိုးသမီးများ သမိုင်းကဏ္ဍသစ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/241848</ref> ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]မှ Kawasaki Bell 47G ခုနစ်စင်းနှင့် [[Vertol H-21 Shawnees]] ၁၂ စင်းတို့ကို ထပ်မံ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ငါးနှစ်ကြာပြီးနောက်တွင် အမှတ် ၅၁ လေယာဉ်အုပ် (de Havilland Canada DHC-3 Otter နှင့် Cessna 180 လေယာဉ်များ) နှင့် အမှတ် ၅၃ လေယာဉ်အုပ် (Bell 47G၊ Kaman HH-43 Huskies နှင့် Aerospatiale Alouettes ရဟတ်ယာဉ်များ) တို့ကို မိတ္ထီလာတွင် ထပ်မံ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="Myoe">Myoe, Maung Aung: Building the Tatmadaw</ref> === ခေတ်မီအစီအစဉ် (၁၉၉၀ - လက်ရှိ) === ==== ၁၉၉၀ ကာလများ ==== တပ်မတော် (လေ)အနေ နဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် နည်းပညာမျိုးဆက်ကွာဟမှုများ ရှိနေရာမှ ၁၉၉၀ ပြည့် နှစ်ဝန်းကျင်တွင် ဒုတိယမျိုးဆက် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ၊ ဘက်စုံသုံးစွမ်းရည်မြင့်မားသည့် ရဟတ်ယာဉ်များ စတင်အသုံးပြုလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် လက်နက်တပ်ဆင်ထားသည့် Soko G-4 Super Galeb လေယာဉ်များကို မြန်မာ့တပ်မတော်က [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ|ယူဂိုစလားဗီးယား]]နိုင်ငံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>https://frontiermyanmar.net/mm/news/5971{{Dead link|date=May 2025 }}</ref> ၁၉၉ဝ ကနေ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် ကြားထဲ F-7 အစင်း ၆ဝ ကျော်ကို [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] ဆီက အသုတ်လိုက် အသုတ်လိုက် စတင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၃ဝ မမ စက်သေနတ် နှစ်လက်နဲ့ အတူ ဝေဟင်ထဲမှာ ပစ်ခတ်တိုက်ခတ် နိုင်တဲ့ ဒုံးကျည်တွေ တပ်ဆင်ထားတဲ့ F-7 တွေကို အဓိက အားဖြင့်တော့ ကြားဖြတ် တိုက်လေယာဉ် အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့တာ ဖြစ်သည်။<ref>https://www.bbc.com/burmese/media-45881701</ref> ==== ၂ဝဝဝ ကာလများ ==== ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင်စတုတ္ထမျိုးဆက်တိုက်လေယာဉ်များ စတင်အသုံးပြုလာနိုင်သည့် အတွက် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများ၊ ဒေသတွင်း နိုင်ငံများကို အမီလိုက်နိုင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစပြီး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သည့် လေယာဉ်များတိုးတက်စေရေး၊ စွမ်းအားမြင့် လေယာဉ်များဖြစ်စေရေး၊ အရည်အချင်း ပြည့်ဝသည့် လေသူရဲများ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ မြေပြင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ မွေးထုတ်ပေး နိုင်ရေးကိုလည်း အလေးထားဆောင်ရွက်လာသည်။<ref>https://www.seniorgeneralminaunghlaing.com.mm/10624/တပ္မေတာ္ေလ၏ဖြဲ႕စည္းတည္/{{Dead link|date=March 2021 }}</ref> အထူးသဖြင့် [[ရုရှားနိုင်ငံ|ရုရှား]] မှ Mi-24 နဲ့ Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်တွေအပြင် MiG-29([[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉]]) တိုက်လေယာဉ်၊ Pechora-2 လေကြောင်းကာကွယ်ရေးစနစ်တွေနဲ့ အခြားကိရိယာတွေ ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/8081 |access-date=4 October 2019 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116140539/https://frontiermyanmar.net/mm/news/8081 }}</ref> [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi inspecting the guard of honour, at the Ceremonial Reception, in Nay Pyi Taw, Myanmar on September 05, 2017. The President of Myanmar, Mr. U. Htin Kyaw is also seen (2).jpg|thumb|လေတပ်ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့အား [[သမ္မတအိမ်တော် (နေပြည်တော်)|သမ္မတအိမ်တော်]]၌ တွေ့ရစဉ်]] ==== ၂ဝ၁ဝ ကာလများ ==== ၁၉၉၀ ခုနှစ် မှစပြီး မြန်မာလေတပ်တွင် အများအားဖြင့် တရုတ်နှင့် ရုရှားတို့မှ တိုက်လေယာဉ်များကို အသုံးပြုသော်လည်း ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် အီးယူ၏ ဒဏ်ခတ်မှု ရုပ်သိမ်းချိန်ကတည်းက စတင်ကာ [[ဥရောပ]]လုပ် လေယာဉ်အုပ်စု ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ [[ဂျာမနီနိုင်ငံ|ဂျာမနီ]]နိုင်ငံက Grob [[G120TP]] လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် ၁၂ စင်းကို မြန်မာလေတပ်က ဝယ်ယူထားပြီး ၂ဝ၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လေ့ကျင့်ရေးဂျက်တိုက်လေယာဉ် [[K-8 W လေယာဉ်|K-8 W]]၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် လေကြောင်း ကင်းထောက်အတွက် အသုံးပြုသော [[ပြင်သစ်နိုင်ငံ]]ထုတ် ATR-42 နှင့် အမေရိကန်ထုတ် [[BEECH 1900 D]] လေယာဉ်များ တပ်တော်ဝင် အခမ်းအနားပြုလုပ်ခဲ့သည်။ K-8 W လေ့ကျင့်ရေးဂျက် တိုက်လေယာဉ်များသည် အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်နိုင်ပြီး ခေတ်မီအဆင့်မြင့်ရှေ့တန်း ဂျက်တိုက်လေယာဉ်များ မောင်းနှင်မည့် လေသူရဲများကို ကြားခံလေ့ကျင့်ပေးနိုင်သော အပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးအမောင်းသင် ဂျက်လေယာဉ်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ K-8 W လေယာဉ်များကို တရုတ် CATIC ကုမ္ပဏီနှင့် မြန်မာကာကွယ်ရေးပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးအရာရှိချုပ်ရုံးတို့ ပူးပေါင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/32577 |accessdate=4 October 2019 |archivedate=27 February 2015 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150227001534/http://7daydaily.com/story/32577 }}</ref> ထို့ပြင်၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြင့် လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်အမျိုးအစားဖြစ်သည့် [[Yak-130]] လေယာဉ် ၁၂ စီးကိုလည်း ရုရှားမှ မှာယူသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် တပ်မတော် (လေ) နှစ် (၇၀) ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ Yak -130 အမျိုးအစား လေယာဉ် ၆ စီးအပြင် [[နယ်သာလန်နိုင်ငံ]]ထုတ် [[Fokker- 70]] အမျိုးအစားလေယာဉ် ၂ စီးနှင့်၊ ATR 42-320 အမျိုးအစား လေယာဉ် ၂ စီး စုစုပေါင်း ၁၀ စီး ကို တပ်တော်ဝင်အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>https://frontiermyanmar.net/mm/news/7583{{Dead link|date=May 2025 }}</ref>၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာတွင် တပ်မတော် (လေ) နှစ် (၇၁) ပြည့် နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ တပ်မတော် (လေ) အတွက် [[JF-17]] အမျိုးအစား တိုက်လေယာဉ်လေးစီး၊ ပြင်သစ်၏ အဲဘတ်စ်နှင့် [[အီတလီနိုင်ငံ|အီတလီ]]၏ လီယိုနာဒိုကုမ္ပဏီတို့ ဖက်စပ်ထုတ်လုပ်သည့် ATR 72-500s လေယာဉ်နှစ်စီးနှင့် Airbus Helicopters က ထုတ်လုပ်သည့် AS365 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို အင်အားဖြည့်တင်းခဲ့သည်။ JF-17 တစ်စီးကို အကြမ်းဖျင်းဒေါ်လာ ၂၈ သန်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://7daydaily.com/story/144857 |accessdate=4 October 2019 |archivedate=3 April 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190403051704/http://www.7daydaily.com/story/144857 }}</ref> JF-17 တိုက်လေယာဉ် ၁၆ စီးအတွက် ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၆ဝ တန်ဖိုးရှိ ပါကစ္စတန်နှင့် စာချုပ်တစ်ခုအရ မြန်မာက ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ JF-17 ကို Pakistan Aeronautical Complex (PAC) ပါကစ္စတန်နှင့် တရုတ်၏ Chendu Aircraft Corporation တို့က ဖက်စပ်ထုတ်လုပ်ထားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/12947 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323134136/https://frontiermyanmar.net/mm/news/12947 }}</ref> <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/5104 |access-date=4 October 2019 |archive-date=24 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170824003338/http://frontiermyanmar.net/mm/news/5104 }}</ref> ၂၀၁၈ထိ တပ်မတော်ပိုင်လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ်များတပ်တော်ဝင်ခြင်းအခမ်းအနားကို (၉)ကြိမ်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၁၈ ဒီဇင်ဘာတွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ|အိန္ဒိယ]]က မြန်မာနိုင်ငံသို့ [[Kiran]] အမျိုးအစား နှစ်ယောက်စီး အမောင်းသင်ဂျက်လေယာဉ် ခြောက်စီး ပေးအပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/12535 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 March 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190323140424/https://frontiermyanmar.net/mm/news/12535 }}</ref> [[File:Su-30 MKI Trishul formation.jpg|thumb|ရုရှားထုတ် Su-30 (ဆူခွိုင်း ၃၀) ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်များ]] မြန်မာနဲ့ ရုရှားတို့သည် Su-30 ([[ဆူခွိုင်း ၃၀]]) ဂျက်တိုက်လေယာဉ် ၆ စီးအတွက် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်က လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါလေယာဉ်များသည် ရာသီမရွေး တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သည့် အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ် Su-30 ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစားဖြစ်ကာ တစ်စီးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅ သန်းကျော် တန်ဖိုးရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/14120 |access-date=4 October 2019 |archive-date=22 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190922231709/https://frontiermyanmar.net/mm/news/14120 }}</ref> Su-30 တိုက်လေယာဉ်များသည် အခြားစတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ်များထက် သာလွန်မှုရှိသော စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန် တိုက်လေယာဉ်များဖြစ်ပြီး လေယာဉ်ဆီ အပြည့်ဖြည့်ပြီး ပျံသန်းလျှင် ကီလိုမီတာ ၃၀၀၀ (မိုင် ၁၈၆၀) အထိ ပျံသန်းနိုင်ခြင်းကြောင့် စစ်ဆင်နိုင်မှု အကွာအဝေး ကြီးမားသည်။<ref>{{Cite web |url=https://elevenmyanmar.com/news/36395 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=5 October 2019 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514025534/https://elevenmyanmar.com/news/36395 |url-status=dead }}</ref> တပ်မတော်(လေ)အတွက် ဆူခွိုင်း Su-30 တိုက်လေယာဉ်တွေကို ဝယ်ယူဖို့ ပြင်ဆင်ရာမှာ လေတပ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မောင်မောင်ကျော်]] ကိုယ်တိုင် ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့ ကူဘင်ကာ လေယာဉ်ကွင်းမှာ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်က စမ်းသပ်မောင်းနှင်ပျံသန်းမှု လုပ်ခဲ့သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2018/08/24/167718.html</ref> တပ်မတော် (လေ) တွင် အမျိုးသမီးအရာရှိအချို့ လေသူရဲလောင်းများအဖြစ် စတင်လေ့ကျင့်ဆောင်ရွက်နေသည်။<ref>{{Cite web |url=https://elevenmyanmar.com/news/27571 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=4 October 2019 |archive-date=14 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210514025531/https://elevenmyanmar.com/news/27571 |url-status=dead }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါအမျိုးသမီးအရာရှိ လေသူရဲလောင်း ၆ ဦးက တဦးချင်း မောင်းနှင်ပျံသန်းမှု(Solo)ကို အောင်မြင်စွာပျံသန်းနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/travel/2018/04/26/157024.html</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ၇၂ နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ)နေ့ တွင် JF-17 B ဘက်စုံသုံး တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Yak-130 အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် ၆ စင်းနှင့် MI-35 P တိုက်ခိုက်ရေး ရဟတ်ယာဉ် ၂ စီး စုစုပေါင်း လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ် ၁၀ စင်း တပ်တော်ဝင်သည်။ တရုတ်- ပါကစ္စတန် ပူးတွဲထုတ်လုပ်သည့် JF-17 ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် အမျိုးအစား ပါဝင်ပြီး၊ ကြားဖြတ် တိုက်ခိုက်ရေးနှင့် အပေါ့စား ဗုံးကြဲလေယာဉ်များ အဖြစ်ပါ အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း၊ အလားတူ ရုရှားလုပ် Yak – 130 မှာ အပေါ့စား တိုက်ခိုက် ရေးလေယာဉ် အဖြစ်သာမက လေ့ကျင့်ရေးတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။<ref>https://burma.irrawaddy.com/news/2019/12/16/210883.html</ref> ==== ၂ဝ၂ဝ ကာလများ ==== ၂၀၂၀ ခုနစ် (၇၃) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နေ့တွင် G 120TP အခြေခံလေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Y-12 အမျိုးအစား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် ၂ စင်း၊ Beech 1900 အမျိုးအစား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် ၁ စင်း စုစုပေါင်းလေယာဉ် ၅ စင်း တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>https://www.dvb.no/post/429092</ref> ၂၀၂၁ (၇၄) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့၌ လေယာဉ်၊ ရဟတ်ယာဉ် တပ်တော်ဝင်ခြင်း အခမ်းအနား၌ Yak_130 လေယာဉ် K-8 အမောင်းသင် ဂျက်တိုက်လေယာဉ်၊ ATR-72600 အလက်စားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလေယာဉ်၊ Y-12 လူနှင့် ကုန်ပစ္စည်းများသယ်ခြင်း ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် လေယာဉ်၊ Eurocopter ရဟတ်ယာဉ် စသည်ဖြင့် တပ်တော်ဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၂ဝ၂၂ ခုနှစ် (၇၅)နှစ်မြောက် စိန်ရတုနှစ်ပတ်လည်နေ့အခမ်းအနားတွင် Su-30 SME စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန်ဘက်စုံသုံး အကြီးစား တိုက်လေယာဉ်များ၊ FTC 2000 G ဘက်စုံသုံးအပေါ့စားတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်များ၊ Ka-28 ရေငုတ်သင်္ဘောတိုက်ဖျက်ရေး ရဟတ်ယာဉ်များ တပ်တော်ဝင်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/241787</ref> ၂၀၂၃ ခုနစ် (၇၆) နှစ်မြောက် တပ်မတော်(လေ) နှစ်ပတ်လည်နေ့ကို [[နေပြည်တော်]] အေ‌လာလေတပ်ဌာနချုပ်၌ ကျင်းပခဲ့ပြီး Su-30 SME စတုတ္ထမျိုးဆက်လွန် ဘက်စုံသုံး အကြီးစားတိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းတပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ <ref>https://news-eleven.com/article/285613</ref> == လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)များ == {|class="wikitable" style="font-size: 95%; text-align: center;" |+ '''ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) များစာရင်း''' ! style="background:#efefef;" | စဉ် ! style="background:#efefef;" | ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ! style="background:#efefef;" | ရာထူးအဆင့်နှင့်အမည် ! style="background:#efefef;" | စတင်ရက် ! style="background:#efefef;" | ပြီးဆုံးရက် ! style="background:#efefef;" | တာဝန်သက်တမ်းကာလ ! style="background:#efefef;" | မှတ်ချက် |- | ၁။ | လေ ၁၀၂၀ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] [[စောရှီးရှိုး]] | ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ | ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၄၉ | {{age in years and days|1947|12|11|1949|2|8}} | |- | ၂။ | လေ ၁၀၀၉ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး]] သူရ အက်စ်ဂျေခင် | ၁ ဧပြီ ၁၉၄၉ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၅၀ | {{age in years and days|1949|4|1|1950|6|15}} | |- | ၃။ | လေ ၁၀၀၅ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ တော်မီတီကလစ် | ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၁ | ၂၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၃ | {{age in years and days|1951|2|9|1963|11|26}} | |- | ၄။ | လေ ၁၀၄၂ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် [[သောင်းဒန်]] | ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၃ | ၇ မတ် ၁၉၇၄ | {{age in years and days|1963|12|13|1974|3|7}} | |- | ၅။ | လေ ၁၀၄၇ | style="text-align: left;" | ဗိုလ်မှူးချုပ် သူရ စောဖြူ | ၈ မတ် ၁၉၇၄ | ၁၈ မတ် ၁၉၈၀ | {{age in years and days|1974|3|8|1980|3|18}} | |- | ၆။ | လေ ၁၀၅၉ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်]] ကိုကြီး | ၁၉ မတ် ၁၉၈၀ | ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | {{age in years and days|1980|3|19|1985|11|3}} | |- | ၇။ | လေ ၁၁၂၇ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ထွန်း | ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၅ | ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ | {{age in years and days|1985|11|4|1992|2|5}} | |- | ၈။ | လေ ၁၁၉၃ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] သိန်းဝင်း | ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၂ | ၁၅ ဇွန် ၁၉၉၅ | {{age in years and days|1992|2|6|1995|6|15}} | |- | ၉။ | လေ ၁၃၁၂ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] တင်ငွေ | ၁၆ ဇွန် ၁၉၉၅ | ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ | {{age in years and days|1995|6|16|1997|11|14}} | |- | ၁၀။ | လေ ၁၃၃၄ | style="text-align: left;" | [[ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ကျော်သန်း | ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၇ | ၁၄ ဇွန် ၂၀၀၁ | {{age in years and days|1997|11|15|2001|6|14}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁) |- | ၁၁။ | လေ ၁၅၈၁ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်]] မြင့်ဆွေ | ၁၃ ဇွန် ၂၀၀၁ | ၇ မတ် ၂၀၀၂ | {{age in years and days|2001|6|13|2002|3|7}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁၁) |- | ၁၂။ | လေ ၁၆၈၂ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြတ်ဟိန်း]] | ၈ မတ် ၂၀၀၂ | ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | {{age in years and days|2002|3|8|2013|2|13}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၁၇) |- | ၁၃။ | လေ ၁၇၅၄ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] ခင်အောင်မြင့် | ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | {{age in years and days|2013|2|14|2018|1|2}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၀) |- | ၁၄။ | လေ ၁၉၂၅ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်ကျော်]] | ၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ | ၉ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ | {{age in years and days|2018|1|3|2022|1|9}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၆) |- | ၁၅။ | လေ ၁၉၈၂ | style="text-align: left;" | [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းအောင်]] | ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၂ | ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | {{age in years and days|2022|1|10|2026|4|10}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၂၉) |- style="background:#F5FFFA;" | ၁၆။ | လေ ၂၁၃၀ | style="text-align: left;" | '''[[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[ထွန်းဝင်း]]''' | ၂၁ ဧပြီ ၂၀၂၆ | လက်ရှိ | {{age in years and days|2026|4|21}} | [[စစ်တက္ကသိုလ်|စတသ]] (၃၄) |} ==တပ်မတော်(လေ)ထိပ်တန်းအရာရှိကြီးများ== (ဇွန်လ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်) #(လေ-၁၉၈၂) ဗိုလ်ချုပ်ကြီးထွန်းအောင် - ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) #(လေ-၂၀၈၀) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးဇော်ဝင်းမြင့် - စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(လေ) #(လေ- ) ဗိုလ်ချုပ်လှညွှန့် - အရှေ့ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး #(လေ-၂၁၃၀) ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းဝင်း - အနောက်ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး # (လေ-၂၀၇၄) ဗိုလ်ချုပ်စိုးတင်လတ် - တောင်ပိုင်းလေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး # (လေ-၂၀၇၉) ဗိုလ်ချုပ်ဝင်းမောင်သိန်း - လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူး # (လေ- ) ဗိုလ်ချုပ်ကျော်ကျော် - လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ်မှူး (မင်္ဂလာဒုံ) # (လေ-၂၀၀၆) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်မိုးသက် - လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ်(လေ) # (လေ-၁၉၆၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်သောင်း - မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်းမှူး # (လေ-၂၁၀၁) ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သက်နိုင် - စစ်ဦးစီးဗိုလ်မှူးချုပ်(လေ) # (လေ-၂၁၁၅) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်ဝင်းထွန်း - စစ်ဦးစီးစက်မှုလက်မှုအရာရှိချုပ်(လေ) # (လေ-၂၂၈၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်မြတ်မင်းသန်း - လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးသင်တန်းကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး ==လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူးများ== (ဇွန်လ၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်) #(လေ-၂၀၈၂) ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်စိုး - မင်္ဂလာဒုံလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၇၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်စွမ်းလှိုင်မင်း - တောင်ငူလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၈၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းထူး - မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၀၇၇) ဗိုလ်မှူးချုပ်မျိုးမင်းထွန်း - နမ့်စန်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၂၅၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်ရဲမျိုးသန့် - ပုသိမ်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၂၂၃) ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းနိုင်ညွှန့် - မကွေးလေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၁၉) ဗိုလ်မှူးချုပ်ဇော်မင်းဦး - မြိတ်လေတပ်စခန်း #(လေ-၂၁၂၈) ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းထွန်းဦး - ဟုမ္မလင်းလေတပ်စခန်း == ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် == [[File:Myanmar Air Force Pilot Wing.svg|thumb|လေသူရဲ တောင်ပံတံဆိပ်]] {{main|တပ်မတော် (လေ)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ}} === ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OF/Myanmar}} |} === အခြားအဆင့်များ === {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Air Forces/OR/Myanmar}} |} == ဖွဲ့စည်းပုံ == === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးယူနစ်များ === * ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(လေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) * လေယာဉ်ထုတ်လုပ်ပြင်ဆင်ရေးဌာနချုပ် (မင်္ဂလာဒုံ/ မိတ္ထီလာ) * မြေပြင်အတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (မိတ္ထီလာ) * လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (မိတ္ထီလာ ရှမ်းတဲ) * လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များနှင့် လေတပ်စခန်းများ ==== လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ==== # [[မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မင်္ဂလာဒုံ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၂ လေတပ်စခန်း) # ဧလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ (နေပြည်တော်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်) # [[မိတ္ထီလာလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မိတ္ထီလာ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[တောင်ငူလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[မြိတ်လေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြိတ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # [[မြစ်ကြီးနားလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မြစ်ကြီးနား လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၃ လေတပ်စခန်း) # [[မကွေးလေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်|မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]။ # ပုသိမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # ဟုမ္မလင်း လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # နမ့်စမ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ # ကျောက်ထုလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်။ [[File:Shante Airbase Meiktila.jpg|thumb|လေကြောင်းအတတ်သင်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် (ရှမ်းတဲ)]] ==== လေတပ်စခန်းများ ==== # မှော်ဘီ လေတပ်စခန်း။ (ယခင် အမှတ် ၅၀၁ လေတပ်စခန်း) # ကိုကိုးကျွန်း လေတပ်စခန်း။ # တံတားဦး လေတပ်စခန်း။ # နေပြည်တော် လေတပ်စခန်း။ ==== လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ ==== {{main|လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}} လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့သည် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]၏ [[စစ်လက်ရုံး]]တပ်ဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအရ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|တပ်မတော်(ကြည်း)]]၌ ပါဝင်သော်လည်း လုပ်ငန်းတာဝန်ပိုင်း၌ သဘောသဘာဝအရ [[တပ်မတော် (ရေ)|တပ်မတော်(ရေ)]]၊ အထူးသဖြင့် [[တပ်မတော် (လေ)|တပ်မတော်(လေ)]]နှင့် ပို၍ဆက်စပ်မှုရှိလေသည်။ လက်ရှိ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့၏ အရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအရာရှိချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် လက်ထောက် အရာရှိချုပ် (၃)ဦးရှိပြီး၊ [[တပ်မတော် (ကြည်း)|ကြည်း]]/ [[တပ်မတော် (ရေ)|ရေ]]/ [[တပ်မတော် (လေ)|လေ]] တပ်ဖွဲ့ အသီးသီးမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးစီကို ခန့်အပ်ထားသည်။ # [[အမှတ် (၁) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၁)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] # [[အမှတ် (၂) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးစခန်းဌာနချုပ်|အမှတ်(၂)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - မြိတ် # [[အမှတ် (၃) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၃)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - လွိုင်လင် # [[အမှတ် (၄) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၄)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - သထုံ # [[အမှတ် (၅) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၅)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - မှော်ဘီ # အမှတ်(၆)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် # [[အမှတ် (၇) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၇)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - ကျောက်ဆည် # [[အမှတ် (၈) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၈)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - နေပြည်တော် # [[အမှတ် (၉) လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေး ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်|အမှတ်(၉)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်]] - ဆိပ်ဖြူမြို့ == လက်ရှိအသုံးပြုနေသော စစ်လေယာဉ်များ == [[File:Myanmar Air Force MiG-29 MRD.jpg|thumb |ရုရှားထုတ် [[မစ်(ဂ်)-၂၉]] ဘက်စုံသုံး [[တိုက်လေယာဉ်]] (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)|alt=]] [[File:Myanmar Air Force Shaanxi Y-8 MRD.jpg|right|thumb|[[ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်]]မှ ပျံတက်နေသော Shaanxi Y-8 လေယာဉ်တစ်စင်း]] [[File:Myanmar Air Force Nanchang A-5C Fantan MRD-1.jpg|thumb|Nanchang Q-5 မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် (မင်္ဂလာဒုံ လေယာဉ်ကွင်း)|alt=]] [[File:Myanmar Air Force Fokker F27 MRD.jpg|right|thumb|မြန်မာ့လေတပ်၏ ဖော်ကာ အက်ဖ်၂၇]] {| class="wikitable" ! style="text-align:center; background:#acc;"|လေယာဉ် ! style="text-align: center; background:#acc;"|ထုတ်လုပ်သည့်နိုင်ငံ ! style="text-align:l center; background:#acc;"|အမျိုးအစား ! style="text-align:left; background:#acc;"|မူကွဲ ! style="text-align:center; background:#acc;"|တာဝန်ထမ်းဆဲ ! style="text-align: center; background:#acc;"|မှတ်ချက် |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်]] |- | [[အမ်အိုင်ဂျီ-၂၉|MiG-29]] [[မစ်(ဂ်)-၂၉]] | {{RUS}} |[[ကြားဖြတ် တိုက်လေယာဉ်]] / ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | | ၃၈ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23">{{cite web |last= |first= |url= http://forms.flightglobal.com/WorldAirForces2015?product=PREM&mode=DOWNLOAD&DMDcode=FGWC4&fcid=%7B05ceef25-b72e-4bea-9a83-a7ab7d02e55a%7D_FC078_PREM_201412&fcfileext=pdf |title= World Air Forces 2015 pg. 23 |work= |publisher= Flightglobal Insight |year= 2015 |doi= |accessdate= 20 April 2015 |archive-date= 19 October 2017 |archive-url= https://web.archive.org/web/20171019075444/http://forms.flightglobal.com/WorldAirForces2015?product=PREM&mode=DOWNLOAD&DMDcode=FGWC4&fcid=%7B05ceef25-b72e-4bea-9a83-a7ab7d02e55a%7D_FC078_PREM_201412&fcfileext=pdf }}</ref> | ၅ စင်းသည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ |- | Sukhoi Su-30 ([[ဆူခွိုင်း ၃၀]]) | {{RUS}} |ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | Su-30SME | ၈ - ၁၀စင်းခန့်<ref>{{cite web|url=https://www.militaryfactory.com/aircraft/by-country.php?Nation=Myanmar#google_vignette}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dhakatribune.com/asia/2022/07/12/myanmar-receives-two-russian-su-30-fighter-jets-as-junta-chief-visits-moscow |title=Myanmar receives two Russian Su-30 fighter jets |publisher= dhakatribune.com |date=|accessdate=3 September 2022}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.defencenet.ae/5823/myanmar-takes-delivery-of-russian-sukhoi-su-30-jets-monitor/|title=Myanmar Takes Delivery of Russian Sukhoi Su-30 Jets: Monitor|date=4 November 2022|website=Defencenet.ae}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/myanmar-receives-first-shipment-russias-su-30-fighter-jets-ria-2023-09-10/|title=Myanmar receives first shipment of Russia's Su-30 fighter jets, RIA reports September 10, 2023}}</ref> | ၄စင်း မှာယူထား |- | JF-17 Thunder | {{CHN}}/{{PAK}} |ရေငုပ်သင်္ဘောတိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် / ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် | | ၁၁<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref>{{cite web|url=http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php|title=Trade Registers|website=armstrade.sipri.org|language=en-gb|accessdate=2018-04-09|archive-date=14 April 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414022558/http://armstrade.sipri.org/armstrade/page/trade_register.php}}</ref> | ၅စင်း မှာယူထား |- | [[Nanchang Q-5]] | {{CHN}} |မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ် | [[Nanchang Q-5#Export variants|F-5B]] |၂၁<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Chengdu J-7]] | {{CHN}} |တိုက်လေယာဉ် | [[Chengdu J-7#Export variants|F-7M]] | ၃၆ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | ၆ စင်းသည် လေ့ကျင့်ရေးအတွက် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ |- |[[Shenyang J-6]] |{{CHN}} |တိုက်လေယာဉ် |[[Shenyang J-6#Variants|F-6]] |၁<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | [[MiG-19]] ၏ တရုတ်ဗားရှင်း |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[စစ်ဘက်သုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးယာဉ်|သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်]] |- | [[အေတီအာရ်-၄၂|ATR-42]] | {{FRA}} | VIP ခရီးသည်တင် လေယာဉ် | |၆<ref>{{cite web |url= http://www.planespotters.net/Airline/Myanmar-Air-Force |title= Myanmar Air Force Fleet |publisher= planespotters.net |date= |accessdate= 16 April 2015 |archivedate= 7 March 2016 |archiveurl= https://web.archive.org/web/20160307092205/https://www.planespotters.net/airline/Myanmar-Air-Force }}</ref> | |- | [[အေတီအာရ်-၇၂|ATR-72]] | {{FRA}} | VIP ခရီးသည်တင် လေယာဉ် | | ၄<ref>{{cite web|url=https://www.deviantart.com/silver-70chev/art/Myanmar-Air-Force-920428053}}</ref> | |- | [[Shaanxi Y-8]] |{{CHN}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၈<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[CASA-295]] | {{ESP}} | လေကြောင်း ကင်းထောက်လှမ်းရေး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | - | ၂စင်းမှာယူထား<ref>{{cite web|url=https://www.deviantart.com/silver-70chev/art/Myanmar-Air-Force-920428053}}</ref> |- | [[Harbin Y-12]] | {{CHN}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၇<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | Fokker 70 | {{NLD}} | VIP သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၇<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | Fokker F-27 | {{NLD}} | သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | |၅<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Britten-Norman Islander|BN-2]] | {{UK}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၅<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Beechcraft 1900| Beech 1900]] | {{USA}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၇ | |- |[[Pilatus PC-6 Porter| Pilatus PC-6]] |{{SWI}} | ဘက်စုံသုံး / သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ် | | ၁၆<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> |[[ STOL]] capable aircraft |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[ရဟတ်ယာဉ်]] |- |[[Mil Mi-38]] |{{RUS}} |ဘက်စုံသုံး | | ၃ | ၁၅ စင်းဝယ်ယူထား |- |[[Mil Mi-2]] |{{POL}} |ဘက်စုံသုံး / ဆက်ဆံရေး | |၂၁<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Mil Mi-8]] | {{RUS}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၃<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | |- | [[Mil Mi-17]] | {{RUS}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၂<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Bell UH-1 Iroquois| Bell UH-1]] |{{USA}} |ဘက်စုံသုံး | |၁၄<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Mil Mi 24|Mil Mi-24]] |{{RUS}} |တိုက်ခိုက်ရေး |[[ Mil Mi-24 variants#List of Variants|Mi-35]] |၂၄<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Kamov Ka-27]] | {{RUS}} |တိုက်ခိုက်ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး | [[Kamov Ka-27#Variants|Ka-28]] | ၂<ref name="shephardmedia.com">{{Cite web|title=Myanmar Air Force bolsters fleet with the commission of new aircraft|url=https://www.shephardmedia.com/news/air-warfare/myanmar-air-force-inducts-new-aircraft|access-date=2023-01-10|website=shephardmedia.com|language=en}}</ref> | |- |[[Aérospatiale Alouette III| Alouette III]] |{{FRA}} |ဘက်စုံသုံး | |၁၃<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[PZL W-3 Sokół|W-3 Sokół]] | {{POL}} | ဘက်စုံသုံး | |၁၉<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |Eurocopter AS365 Dauphin | {{FRA}} | ဘက်စုံသုံး | |၅ |ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်]] |- | Yakovlev Yak-130 | {{RUS}} |အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် | | ၂၄<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | ၁၀စင်း မှာယူထား<ref>{{cite news|title=Russia to Deliver 6 Additional Yak-130 Aircraft to Myanmar|url=https://sputniknews.com/military/201802071061420720-russia-deliver-yak-myanmar/|website=Sputnik News|accessdate=2018-04-09|location=Singapore|date=7 February 2018}}</ref> |- |G 120TP | {{GER}} | အခြေခံ လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | |၂၀ | |- |[[Soko G-4 Super Galeb| Soko G-4]] |{{YUG}} |လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် | |၂၂<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref> | |- | [[Chengdu J-7]] | {{CHN}} |ပြောင်းလဲ လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | [[Chengdu J-7#Export variants|FT-7]] | ၆<ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- | [[Hongdu JL-8]] | {{CHN}}/{{PAK}} |လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ်/သောင်းကျန်းမှုတန်ပြန်စစ်ဆင်ရေး |[[Hongdu JL-8#Variants|K-8W]] | ၆၀ <ref>https://www.flightglobal.com/download?ac=98881</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/><ref name="CHS">{{cite web | url=http://www.elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft | title=Ceremony held for acquisition of new military aircraft | publisher=Eleven Myanmar | accessdate=21 April 2015 | archivedate=28 October 2018 | archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028151850/http://elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft }}</ref> | မသိရှိ <ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> |- |- | [[Pilatus PC-7| PC-7]] | {{SWI}} | အပေါ့စား လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | | ၁၇<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Guizhou JL-9]] | {{CHN}} |အဆင့်မြင့်လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်/အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ် |[[Guizhou JL-9#Variants|FTC 2000G]] |၆ | ၆၀ စင်းခန့်မှာယူထား <ref>https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-ftc-2000gs/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-ftc-2000gs/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2|title=Myanmar Air Force inducts new FTC-2000Gs|first=Anthony Davis|last=Beech|work=Janes Defence |date=8 December 2022|via=janes.com}}</ref> |- | [[MTX-1A]] | {{MMR}} | လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | [[MTX-1B]] | မသိရှိ |ပြည်တွင်းထုတ်<ref>{{cite web|url=https://www.janes.com/amp/myanmar-air-force-inducts-new-aircraft/ZnlJK3dHVU9mZ28xajRJVkc5dVI5VFp1cVMwPQ2}}</ref> |- |[[PC-9]] | {{SWI}} | လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ် | |၁၈<ref>{{cite web |url=https://www.militaryfactory.com/modern-airpower/aircraft-myanmar-burma-air-force.php</ref><ref name=" World Air Forces 2015 pg. 23"/> | |- |[[Eurocopter EC120 Colibri| Eurocopter EC120]] | {{FRA}} | ဘက်စုံသုံး/လေ့ကျင့်ရေးရဟတ်ယာဉ် | |၄<ref>{{cite web|url=http://www.globalnewlightofmyanmar.com/vice-senior-general-soe-win-attends-launching-of-new-aircrafts-and-helicopters/|title=Vice Senior General Soe Win attends launching of new aircrafts &#91;sic&#93; and helicopters|date=15 December 2016|agency=[[Myanmar News Agency]]|publisher=Global Newslight of Myanmar|accessdate=2018-04-09}}</ref> | |- ! style="align: center; background: lavender;" colspan="7" | [[ဒရုန်းများ]] |- | Unknown | {{RUS}} | တိုက်ခိုက်ရေး/‌ကင်းထောက် | - | - | ၃၀၀၀ခန့်မှာယူထား<ref>https://www.bbc.com/burmese/articles/ce43q70xqr9o.amp</ref> |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | တိုက်ခိုက်ရေး/ကင်းထောက် | [[CASC Rainbow|CH-3A]] | ၃၀စင်းခန့် <ref>https://www.csis.org/analysis/tatmadaw-deploys-chinese-made-uavs</ref><ref>https://defence-blog.com/chinas-armed-ch-3-drone-spotted-in-myanmar/?amp</ref> | |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | တိုက်ခိုက်ရေး | [[CASC Rainbow|CH-4]]<ref>https://www.csis.org/analysis/tatmadaw-deploys-chinese-made-uavs</ref> | ၂၀စင်းခန့် | |- | [[Yellow Cat]] | {{MMR}} | ကင်းထောက် | [[Yellow Cat|A-2]] | ၂၂စင်းအထက် | [[တရုတ်]]နိုင်ငံမှ [[CASC Rainbow|CH-3A]]ကိုလိုင်စင်ယူ၍ ပြည်တွင်း၌ထုတ်လုပ်သည်။ |- | Sky02 | {{CHN}} | ကင်းထောက် | | ၁၁စင်းခန့် | |- | [[Orlan-10]] | {{RUS}} | ကင်းထောက် | [[Orlan-10E]] | ၂၀၀စင်းခန့် | <ref>https://www.thedefensepost.com/2021/01/26/russia-sells-myanmar-orlan-10e-drones/</ref> |- | [[Elbit Skylark]] | {{ISR}} | ကင်းထောက် | Skylark I-LEX | မသိရှိ | <ref>https://www.arakanarmy.net/post/three-sons-of-soldiers-from-myanmar-army-came-to-collect-the-uas-drone-were-captured-by-arakan-army</ref> |- | DSO V15 | {{ISR}} | ကင်းထောက် | | မသိရှိ | |- | [[CASC Rainbow]] | {{CHN}} | ကင်းထောက် | [[CASC Rainbow|CH-2]] | | <ref>https://www.rfa.org/burmese/program_2/military-council-drone-attacks-05102024003512.html</ref> |- | [[Camcopter S-100]] | {{AUS}} | ရေကြောင်းကင်းထောက် | | ၁၈စင်း | ရေတပ်အတွက်အသုံးပြုနေ/ ပြည်တွင်း၌ထုတ်လုပ်လျက်ရှိ <ref>https://www.rfa.org/burmese/program_2/myanmar-army-buy-drone-illegally-03232022182504.html</ref> |- | Orion-2 UAV | {{RUS}} | တိုက်ခိုက်ရေး | | မသိရှိ | ရုရှားနိုင်ငံထံမှဝယ်ယူထား |- | CZ55 | {{CHN}}/{{MMR}} | ကင်းထောက်/တိုက်ခိုက်ရေး | | မသိရှိ | ပြည်သူ့စစ်တပ်ဖွဲ့များတွင်အသုံးပြုလျက်ရှိ<ref>https://burmese.thanlwintimes.com/2023/12/29/%E1%80%90%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%92%E1%80%9B%E1%80%AF%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%85%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8/</ref> |- |} === ရေဒါများ === မြန်မာလေတပ်တွင် သုံးဖက်မြင်စောင့်ကြည့်ရေး YLC-2 ရေဒါ၊ P-37 ကြိုတင်သတိပေးရေဒါစနစ်၊ JLP-40 ကာကွယ်ရေးရေဒါအပါအဝင် ရေဒါအများအပြားနှင့် ပေါင်းစပ်လေကြောင်းကာကွယ်ရေးရုံးနှင့်ချိတ်ဆက်ထားသည့် Galaxy EWR စနစ် တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>https://web.archive.org/web/20201031065753/https://www.indrastra.com/2015/12/ANALYSIS-Myanmar-Integrated-Air-Defense-System-0516.html?m=1</ref> == အမှတ်အသား == [[ဖိုင်:Roundel of Myanmar.svg|thumb|မြန်မာ့စစ်လေယာဉ်တံဆိပ်|150x150px]] [[ဖိုင်:Fin Flash of Myanmar Air Force.svg|thumb|လေယာဉ်အမြီး အမှတ်အသားပုံ|150x150px]] မြန်မာ့ [[စစ်လေယာဉ် တံဆိပ်]](ဗဟိုတွင် အဝါရောင် အကွက်နှင့် အပြာရောင် အနားသတ်မျဉ်းများ ပါသော အဖြူရောင် တြိဂံ)ကို များသောအားဖြင့် နေရာ ခြောက်မျိုးတွင် ရေးဆွဲထားသည်။ တပ်မတော် (လေ) ၏ အမှတ်စဉ် မှတ်သားမှု စနစ်သည် တပ်ဖွဲ့နှင့် လေယာဉ်တစ်စင်းချင်းစီ၏ ကိုယ်ပိုင်အမှတ်တို့ကို ခွဲခြားပေးသည်ဟု သိရသော်လည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ ရှေးကျသော လေယာဉ် အများစုတွင် "UB" အက္ခရာနှင့်စပြီး ဗမာ ကိန်းဂဏန်းများပါသည့် အမှတ်စဉ်များကို တွေ့ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အမှတ်စဉ်များကို အဖြူရောင် အနားသတ်မျဉ်းများဖြင့် ရေးဆွဲတတ်သည်။ တိုက်ခိုက်ရေး လေယာဉ်များတွင်မူ ယေဘုယျအားဖြင့် အမှတ်စဉ် အနက်ရောင်များကို တွေ့နိုင်သည်။ ==၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း မတော်တဆမှုများ စာရင်း == {| class="wikitable" ! style="text-align: center; background:#acc;"|လေယာဉ် ! style="text-align:l center; background:#acc;"|ထိခိုက်သည့်ရက်စွဲ ! style="text-align: center; background:#acc;"|ထိခိုက်မှု ! style="text-align:left; background:#acc;"|အကြောင်းအရင်း |- |F-7 | ၂၀၁၀ | ပျက်စီး | ဆင်းသက်စဉ် ပျက်ကျမှု |- | Mig-29 | ၁၁ ဇွန်လ ၂၀၁၄ | ပျက်စီး | ဟိုက်ဒရောလစ်ပိုက် ပေါက်ကွဲမှု |- | Beechcraft 1900 | ၁၀ ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၂၀၁၆ | ပျက်စီး | ပြေးလမ်းမှထွက်ခွာစဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | မတ်လ ၂၀၁၆ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Mi-2 | ၁၅ ဇွန်လ ၂၀၁၆ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | A-5 | ၂၂ ဇွန်လ ၂၀၁၆ | အမြှီးပိုင်းထိခိုက် | လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးလက်နက်ဖြင့် ပစ်ချမှု |- | Y-8 | ၇ ဇွန်လ ၂၀၁၇ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | G-4 | ၅ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၇ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | ၃ ဧပြီလ ၂၀၁၈ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | F-7 | rowspan="2"|၁၆ အောက်တိုဘာလ ၂၀၁၈ | rowspan="2"|ပျက်စီး | rowspan="2"| ‌ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | F-7 |- | Y-8 | ၅ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၉ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | ဆင်းသက်စဉ် ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Mi-17 | ၆ မတ် ၂၀၂၀ | အမြှီးကျိုး | ဆင်းသက်စဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Mi-35 | ၃ မေလ ၂၀၂၁ | ပျက်စီး | [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှပစ်ချခဲ့မှု |- | Beechcraft 1900 | ၁၀ ဇွန်လ ၂၀၂၁ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | F-7 | ၈ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၁ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | လေတပ်အတွင်း ပေါက်ကွဲမှု |- | A-5 | ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၂ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Mi-17 | ၂၉ မတ်လ ၂၀၂၂ | အမြှီးကျိုး | ဆင်းသက်စဉ် စက်ချို့ယွင်းမှု |- | PT-6 | ၁၉ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၂ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Grob-120 TP | ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၃ | အနည်းငယ်ထိခိုက် | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | H120 | ၁၅ ဇွန်လ ၂၀၂၃ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | K-8W | ၁၁ နိုဝင်ဘာလ ၂၀၂၃ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mi-17 | ၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] မှပစ်ချခဲ့မှု |- | FTC-2000G | ၁၆ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Y-8 | ၂၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ကိုယ်ထည်နှစ်ပိုင်းကျိုး | ပြေးလမ်းချော်မှု |- | Eurocopter AS365 | ၂၉ ဇန်နဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mig-29 | ၂၉ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | စက်ချို့ယွင်းမှု |- | Eurocopter AS365 | ၂ ဩဂုတ်လ ၂၀၂၄ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု |- | Mi-17 | ၂၀ မေ ၂၀၂၅ | ပျက်စီး | ပစ်ချခံရမှု |- | Mi-17 | ၂၀ မေ ၂၀၂၅ | ထိခိုက် | ပစ်ချခံရမှု |- | F-7 | ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၅ | ပျက်စီး | ရာသီဥတုဆိုးရွားမှု |- | FTC-2000G | ၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | ပျက်ကျ။ | ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှု၊​ စက်ချို့ယွင်းမှု (ပစ်ချခဲ့ဟု KNLA ပြော) |} == မတော်တဆ နှင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ == * ၂၀၁၆ တွင် Beechcraft 1900 လေယာဉ်တစ်စီး နှင့် Mi-2 ရဟတ်ယာဉ် ၁စီးပျက်ကျခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/2005 |access-date=4 October 2019 |archive-date=23 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823125638/http://frontiermyanmar.net/mm/news/2005 }}</ref> * ၇ ဇွန် ၂၀၁၇ တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ စန်းရှီ ဝိုင်-၈ လေယာဉ်သည် [[မြိတ်မြို့|မြိတ်]]မှ [[ရန်ကုန်]]သို့ ခရီးစဉ်၌ ပျက်ကျခဲ့သည်။{{main|၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း}} * ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၅ အတွင်းကလည်း တပ်မတော်(လေ)မှ G-4 အမျိုးအစားလေယာဉ် တစ်စီးသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသသကြီးအတွင်း ပျက်ကျသွားခဲ့ပြီး လေယာဉ်မှူးသေဆုံးသွားသည်။ * ၂၀၁၈ ဧပြီတွင် တောင်ငူလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ လေ့ကျင့်ပျံသန်းနေသည့် အက်ဖ်-၇ လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျသွားခဲ့ရာ လေယာဉ်မှူးသေဆုံးသွားသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://frontiermyanmar.net/mm/news/9092 |access-date=4 October 2019 |archive-date=16 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181116101328/https://frontiermyanmar.net/mm/news/9092 }}</ref> * ၂၀၁၈ အောက်တိုဘာလတွင် မကွေးလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ F-7 တိုက်လေယာဉ်နှစ်စီး ပျက်ကျသွားပြီး လေယာဉ်မှူးနှစ်ဦးနှင့် မြေပြင်ပေါ်မှ ကျောင်းသူတစ်ဦး သေဆုံးသွားသည်။<ref name="nyt">{{Cite news |url=https://www.nytimes.com/2018/10/16/world/asia/myanmar-fighter-jet-crash-student.html |title=2 Myanmar Fighter Jets Crash, Killing Pilots and an 11-Year-Old |newspaper=The New York Times |date=16 October 2018 |access-date=18 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017182808/https://www.nytimes.com/2018/10/16/world/asia/myanmar-fighter-jet-crash-student.html |archive-date=17 October 2018 |url-status=live |df=dmy-all |last1=Beech |first1=Hannah |last2=Nang |first2=Saw }}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်ပြည်နယ်]]၌ တပ်မတော်လေက လေကြောင်းပစ်ခတ်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ရာတွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က မိုးမောက်မြို့အနီးတွင် ရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ မည်သည့်ရဟတ်ယာဉ်အမျိုးစားဖြစ်သည်ဆိုသည်နှင့် အသုံးပြုခဲ့သော ဝေဟင်ပစ်လက်နက်အမျိုးအစားတို့ကို တပ်မတော်လေနှင့် KIA တို့မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ခြင်းမရှိပေ။<ref>{{Cite web|url=https://edition.cnn.com/2021/05/04/asia/myanmar-military-helicopter-parcel-bomb-intl-hnk/index.html|title=Kachin rebels shoot down military helicopter as parcel bomb kills 5 in central Myanmar}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့]] အနီးစခန်းလေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ရာတွင် Beechcraft 1900 အမျိုးအစား လေယာဉ်ပျက်ကျခဲ့ရာ ပျဉ်းမနား ဈေးကုန်းဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကဝသာရ အပါအဝင် ၁၂ ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-military-plane-crash-kills-12--including-senior-monk-14992124 |title=Myanmar military plane crash kills 12, including senior monk |work=CNA|date=11 Jun 2021}}</ref> * ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် [[မကွေး လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်|မကွေးလေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]]တွင် ပေါက်ကွဲမှုနှစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ လေယာဉ်အချို့ ထိခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပေါက်ကွဲမှုကို ဗိဿနိုးပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့က ပြုလုပ်ခဲ့သည် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=16 August 2021|title=Myanmar Rebels Damage Aircraft During Airbase Attack|work=The Irrawaddy|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-rebels-damage-aircraft-during-airbase-attack.html/amp|access-date=24 August 2021}}</ref> * ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ [[အုန်းတော (တောင်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်|အုန်းတောကျေးရွာ]]အနီးတွင် A-5 တိုက်လေယာဉ်တစ်စီး ပျက်ကျခဲ့ လေယာဉ်မှူးတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=16 February 2022|title=One military council fighter jet crashes|work=DVB news|url=http://burmese.dvb.no/archives/517324|access-date=16 February 2022}}</ref><ref>{{cite web |title=၂၀၂၁ မြန်မာစစ်အာဏာသိမ်း- တိုက်လေယာဉ်ပျက်ကျမှု လေယာဉ်မှူးသေဆုံးတယ်လို့ စစ်ကောင်စီပြော - ဘီဘီစီ မြန်မာ {{!}} အထူးသတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရ သတင်း {{!}} နောက်ဆုံးရခေါင်းစဉ် သတင်း {{!}}မြန်မာသတင်း |url=https://www.bbc.com/burmese/live/burma-60389755 |website=BBC News မြန်မာ |access-date=၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=my-MM}}</ref> *၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် Mi-17 အမျိုးအစား ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းသည် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဟားခါးမြို့]]အနီးတွင် ပျက်ကျခဲ့ရာ လူငါးဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-junta-helicopter-crashes-in-chin-state.html|access-date=2022-03-30|date=2022-03-29|title=Myanmar Junta Helicopter Crashes in Chin State|publisher=[[The Irrawaddy]]}}</ref> * ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် H120 လေကျင့်ရေးရဟတ်ယာဉ်တစ်စီးသည် စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် [[လယ်ဝေးမြို့နယ်]]၊ လယ်ဒါကြီးရွာ အနောက်တောင်ဘက် ငါးမိုင်ခန့်အကွာ၌ ပျက်ကျခဲ့ရာ လိုက်ပါလာသည့် ရဟတ်ယာဉ်မှူးနှင့် သင်တန်းသားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=ရဟတ်ယာဉ်ပျက်ကျမှုကြောင့် လေတပ်အရာရှိနှစ်ဦးသေဆုံး – Myanmar Now |url=https://myanmar-now.org/mm/news/38038/ |publisher=Myanmar Now |access-date=၁၇ ဇွန် ၂၀၂၃ |date=၁၆ ဇွန် ၂၀၂၃}}</ref> *၂၀၂၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် K-8W အမျိုးအစား လေ့ကျင့်ရေးလေယာဉ်တစ်စင်းသည် ကရင်နီပြည်နယ်၊ ဖရူဆိုမြို့အနီးတွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ဒေသခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့က ပစ်ချခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့ပြီး မြန်မာလေတပ်ကမူ စက်ချို့ယွင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=Incident Hongdu K-8W Karakorum 3942, |url=https://aviation-safety.net/wikibase/347782 |access-date=2024-01-20 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်က Mi-17 ရဟတ်ယာဉ်အား ကချင်ပြည်နယ် [[ဝိုင်းမော်မြို့နယ်]]အနီးတွင် FN-6 MANPAD ဖြင့် ပစ်ချခဲ့ရာ ရဟတ်ယာဉ်ပေါ်ပါရှိသော လူခုနစ်ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Accident Mil Mi-17 , |url=https://aviation-safety.net/wikibase/349577 |access-date=2024-01-20 |website=aviation-safety.net}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က FTC-2000G လေ့ကျင့်ရေး/တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်ကို ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်]]၊ [[နမ့်ဖတ်ကာ (၂)ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်|နမ့်ဖတ်ကာရွာ]]အနီးတွင် ပစ်ချခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Junta Fighter Jet Shot Down By KIA in Northern Shan State |url=https://www.bnionline.net/en/news/junta-fighter-jet-shot-down-kia-northern-shan-state |access-date=2024-01-20 |website=Burma News International |language=en}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တပ်မတော်လေ၏ Y-8 လေယာဉ်တစ်စင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ Lengpui လေဆိပ်တွင် ပြေးလမ်းချော်ကာ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="Y8d">{{cite web| URL=https://www.eurasiantimes.com/chinese-shaanxi-y-8d-aircraft-crashes-in-india-was/|date=2024-01-23|access-date=2024-01-27|publisher=The EurAsian Times|title=Made In China Shaanxi Y-8 Aircraft Crashes In India; Was Operated By Myanmar To Ferry Its Soldiers|first=Ashish|last=Dangwal}}</ref> *၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]]က ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ် [[မြဝတီမြို့]]အနီးတွင် တပ်မတော်လေ၏ Eurocopter AS365 ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့ရာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးမင်းနောင်၊ ဗိုလ်မှူးစိုးလွင်ထွန်း၊ ဗိုလ်မှူး တိုးဦးနှင့် အခြားနှစ်ဦးတို့ သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{cite web| URL=https://www.irrawaddy.com/news/burma/five-myanmar-junta-officers-killed-in-helicopter-crash.html |date=2024-01-29|access-date=2024-01-30|publisher=Irrawady|title=MFive Myanmar Junta Officers Killed in Helicopter Crash}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ တိုက်ခိုက်ရေးဂျက်လေယာဉ်အမျိုအစား MiG-29 သည်မကွေးတိုင်း‌ဒေသကြီး စလင်းမြို့နယ်တွင် စက်ချို့ယွင်းပျက်ကျကာ ပိုင်းလော့နှစ်ဦးလေထီးဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း လေယာဉ်မှာမီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Junta Fighter Jet crash in magway State |url=https://apnews.com/article/mig-jet-fighter-crash-magway-6baa3a10b61205c4ff406acae47d51cd}}</ref> * ၂၀၂၄ ခုနစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်(လေ) ၏ [[Eurocopter AS365 Dauphin]] တစ်စင်း ရေဘေးသင့်ကယ်ဆယ်ရန် မှော်ဘီလေတပ်စခန်းမှထွက်ခွာစဉ် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ထိုပျက်ကျမှုအတွင် ‌တောင်ပိုင်းတိုင်း လေတပ်ကွပ်ကဲရေးမှူးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စိုးတင်လတ်နှင့် တွဲဘက်လေယာဉ်မှူး တို့သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>https://myanmar-now.org/mm/news/55797/</ref> * ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့တွင် [[ဖားဆောင်းမြို့နယ်|ဖားဆောင်းမြို့]]အနီး၊ ကျောက်လုံးကြီးရွာတဝိုက်၌ ပျက်ကျခဲ့သော FTC-2000G တိုက်လေယာဉ်အမျိုးအစားကို တွေ့ရသည်။ ကရင်နီတော်လှန်‌ရေးပူးပေါင်းတပ်များက ယင်းစစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်ကို ပစ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုပြီး၊ “FTC-2000G က နည်းပညာပိုင်း ချို့ယွင်းမှုများတာကြောင့် စက်ချွတ်ယွင်းပြီး ပျက်ကျတာဖြစ်နိုင်သလို ရာသီဥတုဆိုးရွားတာကြောင့် ဖြစ်နိုင်တယ်” ဟု CDM တပ်ကြပ်ကြီးနောင်ရိုးက ပြောခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cn4138kp9dnt?post=asset%3A9ea0a549-3884-4ef1-87cc-217a0820c0ff#asset:9ea0a549-3884-4ef1-87cc-217a0820c0ff|title=ကရင်နီမှာ စစ်တပ်တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းကို ပစ်ချခဲ့တယ်လို့ KNDF ပြော|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ဘီဘီစီ မြန်မာ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/712891|title=ပျောက်ဆုံး တိုက်လေယာဉ် ဖားဆောင်းမြို့အနီး ပျက်ကျနေ|accessdate=၂၀၂၅-၇-၄|publisher=ဒီဗွီဘီ}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://ayartimes.com/?p=56209|title=ကရင်နီတပ်ပေါင်းစုက ဖားဆာင်းအခြေစိုက် ခလရ-၁၄၃ တပ်ရင်းကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် လေကြောင်း တိုက်ခိုက်ရန်လာသည့် ဂျက်ဖိုက်တာကိုပါ ပစ်ချနိုင်ခဲ့|accessdate=2025-7-3|publisher=Ayeyarwaddy Times}}</ref> == အခြားလေ့လာရန် == * [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * [[တပ်မတော် (ရေ)]] * [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] == ကိုးကား == {{reflist}} {{တပ်မတော် (လေ)}} {{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (လေ)| ]] afezmhrrqw9a5rzh48c09pa2qukgbdu 0 6500 1037271 414841 2026-06-10T15:11:18Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အစိုးရ အေဂျင်စီများ]]ကို ဖယ်ရှားခဲ့သည်၊ [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037271 wikitext text/x-wiki {{Infobox Government agency |agency_name = Federal Bureau of Investigation |abbreviation = FBI |motto = ''Fidelity, Bravery, Integrity'' |nativename_a = |nativename_r = |seal = Seal of the Federal Bureau of Investigation.svg |seal_width = 200px |seal_caption = တံဆိပ် |logo = Flag of the Federal Bureau of Investigation.svg{{!}}border |logo_width = 200px |logo_caption = အလံ |picture = Badge of a Federal Bureau of Investigation special agent.png |picture_width=125px |picture_caption = Badge of an FBI agent |formed = {{Start date and years ago|1908|7|26}} |superseding = |jurisdiction ={{flag|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ}} |headquarters = J. Edgar Hoover Building<br />Northwest, Washington, D.C. |employees = ၃၅,၁၀၄<ref name=FBI>{{cite web |url=http://www.fbi.gov/about-us/quick-facts/quickfacts |title=Quick Facts |accessdate=2014-12-17 |publisher=Federal Bureau of Investigation}}</ref> (October 31, 2014) |budget = [[အမေရိကန်ဒေါ်လာ|USD]] ၈.၃ ဘီလီယံ(FY 2014)<ref name=FBI/> |minister2_name = |minister2_pfo = |chief1_name = James B. Comey |chief1_position = ညွှန်ကြားရေးမှူး |chief2_name = Mark F. Giuliano |chief2_position = ဒုညွှန်ကြားရေးမှူး |parent_agency = Department of Justice<br />Office of the Director of National Intelligence |child1_agency = |child2_agency = |website = [http://www.fbi.gov/ www.FBI.gov] |footnotes = }} '''အက်ဖ်​ဘီအိုင်''' (Federal Bureau of Investigation) သည် [[အမေရိကန်နိုင်ငံ]]၏ အဓိက စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအစိုးရ၏ မှုခင်းဆိုင်ရာ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ပြည်တွင်း ထောက်လှမ်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်။ ဌာနချုပ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်တွင် တည်ရှိပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံးခွဲ (၅၆) ခု အဓိကမြို့ကြီးများတွင် ရုံး ၊ မြို့ငယ်များတွင် ရုံးခွဲ (၄၀၀) ခန့်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် ရုံးခွဲ (၅၀) ခန့် ဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့]] {{Stub}} pouarvw6ng1mf3vxlmyc40sype6wqhr 0 6633 1037389 799937 2026-06-11T07:35:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037389 wikitext text/x-wiki [[File:Taung_Pyone.jpg|thumb|၂၀၀၆ ခုနှစ် တောင်ပြုန်းပွဲတော်သို့ သွားရောက်ရာလမ်းမှ မြင်ကွင်းတခု ]] [[File:TaungPyone2.jpg|thumb |တောင်ပြုန်းပွဲ]] '''တောင်ပြုန်းပွဲတော်''' ({{lang-en|Taungbyone Festival}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အထင်ရှားဆုံး ပွဲတော်များအနက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ပြုန်းရွာ၏ တောင်ပြုန်းနတ် မင်းနှစ်ပါးကို နှစ်စဉ် ပူဇော်ပသသောအနေဖြင့် ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် တကယ့်ပွဲတော်မှာ [[အနော်ရထာ]]မင်းတည်ထားခဲ့သော ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားနှင့် နောက်ပိုင်းမှ တည်ဆောက်ထားသော ဆုတောင်းရဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်ရက်တာကျင်းပကြကာ ဝါခေါင်လဆန်းရှစ်ရက်မှ ဆယ်ရက်အထိကျင်းပကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဘုရားပွဲနှင့်အတူ နတ်ပွဲကိုလည်းကျင်းပကြသည်။<ref name="Believer">{{cite web |url=https://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/16/08/2013/id-5193 |title=ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူတို့ရဲ့ပွဲတော်တောင်ပြုံး |website= News and Periodical Enterprise, Myanmar |date=16 August 2013 |access-date=8 July 2020 |language=my |trans-title=Taungbyone festival for those who propitiate the nats }}</ref> တောင်ပြုန်းပွဲသည် နိုင်ငံ၏ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ လာရောက်ကြသူများဖြင့် အလွန်စည်ကား၏။ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုစီကို တစ်ရက်စီ၌ ကျင်းပကြကာ ပွဲတော်ရက်အတွင်း နတ်ကနား(အက)သည် ပွဲတော်၏ အဓိလက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပွဲတော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအဝန်းဝိုင်းအတွင်းရှိ နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများအတွက်သာမက ပျော်ပါးရန်လာရောက်သူများအတွက်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ရိုးရာဇာတ်ပွဲများ၊ နတ်ကနားများကြည့်ရှုနိုင်သလို လောင်းကစား၊ သွားလာပျော်ပါးခြင်းနှင့် အရက်သေစာသောက်စားခြင်း စသည့် အခွင့်အရေးများလည်း ရရှိနိုင်ပေသည်။<ref>{{cite web |url=https://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Taungbyon+Spirit+Festival |title=Taungbyon Spirit Festival}}</ref> == တည်နေရာ == အပြင်နတ် (၃၇)ပါးတွင် ပါဝင်သော တောင်ပြုန်းညီနောင် နတ်နှစ်ပါးကို ပူဇော်ပသသောအားဖြင့် ပွဲတော်ကို နှစ်ဉ် ကျင်းပကြသည်။ [[မန္တလေးခရိုင်]]၊ [[မတ္တရာမြို့နယ်]] တွင်ရှိ၍ တောင်ပြုန်းရွာသည် [[မန္တလေးမြို့]]မြောက်ခြမ်းမှ မြောက်ဘက်သို့ (၁၅) ကီလိုမီတာ အကွာတွင်တည်ရှိ၏။<ref>[https://goo.gl/maps/AzXckSFBxxsUP8aP9 Google map of Kuthodaw pagoda situated in the north of Mandalay to Taungbyone Railway station]</ref>{{sfn|Skidmore|2005|p=65}} မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသောကြောင့် တောင်ပြုန်းသည် ပူအိုက် ခြောက်သွေ့၍ ဖုန်ထူသည်။ ၂၀၁၉ မတ္တရာမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ရွာနေထိုင်သူ သုံးထောင်ကျော်ရှိသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_19-12-2019.pdf|title=မတ္တရာမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ရုံး|accessdate=|trans-title=Report of Regional facts of Madaya township|archivedate=3 July 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200703094704/http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_19-12-2019.pdf}}</ref> === ပွဲတော်ကျင်းပရာနေရာ === ပွဲတော်ရက်အတွင်း ရွာ၏ လွတ်နေသောနေရာများသည် ယာယီတဲ၊ ယာယီအဆောက်အအုံများ{{sfn|Skidmore|2005|p=71}} (သို့) ကြီးမားသည့် ယာယီဈေးတန်းကြီး ဖြင့် ပြည့်နှက်သွားကာ ဈေး၌ အစားအစာ၊ သစ်သီး၊ ပန်း၊ အရုပ်၊ အဝတ်အထည်၊ ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ လက်မှုထည်၊ အပေါစား လက်ဝတ်တန်ဆာများရောင်းချကြသည့် ဈေးဆိုင်ခန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ဆပ်ကပ်ကဲ့သို့ ပွဲရုံများ၊ ပြဇာတ်နှင့် အငြိမ့်တို့အတွက် ပြဇာတ်ရုံများရှိလေသည်။ ပွဲတော်အရပ်တွင် စားသူ၊ ဈေးဝယ်သူ လောင်းကစားသူ၊ မူးရူးအော်ဟစ်သူ၊ ကနေသူ စသည့်လူများဖြင့် ပြည့်နှက်လေ့ရှိသည်။ လူပေါင်းထောင်ချီ၍ လာရောက်ကြသောကြောင့် ရဲ၊ကြက်ခြေနီ၊ မီးသတ်စသည့် လုံခြုံရေးနှင့် အရေးပေါ်အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ချထားပေး၏။ လူငယ်လူရွယ် သောက်စားသူကြား မကြာခဏဆိုသလို ရန်ပွဲများဖြစ်တတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။{{sfn|Spiro|1996|pp=118-119}}{{sfn|Skidmore|2005|p=71}}<ref name="Believer"/> === နေရာအကျဉ်းဖော်ပြချက် === ဆုတောင်းပြည့် နှင့် ဆုတောင်းရ စေတီနှစ်ဆူသည် တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါး နတ်နန်း၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ နတ်နန်းကို ပြာသာဒ်နှစ်ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထား၍ ပထမပြာသာဒ်တွင် နတ်ရုပ်အချို့တည်ရှိရာ တောင်ပြုန်းမင်းရုပ်တုနှစ်ခု၊ မနှဲလေးရုပ်တုနှင့် မန္တလေးဘိုးဘိုးကြီးရုပ်တုတို့ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်၌ ဒုတိယပြာသာဒ်သည် ချိုးရေတော်သုံးပွဲအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ဤနတ်နန်းနှင့် ပရဝုဏ်ကို နတ်ထိန်းဟုခေါ်သော မိသားစုတစ်စုမှ ပိုင်ဆိုင်သည်။ ပင်မမဟုတ်သော နတ်နန်းများလည်း တည်ရှိကြသည်။ ရိုးရာအရ အဓိကနတ်နန်းကို ဝင်ခွင့်မရသော နတ်ကတော်များအတွက် ထိုနတ်နန်းများကို ၁၉၈၀နှစ်များအလယ်လောက်မှ စတင်၍ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။{{efn|အချို့သော နတ်ကတော်များမှာ အဓိကနတ်နန်းတွင် ပါဝင်ကပြခွင့် မရကြပေ။}}.{{sfn|Skidmore|2005|pp=71-76}} == ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း == အနော်ရထာ၏ စစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သော တောင်ပြုန်းညီနောင်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်း နှင့် သေဆုံးပုံကို [[မှန်နန်းရာဇဝင်]]တွင် အတိုချုပ်ဖော်ပြထားသည်။<ref name="Glass"/> ဆွဲဆောင်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရှိသော ဇာတ်လမ်းကို ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားချက်များဖြင့် ရိုးရာပုံပြင်များ အထူးသဖြင့် နတ်သမိုင်းတို့တွင် ဖော်ပြထားကြသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ထိုရေးသားဖွဲ့နွဲ့မှုများသည် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုကို သက်ဝင်လှုပ်ရှားစေပြီး လူအများအား ထိုဒဏ္ဍာရီသို့ စိတ်ဝင်စားစေကာ လက်ရှိလုပ်ဆောင်နေကြသော ရိုးရာဓလေ့၌ ထိုဇာတ်လမ်းကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ် အသက်သွင်းဖော်ပြကြသည်။{{sfn|Spiro|1996|p=116}} === ဇာစ်မြစ် === ရှေးသထုံနေပြည်တော်အနီး အိန္ဒိယပြည်ကုန်သည်များ ခရီးနှင်လာသော သင်္ဘောပျက်၍ ထိုအထဲမှ ဟိန္ဒူမဟာရာဇာအနွယ်မင်းသားညီအကိုနှစ်ဦးသည် ပျဉ်တစ်ချပ်ကို တွယ်ဖက်ရင်း သထုံသို့ မြော၍ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုညီအကိုနှစ်ဦးမှာ ဗျတ်ဝိနှင့် ဗျတ္တ ဖြစ်၏။{{efn|စာရေးဆရာ မဲလ်ဖော့ စပိုင်းရိုက ၎င်း၏ Burmese Supernaturalism စာအုပ်တွင် ဗျတ်ဝိ၊ ဗျတ္တကို အေဘရာဟမ်းနှင့် အီဘရာဟမ်း ဟူ၍ မွတ်ဆလင်အမည် ဖော်ပြထားသည်။{{sfn|Spiro|1996|p=113}}}} ကမ်းသို့ကပ်သော် ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ခိုလှုံနေထိုင်ကြ၏။ ထိုကျောင်း၏ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ သထုံဘုရင် မနူဟာမင်း ကိုးကွယ်သော် ဆရာတော်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် ညီနောင်နှစ်ဦးကို သံယောဇဉ်ရှိ၍ စောင့်ရှောက်ကာ အပါးတွင် ထားလေ့ရှိသည်။ တစ်ရက်တွင် ဆရာတော်မရှိခိုက် ညီနောင်နှစ်ဦးသည် ဇော်ဂျီအသေတစ်ကောင်၏ အလောင်းကို ချက်ပြုတ် စားသောက်ခဲ့သည်။ ထိုဇော်ဂျီအသေကို တောအုပ်အတွင်း၌ မမျော်လင့်ပဲ ဆရာတော်နှင့် ညီအကိုနှစ်ဦးတို့က ရှာတွေ့ခဲ့ကြ၍ ဆရာတော်က ဆေးဖော်ရန် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဇော်ဂျီကို စားလျှင် အသက်ရှည်၍ အံ့မခန်းစွမ်းအားများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ညီအကိုနှစ်ဦး စားသောက်ပြီးသောအခါ သဘာဝလွန်စွမ်းအားများရရှိခဲ့ကြရာ ထိုသတင်းမှာ တစ်ဆင့် တစ်ဆင့်ဖြင့် ဘုရင့်ရွှေနားတော်ထိရောက်ရှိသွားပြီး ဘုရင်မှာ လွန်စွာ စိုးရိမ်သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မင်းချင်းများကို ထိုညီနောင်အားဖမ်းဆီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့လေသည်။ မင်းချင်းများက အကိုဖြစ်သူအားဖမ်းမိသွား၍ မြို့ရိုးပတ်ပတ်လည်တွင် မြို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်ပြုနိုင်သည့် ရန်သူများကို အကာကွယ်ဖြစ်စေရန် အဆောင်အယောင် သဘောဖြင့် အကိုဖြစ်သူ၏ ခန္ဓကိုယ်ကို တစ်စဆီပြု၍ မြှုပ်နှံထားခဲ့သည်။ ညီဖြစ်သူ ဗျတ္တသည် ပုဂံသို့ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့၍ အနော်ရထာမင်းထံ ခိုလှုံအမှုထမ်းရွက်သည်။ ဗျတ္တ၏ ထူးကဲသော စွမ်းအားများကြောင့် ပန်းတော်ဆက် ရာထူးခန့်အပ်၍ တောင်ဘက် မိုင်သုံးဆယ်ခန့်ကွာသော ပုပ္ပါးတောင်မှ နေပြည်တော်သို့ နေ့စဉ် ပန်းဆက်စေသည်။<ref name="smm">{{cite web|url=http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp1997/8-97/nat8-97.htm|title=The Taung Byone Nat Festival|author=Shwe Mann Maung|publisher=Perspective (August 1997)|accessdate=2008-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20040717075934/http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp1997/8-97/nat8-97.htm|archive-date=2004-07-17|url-status=dead|archivedate=17 July 2004|archiveurl=https://web.archive.org/web/20040717075934/http://www.myanmar.gov.mm/Perspective/persp1997/8-97/nat8-97.htm}}</ref><ref name="Glass"/>{{sfn|Spiro|1996|pp=113-115}} === တောင်ပြုန်းညီနောင် === [[File:Me Wunna.jpg|thumb|ပုပ္ပါးမယ်တော်ရုပ်တုနှင့် သားနှစ်ဦး ရွှေဖျဉ်းကြီး၊ ရွှေဖျဉ်လေးရုပ်တု]] ဗျတ္တနှင့် မယ်ဝဏ္ဏဟုအမည်တွင်သော (ရာဇဝင်၊ နတ်သမိုင်းများတွင် ပန်းစားဘီလူးဟု ရေးသား) မိန်းမပျိုတစ်ဦးတို့ တွေ့ဆုံချစ်ကြိုက်ကြ၍ နောင်သော် သားနှစ်ဦးဖွားမြင်သည်။ ရွှေဖျဉ်းညီနောင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရွယ်ရောက်သော် အနော်ရထာမင်းထံတွင် အမှုထမ်း၍ အနော်ရထာ၏ တရုတ်ပြည်ရှိ ဂန္ဓလရာဇ်နယ်သို့ ဗုဒ္ဓစွယ်တော် ပင့်သည့်ခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်။ အပြန်ခရီးတွင် ဘုရင်စီးလာသော ဆင်တော်သည် နေရာအရပ်တစ်ခု၌ ရပ်တန့် ဒူးညွတ်သောကြောင့် ထိုအရပ်၌ အနော်ရထာက ဆုတောင်းပြည့် စေတီတည်စေသည်။ စေတီတည်ရာတွင် မင်းချင်းအမှုထမ်းအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်လုပ်အားပေးရန် အမိန့်တော်ပြန်၏။ ဘုရားစေတီပြီးလျှင် အနော်ရထာက စစ်ဆေးကြည့်ရှုရာ စေတီ၌ အုတ်နှစ်ချပ်လပ်သည်ကို မြင်၍မေးလေရာ မင်းချင်းတို့က ရွှေဖျဉ်းညီနောင်မှာ ဘုရားတည်ရန် လုပ်အားအကူမပေးဘဲ ကြွေအန်ကစားနေကြောင်း လျောက်တင်ကြသောအခါ ပြစ်ဒဏ်အနေဖြင့် ညီနောင်နှစ်ဦးကို ကြိမ်ဖြင့် ရိုက်စေသည်။ သို့သော် ကြိမ်တုတ်ဖြင့် ရိုက်မည့်အစား ဝါးရင်းတုတ်ဖြင့် ရိုက်ကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူထံမှ စွမ်းအားများရရှိထားသောကြောင့် ထိုတုတ်ရိုက်ချက်များက အန္တရာယ်မဖြစ်ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဝှေးစေ့ဖောက်ထုတ်၍ သတ်သည်ဟုလည်း အချို့စာများက ဖော်ပြကြသည်။ ရိုးရာနတ်သမိုင်းများတွင် ဝါးရင်းတုတ်ကြောင့် သေသည်ဟု ရေးသားကြကာ မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ဝါးရင်းတုတ်ရွာ၌ အနော်ရထာမင်းက ၎င်းတို့ကို မယုံကြည်၍ သတ်သည်ဟု ဖော်ပြရေးသားသည်။ သေလွန်ပြီးသည်နှင့် ရုတ်တရက်ဆိုသလို နတ်ဆိုးများဖြစ်သွား၍ အနော်ရထာမင်းစီးနေသော ဖောင်တော်ကို တားလေသည်။ အနော်ရထာမင်းရှေ့ကိုယ်ထင်ပြပြီး အမှုထမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် နေထိုင်ခိုလှုံစရာ နေရာတောင်းခံရာ တောင်ပြုန်းရွာတွင် ၎င်းတည်ထားခဲ့သော ဘုရားဘေးတွင် နတ်နန်းဆောက်လုပ်စေ၍ ထိုနေရာပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာလယ်ကွက်အချို့ကို ပေးသနားလေသည်။ သို့မှသာ နတ်ဆိုးဘဝမှ အပူဇော်ခံနတ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ်ကျင်းပသောပွဲတော်ကို ၎င်းတို့နှစ်ဦးအား ရည်ရွယ်၍ ထိုမှစတင်ကာ ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။<ref name="Glass">{{cite book|author=Pe Maung Tin & Gordon H Luce |title=Glass Palace Chronicle (first Ed.)|url=https://archive.org/details/in.gov.ignca.9481/page/n11/mode/1up |year=1923|publisher=Oxford University Press|pages=77-84}}</ref>{{sfn|Spiro|1996|pp=113-115}} == ရိုးရာဓလေ့ အစီအစဉ်များ == တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါးကို ရည်ရွယ်၍ နှစ်စဉ် ပွဲအခမ်းအနားသုံးခုကျသ်းပလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ နတ်တော်တွင် စစ်ထွက်၊ တပေါင်းတွင် စစ်ပြန် နှင့် ဝါခေါင်တွင် ကန်တော့ခံ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးဖော်ပြထားသော ကန်တော့ခံ အခမ်းအနားမှာ အရေးပါ၍ လူသိန်းချီလာရောက်ကြကာ လာရောက်သူများထဲတွင် နတ်ကတော်များ အပါအဝင် မိရိုးဖလာအရာ မဖြစ်မနေလာရောက်သူများ၊ ပူဇော်ပသရန်လာရောက်သူများနှင့် အပျော်အပါးအတွက် လာရောက်သူများ ဟူ၍ မိမိရည်ရွယ်ချက်နှင့် မိမိလာရောက်သူများဖြစ်ကြသည်။{{sfn|Skidmore|2005|p=71}} {{sfn|Spiro|1996|p=116}} ပွဲတော်ကို ဝါခေါင်လဆန်း ရှစ်ရက်မှသည် လပြည်နေ့ (သို့) လပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့အထိကျင်းပကြရာ ပွဲတော်ရက်မှာ စုစုပေါင်း ၈ရက် (သို့) ၉ ရက်ကြမြင့်သည်။ ပွဲတော်ရက်အရ အစီအစဉ်များမှာ : *ပထမ နှင့် ဒုတိယရက်များ - ကန်တော့ခံပွဲ (ဝါခေါင်လဆန်း ၈၊ ၉) *တတိယရက် - ညညီလာခံပွဲ (ဝါခေါင်လဆန်း ၁၀ ) *စတုတ္ထရက် - ချိုးရေတော်သုံးပွဲ (ဝါခေါင်လဆန်း ၁၁) *ပဉ္စမရက် - နန်းတက်ပွဲ (ဝါခေါင်လဆန်း ၁၂) *ဆဋ္ဌမရက် - ယုန်ထိုးပွဲ (ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃) *သတ္တမရက် - ထိမ်ခုတ်ပွဲ (ဝါခေါင်လဆန်း ၁၄) *အဋ္ဌမရက် - ပခန်းမင်းပို့ပွဲ {{efn|အချို့သော သတင်းရင်းမြစ်များတွင် ဤပွဲကို ပွဲတော်အစီအစဉ်တွင်ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်းမရှိပေ။<ref name="Believer"/><ref>{{cite web |author=Phyo Wai Kyaw |url=https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/20382-2016-07-27-06-03-34.html |title=တောင်ပြုန်းပွဲ ဩဂုတ်လဆန်း စတင်မည်။ |website=The Myanmar Times |date=27 July 2016 |access-date=9 July 2020 |language=my |trans-title=Taungbyone festival starts on the waxing days of August |archive-date=13 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200713124509/https://myanmar.mmtimes.com/national-news/mandalay-upper-myanmar/20382-2016-07-27-06-03-34.html }}</ref>}} (ဝါခေါင်လပြည့်) *နဝမရက် - ရွှေဘုံဆင်းပွဲ (ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁) {{efn|ရုပ်တုများရွှေချသည့် ရွှေဘုံဆင်းပွဲကို ပွဲတော်အစီအစဉ်တွင် ထည့်သွင်းခြင်းမပြုကြသော်လည်း ရိုးရာဓလေ့ဆောင်ရွက်မှုအဆင့်၏ အပိုင်းတစ်ပိုင်းဖြစ်၏။ ပွဲတော်အစီအစဉ်တွင် ဤပွဲကို ထည့်သွင်းရေတွက်ပါက ပွံတော်ကြာချိန်မှာ (၉)ရက်တာဖြစ်သည်။}}<ref name="Elevennews"/> === အဖွင့်ရိုးရာဓလေ့များ === နတ်ပွဲကို ဖွင်ရာတွင် နတ်များကို ကန်တော့ တိုင်တည်၍ ပြုလုပ်ကြပြီး ရက်အားဖြင့် ပထမနှင့် ဒုတိယရက်များတွင်ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်ကြေညာသူအဖြစ် တာဝန်ယူသော နတ်ကတော်မှ နတ်သီချင်းများသီဆို၍ နတ်နှစ်ပါး၏ အထုပ္ပတ္တိများ ရွတ်ဆိုသည်။ ဆိုင်းဝိုင်းမှ တီးမှုတ်ကာ နတ်ဝင်ပူးသည်ဟု ထင်ဟန်ရှိသော နတ်ကတော်မှ သီချင်းဂီတအလိုက် ကပြသည်။{{sfn|Spiro|1996|p=121}} နတ်ကနားအကမှာ ပွဲတော်၏ အဓိကအခြင်းအရာဖြစ်ကာ ပွဲတော်အစအဆုံး ကျင်းပကပြကြသည်။ တတိယနေ့သည် တရားဝင်အားဖြင့် ပွဲတော်၏ အစနေ့ဟူ၍ဆိုကြသည်။ ယင်းနေ့၏ ညပိုင်းတွင် 'ညညီလာခံပွဲ'ကို ကျင်းပ၍ ဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့များ လုပ်ဆောင်ကြပြီး နတ်ကနားများကပြကြသည်။{{sfn|Skidmore|2005|p=78}} === ချိုးရေတော်သုံးပွဲ === စတုတ္ထနေ့၌ ကျင်းပသည်မှာ ချိုးရေတော်သုံးပွဲဖြစ်၍ တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါး၏ နတ်ရုပ်တုနှစ်ခုကို ရေချိုးပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအစီအစဉ်မှာ နတ်ရုပ်တုနှစ်ခုကို နတ်နန်းမှ ရေချိုးဆေးကြောပေးမည့်နေရာသို့ ခေါ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်၍ ချိုးမည့်နေရာတွင် နတ်ရုပ်တုနှစ်ခုနှင့်တကွ ကွမ်းအစ် စသည့်အသုံးအဆောင်တို့ကို ဆေးကြောသန့်စင်ကြသည်။ အထူးဆောက်လုပ်ထားသော ဝေါတော်ကို စစ်ဝတ်တန်ဆာများဝတ်ဆင်ထားသော သူများကထမ်း၍ သယ်ဆောင်ကြသည်။ နတ်ထိန်းမှ ဦးဆောင်၍ လှည့်လည်သည်။ ယင်းနောက် နတ်နှင့်ပတ်သက်သော ဆိုင်ရာလူကြီးများ၊ တီခတ်ရန် ဂီတအဖွဲ့နှင့် နောက်မှနေ၍ ဘုရင့်စစ်တပ်ပုံစံနှင့်တူရန် ဝတ်စားထားသော မင်းချင်းများ ရှိသည်။ ချိုးရေတော်ပွဲလုပ်မည့် ပြဿဒ်သို့ရောက်လျှင် ဝေါတော်ကို အဝင်ဝ၌ထားရစ်၍ နတ်ထိန်းများက စင်တွင် ချိုးရေတော်အမှုဆောင်ရွက်သည်။ ယင်းနောက် နတ်ရုပ်များ၏ အဝတ်များလဲလှယ်ပေးကြ၍ အဖျော်ယမကာနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ပသကြသည်။ နတ်နန်းသို့ အပြန်တွင် တောင်ပြုန်ညီနောင်၏ ဘုရားကန်တော့သည့် အခမ်းအနားကို လုပ်ဆောင်ကြရာ ဝေါတော်ကို ဘုရားစေတီသို့ မျက်နှာမူ၍ အကြိမ်အချို့ ဦးတိုက်ကြ၏။ဤနေ့သည် အစီကားဆုံးနေ့ဟူ၍လည်း ဆိုကြသည်။{{sfn|Skidmore|2005|pp=80-82}} ပဉ္စမနေ့တွင် နန်းတက်ပွဲကျင်းပသည်။ နတ်နှစ်ပါး ချိုးရေတော်သုံးပွဲနေ့၌ နတ်နန်းသို့ ပြန်ရောက်ပြီးဖြစ်၍ ဤသို့ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref name="shower">{{cite news |last=Phyo Wai Kyaw |first= |date=12 August 2019 |title=တောင်ပြုန်းပွဲ၏ အစည်ကားဆုံး ချိုးရေတော်သုံး အခမ်းအနားကျင်းပ |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/126862.html |work=The Myanmar Times |location=Yangon |access-date=6 July 2020 |language=my |trans-title=The ritual shower, a ceremony of the most teeming crowd, is held |accessdate=9 August 2020 |archivedate=11 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200711144913/https://myanmar.mmtimes.com/news/126862.html }}</ref>{{sfn|Skidmore|2005|p=82}} === ယုန်ထိုးပွဲ === ယုန်ထိုးပွဲသည် တောင်ပြုန်းညီနောင်နှစ်ဦး အသက်ရှိစဉ်က ယုန်လိုက်သည်ကို အစွဲပြု၍ ကျင်းပသော ရိုးရာပွဲဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ဦးသည် ယုန်လိုက်အမဲပစ်ရင်း ရွာတစ်ရွာမှ အိမ်တစ်အိမ်သို့ ရောက်ရှိလာကာ ထိုအိမ်၌ ခေတ္တနားနေကြသည်။ ထိုစဉ် အဖိုးအိုတစ်ဦးက{{efn|'Burma at the turn of the twenty-first century' စာအုပ်တွင် အမယ်အို ဟူ၍ ရေးသားထားသည်။}} ၎င်းတို့ကို ယုန်ကင်နှင့် ထန်းရည်တို့ဖြင့် ဧည့်ခံခဲ့သောကြောင့် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အဖိုးအိုကို ၎င်းတို့ရှိရာ တောင်ပြုန်းသို့ လာရောက်ရန် အလည်ခေါ်ခဲ့သည်ဟု ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များက ဆိုကြသည်။ ထိုမှသ၍ အဖိုးအို၏ မျိုးဆက်များ (အခြားဖြစ်နိုင်သည်မှာနတ်ရေကုန်းရွာမှ ရွာသားများ ) က ယုန်ကင် ပသရန် လာရောက်ခဲ့ကြသည်မှာ ယနေ့တိုင်အထိဖြစ်၏။<ref name="shower"/> ဝါခေါင်လဆန်း (၁၃)ရက်တွင်{{efn|'Burma at the turn of the twenty-first century' စာအုပ်တွင် လဆန်း (၁၄)ရက်ဟုဖော်ပြထားသည်။}} ကျင်းပကြကာ ပွဲတော်ရက်အားဖြင့် ခြောက်ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် နတ်ရေကုန်းရွာမှ ရွာကာလသားတစ်စုကို ရွာခံလူငယ်တစ်ဦးက ဦးဆောင်လာ၍ တင်လှူရန် ယုန်ကင်နှစ်ကောင်ကို ဘယ်တစ်ဖက် ညာတစ်ဖက်ကိုင်ဆောင်လာကာ နတ်နန်းသို့ ရိုးရာဓလေ့စီစဉ်မှုဖြင့် ပသသည်။ ယင်းအစီစဉ်တွင် ထိုအုပ်စုသည် နတ်နန်းကို လက်ဝဲရစ် ခုနှစ်ကြိမ်လှည့်လည်၍ ထိုသို့လှည့်လည်နေစဉ် မကြားဝံ့မနာသာ စကားများ အော်ဟစ်ဆဲဆိုကြ၏။ ထိုသူများဖြတ်သွားစဉ် နတ်ကတော်များမှာ ဆိုင်ရာအဆောင်အခန်းများမှ တံခါးများကို ပိတ်လေ့ရှိသည်။ နတ်ရေကုန်းရွာသားတစ်စုသည် ထိုသို့ မကြားဝံ့မနာသာဆဲရေးမှုများလုပ်ဆောင်ခြင်း၊ တောင်ပြုန်းမင်းနှစ်ပါး၏ တော်လှန်ပုန်ကန်သော ပုံစံကို ပြုမူခြင်းများဆောင်ရွက်ကြသည်မှာ အရေးပါသောအနေအထားဖြစ်၍ ထိုသူများအဖို့ တောင်ပြုန်းညီနောင်နှစ်ဦးသည် အရက်သေစာကျူးသူ၊ ဗရုတ်သုတ်ခနေသူများအဖြစ် သိရှိကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအဆင့်လုပ်ဆောင်ပြီးနောက် အရိပ်တစ်ခု၌ ရပ်တန့်ကြပြီး ယုန်ကိုင်ဆောင်သော လူငယ်သည် နတ်နှစ်ပါးရှိရာဘက်သို့ ယုန်ကို ခုနှစ်ကြိမ် ရှေ့နောက်လွှဲယမ်းကာ ယုန်ကို ပြဿဒ်၏ အကြီးအကဲဆိုသူတို့ထံပေးသည်။ ပြဿဒ်မှလူကြီးများက နတ်နန်းလှေကားမှ ဆင်းလာပြီး ထိုအရိပ်ရှိရာသို့ သွားရောက်ယူငင်သည်။ ထို၌လည်း ယခင်လူငယ်ပြုသကဲ့သို့ ယုန်ကို ရှေ့နောက် ခုနှစ်ကြိမ် လွှဲသည်။ ထို့နောက် လှေကားသို့တက်၍ နတ်နန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားကြ၏။ စာရေးဆရာ မဲလ်ဖော့ စပိုင်းရိုက လှေကားဆင်း၊ လှေကားတက်ကိုလည်း ခုနှစ်ကြိမ်ပြုကြသည်ဟု ရေးသားထားသည်။ ယုန်ကင်ကို နတ်နန်းမှ နတ်နှစ်ပါးကို တင်လှူသည်။ စကစ်မော တည်းဖြတ်သော စာအုပ် 'Burma At The Turn Of The Twenty-first Century' ၌ ယုန်ကင်ကို နတ်နန်း၏ ဆိုင်ရာလူကြီးများက အသုတ်လုပ်၍စားသောက်ကြသည်ဟု ဖော်ပြကာ ထိုသို့စားသောက်ခြင်းဖြင့် နတ်နှစ်ပါး၏ စွမ်းအားများ၊ ကဖျက်ကရက်လုပ်တတ်ခြင်းတို့ ရရှိကြောင်း ပြယုတ်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသေးသည်။ {{sfn|Skidmore|2005|p=82}}{{sfn|Spiro|1996|p=124}} === ထိမ်ခုတ်ပွဲ === ရာဇဝင်ပုံပြင်များအရ အနော်ရထာမင်းကို ကံကန်တော်မူစေသည်မှာ ထိမ်ပင်ကိုစောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြ၍ တောင်ပြုန်းမင်းညီနောင်နှင့်တကွ ဒေသခံများက ထိုထိမ်ပင်စောင့်နတ်ကို မကျေနပ်ကြောင်းပြသသည့်သဘောဖြင့် ထိမ်ခုတ်ပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ ပွဲသည် တနည်းဆိုသော် ထိမ်ပင်စောင့်နတ်အား ကလစားချေသည့် ပြယုတ်ကို တင်ပြခြင်းဖြစ်သည်။{{sfn|Spiro|1996|p=125}} အပင်ကိုလည်း အသားမာပင်တစ်မျိုးဖြစ်သော ထိမ်ပင် ([[:en:Nauclea parvifolia|Nauclea parviflora]]) ဟူ၍ယူဆကြသည်။{{efn|မြန်မာဘာသာစကားကော်မရှင်က ထိမ်ပင်ကို Nauclea parviflora အဖြစ် ပြဆိုထားသည်။<ref>[https://my.wiktionary.org/wiki/ထိမ် The definition of 'Htein' can be found in the Myanmar Wiktionary referencing Myanmar language commission (1993)]</ref>}}. မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ရန်သူဖြစ်သော ထိမ်ပင်စောင့်နတ်က သတ်သည်ဟူ၍ ဖော်ပြသည်။ ထိမ်ခုတ်ပွဲဟူ၍ အစဉ်အဆက်သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး ဝါခေါင်လဆန်း (၁၄)ရက်တွင် ကျင်းပသည်။ သို့ရာတွင် တကယ့်ခုတ်သည့်အရာမှာ သစ်ပင်မဟုတ်ပေ။ သစ်ကိုင်းကြီးကြီးနှစ်ကိုင်းကို နတ်နန်းပရဝုဏ်၌ ကြိုတင်စိုက်ထား၍ ဆောင်ရွက်မည့်နေ့တွင် သစ်ကိုင်းပတ်လည်ရေလောင်းထားကာ နတ်နန်းမှ သက်ဆိုင်သူလူကြီးများက ဓားကိုင် ထွက်ရှိလာ၍ ထိုကိုင်းများကို လှည့်ပတ်သည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်အနေဖြင့် နတ်အုပ်မှ တစ်ဦးတည်းရပ်နေပြီး ရုတ်တရက်သစ်ကိုင်းကြီးထိပ်ဖျားမှ ကိုင်းသေးတစ်ခုကို ခုတ်ကာ ခုတ်ထားသော ကိုင်းသေးကို ကိုင်ဆောင်ရင်း ခပ်သုတ်သုတ်ဖြင့် နတ်နန်းထဲသို့ ပြေးဝင်သွားသည်။ လူအုပ်ကြီးကလည်း ရုတ်တရက်ဆိုသလို ကျန်ရှိနေသော သစ်ကိုင်းအပေါ် ခုန်ဝင်ကြပြီး ကိုင်းတစ် ရိုးတံတစ်ချောင်းလောက်ရစေရန် လုယက်ကြသည်။ သစ်ကိုင်းမှာ တစ်မုဟုတ်ချင်း အစိတ်စိတ် အပိုင်းပိုင်းဖြစ်သွား၍ ထိုနေရာ၌ မရှိတော့ပေ။ ထိုလု၍ရသော သစ်ကိုင်းစသည် လာဘ်ကောင်းသည်ဟု အယူရှိကြပြီး လယ်ကွင်းတွင် မြှုပ်နှံပါက အထွက်ကောင်းသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။{{sfn|Skidmore|2005|pp=83-84}}{{sfn|Spiro|1996|p=125}} === နောက်ဆုံးနေ့ အခမ်းအနားများ === သံဃာတော်အပါးနှစ်ရာကို ဖိတ်ကြား၍ လပြည့်နေ့တွင် ဆွမ်းကပ်သည်။ ထိုအတွက် ကုန်ကျစရိတ်မှာ တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါးပိုင်ဆိုင်သော လယ်ကွင်းများမှ ရရှိသော ငွေကြေးဖြင့် ကျခံသုံးစွဲသည်။{{sfn|Spiro|1996|p=125}}<ref name="Believer"/> ပွဲတော်၏ နောက်ဆုံးအခမ်းအနားဟုဆိုနိုင်သော ပွဲကို ပခန်းမင်းပို့ဟု ခေါ်ကြကာ ယင်းည၌ ကျင်းပကြသည်။ [[ကျော်စွာနတ်|မင်းကျော်စွာနတ် ခေါ် ပခန်းမင်း ကိုကြီးကျော်]]ကို ပြန်လည်ပို့ဆောင်သောအားဖြင့် ကျင်းပကြ၏။<ref name="Elevennews">{{cite web |url= https://news-eleven.com/article/128467 |title= တောင်ပြုန်းပွဲတော် ပခန်းမင်းပို့နေ့တွင် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ လာရောက်သူများဖြင့် စည်ကား |date= 15 August 2019 |access-date= 7 July 2020 |language= my |trans-title= Taungbyon festival is crowded with people across the country, on the day celebrated to give the send-off for Pakhanmin |archive-date= 12 July 2020 |archive-url= https://web.archive.org/web/20200712090609/https://news-eleven.com/article/128467 |url-status= dead }}</ref> ကိုကြီးကျော်နတ်သည်လည်း အပြင်မင်း (၃၇)ပါးတွင် ထင်ရှားသောနတ်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး နတ်ကနားတွင် ၎င်း၏ ထင်ရှားလူကြိုက်များသော 'ကြက်တိုက်ကကွက်' ဖြင့် ကပြကြ၍ ၎င်း၏ သီသန့်ပွဲတော်ကို [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ပခန်းနယ်ရှိ ကူနီကျေးရွာတွင် တပေါင်းလ၌ ကျင်းပကြသည်။ ပခန်းမင်းပို့ပွဲပြီးနောက် ပွဲတော်အဆုံးသတ်သည်ဟု ဆိုနိုင်၍ နောက်တစ်ရက် လပြည့်ကျော်တစ်ရက်မနက်တွင် ရိုးရာအရ နောက်ဆုံးအခမ်းအနားဖြစ်သော ရွှေဘုံဆင်းပွဲအဖြစ် တောင်ပြုန်းနတ်ရုပ်တုနှစ်ခုအား ရွှေချကြသည်။{{sfn|Skidmore|2005|p=82}} == ပွဲစီစဉ်သူများနှင့် ပါဝင်ဆင်နွှဲသူများ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသောနတ်ပွဲများ၌ ဤနတ်ပွဲသည် အရေးပါဆုံးဖြစ်၍ အခြားနတ်ပွဲများအတွက် စံနမူနာတစ်လည်းဖြစ်သည်။ ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ ဤနတ်ပွဲသည် ဒေသခံအဆင့်ကို ကျော်လွန်၍ နိုင်ငံ၏နယ်အနှံ့မှ လူပေါင်းများစွာ လာရောက်ကြသော ပွဲတော်မျိုးဖြစ်သည်။{{sfn|Skidmore|2005|p=65}} ထို့ကြောင့် ကြီးမား၍ စနစ်ကျသည့် ဖွဲ့စည်းစီမံမှုမျိုး လိုအပ်သည်။ ပွဲတော်ကျင်းပရာ၌ အဓိက နယ်ပယ်နှစ်ခုရှိရာ 'စေတီနှစ်ဆူ' နှင့် နတ်နန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘုရားဂေါပကများက နေရာအချို့နှင့် ဈေးဆိုင်၊ ဇာတ်ရုံကဲ့သို့သော ယာယီအဆောက်အအုံများများ၊ ဘုရားပုရဝုဏ် စသည်တို့ကို စီမံကွပ်ကဲသည်။ စေတီများဘေးအနီးတွင် နတ်နန်းရှိ၍ နတ်နန်း၏ ဘေးပတ်လည်သည် နေရာအလွတ်များဖြစ်ကြ၏။ နတ်နန်းကို နတ်ထိန်းများမှ ကိုင်တွယ်ကြ၍ ၎င်းတို့သည် အနော်ရထာမင်းက နတ်နန်းကို စောင့်ရှောက်ရန် ခန့်အပ်ထားသော တရုတ်မင်းသမီးနှစ်ပါး၏ မျိုးဆက်များဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤမိသားစုသည် နတ်နှင့်သက်ဆိုင်သော နယ်မြေ၊ နယ်ပယ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ နတ်ပွဲမှရရှိသော ဝင်ငွေများကို ဤမိသားစုဝင်များက ရရှိကြ၏။ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ အကြီးအကဲဆိုသည့် ရာထူးတစ်ခုရှိရာ ထိုရာထူးကို 'နတ်အုပ်' ဟုခေါ်ဆိုကြ၍ နတ်အုပ်ကို အရေးပါသော အနေအထားရှိသည့် နတ်ကတော်များက ဓလေ့ထုံးတမ်းများဆောင်ရွက်ရာတွင် ကူညီကြရသည်။ ဤနတ်ကတော်များသည် အမြင့်ဆုံး အရေးပါသော (ပွဲတော်) လူကြီးသဘောမျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် ဆိုင်ရာ ဘွဲ့များရှိကြ၏။ ဗောင်းဟုခေါ်သော ဦးထုတ်တစ်မျိုးကို ဆောင်းသောသူများကို 'ဗောင်းဆောင်းအမတ်'ဟု ခေါ်တွင်ကာ 'သိုး' ဟုခေါ်သော ခေါင်းအဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ဆင်သောသူကို 'သိုးဆောင်းမိဖုရား' ဟူ၍ သုံးစွဲခေါ်ဝေါ်သည်။ အမတ်နှင့် မိဖုရားအရေအတွက်မှာ ကျင်းပခဲ့သည့် ပွဲတော်သမိုင်းတလျှောက် အတည်တကျမရှိပေ။ ရှေးခေတ်အခါက မိဖုရားလေးဦးနှင့် အမတ်တစ်ဦးရှိခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ ၁၉၈၈ အထိ မိဖုရားလေးဦးနှင့် အမတ်လေးဦးထားရှိကြကာ ၁၉၉၅တွင် ထိုအရေအတွက်မှာ တက်သွားပြီး စုစုပေါင်း (၁၈) ဦးအထိရှိလာခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အရေအတွက်မှာ ပြန်လည်လျော့နည်းလာခဲ့လေသည်။{{sfn|Skidmore|2005|pp=71-75}} နတ်ကတော်အမျိုးအစားများစွာရှိကြပြီး အနည်းစုသာလျှင် အဓိကနတ်နန်းတွင် ပါဝင်ကပြခွင့်ရှိ၏။ အများစုသော နတ်ကတော်များမှာ ထိုသို့အခွင့်အရေးမရကြဘဲ နတ်နန်းပရဝုဏ် အပြင်၌သာ နေထိုင်တည်းခိုရန် ရှာဖွေကြရသည်။{{sfn|Skidmore|2005|pp=71-75}} ရိုးရာအစဉ်အဆက်အရ နတ်နန်းကို ချဉ်ကပ်ခွင့်မရသော သူများအတွက် နတ်နန်းငယ်များကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်ခန့်မှ စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြ၍ အခြား (၃၇) နတ်များကို ကိုယ်စားပြုရန်ဖြစ်ပေသည်။ == စည်ကားမှု == ပွဲတော်ကာလတွင် စည်ကားလှသဖြင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ဆိုင်ခန်းကြီး ငယ်ဖွင့်လှစ်ရောင်းချသူများသည် ဝါခေါင်လဆန်းမှစ၍ ရောက်ရှိလေ့ရှိကာ မတ္တရာနယ်ရှိ အုန်း၊ ငှက်ပျောခြံရှင်များမှ တောင်ပြုန်းပွဲတော်တွင် တိုက်ရိုက်လာရောက် ရောင်းချသူများနှင့် တစ်ဆင့် ဖောက်သည်ယူ ရောင်းသူများလည်း ရှိကြသည်၏။ အရောင်းရဆုံး ငှက်ပျောအမျိုး အစားမှာ ရိုးရာအရ ဖီးကြမ်းနှင့် ငှက်ပျောချဉ်များ ဖြစ်သည်။ တောင်ပြုန်းလက်ဆောင်အဖြစ် ထင်ရှားသော [[ကရေကရာ]]၊ စလူမုန့် စသော အညာမုန့်များကို စစ်ကိုင်းနယ်မှ လာရောက်ရောင်းချပြီး တောင်ပြုန်း ဆွဲကြိုး၊ လက်ကောက်များကို မြောက်ဥက္ကလာပမှ ထုတ်လုပ်ရောင်းချ ကြသည်။ တောင်ပြုန်းပွဲသည် မြန်မာပြည် အနှံ့ ပွဲတော်များတွင် အထင်ရှားဆုံး ပွဲတော်ကြီး ဖြစ်သည့်အပြင် အနယ်နယ်အရပ်ရပ် နတ်ပွဲများထက်လည်း ကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် နတ်ပွဲတော်ကြီး ဖြစ်သည်။ တောင်ပြုန်းပွဲသည် ရွှေဖျဉ်းကြီး၊ ရွှေဖျဉ်းလေး အရှင်၂ပါး မစ၍ စီးပွား လာဘ်လာဘ တက်သည်ဟု ယုံကြည်သူများ၊ အခက်အခဲများ အဆင်ပြေစေရန် သွားရောက် ကိုးကွယ်သူများ၊ အပျော်သဘော သွားရောက်သူများဖြင့် ကြက်ပျံမကျ စည်ကားလေ့ရှိသည်။ == မှတ်စု == {{notelist}} == ကိုးကား == === ကိုးကားအညွှန်းများ === {{reflist}} === ယေဘုယျ ကိုးကားချက်ရင်းမြစ် === *{{cite book|author=Monique Skidmore|title=Burma At The Turn Of The Twenty-first Century|url=https://books.google.com/books?id=O3KwXCBdE_kC&pg=PP1|year=2005|publisher=University of Hawaii Press|isbn=978-0-8248-2857-8}} *{{cite book|author=Melford E. Spiro |title=Burmese Supernaturalism|url=https://books.google.com/books?id=yF69_7jFbisC&pg=PA113|date=1 January 1996|publisher=Transaction Publishers|isbn=978-1-4128-1901-5}} {{မြန်မာ့ ရာသီ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပွဲတော်များ]] [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] [[Category:နတ်]] [[Category:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ]] kipg0u6pnxyxu2arbnryhwwdqckrsky 0 7116 1037373 1033993 2026-06-11T06:27:14Z ~2026-34170-31 144210 စာလုံးပေါင်း ပြင်ခဲ့သည် 1037373 wikitext text/x-wiki {{About|ကိုးကန့်ဒေသရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း|မိုင်းလားဒေသရှိ အဖွဲ့|အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်}} {{infobox war faction |name = မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် |native_name = {{big|{{lang-zh|s=缅甸民族民主同盟军|labels=no}}}} |native_name_lang = |war = [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ]] | logo = Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg | caption = MNDAA ၏ အလံတော် |active= {{Start date|1989|3|12|df=y}}–လက်ရှိ |leaders = [[ဖုန်တာရွှင်]]<ref>{{cite news |last1=Editor |first1=Y. M. G. |title=ကိုးကန့်အဖွဲ့ တည်ထောင်သူ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးဖုန်ကြားရှင်း လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် |url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/3109-2022-02-16-09-13-17 |access-date=၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=yangonmediagroup.com |date=၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=en-gb |accessdate=27 October 2023 |archivedate=27 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231027074431/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/3109-2022-02-16-09-13-17 }}</ref><ref name=MMPeaceMonitor>{{Cite web |url=http://www.mmpeacemonitor.org/stakeholders/stakeholders-overview/204-mndaa |title=Myanmar Peace Monitor - MNDAA |access-date=4 January 2016 |archive-date=22 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422022319/http://www.mmpeacemonitor.org/stakeholders/stakeholders-overview/204-mndaa |url-status=live }}</ref> |ideology = [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်အမျိုးသားရေး]]<br>ရှီကျင့်ဖျင်အတွေးအခေါ်<br> |partof = {{flagicon image|Myanmar National Truth and Justice Party flag.png}} မြန်မာနိုင်ငံ အမှန်တရားနှင့် တရားမျှတသော အမျိုးသား ပါတီ |previous = {{flagicon image|Communist Party of Burma flag (1946-1969).png}} [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] |next = |headquarters = |area = [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[လားရှိုးမြို့နယ်]]၊[[မန္တလေးမြို့နယ်]]၊[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |strength = ၂၀,၀၀၀၀<ref>(Myanmar Peace Monitor).orgname={{cite web|url=http://www.irrawaddy.org/burma/47-govt-troops-killed-tens-thousands-flee-heavy-fighting-shan-state.html|title=47 Govt Troops Killed, Tens of Thousands Flee Heavy Fighting in Shan State|work=irrawaddy.org}}</ref> |allies = '''မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်'''<ref>{{cite news|last1=Lynn|first1=Kyaw Ye|title=Curfew imposed after clashes near Myanmar-China border|url=http://aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281|accessdate=21 November 2016|agency=Anadolu Agency}}</ref> * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] '''အခြားမဟာမိတ်များ''' * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] * {{flagicon image|KNDF Flag.jpg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | opponents = {{flag|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] ** {{army|Myanmar}} *** {{flagicon image|Mm-north-eastern-rmc.svg}} [[အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] {{flagicon image|Flag of Myanmar (1974-2010).svg}} [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ]] (၂၀၁၁ အထိ) |battles = [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ]] * [[၂၀၀၉ ကိုးကန့် အရေးအခင်း]] * [[၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ** [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] |website ={{URL|http://mndaainfo.com}} }} {{Infobox Chinese | s = 缅甸民族民主同盟军 | t = 緬甸民族民主同盟軍 | p = Miǎndiàn mínzú mínzhǔ tóngméng jūn | order = st }} '''မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်''' ({{lang-en|Myanmar National Democratic Alliance Army}} သို့မဟုတ် '''Myanmar Nationalities Democratic Alliance Army''' နှင့် '''ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့'''; အတိုကောက် '''MNDAA''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း လောက်ကိုင်မြို့အခြေစိုက် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ပထမဆုံး လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် ဆယ်စုနှစ် နှစ်နှစ်ခန့် ကြာရှည်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hvIK_Xia_W_l9vmnNpNDx3-LWM8gD9ABDQM80 Ethnic group in Myanmar said to break cease-fire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090906133657/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hvIK_Xia_W_l9vmnNpNDx3-LWM8gD9ABDQM80 |date=6 September 2009 }}. Associated Press. 28 August 2009.</ref><ref>Fredholm, Michael (1993). ''Burma: ethnicity and insurgency.'' Praeger. p. 205. {{ISBN|978-0-275-94370-7}}.</ref> MNDAA သည် ကိုးကန့်လူမျိုးများဖြင့် အဓိကဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားများကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဒေသတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရယူရန် ရည်ရွယ်သည်။{{cn}} မြန်မာစစ်တပ် နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ပဋိပက္ခအမျိုးမျိုးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် MNDAA သည် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် တိုတောင်းသော်လည်း ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဒုက္ခသည်များ သိသိသာသာ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရံဖန်ရံခါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း MNDAA နှင့် မြန်မာစစ်တပ်ကြား တင်းမာမှုများနှင့် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော [[ဖုန်ကြားရှင်]]သည် ကွန်မြူနစ် အစိုးရနှင့် သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တော့သည့်အခါ ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref name=south>South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ညီဖြစ်သူ ဖုန်ကြားဖူနှင့် အတူ ကိုးကန့်တွင် တပ်ဖွဲ့အသစ် အနေဖြင့် ထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=rot>Rotberg, Robert (1998). ''Burma: prospects for a democratic future.'' Brookings Institution Press. p. 169.</ref> အင်အားမှာ ၁,၅၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ဖြစ်သည်။<ref name=rot/> မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ပထမဆုံး လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ MNDAA ထိန်းချုပ်သော ကိုးကန့်ဒေသကို "[[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ|ရှမ်းပြည်နယ်အထူးဒေသ ၁]]" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name=south/> အပစ်အခတ် ရပ်စဲပြီးနောက် MNDAA နှင့် ဒေသရှိ တပ်မတော်တို့ [[ဘိန်း]]စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် [[ဟီးရိုးအင်း]]ချက်လုပ်သန့်စင်ခြင်းများမှ အကျိုးအမြတ်များ ရရှိခဲ့သည်။<ref>Skidmore, Monique; Wilson, Trevor (2007). ''Myanmar: the state, community and the environment.'' ANU E Press. p. 69.</ref> ထို့အပြင် [[မက်သာဖက်တမင်း]]လဲ ထိုဒေသမှ ထွက်ရှိခဲ့သည်။<ref name=shanty>Shanty, Frank; Mishra, Patit Paban (2007). ''Organized crime: from trafficking to terrorism.'' ABC-CLIO. p. 70.</ref> MNDAA နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စိုက်ပျိုးမြေများ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ကာ တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါးကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်းများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name=shanty/> === အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း === ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီလက်အောက်ခံ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့က အမိန့်အမှတ် ၁/၂/၂၀၂၄ ဖြင့် မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့နှင့်အတူ အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/667236|title=MNDAA ၊ TNLA နှင့် AA တို့ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် စစ်ကောင်စီ ကြေညာ|publisher=DVB Burmese|accessdate=30 May 2025|date=September 3, 2024|archivedate=30 may 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530123218/https://www.dvb.no/post/667236|language=မြန်မာဘာသာ}}</ref> == ရန်ပုံငွေ ရင်းမြစ်များ == MNDAA ၏ ရန်ပုံငွေ ရင်းမြစ်များသည် ပြည့်စုံသော ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိသော်လည်း၊ အမျိုးမျိုးသော အစီရင်ခံစာများနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် တရားမဝင် လှုပ်ရှားမှုများမှ အဓိက ဝင်ငွေရရှိသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။ ယင်းတို့တွင် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်း (ဘိန်း၊ ဘိန်းဖြူ၊ စိတ်ကြွဆေး)၊ လက်နက်မှောင်ခို၊ ကုန်ပစ္စည်းမှောင်ခိုနှင့် လူမှောင်ခိုလုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ထိန်းချုပ်အာဏာပိုင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ လယ်သမားများနှင့် ကုန်သည်များထံမှ အခွန်များ ကောက်ခံခြင်း၊ သစ်နှင့် ဓာတ်သတ္တုကဲ့သို့သော သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဒေသခံပြည်သူများထံမှ "အကာအကွယ်အခကြေးငွေ" များ ရယူခြင်းတို့မှလည်း ဝင်ငွေရရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ MNDAA သည် ပြင်ပအရင်းအမြစ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများကိုလည်း ရရှိနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ချက်များ ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့၏ တရုတ်လူမျိုးစု ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် တရုတ်နယ်စပ်အနီး ဗျူဟာမြောက်တည်နေရာတို့ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တိတ်တဆိတ် ပံ့ပိုးမှု သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို မျက်ကွယ်ပြုထားခြင်းမျိုး ရှိနိုင်သည်ဟု အချို့အစီရင်ခံစာများက အကြံပြုသည်။ ထို့ပြင် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) ကဲ့သို့သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြားတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများထံမှ ပံ့ပိုးကူညီမှု သို့မဟုတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများလည်း ရရှိနိုင်သည်။ MNDAA တွင် နှစ်များတစ်လျှောက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သော လက်နက်ပစ္စည်းများ၊ သိမ်းယူထားသော မြေနှင့် ပစ္စည်းများ၊ တည်ထောင်ထားသော ကွန်ရက်များနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကဲ့သို့သော သမိုင်းဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှုများလည်း ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အဖွဲ့၏ လျှို့ဝှက်သော သဘောသဘာဝနှင့် ပဋိပက္ခ၏ ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် MNDAA ၏ ရန်ပုံငွေရင်းမြစ်များ၏ တိကျသော သဘောသဘာဝနှင့် အတိုင်းအတာကို အတည်ပြုရန် ခက်ခဲကြောင်း မှတ်သားသင့်သည်။ အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာချင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ဖတ်ရှုရန် == * [[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://mndaainfo.com MNDAA Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305142607/https://mndaainfo.com/ |date=5 March 2021 }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] g8ipbrlk598oa6zwzozgkallx0di5a0 1037384 1037373 2026-06-11T06:50:32Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[Special:Contributions/~2026-34170-31|~2026-34170-31]] ([[User talk:~2026-34170-31|ဆွေးနွေး]]) ၏ တည်းဖြတ်မူ [[Special:Diff/1037373|1037373]] ကို ပြန်လည်ပယ်ဖျက်လိုက်သည် 1037384 wikitext text/x-wiki {{About|ကိုးကန့်ဒေသရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း|မိုင်းလားဒေသရှိ အဖွဲ့|အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်}} {{infobox war faction |name = မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် |native_name = {{big|{{lang-zh|s=缅甸民族民主同盟军|labels=no}}}} |native_name_lang = |war = [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ]] | logo = Flag of the Myanmar National Democratic Alliance Army.svg | caption = MNDAA ၏ အလံတော် |active= {{Start date|1989|3|12|df=y}}–လက်ရှိ |leaders = [[ဖုန်တာရွှင်]]<ref>{{cite news |last1=Editor |first1=Y. M. G. |title=ကိုးကန့်အဖွဲ့ တည်ထောင်သူ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဦးဖုန်ကြားရှင်း လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် |url=https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/3109-2022-02-16-09-13-17 |access-date=၂၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ |work=yangonmediagroup.com |date=၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၂ |language=en-gb |accessdate=27 October 2023 |archivedate=27 October 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231027074431/https://yangonmediagroup.com/index.php/myanmar/3109-2022-02-16-09-13-17 }}</ref><ref name=MMPeaceMonitor>{{Cite web |url=http://www.mmpeacemonitor.org/stakeholders/stakeholders-overview/204-mndaa |title=Myanmar Peace Monitor - MNDAA |access-date=4 January 2016 |archive-date=22 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190422022319/http://www.mmpeacemonitor.org/stakeholders/stakeholders-overview/204-mndaa |url-status=live }}</ref> |ideology = [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်အမျိုးသားရေး]]<br>ရှီကျင့်ဖျင်အတွေးအခေါ်<br> |partof = {{flagicon image|Myanmar National Truth and Justice Party flag.png}} မြန်မာနိုင်ငံ အမှန်တရားနှင့် တရားမျှတသော အမျိုးသား ပါတီ |previous = {{flagicon image|Communist Party of Burma flag (1946-1969).png}} [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] |next = |headquarters = |area = [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[လားရှိုးမြို့နယ်]]၊[[မန္တလေးမြို့နယ်]]၊[[တောင်ကြီးမြို့နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ]] |strength = ၂၀,၀၀၀၀<ref>(Myanmar Peace Monitor).orgname={{cite web|url=http://www.irrawaddy.org/burma/47-govt-troops-killed-tens-thousands-flee-heavy-fighting-shan-state.html|title=47 Govt Troops Killed, Tens of Thousands Flee Heavy Fighting in Shan State|work=irrawaddy.org}}</ref> |allies = '''မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်'''<ref>{{cite news|last1=Lynn|first1=Kyaw Ye|title=Curfew imposed after clashes near Myanmar-China border|url=http://aa.com.tr/en/asia-pacific/curfew-imposed-after-clashes-near-myanmar-china-border/689281|accessdate=21 November 2016|agency=Anadolu Agency}}</ref> * {{flagicon image|Infobox AA.png}} [[ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] * {{flagicon image|Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg}} [[တအောင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] * {{flagicon image|Kachin Independence Army flag.svg}} [[ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] '''အခြားမဟာမိတ်များ''' * {{flagicon image|Flag of the Bamar People's Liberation Army.svg}} [[ဗမာပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်တော်]] * {{flagicon image|KNDF Flag.jpg}} [[ကရင်နီအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag of PDF Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag of the People's Liberation Army (Myanmar).png}} [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ|ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] | opponents = {{flag|Myanmar}} * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] ** {{army|Myanmar}} *** {{flagicon image|Mm-north-eastern-rmc.svg}} [[အရှေ့မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] {{flagicon image|Flag of Myanmar (1974-2010).svg}} [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ|ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ]] (၂၀၁၁ အထိ) |battles = [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း|မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခ]] * [[၂၀၀၉ ကိုးကန့် အရေးအခင်း]] * [[၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ]] * [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] ** [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] |website ={{URL|http://mndaainfo.com}} }} {{Infobox Chinese | s = 缅甸民族民主同盟军 | t = 緬甸民族民主同盟軍 | p = Miǎndiàn mínzú mínzhǔ tóngméng jūn | order = st }} '''မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်''' ({{lang-en|Myanmar National Democratic Alliance Army}} သို့မဟုတ် '''Myanmar Nationalities Democratic Alliance Army''' နှင့် '''ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့'''; အတိုကောက် '''MNDAA''') သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ကိုးကန့်မြို့အခြေစိုက် လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ပြီး မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ပထမဆုံး လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသည် ဆယ်စုနှစ် နှစ်နှစ်ခန့် ကြာရှည်ခဲ့သည်။<ref>[https://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hvIK_Xia_W_l9vmnNpNDx3-LWM8gD9ABDQM80 Ethnic group in Myanmar said to break cease-fire] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090906133657/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hvIK_Xia_W_l9vmnNpNDx3-LWM8gD9ABDQM80 |date=6 September 2009 }}. Associated Press. 28 August 2009.</ref><ref>Fredholm, Michael (1993). ''Burma: ethnicity and insurgency.'' Praeger. p. 205. {{ISBN|978-0-275-94370-7}}.</ref> MNDAA သည် ကိုးကန့်လူမျိုးများဖြင့် အဓိကဖွဲ့စည်းထားသော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ကိုးကန့်လူမျိုးများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားများကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဒေသတွင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ရယူရန် ရည်ရွယ်သည်။{{cn}} မြန်မာစစ်တပ် နှင့် အခြားသော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များနှင့် ပဋိပက္ခအမျိုးမျိုးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် MNDAA သည် မြန်မာစစ်တပ်နှင့် တိုတောင်းသော်လည်း ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဒုက္ခသည်များ သိသိသာသာ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ရံဖန်ရံခါ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း MNDAA နှင့် မြန်မာစစ်တပ်ကြား တင်းမာမှုများနှင့် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော [[ဖုန်ကြားရှင်]]သည် ကွန်မြူနစ် အစိုးရနှင့် သဘောထားမတိုက်ဆိုင်တော့သည့်အခါ ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။<ref name=south>South, Ashley (2008). ''Ethnic politics in Burma: states of conflict.'' Taylor & Francis. p. 140. {{ISBN|978-0-203-89519-1}}.</ref> ညီဖြစ်သူ ဖုန်ကြားဖူနှင့် အတူ ကိုးကန့်တွင် တပ်ဖွဲ့အသစ် အနေဖြင့် ထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name=rot>Rotberg, Robert (1998). ''Burma: prospects for a democratic future.'' Brookings Institution Press. p. 169.</ref> အင်အားမှာ ၁,၅၀၀ မှ ၂,၀၀၀ ဖြစ်သည်။<ref name=rot/> မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးအတွက် ပထမဆုံး လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကာ MNDAA ထိန်းချုပ်သော ကိုးကန့်ဒေသကို "[[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ|ရှမ်းပြည်နယ်အထူးဒေသ ၁]]" အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name=south/> အပစ်အခတ် ရပ်စဲပြီးနောက် MNDAA နှင့် ဒေသရှိ တပ်မတော်တို့ [[ဘိန်း]]စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် [[ဟီးရိုးအင်း]]ချက်လုပ်သန့်စင်ခြင်းများမှ အကျိုးအမြတ်များ ရရှိခဲ့သည်။<ref>Skidmore, Monique; Wilson, Trevor (2007). ''Myanmar: the state, community and the environment.'' ANU E Press. p. 69.</ref> ထို့အပြင် [[မက်သာဖက်တမင်း]]လဲ ထိုဒေသမှ ထွက်ရှိခဲ့သည်။<ref name=shanty>Shanty, Frank; Mishra, Patit Paban (2007). ''Organized crime: from trafficking to terrorism.'' ABC-CLIO. p. 70.</ref> MNDAA နှင့် အခြားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များက စိုက်ပျိုးမြေများ ထိန်းချုပ်ထားခဲ့ကာ တရားမဝင် မူးယစ်ဆေးဝါးကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်းများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။<ref name=shanty/> === အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခြင်း === ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီလက်အောက်ခံ အကြမ်းဖက်မှုတိုက်ဖျက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့က အမိန့်အမှတ် ၁/၂/၂၀၂၄ ဖြင့် မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ကို တအာင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (TNLA) နှင့် အာရက္ခတပ်တော် (AA) တို့နှင့်အတူ အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=https://www.dvb.no/post/667236|title=MNDAA ၊ TNLA နှင့် AA တို့ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အဖြစ် စစ်ကောင်စီ ကြေညာ|publisher=DVB Burmese|accessdate=30 May 2025|date=September 3, 2024|archivedate=30 may 2025|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250530123218/https://www.dvb.no/post/667236|language=မြန်မာဘာသာ}}</ref> == ရန်ပုံငွေ ရင်းမြစ်များ == MNDAA ၏ ရန်ပုံငွေ ရင်းမြစ်များသည် ပြည့်စုံသော ပွင့်လင်းမြင်သာမှု မရှိသော်လည်း၊ အမျိုးမျိုးသော အစီရင်ခံစာများနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်များအရ ၎င်းတို့သည် တရားမဝင် လှုပ်ရှားမှုများမှ အဓိက ဝင်ငွေရရှိသည်ဟု သုံးသပ်ထားသည်။ ယင်းတို့တွင် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်း (ဘိန်း၊ ဘိန်းဖြူ၊ စိတ်ကြွဆေး)၊ လက်နက်မှောင်ခို၊ ကုန်ပစ္စည်းမှောင်ခိုနှင့် လူမှောင်ခိုလုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကိုးကန့်ဒေသရှိ ထိန်းချုပ်အာဏာပိုင်တစ်ဦးအနေဖြင့် ဒေသတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ လယ်သမားများနှင့် ကုန်သည်များထံမှ အခွန်များ ကောက်ခံခြင်း၊ သစ်နှင့် ဓာတ်သတ္တုကဲ့သို့သော သဘာဝအရင်းအမြစ်များကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် ဒေသခံပြည်သူများထံမှ "အကာအကွယ်အခကြေးငွေ" များ ရယူခြင်းတို့မှလည်း ဝင်ငွေရရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ MNDAA သည် ပြင်ပအရင်းအမြစ်များမှ ပံ့ပိုးမှုများကိုလည်း ရရှိနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ချက်များ ရှိပြီး၊ ၎င်းတို့၏ တရုတ်လူမျိုးစု ဖွဲ့စည်းမှုနှင့် တရုတ်နယ်စပ်အနီး ဗျူဟာမြောက်တည်နေရာတို့ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တိတ်တဆိတ် ပံ့ပိုးမှု သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကို မျက်ကွယ်ပြုထားခြင်းမျိုး ရှိနိုင်သည်ဟု အချို့အစီရင်ခံစာများက အကြံပြုသည်။ ထို့ပြင် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSA) ကဲ့သို့သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြားတိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများထံမှ ပံ့ပိုးကူညီမှု သို့မဟုတ် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများလည်း ရရှိနိုင်သည်။ MNDAA တွင် နှစ်များတစ်လျှောက် သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သော လက်နက်ပစ္စည်းများ၊ သိမ်းယူထားသော မြေနှင့် ပစ္စည်းများ၊ တည်ထောင်ထားသော ကွန်ရက်များနှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံများကဲ့သို့သော သမိုင်းဆိုင်ရာ ပိုင်ဆိုင်မှုများလည်း ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အဖွဲ့၏ လျှို့ဝှက်သော သဘောသဘာဝနှင့် ပဋိပက္ခ၏ ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် MNDAA ၏ ရန်ပုံငွေရင်းမြစ်များ၏ တိကျသော သဘောသဘာဝနှင့် အတိုင်းအတာကို အတည်ပြုရန် ခက်ခဲကြောင်း မှတ်သားသင့်သည်။ အကြမ်းဖက်အုပ်စုအဖြစ် ကြေညာချင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ဖတ်ရှုရန် == * [[ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ အထူးဒေသများ]] == ပြင်ပလင့်ခ်များ == *[http://mndaainfo.com MNDAA Website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210305142607/https://mndaainfo.com/ |date=5 March 2021 }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ]] 6ks8k77wr81hle1dqcm0r13c6yrwwvg 0 7616 1037399 1026780 2026-06-11T08:40:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037399 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ) = ဒဂုံတက္ကသိုလ် |တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)= Dagon University |တက္ကသိုလ်အမည်(အခြားအက္ခရာ)= |တံဆိပ် = Dagon University.svg |ဆောင်ပုဒ်(မြန်မာအက္ခရာ) =စိတ်ထားကောင်းမြတ် ကျင့်ဝတ်လိုက်နာ ပညာထူးချွန် လူရည်မွန်များမွေးဖွားရိပ်ခို ဒို့တက္ကသိုလ် |တည်ထောင်ခုနှစ် ={{start date and age|1993}} |ပါမောက္ခချုပ် = ဒေါက်တာဝင်းဝင်းသန်း |ဒုတိယပါမောက္ခချုပ် = <br> ၁။ ဒေါက်တာစန်းစန်းမွှေး <br> ၂။ ဒေါက်တာထိပ်တင်ဟန် <br> ၃။ ဒေါက်တာမျိုးမင်း |ဝန်ထမ်း = ၁၃၄၄ ဦး |ဆရာ = |ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား = |ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား = |တည်နေရာ =[[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]] | [[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]]။ |အကျယ်အဝန်း = ၁၅၈၂.၁၄ ဧက |ပိုင်ဆိုင်မှု =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |ရန်ပုံငွေ = |အဖွဲ့အစည်း =[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန]] |သတင်းစာ = |အထိမ်းအမှတ်အရောင် = |အထိမ်းအမှတ်သတ္တဝါ = |အားကစားအမည် = |အားကစားအသင်း = |ကွန်ယက် = |ဝဘ်ဆိုတ် ={{url|dagonuniversity.edu.mm}} }} ''' ဒဂုံတက္ကသိုလ်(Dagon University)'''သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]]ထဲတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျောင်းသားဦးရေ အများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး [[ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်]]၊ [[သိပ္ပံဘာသာရပ်]] များကို သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၂၇) ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကျောင်းသားများကို ၁၉⁠၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၁၅)ရက်နေ့တွင် စတင်လက်ခံသင်ကြားခဲ့သည်။ ခွင့်ပြုသည့် ကျောင်းသားဦးရေမှာ (၆၀⁠၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁၉⁠၉၃-၉၄ ကျောင်းဖွင့်စ ပညာသင်နှစ်တွင် ဘာသာရပ်ဌာန(၈)ခု၌ ပထမနှစ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၁၂၉၈) ဦးကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite news|title=History of Dagon University|url=https://www.dagonuniversity.edu.mm/welcome-and-history|url-status=live}}</ref>၂၀⁠၀၂-၂၀⁠၀၃ ပညာသင်နှစ်အစတွင် ကျောင်းသားဦးရေ (၁၅၀⁠၀၀) ကျော်ကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၃-၂၀⁠၀၄ ခု ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားဦးရေ (၂၁၄၆၃) ကိုလက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၄-၂၀⁠၀၅ ခု ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူဦးရေ (၂⁠၂၅၉၁)ကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၅-၂၀⁠၀၆ ခု ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေ (၂၄၃၁၄) ကို လက်ခံသင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ ဆရာ၊ ဆရာမများသည် အဝေးသင်ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ၏သင်ကြားရေးကိုလည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ၂၀⁠၀၄-၂၀⁠၀၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူ ဦးရေစုစုပေါင်း (၅၉၁၄၄) ဦး၊ ၂၀⁠၀၅-၂၀⁠၀၆ ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူဦးရေ စုစုပေါင်း (၆၂၈၉၈) ဦး၏ သင်ကြားရေးကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ == တည်နေရာ == မင်းရဲကျော်စွာလမ်း ၊ (၅၂) ရပ်ကွက် ၊ [[ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]] ၊ [[ရန်ကုန်မြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၅၈၂.၁၄ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ == ဖွဲ့စည်းပုံ == == ဘာသာရပ်သင်တန်းများ == အထူးပြုဘာသာရပ်ဌာန (၁၈) ခုရှိပြီးသင်ကြားပို့ချသော အထူးပြုဘာသာရပ်များအနက် *ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ်များအနေဖြင့် သင်ကြားပို့ချသော အထူးပြု ဘာသာရပ်များမှာ – **[[မြန်မာစာ]]၊ **[[အင်္ဂလိပ်စာ]]၊ **[[ပထဝီဝင်]]၊ **[[သမိုင်း]]၊ **[[ဒဿနိကဗေဒ]]၊ **[[စိတ်ပညာ]]၊ **[[ဥပဒေပညာ]]၊ **[[အရှေ့တိုင်းပညာ]]၊ **[[နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးပညာ]]၊ **[[မနုဿဗေဒ]]၊ **[[ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ]]၊ **[[မြန်မာမှုပညာ]] နှင့် **[[ရသစာပေ]] တို့ဖြစ်သည်။ *သိပ္ပံဘာသာရပ်များမှာ **[[ဓာတုဗေဒ]]၊ **[[ရူပဗေဒ]]၊ **[[သင်္ချာ]]၊ **[[သတ္တဗေဒ]]၊ **[[ရုက္ခဗေဒ]]၊ **[[ဘူမိဗေဒ]]၊ **[[ကုန်ထုတ်ဓာတုဗေဒ]]၊ **[[ဇီဝဓာတုဗေဒ]]၊ **[[မိုးလေဝသဗေဒ]]၊ **[[ဇလဗေဒ]]၊ **[[ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ]]၊ **[[အဏုဇီဝဗေဒ]]၊ **[[ဇီဝနည်းပညာ]] နှင့် **[[အားကစားပညာ]] တို့ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း အထူးပြုဘာသာရပ်နှင့် ပေါင်းစပ် ဘာသာရပ်(၂၇) ခုကို ဒဂုံတက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ပုံမှန်နေ့သင်တန်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူဦးရေမှာ (၂၄၃၁၄) ဦးဖြစ်သည်။ === ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ အပ်နှင်းသော ဘွဲ့၊ မဟာဘွဲ့ နှင့် ပါရဂူဘွဲ့များ=== {| class="wikitable" |- !ဘာသာရပ် !ဘွဲ့ (Bachelor's) !မဟာဘွဲ့ (Master's) !ပါရဂူဘွဲ့ (Doctoral) |- |} ==တက္ကသိုလ် အကြီးအကဲများ== ===ဒဂုံတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်များ=== {| class="wikitable sortable" !# !အမည် !စတင်နှစ် !ပြီးဆုံးနှစ် |- |၁ |ဦးကောင်းညွန့် |၁၉၉၃ |၁၉၉၈ |- |၂ |ဒေါက်တာမောင်သင်း |၁၉၉၈ |၂၀၀၄ |- |၃ |ဦးကျော်မြင့်ဦး |၂၀၀၅ |၂၀၀၇ |- |၄ |ဦးဆန်း |၂၀၀၇ |၂၀၁၁ |- |၅ |ဒေါက်တာလှဌေး |၂၀၁၂ |၂၀၁၆ |- |၆ |ဒေါက်တာအေးအေးထွန်း |၂၀၁၁ |၂၀၁၇ |- |၇ |ဒေါက်တာဝင်းနိုင် |၂၀၁၇ |၂၀၁၉ |- |၈ |ဒေါက်တာသာထွန်းမောင် |၂၀၂၁ |၂၀၂၄ |- |၉ |ဒေါက်တာဝင်းဝင်းသန်း |၂၀၂၄ |ယနေ့ထိ |} ==အသင်းအဖွဲ့များ== ===ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ=== ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂကို ၁၉၉၆ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ (၅) ရက်နေ့တ္ငင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရ၏ ဖိနှိပ်မှုများကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ (၉) ရက်နေ့တ္ငင် ဒဂုံတက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂက ဦးဆောင်ပြီး ၁၉၉၆ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု<ref>{{cite news|date=4 August 2017|title=၁၉၉၆ ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု အမှတ်တရ|work=ဘုန်းသက်ပိုင်|url=http://www.themeltingpot4u.com/2017/08/blog-post_20.html|url-status=live}}</ref>ကို စတင်ခဲ့သည်။ သမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းပြီး လပိုင်းအတွင်း ဖြိုခွင်း ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ၊ ဇူလိုင်လ (၂၃) ရက်နေ့တ္ငင် သမဂ္ဂကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမဂ္ဂရွေးကောက်ပွဲကို လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲစနစ်ဖြင့် တစ်ကျောင်းလုံးမှဆန္ဒပြုကြသည်။ တတိယအကြိမ်မြောက် ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီ ၂၅ ရက်တွင်ကျင်းပခဲ့ပြီး Future The DAGON အသင်း နှင့် Unity & Progress အသင်းတို့မှ ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ် ၂၈ ဦး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news|date=25 January 2019|title=ဒဂုံတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ|work=Eleven Meida Group|url=https://news-eleven.com/article/75139|url-status=dead|archive-date=26 April 2021|access-date=26 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210426120421/https://news-eleven.com/article/75139}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[Category:ရန်ကုန်မြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ]] hjwv32yzm0mlj4johihc1jkx9wcub2v 0 8238 1037356 1036062 2026-06-11T06:08:53Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1037356 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Chinese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006">{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref>။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်းတုန်းပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော တရုတ်ဖြူ (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် သြစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ တရုတ်လူမျိုးသစ် (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် [[ယူနန်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ * ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] iemzajm1zt2dm1og8f8z3vckfk7s8xh 1037360 1037356 2026-06-11T06:15:01Z Chenzeyan29 141880 /* လူဦးရေ */ 1037360 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Chinese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006">{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref>။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်းတုန်းပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော တရုတ်ဖြူ (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် သြစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ တရုတ်လူမျိုးသစ် (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ * ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] gakdtgyysfv3y9oy2w3ux7orax9g5wi 1037361 1037360 2026-06-11T06:16:28Z Chenzeyan29 141880 /* အစားအစာ */ 1037361 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး | native_name = {{lang|zh|緬甸華人}} | image = File:Sino-Burmese merchant & wife.jpg | caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်ကုန်သည်ကြီးနှင့် ၎င်း၏ဇနီး | population = ၃ သန်းကျော်ခန့် (၂၀၂၆ ခုနှစ် မြေပြင်အခြေအနေအရ ခန့်မှန်း) | popplace = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[မူဆယ်မြို့]]၊ [[ကိုးကန့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ]]၊ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]]၊ မိုင်းလား (အထူးဒေသ ၄) | languages = [[မြန်မာဘာသာစကား]]၊ [[တရုတ်ဘာသာစကား]] (မန်ဒရင်၊ ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်းတုန်၊ ယူနန်နီ) | religions = [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] (မဟာယာနနှင့် ထေရဝါဒ)၊ [[နတ်ကိုးကွယ်မှု]] (တရုတ်ရိုးရာ)၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ပန်းသေး) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]]၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး]] }} '''မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး''' ({{lang-en|Burmese Chinese}}) များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃% ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အရေအတွက်ကွဲလွဲရခြင်းမှာ မိမိကိုယ်ကို ရှမ်းတရုတ်၊ [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]]၊ [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] စသည်ဖြင့် ပြောဆိုနေထိုင်သူများ ရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite book |last=Hooker |first=Michael Barry |title=Law and the Chinese in Southeast Asia |year=2002 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=981-230-125-9 }}</ref> ကပြားများနှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် တရားဝင်သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite news|title=China's Ambitions in Myanmar|url=http://www.asiapacificms.com/articles/myanmar_influence/|date=July 2000}}</ref> မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် [[မန်ဒရင်းဘာသာစကား|မန်ဒရင် အနွယ်ဝင်စကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုသည့် မြောက်ပိုင်း/ကုန်းတွင်းပိုင်း ဟန်တရုတ်အသိုက်အဝန်း အကြီးမားဆုံး တည်ရှိရာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်<ref name="Suryadinata1997">{{cite book |author=Leo Suryadinata |title=Ethnic Chinese as Southeast Asians |year=1997 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |pages=20-25 |isbn=981-3055-52-9}}</ref><ref name="Chang2014">{{cite book |last=Chang |first=Wen-Chin |title=Beyond Borders: Stories of Yunnanese Chinese Migrants of Burma |year=2014 |publisher=Cornell University Press |doi=10.7591/cornell/9780801452413.001.0001}}</ref>။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ အခြားနိုင်ငံများ (ဥပမာ - ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်) တွင် ရှိသော တရုတ်နွယ်ဖွားအများစုသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများမှ ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းလာကြသူများဖြစ်၍ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]]၊ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]၊ [[တီယိုချူးလူမျိုး|တီယိုချူး]] စသည့် တောင်ပိုင်းဒေသိယစကားများကိုသာ အစဉ်အလာအရ ပြောဆိုကြသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်မကြီး နှင့် ကုန်းချင်းတိုက်ရိုက်ထိစပ်နေသဖြင့် ကုန်းလမ်းမှတစ်ဆင့် စီးဝင်လာသော ယူနန်နွယ်ဖွားများနှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများကဲ့သို့ အနောက်တောင်ပိုင်း မန်ဒရင် ပြောဆိုသည့် အသိုက်အဝန်းက အထက်မြန်မာပြည်တွင် ပိုမိုအားကောင်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်<ref name="Chang2014" /><ref name="Myint2006">{{cite book |last=Myint-U |first=Thant |title=The River of Lost Footsteps: Histories of Burma |year=2006 |publisher=Farrar, Straus and Giroux |isbn=978-0-374-16342-6}}</ref>။ == သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တရုတ်လူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချမှု သမိုင်းကြောင်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၃ ရာစု ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်း တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများကတည်းက အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ [[File:Chinese New Year (Chinatown Yangon - Myanmar).jpg|thumb|right|300px|[[ရန်ကုန်မြို့]] လသာမြို့နယ်ရှိ တရုတ်တန်း (Chinatown) တွင် ကျင်းပသည့် ရိုးရာတရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် မြင်ကွင်း ဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ရက်များအတွင်း လမ်းမတစ်လျှောက် အနီရောင်မီးအိမ်များ ဆွဲချိတ်ကာ ခြင်္သေ့အက၊ နဂါးအကများနှင့်အတူ အလွန်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။]] ထို့နောက် အေဒီ ၁၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက် ၏ တတိယမြောက် ဧကရာဇ်ဖြစ်သူ ယုံလဲ့မင်းကြီး သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် နယ်စပ်ဒေသများအား ၎င်း၏ အာဏာစက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းရန် ယူနန်ဒေသသို့ စစ်ချီခဲ့ရာမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်စပ်တခွင်သို့ တရုတ်လူမျိုးများ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရားဝင် အခြေစိုက် စီးဝင်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Liew2003">{{cite journal |last1=Liew |first1=Foon Ming |title=The Luchuan-Pingmian Campaigns (1436–1449) in the Light of Official Ming Historiography |journal=Oriens Extremus |volume=44 |pages=169–203 |year=2003}}</ref>။ အထူးသဖြင့် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းခါနီး (အေဒီ ၁၇ ရာစု) တွင် မင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဧကရာဇ် ယုံလီ (Yongli Emperor — ယုံလဲ့မင်းကြီး၏ နဝမမြောက် မြေးတော်) သည် မန်ချူး (ချင်းမင်းဆက်) တပ်များ၏ ဘေးရန်မှ တိမ်းရှောင်ရန် ၎င်း၏ နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါ သောင်းချီနှင့်အတူ မြန်မာနိုင်ငံ (ကုန်းဘောင်ခေတ်အကြို အင်းဝခေတ်နှောင်းပိုင်း) ထဲသို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်လာခဲ့သည်<ref name="Myint2006" />။ နောက်ပိုင်းတွင် မန်ချူးတို့၏ ဖိအားကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ယုံလီမင်းကြီးအား ပြန်လည်အပ်နှံခဲ့ရသော်လည်း ၎င်း၏ နန်းတွင်းအမှုထမ်းများနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားမှာ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသများတွင် ဆက်လက်ကျန်ရစ်ကာ ခိုလှုံအခြေချခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့သည် ယနေ့ခေတ် တရားဝင် တိုင်းရင်းသားအုပ်စုဖြစ်သောကိုးကန့်လူမျိုး များ၏ ကနဦး ဘိုးဘွားဘီဘင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်<ref name="Yang2014">{{cite book |last=Yang |first=Li |title=The House of Yang: Guardians of an Unknown Frontier |year=2014 |publisher=BookBaby |isbn=9781483538440}}</ref>။ သို့သော် အစုအဝေးလိုက် အခြေချနေထိုင်မှုမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့ပြီး ယူနန်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် ကုန်းလမ်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာသော "ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ" သည် အထက်မြန်မာပြည်ရှိ ဗန်းမော်၊ အမရပူရနှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် ကုန်သွယ်ရေးဗဟိုဌာနများ ထူထောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref name="Hooker2002">Hooker, Michael Barry (2002). Law and the Chinese in Southeast Asia.</ref> [[File:Taungoo Chinese Temple.jpg|thumb|တောင်ငူမြို့ရှိတရုတ်ဘုံကျောင်း]] ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှတို့က မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ရွှေ့ပြောင်းမှု ပုံစံသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်းတုန်းပြည်နယ်များမှ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများသည် ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ရန်ကုန်နှင့် မော်လမြိုင်ကဲ့သို့သော ဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ အလုံးအရင်းဖြင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဤရေကြောင်းခရီးဖြင့် လာသူများကို "ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဆန်စပါး၊ သစ်နှင့် လက်လီကုန်သွယ်မှု လုပ်ငန်းများတွင် အဓိကကျသူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။<ref name="Myint2006">Myint-U, Thant (2006). The River of Lost Footsteps.</ref> ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းနှင့် စစ်ပြီးခေတ်ကာလများတွင် တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် ကွန်မြူနစ်ရန်မှ တိမ်းရှောင်လာသော တရုတ်ဖြူ (KMT) တပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများသည် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ ထပ်မံဝင်ရောက်လာခဲ့ရာ ၎င်းသည် ယူနန်နွယ်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဦးရေကို ပိုမိုတိုးပွားစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၁၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်အရ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခြင်းနှင့် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တရုတ်-မြန်မာ အဓိကရုဏ်းများကြောင့် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုး အများအပြားသည် စီးပွားရေးနှင့် လုံခြုံရေးအရ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရကာ အမေရိကန်၊ ထိုင်ဝမ်နှင့် သြစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။<ref name="Fan2012">Fan, Hongwei (2012). The 1967 Anti-Chinese Riots in Burma.</ref> သို့သော် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာခြင်းနှင့်အတူ တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပွင့်လင်းလာမှုကြောင့် ယူနန်ပြည်နယ်မှ တရုတ်လူမျိုးသစ် (New Migrants) များသည် အထက်မြန်မာပြည်သို့ တရားဝင်ရော တရားမဝင်ပါ ထပ်မံစီးဝင်လာခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤလှိုင်းသစ်တွင် ပါဝင်သူများသည် မန္တလေးမြို့၏ စီးပွားရေးနှင့် အိမ်ခြံမြေကဏ္ဍတွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ရရှိလာခဲ့ပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ပေါင်းစည်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်အလိုက် ဟောက်ကျန့်၊ ကွမ်တုံး၊ ဟတ်ကာ နှင့် ယူနန်နွယ်ဖွားဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသော်လည်း မြန်မာ့လူမှုဘဝတွင် ပညာရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာကဏ္ဍများ၌ အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="Asiapacific2000">"China's Ambitions in Myanmar", Asia Pacific Media Services, 2000.</ref> == စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေး == လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဍတွင်လည်း အဓိကနေရာမှ ပါဝင်နေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးကို အလွန်အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့်ပညာရေး (တက္ကသိုလ်ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ်လူတန်းစားတွင် တရုတ်လူမျိုး အချိုးအစား များပြားလျက်ရှိသည်။ == လူဦးရေ == ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။ #[[ဖူကျန့်ပြည်နယ်]] မှ [[ဟော့ကင်းလူမျိုး|ဟော့ကင်း]] လူမျိုး (အင်္ကျီရှည်၊ လက်ရှည်) #[[ကွမ်တုန်းပြည်နယ်]] မှ [[ကွမ်တုံးလူမျိုး|ကွမ်တုံး]]လူမျိုး (အင်္ကျီတို၊ လက်တို) #ဖူကျန့်နှင့် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ [[ဟတ်ကာလူမျိုး|ဟတ်ကာ]]လူမျိုး မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟော့ကင်း နှင့် ကွမ်တုံး တို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ <ref name="ls">{{cite book | author=Mya Than | editor=Leo Suryadinata | year=1997 | title=Ethnic Chinese As Southeast Asians | isbn=0-312-17576-0}}</ref> ဟတ်ကာလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကာနှင့် ကွမ်တုံး (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကာဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ လူမှုစီးပွားရေး နောက်ခံအရ ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးအစောပိုင်း ကာလများတွင် ဟော့ကင်း နွယ်ဖွားများသည် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ ကွမ်းတုန်နွယ်ဖွားများသည် လက်မှုပညာနှင့် အသေးစားစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်းကောင်း အဓိကပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။<ref name="ls"/> အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ [[ယူနန်ပြည်နယ်]]ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ [[ပန်းသေးလူမျိုး|ပန်းသေး]]များ ([[ဟွေလူမျိုး]]) နှင့် [[ကိုးကန့်လူမျိုး]]များ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ကတည်းကပင် ကာလရှည်ကြာစွာ အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး) များကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားကြသည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။<ref name="ls"/> ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ်-မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။ === တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ === နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်းစကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တီယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှစ၍ အလုပ်အကိုင်နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကို အခြေပြု၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် - # လက်တို (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # ဟတ်ကာ - မေသျှမ်း (ကွမ်တုန်းပြည်နယ်) # လက်ရှည် (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟုတ်ကျူး (ဖူကျိုးမြို့) # ဟတ်ကာ (ဖူကျန့်ပြည်နယ်) # ဟိုင်နန် (ဟိုင်နန်ကျွန်း) # တရုတ်ဖြူ (တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ/KMT နွယ်ဖွား) # ရှမ်းတရုတ် (ယူနန်ပြည်နယ်မှ တိုင်းရင်းသားစပ်) # ပန်းသေး (ဟွေလူမျိုး မွတ်စလင်) == ယဉ်ကျေးမှု == === ဘာသာစကား === မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ကန်တုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း]]လက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ === ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု === [[File:Kuan Yin Si, Bago, Myanmar.jpg|thumb|250px|ပဲခူးမြို့ရှိ ကွမ်ယင်မယ်တော် ဘုရားကျောင်း]] [[File:Yunnanese Temple in Mandalay.jpg|thumb|250px|မန္တလေးမြို့ရှိ ယူနန်ဘုံကျောင်း]] မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ [[တာအိုဘာသာ]]၊ [[မဟာယာန]][[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] ရောယှက်လျက် ရှိသည့် [[ထေရဝါဒ]]ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ကွမ်ယင်မယ်တော်]]အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းရှိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ === အမည် === မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ တရုတ်တို့၏ ဓလေ့အရ မျိုးဆက်သစ်များအား ကင်မွန်းတပ်ရာတွင် မျိုးရိုးအမည်ကို ပထမဆုံး စာလုံးအဖြစ် ပေးလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘုံကျောင်းတာဝန်ခံတစ်ဦး၏ အဆိုအရ ရန်ကုန်တွင် အတွေ့များသည့် မျိုးရိုးအမည်များမှာ လီ (李)၊ ဖုန် (彭)၊ ရှီ (時)၊ တုန် (董)၊ မင် (閔)၊ နျို (牛)၊ ပျဲန်း (邊)၊ ရှင်း (辛)၊ ကွမ်း (關)၊ ရွှီ (徐) နှင့် ကွာ (柯) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ === အစားအစာ === မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။ * [[ပေါက်စီ]] (包子) * [[ပီကင်းဘဲကင်]] (北京烤鴨) * [[အီကြာကွေး]] (油條) * [[ထမင်းကြော်]] (炒飯) * [[လမုန့်]] (月餅) * [[မြူစွမ်]] (麵線) * [[ဆန်ပြုတ်]] (粥) * [[ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ]] * [[ဆီချက်ခေါက်ဆွဲ]] (乾麵) == မြန်မာရှိ ထင်ရှားသူ တရုတ်နွယ်ဖွားများ == * [[ဦးအောင်ကြီး]]<ref name="ms"/> - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမား * [[Aw Boon Haw]] (Hakka) - 虎標萬金油 (ကြားရုပ်ရှင်ဆေးဆီ) တီထွင်သူ * [[Aw Boon Par]] (Hakka) - Aw Boon Haw ၏ ညီ * [[ဦးအိုက်ထွန်း]] (Kokang) - အိုလံပစ်ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အာရှဓနဘဏ် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ခွန်ဆာ]] (Kokang) - ရှမ်းပြည်နယ်အခြေစိုက် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[ခင်ညွန့်၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး|ဦးခင်ညွန့်]] (Hakka)<ref name="Kuppuswamy">{{cite web |last=Kuppuswamy |first=C.S. |date=2004-09-11 |url=http://www.southasiaanalysis.org/papers12/paper1161.html |title=MYANMAR: The shake- up and the fall out |publisher=South Asia Analysis Group}}</ref> - မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ထောက်လှမ်းရေးအကြီးအကဲဟောင်း * [[လော်စစ်ဟန်]] (Kokang) - စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး * [[ထွန်းမြင့်နိုင်|ဦးထွန်းမြင့်နိုင် (Steven Law)]] (Kokang) - [[အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီ]]၏ စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာ * [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း|ဦးနေဝင်း]] (Hakka)<ref>{{cite book | first=S.T. | last=Leong | year=1997 | title=Migration and Ethnicity in Chinese History | publisher=Stanford University Press}}</ref> - နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဟောင်း (၁၉၆၂ - ၁၉၈၈) * ဒေါက်တာမောင်ဖြူး - ကိုလိုနီခေတ် ပညာဝန် * ဖုန်ကြားရှင် (Kokang) - ကိုးကန့်အထူးဒေသ ခေါင်းဆောင်ဟောင်း * [[စန်းယု|ဦးစန်းယု]] (Hakka) - သမ္မတဟောင်း (၁၉၈၁ - ၁၉၈၈) * [[Serge Pun|ဦးသိမ်းဝေ (Serge Pun)]] - ရိုးမဘဏ်နှင့် FMI ကုမ္ပဏီတို့၏ ဥက္ကဋ္ဌ * [[Taw Sein Ko|တော်စိန်ကို]] (Hokkien)<ref>{{cite book|first=Paul | last=Strachan | year=1989 | title=Pagan - Art and Architecture of Old Burma | publisher=Kiscadale}}</ref> - ကျောက်စာဝန်ဟောင်းနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင် * [[သခင်ဗသိန်းတင်]]<ref name="ms"/> - ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း * [[ဦးကြည်မောင်]] - တပ်မတော်အရာရှိကြီးဟောင်းနှင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ခေါင်းဆောင်ဟောင်း == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.gqb.gov.cn/ Overseas Chinese Affairs Office of the State Council of the People's Republic of China] * [http://www.irrawaddy.org/research_show.php?art_id=446 Chronology of Chinese-Burmese Relations] of ''The Irrawaddy'' {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ-တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဆက်ဆံရေး]] 9m1rpvb8o9f8eza8poafcm3t9uy8kig 0 8519 1037363 1035485 2026-06-11T06:21:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037363 wikitext text/x-wiki {{Infobox military unit |unit_name = တပ်မတော် (ရေ) |image = {{ubl|[[File:Emblem of the Myanmar Navy.svg|frameless|250px]]|တပ်ဖွဲ့တံဆိပ် ---- [[File:Arm Badge or Shoulder Sleeve of Myanmar Navy.svg|frameless|200px]]|လက်ရုံးအမှတ်အသားတံဆိပ်}} |image_size = |caption = |dates = ၁၉၄၇ – လက်ရှိ |start_date = {{Start date and age|1947|12|24|df=yes|p=yes}} |country = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |allegiance = |branch = [[ရေတပ်]] |type = |role = နိုင်ငံ့ရေပိုင်နက် ကာကွယ်ရေး၊ ရေကြောင်းစစ်ဆင်ရေး |size = ၁၉,၀၀၀ ဦး<ref name="Irrawaddy2024">{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/opinion/analysis/arakan-army-exposes-myanmars-naval-weaknesses.html|title=Arakan Army Exposes Myanmar's Naval Weaknesses|author=Moe Sett Nyein Chan|date=1 March 2024|website=The Irrawaddy|access-date=17 September 2024}}</ref> |command_structure = {{Armed forces|မြန်မာနိုင်ငံ}} |garrison = ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ စစ်ရုံး၊ [[နေပြည်တော်]]။ |garrison_label = ဌာနချုပ် |equipment = |equipment_label = |nickname = ရေတပ်၊ နေဗီ၊ ရွိုင်ရယ် နေဗီ။ |motto = {{ubl|''"လှေခွက်ချည်းကျန် အလံမလှဲ"'' ၊|''"မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်"'' ၊|''"ပိုင်နက်ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်"'' ။}} |colors = {{Color box|#000080}}{{Color box|#FFFFFF}}{{Color box|#000000}} ရေတပ်နက်ပြာ၊ အဖြူ၊ အနက်{{Small|''(Navy Seals အထူးတပ်ဖွဲ့)''}} |colors_label = |march = |mascot = |battles = |anniversaries = ဒီဇင်ဘာ ၂၄ |decorations = |battle_honours = |commander1_label = [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |commander1 = {{flagicon image|Flag of the Commander-in-Chief of Defence Services (Myanmar).svg}} [[မင်းအောင်လှိုင်|ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်]] |commander2_label = ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး |commander2 = {{Flagicon image|Flag of the Ministry of Defense (Myanmar).svg|size=25px}} [[တင်အောင်စန်း|ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်ဆန်း]] |commander3_label = [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)]] |commander3 = {{flagicon image|Commander in Chief (Navy) flag of Myanmar.svg}} ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/cw9yrgg7y17t|title=ဗိုလ်ချုပ်ထိန်ဝင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဖြစ်လာ|work=BBC Burmese|access-date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄|date=၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၄}}</ref> |commander4_label = စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ရေ) |commander4 = {{flagicon image|Myanmar Navy Vice-Admiral Flag.svg}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အေးမင်းထွေး |commander5_label = အင်ဂျင်နီယာဌာနမှူး <!-- Insignia --> |commander5 = {{flagicon image|Myanmar Navy Vice-Admiral Flag.svg}} ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်သူစိုး |identification_symbol = [[Image:Naval Ensign of Myanmar.svg|border|200px]] |identification_symbol_label = ရေတပ်အလံတော် |identification_symbol_2 = [[Image:Myanmar Navy commissioning pennant.svg|199px]] |identification_symbol_2_label = တပ်တော်ဝင်အလံ |identification_symbol_3 = [[Image:Naval Ensign of Burma (1948-1974).svg|border|200px]] |identification_symbol_3_label = ရေတပ်အလံတော်ဟောင်း (၁၉၄၈–၁၉၇၄) |identification_symbol_4 = [[Image:Naval Ensign of Burma (1974–1994).svg|border|200px]] |identification_symbol_4_label = ရေတပ်အလံတော်ဟောင်း (၁၉၇၄–၁၉၉၄) <!-- Aircraft --> }} ယနေ့ခေတ် '''တပ်မတော် (ရေ)''' သည် မြန်မာ့ [[တပ်မတော်]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ရေတပ်]]ဆိုင်ရာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား စစ်မှုထမ်းအင်အား ၁၉၀၀၀ ခန့်ဖြင့်အမှုထမ်းလျက်ရှိသည်။ ယနေ့အချိန်တွင် တပ်မတော် (ရေ) သည် စစ်ရေယာဉ်ပေါင်း ၂၂၇ စီးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref>https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar</ref> ၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်မှီခန့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများ နိုမ်နှင်းရာတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ ၏ထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှာ အခြား တပ်နှင့် လေတပ် များထက်စာလျှင် အလွန်နည်းပါးလှသည်။ တပ်မတော်ရေသည် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးအတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတွင် ယခင်အချိန်ရော ယခုကာလအထိတည်ရှိနေသည့်အတွက်ကြောင့် မကြာသေးမီကာလကပင် မြန်မာ့ရေပိုင်နက်ခြိမ်ခြောက်မှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ထပ်မံတိုးချဲ့တည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။ တပ်မတော် (ရေ)၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ “မြန်မာ့ပင်လယ် ဒို့ကာကွယ်” ဖြစ်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/64612{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ==သမိုင်း== ===ကိုလိုနီခေတ် မတိုင်မီ=== [[File:An account of an embassy to the kingdom of Ava 00493-s.gif|thumb|231x231px|၁၇၉၅ ခုနှစ် မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ် |alt=]]မြန်မာဘုရင့်ရေတပ်တော်တွင် မြစ်အတွင်းတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ်များ အဓိကပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့၏ အဓိကတာဝန်များမှာ [[ဧရာဝတီမြစ်]]ကြောင်းအား ထိန်းချုပ်ထားရန်ဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းစစ်သည်များအား တင်ဆောင်လာသော သင်္ဘောများကို ကာကွယ်ပေးရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်သင်္ဘောများသည် သေနတ်ကိုင်တပ်သား ၃၀ နှင့်အထက် တင်ဆောင်နိုင်ပြီး ၆-၁၂ ပေါင်ဒါ အမြောက်မြားတပ်ဆင်ထားသည်။ ၁၈ ရာစုအလယ်ခန့်တွင် ရေတပ်တော်သည် ဥရောပနှင့်အခြားလူမျိုးများပါသည့် ပင်လယ်ပျော်သင်္ဘောနှင့် ဥရောပနှင့်အခြားနိုင်ငံခြား သင်္ဘောသားများထံမှ နည်းနာများကို သင်ယူဆည်းပူးလေ့လာပြီး ယိုးဒယား၊ ရခိုင်တိုက်ပွဲများအတွက် စစ်သည်တော်များ ပို့ဆောင်ရန် အသုံးချခဲ့သည်။ [[ဖိုင်:Burmese man-of war, captured by the Hermes - ILN 1852-0626-0009.jpg|thumb|၁၉ ရာစု မြန်မာဘုရင့်စစ်ရေယာဉ်]] ထိုအချိန်က ရခိုင်နှင့် မွန်တို့သည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်သည့်အလျောက် ယင်းတို့၏ စစ်သင်္ဘောများ၊ တိုက်ခိုက်ရေးနည်းပညာများသည် မြစ်အတွင်း၌သာအတွေ့အကြုံရှိသော မြန်မာတပ်များ၏ သင်္ဘောများထက် သာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ===တိုက်ပွဲများနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်=== မြန်မာ့ ရေတပ်ကို ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော် ရေ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း အလွန်သေးငယ်၍ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းတွင် ဗြိတိသျှ မဟာမိတ်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ === ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးကာလ === [[File:HMS Fal 1943 IWM FL 10071.jpg|thumb|230x230px|[[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]]] ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်းတွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ရေတပ်ကို လူ ၇၀၀ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမတွင် သင်္ဘောအုပ်စုမှာ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်သော်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်၏ အစီအစဉ်အရ သင်္ဘောအချို့ကို လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထိုအထဲတွင် UBS Mayu ([[စစ်ရေယာဉ် (မေယု)]]) မြစ်အမျိုးအစားဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် နှင့် အမြောက်တက်ဆင်ထားသည့် ကမ်းတက်ရေယာဉ် လေးစင်းပါဝင်သည်။ ၂၅ပေါင်ဒါ(၈၈မီလီမီတာ) ၂လက်နှင့် ၂ပေါင်ဒါ (၄၄ မီလီမီတာ) အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည့် ထိုကမ်းတက်ရေယာဉ်များကို အထောက်အကူပြု(သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး+လက်နက်ကြီးပစ်ကူပေးနိုင်ရန်)စစ်ရေယာဉ်များအြဖစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၅ရက်၊ မွန်းတည့် ၁၂ နာရီတွင် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ် မတော်က စစ်ရေယာဉ် (မေယု)ကို မြန်မာနိုင်ငံ‎ အရန်တော်ဝင်ရေတပ်သို့ အခမ်းအနားဖြင့် လွှဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်စဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရကိုယ်စား စစ်ရေယာဉ်မှူးဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူး မစ်ချယ်လ်က လွဲပြောင်းပေး အပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ [[ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း‎]] ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ဂုဏ်ပြုတပ်ဖွဲ့ကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ရေယာဉ်ကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စား လက်ခံခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်မှူးမှာ ဗိုလ်မှူးခင်မောင်ဘို ဖြစ်သည်။ === ၁၉၅၀ ခုနှစ်များ === ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]]သည် နှစ်ဖက် စစ်ရေးနားလည်မှုအစီအစဉ်အရ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် သင်္ဘော ၁၀ စင်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု ပေါင်းစုံကို နှိမ်နင်းရာ တိုက်ပွဲများအတွင်းတွင် တပ်မတော်ရေသည် အဓိကနေရာမှ လုပ်ရှားခဲ့သည်။ တပ်မတော်ရေသည် ခုခံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတာဝန်များ၊ အစောင့်အရှောက်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ သယ်ယူရေး၊ စစ်သည်များသယ်ယူရေးများနှင့် လိုအပ်လျှင် ပစ်ကူများပေးရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ [[ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ]]များနှင့် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော [[မော်လမြိုင်မြို့]]ကို ကရင်သောင်းကျန်သူတို့ သိမ်းပိုက်ထားချိန်တွင် တပ်မတော်ရေ၏ အဓိက တာဝန်ယူ လှုပ်ရှားမှုကြောင့်သာ သက်သာရာ ရခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် တပ်မတော်ရေ၏ ကင်းလှည့်ရေယာဉ်တစ်စင်းသည်သာ ကရင်သောင်းကျန်းသူများဘက်သို့ ဘက်ပြောင်းပူးပေါင်းခဲ့သည်မှ အပ မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် အရေးကြီးသည့် ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေကြောင်းလမ်းများတွင် ကြီးမားသော အတားအဆီး မရှိဘဲ ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။<ref>Hugh Tinker, Union of Burma, p.325</ref> ၁၉၅၆-၅၇ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တန်ချိန် ၅၀ ရှိသည့် မော်တာတော်ပီဒို/မော်တာ စက်သေနတ်တပ် အဖြစ်ပြောင်းလဲအသုံးပြုနိုင်သော Saunders-Roe Dark class အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ငါးစင်း၊ တန်ချိန် ၁၀၄၀ ရှိ Algerine class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်းရေယာဉ်အဟောင်း တို့ကို ဗြိတိသျှတို့ထံရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀-၆၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် PGM အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတမ်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ CGC အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၇ စင်း ကို တပ်မတော်ရေသို့ ရောင်းချပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်ရေတပ်၏ တန်ချိန် ၆၄၀ PCE-827 class တိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် နှင့် တန်ချိန် ၆၅၀ Admirable class minesweeper အမျိုးအစား မိုင်းရှင်ရေယာဉ်တို့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၎င်းယာဉ်များသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်အလယ်ခန့် တပ်တော်ဝင်အသုံးပြုထားသော ယာဉ်အဟောင်းများဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်သို့ မြစ်တွင်း ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ရေယာဉ်ငယ် ၆ စင်းတို့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုဆလားဗီးယားထံမှ Y-301 အမျိုးအစား စက်သေနတ်တပ် ရေယာဉ် ၁၀ စီးအပြင် Michao အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်းစောင့်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၂၅ စီးရရှိခဲ့သည်။ === ၁၉၆၀ ခုနှစ်များ === [[File:Burmese Navy visit to Indonesia, Jalesveva Jayamahe, p198.jpg|thumb|အင်ဒိုနီးရှားရောက် မြန်မာ့ရေတပ်သားများ (၁၉၆၀ ခုနှစ်)]] မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] အကူအညီဖြင့် စစ်ရေယာဉ်များ ကိုယ်တိုင် ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် တန်ချိန် ၄၀၀ ရှိ နဝရတ် အမျိုးအစား ကော်ဗတ် ရေယာဉ်နှစ်စင်းကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။ လက်နက်အနေဖြင့် ၂၅ပေါင်ဒါ အမြောက် နှင့် ၄၀ မီလီမီတာ ဘိုဖော်စ် လေယာဉ်ပစ်အမြောက်တို့ တပ်ဆင်ထားသည်။ မြန်မာသင်္ဘောကျင်းများမှ ကမ်းရိုးတန်းစောင့် ရေယာဉ်ငယ် အချို့နှင့် ကမ်းတက်ရေယာဉ်အချို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကမ်းတက်ရေယာဉ်နှင့် အရန်သင်္ဘောများကို အော်လီကွန် ၂၀ မီလီမီတာ အမြောက်မြား၊ ၄၀ မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက်မြား နှင့် စက်သေနတ်ကြီးများကို တပ်ဆင်ထားသည်။<ref>Janes Fighting Ships 1997-98 p.82</ref> === ၁၉၇၀ ခုနှစ်များ === တပ်မတော်ရေ၏ စစ်အင်အားတို့ချဲ့မှုသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ်နှင့် ၆၀ အကြားတွင် အလွန်လျင်မြန်သော်လည်း ယာဉ်အအိုအဟောင်းများ၏ ပျက်စီး ယိုးယွင်းမှုများကြောင့် အရှိန်အဟုန်နှေးကွေးလာခဲ့ရပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် မဆလ အစိုးလက်ထက် ရေတပ်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးမတိုင်မီအထိ ဖြစ်သည်။ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ === ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]]မှ Carpentaria အမျိုးအစား ကမ်းနီး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ခြောက်စင်း၊ စင်ကာပူနိုင်ငံမှ ၁၂၈ တန် Swift အမျိုးအစား ကမ်းရိုးတန်း ကင်းလှည့် ရေယာဉ် ၃ စီး၊ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံလုပ် ၃၈၅ တန် Ospery အမျိုးအစား ကမ်းဝေး ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၃ စီးတို့ ရရှိခဲ့သည်။ Swift နှင့် Ospery အမျိုးအစား သင်္ဘောများသည် ၄၅၀၀ မိုင်နှင့် ၁၈၀၀ မိုင်ခန့် အသီသီးရောက်ရှိနိုင်ပြီး အော်လီကွန် ၂၀ မီလီမီတာ အမြောက်မြားနှင့် ၄၀မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ် အမြောက်မြား တပ်ဆင်ထားသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် အစောပိုင်းနှစ်များတွင် တပ်မတော်ရေသည် US PGM အမျိုးအစား ကင်းလှည့်ရေယာဉ်ကို အခြေခံ၍ ၁၂၈ တန် PGM အမျိုးအစား ကင်းလှည့်ရေယာဉ် ၃ စင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုသင်္ဘောတိုင်းတွင် ၄၀ မီလီမီတာ လေယာဉ်ပစ်အမြောက် နှစ်လက်နှင့် ၁၂.၇ မီလီမီတာ စက်သေနတ်ကြီး ၂ ခုတို့ တပ်ဆင်ပေးထားသည်။ === ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်ရေသည် ဒုံးတပ် အစောင့်ရေယာဉ် ၆ စီးနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက် သင်္ဘော ၁၀ စင်းတို့ကို တရုတ်ထံမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ တပ်မတော် ရေသည် ၇၇ မီတာ ကော်ဗတ် ရေယာဉ် နှစ်စင်း(771 နှင့် 772) နှင့် အမြန်သွားတိုက် ရေယာဉ် လေးစင်း(551-554) တို့ကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ === ၂၀၀၀ ခုနှစ်များ === ==== နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်း ==== ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ကြောင့် တပ်မတော်ရေယာဉ် ၂၅ စီးခန့် နစ်မြုပ်ခဲ့ရပြီး စစ်သားအချို့နှင့် မိသားစုဝင်များပျောက်ဆုံး သို့မဟုတ် သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု စာရင်းပြုစုခဲ့သည်။ အရာရှိ ၃၀ ခန့်နှင့် အမှုထမ်းပေါင်း ၂၅၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးခဲ့ကြောင်း ကြေညာထားပြီး ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ ဗိုလ်တထောင် သန်လျက်စွန်းရှိ ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ် နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေမြို့ရှိ ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်တို့၏ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ရှိသော စစ်ရေယာဉ် ၂၅ စင်းသည် မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ === ၂၀၁၀ ခုနှစ်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အမေရိကန်၏ နိုင်ငံတကာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှု တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အမေရိကန်စစ်ရေယာဉ် USS Bonhomme Richard (LHD-6) သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>https://web.archive.org/web/20181226035219/https://www.mmtimes.com/national-news/6684-the-evolving-role-of-myanmar-s-navy.html</ref>[[File:Myanmar officer tour USS Bonhomme Richard. (8202185315).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ အရာရှိများ အမေရိကန်စစ်ရေယာဉ်ကို လာရောက်လည်ပတ်စဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)|alt=]] ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ စစ်ရေယာဉ်တပ်ပေါင်းစု ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း (Combined Fleet Exercise -Sea Shield)ကို နှစ်စဉ်လုပ်ဆောင်ပြီး စစ်ရေယာဉ်မျိုးစုံ နှင့် ရဟတ်ယာဉ်များ၊ အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့ (NAVY SEALs) တပ်ဖွဲ့ဝင်များ၊ အရာရှိ၊ စစ်သည်အင်အား ၁၄ဝဝ ကျော် နှစ်စဉ်ပါဝင်လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။<ref>http://www.moi.gov.mm/?q=news/1/04/2017/id-14239</ref> [[File:2015.10.20.부산국제 조선 해양 대제전 국제 해양 방위산업전 22153969379 9e05ae203c o.jpg|thumb|မြန်မာ - တောင်ကိုရီးယား ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၇ ခုနှစ်)]] ၂ဝ၁၆ ခုနှစ်မှ စ၍ တပ်မတော်နယ်လှည့် အထူးကုဆေးအဖွဲ့ များပါဝင်သော တပ်မတော်ပင်လယ်သွား ဆေးရုံသင်္ဘော(သံလွင်) ဖြင့် မြန်မာ့ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသများရှိ ဒေသခံပြည်သူများအား ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိရာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလထိ ဒေသခံပြည်သူစုစုပေါင်း ၈၁ဝ၅၃ ဦး တို့ကို ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်း များ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ဆေးရုံ သင်္ဘောပေါ်ရှိ သားဖွားခန်း၌ ကိုယ်ဝန်ဆောင် မိခင် ၁၁ ဦးအား အောင်မြင်စွာ မွေးဖွား ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://cincds.gov.mm/node/1260 |accessdate=25 December 2018 |archivedate=21 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181221002828/http://www.cincds.gov.mm/node/1260 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် မြစ်တွင်းသွား ဆေးရုံသင်္ဘော(ရွှေပုစွန်) သည် ရေဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်လျက်ရှိသော [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသကြီး]] အတွင်း လှည့်လည်၍ ဆေးကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။<ref>http://www.moi.gov.mm/npe/?q=news/9/08/2015/id-27318</ref> [[ဖိုင်:Myanmar UMS King Sin Phyu Shin (F14) during Milan 2018 exercise.jpg|thumb|၂၀၁၈ ခုနှစ် မီလန် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု၌ တွေ့ရသော မြန်မာ့စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင် ('''F14''')]] ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် ကျင်းပသည့် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာရေတပ်လေ့ကျင့်မှု ၂၀၁၈ တွင် မြန်မာရေတပ်က ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြန်မာဘက်မှ ရေယာဉ်များတွင် ကျန်စစ်သား-အတန်းအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် [[စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်]] (F-14) နှင့် ကမ်းလွန်ကင်းလှည့်ရေယာဉ် [[စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး]] UMS Inle နှင့် အိန္ဒိယဘက်ခြမ်းတွင် ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ရေးစစ်ရေယာဉ် corvette INS Kamorta, Shivalik (Project 17) တို့ ပါဝင်ကြောင်း၊ ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် INS Sahyadri နှင့် Type 877EKM Kilo-class ရေငုပ်သင်္ဘောတစ်စင်း၊ ရဟတ်ယာဉ်တစ်စင်းနှင့် အဆင့်မြင့်လေယာဉ်နှစ်စင်းတို့နှင့်အတူ။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာရေတပ်၏ စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား သည် ဒေသတွင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရေကြောင်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု တိုးတက်စေရန်အတွက် ပထမဆုံး အမေရိကန်-အာဆီယံ ရေကြောင်းလေ့ကျင့်မှု US-Asean Maritime Exercise (AUMX) တွင် ပါဝင်ခဲ့ပါသည်။<ref>https://www.bangkokpost.com/thailand/general/1741184/first-us-asean-naval-exercise-begins</ref>[[ဖိုင်:6th Indo-Myanmar Coordinated Patrol concludes at Coco Islands (3).jpg|thumb|မြန်မာ့တပ်မတော်ရေ ပင်လယ်ပြင်စစ်ဆင်မှုလေ့ကျင့်ခန်း (၂၀၁၈ ခုနှစ် ကိုကိုးကျွန်း)]]မြန်မာရေတပ်သည် ဒေသတွင်း ရေတပ်များနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။ ၎င်းသည် တော်ဝင်ဩစတြေးလျရေတပ်၊ တရုတ်ရေတပ်နှင့် အိန္ဒိယရေတပ်ကဲ့သို့သော ဒေသတွင်းမှ ရေတပ်များ လာလည်ပတ်ခြင်းကို လက်ခံကျင်းပလျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |url=https://en.qdnd.vn/military/intl-relations-and-cooperation/vietnamese-vessel-visits-myanmar-504421 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=16 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230216000844/https://en.qdnd.vn/military/intl-relations-and-cooperation/vietnamese-vessel-visits-myanmar-504421 |url-status=dead }}</ref> အလားတူ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောများသည် ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနှင့် စင်ကာပူတို့ အပါအဝင် ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေတပ်များသို့ သွားရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည်။<ref>https://www.bangkokpost.com/world/336841/myanmar-ships-back-to-thailand-in-18-years</ref><ref>{{Cite web |url=https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=23201 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127185100/https://www2.irrawaddy.com/article.php?art_id=23201 |url-status=dead }}</ref> ==လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(‌ရေ)များ== #ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးခင်မောင်ဘို (၁၉၄၈ - ၁၉၅၂ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ (ရေ-၁၀၀၁)(၁၉၅၂ - ၁၉၆၂ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်မှူးချုပ် သောင်းတင် (ရေ-၁၀၂၅)(၁၉၆၂ - ၁၉၇၄ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ် ချစ်လှိုင် (ရေ-၃၀၁၁)(၈-၃-၁၉၇၄ မှ ၁၆-၁၀-၁၉၈၀ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ် မောင်မောင်ဝင်း (၁၉၈၀ - ၁၉၈၅ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ခင် (ရေ-၁၀၃၈) (၁၉၈၅ - ၁၉၉၂ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းညွန့် (၁၉၉၂ - ၁၉၉၅ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အေး (၁၉၉၅ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွန့်သိန်း (ရေ-၁၀၈၇)(စတသ-၃)(၁၉၉၇ - ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကြည်မင်း (ရေ-၁၁၀၇)(စတသ-၆)(၂၀၀၀ - ၂၀၀၄ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[စိုးသိန်း]] (ရေ-၁၁၈၁)(စတသ-၁၁)(၂၀၀၄ - ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဉာဏ်ထွန်း၊ ဦး|ဉာဏ်ထွန်း]] (ရေ-၁၁၉၆)(စတသ-၁၆)(၁-၆-၂၀၀၈ ခုနှစ် မှ ၁၅-၈-၂၀၁၂ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရ သက်ဆွေ (ရေ-၁၂၈၂)(စတသ-၂၂)(၁၆-၈-၂၀၁၂ ခုနှစ် မှ ၁၂-၈-၂၀၁၅ ခုနှစ်) #ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[တင်အောင်စန်း]] (ရေ-၁၂၈၇)(စတသ-၂၃) (၁၃-၈-၂၀၁၅ ခုနှစ် မှ ၃-၂-၂၀၂၁ ခုနှစ်) # ရေတပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မိုးအောင်|မိုး​အောင်]] (ရေ-၁၃၇၄)(စတသ-၂၈)(၄-၂-၂၀၂၁ ခုနှစ် မှ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ ခုနှစ် ) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ဇွဲဝင်းမြင့်]] (ရေ-၃၄၇၄)(စတသ-၃၂)(ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ – ဇူလိုင် ၂၀၂၄ ) # ရေတပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[ထိန်ဝင်း]] (စတသ-၂၉)(ဇူလိုင် ၂၀၂၄ – လက်ရှိ ) ==ရာထူးအဆင့် နှင့် အဆောင်အယောင်များ== {{main|တပ်မတော် (ရေ)၏ ရာထူးအဆင့်များနှင့် အဆောင်အယောင် တံဆိပ်များ}} ===ပြန်တမ်းဝင် အရာရှိများ=== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Armed Forces/OF/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OF/Myanmar}} |} ===အခြားအဆင့်များ=== {| style="border:1px solid #8888aa; background-color:#f7f8ff; padding:5px; font-size:95%; margin: 0px 12px 12px 0px;" {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Blank}} {{Ranks and Insignia of Non NATO Navies/OR/Myanmar}} |} ==ဖွဲ့စည်းပုံ== === အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးယူနစ်များ === * ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန (နေပြည်တော်) (ကက(ရေ)) * ဗျူဟာမြောက် ရေတပ်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (နေပြည်တော်) * [[ရေတပ် လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်|ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးဌာနချုပ်]] (ဆိပ်ကြီးခနောင်တို) * [[ရေတပ် သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်|ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်]] (သန်လျင်) * ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ * [[ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စု|ရေတပ်ဗျုဟာ စစ်ရေယာဉ်စုများ]] (ရဗစ) * ရေတပ် တပ်ရင်းများ * အထူးတပ်ဖွဲ့    ==== ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ ==== ===== [[ဧရာဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဧရာဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ဧရခ) ===== * ဌာနချုပ် (သန်လျက်စွန်း၊ ရန်ကုန်) * သံလျင်ရေတပ်စခန်း * သီလဝါ ရေတပ်စခန်း * ကိုကိုးကျွန်းအခြေစိုက်စခန်း (ရေတပ်ရေဒါယူနစ်အပါအဝင်) ===== [[မောရဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|မောရဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (မရခ) ===== * ဌာနချုပ် (မော်လမြိုင်မြို့) ===== [[ဓညဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ဓရခ) ===== * ဌာနချုပ် ([[စစ်တွေမြို့]]) * ကျောက်ဖြူရေတပ်စခန်း * သံတွဲရေတပ်စခန်း * အမှတ် (၇၁) ရေငုပ်သင်္ဘော အခြေစိုက်စခန်း ===== [[ပမ္မဝတီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|ပမ္မဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (ပရခ) ===== * ဌာနချုပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၁)ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၂)ရေတပ်ပစ္စည်းထိန်းတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၃)ရေတပ်အုပ်ချုပ်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၄)ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၅)ရေတပ်စက်မှုလက်မှုတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၆)စစ်ရေယာဉ်စု (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၂၇)ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးတပ် (ဟိုင်းကြီးကျွန်း) ===== [[တနင်္သာရီ ရေတပ် စခန်းဌာနချုပ်|တနင်္သာရီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်]] (သရခ) ===== * ဌာနချုပ် ([[ကျွန်းစုမြို့]]၊ [[တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး]]) * အမှတ်(၅၁)ရေတပ်ဆက်သွယ်ရေးတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၂)ရေတပ်ပစ္စည်းထိန်းတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၃)ရေတပ်အုပ်ချုပ်ရေးတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၄)ရေတပ်လက်နက်ခဲယမ်းတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၅)ရေတပ်စက်မှုလက်မှုတပ် (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၆)စစ်ရေယာဉ်စု (မြိတ်မြို့) * အမှတ်(၅၇)ရေတပ်လေ့ကျင့်ရေးတပ် (စခန်းသစ်ကျွန်း) * အမှတ်(၅၈)ရေတပ်အခြေစိုက်စခန်း (ဇာဒက်ကြီးကျွန်း) * အမှတ်(၅၉)ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (မလိကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (ပုလဲကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (ကတန်ကျွန်း) * ရေတပ်ရှေ့တန်းစခန်း (စခန်းသစ်ကျွန်း) ==== ရေတပ် ဗျုဟာစစ်ရေယာဉ်စုများ ==== * အမှတ်(၁)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(သန်လျင်) * အမှတ်(၂)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(ဟိန်းဇဲ၊ ရေဖြူမြို့နယ်၊ တနင်္သာရီ) * အမှတ်(၃)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(စနဲမြို့၊ [[ကျောက်ဖြူခရိုင်]]၊ ရခိုင်ပြည်နယ်) * အမှတ်(၄)ဗျူဟာစစ်ရေယာဉ်စု(ဟိုင်းကြီးကျွန်း) ==== ရေတပ် တပ်ရင်းများ ==== [[File:The Commander-In-Chief, Myanmar Navy, Vice Admiral Thura Thet Swe calling on the Chief of Naval Staff, Admiral D.K. Joshi, in New Delhi on July 29, 2013.jpg|thumb|241x241px|မြန်မာ - အိန္ဒိယ ရေတပ်ဦးစီးချုပ်များ တွေ့ဆုံစဉ် (၂၀၁၃ ခုနှစ်)]] ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်(ရေ)၏ အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်းကို တပ်ရင်းဌာနချုပ်(၁)ခွဲ၊ သေနတ်ကိုင်တပ်ခွဲ(၃) ခွဲတို့ဖြင့် ကမ်းတက်တပ်ရင်းအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်ရင်းအဆင့်မဖွဲ့စည်းမှီ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ကာလမှစတင်ကာ တပ်စုအဆင့်၊ တပ်ခွဲအဆင့်ဖြင့် စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အရေးပေါ်ကိစ္စရပ်များရင်ဆိုင်လာရပါက အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း လှုပ်ရှားမှုပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ရေတပ်အရာရှိ/စစ်သည်များအား ခြေလျင်တပ်ဆိုင်ရာဘာသာရပ်များကို လေ့ကျင့်သင်ကြားကာ ရေတပ်တပ်ရင်းတွင် အမှုထမ်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် အင်အားထပ်မံရရှိခဲ့သဖြင့် သေနတ်ကိုင်တပ်ခွဲ(၅) ခွဲအထိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များအား အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ၎င်း၊ စစ်ရေး/စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား တနင်္သာရီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ၎င်း တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး မြိတ်၊ တနင်္သာရီ၊ ကော့သောင်း၊ ဘုတ်ပြင်း၊ ထားဝယ်ဒေသများတွင် စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များအား အမှတ်(၁၇)ခြေလျင်တပ်ရင်းသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ကာ တပ်ရင်းဌာနချုပ်ကိုလည်း မြိတ်မြို့မှ တွံတေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဧရာ၀တီမြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသအတွင်း ခုတ်မောင်းသွားလာလျက်ရှိသော ရေယာဉ်များလုံခြုံရေးအတွက် ရည်ရွယ်ကာ အမှတ်(၂)ရေတပ်တပ်ရင်းကို သန်လျက်စွန်းတွင် ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အမှတ်(၂)ရေတပ်တပ်ရင်း၏ စစ်ဆင်ရေးကိစ္စရပ်များအား အနောက်တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ၎င်း၊ စစ်ရေး/စစ်ထောက်ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား ဧရာ၀တီရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှ၎င်း တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ပြီး ရန်ကုန်၊ ဟင်္သာတ၊ ဝါးခယ်မ၊ ဘိုကလေးဒေသများတွင် စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၃၀) ရက်နေ့တွင် ရေတပ်တပ်ရင်းများ၏စစ်ဆင်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးတာဝန်များအား အခြားနယ်မြေခံတပ်ရင်းများသို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ပြီးနောက် ရေတပ်တပ်ရင်းများအား ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>တပ်မတော်သမိုင်း၊ ပဉ္စမတွဲ၊၁၉၆၂-၁၉၇၄</ref> ==== အထူးတပ်ဖွဲ့ ==== [[တပ်မတော် (ရေ) အထူးစစ်ဆင်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (Myanmar Navy SEALs) ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကာလများမှ စတင်ကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဓားစာခံကယ်ဆယ်ရေး၊ အကြမ်းဖက်မှု တိုက်ဖျက်ရေးနှင့်မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်းများ လှုပ်ရှားမှုပြုနိုင်ရန် အဓိက ရည်ရွယ်သည်။ ရွေးချယ်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်နှင့်လေ့ကျင့်ရေးသင်ရိုးညွှန်းတမ်းသည်အမေရိကန်ရေတပ် SEAL ရွေးချယ်ရေးနှင့်လေ့ကျင့်ရေး သင်ရိုးညွှန်းတမ်း နှင့်ဆင်တူသည်ဟု ဆိုကြသည်။<ref>https://www.youtube.com/watch?v=Jhl8LfT2_9k</ref><ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/19/c_137906627.htm |accessdate=12 October 2019 |archivedate=30 March 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190330192141/http://www.xinhuanet.com/english/2019-03/19/c_137906627.htm }}</ref><ref>https://www.youtube.com/watch?v=Mp-0y6TUl7w</ref> ==== ရေတပ်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး ==== မြန်မာ့ တပ်မတော်သည် ရေတပ်အခြေစိုက် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးအတွက် ဘိုဖော်စ် ၄၀ မီလီမီတာ နှင့် zpu-2 AAA တို့ကို ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည်။ == စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ == {{Main|တပ်မတော် (ရေ)၏ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများစာရင်း}} === ခေတ်မီရေး === မြန်မာ့ရေတပ်သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်းကတည်းက ခေတ်မီရေးအစီအစဉ်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ပြည်တွင်း၌ နိုင်ငံခြားမှ ထောက်ပံ့သော စက်ကိရိယာများဖြင့် တည်ဆောက်ခြင်းဖြင့် ကြီးမားပြီး ပိုမိုအဆင့်မြင့်သော သင်္ဘောများကို ထည့်သွင်းထားသည်။ === ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်များ === မြန်မာ့ရေတပ်သည် သင်္ဘောအဟောင်းများနှင့် စက်ကိရိယာများကို အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ၎င်း၏ ခေတ်မီရေးအစီအစဉ်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Type 053H1 အတန်းအစား ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို တရုတ်နိုင်ငံမှ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ဤသင်္ဘောနှစ်စင်းကို အကျယ်တဝင့် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ အဆင့်မြှင့်တင်မှုများတွင် C-802 ဒုံးကျည်များဖြင့် HY 2 သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များကို အစားထိုးခြင်းနှင့် အာရုံခံကိရိယာအသစ်များ တပ်ဆင်ခြင်းတို့ ပါဝင်ပါသည်။ ပထမဆုံး ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘော အောင်ဇေယျသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဗီဆာခါပတ်နမ်မှ အိန္ဒိယရေတပ်သင်္ဘောများနှင့် ပူးတွဲစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည့် [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား]] သည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ရေတပ်၏ ပထမဆုံး ကိုယ်ပျောက်ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောဖြစ်သည်။ ရေတပ်သည် ပြည်တွင်းထုတ် ဖရီးဂိတ်သင်္ဘော ခြောက်စင်း တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်နေသည်။ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့် အနောက်တိုင်းလက်နက်စနစ်များကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အဆိုပါသင်္ဘောများတွင် Kh-35E သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များ၊ OTO Melara 76 mm Super Rapid Cannons၊ AK-630 6-barrel 30mm close-in weapon system (CIWS) နှင့် Chinese ASW ဒုံးပျံများနှင့် တော်ပီဒိုများ တပ်ဆင်ထားပါသည်။ ရေဒါများနှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်စနစ်များသည် အိန္ဒိယ၏ Bharat Electronics မှ အဓိကဖြစ်သည်။ အသစ်တည်ဆောက်ထားသော ဖရီးဂိတ်စစ်သင်္ဘောများနှင့် OPV များအတွက် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြေပြင်မှ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးကျည်များနှင့် သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်များကို မြန်မာနိုင်ငံက ဝယ်ယူခဲ့သည်။ မြန်မာရေတပ်သင်္ဘောကျင်းသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် တရုတ်အကူအညီဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဒေသတွင်း ခေတ်အမီဆုံး သင်္ဘောကျင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာရေတပ် အင်ဂျင်နီယာ အများအပြားသည် တရုတ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး လေ့ကျင့်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ [[ဖိုင်:Kh-35E maq maks2009.jpg|thumb|ရုရှားလုပ် Kh-35E သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည်]] === ရေငုပ်သင်္ဘောများ === ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်သည် အိန္ဒိယမှ ဆိုဗီယက်ခေတ် Sindughosh/Kilo-class ရေငုပ်သင်္ဘောအား ၎င်း၏ ပထမဆုံး ရေငုပ်သင်္ဘောကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ယခင် INS Sindhuvir (S58) ကို မလွှဲပြောင်းမီ Hindustan Shipyard Limited မှ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲသိင်္ခသူ]] UMS Minye Theinkhathu ဟု အမည်ပြောင်းကာ လေ့ကျင့်ရေး အတွက် အသုံးပြုမည့် ရေငုပ်သင်္ဘော ဖြစ်သည်။<ref>https://thediplomat.com/2019/09/kilo-impact-in-the-bay-of-bengal/</ref><ref>https://economictimes.indiatimes.com/news/defence/taking-it-to-next-level-india-readies-submarine-for-myanmar/articleshow/70442448.cms</ref> ၎င်းအား ရေတပ်စစ်ရေယာဉ်လေ့ကျင့်မှု ('Bandoola 2020') ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လူသိရှင်ကြား ပထမဆုံးမြင်တွေ့ခဲ့ပါသည်။<ref>https://www.janes.com/defence-news/news-detail/myanmar-navy-showcases-newly-acquired-submarine-in-fleet-exercise-bandoola</ref> အိန္ဒိယရေတပ်သည် မြန်မာရေငုပ်သင်္ဘောကို ထိထိရောက်ရောက် လည်ပတ်နိုင်စေရန် လေ့ကျင့်ရေးတွင် ကူညီသွားမည်ဖြစ်သည်။<ref>https://www.indiatoday.in/world/story/myanmar-navy-to-acquire-its-first-submarine-ins-retrofitted-sindhuvir-1732421-2020-10-17</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာရေတပ်သည် ၎င်း၏ ဒုတိယမြောက် ရေငုပ်သင်္ဘော 35B Ming-class အမျိုးအစား [[ရေငုပ်သင်္ဘောစစ်ရေယာဉ် မင်းရဲကျော်ထင်]] UMS Minye Kyaw Htin ရေငုပ်သင်္ဘောအား တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်ခံရယူခဲ့သည်။<ref>https://www.indrastra.com/2021/12/UMS-Minye-Kyaw-Htin.html</ref><ref>{{Cite web |url=https://navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2021/december/11171-myanmar-commissions-the-ums-minye-kyaw-htin-chinese-made-type-035-submarine.html |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=24 September 2023 |archive-date=4 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004221743/https://navyrecognition.com/index.php/naval-news/naval-news-archive/2021/december/11171-myanmar-commissions-the-ums-minye-kyaw-htin-chinese-made-type-035-submarine.html |url-status=dead }}</ref> === တခြား === [[ဖိုင်:Shyena.png|thumb|အိန္ဒိယလုပ် အဆင့်မြင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက် Shyena တော်ပီဒို]] ၂၀၁၅ မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာရေတပ်သည် အစ္စရေးနိုင်ငံမှ Super Dvora Mk III ကင်းလှည့်သင်္ဘောနှစ်စင်းကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.israeldefense.co.il/en/content/report-myanmar-acquired-super-dvora-mk-3-boats-iai |access-date=24 September 2023 |archive-date=20 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221020034330/https://www.israeldefense.co.il/en/content/report-myanmar-acquired-super-dvora-mk-3-boats-iai }}</ref> ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇ ဒသမ ၉ သန်းတန်ဖိုးရှိ သဘောတူညီချက်အရ မြန်မာရေတပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အဆင့်မြင့် ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်တော်ပီဒို Shyena ယူနစ်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။<ref>https://www.aspistrategist.org.au/the-five-domains-update-69/</ref> ထို့အပြင် မြန်မာရေတပ်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုးရီးယားထံမှ [[စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ]] (1501) platform dock (LPD) အသစ်ကို ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ==သင်္ဘောများ== === ရေငုပ်သင်္ဘောများ (Submarines) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! width="100" |အမျိုးအစား ! width="150" |တည်ဆောက်သူ ! width="160" |နံပါတ်စဉ် ! width="50" |တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[ကီလိုအမျိုးအစား ရေငုပ်သင်္ဘော ]] [[File:«Краснодар».jpg|225x225px]]|| [[Rubin Design Bureau]] {{flagicon|Russia}} [[ရုရှား]] ||[[မင်းရဲသိင်္ခသူ ရေငုပ်သင်္ဘော|မင်းရဲသိင်္ခသူ]]|| ၂၀၂၀ || ခရုဇ်ဒုံးပျံ | [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ထံမှ လက်ခံရရှိ<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/july/7327-myanmar-to-receive-its-first-kilo-class-submarine-from-india.html |access-date=30 July 2019 |archive-date=18 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201018025853/https://www.navyrecognition.com/index.php/news/defence-news/2019/july/7327-myanmar-to-receive-its-first-kilo-class-submarine-from-india.html }}</ref> |- |Type-035G ၏ မျိုးကွဲ Type-035B အမျိုးအစား {{sclass2|Ming|ရေငုပ်သင်္ဘော}}<ref name="irrawaddy">{{cite web|last1=December 2021|first1=ဧရာဝတီ 27|title=တရုတ်နိုင်ငံက မြန်မာစစ်ကောင်စီကို ရေငုပ်သင်္ဘော တပ်ဆင်ပေး|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/12/27/248447.html|website=ဧရာဝတီ|access-date=၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁|date=၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၁}}</ref>[[ဖိုင်:Ming class SS.svg|left|thumb|225x225px]] |{{Flagicon|China}} [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] |[[မင်းရဲကျော်ထင် ရေငုပ်သင်္ဘော|မင်းရဲကျော်ထင်]] |၂၀၂၁ | * 6 × bow torpedo tubes * 2 × stern torpedo tubes |[[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]]ထံမှ လက်ခံရရှိ<ref name="irrawaddy" /> |- | [[ ရေငုပ်သင်္ဘော ]] [[ဖိုင်:SSN-AUKUS_submarine.jpg|225x225px]]|| {{flagicon|Myanmar}} [[မြန်မာ]] ||[[မသိရှိ]]|| ၂၀၂၃ || မသိရှိ | မသိရှိ <ref>https://www.globalfirepower.com/country-military-strength-detail.php?country_id=myanmar</ref> |} === Landing Platform Dock (LPD) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! width="100" |အမျိုးအစား ! width="150" |တည်ဆောက်သူ ! width="160" |နံပါတ်စဉ် ! width="50" |တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !မှတ်ချက် |- | [[Makassar အမျိုးအစား]]|| Dae Sun Shipbuilding [[တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|တောင်ကိုးရီးယား]] {{flagicon|South Korea}} || စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ (1501) | ၂၀၁၉ | ၂၄-၁၂-၂၀၁၉ ရက်နေ့တွင် တပ်တော်ဝင်ခဲ့သည်။ |- |} === ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်များ (Frigate) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !width=100px|အမျိုးအစား !width=160px|တည်ဆောက်သူ !width=140px|နံပါတ်စဉ် !width=50px|တပ်တော်ဝင်သည့် ခုနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း|သာလွန်မင်း-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်]] | ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} | [[စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် သာလွန်မင်း''']] (19) | ၂၀၂၄ | 16× [[HQ-16]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည်၊ [[H/PJ-26 76 mm naval gun| H/PJ-26]] ခေတ်မှီရေတပ်သုံး ‌အောတိုအမြောက် ၊ [[C-802]] သို့မဟုတ် [[Kh-35E]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး၊[[Type-97 torpedo]]တော်ပီဒို၊ [[Type 730]] CIWS၊ nulka decoy system တပ်ဆင်ထားသည်။ (မှတ်ချက်။ အထက်ဖော်ပြပါ လက်နက်အချို့သည် တပ်ဆင်ထားမှုမရှိသေးသဖြင့် ခန့်မှန်းဖော်ပြချက်ဖြစ်သည်။) | ကိုယ်ပျောက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်, [[Vertical launching system|VLS]] ပါဝင်သည့် မြန်မာ့ရေတပ်၏ ပထမဆုံး ဖရီးဂိတ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာရေတပ်၏ တည်ဆောက်သမျှ စစ်ရေယာဉ်များထဲတွင် အကြီးဆုံး စစ်ရေယာဉ်ဖြစ်သည်။<ref>https://news-eleven.com/article/298649</ref> |- | rowspan="2" | [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား|ကျန်စစ်သား-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ်]] [[File:Indo-Myanmar Coordinated Patrol Exercise 2018 (2).jpg|225x225px]] (မှတ်ချက်။ အမျိုးအစား၏ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်အမည်ကို အစွဲပြု၍ အမျိုးအစားအမည်ပေးလေ့ရှိသည်။) | rowspan="2" | ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || [[စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် ကျန်စစ်သား''']] (12) | ၂၀၁၄ || rowspan="2" |1× [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]စူပါလျင်မြန် အမြောက်မြား<br> [[AK-630]] 6-barrel 30&nbsp;mm [[Close-in weapon system]] လက်နက်စနစ် <br> [[SA-N-5]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည် ( F 12 is to be fitted with [[TY-90]]) <br> [[C-802]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး <br> [[Anti-submarine warfare|ASW]] တော်ပီဒို <br> Rocket Launchers, possibly ASW ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည် or decoy [[rocket]]s || rowspan="2" | ကိုယ်ပျောက် ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်, ရဟတ်ယာဉ်ရုံပါဝင်သည် |- |[[စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်|'''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် ဆင်ဖြူရှင်''']] (14) |၂၀၁၅ |- | အောင်ဇေယျ-အမျိုးအစား ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် <ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011">AMR NAVAL DIRECTORY 2011</ref>(မှတ်ချက်။ အမျိုးအစား၏ ပထမဆုံး စစ်ရေယာဉ်အမည်ကို အစွဲပြု၍ အမျိုးအစားအမည်ပေးလေ့ရှိသည်။) | ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း <br> (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''ဖရီးဂိတ်စစ်ရေယာဉ် အောင်ဇေယျ''' || ၂၀၀၈<br> ||1× [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br> 4 x [[AK-630]] 6-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] သေနတ်များ <br> 6 × [[SA-N-5]] SAM လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးဒုံးကျည် <br> 8 x [[Kh-35|Kh-35E]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး <br> Triple 324&nbsp;mm [[Yu-7 တော်ပီဒို|YU-7]] [[Anti-submarine warfare|ASW]] တော်ပီဒို <br> Rocket Launchers, possibly ASW ရေငုပ်သင်္ဘောဖျက်ဒုံးကျည် or decoy [[rocket]]s || |- | Jianghu-II Class [[File:BNS OSMAN (F-18).JPEG|225x225px]] <br> [Type 053H1 || Hudong Shipyard <br> [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ]] {{flagicon|CHN}} || '''F21 -မဟာဗန္ဓုလ''' <br/> '''F23 - မဟာသီဟသူရ''' || ၂၀၁၂ || 2 x 100&nbsp;mm gun<br> 4 x dual 37&nbsp;mm AA သေနတ်များ<br> 8 x [[C-802]] သင်္ဘောဖျက်ဒုံး<br> 2 x Type 81 (RBU-1200) 5-tube ASW RL (30 rockets), or 2 x Type 3200 6-tube ASW RL (36 rockets)<br>2 x Type 62 5-tube A/S mortar launchers<br>2 x depth charge (DC) racks & projector<br> || |- |} ===ကော်ဗက် စစ်ရေယာဉ်များ (Corvette)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- ! !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |[[ဖိုင်:771 corvette.jpg|thumb]] | အနော်ရထာ အမျိုးအစား || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} ||'''771 - UMS အနော်ရထာ'''<br/> || ၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011"/> ||1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad||773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |- |[[ဖိုင်:UMS 772 Bayinnaung.jpg|thumb]] |အနော်ရထာ အမျိုးအစား |ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} |'''772 - UMS ဘုရင့်နောင်'''<br /> |၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011" /> |1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad |773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |- |[[ဖိုင်:Corvette Myanmar 773.jpg|thumb]] |အနော်ရထာ အမျိုးအစား |ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} |'''773 - UMS တပင်ရွှေထီး''' |၁၉၉၆–လက်ရှိ<ref name="AMR NAVAL DIRECTORY 2011" /> |1 × [[Oto Melara 76 mm|Oto Melara 76 mm Super Rapid Cannons]]<br /> 2 × [[ZPU|Type 58/ZPU 2]] [[Anti-aircraft gun|Anti-aircraft Gun]]<br /> 1 × [[AK-230|Type 69/AK-230]] twin-barrel 30&nbsp;mm [[CIWS]] gun<br /> 4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface Missile]]<br /> 2 × RBU-1200 or Type 81 [[Anti-submarine warfare|ASW]] rocket launchers<br>1 helipad |773 was the latest design of the class and featured the stealth shaping. Launched on 2014 and expected to commissioned in 2016. |} ===ကိုယ်ပျောက်အမြန်သွားတိုက်ခိုက်ရေးရေယာဉ် === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[ကိုယ်ပျောက်သင်္ဘော]]|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''491''' <ref>http://mmmilitary.blogspot.com</ref> || ၂၀၁၂<ref>http://www.facebook.com/photo.php?fbid=478244362217724&set=pb.438995926142568.-2207520000.1356654312&type=3&theater</ref> || 1 × [[AK-630]] twin-barrel 30&nbsp;mm CIWS gun <br/> 4 x [[C-802]] anti-ship missile || |- |} ===မိုင်းရှင်း စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Creddok(AM-356) [[File:Admirable-136.jpg|225x225px]] || [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] {{flagicon|USA}} ||'''42 - ရန်ကြီးအောင်''' ||1967||1x76mm Cannon<br/> 2x 40mm Bofer Anti Aircraft Gun <br/> 4xAuliGun <br/> Hedgehog Anti Submarine Destroyer || အမေရိကန်ရေတပ် ရေယာဉ်ဟောင်း<ref name="ReferenceA">Maung Aung Myoe, Building the Tamadaw</ref> |- |} ===ရေငုပ်သင်္ဘော တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | [[Type 037 class submarine chaser|Hainan]] [[File:DengXiaoPingNanXunJunJian.jpg|225x225px]] <ref name="mmmilitary.blogspot.com">mmmilitary.blogspot.com/</ref> || Dalian, Qiuxin and Huangpu Shipyard, တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ {{flagicon|CHN}} || # '''442 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ထက်အောင်''' # '''443 - [[စစ်ရေယာဉ် ရန်ငြိမ်းအောင်]]''' # '''444 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ခွင်းအောင်''' # '''445 - စစ်ရေယာဉ် ရန်မင်းအောင်''' # '''446 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ရဲအောင်''' # '''447 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ပန်းအောင်''' # '''448 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ဝင်းအောင်''' # '''449 - စစ်ရေယာဉ် ရန်အေးအောင်''' # '''450 - စစ်ရေယာဉ် ရန်ဇွဲအောင်''' | ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၃ || 2 × Type 66 - 57mm twin guns<br /> 2 × [http://www.sinodefence.com/army/antiaircraft/type87towed25mm.asp Type 87 - 25 mm twin guns]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin Anti-Aircraft Guns<br />[[RBU-6000|RBU]] || ၄၄၁၊ ရန်စစ်အောင် သည် [[နာဂစ်မုန်တိုင်း]]ကြောင့် နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။<ref name="Burmese Navy Decimated in Cyclone">{{Cite web |title=Burmese Navy Decimated in Cyclone<!-- Bot generated title --> |url=http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=11980 |accessdate=13 May 2013 |archivedate=13 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080513034727/http://www.irrawaddy.org/article.php?art_id=11980 }}</ref> <br/>၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခြောက်စင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် လေးစင်း |- |} ===ဒုံးပျံတင် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ (FAC - Missile)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Houxin class [[File:駐港部隊艦艇大隊037II型-771導彈艦.JPG|225x225px]] <ref>[http://mmmilitary.blogspot.com/ Myanmar Defence Weapons<!-- Bot generated title -->]</ref> || Qiuxin Shipyards, [[ရှန်ဟိုင်းမြို့]]၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ {{flagicon|CHN}} || '''471 - မာဃ<br/>472 - SaitTra<br/>473 - DuWa<br/> 474 - ZeyHta<br/> 475 - ဟံသာ<br/> 476 - BanDa''' ||၁၉၉၅၊ ၁၉၉၆၊ ၁၉၉၇||4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surface ဒုံးပျံ]]<br /> 2 × [[AK-230 |30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ || |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB">mmmilitary.blogspot.com</ref>|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''556<br/> 557<br/>558<br/>559<br/>560''' || ၂၀၀၄ ||4 × [[C-802]] [[Surface-to-surface missile|Surface-to-Surfaceဒုံးပျံ]]<br /> 2 × [[AK-230|30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ || |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''561<br/>562<br/>567<br/>568<br/>569<br/>570''' || ၂၀၀၈၊ ၂၀၁၂ || <br /> 2 × [[AK-230|30 mm AK 230 အလိုအလျှောက်ပစ်စက်သေနတ်]]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေး သေနတ်များ <br/> 2 x [[C-802|C-802A]] Surface to Surface Anti-ship ဒုံးပျံ || |- |} ===အမြောက်တင် အမြန်တိုက်ခိုက်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ (FAC - GUN) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | 5-Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/> || ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}} || '''551<br/>552<br/>553<br/>554<br/>555<br/>563<br/>564<br/>565<br/>566'''|| ၁၉၉၆၊ ၂၀၁၃ || 1 × [[37 mm AA gun]]<br /> 2 × [http://www.sinodefence.com/army/antiaircraft/type87towed25mm.asp Type 87 - 25 mm twin guns]<br /> 2 × Type 69 14.5&nbsp;mm twin Anti-Aircraft Guns || |- |} ===ကမ်းလွန် ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ (Large Patrol Combatants)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Osprey Class-50<ref name="ReferenceA"/><ref name="ReferenceB"/><ref name="ReferenceC">The Naval Institute Guide to Combat Fleets of the World: Their Ships By Eric Wertheim</ref> || Danyard A/S, Frederikshavn, {{DEN}} || '''၅၅ - အင်းတော်<br/>၅၇ - အင်းလျား''' || ၁၉၈၂ ||1 / 40mm 60-cal. Bofors AA<br>2 / 20mm 70-cal. Oerlikon AA ||56 (Inma) was sunk| |- | Inle Class [[File:Milan 2018 - MILES - Milan Exercise Sea - 13.jpg|225x225px]]|| ရေတပ်သင်္ဘောကျင်းဌာနချုပ်၊ {{MYA}} || '''54 - [[စစ်ရေယာဉ် အင်းလေး]]''' || ၂၀၁၇<ref name="mizzima.com">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.mizzima.com/news-domestic/myanmar-navy-commissions-seven-new-vessels |accessdate=25 December 2018 |archivedate=27 January 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180127202424/http://www.mizzima.com/news-domestic/myanmar-navy-commissions-seven-new-vessels }}</ref><ref name="ReferenceB">http://www.janes.com/article/76685/myanmar-commissions-new-opv-and-landing-craft</ref>||Guns, ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | PGM 43 class <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>|| Marinette Marine, [[Wisconsin]]; last two by Peterson Builders, [[Sturgeon Bay, WI]], {{USA}} || '''401<br/>402<br/>403<br/>404<br/>405<br/>406''' || ၁၉၅၉-၁၉၆၁ || 1x40mm Bofor, 2 dual 20mm OA, 2x12.7mm MG || | |- | Y311 class - modified Y301<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || ဆင်မလိုက် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || '''Y311'''|| ၁၉၆၇ || 2x40mm Bofor, 2X20mm OA ||Y-312 သည် နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် နစ်မြုပ်ဟု သတင်းထုတ်ပြန်<ref name="Burmese Navy Decimated in Cyclone"/>) |- | Y Series class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Uljanik SY, Pola [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} || '''301<br/>302<br/>303<br/>304<br/>305<br/>306<br/>307<br/>308<br/>309<br/>310''' || ၁၉၅၇–၁၉၆၀ || 2x40mm Bofor, 2X20mm OA || |- |} ===ကရူဇါ ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Swift class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Swiftships, Vosper Naval Systems Pte Ltd, [[စင်ကာပူနိုင်ငံ]] {{flagicon|Singapore}}|| '''422<br/>423''' || ၁၉၈၀ || 2 40&nbsp;mm, 2 20&nbsp;mm, 2 12.7&nbsp;mm machine gun, Pathfinder Radar||421 သည် ပင်လယ်ပြင်တွင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ |- |} ===အမြန်သွား ကင်းလှည့်စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Carpentaria class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || [[ဩစတြေးလျနိုင်ငံ]] {{flagicon|Australia}} || '''112<br/>113<br/>114<br/>115<br/>116<br/>117'''<ref name="ReferenceA"/>|| ၁၉၇၈-၁၉၈၀ ||MK10 AA, radar, 20mm 70cal|| |- | 412 class<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || ရေတပ် သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}} || '''412<br/>413<br/>414<br/>416'''|| ၁၉၈၃-၁၉၈၄ ||2x40mm AA, 2x12.7mm machine gun ||415 နစ်မြုပ်ပြီး |- | PB-90 <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} ||'''424<br/>425<br/>426''' || ၁၉၉၀ || M-75 AA, Radar, 2x quadruplet 20mm cal || |- |[[Super Dvora Mk III-class patrol boat]] [[File:Super dvora mk3.jpg|225x225px]] <ref>[http://weaponews.com/news/6635-myanmar-navy-received-two-israeli-gunboat.html Myanmar Navy received two Israeli gunboat<!-- Bot generated title -->]</ref> || [[အစ္စရေးနိုင်ငံ]] {{flagicon|Israel}} || '''271<br/>272<br/> || ၂ဝ၁၇ ||1 × Typhoon 25-30 mm stabilized cannon/Oerlikon 20 mm cannon2 × 12.7 mm machine guns|| |- |} ===တင့်ကားတင်ကမ်းထိုး ရေယာဉ်များ (Coastal land craft mechanised) === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="ReferenceA"/>||'''709<br/>710'''||၁၉၆၇|||| |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="myawady.com.mm">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myawady.com.mm/photonews/item/11344-2013-04-10-13-50-55 |accessdate=3 February 2015 |archivedate=23 October 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20141023050309/http://www.myawady.com.mm/photonews/item/11344-2013-04-10-13-50-55 }}</ref>||'''1611'''||၂၀၀၅|| || |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="myawady.com.mm"/>||'''1612<br/>1613'''||၂၀၁၃|| || |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="janes.com">http://www.janes.com/article/76685/myanmar-commissions-new-opv-and-landing-craft</ref>||'''1614<br/>1615'''||၂ဝ၁၇|| || ၅၆ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}||'''1701<br/>1702<br/>1703<br/>1704<br/>1705<br/>1706'''||၂ဝ၁၅||Machine Gun || ၂၉ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}||'''1707<br/>1708<br/>1709<br/>1710<br/>1711<br/>1712'''||၂ဝ၁၆||Machine Gun || ၂၉ မီတာ |- |LCM||ရေတပ် အင်ဂျင်နီယာရုံ {{flagicon|Burma}}<ref name="mizzima.com"/>||'''1713<br/>1714<br/>1715<br/>1716'''||၂ဝ၁၇|| || ၂၉ မီတာ |- |} ===ကမ်းထိုး ရေယာဉ်များ (Coastal Land Craft Utility)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |LCU|| ရေတပ်သင်္ဘာကျင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) {{flagicon|Burma}}||'''605'''<ref name="ReferenceA"/>||၁၉၈၄|| || |- |LCU|| [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] {{flagicon|USA}}||'''603'''<ref name="ReferenceA"/>||၁၉၆၃-၁၉၆၈ || || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း သုတေသန စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | Survey ship <ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/> || Tito SY, Belgrade, [[ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}} || '''801 - စစ်ရေယာဉ် သုတေသီ''' || ၁၉၆၅ || helipad <br>2 x40 mm, 2x 20&nbsp;mm machine gun<ref>bangladeshdefence1945.blogspot.com/2010/11/ships-of-myanmar-navy_22.html</ref> || |- |} ===ကမ်းရိုးတန်း ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး စစ်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- | coastal tanker<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Watenabe Zosen K.K., Hakata, {{JPN}} ||'''608''' || ၁၉၉၁ ||မရှိ || |- | coastal tanker<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || Shimoda Dockyard, Shimoda, {{JPN}} || '''609 class''' || ၁၉၈၆ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || {{GER}} || '''601 ပြည်တော်အေး - ၁'''|| ၁၉၇၅ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || {{JPN}} || '''602 ပြည်တော်အေး - ၂''' || ၂၀၀၂ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးသင်္ဘော<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/> || A/S Nordsovaerftet, Ringkobing, {{NOR}} || '''Ayidawaya'''|| ၁၉၉၁ || မရှိ || |- | ကမ်းရိုးတန်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>|| {{MYA}}|| '''612<br/>613<br/>615<br/>618'''|| ၁၉၉၀|| AA Gun|| |- | ရတနာပုံ<ref name="ReferenceA"/><ref name="mmmilitary.blogspot.com"/><ref name="ReferenceC"/>||{{MYA}}|| '''အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ် ပို့ဆောင်ရေး''' ||၁၉၉၀|| || |- | ဆေးရုံသင်္ဘော (ရွှေပုစွန်)|| {{MYA}}|| '''ဆေးရုံ AH-01'''|| ၂၀၁၂|| || မြစ်တွင်းသွားဆေးရုံရေယာဉ် |- | ဆေးရုံသင်္ဘော (သံလွင်)|| {{MYA}}|| '''ဆေးရုံ AH-02'''|| ၂၀၁၅|| || ၂၅ ခုတင်ဆံ့ ဆေးရုံသင်္ဘော |- | ချင်းတွင်း|| {{MYA}}|| '''တပ်ဖွဲ့ ပို့ဆောင်ရေး AP-01'''|| ၂၀၁၆|| || |- |} ===မြစ်ချောင်းကင်းလှည့်ရေယာဉ်များ=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |PBR class [[File:PBR-829 in Kenner LA.jpg|225x225px]] || {{USA}}|| '''211<br/>212<br/>213<br/>214<br/>215<br/>216''' || ၁၉၇၈-၁၉၈၂ || 1 × twin M2HB .50 caliber (12.7&nbsp;mm) machine guns (forward in a rotating tub)<br>1 × single M2HB (rear)<br>1 or 2 × M60 7.62&nbsp;mm machine gun(s) (side-mounted)<br>1 × 40&nbsp;mm Mk 19 grenade launcher || |- |Yan Naing class<ref name="ReferenceA"/>|| Doone Htay,{{flagicon|Burma}}|| '''501<br/>510<br/>502<br/>503<br/>504<br/>505<br/>506<br/>507<br/>508<br/>509<br/>510'''||၁၉၇၀||Machine Gun, OA|| |- |Michao Class<ref name="ReferenceA"/>|| [[ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ]] {{flagicon|ယူဂိုဆလားဗီးယား}}|| '''001<br/>002<br/>003<br/>004<br/>005<br/>006<br/>007<br/>008<br/>009<br/>010<br/>011<br/>012<br/>013<br/>014<br/>015<br/>016<br/>017<br/>018<br/>019<br/>020<br/>021<br/>022<br/>023<br/>024<br/>025'''||၁၉၆၃-၁၉၆၈||2x20mm OA|| |- |PCE Class<ref name="mmmilitary.blogspot.com"/> || ရေတပ်သင်္ဘောကျင်း {{flagicon|Burma}}||217<br/>218<br/>219<br/>220||၁၉၈၉||machine gun, Bofor, AA ||၄ စင်းတည်ဆောက်ပြီး |- |} ===ရေပေါ်လွန်းကျင်း စစ်ရေယာဉ်များ === {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Floating dry dock|| {{CHN}}|| '''F001'''<ref name="myawady.com.mm" />||၂၀၁၃|| || |- |Floating dry dock|| {{MYA}}|| '''FD02 - Saya Shan'''<ref name="myawady.com.mm"/>||2018|| ||မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်က ရေနွေးငွေ့စက် တပ်ဆင်ထား သော ပထမဦးဆုံး တိုက်သင်္ဘောအား တည်ဆောက်ပေးနိုင်ခဲ့သည့် မြန်မာလက်သမားဆရာ ဆရာရှမ်းကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် ရေပေါ်လွန်းကျင်း(ဆရာရှမ်း)ဟု အမည်ပေးထား |- |} ===မောင်းသူမဲ့ ရေယာဉ်များ - USV=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |Unmanned Surface Vehicle || {{ MYA }}|| ||၂၀၁၄|| || ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်၊ ၆၇ နှစ်မြောက်ရေတပ်အခမ်းအနားတွင် ပြသ <ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.myawady.net.mm/ |accessdate=17 September 2020 |archivedate=6 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180706181707/http://www.myawady.net.mm/ }}</ref> |- |} ===ရေတပ်လေကြောင်း (Naval aviation)=== {| class="wikitable" style="font-size:97%; width:90%" |- !အမျိုးအစား !width=120px|တည်ဆောက်သူ !နံပါတ်စဉ် !စတင်အသုံးပြုသောနှစ် !လက်နက်တပ်ဆင်ထားခြင်း !မှတ်ချက် |- |ATR 42 ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ် || {{ FRA }}|| ||၂၀၁၅<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft |accessdate=25 December 2018 |archivedate=28 October 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181028151850/http://elevenmyanmar.com/local/ceremony-held-acquisition-new-military-aircraft }}</ref>|| || ၁ စင်း |- |Britten-Norman BN-2 Islander ရေကြောင်းထောက်လှမ်းရေး လေယာဉ် || {{ UK }}|| || || || ၅ စင်း |- |Eurocopter AS365 Dauphin ရေတပ်သုံး ရဟတ်ယာဉ် [[File:US Navy 110321-N-OM642-084 French navy AS365 F Dauphin rescue helicopter test lands aboard USS Mount Whitney (LCC-JCC 20).jpg|225x225px]] || {{ FRA }}|| ||၂၀၁၅ || || ၅ စင်း |- |} == အခြားလေ့လာရန် == * [[တပ်မတော် (လေ)]] * [[လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] *[[တပ်မတော် (ကြည်း)]] == ကိုးကား == <references/> {{တပ်မတော် (ရေ)}}{{တပ်မတော်}} [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော်| ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ရေ)| ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရေတပ်များ]] 25m290kek0nkexsnozpq2hy4y7xmv3y 0 11136 1037310 809169 2026-06-11T01:30:41Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ပုံသဏ္ဌာန် */ 1037310 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ရာဇမဏိစူဠာ ကောင်းမှုတော် | native_name = | image = Kaung Mhue Taw Pagoda, Sagaing.jpg | image_size = | alt = | caption = | map_type = မြန်မာနိုင်ငံ | map_size = | map_alt = | map_caption = | location = | coordinates = {{coord|21|55|57.92|N|95|56|16.63|E|display=inline,title}} | religious_affiliation = [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | deity = | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | functional_status = | website = | founded_by = [[သာလွန်မင်း]] | year_completed = ၂၃ ဇူလိုင် ၁၆၃၆ <br> ၁၂ မေ ၁၆၄၈ (ပြီးစီး) }} '''ရာဇမဏိစူဠာ ကောင်းမှုတော်'''သည် စစ်ကိုင်း၏ အကျော်ကြားဆုံး အနက်တဆူဖြစ်၍ [[စစ်ကိုင်းမြို့]] မြောက်ဘက် (၆) မိုင်ခန့်အကွာ၌ တည်ရှိပြီး ဘွဲ့အမည်မှာ ရာဇမဏိစူဠာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၉၉၈) ခုနှစ်၊ ခရစ်နှစ် (၁၆၃၆)၊ တော်သလင်းလဆန်း (၁၀) ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် [[သတိုးဓမ္မရာဇာ]] ဘွဲ့ခံ [[သာလွန်မင်း]]တရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ထိုဒကာတော်မင်းသည် ပဲခူး ဟံသာဝတီ မြန်မာ နန်းမြို့တော်ကို ၁၆၃၅ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းနန်းစိုက်တော်မူရာ အင်းဝပြည် တည်ထောင်ရင်း ဒုတိယပြည်ထောင်စုအဖြစ် အမှတ်တရ သင်္ကေတပြုဖို့ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ သို့သော် စေတီတော်အတွင်း၌ သီရိလင်္ကာ ကန္တီမှ ဗုဒ္ဓစွယ်တော်အပွားတစ်ဆူ ဌာပနာတော်မူရန်နှင့် ဟံသာဝတီဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်း၏ တန်ခိုးပြဋိဟာပြ သပိတ်လည်း ပါရဖို့ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းပစ္စည်းသည် မူလက ပဲခူးမဟာစေတီတွင် ကိန်းဝပ်ခဲ့ရသည်။ ([[ဓမ္မစေတီ]] ဘုရင်သည် ဘုန်းကြီးလူထွက် တဦးဖြစ်ရုံမျှမက ဟံသာဝတီ ရာဇဓိရာဇ်ဘုရင်၏ သမီးတော်၊ နောက်ပိုင်း ဘုရင်မ [[ရှင်စောပု]] ကိုးကွယ်သည့် ဆရာတော်နှစ်ပါး အနက်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆရာမှာ ဓမ္မပါလ အမည်ရ၏။ ကောင်းမှု့တော်စေတီသည် ထူးခြားသည့်ပျူခေတ်လက်ရာ စပါးကျီသဏ္ဌာန် ထိပ်ဖူးခုံးခုံးမှာ အဝန်းအားဖြင့် ပေ ၉၀ဝ သို့မဟုတ် ၂၇၄ မီတာရှိပြီး ၁၅၁ ပေ သို့မဟုတ် ၄၆ မီတာမြင့်သည်။ ပစ္စယံ ၃ ဆင့် အလားတူ အဝိုင်းဆင့်ခံထား၍ စေတီရင်ပြင် ပရဝုဏ်ကား နတ်မင်း အပါး ၁၂ဝ အား ကိုယ်စီနတ်နန်ပေးကာ ထွင်း၍ထားပြီး စေတီတော်တဆူလုံးကို ၅ ပေ သို့မဟုတ် ၂.၅ မီတာဖြင့် ကျောက်ဆစ်ထု ကျောက်သားတိုင် အခိုင်အမာ ၈၁၂ ခု သော ကျောက်ဆီမီးတိုင် အကာအရံတို့ဖြင့် ဝန်းရံထား၏။ သီတင်းကျွတ် အခါသမယ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှ မြတ်စွာဘုရား လူ့ပြည်သို့အဆင်း ရည်မှန်း၍ မီးပူဇော်ကြရာဝယ် တနိုင်ငံလုံး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အားလုံး လာဖူးမြော်၍ ဝါတွင်းကာလ ကုန်ဆုံးရချိန်အဖြစ် လှစ်ကျူးကော်ရော် ပူဇော်ကြသည်မှာ ဆီမီးခွက် တို့ကို တရင်ပြင်လုံး အပြည့်ဖုံးမျှ ထွန်းညှိကြလေသည်။ ဘုရား၏ တဒေါင့်တွင် ၈ ပေခွဲ သို့မဟုတ် ၂ မီတာခွဲ စေတီရင်ပြင်ဝယ် စိုက်ထူထားသော ကျောက်တိုင်က ကောင်းမှု့တော် သမိုင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ဘုရား၏ အနောက်ဘက် ကန် ၂ ကန်အနက် တကန်က မေတ္တာကန် ဟုအမည်ပေးထား၍ ကန်ဝန်းကျင်ရှိ မည်သည့် သစ်ပင်ကမှ အရွက်တခုတလေမှ ကန်မျက်နှာပြင် ကြွေကျသက်ဆင်းခြင်း မရှိဟုသိရသည်။ [[File:Kyauk pyin stone slabs for grinding thanaka.jpg|thumb|ကောင်းမှုတော် ဘုရားဝင်းအတွင်းရှိ သနပ်ခါးနှင့် ကျောက်ပြင်ကြီးများ]] == ပုံသဏ္ဌာန် == စေတီတော်ကို ပစ္စယံ သုံးဆင့်ခံထား၍ သပိတ်မှောက်ထားသကဲ့သို့ တည်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ စပါးကျီပုံသဏ္ဌာန် စေတီများကို သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် အတွေ့များလေသည်။ စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်မှာ (၁၀၁) တောင်၊ လုံးပတ် (၅၀၂ တောင် ၂ မိုက် ၄ သစ်) ရှိပြီး စေတီတော် တည်ထားရာတွင် အုပ်ချပ်ရေပေါင်း (၁၀၁၂၆၅၅၂ ) ဖြင့် တည်ထားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ စေတီတော်ကို ကျောက်ဆီမီးတိုင် (၁၀၀၀) တိုင်တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားလေသည်။ [[Category:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 94vtglue3o6vsr1kizg0vv8nrk1ilaa 0 13271 1037478 947429 2026-06-11T11:57:38Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037478 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ပုထိုးတော်ကြီး | native_name = | image = Amarapura.jpg | img_capt = | map_type = မြန်မာနိုင်ငံ | map_alt = | map_relief = | map_caption = | religious_affiliation = [[ထေရဝါဒ]] [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]] | established = {{start date and years ago|1819}} | founded_by = [[ဘကြီးတော်]] | location = [[အမရပူရ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]] | coordinates = {{coord|21.911432|96.056438|display=inline,title}} | website = }} '''အမရပူရ ပုထိုးတော်ကြီး'''သည် [[မန္တလေးမြို့]]တောင်ဘက်ရှိ [[အမရပူရမြို့]] [[တောင်သမန်အင်း]]၏ မြောက်ဘက်၌ တည်ရှိသည်။ တောင်သမန်အင်း၏ အနောက်ဘက် [[ဦးပိန်တံတား]]ထိပ်တွင် မျက်နှာတော်ကို မော်ဖူးရသည့် တောင်ကြီးပမာ ကြီးမားလှသည့် တောင်မင်းကြီး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးသည်လည်း ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ဘုရင်[[ဘကြီးတော်]]မင်းကြီးသည် ၁၈၈၁-ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း (၅)ရက်နေ့တွင် ဘုရားရှင်၏ သရီရ ဓာတ်တော်များ၊ ရွှေစင်စစ်ဖြင့် သွန်းလုပ်ထားသော [[ရုပ်ပွားတော်]] များစွာတို့ကို ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး ဘုရားဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပုထိုးတော်ကြီး၏ ဉာဏ်တော်မှာ သံတောင် ၁၂ဝ ရှိပြီး၊ [[သာယာဝတီမင်း]]၊ [[မင်းတုန်းမင်း]]တရားကြီးနှင့် မြို့သူမြို့သားများက အဆက်ဆက်ပြုပြင် ခဲ့ကြသည်။ စင်္ကြန် ၅ ဆင့် သည် ပုထိုးမြတ်စံရာ ထူပါအဆင့် ဖြစ်သည်။ စင်္ကြန် ဘုံ ပျံ ၅ တန်သော အဆင့်သည် ဇာတ်တော်ပြ ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ ပုံဖြင့် ပြွမ်းလျှက် အနီးက သလင်း ကျောက်ချပ်ပေါ်တွင် ယင်းစေတီ ပုထိုးတည်ထားရကြောင်း ကျောက်ထွင်းကမ္ဗည်းများရှိသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၈ရက်(ခရစ်နှစ် ၁၈၃၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်) သောကြာနေ့က ပြင်းထန်သော စစ်ကိုင်းငလျင်ကြီး လှုပ်ခတ်ခဲ့ရာတွင် မဟာဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီး၏ ထီးတော်မှာ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် မြေသို့ခခဲ့ရသည်။ ပုထိုးတော်ကြီးသည် ၃၄ နှစ်ကြာ ထီးတော်မဲ့ နေခဲ့ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးက အမြင့် ၁၃တောင် တစ်ထွာ၊ အဝ ကိုးတောင် နှစ်မိုက်ရှိသည့် ထီးတော်အသစ်ကို ပုပ္ပားဝန်အား ကြီးကြပ်တင်လှူစေခဲ့သည်ဟု မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thithtoolwin.com/2017/02/blog-post_411.html|title=ကုန်းဘောင်ခေတ် ပုထိုးတော်ကြီး နှစ်ဆူ|work=မူရင်းMOI Webportal Myanmar|access-date=3 February 2022|archive-date=3 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220203131037/http://www.thithtoolwin.com/2017/02/blog-post_411.html}}</ref> မင်းတုန်းမင်းကြီး တင်လှူခဲ့သည့် ထီးတော်သည်လည်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဒဏ် ကြောင့် မြေခခဲ့ရပြန်ကာ မဟာဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီးတွင် ထီးတော် ခုနစ်နှစ်ကြာမဲ့ နေခဲ့သည်။နောက်ထပ်ခုနှစ်နှစ်အကြာ  မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၁ ခုနှစ်အရောက်တွင် အမရပူရမြို့သူ မြို့သား များက ထီးတော် အသစ်တင်လှူခဲ့ပြီး အဆိုပါ ထီးတော်သည်လည်း ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် လှုပ်ခဲ့သည့် ငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ကာ ပုထိုးတော်ကြီး၏ ချရားသီးမှ ကြာမှောက်အထိ ပြိုကျခဲ့ရရှာသည်။နောက်ပိုင်း ပုထိုးတော်ကြီး ထီးတော်အသစ်ကို ဗမာ့ခေတ် ဦးအုန်းခင်နှင့် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်လေးတို့က ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်တင်လှူခဲ့ရာ ထိုစဉ်ကထီးတော်တင်အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ပြီး ထီးတော်ကြီးကို တင်လှူပူဇော်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ တင်လှူခဲ့သည့် ထီးတော်ကြီးသည် နှစ်ကာလရှည်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ယိုယွင်းလာ၍  အများပြည်သူ ကောင်းမှုဖြင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ရက်တွင် ထီးတော်သစ်ကို ပူဇော်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အဆိုပါထီးတော်မှာ  ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလ ၈ ရက် ည ၁၀ နာရီ မိနစ် ၃၀ ခန့်က တိုက်ခိုက်ခဲ့သော လေပြင်းကြောင့် ပုထိုးတော်ကြီး၏ စိန်ဖူးတော် မြေခခဲ့ပြီး ထီးတော်ကြီးလည်း ကျိုးပဲ့ ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2016/03/31/111499.html|title=တောင်သမန်အင်းအနီးရှိ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး ထီးတော် ကျိုးပဲ့ပျက်စီးနေ|work=ဧရာဝတီ}}</ref>ထီးတော်ကင်းမဲ့နေသည့် မန္တလေးမြို့၏ အထင်ကရ တောင်သမန်အင်း အနီးရှိ သမိုင်းဝင် မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီးဘုရားအား ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် အသစ် တင်လှူ ပူဇော်နိုင်ခြင်းမရှိမှုကို <ref>{{cite web|url=http://www.myanmardigitalnewspaper.com/my/bhkiitteaa-cckiungmng-ttnnythaakhaiseaa-mhaawijyrnsii-puthiutteaakii-mttcaabhuraaaaa-rethiitteaa|title=ဘကြီးတော် စစ်ကိုင်းမင်း တည်ထားခဲ့သော မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး မြတ်စွာဘုရားအား ရွှေထီးတော် အသစ်တင်လှူပွဲကျင်းပ|work=Myanmar Digital News}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ၁၉ ရက်အရောက်တွင်အမရပူရမြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေး စီမံကိန်းဆောင်ရွက်နေသော Mandalay Business Capital City Development Ltd. မှ ကမကထပြု၍ မတည်ကာ အများပြည်သူခုနှစ်ရက်သားသမီးများနှင့် ပူးပေါင်းပြီး  မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီး မြတ်စွာဘုရား အထက်ဌာပနာ ထည့်သွင်းပူဇော်ခြင်း၊ ပန်းလည်တိုင် စိုက်ထူခြင်း ရွှေထီးတော်အသစ် ဘုံ ၉ ဆင့် တင်လှူခြင်း အခမ်းအနားဖြင့်   သတ္တမအကြိမ်မြောက် ထီးတော်သစ် တင်လှူခြင်းအား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/broadcast/3661|title=ဘကြီးတော်စစ်ကိုင်းမင်းတည်ထားခဲ့သော အမရပူရမြို့နယ်ရှိ မဟာဝိဇယရံသီ ပုထိုးတော်ကြီးဘုရားအား သတ္တမ အကြိမ်ရွှေထီးတော်တင်လှူပွဲကျင်းပ|work=Eleven Media|access-date=1 February 2023|archive-date=23 April 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250423164109/https://news-eleven.com/broadcast/3661|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist| <ref>{{cite book|author=မြတ်မင်းလှိုင်|title=မြန်မာပြည်ရှိ ရှေးဟောင်းဘုရား စေတီပုထိုးများ|volume=ပ-တွဲ|date=၂၀၀၃-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ}}</ref> }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ မြန်မာငလျင်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသည့် အဆောက်အအုံများ]] pt3hjorwiaeapf7hzqob5i1n8tx4cgv 0 15854 1037327 1026874 2026-06-11T03:18:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037327 wikitext text/x-wiki [[File:September 11 Photo Montage.jpg|thumb| အထက်မှအောက်၊ ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ မီးလောင်နေပုံ၊ ဖလိုက်အမှတ် ၁၇၅ ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ အတွင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်စဉ်၊ မီးသတ်သမားများက ဂရောင်းဇီးရိုးတွင် အကူအညီ တောင်းခံနေပုံ၊ ဖလိုက် ၉၃ မှ အင်ဂျင်ကို ပြန်လည်တွေ့ရှိစဉ်၊ ဖလိုက် ၇၇ ပင်တဂွန် အတွင်းသို့ ထိုးကျနေပုံ]] '''စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု''' (The September 11 attacks၊ September 11၊ September 11th ၊ 9/11) ဆိုသည်မှာ [[အယ်လ်ကေးဒါး]] အကြမ်းဖက် အဖွဲ့အစည်းမှ [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] အား ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက် နေ့တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော အသေခံတိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်သည်။ ထိုမနက်တွင် အယ်လ်ကေးဒါး အကြမ်းဖက်သမား ၁၉ ယောက်သည် ခရီးသည်တင် လေယာဉ် ၄ စင်းအား ပြန်ပေးဆွဲခဲ့သည်။ <ref name="Holmes">{{cite book|last=Holmes|first=Stephen|title=Making sense of suicide missions|year=2006|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-929797-9|editor=Diego Gambetta|chapter=Al Qaeda, September 11, 2001}}</ref><ref name="Keppel2008">{{cite book|last=Keppel|first=Gilles|title=Al Qaeda in its own words|url=https://archive.org/details/isbn_9780674028043|year=2008|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02804-3|coauthors=Milelli, Jean-Pierre and Ghazaleh, Pascale}}</ref> ထို့နောက် အကြမ်းဖက်သမားတို့သည် လေယာဉ် ၂စင်းအား [[ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး ဗဟိုဌာန (၁၉၇၃–၂၀၀၁)|ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဆောက်အအုံ]] သို့ ဝါးလ်ထရိတ်စင်တာ တာဝါ ၂ခုသို့ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိဖြင့် ဝင်တိုက်ခဲ့သဖြင့် လေယာဉ်ပေါ်တွင် ပါလာသော ခရီးသည်အားလုံး သေဆုံးရုံသာမက အဆောက်အဦးအတွင်း အလုပ်လုပ်နေသူများပါ သေဆုံးခဲ့သည်။ တာဝါနှစ်ခုစလုံးသည် နှစ်နာရီ အတွင်းပြိုကျခဲ့ပြီး အနီးအနားရှိ အဆောက်အဦးများကို ဖျက်စီးပစ်ခဲ့ပြီး အခြား အဆောက်အဦးများကိုလည်း ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ပြန်ပေးဆွဲသူတို့သည် တတိယ လေယာဉ်ကို ဝါရှင်တန်ဒီစီ အပြင်ဘက် [[ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်]]၊ အာလင်တန်ရှိ ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်တွင်းသို့ ထိုးဆင်းခဲ့သည်။ စတုတ္ထမြောက် လေယာဉ်မှာ [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်]] ကျေးလက်ဒေသဖြစ်သော ရှန့်ခ်ဗေးလ် တွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ ခရီးသည်များနှင့် လေယာဉ်ဝန်ထမ်းများက လေယာဉ်ကို ပြန်လည် ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးစားပြီးနောက် ဖြစ်သည်။ အကြမ်းဖက်သမားများသည် ထိုလေယာဉ်အား ဝါရှင်တန် ဒီစီရှိ ကက်ပီတိုလ် အဆောက်အအုံ (ကွန်ဂရက် လွှတ်တော် အဆောက်အဦး) (သို့) [[အိမ်ဖြူတော်]]သို့ ဦးတည်နေသည်ဟု ယူဆရသည်။ လေယာဉ်အားလုံးတွင် အသက်ရှင် ကျန်ရစ်သူ တစ်ယောက်မှ မရှိခဲ့ပေ။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ ၃၀၀၀ ကျော် နှင့် အကြမ်းဖက်သမား ၁၉ ယောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref name="FOX Responders">{{Cite news|publisher=FOX News|title=9 Years Later, Nearly 900 9/11 Responders Have Died, Survivors Fight for Compensation|date=September 11, 2010|url=http://www.foxnews.com/politics/2010/09/09/report-responders-died-ground-zero-illnesses/|accessdate=September 12, 2010}}</ref>[[နယူးယောက်ပြည်နယ်]] ကျန်းမာရေးဌာန၏ အဆိုအရ မီးသတ်သမားနှင့် ရဲများ အပါအဝင် ကူညီကယ်ဆယ်သူ ၈၃၆ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name="FOX Responders"/> ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာတွင် သေဆုံးသော ပြည်သူ ၂,၇၅၂ ဦးတွင် မီးသတ်သမား ၃၄၃ ဦးနှင့် [[နယူးယောက်မြို့]]တော် နှင့် ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင် ရဲအဖွဲ့မှ ရဲအရာရှိ ၆၀ ဦး ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news|last=Goldman|first=Henry|publisher=Bloomberg News|title=New York, U.S. Commemorate Sept. 11 Anniversary With Ceremonies, Protests|date=September 12, 2010|url=http://www.bloomberg.com/news/2010-09-11/new-york-u-s-commemorate-sept-11-anniversary-with-ceremonies-protests.html|accessdate=September 12, 2010}}</ref> အခြား ၁၈၄ ယောက်မှာ ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|publisher=Associated Press|title=Top military officer honors 9/11 Pentagon victims|date=September 11, 2010|url=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hY5W5b-dPQ2wmj498Dkhe3OkhLcQD9I5ODLG0|accessdate=September 12, 2010|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172512/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5hY5W5b-dPQ2wmj498Dkhe3OkhLcQD9I5ODLG0}}</ref> ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရသူနှင့် သေဆုံးသူ အများစုမှာ အရပ်သားများ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၇၀ ကျော်မှ နိုင်ငံသားများ ပါဝင်သည်။ <ref name="countries_deaths">{{Cite journal|title=A list of the 77 countries whose citizens died as a result of the attacks on September 11, 2001|publisher=[[Bureau of International Information Programs|U.S. Department of State, Office of International Information Programs]]|url=http://www.interpol.int/public/ICPO/speeches/20020911List77Countries.asp|postscript=|archive-date=28 May 2011|access-date=23 May 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110528170021/http://www.interpol.int/Public/ICPO/speeches/20020911List77Countries.asp|url-status=dead}} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.interpol.int/Public/ICPO/speeches/20020911List77Countries.asp |access-date=29 December 2020 |archive-date=6 October 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071006055055/http://www.interpol.int/Public/ICPO/speeches/20020911List77Countries.asp }} {{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://www.interpol.int/Public/ICPO/speeches/20020911List77Countries.asp |accessdate=29 December 2020 |archivedate=6 October 2007 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071006055055/http://www.interpol.int/Public/ICPO/speeches/20020911List77Countries.asp }}</ref> ထိုမျှသာမက အခြားလူတစ်ဦးမှာလည်း ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ ပြိုကျမှုကြောင့် ပေါ်ထွက်လာသော ဖုန်မှုန့်များကို ရှူရှိုက်မိပြီး အဆုတ်ရောဂါဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု ဆရာဝန်တစ်ဦးက ဆိုသည်။<ref name="DustDeath">{{cite web|title= Toxic dust adds to WTC death toll|publisher= msnbc.com|date= May 24, 2007|url= http://www.msnbc.msn.com/id/18831750/|accessdate= September 6, 2009|archivedate= 12 May 2011|archiveurl= https://web.archive.org/web/20110512052811/http://www.msnbc.msn.com/id/18831750/}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှု အပြီးတွင် အယ်လ်ကေးဒါး အဖွဲ့၏ ပယောဂ မကင်းနိုင်ကြောင်း သံသယများ အလျှင်အမြန်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် [[အိုစမာ ဘင်လာဒင်]] က အယ်လ်ကေးဒါး ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်မှု သူတို့၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံခဲ့သည်။<ref name="cbc-2004"> {{Cite news|title = Bin Laden claims responsibility for 9/11|publisher = CBC News|date=October 29, 2004|url = http://www.cbc.ca/world/story/2004/10/29/binladen_message041029.html|accessdate=January 11, 2009 |quote=al-Qaeda leader Osama bin Laden appeared in a new message aired on an Arabic TV station Friday night, for the first time claiming direct responsibility for the 2001 attacks against the United States.}}</ref> အမေရိကန်က ထိုတိုက်ခိုက်မှု အတွက် အကြမ်းဖက်သမားတို့ နှင့် စစ်ပွဲ ဟုကြေညာကာ လက်တုံ့ပြန်ခဲ့ပြီး [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ခဲ့သည်။ အယ်လ်ကေးဒါး အဖွဲ့ဝင်များအား ခိုလှုံခွင့် ပေးခဲ့သော တာလီဘန်အစိုးရကို ဖြုတ်ချပစ်ရန် ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်မျိုးချစ်ဥပဒေကို အကောင်အထည်အဖော်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလတွင်မှ အိုစမာဘင်လာဒင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး လက်စတုံး နိုင်ခဲ့သည်။ အခြားနိုင်ငံများကလည်း အကြမ်းဖက်သမား ဆန့်ကျင်ရေး ဥပဒေများကို တင်းကြပ်ခဲ့ပြီး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ အချို့သော အမေရိကန် စတော့ဈေးကွက် များသည် တိုက်ခိုက်မှု အပြီးတွင် ကျန်ရှိသော ရက်သတ္တပတ် တစ်ခုလုံး ပိတ်ထားခဲ့သည်။ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်သော အခါတွင် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် အာမခံလုပ်ငန်းတို့၏ ရှယ်ယာများ အကြီးအကျယ် ဈေးကျ လာခဲ့သည်။ ဘီလီယံဒေါ်လာပေါင်း မြောက်မြားစွာတန်သော ရုံးခန်းများ ပျက်စီးသွားခြင်းကြောင့် မက်ဟက်တန် အောက်ပိုင်း ဒေသ၏ စီးပွားရေးကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ပင်တဂွန် အဆောက်အအုံ၏ ပျက်စီးမှုကို တစ်နှစ်အတွင်း ရှင်းလင်းပြင်ဆင်နိုင်ခဲ့ပြီး ပင်တဂွန် ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံကို ပျက်စီးသွားသော အဆောက်အအုံ၏ ဘေးတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ အဆောက်အအုံ ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ပြိုကျ ပျက်စီးသွားသည့် နေရာနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် "ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ ၇" ရုံးအဆောက်အအုံ အသစ်ကို တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ပြိုကျပျက်စီးသွားသည့် နေရာတွင် တည်ဆောက်နေသည့် ဝမ်း ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ အဆောက်အဦးမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်တွင် လေယာဉ်ခရီးစဉ် အမှတ် ၉၃ အတွက် နေရှင်နယ် မယ်မိုရီရယ်လ် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရန် စတင် အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ ဆောက်လုပ်ရေး၏ ပထမအဆင့်သည် စက်တင်ဘာ ၁၁ရက် တိုက်ခိုက်မှု၏ ဆယ်နှစ် နှစ်ပတ်လည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် ပြီးစီးလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ <ref>[http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5g6VDpPx3zLxo6gOQ90dfY8Qdl5IgD9BQUD580 Ground broken for Flight 93 memorial in Pa.]{{Dead link|date=August 2021 }}</ref> == တိုက်ခိုက်မှုများ == [[File:911 - FEMA - WTC impacts (graphic).svg|thumb|left|ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ တိုက်ခိုက်မှုများကို ပြသော မြေပုံ (လေယာဉ်ပုံသည် စကေးကိုက် ဆွဲထားခြင်း မဟုတ်ပါ။)]] [[File:UA Flight 175 hits WTC south tower 9-11 edit.jpeg|thumb|ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇၅ တောင်ဘက်တာဝါသို့ ဝင်တိုက်စဉ်]] [[File:Pentagon Security Camera 1.ogv|thumb|right|thumbtime=01:31| လေကြောင်းခရီးစဉ်အမှတ် ၇၇ ပင်တဂွန်သို့ ဝင်တိုက်သည်ကို လုံခြုံရေးကင်မရာမှ ရိုက်ကူးထားသောပုံ<ref name="jw">{{cite web|url=http://www.judicialwatch.org/flight77|title=Flight 77, Video 2|publisher=Judicial Watch|accessdate=23 May 2011|archivedate=25 May 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110525031629/http://www.judicialwatch.org/Flight77}}</ref>]] ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ရက် မနက်ခင်း အစောပိုင်းတွင် အကြမ်းဖက်သမား ၁၉ ယောက်တို့သည် [[ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့]] နှင့် [[လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့]] တို့မှ ဘော့စတွန်မြို့၊ နယူးဝတ်မြို့ နှင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့တို့သို့ ဦးတည်သွားနေသော ခရီးသည်တင်လေယာဉ် ၄ စင်းကို ပြန်ပေးဆွဲထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="SecCounc">{{cite web|title=Security Council Condemns, 'In Strongest Terms', Terrorist Attacks on the United States|publisher=United Nations|date=September 12, 2001|url=http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm|accessdate=September 11, 2006|quote=The Security Council today, following what it called yesterday’s "horrifying terrorist attacks" in New York, Washington, D.C., and Pennsylvania, unequivocally condemned those acts, and expressed its deepest sympathy and condolences to the victims and their families and to the people and Government of the United States.|archivedate=26 August 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/61DXEKRnU?url=http://www.un.org/News/Press/docs/2001/SC7143.doc.htm}}</ref> မနက် ၈ နာရီ ၄၆ မိနစ်တွင် [[အမေရိကန် လေကြောင်းလိုင်း]] ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၁ သည် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၏ မြောက်ဘက်တာဝါသို့ ဝင်တိုက်ခဲ့ပြီး [[ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း]] ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇၅ သည် တောင်ဘက်တာဝါသို့ မနက် ၉ နာရီ ၃ မိနစ် အချိန်တွင် ဝင်တိုက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path_%20Study_AA11.pdf |title=Flight Path Study&nbsp;– American Airlines Flight 11 |publisher=National Transportation Safety Board |date=February 19, 2002 |format=PDF}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path%20_Study_UA175.pdf |title=Flight Path Study&nbsp;– United Airlines Flight 175 |publisher=National Transportation Safety Board |date=February 19, 2002 |format=PDF}}</ref> အခြား အကြမ်းဖက်သမား အုပ်စုတစ်စုကမူ အမေရိကန်လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၇၇ ကို မနက် ၉နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ် အတွင်းသို့ ထိုးဆင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။.<ref>{{cite web|url=http://www.ntsb.gov/info/Flight_%20Path_%20Study_AA77.pdf |title=Flight Path Study&nbsp;– American Airlines Flight 77 |publisher=National Transportation Safety Board |date=February 19, 2002 |format=PDF}}</ref> စတုတ္ထမြောက် လေယာဉ်ဖြစ်သော ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၉၃ မှာ မနက် ၁၀ နာရီ ၃ မိနစ် အချိန်တွင် [[ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်]] ရှန့်ခ်ဗေးလ်ဒေသတွင် ပျက်ကျခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပေါ်ရှိ ခရီးသည်များနှင့် အကြမ်းဖက်သမားတို့ တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားအပြီးတွင် ဖြစ်သည်။ ထိုလေယာဉ်၏ ဦးတည်ရာမှာ အမေရိကန် ကွန်ဂရက် ကျင်းပရာ နေရာဖြစ်သော ကက်ပီတိုလ် အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် [[အိမ်ဖြူတော်]] ဖြစ်မည်ဟု ယူဆရသည်။<ref name="Chap7">{{Cite book|chapter=The Attack Looms |url=http://govinfo.library.unt.edu/911/report/911Report_Ch7.htm |year=2004 |title=9/11 Commission Report |publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |accessdate=July 2, 2008}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.ntsb.gov/info/Flight%20_Path_%20Study_UA93.pdf |title=Flight Path Study&nbsp;– United Airlines Flight 93 |publisher=National Transportation Safety Board |date=February 19, 2002 |format=PDF}}</ref> အချို့သော ခရီးသည်များသည် လေယာဉ်အတွင်းရှိ တယ်လီဖုန်း နှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းများကို အသုံးပြု၍ ဖုန်းခေါ်နိုင်ခဲ့ကြပြီး <ref name="93phone">{{Cite news |url=http://www.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp |title=The phone line from Flight 93 was still open when a GTE operator heard Todd Beamer say: 'Are you guys ready? Let's roll' |publisher=Pittsburgh Post-Gazette |date=September 16, 2001 |author=McKinnon, Jim |accessdate=May 18, 2008 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225171951/http://old.post-gazette.com/headlines/20010916phonecallnat3p3.asp }}</ref><ref>{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html |title=Relatives wait for news as rescuers dig |publisher=CNN |date=September 13, 2001 |accessdate=May 20, 2008 |archivedate=22 May 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080522050524/http://archives.cnn.com/2001/US/09/12/family.reacts/index.html }}</ref> ပြန်ပေးဆွဲသူများသည့် မေ့စ် သို့မဟုတ် အခြားသော အလားတူ အသွင်သဏ္ဌာန် ရှိသော ဓာတုဓာတ်ငွေ့များကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း၊ အချို့သော လေယာဉ်ခရီးသည်များမှာ ဓားဖြင့် ထိုးခံရကြောင်း စသည့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ပြန်လည်ပြောကြားနိုင်ခဲ့ ကြသည်။ <ref name="wilgoren">{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9B03E5DB1038F930A2575AC0A9679C8B63 |title=On Doomed Flight, Passengers Vowed To Perish Fighting |author=Wilgoren, Jodi and Edward Wong |date=September 13, 2001 |publisher=The New York Times |accessdate=November 11, 2008}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://articles.latimes.com/2006/apr/11/nation/na-moussa11 |title=Moussaoui Jury Hears the Panic From 9/11 |author=Serrano, Richard A. |publisher=Los Angeles Times |date=April 11, 2006 |accessdate=October 24, 2008}}</ref><ref>{{Cite news |url=http://www.sfgate.com/cgi-bin/article.cgi?file=/chronicle/archive/2004/01/28/MNGQ04JEEH1.DTL |title=Hijackers used Mace, knives to take over airplanes |publisher=San Francisco Chronicle |date=January 28, 2004 |author=Goo, Sara Kehaulani, Dan Eggen |accessdate=November 12, 2008 }}{{Dead link|date=February 2026 }}</ref><ref name="CNN1">{{Cite news|last = Ahlers| first = Mike M.|title = 9/11 panel: Hijackers may have had utility knives|publisher= CBS News |date=January 27, 2004| url=http://www.cnn.com/2004/US/01/27/911.commis.knife/|accessdate=September 7, 2006}}</ref> မှတ်တမ်းများ အရ ဖလိုက်နှစ်ခုတွင် ပြန်ပေးဆွဲသူများသည် လေယာဉ်ပိုင်းလော့များ နှင့် လေယာဉ် အမှုထမ်းများကို ဓားဖြင့် ထိုးသတ်ခဲ့ကြောင်း သိရပြီး ခရီးသည် တစ်ဦးလည်း ဓားဖြင့် ထိုးသတ်ခံခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။<ref name="911-ch1">{{Cite book|url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch1.pdf|title=9/11 Commission Report|chapter=Chapter 1.1: 'We Have Some Planes': Inside the Four Flights|year=2004|publisher=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States|accessdate=April 22, 2009|format=PDF|pages=4–14}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://transcripts.cnn.com/TRANSCRIPTS/0201/06/lklw.00.html |title=Encore Presentation: Barbara Olson Remembered |work=Larry King Live |publisher=CNN |date=January 6, 2002 |accessdate=November 12, 2008}}</ref> နိုင်းအယ်လဲဗင်း ကော်မရှင်၏ စုံစမ်းတွေ့ရှိချက်အရ ပြန်ပေးသမား နှစ်ဦးတို့သည် လတ်တလောတွင် လယ်သာမင်း (Leatherman) လက်မှုသုံး ကိရိယာများကို ဝယ်ယူခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။<ref name="commission">{{cite web| title=National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States| url=http://www.9-11commission.gov/archive/hearing7/9-11Commission_Hearing_2004-01-27.htm| publisher=National Commission Upon Terrorist Attacks in the United States| accessdate=January 24, 2008| date=January 27, 2004}}</ref> ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၁ ပေါ်မှ လေယာဉ်အမှုထမ်း တစ်ဦး၊ ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇၅ ပေါ်မှ ခရီးသည်တစ်ဦးနှင့် ခရီးစဉ်အမှတ် ၉၃ မှ ခရီးသည်များ၏ ပြောပြချက်အရ အကြမ်းဖက်သမားများသည် ဗုံးများ ပါရှိကြောင်း သိရပြီး ခရီးသည် တစ်ဦးကမူ ထိုဗုံးများသည် အတုများ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ထင်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပျက်ကျသည့် နေရာတွင် ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့် ပစ္စည်း အစအန တစ်ခုမျှ မတွေ့ရသည့် အတွက် ဗုံးများမှာ အတုများပင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု နိုင်းအယ်လဲဗင်းကော်မရှင်က ယူဆခဲ့သည်။ <ref name=911-ch1/> ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၉၃ ပေါ်တွင်မူ လေယာဉ်ဦးခေါင်းခန်း အသံဖမ်းစက်မှ ပြန်လည် ကြားရသည့် အသံများအရ လေယာဉ်အမှုထမ်းများနှင့် ခရီးသည်များသည် ထိုနေ့ မနက်က အခြား ပြန်ပေးဆွဲခံရသော လေယာဉ်များ အဆောက်အဦးများ အတွင်းသို့ ထိုးဆင်း တိုက်ခိုက်ကြောင်း တယ်လီဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများမှ သိရှိပြီးသည့်နောက်တွင် ပြန်ပေးသမားများထံမှ လေယာဉ်ကို ပြန်လည် ရရှိ ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ <ref name="WP93">{{Cite news |first=David |last=Snyder |title=Families Hear Flight 93's Final Moments |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18 |publisher=The Washington Post |date=April 19, 2002 |accessdate=April 23, 2008 |archivedate=24 February 2011 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20110224024014/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A12262-2002Apr18 }}</ref> ပြန်ပေးသမား တစ်ယောက်က သူတို့အနေနှင့် လေယာဉ် ထိန်းချုပ်မှုကို ခရီးသည်များထံသို့ ပြန်လည် လက်လွတ် ဆုံးရှုံးတော့မည်ကို သိရှိသည့် အခါတွင် လေယာဉ်ကို တစ်ပတ်လှိမ့်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref name="Fox93Xscript">{{Cite news |title=Text of Flight 93 Recording |publisher=Fox News |date=April 12, 2006 |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,191520,00.html |accessdate=April 22, 2008 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5mq19ASWn?url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,191520,00.html |archivedate=17 January 2010 }}</ref> မကြာမီ အချိန်တွင် လေယာဉ်သည် ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆမ်းမားဆက် ကောင်တီ၊ စတုန်းနီး ခရိ မြို့နယ် အတွင်းရှိ ရှန့်ခ်ဗေးလ် သို့ ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၁၀ နာရီ ၃ မိနစ် ၁၁ စက္ကန့် (၁၄:၀၃:၁၁&nbsp;UTC) တွင် ပျက်ကြခဲ့သည်။ [[File:September 11 2001 just collapsed.jpg|thumb|upright|left| တာဝါနှစ်ခုစလုံး ပြိုကျပြီးနောက် တွေ့ရသည့် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ မြင်ကွင်း]] ၂၀၀၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ အတွင်း[[အယ်လ် ဂျဇီးရ]] သတင်းဌာန မှ သတင်းထောက် ယော့စ်ရီ ဖိုဒါ က တိုက်ခိုက်မှုများကို နောက်ကွယ်မှ ကြိုးကိုင် ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသော ခါလစ်ဖ် ရှိတ် မိုဟာမက်နှင့် ရမ်ဆီ ဘင် အယ်လ် ရှစ်ဗ် တို့ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းရာတွင် စတုတ္ထမြောက် လေယာဉ်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကက်ပီတိုလ် အဆောက်အအုံသို့ ဦးတည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး အိမ်ဖြူတော်သို့ ဦးတည်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ကြောင်း၊ ထိုနေရာကို လျှို့ဝှက်အမည် " ဥပဒေကျောင်းတော်" (the Faculty of Law) ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite book|author=Fouda, Yosri and Nick Fielding |title=Masterminds of Terror |publisher=Arcade Publishing |year=2004 |pages=158–159 |isbn=978-1-55970-708-4}}</ref> သူတို့၏ ပြောပြချက်အရ သိရသည်မှာ အယ်လ် ကေးဒါးသည် အစပထမပိုင်းတွင် ပြန်ပေးဆွဲထားသည့် လေယာဉ်တို့ကို ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ နှင့် ပင်တဂွန် တို့အစား နျူးကလီးယား စက်ရုံများ တည်ရှိရာသို့ ပျံသန်းတိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သော်လည်း အခြေအနေကို ထိန်းချုပ်မရမည်ကို စိုးရိမ်သည့် အတွက် လတ်တလော အနေနှင့် နျူးကလီးယား ဓာတ်အားပေး စက်ရုံများကို မတိုက်ခိုက်ခြင်း ဖြစ်ကြောင်းပင် ဖြစ်သည်။ <ref name="AlQaedaplotted2002">{{Cite news|title= Al-Qaeda 'plotted nuclear attacks'|publisher = BBC News|date=September 8, 2002|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2244146.stm |accessdate=Jan 2010}}</ref> တိုက်ခိုက်ခံရသည့် နေ့တွင်ပင် တည်ဆောက်မှု ပုံသဏ္ဌာန် ပျက်စီးမှုကြောင့် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ အဆောက်အဦး အစုအဝေးမှ အဆောက်အဦး ၃လုံး ပြိုကျ ပျက်စီးခဲ့သည်။<ref name="WPCollapse">{{Cite news |first=Bill |last=Miller |title=Report Assesses Trade Center's Collapse |url=http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11614-2002Apr30?language=printer |publisher=The Washington Post |date=May 1, 2002 |accessdate=April 23, 2008 |archiveurl=https://archive.today/20120524210245/http://www.washingtonpost.com/ac2/wp-dyn/A11614-2002Apr30?language=printer |archivedate=24 May 2012 }}</ref> တောင်ဘက်တာဝါ သည် ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၇၅ ဖြင့် တိုက်မိပြီးနောက် ၅၆မိနစ်အကြာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ပြီး မနက် ၉နာရီ ၅၉ မိနစ်ခန့်တွင် ပြိုကျခဲ့သည်။ မြောက်ဘက်တာဝါမှာမူ ၁၀၂ မိနစ်ခန့် မီးလောက်ကျွမ်းပြီးနောက် မနက် ၁၀ နာရီ ၂၈ မိနစ်ခန့်တွင် ပြိုကျ ပျက်စီးခဲ့သည်။ <ref name="WPCollapse" /> မြောက်ဘက်တာဝါ ပြိုကျပြီးနောက်တွင် အပျက်အစီးများသည် အနီးအနားရှိ ဆဲဗင်း ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ အဆောက်အအုံပေါ်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး ထိုအဆောက်အဦးကို ပျက်စီးစေကာ မီးစတင် လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ထိုမီးသည် နာရီအတော်ကြာမျှ လောင်ကျွမ်းပြီးနောက် အဆောက်အဦး၏ တည်ဆောက်မှု ပုံသဏ္ဌာန်ကို ပျက်စီးစေကာ အဆောက်အဦး၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း ပင့်ဟောက်စ်မှာ ညနေ ၅ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် ပြိုကျခဲ့ပြီး အဆောက်အဦး တစ်ခုလုံးသည် ညနေ ၅ နာရီ ၂၁ မိနစ်တွင် ပြိုကျခဲ့သည်။<ref>{{cite web|year = 2002 |url = http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch5.pdf|format = PDF|title = World Trade Center Building Performance Study|work = Ch. 5 WTC 7&nbsp;– section 5.5.4|publisher = Federal Emergency Management Agency |accessdate=December 16, 2009}}</ref><ref>{{cite web|url=http://wtc.nist.gov/NCSTAR1/PDF/NCSTAR%201A.pdf |title=Final Report on the Collapse of World Trade Center Building 7 |month=November |year=2008 |publisher=[[National Institute of Standards and Technology]] |page=xxxvii |accessdate=February 16, 2010 |format=PDF}}</ref> ထိုသို့သော တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ တဝှမ်းလုံးရှိ သတင်းဌာနများနှင့် လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး ဌာနများတွင် အကြီးအကျယ် အရှုပ်အထွေး ဖြစ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာမှ လေကြောင်းလိုင်းများ အမေရိကန် မြေပေါ်သို့ ဆင်းသက်မှုကို ၃ ရက်ကြာမျှ ပိတ်ပင်တားဆီး ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Profiles of 9/11&nbsp;– About 9/11 |url=http://www.biography.com/profiles-of-9-11/about911.jsp |work=[[The Biography Channel]] |publisher=[[A&E Television Networks]] |accessdate=December 12, 2007}}</ref> အချို့ ပျံသန်းလက်စ လေယာဉ်များမှာ လမ်းတဝက်မှ ပြန်လှည့်စေခဲ့ပြီး အချို့ကို ကနေဒါနှင့် မက္ကဆီကိုရှိ လေဆိပ်များသို့ ဆင်းသက်စေခဲ့သည်။ ထို သတင်းမှား များထဲမှ ထင်ရှားသော သတင်းတစ်ခုမှာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန အဆောက်အဦးတွင် ကား ဗုံးတစ်လုံး ပေါက်ကွဲခဲ့သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ <ref name="errors2">{{cite web|last=Miller |first=Mark |title=Broadcasting and Cable |url=http://www.broadcastingcable.com/article/CA240241.html |date=August 26, 2002 |work=[[Broadcasting & Cable]] |publisher=[[Reed Business Information]] |accessdate=February 15, 2008}}</ref> ပင်တဂွန် လေယာဉ်ပျံပျက်ကျကြောင်း သတင်းကြေညာအပြီးတွင် နေရှင်နယ် မောလ်တွင် မီးလောင်သည်ဟု အချို့ သတင်းဌာနတို့က သတင်းမှား ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြပြန်သည်။ <ref>{{Cite news |url=http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0109/11/bn.03.html |title=Transcripts |accessdate=May 2, 2008 |date=September 11, 2001 |work=CNN |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172114/http://edition.cnn.com/TRANSCRIPTS/0109/11/bn.03.html%20 }}</ref> အေပီသတင်းဌာန၏ သတင်းတွင်လည်း [[ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း]]၏ လေကြောင်းခရီးစဉ်အမှတ် ၁၉၈၉ ပြန်ပေးဆွဲခံရကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသတင်းမှာလည်း သတင်းမှားပင် ဖြစ်သည်။ ထိုလေယာဉ်မှာ ပြန်ပေးဆွဲခံရသည်ဟု ထင်မြင်ခံကြသော်လည်း လေကြောင်းထိန်းသိမ်းရေး သမားများ နှင့် အဆက်အသွယ် ရခဲ့ပြီး [[အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်]] ကလိဗ်လန်း တွင် ဘေးကင်းစွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ === ထိခိုက်မှုများ === [[File:UA93 path.svg|thumb|right| ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၉၃ စက်တင်ဘာ ၁၁ရက် ကပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် ပျက်မကျခင် အချိန် အထိ သွားခဲ့သော လမ်းကြောင်း]] စက်တင်ဘာ ၁၁ရက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အပြစ်မဲ့ပြည်သူ ၂၉၇၇ ဦးနှင့် အကြမ်းဖက်သမား ၁၉ ဦး စုစုပေါင်း ၂၉၉၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ သေဆုံးသူ ပြည်သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ပျံ လေးစင်းပေါ်တွင် လူပေါင်း ၂၄၆ ယောက် (တစ်ယောက်မျှ အသက်ရှင် မကျန်ရစ်ခဲ့ပေ။) နယူးယောက်မြို့တော်တွင် တာဝါများထဲရှိနေသူနှင့် မြေပေါ်တွင် ရှိနေသူ ၂၆၀၆ ဦး၊ ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်တွင် ၁၂၅ ဦး တို့ဖြစ်ကြသည်။ <ref name="edition.cnn.com"/><ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/2006/US/05/16/pentagon.video/index.html|title=First video of Pentagon 9/11 attack released|date=May 16, 2006|publisher=CNN|accessdate=September 10, 2006|archiveurl=https://www.webcitation.org/5J8PnIDu2?url=http://www.cnn.com/2006/US/05/16/pentagon.video/index.html|archivedate=24 September 2006|deadurl=no}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုတွင် သေဆုံးခဲ့ရသူများ အားလုံးမှာ ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်မှ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ် ၅၅ ယောက်မှ လွဲလျှင် အရပ်သားများသာ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite news|author=Stone, Andrea |url=http://www.usatoday.com/news/sept11/2002-08-20-pentagon_x.htm |title=Military's aid and comfort ease 9/11 survivors' burden |publisher=USA Today |date=August 20, 2002 |accessdate=May 20, 2008}}</ref> ထိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နိုင်ငံပေါင်း ၉၀ ကျော်မှ သူတို့၏ နိုင်ငံသားများကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web| last=Walker| first=Carolee| title=Five-Year 9/11 Remembrance Honors Victims from 90 Countries| url=http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html| publisher=[[United States Department of State]]| date=September 11, 2006| accessdate=May 18, 2008| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080115102024/http://www.america.gov/st/washfile-english/2006/September/20060911141954bcreklaw0.9791071.html| archivedate=15 January 2008}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက်မြို့တော် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုရုံးမှ ဖယ်လစ်ဆီယာ ဒန် ဂျုံးကို စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်တိုက်ခိုက်မှု၏ သေဆုံးသူ စာရင်းတွင် တရားဝင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဒန်ဂျုံးသည် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ ပြိုကျရာမှ ပေါ်ထွက်လာသော ဖုန်မှုန့် သဲမှုန့်များကို ရှုသွင်းမိရာမှ အဆုတ်ရောဂါဖြစ်ပွား၍ စက်တင်ဘာ ၁၁ရက် တိုက်ခိုက်မှု အပြီး ၅လအကြာတွင် သေဆုံးရခြင်း ဖြစ်သည်။ <ref name="dunn-jones">{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2007/05/24/nyregion/24dust.html |title=For the First Time, New York Links a Death to 9/11 Dust |author=DePalma, Anthony |publisher=The New York Times |date=May 24, 2007}}</ref> ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လင်ဖိုးမား (lymphoma) ရောဂါဖြင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် သေဆုံးသူစာရင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ <ref name="heyward">{{Cite news|url=http://www.nytimes.com/2009/09/12/nyregion/12groundzero.html |title=9/11’s Litany of Loss, Joined by Another Name |date=September 2009|publisher=New York Times |accessdate=September 12, 2009|first=Lisa W.|last=Foderaro}}</ref> {| class="wikitable" style="width:280px; font-size:90%; float:left;" |- !colspan="3"| သေဆုံးသူများ (ပြန်ပေးသမားမပါ) |- !rowspan="3"| နယူးယောက် <br />မြို့တော် | ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ | ၂,၆၀၆<ref name="edition.cnn.com">{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2009/CRIME/11/13/khalid.sheikh.mohammed/index.html|title=Accused 9/11 plotter Khalid Sheikh Mohammed faces New York trial|date=November 13, 2009|publisher=CNN|accessdate=August 29, 2010|archivedate=28 October 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141028165022/http://edition.cnn.com/2009/CRIME/11/13/khalid.sheikh.mohammed/index.html}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.wibw.com/nationalnews/headlines/70082322.html|title=Alleged 9/11 Plotters Face Trial Blocks From WTC Site|date=November 13, 2009|publisher=[[WIBW-TV|WIBW]]|accessdate=August 29, 2010|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172521/https://www.wibw.com/nationalnews/headlines/70082322.html}}</ref> |- | အမေရိကန် လေကြောင်း ခရီးစဉ် ၁၁ | ၈၇<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page93.html |title=American Airlines Flight 11 |publisher=CNN |accessdate=September 7, 2006}}</ref> |- | ယူနိုက်တက် လေကြောင်း ခရီးစဉ် ၁၇၅ | ၆၀<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page100.html |title=United Airlines Flight 175 |publisher=CNN |accessdate=September 7, 2006}}</ref> |- !rowspan="2"| အာလင်တန် | ပင်တဂွန် | ၁၂၅<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page88.html |title=Pentagon |publisher=CNN |accessdate=September 7, 2006}}</ref> |- | အမေရိကန်လေကြောင်း ခရီးစဉ် ၇၇ || ၅၉<ref>{{Cite news|url=http://www.cnn.com/SPECIALS/2001/memorial/lists/by-location/page96.html |title=American Airlines Flight 77 |publisher=CNN |accessdate=September 7, 2006}}</ref> |- ! ရှန့်ခ်ဗေးလ် | ယူနိုက်တက် လေကြောင်း ခရီးစဉ် ၉၃ | ၄၀<ref>{{Cite news |url=http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp |title=Flight 93: Forty lives, one destiny |publisher=Pittsburgh Post-Gazette |date=October 2001 |last=Roddy |first=Dennis B. |authorlink=Dennis Roddy |accessdate=September 7, 2006 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5KmMRkIhh?url=http://www.post-gazette.com/headlines/20011028flt93mainstoryp7.asp |archivedate=30 November 2006 |deadurl=no }}</ref> |- !colspan="2"| စုစုပေါင်း | ၂,၉၇၇ |} အမျိုးသား စံနှုန်းသတ်မှတ်ရေး နှင့် နည်းပညာ အင်စတီကျု (NIST) က တိုက်ခိုက်ခံရချိန်တွင် ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ အတွင်း၌ လူပေါင်း ၁၇,၄၀၀ ခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင် အဖွဲ့၏ တံခါးအဖွင့်အပိတ် ရေတွက်ချက် အရ မနက် ၈ နာရီ ၄၅မိနစ်တွင် ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ အဆောက်အဦး နှစ်ခု အတွင်း လူပေါင်း ၁၄,၁၅၄ ဦး ရှိတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ <ref>{{Cite book|author=Averill, Jason D., et al. |url=http://wtc.nist.gov/NCSTAR1/PDF/NCSTAR%201-7.pdf |chapter=Occupant Behavior, Egress, and Emergency Communications |title=Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster |publisher=National Institute of Standards and Technology (NIST) |year=2005| accessdate=May 20, 2008|format=PDF}}</ref><ref>{{Cite book|author=Dwyer, Jim and Kevin Flynn |title=102&nbsp;Minutes |publisher=Times Books |year=2005 |page=266 |isbn=978-0-8050-7682-0}}</ref> လေယာဉ်ဖြင့် တိုက်ခဲ့သည့် အထပ်၏ အောက်ဘက်ရှိ လူအများစုကို ဘေးကင်းစွာ ကယ်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တောင်ဘက်တာဝါရှိ လေယာဉ် တိုက်ခံရသော အထပ်ရှိ လူ ၁၈ဦးနှင့် လေယာဉ်တိုက်ခံရသော အထပ် အပေါ်ဘက်တွင် ရှိသော်လည်း မပျက်စီးသေးသည့် လှေကားကို အသုံးပြု၍ လွတ်မြောက်လာသူ တစ်ဦးကိုလည်း ကယ်ထုတ် နိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9F00E6DC153BF935A15756C0A9649C8B63 |title=Last Words at the Trade Center; Fighting to Live as the Towers Die |author=Dwyer, Jim, et al. |publisher=New York Times |date=May 26, 2002 |accessdate=May 19, 2008}}</ref> လေယာဉ်ဝင်တိုက်ခဲ့သော အထပ် အပေါ်ဘက်တွင် ရှိနေသူများထဲမှ မြောက်ဘက်တာဝါတွင် အနည်းဆုံး ၁,၃၆၆ ဦး နှင့် တောင်ဘက်တာဝါတွင် အနည်းဆုံး ၆၁၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ တောင်ဘက်တာဝါတွင် လေယာဉ် ဝင်မတိုက်မီ အချိန်ကတည်းက တာဝါ အတွင်းရှိလူများ ထွက်ခွာရေးကို စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သေဆုံးသူ အားလုံး၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ကျော်မှာ လေယာဉ် အတိုက်ခံရသော အထပ် သို့မဟုတ် ထိုအထပ်၏ အပေါ်ဘက်ရှိ အထပ်များတွင် ရှိနေကြသူများ ဖြစ်သည်။ စုံစမ်းရေး ကော်မရှင်၏ အစီရင်ခံစာအရ လေယာဉ်များ ဝင်တိုက်သည့် အချိန် တွင် လူရာပေါင်းများစွာ ရုတ်တရက် သေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုပြီး အခြားသူများမှာ အဆောက်အဦးထဲတွင် ပိတ်မိနေကာ တာဝါပြိုကျချိန်တွင် သေဆုံးခဲ့ရသည် ဟု ဆိုသည်။ <ref name="911-ch9">{{cite web| title=Heroism and Honor| work=National Commission on Terrorist Attacks upon the United States| publisher=U.S. Congress| date=August 21, 2004| url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch9.htm| accessdate=May 20, 2008}}</ref> အနည်းဆုံး လူပေါင်း ၂၀၀ ခန့်သည် မီးလောင်နေသော တာဝါပေါ်မှ ခုန်ချရာမှ အောက်ဘက် အမြင့်ပေ ရာပေါင်းမျာစွာသော အကွာအဝေးတွင် ရှိနေသော အိမ်များ၏ ခေါင်မိုးများ နှင့် လမ်းများပေါ်သို့ ကျရောက်ခြင်း ဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ <ref name="horrificdecision">{{Cite news|url=http://www.usatoday.com/news/sept11/2002-09-02-jumper_x.htm |title=Desperation forced a horrific decision |publisher=USATODAY |date=September 2, 2002 |author=Cauchon, Dennis and Martha Moore|accessdate=September 9, 2006}}</ref> တိုက်ခိုက်ခံရသော အထပ်၏ အပေါ်ဘက်တွင် ရှိနေသော သူအချို့မှာ ဟယ်လီကော်ပတာ ဖြင့် ကယ်ဆယ်ခံရမည်ဆိုသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ခေါင်မိုးဆီသို့ ဦးတည်တက်သွားကြသော်လည်း ခေါင်မိုးပေါ်သို့ ဝင်ရောက်နိုင်သော တံခါးများမှာ သော့ခတ်၍ ပိတ်ထားခဲ့သည်။ အမှန်တကယ်တွင် ထိုနေ့က ဟယ်လီကော်ပတာဖြင့် ကယ်ဆယ်ရန် အစီအစဉ် မရှိခဲ့ပေ။ မဲမှောင်နေသော မီးခိုးများနှင့် အလွန်ပူပြင်းသော အပူချိန်တို့က ဟယ်လီကော်ပတာဖြင့် ကယ်ဆယ်၍ မဖြစ်နိုင်ရန် တာဆီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.cbsnews.com/stories/2004/05/18/terror/main618174.shtml|title=Poor Info Hindered 9/11 Rescue|publisher=CBS News|date=May 18, 2004|accessdate=September 11, 2006|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172234/https://www.cbsnews.com/news/poor-info-hindered-9-11-rescue/}}</ref> [[File:September 17 2001.jpg|thumb|တိုက်ခိုက်ခံရသည့် နေ့အပြီးတွင် ဝေါထရိတ်စင်တာ ၆ ၏ အကြွင်းအကျန် အစအနများ]] အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာတွင် လူများကို ကယ်ဆယ်ရန်နှင့် မီးသတ်ရန် ရောက်ရှိနေကြသော အရေးပေါ်ဝန်ထမ်း စုစုပေါင်း ၄၁၁ ဦးသေဆုံးခဲ့ရသည်။ နယူးယောက်မြို့တော် မီးသတ်ဌာန (FDNY) မှ မီးသတ်သမား ၃၄၁ ဦး နှင့် ရှေးဦးသူနာပြုဝန်ထမ်း ၂ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|author=Denise Grady |coauthors=Andrew C. Revkin |title= Threats and responses: rescuer's health; Lung Ailments May Force 500 Firefighters Off Job |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9C05E1DC1631F933A2575AC0A9649C8B63 |date=September 10, 2002 |publisher=The New York Times |accessdate=May 23, 2008}}</ref> နယူးယောက်မြို့တော် ရဲဌာနမှ အရာရှိ ၂၃ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news|title=Post-9/11 report recommends police, fire response changes |url=http://www.usatoday.com/news/nation/2002-08-19-nypd-nyfd-report_x.htm |date=August 19, 2002 |agency=Associated Press |publisher=USA Today |accessdate=May 23, 2008}}</ref> ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင် ရဲဌာနမှ အရာရှိ ၃၇ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{Cite news |title=Police back on day-to-day beat after 9/11 nightmare |url=http://archives.cnn.com/2002/US/07/20/wtc.police/index.html |date=July 21, 2002 |publisher=CNN |accessdate=May 23, 2008 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172237/https://www.cnn.com/ }}</ref> ပုဂ္ဂလိက အရေးပေါ်ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းမှ အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်း နှင့် သူနာပြု ၈ ဦး ထပ်မံ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web |author=Joshi, Pradnya |url=http://www.newsday.com/news/port-authority-workers-to-be-honored-1.695524 |title=Port Authority workers to be honored |publisher=Newsday |date=September 8, 2005 |accessdate=May 20, 2008 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172148/https://www.newsday.com/news/port-authority-workers-to-be-honored-1.695524%20 }}</ref><ref name="National EMS Memorial">{{cite web|url=http://nemsms.org/notices01.htm|title=2001 Notices of Line of Duty Death|publisher=National EMS Memorial Service|accessdate=September 11, 2007|archivedate=26 August 2011|archiveurl=https://www.webcitation.org/61DZKY27u?url=http://nemsms.org/notices01.htm}}</ref> ဝမ်း ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၏ ၁၀၁ ထပ်မှ ၁၀၅ ထပ် အတွင်း တည်ရှိသော ကင်န်တာ ဖစ်ဇ်ဂျာရဲ အယ်လ်ပီ (Cantor Fitzgerald L.P) ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဘဏ်မှ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၆၅၈ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရပြီး အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စာလျှင် အလွန် များပြားသည် ဟု ဆိုနိုင်သည်။ <ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/5282060.stm?lsf |title=Cantor rebuilds after 9/11 losses |publisher=BBC |date=September 4, 2006 |accessdate=May 20, 2008}}</ref> ကင်န်တာ ဖစ်ဇ်ဂျာရဲ၏ အောက်ဘက် ကပ်လျှက် ၉၃ ထပ်မှ ၁၀၁ ထပ် အထိ တည်ရှိပြီး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ၁၁ ၏ တိုက်ခိုက်ရာ နေရာတွင် တည်ရှိသော မာ့ရှ် ကုမ္ပဏီမှာ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၃၅၅ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ အေရွန် ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဝန်ထမ်း ၁၇၅ ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ နယူးယောက်ပြီးလျှင် နယူးဂျာစီပြည်နယ်သည် ဆုံးရှုံးသူ ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်ပြီး ဟိုဘိုကန်မြို့မှ သေဆုံးသူ အများအပြား ရှိခဲ့သည်။<ref name="beveridge">{{cite web|url=http://www.gothamgazette.com/demographics/91102.shtml |title=9/11/01-02: A Demographic Portrait Of The Victims In 10048 |publisher=Gotham Gazette |author=Beveridge, Andrew |accessdate=May 20, 2008}}</ref> တိုက်ခိုက်မှု အပြီး ရတ်သတ္တပတ် အနည်းငယ် ကြာသည် အထိ သေဆုံးသူပေါင်း ၆၀၀၀ ကျော်ခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း <ref>{{Cite news|url=http://edition.cnn.com/2001/US/09/29/gen.america.under.attack/index.html |title=Source: Hijacking suspects linked to Afghanistan |publisher=CNN |date=September 30, 2001 |accessdate=June 8, 2008}}</ref> ထို ကိန်းဂဏန်းမှာ သေဆုံးသည်ဟု အမှန်တကယ် အတည်ပြုသည့် ဦးရေ ထက် နှစ်ဆမျှ ပိုများနေခဲ့သည်။ မြို့တော် အနေနှင့် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာတွင် သေဆုံးရသူ ၁,၆၀၀ ခန့်ကိုသာ မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားနိုင်ခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုဆိုင်ရာ ရုံးမှလည်း သေဆုံးသူ စာရင်းနှင့် တွဲဖက် ဆက်စပ်၍ မရနိုင်သော အရိုး နှင့် တစ်ရှူး အပိုင်းအစ ၁၀,၀၀၀ ခန့်ကို သိမ်းဆည်းထားခဲ့သည်။ <ref name="CBS2">{{Cite news| title=Ground Zero Forensic Work Ends| publisher=CBS News| date=February 23, 2005| url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/02/23/national/main675839.shtml| accessdate=May 20, 2008| archivedate=26 August 2011| archiveurl=https://www.webcitation.org/61DZKzb1e?url=http://www.cbsnews.com/stories/2005/02/23/national/main675839.shtml}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမားများက ပျက်စီးသွားသော ဒျုရှ်ဘဏ် အဆောက်အဦးကို ဖြိုဖျက်ရန် အတွက် ပြင်ဆင်ချိန်တွင်ပင် အရိုးအပိုင်းအစများကို ထပ်မံတွေ့ရှိရသေးသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ရက်တွင် မနုဿဗေဒ ပညာရှင်များနှင့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ ပါဝင်သော အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က စတေတန် ကျွန်းရှိ ဖရက်ရှ်ကေးလ် လင်းန်ဖေး (Fresh Kills Landfill) တွင် ထားရှိသော လူတို့၏ အကြွင်းအကျန်များ၊ လက်မှုပစ္စည်းများနှင့် အဆောင်အယောင် ပစ္စည်းများကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ ထိုရှာဖွေမှုမှာ ၂၀၁၀ ဇွန်လတွင် အဆုံးသတ်၍ စုစုပေါင်း လူ ၇၂ ဦး၏ အကြွင်းအကျန်များကို တွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် စုစုပေါင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိသော လူတို့၏ အကြွင်းအကျန် အရေအတွက်ကို ၁၈၄၅ ဦးအထိ တိုးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။ ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာတွင် သေဆုံးခဲ့သူ ၁၆၂၉ ဦးတို့ မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်သည်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဒီအင်န်အေ တွဲဆက်သော နည်းဖြင့် အခြားသေဆုံးသူတို့ အား မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်သည်ကို ဆက်လက်စုံစမ်းနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|author= |url=http://www.newsday.com/news/new-york/more-remains-found-at-wtc-site-1.2045994 |title=More remains found at WTC site Newsday June 22, 2010 |publisher=Newsday.com |date=June 22, 2010 |accessdate=November 9, 2010}}</ref> === ပျက်စီးမှုများ === [[File:DF-SD-04-12734.JPEG|thumb|ပင်တဂွန်သည် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ပြီး တဝက်တပျက် ပြိုကျခဲ့သည်။]] အထပ် ၁၁၀ ရှိသော ဝေါထရိတ်စင်တာ၏ တွင်တာဝါ နှစ်ခုနှင့် အတူ ထိုအနီးအနားရှိ အခြား အဆောက်အဦးများလည်း ပြိုကျခြင်း သို့ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို အဆောက်အဦးများမှာ ဆဲဗင်း ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၊ ဆစ်စ် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၊ ဖိုက် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၊ ဖိုး ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၊ မာရီးယော့ ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ (သရီး ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ)၊ ကမ္ဘာ့ ငွေကြေး ဌာန အဆောက်အအုံနှင့် စိန့်နီကိုးလပ်စ် ဂရိ အော်သိုဒေါ့ ဘုရားကျောင်း အဆောက်အအုံတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="wtcstudy">{{cite web |url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |title=World Trade Center Building Performance Study |month=May |year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=July 12, 2007 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5spvzRCDS?url=http://www.fema.gov/rebuild/mat/wtcstudy.shtm |archivedate=18 September 2010 |deadurl=no }}</ref> ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ အဆောက်အဦး အစုအဝေးတွင် ပါဝင်သော အဆောက်အဦးများတွင် မြောက်ဘက်တာဝါ (ဝမ်း ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ)၊ တောင်ဘက်တာဝါ ( တူး ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ)၊ မားရီးယော့ ဟိုတယ် ( သရီး ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ) နှင့် ဆဲဗင်း ဝေါလ်ထရိတ် စင်တာ အဆောက်အဦးတို့မှာ လုံးဝ ဥဿုံ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဖိုး ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၊ ဖိုက် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ၊ ဝမ်း လစ်ဘာတီ ပလာဇာ၊ အမေရိကန် အကောက်ခွန် အဆောက်အအုံ (ဆစ်စ် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ) နှင့် လူကူးတံတား နှစ်ခုတို့မှာ အပြင်းအထန် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ အမှတ် ၁၃၀ လစ်ဘာတီလမ်း ရှိ ဒျုရှ်ဘဏ် အဆောက်အအုံမှာလည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပျက်စီးခဲ့ရပြီး နောင်တွင် ဖြိုချပစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ငွေကြေးဌာန၏ အဆောက်အအုံ ၂ ခုမှာလည်း ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာမှ လစ်ဘာတီလမ်းကို ဖြတ်လျှက် တည်ရှိသော ဒျုရှ်ဘဏ် အဆောက်အအုံမှာ နေထိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ခြင်း၊ အတွင်းပိုင်း ရုံးတာဝါများ အတွင်း အဆိပ်သင့် စေနိုင်သော အခြေအနေရှိခြင်းတို့ကြောင့် နေထိုင်ရန် မသင့်လျော်ဟု ကြေညာခဲ့ကာ ဖြိုချ ဖျက်စီးပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch6.pdf |title=World Trade Center Building Performance Study&nbsp;– Bankers Trust Building |month=May|year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=July 12, 2007|format=PDF}}</ref><ref>{{cite web| title=The Deutsche Bank Building at 130 Liberty Street| publisher=Lower Manhattan Construction Command Center| url=http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/130Liberty/default.asp| accessdate=July 12, 2007| archivedate=26 August 2011| archiveurl=https://www.webcitation.org/61DZN1B92?url=http://www.renewnyc.com/plan_des_dev/130Liberty/default.asp}}</ref> အမှတ် ၃၀၊ အနောက် ဘရော့ဒ်ဝေး ရှိ ဘိုးရိုး မက်ဟက်တန် ကွန်မျူနီတီ ကောလိပ်၏ ဖစ်တာမင်းန်း အဆောင်မှာလည်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီခဲ့ခြင်းကြောင့် နေထိုင်ရန် မသင့်လျော်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ဖြိုချပစ်မည့် အဆောက်အဦးများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ အခြား အနီးအပါးရှိ အဆောက်အဦးများ ဖြစ်ကြသော အမှတ် (၉၀) ဝက်စ် စထရိ အဆောက်အအုံနှင့် ဗဲရီးဇုန် အဆောက်အအုံတို့မှာ ကြီးကျယ်စွာ ပျက်စီးခဲ့ရသော်လည်း ပြန်လည် ပြုပြင်နိုင်ခဲ့သည်။<ref name="nyconstruction">{{cite web |url=http://newyork.construction.com/projects/TopProjects04/Verizon.asp |title=Verizon Building Restoration |publisher=New York Construction (McGraw Hill) |accessdate=June 28, 2007 |archiveurl=https://www.webcitation.org/5pvOUTccB?url=http://newyork.construction.com/projects/TopProjects04/Verizon.asp |archivedate=22 May 2010 |deadurl=no }}</ref> ကမ္ဘာ့ငွေကြေးဌာန အဆောက်အအုံ၊ ဝမ်း လစ်ဘာတီ ပလာဇာ၊ မီလေးနီးယန် ဟေလ်တန် ဟိုတယ် နှင့် အမှတ် ၉၀ ဘုရားကျောင်း လမ်း အဆောက်အအုံ တို့မှာလည်း အသင့်အတင့် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.fema.gov/pdf/library/fema403_ch7.pdf|title=World Trade Center Building Performance Study&nbsp;– Peripheral Buildings |month=May|year=2002 |publisher=FEMA |accessdate=July 12, 2007|format=PDF}}</ref> သို့သော်လည်း ပြန်လည် ပြုပြင် နိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်ဘက် တာဝါ၏ အပေါ်ရှိ ရေဒီယို၊ ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်စက်၊ နှစ်လမ်းသွား ရေဒီယို အင်တင်နာ မျှော်စင်စသည့် ဆက်သွယ်ရေး ကိရိယာများမှာလည်း ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အသံလွှင့် ဌာနများသည် ဆစ်ဂနယ်များကို အခြားလမ်းကြောင်းသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဆက်လက် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ <ref name="wtcstudy"/><ref>{{cite web| last=Bloomfield| first=Larry| url=http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters| title=New York broadcasters rebuild| publisher=Broadcast Engineering| date=October 1, 2001| accessdate=May 18, 2008| archiveurl=https://web.archive.org/web/20080604040210/http://sysdesignshowcase.broadcastengineering.com/ar/broadcasting_new_york_broadcasters| archivedate=4 June 2008}}</ref> ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ် အာလင်တန် ကောင်တီတွင်မူ ပင်တဂွန် အဆောက်အဦး၏ တစိတ်တပိုင်းမှာ မီးလောင်မှုကြောင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရပြီး အဆောက်အဦး၏ အပိုင်းတစ်ပိုင်းမှာ ပြိုကျခဲ့ရသည်။.<ref>{{cite web |url=http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf |title=The Pentagon Building Performance Report |publisher=American Society of Civil Engineers (ASCE) |month=January |year=2003 |accessdate=May 20, 2008 |format=PDF |archivedate=24 August 2011 |archiveurl=https://www.webcitation.org/61AuaPwqQ?url=http://www.fire.nist.gov/bfrlpubs/build03/PDF/b03017.pdf }}</ref> === ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ === [[File:DN-SD-04-12744.JPEG|right|thumb|ပင်တဂွန် တိုက်ခိုက်မှုမှ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရသူ တစ်ဦးကို ကယ်ထုတ်နေစဉ်]] နယူးယောက်မြို့တော် မီးသတ်ဌာန ( (FDNY) သည် ဝန်ထမ်း ၂၀၀ (ဝန်ထမ်း တဝက်) ကို အခင်းဖြစ်ပွားရာသို့ ချက်ချင်း တာဝန်ချထားခဲ့သည်။ သူတို့အား တာဝန်ချိန် မဟုတ်သော မီးသတ်သမားများနှင့် အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်း အများအပြားက ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ <ref name="mckinsey-ems">{{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/fdny/pdf/mck_report/ems_response.pdf |title=McKinsey Report&nbsp;– Emergency Medical Service response |publisher=FDNY / McKinsey & Company |date=August 9, 2002 |accessdate=July 12, 2007 |format=PDF |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172600/http://www.nyc.gov/html/fdny/pdf/mck_report/ems_response.pdf%20 }}</ref><ref name="mckinsey-exec">{{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/fdny/pdf/mck_report/executive_summary.pdf |title=FDNY McKinsey Report&nbsp;– Executive Summary |month=August |year=2002 |publisher=FDNY / McKinsey & Company |accessdate=July 10, 2007 |format=PDF |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172049/http://www.nyc.gov/html/fdny/pdf/mck_report/executive_summary.pdf%20 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/fdny/pdf/mck_report/x7_fire_apparatus_deployment.pdf |title=Fire Apparatus Deployment on September 11 |publisher=FDNY / McKinsey & Company |month=August |year=2002 |accessdate=July 10, 2007 |format=PDF |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225172548/http://www.nyc.gov/html/fdny/pdf/mck_report/x7_fire_apparatus_deployment.pdf%20 }}</ref> နယူးယောက်မြို့တော် ရဲဌာန (NYPD) က အရေးပေါ် ဆားဗစ်စ် ယူနစ် နှင့် အခြားရဲဝန်ထမ်းများကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး လေကြောင်းယူနစ်ကိုလည်း တာဝန်ချထားခဲ့သည်။ <ref name="mckinsey-nypd">{{cite web |url=http://www.nyc.gov/html/fdny/html/mck_report/toc.html |title=McKinsey Report&nbsp;– NYPD |date=August 19, 2002 |accessdate=July 10, 2007 |archivedate=8 June 2014 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20140608101241/http://www.nyc.gov/html/fdny/html/mck_report/toc.html }}</ref> အခင်းဖြစ်ပွားရာတွင် နယူးယောက် မီးသတ်ဌာန၊ နယူးယောက် ရဲဌာန နှင့် ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင် ရဲဌာနတို့သည် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုကြသဖြင့်<ref name="mckinsey-ems"/> အရပ်သားများကို ရှာဖွေ ကယ်ဆယ်ရာတွင် အလုပ်အပိုများကို လုပ်မိခဲ့ကြသည်။<ref name="alavosius">{{Cite journal|title=Unity Of Purpose/[[Unity of effort|Unity Of Effort]]: Private-Sector Preparedness In Times Of Terror |journal=Disaster Prevention & Management |author=Alavosius, Mark P., et al. |year=2005 |volume=14 |pages=666–680 |doi=10.1108/09653560510634098 | issue=5}}</ref> အခြေအနေ ဆိုးလာသော အခါတွင် နယူးယောက် ရဲဌာန လေကြောင်းယူနစ်မှ ရဲဌာနရှိ ကွပ်ကဲရေး အရာရှိများထံသို့ သတင်း အချက်အလက်များ ပေးပို့ခဲ့သဖြင့် နယူးယောက်ရဲဌာနမှ သူတို့၏ ဝန်ထမ်းများကို တာဝါများ အတွင်းမှ ထွက်ခွာရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ နယူးယောက် ရဲဌာနမှ အရာရှိ အတော်များများမှာ အဆောက်အဦးများ ပြိုမကျမီ အချိန်တွင် ဘေးကင်းစွာ ထွက်ခွာနိုင် ခဲ့သည်။ <ref name="mckinsey-nypd"/><ref name="alavosius"/> ကွပ်ကဲရေး ဌာန မတူပဲ ကွဲပြားခြင်း၊ အေဂျင်စီများ အကြားတွင် မတူညီသော ရေဒီယို ဆက်သွယ်ရေး စနစ်များ ရှိခြင်း တို့ကြောင့် သတိပေးချက်များမှာ နယူးယောက် မီးသတ်ဌာန ကွပ်ကဲရေး အရာရှိများ ထံသို့ မရောက်ရှိခဲ့ပေ။ ပထမ တာဝါ ပြိုကျပြီးချိန်တွင် နယူးယောက် မီးသတ်ဌာနမှ ကွပ်ကဲရေး အရာရှိများက အဆောက်အဦး အတွင်းမှ ထွက်ခွာရန် သတိပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း ရေဒီယို ထပ်ဆင့် ထုတ်လွှင့်စနစ်များ ချို့ယွင်းပြီး ကောင်းစွာ အလုပ်မလုပ်သောကြောင့် မီးသတ်သမား အများအပြားမှာ ထွက်ခွာရန် အမိန့်ကို မကြားခဲ့ပေ။ 9-1-1 အရေးပေါ်နံပါတ်မှလည်း ခေါ်ဆိုသူများ ထံမှာ အချက်အလက်များကို အခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာတွင် ရှိနေသော ကွပ်ကဲရေး အရာရှိများထံသို့ ထပ်ဆင့် ပေးပို့နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ <ref name="mckinsey-exec"/> တိုက်ခိုက်မှု အပြီး နာရီပိုင်းအတွင်းမှာပင် ရှာဖွေရေးနှင့် ကယ်ဆယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက် စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လပေါင်းများစွာ ၂၄ နာရီ ပတ်လုံး စစ်ဆင်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာ နေရာကို ၂၀၀၂ ခုနှစ် မေလ အကုန်တွင် ရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |url=http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ |title=Ceremony closes 'Ground Zero' cleanup |date=May 30, 2002 |publisher=CNN |accessdate=September 11, 2008 |archivedate=1 December 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081201081749/http://archives.cnn.com/2002/US/05/30/rec.wtc.cleanup/ }}</ref> == တိုက်ခိုက်သူများနှင့် ၎င်းတို့၏ နောက်ခံ အခြေအနေ == [[File:Mohamed Atta.jpg|thumb|စက်တင်ဘာ ၁၁ ပြန်ပေးသမား ၁၉ ယောက်တို့၏ ခေါင်းဆောင် အီဂျစ်လူမျိုး မိုဟာမက် အာတာ]] တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရပြီး နာရီပိုင်းအတွင်းမှာပင် [[အက်ဖ်ဘီအိုင်]] မှ သတင်းဌာနများသို့ သံသယ ရှိသော ပိုင်းလော့ နှင့် ပြန်ပေးသမားတို့၏ အမည်များ နှင့် အချို့ ပြန်ပေးသမားတို့၏ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite book|title=[[Against All Enemies|Against All Enemies: Inside America's War on Terrorism]] |last=Clarke |first=Richard A. |year=2004 |publisher=Simon & Schuster |location=New York |isbn=978-0-7432-6823-3 |pages=13–14}}</ref> [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]] မှ မိုဟာမက် အာတာသည် အကြမ်းဖက် သမား ၁၉ ဦးတို့၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး တိုက်ခိုက်သည့် လေယာဉ်ကို မောင်းနှင်သည့် ပိုင်းလော့ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=The Hamburg connection |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/2349195.stm |publisher=BBC News |date=August 19, 2005 |accessdate=October 3, 2008}}</ref> အာတာသည် တိုက်ခိုက်မှု အတွင်းတွင် အခြား အကြမ်းဖက်သမားများနှင့်အတူ သေဆုံးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူ၏ ပို့တ်လန်း လေယာဉ်ခရီးစဉ်မှ ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၁ ပေါ်သို့ ပါမသွားဘဲ ကျန်နေခဲ့သော သူ၏ ခရီးဆောင် သေတ္တာ အတွင်းတွင် ပြန်ပေးသမား ၁၉ ဦး စလုံး ၏ အမည်များနှင့် အသေးစိတ် အချက်အလက်များ ပါရှိသော စာရွက်စာတမ်းများ ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုမျှသာ မက သူတို့၏ အစီအစဉ်များ၊ တိုက်ခိုက်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်များ နှင့် နောက်ခံအခြေအနေ များအတွက် သဲလွန်စများလည်း ထိုစာရွက်စာတမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ <ref>{{Cite news |author=Dorman, Michael |url=http://www.securityinfowatch.com/Homeland+Security/unraveling-9-11-was-bags |title=Unraveling 9–11 was in the bags |publisher=Security Info Watch |date=April 17, 2006 |accessdate=September 8, 2009 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172322/https://www.securityinfowatch.com/Homeland+Security/unraveling-9-11-was-bags%20 }}</ref> နေ့ခင်းပိုင်းတွင် အမေရိကန် အမျိုးသား လုံခြုံရေး အေဂျင်စီသည် ဂျာမန်ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီမှ ကြားဖြတ်နားထောင်ထားသော စကားပြောသံများကို ရရှိခဲ့ပြီး ထိုသက်သေ အထောက်အထားများက အိုစမာ ဘင်လာဒင် ထံသို့ ညွှန်ပြနေသည်။<ref>{{Cite news |title=Piece by Piece, The Jigsaw of Terror Revealed |url=http://news.independent.co.uk/world/americas/article218611.ece |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071215042924/http://news.independent.co.uk/world/americas/article218611.ece |archivedate=15 December 2007 |publisher=[[The Independent]] |date=September 30, 2001 |accessdate=May 20, 2008 |location=London |first=Al-Qa'edah |last=Leaders }}</ref><ref>{{Cite news|first=John |last=Tagliabue |coauthors=Raymond Bonner |url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9A0DE5DA173DF93AA1575AC0A9679C8B63 |title=A Nation challenged: German Intelligence; German Data Led U.S. to Search For More Suicide Hijacker Teams |publisher=The New York Times |date=September 29, 2001 |accessdate=May 21, 2008}}</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အက်ဖ်ဘီအိုင်မှ ပြန်ပေးသမား ၁၉ဦး၏ ဓာတ်ပုံများ ၊ ၎င်းတို့၏ မူလ နိုင်ငံ နှင့် အမည်ကွဲများကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.fbi.gov/pressrel/pressrel01/092701hjpic.htm |title=The FBI releases 19 photographs of individuals believed to be the hijackers of the four airliners that crashed on September 11, 01 |work=[[Federal Bureau of Investigation]] |publisher=[[United States Department of Justice]] |date=September 27, 2001 |accessdate=May 20, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20011001123059/http://www.fbi.gov/pressrel/pressrel01/092701hjpic.htm |archivedate=1 October 2001 }}</ref> ပြန်ပေးသမား ၁၅ ဦးမှာ [[ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ]] မှ ၁၅ ဦး၊ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]] မှ ၂ ဦး၊ [[အီဂျစ်နိုင်ငံ]] မှ ၁ဦး နှင့် [[လက်ဘနွန်နိုင်ငံ]] မှ ၁ဦး တို့ ဖြစ်ကြသည်။ <ref>{{Cite news| last=Johnston| first=David| title= Two years later: 9/11 Tactics; Official Says Qaeda Recruited Saudi Hijackers to Strain Ties| url=http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=9803E4DD143BF93AA3575AC0A9659C8B63| date=September 9, 2003| publisher=The New York Times| accessdate=May 19, 2008}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး အက်ဖ်ဘီအိုင်မှ ထောက်လှမ်းခဲ့သော PENTTBOM ဟု အမည်ပေးထားသော စစ်ဆင်ရေးမှာ အက်ဖ်ဘီအိုင်၏ ရာဇဝင်တွင် အကြီးမားဆုံးနှင့် အရှုပ်ထွေးဆုံး စုံစမ်း စစ်ဆေးမှု ဖြစ်ပြီး စပါယ်ရှယ် အေးဂျင့် ဦးရေ ၇၀၀၀ ကျော် ပါဝင်သည်။ "စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်သော သက်သေအထောက်အထားများသည် အယ်လ်ကေးဒါး နှင့် အိုစမာ ဘင်လာဒင် တို့နှင့် ပတ်သက် ဆက်စပ်နေသည်မှာ ထင်ရှားပြီး ငြင်းဆိုစရာမရှိ။" ဟု အက်ဖ်ဘီအိုင်မှ ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ပြီး အမေရိကန် အစိုးရမက အိုစမာ ဘင်လာဒင် ဦးဆောင်သော အယ်လ်ကေးဒါး အကြမ်းဖက် အဖွဲ့သည် တိုက်ခိုက်မှု အတွက် တာဝန်ရှိသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အစိုးရမှလည်း စက်တင်ဘာ ၁၁ရက်နေ့ တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး အယ်လ်ကေးဒါး နှင့် အိုစမာ ဘင်လာဒင်သည် လုံးဝတာဝန်ရှိသည် ဟူ၍ တူညီစွာ ကောက်ချက်ဆွဲခဲ့သည်။ <ref>{{cite web |url=http://www.number-10.gov.uk/output/page3682.asp |archiveurl=https://web.archive.org/web/20040907150037/http://www.number10.gov.uk/output/page3682.asp |archivedate=7 September 2004 |title=Responsibility for the Terrorist Atrocities in the United States, September 11, 2001 |publisher=[[10 Downing Street]] |date=November 14, 2001 |accessdate=May 20, 2008 }}</ref> === အယ်လ်ကေးဒါး === {{main|အယ်လ်ကေးဒါး}} အယ်လ်ကေးဒါး၏ ဇာစ်မြစ်သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သော ၁၉၇၉ မှ စသည်။ ထိုအချိန်ပြီးနောက်တွင် အိုစမာဘင်လာဒင်သည် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ဆိုဗီယက်များအား တွန်းလှန်ရန်အတွက် အာရပ်မူဂျာဟစ်များကို စည်းရုံးရန် အတွက် သွားရောက်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|publisher=BBC News|title=Al-Qaeda's origins and links|date=July 20, 2004|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1670089.stm|accessdate=December 7, 2009}}</ref> အေမန် အယ်လ် ဇာဝါဟီရီ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွက် ဘင်လာဒင်သည် ဘာသာရေး အစွန်းရောက်စိတ် ပို၍ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။<ref name="gunaratna-p23">{{Cite book|author=Gunaratna, Ronan |title=Inside Al Qaeda |year=2002 |publisher=Berkley Books |pages=23–33}}</ref> ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘင်လာဒင်သည် ပထမ ဖာတဝါကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ပြီး အမေရိကန် စစ်သားတို့အား ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web |url=http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html |title=Bin Laden's fatwā (1996) |publisher=PBS |accessdate=May 20, 2008 |archivedate=25 December 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172127/https://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html }}</ref> ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သော ဒုတိယ ဖာတဝါတွင် ဘင်လာဒင်သည် အစ္စရေးနှင့် ဆက်နွယ်နေသော အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝါဒနှင့် ပင်လယ်ကွေ့စစ်ပွဲ အပြီး အမေရိကန် တပ်များ ဆော်ဒီအာရေဗျတွင် ဆက်လက်ရှိနေသည်နှင့် ပတ်သက်၍ ကန့်ကွက်မှုများကို ရေးသားဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။<ref name="1998FatwaPBS">{{cite web |url=http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1998.html |title=Al Qaeda's 1998 fatwā |work=[[The NewsHour with Jim Lehrer]] |publisher=[[Public Broadcasting Service]] |accessdate=May 19, 2008 |archivedate=1 September 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20060901093550/http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1998.html }}</ref> ဘင်လာဒင်သည် အစ္စလာမ် ဘာသာရေး စာပေများကို အသုံးပြု၍ မွတ်စလင်တို့အား ဖော်ပြပါ အချက်များအား အမေရိကန် တို့မှ ရုပ်သိမ်းသည့် အချိန်အထိ အမေရိကန် စစ်တပ် နှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံသားတို့ကို အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့သည်။ မွတ်စလင် တိုင်းပြည်တို့အား ရန်သူများက ဖျက်စီးပါက ဂျီဟတ် ပြုလုပ်ရန်မှာ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီ၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ကို အစ္စလာမ်သမိုင်းတလျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်ဟု သူက ပြောခဲ့သည်။<ref name="1998FatwaPBS" /> === အိုစမာဘင်လာဒင် === {{main|အိုစမာ ဘင်လာဒင်}} ထိုတိုက်ခိုက်မှုကို စီစဉ်သူ ဘင်လာဒင်သည် <ref name="BBC6Jul2011">{{Cite news |title=Pakistan inquiry orders Bin Laden family to remain|url=http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-14041604 |publisher=BBC |date=July 6, 2011 |accessdate=July 25, 2011}}</ref> အစပိုင်းတွင် သူ ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ခံခဲ့သည်။ <ref name="cbc-2004"/><ref name="ajNov2004">{{Cite news |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070613014620/http://english.aljazeera.net/English/archive/archive?ArchiveId=7403 |archivedate=13 June 2007 |url=http://english.aljazeera.net/English/archive/archive?ArchiveId=7403 |title=Full transcript of bin Ladin's speech |publisher=[[Al Jazeera]] |date=November 2, 2004 |accessdate=May 20, 2008 }}</ref> [[အယ်လ်ဂျဇီးရ]] သတင်းဌာနမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၆ ရက်တွင် ဘင်လာဒင်၏ ကြေညာချက်ကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ဘင်လာဒင်မှ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် သူ၏ လက်ချက်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် တိုက်ခိုက်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီက သူတို့ကိုယ်ပိုင် အကြောင်းဖြင့် လုပ်ကြခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=Pakistan to Demand Taliban Give Up Bin Laden as Iran Seals Afghan Border |url=http://www.foxnews.com/story/0,2933,34440,00.html |publisher=[[Fox News Channel]] |date=September 16, 2001 |accessdate=May 20, 2008}}</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်တပ်များက ဂျလာလာဘတ်ရှိ ပျက်စီးနေသော အိမ်တစ်လုံး အတွင်းမှ ဗွီဒီယို တိတ်ခွေ တစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ထိုဗွီဒီယိုထဲတွင် ဘင်လာဒင်မှ ခါလပ်ဖ် အယ်လ် ဟာဘီနှင့် စကားပြောနေသည်ကို တွေ့ရပြီး ဘင်လာဒင် အနေနှင့် ထိုတိုက်ခိုက်မှုကို ကြိုသိကြောင်း ဝန်ခံထားခြင်း ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite news| title = Bin Laden on tape: Attacks 'benefited Islam greatly'| publisher = CNN| date = December 14, 2001| url = http://archives.cnn.com/2001/US/12/13/ret.bin.laden.videotape/| accessdate = November 9, 2007| quote = Reveling in the details of the fatal attacks, bin Laden brags in Arabic that he knew about them beforehand and says the destruction went beyond his hopes. He says the attacks "benefited Islam greatly".| archivedate = 27 December 2007| archiveurl = https://web.archive.org/web/20071227125232/http://archives.cnn.com/2001/US/12/13/ret.bin.laden.videotape/}}</ref> ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် ဘင်လာဒင်၏ ဒုတိယ ဗွီဒီယို အခွေထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး ထိုအခွေထဲတွင် ဘင်လာဒင်က "အမေရိကားအား အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ချီးကျူးသင့်ကြောင်း။ အကြောင်းမှာ တရားမမျှတမှုကို တုံ့ပြန်ခြင်းသာလျှင် ဖြစ်ကြောင်း။ အမေရိကားအား သူတို့ လူမျိုးများအား သတ်ဖြတ်သည့် အစ္စရေးတို့အား ထောက်ပံ့ကူညီနေခြင်းမှ ရပ်တန့်ရန် အတွက် ဖိအားပေးခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း။" ပြောကြားခဲ့သော်လည်း တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး သူ့တွင် တာဝန်ရှိကြောင်း မပြောခဲ့ပေ။<ref>{{Cite news|title = Transcript: Bin Laden video excerpts |publisher = BBC News| date=December 27, 2001| url = http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/1729882.stm| accessdate=June 26, 2011}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ် အမေရိကန် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ အချိန်ကလေးတွင် ဘင်လာဒင်သည် အမေရိကန်အား တိုက်ခိုက်မှုတွင် အယ်ကေးဒါး ပါဝင်ပတ်သက်နေမှုအား တရားဝင် ထုတ်ဖော်ဝန်ခံခဲ့ပြီး သူနှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်နွယ်နေကြောင်းလည်း ဝန်ခံခဲ့သည်။ သူ၏ ပြောကြားချက်အရ ထိုသို့ တိုက်ခိုက်ရသည်မှာ သူတို့သည် လွတ်လပ်သူများ ဖြစ်ကြောင်း။ သူတို့အနေနှင့် သူတို့ တိုင်းပြည်၏ လွတ်လပ်မှုကို ပြန်လည် ရယူလိုကြောင်း။ အမေရိကန်က သူတို့၏ လုံခြုံရေးကို ထိပါးသည့် အတွက် သူတို့ကလည်း အမေရိကန်၏ လုံခြုံရေးကို ပြန်လည် ထိပါးရမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |last=Michael |first=Maggie |url=http://legacy.signonsandiego.com/news/nation/terror/20041029-1423-binladentape.html |title=Bin Laden, in statement to U.S. people, says he ordered Sept. 11 attacks |agency=Associated Press |publisher=SignOnSanDiego.com |date=October 29, 2004 |accessdate=June 26, 2011 |archivedate=3 September 2012 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120903021049/http://legacy.signonsandiego.com/news/nation/terror/20041029-1423-binladentape.html }}</ref> ဘင်လာဒင်က သူ၏ နောက်လိုက်များကို ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဆောက်အအုံကို တိုက်ခိုက်ရန် ကိုယ်တိုင် ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။<ref name="ajNov2004" /><ref>{{Cite news|title = Al-Jazeera: Bin Laden tape obtained in Pakistan| publisher = MSNBC |date=October 30, 2004|url = http://msnbc.msn.com/id/6363306/| accessdate=September 7, 2006}}</ref> အယ်ဂျဇီးရ မှ ရသော အခြား ဗွီဒီယို တစ်ခုတွင် ဘင်လာဒင်အား လေယာဉ်ပြန်ပေးသမားများ ဖြစ်သော ရမ်ဇီဘင် အယ်လ်ရှစ်ဘ်၊ ဟမ်ဇာအယ်လ်ဂမ်ဒီ နှင့် ဝေးလ်အယ်လ်ရှေရီ တို့နှင့် အတူတွေ့ရပြီး တိုက်ခိုက်မှုအတွက် ပြင်ဆင်နေကြပုံကို တွေ့ရသည်။ <ref>{{Cite news |url=http://www.cbc.ca/world/story/2006/09/07/al-qaeda-tape.html |title=Bin Laden 9/11 planning video aired |publisher=[[CBC News]] |date=September 7, 2006 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20071013183902/http://www.cbc.ca/world/story/2006/09/07/al-qaeda-tape.html |archivedate=13 October 2007 |accessdate=May 20, 2008 }}</ref> အမေရိကန် အနေနှင့် စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဘင်လာဒင်အား တရားဝင် စွပ်စွဲခြင်း မည်သည့်အခါကမျှ မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite web| last=Clewley| first=Robin| title=How Osama Cracked FBI's Top 10| publisher=[[Wired (magazine)|Wired]]| date=September 27, 2001| url=http://www.wired.com/politics/law/news/2001/09/47109| accessdate=July 6, 2007| archiveurl=https://archive.today/20120526005320/http://www.wired.com/politics/law/news/2001/09/47109| archivedate=26 May 2012}}</ref> ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်တွင် ဘင်လာဒင်အား အမေရိကန်တပ်များက [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]] အဘော့တာဘတ်တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |url=http://www.nytimes.com/2011/05/02/world/asia/osama-bin-laden-is-killed.html?hp |title=Bin Laden Is Dead, President Obama Says |author=Peter Baker and Helene Cooper |date=May 1, 2011 |work=New York Times |publisher=New York Times |accessdate=May 2, 2011}}</ref><ref>{{cite web |url=http://thelede.blogs.nytimes.com/2011/05/01/bin-laden-dead-u-s-official-says/?scp=3&sq=Abbottabad,%20Pakistan%20&st=cse |title=Obama Announces Killing of Osama bin Laden |author= Helene Cooper |date=May 1, 2011 |work=New York Times |accessdate=May 2, 2011}}</ref> === ခါလစ်ဖ် ရှိတ် မိုဟာမက် === [[File:Khalid Shaikh Mohammed after capture.jpg|thumb|alt=An unkempt and disoriented man in a white t-shirt sitting on the floor with his hands tied|ခါလစ်ဖ်ရှိတ် မိုဟာမက်ကို ပါကစ္စတန်တွင် ဖမ်းဆီးရမိပြီးနောက် တွေ့ရစဉ်]] အာရပ် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း အယ်လ်ဂျဇီးရမှ သတင်းထောက် ယော့စ်ရီ ဖောင်ဒါက ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ခါလစ်ဖ်ရှိတ်မိုဟာမက်မှ ရမ်ဇီ ဘင် အယ်လ်ရှစ်ဘ် နှင့် အတူ စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှုတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း သတင်းပေးပို့ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/international/story/0,3604,906911,00.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080302075945/http://www.guardian.co.uk/international/story/0,3604,906911,00.html|archivedate=2 March 2008|title='We left out nuclear targets, for now'|publisher=The Guardian|date=March 4, 2003|accessdate=May 20, 2008|quote=Yosri Fouda of the Arabic television channel al-Jazeera is the only journalist to have interviewed Khalid Sheikh Mohammed, the al-Qaida military commander arrested at the weekend. Here he describes the two-day encounter with him and his fellow organiser of September 11, Ramzi bin al- Shibh: [...] Summoning every thread of experience and courage, I looked Khalid in the eye and asked: ‘Did you do it?’ The reference to September 11 was implicit. Khalid responded with little fanfare: ‘I am the head of the al-Qaida military committee,’ he began, ‘and Ramzi is the coordinator of the Holy Tuesday operation. And yes, we did it.’|location=London}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://www.telegraph.co.uk/news/3685099/Alleged-911-mastermind-wants-to-confess-to-plot.html|title= Alleged 9/11 mastermind wants to confess to plot |publisher=Telegraph |date=October 10, 2008 |accessdate=July 6, 2009|location=London|first1=Tom|last1=Leonard|first2=Alex|last2=Spillius}}</ref><ref name=aljazeera2007/> နိုင်းအဲလယ်ဗင်း ကော်မရှင်၏ အစီရင်ခံစာမှ စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု၏ နောက်ကွယ်မှ အဓိက ကြိုးကိုင် လှုပ်ရှားသူ မိုဟာမက်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အစ္စရေးအပေါ် အလေးပေးသော နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒများနှင့် ပတ်သတ်၍ သဘောမတူညီဘဲအမေရိကန် အပေါ် ရွံ့မုန်းနေကြောင်း ဆုံးဖြတ်ထားခဲ့သည်။ <ref name=autogenerated1>{{Cite book|url=http://www.9-11commission.gov/report/911Report_Ch5.htm |chapter=Chapter 5 |title=9/11 Commission Report |author=National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States |year=2004 |isbn=978-1-57736-341-5 |accessdate=2011-06-26}}</ref> မိုဟာမက်သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေး အဆောက်အအုံ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုတွင်လည်း အကြံပေးသူနှင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့သူ ဖြစ်ပြီး စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဦးဆောင် ဖောက်ခွဲသူ ရမ်ဇီ ယူဆတ်၏ ဦးလေးတော်စပ်သူလည်း ဖြစ်သည်။ မိုဟာမက်အား ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ရာဝယ်လ်ပင်ဒီတွင် စီအိုင်အေနှင့် အတူတကွ လှုပ်ရှားနေသော ပါကစ္စတန် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ဂွာတာနာမို ပင်လယ်အော်ရှိ အကျဉ်းစခန်းတွင် သူ့အား ထိန်းသိမ်းထားသည်။ <ref>{{Cite news|url=http://www.time.com/time/nation/article/0,8599,436061,00.html|title=Khalid Sheikh Mohammed Names Names|publisher=[[Time (magazine)|TIME]]|date=March 24, 2003|accessdate=May 20, 2008|first1=Elaine|last1=Shannon|first2=Michael|last2=Weisskopf|archivedate=25 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181225172208/http://content.time.com/time/nation/article/0,8599,436061,00.html%20}}</ref> ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လ အမေရိကန်တွင် ကြားနာစစ်ဆေးမှုတွင် မိုဟာမက်က တိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ သူ့တွင် တာဝန်ရှိကြောင်း "နိုင်း အဲလယ်ဗင်း တိုက်ခိုက်မှုတွင် ကျွန်ုပ်တွင် အေ မှ ဇက် အထိ တာဝန်ရှိသည်။" ဟု ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။ <ref name="aljazeera2007">{{Cite news|url=http://english.aljazeera.net/news/americas/2007/03/200852512026300115.html |title=September 11 suspect 'confesses' |publisher=Al Jazeera |date=March 15, 2007 |accessdate=June 10, 2009}}</ref><ref>{{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/6452573.stm |title= Key 9/11 suspect 'admits guilt' |publisher=BBC News |date=March 15, 2007 |accessdate=May 20, 2008}}</ref> မိုဟာမက်သည် မျက်နှာတွင် အဝတ်အုပ်၍ ရေဖြန်းသောနည်းဖြင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက် ခံရပြီးနောက်တွင် ဝန်ခံခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=May 8, 2008|url=http://www.reuters.com/article/2008/05/08/idUSN08420997|title=US judge orders CIA to turn over 'torture' memo-ACLU|publisher=Reuters|accessdate=June 26, 2011|first=Michelle|last=Nichols|archivedate=22 October 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20111022131148/http://www.reuters.com/article/2008/05/08/idUSN08420997}}</ref> === တိုက်ခိုက်ရသည့်အကြောင်းရင်း === အိုစမာဘင်လာဒင်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား ဘာသာရေးစစ်ပွဲ ကြေညာခြင်းနှင့် အိုစမာနှင့် အခြားသူများ လက်မှတ်ရေးထိုးထားပြီး အမေရိကန် အရပ်သားတို့အား သတ်ဖြတ်ရန် လှုံ့ဆော်ထားသော ဖာတဝါတို့သည် ထိုသို့သော တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ရန် တွန်းအားပေးသည့် အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်ဟု စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများမှ တွေ့ရှိရသည်။ <ref>{{Cite book|author=Gunarathna, Rohan |title=Inside Al Qaeda, Global Network of Terror |year=2002 |publisher=Berkley Books |pages=61–62}}</ref> တိုက်ခိုက်မှု မတိုင်ခင်နှင့် တိုက်ခိုက်မှုအပြီး အိုစမာဘင်လာဒင် ထုတ်ပြန်သော ဖာတဝါများတွင် <ref name="e1996">{{cite web | url = http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html | title = Bin Laden's Fatwa | accessdate = 2011-07-12 | last = bin Laden | first = Osama | date = August, 1996 | publisher = [[PBS NewsHour]] | archivedate = 25 December 2018 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181225172127/https://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html }}</ref><ref name="e1998">{{cite web | url = http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html | title = Bin Laden's Fatwa | accessdate = 2011-07-12 | last = bin Laden | first = Osama | date = February, 1998 | publisher = [[PBS NewsHour]] | archivedate = 25 December 2018 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20181225172127/https://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1996.html }}</ref> အယ်လ်ကေးဒါး အနေဖြင့် အကြောင်းရင်း ၃ခုကို ကိုးကားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အမေရိကန်တပ်များ ဆော်ဒီအာရေဗျတွင် ဆက်လက် ရှိနေခြင်း <ref name="e1998"/><ref>Plotz, David (2001) [http://www.slate.com/default.aspx?id=115404 What Does Osama Bin Laden Want?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810171041/http://www.slate.com/default.aspx?id=115404 |date=10 August 2011 }}, Slate</ref><ref>* Plotz, David (2001) [http://www.slate.com/default.aspx?id=115404 What Does Osama Bin Laden Want?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110810171041/http://www.slate.com/default.aspx?id=115404 |date=10 August 2011 }}, Slate * {{Cite book|author=Bergen, Peter L. |title=Holy War Inc. |publisher=Simon & Schuster |year=2001 |page=3|isbn=978-0-7432-0502-3}} * {{Cite news |url=http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,558075,00.html |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080119011449/http://www.guardian.co.uk/g2/story/0,3604,558075,00.html |archivedate=19 January 2008 |title=Face to face with Osama |publisher=The Guardian |date=September 26, 2001 |location=London |accessdate=May 13, 2010 |first=Rahimullah |last=Yusufzai }} * {{Cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2984547.stm|title=US pulls out of Saudi Arabia|accessdate=November 29, 2009|work=BBC News|date=April 29, 2003}} * {{cite web |url=http://cryptome.org/zawahri-wsj.htm |title=Saga of Dr. Zawahri Sheds Light On the Roots of al Qaeda Terror |publisher=Wall Street Journal |date=July 2, 2002 |accessdate=May 20, 2008 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20051223041317/http://cryptome.org/zawahri-wsj.htm |archivedate=23 December 2005 }} * {{cite web| url=http://www.9-11commission.gov/archive/hearing10/9-11Commission_Hearing_2004-04-13.htm| title=Tenth Public Hearing, Testimony of Louis Freeh| publisher=9/11 Commission| date=April 13, 2004| accessdate=May 20, 2008}} * {{cite web| title=Jihad Against Jews and Crusaders: World Islamic Front Statement| date=February 23, 1998| url=http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm| publisher=[[Federation of American Scientists]]| accessdate=September 8, 2006| archive-date=6 December 1998| archive-url=https://web.archive.org/web/19981206071256/http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm| url-status=dead}}</ref> အမေရိကန်မှ အစ္စရေးအား ထောက်ခံ အားပေးနေခြင်း<ref> * {{cite news | first = Osama | last = bin Laden | title = Full text: bin Laden's 'letter to America' | date = November 24, 2002 | url = http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver | publisher = [[The Observer]] | accessdate = 2011-07-12}} * {{Cite book |title=[[The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy]] |first=John J. |last=Mearsheimer |page=[https://archive.org/details/israellobbyusfor0000mear/page/66 67] |publisher=Macmillan |year=2007 |isbn=978-0-374-17772-0 }} * {{Cite book |title=Encyclopedia of terrorism |url=https://archive.org/details/encyclopediaterr00kush |first=Harvey |last=Kushner |page=[https://archive.org/details/encyclopediaterr00kush/page/n403 389] |publisher=SAGE |year=2003 |isbn=978-0-7619-2408-1 }} * {{Cite book |title=Osama Bin Laden |first=Suzanne |last=Murdico |page=64 |publisher=Rosen Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-8239-4467-5 }} * {{Cite book |title=Executing the Constitution |url=https://archive.org/details/executingconstit0000unse |first=Christopher |last=Kelley |page=[https://archive.org/details/executingconstit0000unse/page/207 207] |publisher=SUNY Press |year=2006 |isbn=978-0-7914-6727-5 }} * {{Cite book |title=The Al Qaeda reader |url=https://archive.org/details/alqaedareader0000unse |first=Raymond |last=Ibrahim |page=[https://archive.org/details/alqaedareader0000unse/page/276 276] |publisher=Random House |year=2007 |isbn=978-0-7679-2262-3 }} * {{Cite book |title=The World According to Al Qaeda |first=Brad |last=Berner |page=80 |publisher=Peacock |year=2007 |isbn=978-1-4196-1046-2 }}</ref> နှင့် အီရတ်အား စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့ခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref> * {{cite web|url= http://english.aljazeera.net/archive/2004/11/200849163336457223.html|title=Full transcript of bin Ladin's speech |publisher=aljazeera|accessdate=November 29, 2009}} * {{cite news | first = Osama | last = bin Laden | title = Full text: bin Laden's 'letter to America' | date = November 24, 2002 | url = http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver | publisher = [[The Observer]] | accessdate = 2011-07-12}}</ref> တိုက်ခိုက်မှုအပြီးတွင် ဘင်လာဒင်နှင့် အယ်လ်ဇဝါဟီရီတို့သည် ဗွီဒီယိုအခွေအချို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့ကြပြီး ထိုအခွေများတွင် ထိုအကြောင်းပြချက်များကို ထပ်မံဖော်ထုတ်ထားသည်။ အရေးပါသော ထုတ်ပြန်မှု နှစ်ခုမှာ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ဘင်လာဒင်၏ "အမေရိကားသို့ ပေးစာ" <ref>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver |title=Full transcript of bin Laden's "Letter to America" |publisher=Guardian |date=|accessdate=November 9, 2010}}</ref> နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ဘင်လာဒင်၏ ဗွီဒီယိုတိတ်ခွေတို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name='Full transcript of bin Ladin's speech'>{{cite web | url = http://english.aljazeera.net/archive/2004/11/200849163336457223.html | title = Full transcript of bin Ladin's speech | accessdate = 2011-07-12 | last = bin Laden | first = Osama | publisher = [[Al Jazeera]] | quote = "So I shall talk to you about the story behind those events and shall tell you truthfully about the moments in which the decision was taken, for you to consider"}}</ref> ဘင်လာဒင်က တမန်တော်မိုဟာမက် ၏ စကားအား "ဘာသာရေး ယုံကြည်မှု မရှိသူများ အာရေဗျတွင် ထာဝရ နေထိုင်ခြင်းမှ တားဆီးရန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုသည်။<ref name='Full transcript of bin Ladin's speech'/> ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘင်လာဒင်မှ အမေရိကန်တပ်များ ဆော်ဒီအာရေဗျမှ ထွက်ခွာသွားရန် ဖာတဝါကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အယ်လ်ကေးဒါးမှ "အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ခုနစ်နှစ်တိုင်တိုင် အစ္စလာမ်တို့၏မြင့်မြတ်သောမြေဖြစ်သော အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ် တွင် ဝင်ရောက် ကျူးကျော်နေထိုင်ကြပြီး ချမ်းသာသူများထံမှ လုယူသည်၊ အုပ်ချုပ်သူများအား အမိန့်ပေးစေခိုင်းသည်။ ပြည်သူများအား အရှက်ရစေသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအား ခြိမ်းခြောက်သည်။ ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် ရှိသော ၎င်း၏ အခြေခံတပ်စခန်းများအား အိမ်နီချင်း မွတ်စလင်ပြည်သူများအား တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် အစပြုရာ နေရာ အဖြစ်သုံးသည်" ဟု စွပ်စွဲရေးသားထားသည်။<ref name="1998 Al Qaeda fatwā">{{cite web |url=http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm |title=1998 Al Qaeda fatwā |publisher=Fas.org |date= |accessdate=November 9, 2010 |archive-date=6 December 1998 |archive-url=https://web.archive.org/web/19981206071256/http://www.fas.org/irp/world/para/docs/980223-fatwa.htm |url-status=dead }}</ref> ၁၉၉၉ ဒီဇင်ဘာလ ဘင်လာဒင်နှင့် အင်တာဗျူးတွင် ဘင်လာဒင်က အမေရိကန်တို့သည် မက္ကာနှင့် အလွန်နီးစပ်စွာ နေထိုင်ပြီး ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ မွတ်စလင်ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးအား ရန်စခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။<ref name="guardian-20010926">{{Cite news|url=http://www.guardian.co.uk/world/2001/sep/26/afghanistan.terrorism3 |title=Face to face with Osama |publisher=The Guardian |date=September 26, 2001|location=London|accessdate=May 13, 2010 | first=Rahimullah | last=Yusufzai}}</ref> ၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ အမေရိကန်သို့ ပေးစာတွင် ဘင်လာဒင်က အမေရိကန်တို့ အစ္စရေးတို့အား ထောက်ပံ့နေခြင်းကို တွန်းအားပေးမှု တစ်ခု အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ "အစ္စရေးနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခြင်းနှင့် ဆက်လက် တည်ရှိနေစေခြင်းသည် အကြီးဆုံးသော ရာဇဝတ်မှု တစ်ခုပင်ဖြစ်ပြီး သင်သည် ထိုရာဇဝတ်သားတို့ ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်တို့ အစ္စရေးတို့အား မည်ရွေ့မည်မျှ ထောက်ပံ့ထားသည်ကို ရှင်းပြရန် မလိုသလို သက်သေပြရန်မလို။ အစ္စရေးနိုင်ငံအား တည်ထောင်ခြင်းသည် ရာဇဝတ်မှုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို သုတ်သင်ပစ်ရမည်။ ထိုရာဇဝတ်မှုအား ကူညီပံ့ပိုးခြင်းပြုသူ မည်သူမဆို တန်ရာတန်ကြေး အများကြီးပေးရမည်။" ဟု ရေးသားထားသည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.guardian.co.uk/world/2002/nov/24/theobserver |title=Full text of Bin Laden's "Letter to America" |publisher=Guardian |date=|accessdate=November 9, 2010}}</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တို့တွင် ဘင်လာဒင်သည် စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှုအား အမေရိကန်တို့ အစ္စရေးအား ထောက်ပံ့မှုနှင့် နောက်တစ်ကြိမ် ဆက်နွယ်ပြန်သည်။<ref>Bin Laden's 2004 taped broadcast on the attacks, in which he explains the motives for the attacks and says "The events that affected my soul in a direct way started in 1982 when America permitted the Israelis to invade Lebanon and the American Sixth Fleet helped them in that. This bombardment began and many were killed and injured and others were terrorised and displaced. " (Quoted from Al Jazeera [http://english.aljazeera.net/archive/2004/11/200849163336457223.html online here])</ref><ref>Bin Laden's taped broadcast from January 2010, where he said "Our attacks against you [the United States] will continue as long as U.S. support for Israel continues.... The message sent to you with the attempt by the hero Nigerian [[Umar Farouk Abdulmutallab]] is a confirmation of our previous message conveyed by the heroes of Sept. 11". (Quoted from "Bin Laden: Attacks on U.S. to go on as long as it supports Israel", in Haaretz.com, [http://www.haaretz.com/news/bin-laden-attacks-on-u-s-to-go-on-as-long-as-it-supports-israel-1.265770 online here] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161216081625/http://www.haaretz.com/news/bin-laden-attacks-on-u-s-to-go-on-as-long-as-it-supports-israel-1.265770 |date=16 December 2016 }})</ref><ref>See also the 1998 [[Fatawā of Osama bin Laden|Al-Qaeda fatwā]]: "[T]he aim [of the United States] is also to serve the Jews' petty state and divert attention from its occupation of Jerusalem and murder of Muslims there. The best proof of this is their eagerness to destroy Iraq, the strongest neighboring Arab state, and their endeavor to fragment all the states of the region such as Iraq, Saudi Arabia, Egypt, and Sudan into paper statelets and through their disunion and weakness to guarantee Israel's survival and the continuation of the brutal crusade occupation of the Peninsula." quoted from [http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1998.html Text of the 1998 fatwā] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060901093550/http://www.pbs.org/newshour/terrorism/international/fatwa_1998.html |date=1 September 2006 }} translation by [[Public Broadcasting Service|PBS]]</ref> ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဘင်လာဒင်က ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ထိုအဆောက်အအုံများအား ဖျက်ဆီးပစ်ရန် အကြံမှာ သူ့ထံတွင် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အစ္စရေးမှ လက်ဘနွန်အား ကျူးကျော်ဝင်ရောက်စဉ် အထပ်မြင့် အဆောက်အဦးများအား ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်သည်ကို တွေ့ရှိစဉ်ကတည်းကဟု သူက ပြောခဲ့သည်။ <ref>{{cite book|last=Summers|first=Anthony|title=The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 and Osama bin Laden|url=https://archive.org/details/eleventhdayfulls0000summ|year=2011|publisher=Ballantine Books|location=New York|isbn=978-1-4000-6659-9|pages=[https://archive.org/details/eleventhdayfulls0000summ/page/211 211], 506n|coauthors=Swan, Robbyn}}</ref><ref>{{cite book|last=Lawrence|first=Bruce|title=Messages to the World: The Statements of Osama bin Laden|year=2005|publisher=Verson|location=London|pages=239}}</ref> မီယာရှိုင်းမား နှင့် ဝေါ့တ် အစရှိသော ဝေဖန်သုံးသပ်သူများကလည်း ထိုတိုက်ခိုက်မှု၏ အဓိက တွန်းအားမှာ အမေရိကန်တို့ အစ္စရေးတို့အား ထောက်ခံခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုကြသည်။<ref name="guardian-20010926"/><ref> * {{Cite book |title=[[The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy]] |first=John J. |last=Mearsheimer |page=[https://archive.org/details/israellobbyusfor0000mear/page/66 67] |publisher=Macmillan |year=2007 |isbn=978-0-374-17772-0 }} * {{Cite book |title=Encyclopedia of terrorism |url=https://archive.org/details/encyclopediaterr00kush |first=Harvey |last=Kushner |page=[https://archive.org/details/encyclopediaterr00kush/page/n403 389] |publisher=SAGE |year=2003 |isbn=978-0-7619-2408-1 }} * {{Cite book |title=Osama Bin Laden |first=Suzanne |last=Murdico |page=64 |publisher=Rosen Publishing Group |year=2003 |isbn=978-0-8239-4467-5 }} * {{Cite book |title=Executing the Constitution |url=https://archive.org/details/executingconstit0000unse |first=Christopher |last=Kelley |page=[https://archive.org/details/executingconstit0000unse/page/207 207] |publisher=SUNY Press |year=2006 |isbn=978-0-7914-6727-5 }} * {{Cite book |title=The Al Qaeda reader |url=https://archive.org/details/alqaedareader0000unse |first=Raymond |last=Ibrahim |page=[https://archive.org/details/alqaedareader0000unse/page/276 276] |publisher=Random House |year=2007 |isbn=978-0-7679-2262-3 }} * {{Cite book |title=The World According to Al Qaeda |first=Brad |last=Berner |page=80 |publisher=Peacock |year=2007 |url=http://books.google.com/books?id=pHD66Tv41coC&pg=PA80 |isbn=978-1-4196-1046-2 }}</ref> == တိုက်ခိုက်မှုပြီးသည့်နောက် == === ချက်ခြင်း တုံ့ပြန်ချက်များ === ===တိုက်ခိုက်မှုအပြီး စစ်ဆင်ရေးများ=== === ပြည်တွင်းတုံ့ပြန်မှုများ === ==== မုန်းတီးခြင်းကို အခြေခံသည့် ရာဇဝတ်မှုများ ==== ====မွတ်စလင် အမေရိကန်တို့၏ တုံ့ပြန်မှုများ==== === နိုင်ငံတကာတုံ့ပြန်မှုများ === == ရေရှည် ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှုများ == === စီးပွားရေး === ===ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုများ=== === ကွန်စပိုင်ရေစီ သီအိုရီ === == စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး == === အက်ဖ်ဘီအိုင် စုံစမ်းမှုများ === === ၉/၁၁ ကော်မရှင်=== === ဝေါလ်ထရိတ်စင်တာပြိုကျခြင်း === ===စီအိုင်အေ အတွင်း ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်များ=== == ကိုးကား == {{reflist|2}} [[Category:ပင်တဂွန် စစ်ဌာနချုပ်]] [[Category:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၀၁ ဖြစ်ရပ်များ]] ookuh7h79iilwom3gln6utbfm92qfwv 0 16016 1037329 932561 2026-06-11T04:00:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037329 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = စလင်းမြို့ |native_name = |other_name = |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = Burma |pushpin_map_caption = မြို့တည်နေရာပြ မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံ |seat = [[စလင်းမြို့]] |seat_type = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] |image_skyline = |image_map = |map_caption = စလင်းမြို့တည်နေရာပြမြေပုံ |subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံအမည်]] |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = {{flag|မကွေးတိုင်းဒေသကြီး}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မင်းဘူးခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[လတ္တီကျု]] |subdivision_name3 = (၂၀)ဒီဂရီ၊ (၃၄)မိနစ် |subdivision_type4 = [[လောင်ဂျီကျု]] |subdivision_name4 = (၉၄)ဒီဂရီ၊ (၄၀)မိနစ် |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 20 |latm = 34 |lats = |longEW = E |longd = 94 |longm = 40 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = + ၆ နာရီ ၃၀ မိနစ် |website = }} '''စလင်းမြို့'''သည် [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မင်းဘူးခရိုင်]]မြောက်ပိုင်း၊ [[စလင်းမြို့နယ်]]ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်၏။ စလင်းမြို့သည် [[ဧရာဝတီမြစ်]]မှ ၆ မိုင်ခန့် ကွာဝေး၍ စလင်းချောင်း ခေါ် [[ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း]]တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ပြန့်ပြူးညီညာသော မြေပြင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ စလင်းမြို့မှ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ [[မင်းဘူးမြို့]]သို့ ၃၉ မိုင်ဝေး၍ [[ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့]]နှင့် ၇ မိုင်မျှ ဝေးသည်။ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] အန်းတောင်ကြားမှ လာသော လမ်းမကြီးသည် စလင်းမြို့သို့ ပေါက်သည်။ ဆန်စပါးကို ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်မှစ၍ ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြ၏။ ယခုအခါ စလင်းမြို့နယ်တွင် ဆည်ရေသောက် လယ်မြေများမှာ ဧက နှစ်သောင်း နှစ်ထောင်ကျော် ရှိလေသည်။ စလင်းမြို့အနီး သရက်ကျင်းရွာမှ ပုရပိုက်စက္ကူများ ရှေးအခါက ထွက်ခဲ့ဖူးသည်။ စလင်းမြို့ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၅၆ ခုနှစ်က [[ပုဂံ]]ပြည် [[နရပတိစည်သူ]]မင်းကြီး တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိ၏။ မြန်မာ ဘုရင်များလက်ထက်က စလင်းမြို့ကို မြို့ဝန်တစ်ယောက် ထားရှိ၍ အုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။ မြန်မာဘုရင် အဆက်ဆက်၌ စလင်းမြို့စားနေရာတွင် တော်ရုံလူကို ခန့်အပ်လေ့ မရှိပါ။ နိုင်ငံတော်အတွက် အရေးပါသော စလင်းနယ်ကို ဘုရင်က အလေးထားရသော ပုဂ္ဂိုလ်များကိုသာ ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်ဟု သိရသည်။<ref>ရနောင်(ဒွယ်)မန္တလေးနေ့စဉ် သတင်းစာ၊ ၂၄.၅.၂၀၁၈၊ စာ-၄</ref> ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် ထိုမြို့ကို "သုနာပရန္တ စန္ဒာလင်္ကာရမြို့"ဟူသော ဘွဲ့အမည်နှင့်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်၌ စလင်းမြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၈၇-ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စလင်းမြို့သည် နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သောကြောင့် အစိုးရရုံးများ၊ အထက်တန်းကျောင်းများ၊ ဆေးရုံ၊ စာတိုက်နှင့် ရဲဌာနစသော အဆောက်အအုံများ ရှိလေသည်။ စလင်းမြို့တွင် ကုသိနာရုံဘုရားပွဲကို ကဆုန်လတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ၁၉၃၁-ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့၏လူဦးရေမှာ ၆၆၅၄ ယောက် ဖြစ်သည်။<ref>မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၃)</ref> စလင်းမြို့သည် စေတီပုထိုးများ၊ ရုပ်စုံကျောင်းများ ရှိသောမြို့ ''ဘုရားပုထိုး မြေကြီးကျိုးမျှ'' စာချိုးယူရလောက်အောင် စေတီပုထိုးပေါသည့် မြို့ကလေး ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းခံတပ်ကြီးတစ်ခု၊ ခန့်ညားတဲ့အုတ်မြို့ရိုး၊ ထင်ရှားကျော်ကြားလှသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဝါဒဂုဏ်ဆောင် ဆရာတော်ကြီးများ ချက်မြုပ်ရာ၊ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးဘုရင်များလက်ထက်ကတည်းမှ ဘုရားထူးခံ သူကောင်းမျိုးရိုးနွယ်များရှိသောမြို့၊ တစ်သက်လုံး ဆွေစဉ်မျိုးဆက် တောင်းရမ်းစားသောက်ရသော ဘုရားကျွန်၊ နောင်အခါ သူတောင်းစားဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်ခံရသူများလည်း ရွာတည်ပြီး နေထိုင်ခဲ့ရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရှေးစာဆိုများ၏ စလင်းမြို့ဘွဲ့ လင်္ကာတချို့ရှိသည်။ *စလင်း နာဂရ၊ မြေမျာ့ချက်ချာ၊ တေဇာလွန်ဘိ၊ မြို့ဂုဏ်ရှိဝယ် (ဦးစိန္တာမဏိ) *နတ်ရွာသန္တာန်၊ တည်စဟန်ကား၊ သည် ပြန်တံလိုက်၊ ပတ်ဝိုက်အုတ်ရိုး၊ သာမျိုးပျော်ခင်း၊ မြို့စလင်း (မြို့တည်မော်ကွန်း) *ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းမှ စလင်းသူ မယ်တင့်နှင့် မယ်မြင့်တို့၏ ရုပ်ရည်ချောမောလှပမှုကို လေးချိုးတစ်ပုဒ်နှင့် ရေးသားအမွှန်းတင်ခဲ့သေးသည်။ *ခေတ်စမ်းစာရေးဆရာကြီး သိပ္ပံမောင်ဝက အညာဓလေ့၊ အညာစရိုက်များအား '''အညာဘုရားပွဲ''' အမည်ဖြင့် ဂန္ထလောကမဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါးရေးသားခဲ့သည်။ *တောင်ဖီလာဆရာတော်ဘုရား ရွှေတောင်နန္ဒသူ (စလင်းနဝဒေး)၊ ဆရာနောင် မောင်မောင်လတ် စီမံကိန်းဝန်ကြီးငြိမ်းPhdဦးကံဇော် အဆိုတော်ဗညားဟန် အစရှိသော လူပုဂ္ဂိုလ်အကျော်အမော်များ မွေးထုတ်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == <references/> https://news-eleven.com/features/22893 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191118063908/https://news-eleven.com/features/22893 |date=18 November 2019 }} {{မကွေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ]] [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] [[Category:မင်းဘူးခရိုင်]] 0j83c8u8k802cjmu6pid0jyb4bzv5aj 0 18241 1037410 1036297 2026-06-11T09:13:14Z ~2026-17022-36 140789 /* မိသားစု */ 1037410 wikitext text/x-wiki '''ဒေါ် စောမြအေးကြည် (စောမြဧကြည်)''' (၁၈၉၂-၁၉၆၂) သည် မြန်မာ့ဂီတ​လောကတွင် ထင်ရှား​​ကျော်ကြား​​သော [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]ဘွဲ့ရ ဂီတပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ {{Infobox person | name = ဒေါ်စောမြအေးကြည် | image = [[File:SawMyaAyeKyi.jpg|thumb|ဂုဏ်ထူးဆောင်ဝတ်စုံဖြင့် ဒေါ်စောမြဧကြည် (မြန်မာ ၁၂၅၃-၁၃၂၉)]] | birth_date = မတ်၊ ၁၈၉၂ | birth_place = [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ဗြိတိသျှဘားမား]] | birth_name = ခင်စိန်ကြည် | death_date = ၁၀၊ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ၊ ၁၉၆၈ | death_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | occupation = {{hlist|ဂီတပညာရှင်|နည်းပြဆရာမ|ဂီတသုတေသနမှူး(သမိုင်းကော်မရှင်ဌာန)|မြန်မာ့အသံ မဟာဂီတ သီချင်းကြီးစိစစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင်|တူရိယာဂီတအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ}} | parents = ဦး​မောင်​မောင်တင် + ​ဒေါ်ခင်ဖွား | spouse = ရကန်ဦးတင် | awards = *[[အလင်္ကာကျော်စွာ]]ဘွဲ့(၁၉၅၂) *အနုပညာဆိုင်ရာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘီ​အေဘွဲ့(၁၉၅၄) *စောဥက္ကာဘွဲ့ *သီရိဥက္ကဋ္ဌ်ဝတီဘွဲ့ }} ==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး== ၁၈၉၂ မတ်လ၊ ၁၂၅၃-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလတွင် အဖမှာ [[သီပေါမင်း]]လက်ထက် ဗြဲတိုက် သံတော်ဆင့်ရာထူးကို ထမ်းရွက်ရသော ဦးမောင်မောင်တင်<ref>(အလင်္ကာကျော်စွာ ဒေါ်စောမြဧကြည်(ဘီ-အေ)ရေးသော ဂီတနှင့်အက စာအုပ်)</ref>(အချို့စာအုပ်များတွင် မောင်မောင်ထင်ဟု ရေးသားသည်ကိုတွေ့ရသည်။)၊ အမိမှာ စောလှထိပ်ခေါင်တင်၏ ဘဏ္ဍာစိုး ဒေါ်ခင်ဖွား တို့ဖြစ်ပြီး [[မန္တလေးမြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်မှာ “ခင်စိန်ကြည်” မည်၏။ မန္တလေးနေပြည်တော်မှ ဆွေတော်အုပ်မင်းသားကြီး၏ သမီးဖြစ်သော ထိပ်တင်ရွှေသည် ဒေါ်စောမြအေးကြည်၏ ဖွားလေးပင်ဖြစ်သည်။ <ref>မြန်မာ့တူရိယာဂီတပညာကျော်များ - ၁၉၆၂ ပန်တျာမြင့်အောင်</ref> ငယ်စဉ်ကပင် အဆိုအတီး အကဖက်၌ ဝါသနာထုံခဲ့၍ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ အသက်(၁၂)နှစ် အရွယ်တွင် သီဆိုမှုပညာကို သင်ကြားသည်။ ရှေးဦးစွာ မနုသဒ္ဒ ရွှေတောင်ကျော်သူ ဘွဲ့ခံ အဆိုကျော် ဦးလူကြီး (သီပေါမင်းလက်ထက် ဝဲဘက်အဆိုတော် အဖြစ်နှင့် အမှုထမ်းခဲ့သူ) ထံတွင် စတင်သင်ကြားခဲ့ရာ ပေါက်ပေါက်ရောက်ရောက် ရှိလှသည်ဟူ၏။ (၁၃)နှစ်အရွယ်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါစော်ဘွား[[ဆာစောချယ်]]က ဆွေစဉ်မျိုးဆက်ကို စုံစမ်းပြီး နှစ်သက်သဖြင့် ကောက်ယူလေသည်။ ဂီတပညာရှင်ကြီးများကိုလည်း သီပေါဟော်နန်း၌ အသုံးတော်ခံကြရသော ပညာရှင်ကြီးများထံမှ ဆက်လက်သင်ယူ လေ့လာစေခဲ့သည်။(၁၆)နှစ်အရွယ်ရောက်သော် စော်ဘွားကြီးက ငယ်နာမည် ခင်စိန်ကြည်ကိုဖျောက်၍ စောမြအေးကြည် သခင်မ (အချို့စာအုပ်များတွင် စောမြဧကြည်ဟု ရေးသားသည်။) ဟူသော အမည်ကို ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အသက်(၂၀)နှစ်ကျော်တွင် ရတု၊ ဘောလယ်၊ တေးထပ်၊ ပတ်ပျိုး တို့ရေးသားသီကုံးနိုင်ပြီဖြစ်သည်နှင့်အညီ ရေးသားဆက်သွင်းခဲ့ရာ စော်ဘွားကြီးက သဘောကျလေသောကြောင့် '''စောဥက္ကာဘွဲ့''' ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၂၈၉ခုနှစ်၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော်(၈)ရက်နေ့တွင် စော်ဘွားကြီး၏ တိုက်ဟော်နန်း သိမ်းပိုက်ပွဲ၌ စောဥက္ကာသည် '''သီရိဥက္ကဋ္ဌ်ဝတီ''' ဟူသောဘွဲ့ကို ထပ်မံချီးမြင့်ခြင်း ခံယူရရှိပြန်၏။ ထိုဟော်နန်းတွင်း၌ပင် ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း ယိုးဒယားအကကို ရာမစင်တော်ဦးစီး ဆရာမောင်နှင့် ယိုးဒယားသီးခြားတတ်ကျွမ်းသည့် ဆရာဦးအုန်းပွင့်တို့ထံမှ လည်းကောင်း၊ အဆိုပညာကို တပယ်မင်းသား၏ ကိုယ်လုပ်တော် တပယ်ခင်ဥကြီး၊ ဆရာဦးလူကြီး၊ ဘီးလစ်စာရေးကြီး ဦးအောင်လှနှင့် ဆရာခန့်ကြီးတို့ထံမှ လည်းကောင်း နည်းယူမှတ်သားခဲ့ရ၏။ [[မိုးဒေဝါ]] နှင့် [[လမင်းသော်တာ]]ပတ်ပျိုးများ၏ ဖန်တီးရှင်ဖြစ်သည်။ မိုးဒေဝါရေးတော့ အသက်၂၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ်တွင် စော်ဘွားမရှိတော့၍ သီပေါဟော် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေချိန် ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုက ''ခင်ကြည်လာပါ၊ မဟာဂီတမှာ ဥက္ကဋ္ဌလုပ်ပါ၊ ဗရနံ့ပြန့်ကျဲနေတဲ့ သီချင်းတွေကိုပြန်စုကြပါဦးစို့''ဟုခေါ်၍ အောက်ပြည်ကို ရောက်သည်။ ၁၉၂၈-ခုနှစ် တွင် သီပေါဟော်နန်းမှ ခွါခဲ့ပြီး နောက်တွင်လည်း ဂီတပညာအရပ်ရပ် တို့ကို ထပ်၍ ထပ်၍ ဆည်းပူးခဲ့သဖြင့် ဂီတပညာစုံတို့ဖြင့် ကုံလုံခဲ့သော ဂီတမိခင်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ==အလုပ်အကိုင်== ဒေါ်စောမြအေးကြည်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး မတိုင်မီ ကာလအထိ နိုင်ငံတော် [[ပန်တျာ]]နည်းပြ၊ ၁၉၅၃ - ၅၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်[[ဂီတနှင့် အနုပညာကျောင်း]]၊ ဆရာဖြစ်သင် ကောလိပ် နည်းပြများ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဂီတပညာဖြင့် နိုင်ငံ၏အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် [[အလင်္ကာကျော်စွာ]]ဘွဲ့ဖြင့် ပြည်ထောင်စုအစိုးရက ချီးမြှင့်ခဲ့၍ ၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် ကံဘဲ့ဆရာအတတ်သင်ကျောင်းတွင် သုခုမနည်းပြဆရာမအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က အနုပညာဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘီအေဘွဲ့ကို ပေးအပ်ခဲ့ရာ ထိုဘွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယခုတိုင် ဒေါ်စောမြအေးကြည် တစ်ဦးတည်းသာလျှင် ရရှိခဲ့ဖူးပေသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းကော်မရှင်ဌာနမှ ဂီတသုတေသနရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ မဟာဂီတ သီချင်းကြီးစိစစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်လူကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တူရိယာဂီတအဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းလဲ ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်စောမြအေးကြည်သည် မိမိဆည်းပူးခဲ့သမျှသော ဂီတပညာတို့ကို စေတနာထက်သန်စွာဖြင့် ဂီတပညာ ကို နှစ်ခြိုက်လိုလားသူများအား ဖြန့်ဝေပေးခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်သည့်တိုင်အောင် ဖြစ်သည်။ [[File:Saw_Mya_Aye_Kyi_Daw.JPG|thumb|150px|ဒေါ်စောမြအေးကြည်]] [[File:SawMyaAyeKyi.jpg|thumb|150px|ဂုဏ်ထူးဆောင်ဝတ်စုံဖြင့် ဒေါ်စောမြဧကြည် (မြန်မာ ၁၂၅၃-၁၃၂၉)]] [[File:ဒေါ်စောမြအေးကြည်ကြေးရုပ်.jpg|thumb|150px|မန္တလေးမြို့ အမျိုးသားကဇာတ်ရုံရှိ ဒေါ်စောမြအေးကြည် ကြေးရုပ်]] ==မိသားစု== မုဆိုးမ ဘဝတွင် [[တင်၊ ဦး၊ ရကန်|ရကန် ဦးတင်]]နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်တွင် ဂီတသုတေသနမှူးရာထူးဖြင့်လည်း ထမ်းရွက်သည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၁၃၂၉-ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက် (၁၉၆၈ ခု၊ ဖေဖော်ရီလ ၁ဝ ရက်) တွင် ရန်ကုန်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>(အလင်္ကာကျော်စွာ ဒေါ်စောမြဧကြည်(ဘီ-အေ)ရေးသော ဂီတနှင့်အက စာအုပ်)</ref> ==ကိုးကား== <references/> {{Lifetime|၁၈၉၂|၁၉၆၂}} [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] ovdyo0rkwonhizb8kcxzabk9gg2k5ky 0 23499 1037291 824848 2026-06-11T00:36:44Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037291 wikitext text/x-wiki [[File:Pipefitter welder kutzo.jpg|200px|thumbnail|ဝရိန်ဆော်ခြင်းမှ ထွက်လာသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ]] '''ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်''' ({{lang-en|Ultraviolet}}) ဆိုသည်မှာ မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ခြည်ထက် လှိုင်းတိုသော မမြင်နိုင်သည့် ရောင်ခြည်မျိုးဖြစ်သည်။ မိကျောင်းများနှင့် ငှက်ငယ်များကဲ့သို့ [[တိရစ္ဆာန်]] အများစုကမူ မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ လူတို့မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ထက် ကြိမ်နှုန်းနှင့် လှိုင်းအလျားတို့အနေဖြင့် သာလွန်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။<ref name="LynchLivingston2001">{{cite book|last1=Lynch|first1=David K.|last2=Livingston|first2=William Charles|title=Color and Light in Nature|url=https://books.google.com/books?id=4Abp5FdhskAC&pg=PA231|accessdate=12 October 2013|edition=2nd|year=2001|publisher=Cambridge University Press|location=Cambridge, UK|isbn=978-0-521-77504-5|page=231|quote=Limits of the eye's overall range of sensitivity extends from about 310 to 1050 nanometers}}</ref><ref name="Dash2009">{{cite book|last1=Dash|first1=Madhab Chandra|last2=Dash|first2=Satya Prakash|title=Fundamentals Of Ecology 3E|url=https://books.google.com/books?id=7mW4-us4Yg8C&pg=PA213|accessdate=18 October 2013|year=2009|publisher=Tata McGraw-Hill Education|isbn=978-1-259-08109-5|page=213|quote=Normally the human eye responds to light rays from 390 to 760 nm. This can be extended to a range of 310 to 1,050 nm under artificial conditions.}}</ref> ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ခေါ် အာထရာဗွိုင်းအိုရ်လက် ultraviolet ကို အင်္ဂလိပ်လို အတိုကောက်အားဖြင့် ယူဗွီ '''UV''' ဟု ခေါ်ပြီး နည်းပညာ နယ်ပယ်တွင်သာ ခေါ်ဆိုမှုများသည်။ [[အိပ်စရေးရောင်ခြည်]] စတင်ဖြစ်ပေါ်သည့် ရောင်ခြည်ထိလုနည်းပါး ကူးစပ်သွားသည်။ နေရောင်တွင် သဘာဝအားဖြင့် ပါဝင်၍ ပြဒါးမီးလုံး တစ်မျိုးဖြင့်လည်း ဖန်တီးထုတ်ယူနိုင်သည်။ မြေပြင်သို့ မရောက်မီ ထိုရောင်ခြည်ကို [[အိုဇုန်းလွှာ]]က စုပ်ယူလိုက်သည်။<ref>{{cite journal |last=Haigh |first=Joanna D. |date=2007 | title=The Sun and the Earth's Climate: Absorption of solar spectral radiation by the atmosphere |journal=Living Reviews in Solar Physics |volume=4 |issue=2 |url=http://solarphysics.livingreviews.org/open?pubNo=lrsp-2007-2&amp;page=articlesu8.html |accessdate=July 12, 2014}}</ref> ထိုရောင်ခြည် အနည်းငယ်သည် အကျိုးပြုသော်လည်း များလွန်းလျှင် အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ ထိုရောင်ခြည်သည် ပိုးမွှားကို သေစေနိုင်စွမ်း ရှိသည်။<ref>{{Cite Encyclopedia of Hla Tha Mein|title=ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်}}</ref> == ခရမ်းလွန်ဓာတ်ဖြာခြင်း == [[File:UV LED Fluoresence.jpg|200px|thumbnail|၃၈၀ နာနိုမီတာရှိ အားပျော့သော ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည်သည် အိမ်သုံးပစ္စည်းအချို့ကို လင်းထိန်စေသည်။]] ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဥပမာ − နေရောင်ခြည်တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့က နေလောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည် အထိဖြစ်တတ်သည်။ အိပ်စရေးစက်မှ ဖြာထွက်နိုင်သော လုပ်ငန်းသုံး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည်လည်း ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူတို့၏ မျိုးပွားနှုန်းကို ကျဆင်းစေသည်။<ref>James Bolton, Christine Colton, ''The Ultraviolet Disinfection Handbook'', American Water Works Association, 2008 ISBN 978 1 58321 584 5, pp. 3-4</ref> ကမ္ဘာ့လေထု အမြင့်ပိုင်းရှိ [[အိုဇုန်းလွှာ]]က ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အများအပြားကို စုပ်ယူထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://rredc.nrel.gov/solar/spectra/am1.5/|title=Reference Solar Spectral Irradiance: Air Mass 1.5|accessdate=2009-11-12|archive-date=12 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190512190812/https://rredc.nrel.gov/solar//spectra/am1.5/|url-status=dead}}</ref> လူတို့ကြောင့် အများဆုံး ပျက်စီးသွားသော အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာ ပျက်စီးမှုသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ကမ္ဘာမြေသို့ ကျလာခြင်းကို မတားဆီးနိုင်တော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အရေပြား ကင်ဆာများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာသည်။ ==အခြားကြည့်ရန်== *[[အနီအောက်ရောင်ခြည်]] *[[အိပ်စရေးရောင်ခြည်]] ==ကိုးကား== {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်စဉ်ပျံ့နှံ့ခြင်း]] t3vxry03xkwcn9a8tvqgjp31oa7smgn 0 28553 1037321 745103 2026-06-11T02:25:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037321 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ဂူဒါပြင် |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = ဂူဒါပြင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[ရခိုင်ပြည်နယ်]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မောင်တောခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 =[[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 = ဂူဒါပြင်<ref>GAD, Feb 2011.</ref> |coordinates = {{Coord|20.75337|N|92.54519|E|region:MM|display=inline,title|format=dms}} |P-code = 198390 }} '''ဂူဒါပြင်ရွာ'''သည် [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[မောင်တောခရိုင်]]၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]]ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂူဒါပြင်ရွာ၌ရိုဟင်ဂျာ [[ရိုဟင်ဂျာ|ရွာသား]] ၄၀၀ ခန့်ကို မြန်မာ[[တပ်မတော်]]က အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟု<ref>{{cite web|url=http://news-eleven.com/international/35857|title=မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာမွတ်စလင်များအား အစုလိုက် အပြုံလိုက် မြှုပ်နှံထားရာနေရာများနှင့် ပတ်သက်၍ အထောက်အထား တွေ့ရှိ|publisher=Eleven Media Group|accessdate=၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈|archive-date=4 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180204180314/http://news-eleven.com/international/35857|url-status=dead}}</ref><ref name="ABC2Feb">{{cite news|title=Five mass graves reported at a Rohingya village in Myanmar|url=http://www.abc.net.au/news/2018-02-02/five-mass-graves-uncovered-in-myanmar/9386380|accessdate=2 February 2018|work=ABC News|date=2 February 2018|language=en-AU}}</ref><ref name="Toronto2Feb">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title="They couldn't hide all the death": Unreported mass graves suggest Burma is covering up a genocide|url=https://www.thestar.com/news/world/2018/02/01/faces-of-rohingya-muslims-half-buried-in-mass-graves-burned-by-acid-or-blasted-by-bullets.html|accessdate=2 February 2018|work=The Toronto Star|date=1 February 2018|language=en-CA}}</ref><ref name="Blumberg">{{cite news|last1=Blumberg|first1=Antonia|title=Mass Graves Suggest Systematic Killing Of Rohingya In Myanmar|url=http://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e|accessdate=2 February 2018|work=HuffPost Canada|date=1 February 2018|language=en-CA|archivedate=17 November 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181117104952/https://www.huffingtonpost.ca/entry/rohingya-mass-graves-myanmar_us_5a734e7ae4b0905433b21a6e}}</ref> အေပီသတင်းဌာနက ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စုံစမ်းထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။<ref name="APgraves">{{cite news|last1=Klug|first1=Foster|title=AP finds evidence for graves, Rohingya massacre in Myanmar|url=https://www.apnews.com/ef46719c5d1d4bf98cfefcc4031a5434|accessdate=2 February 2018|work=AP News}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] ttr30ukkn6evh1boocp7jet54rfm5od 0 33166 1037464 424849 2026-06-11T11:07:21Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037464 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = နံသာပု |pushpin_label_position = bottom |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_map_caption = နံသာပု တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ |pushpin_mapsize = 300 |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပုသိမ်ခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[ငပုတောမြို့နယ်]] |subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] |subdivision_name4 =နံသာပု<ref>GAD, Feb 2011</ref> |coordinates = {{coord|16.5326194763184|94.261848449707|region:MM|format=dms|display=inline,title}} |P-code = 158050 }} '''နံသာပုကျေးရွာ''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ငပုတောမြို့နယ်]]၊ [[ငရုတ်ကောင်းမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="mizzima">{{cite web|url=http://www.mizzimaburmese.com/article/10758|title=ငရုပ်ကောင်းမြို့နယ်ခွဲက ဂေါ်ရင်ဂျီကျွန်း လာရောက်သူများလာ|author=စည်သူမောင်မောင်|date=၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆|accessdate=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈|publisher=[[မဇ္ဈိမ သတင်းဌာန]]}}</ref> နံသာပုကျေးရွာအုပ်စုတွင် တည်ဆောက်မည့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေး အခြေစိုက်စခန်းများကြောင့် [[ဂေါ်ရင်ဂျီကျွန်း]]၊ မိကျောင်းခေါင်းကျွန်းများ တည်ရှိသော ငရုတ်ကောင်းဒေသ လူထုအခြေပြု ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေးအား အဟန့်အတားဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း Another Development အဖွဲ့၏ သုတေသနစာတမ်းတစ်ခုတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://news-eleven.com/headline/14658|title=ဂေါ်ရင်ဂျီကျွန်း၊ မိကျောင်းခေါင်းကျွန်းများဖြင့် လူသိများလာသည့် ငရုတ်ကောင်းဒေသ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရန် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးညံ့ဖျင်းမှုနှင့် အစိုးရကတည်ဆောက်မည့် ရေနက်ဆိပ်ကမ်း၊ ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေးစခန်းများက အဟန့်အတားဖြစ်နေ|date=၄ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇|accessdate=၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၈|publisher=Eleven Media Group|archive-date=16 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180316215919/http://news-eleven.com/headline/14658|url-status=dead}}</ref> ==ကိုးကား== <references/> [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ရွာများ]] [[Category:ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]] [[Category:BotUpload]] 9ga8npbxd7bj7piw4x3lbkn4t5fitqn 0 51756 1037442 957483 2026-06-11T10:03:42Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037442 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== <references/> *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] a1r65zpxz34wx15z5san25rkwgioxr3 1037443 1037442 2026-06-11T10:11:01Z Chenzeyan29 141880 /* ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း */ 1037443 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== <references/> *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] aciaob2hli8881407357obj26x3kyue 1037444 1037443 2026-06-11T10:11:16Z Chenzeyan29 141880 /* ကျမ်းကိုးစာရင်း */ 1037444 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== <references/> *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} arn4kum7vw4j6weqt5lbflro1zus0d6 1037446 1037444 2026-06-11T10:14:09Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037446 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို “ဂျွမ်းလူမျိုး” "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== <references/> *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} oerm1rrnth3v1swzbsrvp84f5hsiba9 1037447 1037446 2026-06-11T10:16:42Z Chenzeyan29 141880 1037447 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို “ဂျွမ်းလူမျိုး” "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> == ကျောက်စာနှင့် ရှေးခေတ်စာပေများထဲမှ ယွန်းလူမျိုး == မြန်မာ့ရှေးဟောင်းကျောက်စာများနှင့် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအထောက်အထားများတွင် တိုင်ယွန်း (ဇင်းမယ်နွယ်ဖွား) လူမျိုးများကို "ယွန်း"၊ "ယွန်းရှမ်း" သို့မဟုတ် "ဇင်းမယ်သား" ဟု ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် မြန်မာနှင့် ယွန်းလူမျိုးတို့အကြား ခေတ်အဆက်ဆက် ရှိခဲ့သော စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဒွန်တွဲနေပုံကို ပြသနေသည်။ === ရှေးဟောင်းကျောက်စာ အထောက်အထားများ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်ကျောက်စာအချို့တွင် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် စစ်နိုင်ကမ္ပည်းများ၌ "ယွန်းပြည်" အမည်ကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇-၁၅၅၈ တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်)၊ လင်းဇင်း (လာအို) နှင့် အယုဒ္ဓယတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပဲခူး [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပဲခူး)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]တွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည့် "ဘုရင့်နောင်ခေါင်းလောင်းစာ" (မွန်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားချက်) ၌ ယွန်းပြည်ကို တရားဝင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး သာသနာပြုခဲ့ပုံကို ကမ္ပည်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် |year=၁၉၆၄ |publisher=မဟာဒဂုန်စာပေ |language=my}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (စံကား၊ အင်းတိန်နှင့် ကက္ကူဒေသ) ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများမှ ကမ္ပည်းကျောက်စာတိုများနှင့် ခေါင်းလောင်းစာများတွင် ဘုရားမြေလှူဒါန်းခြင်းနှင့်အတူ "ယွန်းကျွန်" (ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်း ဘုရားကျွန်များ) ၏ အမည်များကို ဒေါက်တာသန်းထွန်း အစရှိသည့် သမိုင်းပညာရှင်များက ဖတ်ရှုဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Thaw |first=Kaung |title=Aspects of Myanmar History and Culture |year=၂၀၁၀ |publisher=Gangaw Myaing |language=en}}</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် မြန်မာစာဆိုကြီးများသည် မင်းညီမင်းသားများ၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ "ဧချင်း" များ ရေးသားရာတွင် ယွန်းလူမျိုးတို့ ခေါင်းငုံ့ရိုးကျိုးရပုံကို အားရပါးရ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ * '''ရှင်သံခို၏ "မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်း" (တောင်ငူခေတ်):''' :> ''"ယွန်းပြည်ဇင်းမယ်၊ တလည်လည်လျှင်၊ ဝေကျယ်တိုင်းခွင်၊ မင်းရင်အစုံ၊ ခစားရုံနှင့်..."'' : ဟု စပ်ဆိုကာ ဇင်းမယ်ယွန်းမင်းသားများသည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ လာရောက်ခစားရပုံကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ * '''လှေရှည်ဦးရွှေနီ၏ "ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးဧချင်း" (ကုန်းဘောင်ခေတ်):''' : ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ဇင်းမယ်မှ ယွန်းသူရဲကောင်းများနှင့် သုံ့ပန်းများကို ခေါ်ဆောင်လာပုံကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်— :> ''"ယွန်းသားတထောင်၊ ဓားတောင်ရောင်ဝင်း၊ ဝန်းရံခြင်းဖြင့်၊ မင်းလည်းရဲမတ်၊ သေနတ်မျိုးကွဲ၊ တပ်လုံးပြဲမျှ..."''<ref>{{cite book |last=ဇော်ဂျီ |first=ဦး |title=မြန်မာစာပေသမိုင်းနှင့် ဧချင်းစာပေ |year=၁၉၇၅ |publisher=စာပေဗိမာန် |language=my}}</ref> : ၎င်းသည် ယွန်းလူမျိုး သေနတ်ကိုင်တပ်သားများကို မြန်မာ့စစ်တပ်အတွင်း သွတ်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည့် သမိုင်းစစ်စစ်ကို ကဗျာဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာ့ဂီတအနုပညာနှင့် "ယွန်းသီချင်း" များ === ကုန်းဘောင်ခေတ် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် ယွန်းသုံ့ပန်း အနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများနှင့် လေယူလေသိမ်းများကို မြန်မာ့မဟာဂီတအတွင်းသို့ အမွေပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "ယွန်းသီချင်း" သို့မဟုတ် "ယွန်းဗျော" (ဇင်းမယ်ဆိုင်းသံ) ဟူ၍ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] ကဲ့သို့သော ဂီတစာဆိုကြီးများသည် ယွန်းရိုးရာသံစဉ်များကို အခြေခံကာ မြန်မာစာသားများ သွတ်သွင်း၍ နန်းတွင်းကြိုးသီချင်းနှင့် ကရုဏာသံ ကဗျာများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=နိုင် |first=ဦးမောင်မောင် |title=မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တူရိယာသမိုင်း |year=၁၉၈၂ |publisher=နှလုံးလှစာပေ |language=my}}</ref> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} e1d2p7v220pu86bmz42snz2godi5hys 1037448 1037447 2026-06-11T10:17:35Z Chenzeyan29 141880 [[ယွန်းလူမျိုး]] စာမျက်နှာကို [[မြန်မာသမိုင်းထဲမှ ယွန်းလူမျိုးများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1037447 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို “ဂျွမ်းလူမျိုး” "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> == ကျောက်စာနှင့် ရှေးခေတ်စာပေများထဲမှ ယွန်းလူမျိုး == မြန်မာ့ရှေးဟောင်းကျောက်စာများနှင့် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအထောက်အထားများတွင် တိုင်ယွန်း (ဇင်းမယ်နွယ်ဖွား) လူမျိုးများကို "ယွန်း"၊ "ယွန်းရှမ်း" သို့မဟုတ် "ဇင်းမယ်သား" ဟု ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် မြန်မာနှင့် ယွန်းလူမျိုးတို့အကြား ခေတ်အဆက်ဆက် ရှိခဲ့သော စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဒွန်တွဲနေပုံကို ပြသနေသည်။ === ရှေးဟောင်းကျောက်စာ အထောက်အထားများ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်ကျောက်စာအချို့တွင် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် စစ်နိုင်ကမ္ပည်းများ၌ "ယွန်းပြည်" အမည်ကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇-၁၅၅၈ တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်)၊ လင်းဇင်း (လာအို) နှင့် အယုဒ္ဓယတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပဲခူး [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပဲခူး)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]တွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည့် "ဘုရင့်နောင်ခေါင်းလောင်းစာ" (မွန်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားချက်) ၌ ယွန်းပြည်ကို တရားဝင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး သာသနာပြုခဲ့ပုံကို ကမ္ပည်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် |year=၁၉၆၄ |publisher=မဟာဒဂုန်စာပေ |language=my}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (စံကား၊ အင်းတိန်နှင့် ကက္ကူဒေသ) ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများမှ ကမ္ပည်းကျောက်စာတိုများနှင့် ခေါင်းလောင်းစာများတွင် ဘုရားမြေလှူဒါန်းခြင်းနှင့်အတူ "ယွန်းကျွန်" (ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်း ဘုရားကျွန်များ) ၏ အမည်များကို ဒေါက်တာသန်းထွန်း အစရှိသည့် သမိုင်းပညာရှင်များက ဖတ်ရှုဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Thaw |first=Kaung |title=Aspects of Myanmar History and Culture |year=၂၀၁၀ |publisher=Gangaw Myaing |language=en}}</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် မြန်မာစာဆိုကြီးများသည် မင်းညီမင်းသားများ၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ "ဧချင်း" များ ရေးသားရာတွင် ယွန်းလူမျိုးတို့ ခေါင်းငုံ့ရိုးကျိုးရပုံကို အားရပါးရ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ * '''ရှင်သံခို၏ "မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်း" (တောင်ငူခေတ်):''' :> ''"ယွန်းပြည်ဇင်းမယ်၊ တလည်လည်လျှင်၊ ဝေကျယ်တိုင်းခွင်၊ မင်းရင်အစုံ၊ ခစားရုံနှင့်..."'' : ဟု စပ်ဆိုကာ ဇင်းမယ်ယွန်းမင်းသားများသည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ လာရောက်ခစားရပုံကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ * '''လှေရှည်ဦးရွှေနီ၏ "ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးဧချင်း" (ကုန်းဘောင်ခေတ်):''' : ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ဇင်းမယ်မှ ယွန်းသူရဲကောင်းများနှင့် သုံ့ပန်းများကို ခေါ်ဆောင်လာပုံကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်— :> ''"ယွန်းသားတထောင်၊ ဓားတောင်ရောင်ဝင်း၊ ဝန်းရံခြင်းဖြင့်၊ မင်းလည်းရဲမတ်၊ သေနတ်မျိုးကွဲ၊ တပ်လုံးပြဲမျှ..."''<ref>{{cite book |last=ဇော်ဂျီ |first=ဦး |title=မြန်မာစာပေသမိုင်းနှင့် ဧချင်းစာပေ |year=၁၉၇၅ |publisher=စာပေဗိမာန် |language=my}}</ref> : ၎င်းသည် ယွန်းလူမျိုး သေနတ်ကိုင်တပ်သားများကို မြန်မာ့စစ်တပ်အတွင်း သွတ်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည့် သမိုင်းစစ်စစ်ကို ကဗျာဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာ့ဂီတအနုပညာနှင့် "ယွန်းသီချင်း" များ === ကုန်းဘောင်ခေတ် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် ယွန်းသုံ့ပန်း အနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများနှင့် လေယူလေသိမ်းများကို မြန်မာ့မဟာဂီတအတွင်းသို့ အမွေပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "ယွန်းသီချင်း" သို့မဟုတ် "ယွန်းဗျော" (ဇင်းမယ်ဆိုင်းသံ) ဟူ၍ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] ကဲ့သို့သော ဂီတစာဆိုကြီးများသည် ယွန်းရိုးရာသံစဉ်များကို အခြေခံကာ မြန်မာစာသားများ သွတ်သွင်း၍ နန်းတွင်းကြိုးသီချင်းနှင့် ကရုဏာသံ ကဗျာများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=နိုင် |first=ဦးမောင်မောင် |title=မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တူရိယာသမိုင်း |year=၁၉၈၂ |publisher=နှလုံးလှစာပေ |language=my}}</ref> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} e1d2p7v220pu86bmz42snz2godi5hys 1037450 1037448 2026-06-11T10:21:34Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037450 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို “ဂျွမ်းလူမျိုး” "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 003.jpg|thumb|right|260px|[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ချင်းမိုင်မြို့]] (ယခင် ယွန်းပြည်/ဇင်းမယ်) ၏ ရိုးရာပွဲတော်တစ်ခုတွင် တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) စံပယ်တင် ကချေသည်ငယ်လေးတစ်ဦးကို ရိုးရာအဝတ်အစား၊ ဆံထုံးတန်ဆာများနှင့်အတူ တွေ့ရစဉ်။]] == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> == ကျောက်စာနှင့် ရှေးခေတ်စာပေများထဲမှ ယွန်းလူမျိုး == မြန်မာ့ရှေးဟောင်းကျောက်စာများနှင့် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအထောက်အထားများတွင် တိုင်ယွန်း (ဇင်းမယ်နွယ်ဖွား) လူမျိုးများကို "ယွန်း"၊ "ယွန်းရှမ်း" သို့မဟုတ် "ဇင်းမယ်သား" ဟု ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် မြန်မာနှင့် ယွန်းလူမျိုးတို့အကြား ခေတ်အဆက်ဆက် ရှိခဲ့သော စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဒွန်တွဲနေပုံကို ပြသနေသည်။ === ရှေးဟောင်းကျောက်စာ အထောက်အထားများ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်ကျောက်စာအချို့တွင် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် စစ်နိုင်ကမ္ပည်းများ၌ "ယွန်းပြည်" အမည်ကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇-၁၅၅၈ တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်)၊ လင်းဇင်း (လာအို) နှင့် အယုဒ္ဓယတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပဲခူး [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပဲခူး)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]တွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည့် "ဘုရင့်နောင်ခေါင်းလောင်းစာ" (မွန်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားချက်) ၌ ယွန်းပြည်ကို တရားဝင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး သာသနာပြုခဲ့ပုံကို ကမ္ပည်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် |year=၁၉၆၄ |publisher=မဟာဒဂုန်စာပေ |language=my}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (စံကား၊ အင်းတိန်နှင့် ကက္ကူဒေသ) ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများမှ ကမ္ပည်းကျောက်စာတိုများနှင့် ခေါင်းလောင်းစာများတွင် ဘုရားမြေလှူဒါန်းခြင်းနှင့်အတူ "ယွန်းကျွန်" (ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်း ဘုရားကျွန်များ) ၏ အမည်များကို ဒေါက်တာသန်းထွန်း အစရှိသည့် သမိုင်းပညာရှင်များက ဖတ်ရှုဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Thaw |first=Kaung |title=Aspects of Myanmar History and Culture |year=၂၀၁၀ |publisher=Gangaw Myaing |language=en}}</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် မြန်မာစာဆိုကြီးများသည် မင်းညီမင်းသားများ၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ "ဧချင်း" များ ရေးသားရာတွင် ယွန်းလူမျိုးတို့ ခေါင်းငုံ့ရိုးကျိုးရပုံကို အားရပါးရ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ * '''ရှင်သံခို၏ "မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်း" (တောင်ငူခေတ်):''' :> ''"ယွန်းပြည်ဇင်းမယ်၊ တလည်လည်လျှင်၊ ဝေကျယ်တိုင်းခွင်၊ မင်းရင်အစုံ၊ ခစားရုံနှင့်..."'' : ဟု စပ်ဆိုကာ ဇင်းမယ်ယွန်းမင်းသားများသည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ လာရောက်ခစားရပုံကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ * '''လှေရှည်ဦးရွှေနီ၏ "ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးဧချင်း" (ကုန်းဘောင်ခေတ်):''' : ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ဇင်းမယ်မှ ယွန်းသူရဲကောင်းများနှင့် သုံ့ပန်းများကို ခေါ်ဆောင်လာပုံကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်— :> ''"ယွန်းသားတထောင်၊ ဓားတောင်ရောင်ဝင်း၊ ဝန်းရံခြင်းဖြင့်၊ မင်းလည်းရဲမတ်၊ သေနတ်မျိုးကွဲ၊ တပ်လုံးပြဲမျှ..."''<ref>{{cite book |last=ဇော်ဂျီ |first=ဦး |title=မြန်မာစာပေသမိုင်းနှင့် ဧချင်းစာပေ |year=၁၉၇၅ |publisher=စာပေဗိမာန် |language=my}}</ref> : ၎င်းသည် ယွန်းလူမျိုး သေနတ်ကိုင်တပ်သားများကို မြန်မာ့စစ်တပ်အတွင်း သွတ်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည့် သမိုင်းစစ်စစ်ကို ကဗျာဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာ့ဂီတအနုပညာနှင့် "ယွန်းသီချင်း" များ === ကုန်းဘောင်ခေတ် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် ယွန်းသုံ့ပန်း အနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများနှင့် လေယူလေသိမ်းများကို မြန်မာ့မဟာဂီတအတွင်းသို့ အမွေပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "ယွန်းသီချင်း" သို့မဟုတ် "ယွန်းဗျော" (ဇင်းမယ်ဆိုင်းသံ) ဟူ၍ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] ကဲ့သို့သော ဂီတစာဆိုကြီးများသည် ယွန်းရိုးရာသံစဉ်များကို အခြေခံကာ မြန်မာစာသားများ သွတ်သွင်း၍ နန်းတွင်းကြိုးသီချင်းနှင့် ကရုဏာသံ ကဗျာများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=နိုင် |first=ဦးမောင်မောင် |title=မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တူရိယာသမိုင်း |year=၁၉၈၂ |publisher=နှလုံးလှစာပေ |language=my}}</ref> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} 062j9801tb3gspek8xl3cc8yvugzoko 1037452 1037450 2026-06-11T10:22:18Z Chenzeyan29 141880 /* ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ */ 1037452 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို “ဂျွမ်းလူမျိုး” "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 003.jpg|thumb|right|260px|[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ချင်းမိုင်မြို့]] (ယခင် ယွန်းပြည်/ဇင်းမယ်) ၏ ရိုးရာပွဲတော်တစ်ခုတွင် တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) စံပယ်တင် ကချေသည်ငယ်လေးတစ်ဦးကို ရိုးရာအဝတ်အစား၊ ဆံထုံးတန်ဆာများနှင့်အတူ တွေ့ရစဉ်။]] == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> == ကျောက်စာနှင့် ရှေးခေတ်စာပေများထဲမှ ယွန်းလူမျိုး == မြန်မာ့ရှေးဟောင်းကျောက်စာများနှင့် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအထောက်အထားများတွင် တိုင်ယွန်း (ဇင်းမယ်နွယ်ဖွား) လူမျိုးများကို "ယွန်း"၊ "ယွန်းရှမ်း" သို့မဟုတ် "ဇင်းမယ်သား" ဟု ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် မြန်မာနှင့် ယွန်းလူမျိုးတို့အကြား ခေတ်အဆက်ဆက် ရှိခဲ့သော စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဒွန်တွဲနေပုံကို ပြသနေသည်။ === ရှေးဟောင်းကျောက်စာ အထောက်အထားများ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်ကျောက်စာအချို့တွင် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် စစ်နိုင်ကမ္ပည်းများ၌ "ယွန်းပြည်" အမည်ကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇-၁၅၅၈ တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်)၊ လင်းဇင်း (လာအို) နှင့် အယုဒ္ဓယတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပဲခူး [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပဲခူး)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]တွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည့် "ဘုရင့်နောင်ခေါင်းလောင်းစာ" (မွန်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားချက်) ၌ ယွန်းပြည်ကို တရားဝင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး သာသနာပြုခဲ့ပုံကို ကမ္ပည်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် |year=၁၉၆၄ |publisher=မဟာဒဂုန်စာပေ |language=my}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (စံကား၊ အင်းတိန်နှင့် ကက္ကူဒေသ) ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများမှ ကမ္ပည်းကျောက်စာတိုများနှင့် ခေါင်းလောင်းစာများတွင် ဘုရားမြေလှူဒါန်းခြင်းနှင့်အတူ "ယွန်းကျွန်" (ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်း ဘုရားကျွန်များ) ၏ အမည်များကို ဒေါက်တာသန်းထွန်း အစရှိသည့် သမိုင်းပညာရှင်များက ဖတ်ရှုဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Thaw |first=Kaung |title=Aspects of Myanmar History and Culture |year=၂၀၁၀ |publisher=Gangaw Myaing |language=en}}</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် မြန်မာစာဆိုကြီးများသည် မင်းညီမင်းသားများ၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ "ဧချင်း" များ ရေးသားရာတွင် ယွန်းလူမျိုးတို့ ခေါင်းငုံ့ရိုးကျိုးရပုံကို အားရပါးရ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ * '''ရှင်သံခို၏ "မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်း" (တောင်ငူခေတ်):''' :> ''"ယွန်းပြည်ဇင်းမယ်၊ တလည်လည်လျှင်၊ ဝေကျယ်တိုင်းခွင်၊ မင်းရင်အစုံ၊ ခစားရုံနှင့်..."'' : ဟု စပ်ဆိုကာ ဇင်းမယ်ယွန်းမင်းသားများသည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ လာရောက်ခစားရပုံကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ * '''လှေရှည်ဦးရွှေနီ၏ "ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးဧချင်း" (ကုန်းဘောင်ခေတ်):''' : ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ဇင်းမယ်မှ ယွန်းသူရဲကောင်းများနှင့် သုံ့ပန်းများကို ခေါ်ဆောင်လာပုံကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်— :> ''"ယွန်းသားတထောင်၊ ဓားတောင်ရောင်ဝင်း၊ ဝန်းရံခြင်းဖြင့်၊ မင်းလည်းရဲမတ်၊ သေနတ်မျိုးကွဲ၊ တပ်လုံးပြဲမျှ..."''<ref>{{cite book |last=ဇော်ဂျီ |first=ဦး |title=မြန်မာစာပေသမိုင်းနှင့် ဧချင်းစာပေ |year=၁၉၇၅ |publisher=စာပေဗိမာန် |language=my}}</ref> : ၎င်းသည် ယွန်းလူမျိုး သေနတ်ကိုင်တပ်သားများကို မြန်မာ့စစ်တပ်အတွင်း သွတ်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည့် သမိုင်းစစ်စစ်ကို ကဗျာဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာ့ဂီတအနုပညာနှင့် "ယွန်းသီချင်း" များ === ကုန်းဘောင်ခေတ် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် ယွန်းသုံ့ပန်း အနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများနှင့် လေယူလေသိမ်းများကို မြန်မာ့မဟာဂီတအတွင်းသို့ အမွေပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "ယွန်းသီချင်း" သို့မဟုတ် "ယွန်းဗျော" (ဇင်းမယ်ဆိုင်းသံ) ဟူ၍ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] ကဲ့သို့သော ဂီတစာဆိုကြီးများသည် ယွန်းရိုးရာသံစဉ်များကို အခြေခံကာ မြန်မာစာသားများ သွတ်သွင်း၍ နန်းတွင်းကြိုးသီချင်းနှင့် ကရုဏာသံ ကဗျာများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=နိုင် |first=ဦးမောင်မောင် |title=မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တူရိယာသမိုင်း |year=၁၉၈၂ |publisher=နှလုံးလှစာပေ |language=my}}</ref> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} t1zn3hc4hdelwiaycmjg1upbpi2zk67 1037453 1037452 2026-06-11T10:33:53Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037453 wikitext text/x-wiki မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းရှိ လန်နားဒေသကို "ယွန်းပြည်" ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို “ဂျွမ်းလူမျိုး” "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "[[ယွန်းရှမ်းလူမျိုး|ယွန်းရှမ်း]]" ဟုလည်းကောင်း ရှေးဟောင်းခေတ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြန်မာ့သမိုင်း၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍများတွင် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ထိစပ်မှု ရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=ကြည်စိုး |first=မောင် |title=မြန်မာ့သမိုင်းကဏ္ဍစုံ |year=၂၀၀၁ |publisher=ပညာရွှေတောင်စာပေ |language=my}}</ref> [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 003.jpg|thumb|right|260px|[[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း [[ချင်းမိုင်မြို့]] (ယခင် ယွန်းပြည်/ဇင်းမယ်) ၏ ရိုးရာပွဲတော်တစ်ခုတွင် တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) စံပယ်တင် ကချေသည်ငယ်လေးတစ်ဦးကို ရိုးရာအဝတ်အစား၊ ဆံထုံးတန်ဆာများနှင့်အတူ တွေ့ရစဉ်။]] == ပုဂံနှင့် အင်းဝခေတ်ဦး ထိစပ်မှုများ == မြန်မာ့ရာဇဝင်ကျမ်းများအလိုအရ ပုဂံခေတ် [[အနော်ရထာ|အနော်ရထာမင်းစော]] လက်ထက် နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ် ချဲ့ထွင်ရာတွင် အရှေ့ဘက် "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ဒေသ) အထိ ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်နှောင်းနှင့် အင်းဝခေတ်ဦးကာလများတွင် သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ယွန်းစော်ဘွားများသည် ရှမ်းစော်ဘွားများနှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များသို့ စစ်ချီတိုက်ခိုက်ခြင်း၊ သမီးကညာဆက်သခြင်းနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ == တောင်ငူခေတ်နှင့် ဇင်းမယ်ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း (၁၅၅၈) == ယွန်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာတို့အကြား အကြီးမားဆုံးသော သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းမှာ ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]] လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းတို့၏ မြို့တော် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ယွန်းပြည်တစ်ခွင်လုံးကို မြန်မာ့အင်ပါယာအောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Harvey |first=G. E. |title=History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824 |year=1925 |publisher=Longmans, Green and Co. |language=en}}</ref> ဘုရင့်နောင်သည် ယွန်းလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို မဖျက်ဆီးဘဲ ၎င်းတို့၏ ရိုးရာစော်ဘွားများကိုပင် ဇင်းမယ်မင်းအဖြစ် ပြန်လည်ခန့်အပ်ကာ သစ္စာခံစေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် ယွန်းပြည်သည် မြန်မာမင်းများခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ သို့မဟုတ် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရာ မြန်မာ့ဩဇာခံ နယ်မြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ == ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ယွန်းလူမျိုးများ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချခြင်း == ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး [[အလောင်းမင်းတရား]]နှင့် [[ဆင်ဖြူရှင်]]မင်းတို့လက်ထက်တွင် ယိုးဒယား (အယုဒ္ဓယ) နှင့် စစ်မက်အပြင်းအထန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာတပ်မတော်သည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်) ကို စစ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စစ်ရှုံးယိုးဒယားတပ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိသော ယွန်းလူမျိုး သုံ့ပန်းများ၊ အနုပညာသည်များနှင့် လက်မှုပညာသည်များစွာကို မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=တင် |first=မောင်မောင် |title=ကုန်းဘောင်ခေတ် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး |year=၁၉၆၇ |publisher=လယ်တီမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက် |language=my}}</ref> ထိုယွန်းလူမျိုးများကို မန္တလေးနှင့် စစ်ကိုင်းဒေသ ရတနာပုံ (မန္တလေး) မတည်ထောင်မီ ကုန်းဘောင်ခေတ်နေပြည်တော်များ ဖြစ်ကြသည့် အမရပူရ၊ အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် "ယွန်းစုရွာ" များ တည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မန္တလေးမြို့ရှိ "ယွန်းစုရပ်" ဟူသော ရပ်ကွက်အမည်မှာ ထိုခေတ်က ယွန်းလူမျိုးများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့ရာအရပ် ဖြစ်သည်။မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော ယွန်းအနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာကဗျာလင်္ကာ၊ သီချင်းနှင့် အကများကို ဖြန့်ဝေခဲ့ကြရာမှ မြန်မာ့ဂီတတွင် "ယွန်းသီချင်း" (ဥပမာ- ယွန်းဗျော) ဟူ၍ သီးသန့်ကဏ္ဍတစ်ခု ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) နှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့မှ ရွှေ့ပြောင်းလာကြသော သို့မဟုတ် စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြသော တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) လူမျိုးများသည် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း (ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး) သာမက ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (အင်းလေး၊ စံကား၊ ကက္ကူ) နှင့် ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်တို့တွင် အနှံ့အပြား အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေတ်ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့သည် သီးသန့်လူမျိုးအဖြစ် မပေါ်လွင်တော့ဘဲ အထွေထွေ "ရှမ်း" လူမျိုးစာရင်းထဲ၌သာ တစ်ပြေးညီ ပါဝင်သွားခဲ့ကာ ယွန်းရှမ်းစာပေနှင့် ဘာသာစကားမှာလည်း မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk">{{cite journal |last=စံအိုက် |first=ဦးစိုင်း |title=ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သမိုင်းကြောင်း |journal=Tai Freedom News |date=February–March 2013 |volume=13 |page=57 |language=my}}</ref> မြန်မာပြည်ရှိ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးအများစုမှာ စစ်သုံ့ပန်း သို့မဟုတ် ဘုရားကျွန်များအဖြစ် ရောက်ရှိလာကြခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း စံကား (စမ်ကား) မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ ပုံစံကွဲပြားသည်။ ၎င်းတို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာပြုရန်အတွက် မိမိတို့၏ ဆန္ဒအလျောက် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ သီးသန့် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယနေ့ခေတ် ထင်ရှားသော '''ကက္ကူဘုရားစု''' အနီးတွင် ရှေးယခင်က သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းရွာတစ်ရွာ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ သုံ့ပန်းရွာများနှင့် ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အစိုးရသို့ အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်း မရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာတည်ရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသည့် တရားဝင်ရွာစာရင်းများ၌ ထည့်သွင်းခြင်း မခံခဲ့ရပေ။ ရောက်ရှိလာသော သုံ့ပန်းယွန်းရှမ်းများထဲတွင် မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူကုဏ်ထံများနှင့် ပညာရှင်များစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ယနေ့တိုင် အင်းလေးနှင့် အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင်၌ "ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏ အုတ်ဂူ" ဟူသော ကောလာဟလ သမိုင်းစကားများ ကျန်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားအရ (ကူ) ဆိုသည်မှာ "ဘုရားအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး၊(ဂွတ်း) ဆိုသည်မှာ "နတ်စင် သို့မဟုတ် နတ်ကွန်းအစုအဝေး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အထိမ်းအမှတ်မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားစေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်လေ့ရှိသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများမှာမူ "ဘုံသုံးဆင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်" ငယ်များကို တည်ဆောက်လှူဒါန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကက္ကူဘုရားစုသည် ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများ သေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းခဲ့ကြသည့် ဘုရားစေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းဆောင် အစုအဝေးကြီး ဖြစ်သည်။ ကက္ကူဒေသရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ဗမာစေတီထီးတော်ပုံစံများနှင့် မတူညီဘဲ ထူးခြားသည့် "ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်" ပုံစံများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး၊ အလှူရှင်အမည်များနှင့် ဆုတောင်းစာများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။<ref name="saisanayk" /> ယွန်းရှမ်းလူမျိုးများသည် ပန်းတဉ်းပညာ (ကြေးသွန်းပညာ) ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြပြီး ကယား (ကရင်နီ) ပြည်နယ်အတွင်း၌ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၄ ခုနှစ်အထိ ရိုးရာ ဖားစည်များကို သွန်းလောင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၎င်းတို့၏ မူရင်းဒေသဖြစ်သော ချင်းမိုင် (ဇင်းမယ်) နှင့် ကျိုင်းတုံမြို့များတွင် ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်း (ရွှေဆိုင်းလုပ်ငန်း) မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံမြို့၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရားဂေါပကအဖွဲ့ဝင် လုံဟောင်ခမ်းတို့၏ မိသားစုသည် ယွန်းရှမ်း (ဂုံရှမ်း) နွယ်ဖွားများဖြစ်ကြပြီး ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းကို မျိုးဆက်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ သီရိဒုံသမီးတော် (Princess Sirindhorn) သည် မန္တလေးမြို့ရှိ ရွှေပြားခတ်လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်လေ့လာခဲ့ဖူးပြီး၊ ထိုလုပ်ငန်းသည် ချင်းမိုင်ယွန်းရှမ်းတို့၏ ရှေးမူအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။<ref name="saisanayk" /> ဝါးထည်အခြေခံပေါ်တွင် သစ်စေးသုတ်လိမ်းပြီး အလှခြယ်သသည့်အတတ်ပညာကို လူမျိုးအမည်ကိုစွဲ၍ "ယွန်းထည်" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ သို့မဟုတ် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးလက်ထက်က ပုဂံ ဒေသသို့ ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်းများကို နေရာချထားပေးခဲ့ရာမှ ပုဂံယွန်းထည်လုပ်ငန်း စတင်ခဲ့သည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ဝါးထည်ကို အလှဆင်ရာတွင် သုံးသော ကော်ကဲ့သို့အရာကို "ဆရိုး" ဟု ခေါ်ဆိုပြီး၊ ဗမာလူမျိုးများက (စ) အက္ခရာကို (သ) သို့ ပြောင်းလဲ၍ "သရိုး" သို့မဟုတ် "သယိုး" ဟု အသံထွက် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းစကား၌ **"ေှ-မသန"** ဟု ပြောလျှင် "သက်ကယ်စိမ်း၏ ပြာနှင့် သစ်စေးကို ရောစပ်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယနေ့တိုင် ကျိုင်းတုံမြို့ရှိ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင် ချည်မျှင်ဖြင့် "ဆရိုး" ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ဖောင်းကြွရုပ်လုံးပုံစံများ ဖော်နိုင်သော်လည်း၊ ပုဂံဒေသ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းတွင်မူ ထိုကဲ့သို့သော ချည်မျှင်သရိုး (သယိုး) ပြုလုပ်သည့် နည်းပညာ မကျန်ရှိတော့ပေ။<ref name="saisanayk" /> == ကျောက်စာနှင့် ရှေးခေတ်စာပေများထဲမှ ယွန်းလူမျိုး == မြန်မာ့ရှေးဟောင်းကျောက်စာများနှင့် ကဗျာလင်္ကာ စာပေအထောက်အထားများတွင် တိုင်ယွန်း (ဇင်းမယ်နွယ်ဖွား) လူမျိုးများကို "ယွန်း"၊ "ယွန်းရှမ်း" သို့မဟုတ် "ဇင်းမယ်သား" ဟု ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် မြန်မာနှင့် ယွန်းလူမျိုးတို့အကြား ခေတ်အဆက်ဆက် ရှိခဲ့သော စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဒွန်တွဲနေပုံကို ပြသနေသည်။ === ရှေးဟောင်းကျောက်စာ အထောက်အထားများ === မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမိုင်းဝင်ကျောက်စာအချို့တွင် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် စစ်နိုင်ကမ္ပည်းများ၌ "ယွန်းပြည်" အမည်ကို စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇-၁၅၅၈ တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ယွန်းပြည် (ဇင်းမယ်)၊ လင်းဇင်း (လာအို) နှင့် အယုဒ္ဓယတို့ကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပဲခူး [[ရွှေဆံတော်ဘုရား (ပဲခူး)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]တွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည့် "ဘုရင့်နောင်ခေါင်းလောင်းစာ" (မွန်-မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားချက်) ၌ ယွန်းပြည်ကို တရားဝင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး သာသနာပြုခဲ့ပုံကို ကမ္ပည်းတင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=သန်းထွန်း |first=ဒေါက်တာ |title=ခေတ်ဟောင်းမြန်မာရာဇဝင် |year=၁၉၆၄ |publisher=မဟာဒဂုန်စာပေ |language=my}}</ref> ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (စံကား၊ အင်းတိန်နှင့် ကက္ကူဒေသ) ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများမှ ကမ္ပည်းကျောက်စာတိုများနှင့် ခေါင်းလောင်းစာများတွင် ဘုရားမြေလှူဒါန်းခြင်းနှင့်အတူ "ယွန်းကျွန်" (ယွန်းရှမ်းသုံ့ပန်း ဘုရားကျွန်များ) ၏ အမည်များကို ဒေါက်တာသန်းထွန်း အစရှိသည့် သမိုင်းပညာရှင်များက ဖတ်ရှုဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Thaw |first=Kaung |title=Aspects of Myanmar History and Culture |year=၂၀၁၀ |publisher=Gangaw Myaing |language=en}}</ref> အင်းဝခေတ်နှင့် တောင်ငူခေတ် မြန်မာစာဆိုကြီးများသည် မင်းညီမင်းသားများ၏ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ "ဧချင်း" များ ရေးသားရာတွင် ယွန်းလူမျိုးတို့ ခေါင်းငုံ့ရိုးကျိုးရပုံကို အားရပါးရ စပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ * '''ရှင်သံခို၏ "မင်းရဲဒိဗ္ဗဧချင်း" (တောင်ငူခေတ်):''' :> ''"ယွန်းပြည်ဇင်းမယ်၊ တလည်လည်လျှင်၊ ဝေကျယ်တိုင်းခွင်၊ မင်းရင်အစုံ၊ ခစားရုံနှင့်..."'' : ဟု စပ်ဆိုကာ ဇင်းမယ်ယွန်းမင်းသားများသည် မြန်မာဘုရင်ထံ၌ လာရောက်ခစားရပုံကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ * '''လှေရှည်ဦးရွှေနီ၏ "ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီးဧချင်း" (ကုန်းဘောင်ခေတ်):''' : ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ဇင်းမယ်မှ ယွန်းသူရဲကောင်းများနှင့် သုံ့ပန်းများကို ခေါ်ဆောင်လာပုံကို အောက်ပါအတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်— :> ''"ယွန်းသားတထောင်၊ ဓားတောင်ရောင်ဝင်း၊ ဝန်းရံခြင်းဖြင့်၊ မင်းလည်းရဲမတ်၊ သေနတ်မျိုးကွဲ၊ တပ်လုံးပြဲမျှ..."''<ref>{{cite book |last=ဇော်ဂျီ |first=ဦး |title=မြန်မာစာပေသမိုင်းနှင့် ဧချင်းစာပေ |year=၁၉၇၅ |publisher=စာပေဗိမာန် |language=my}}</ref> : ၎င်းသည် ယွန်းလူမျိုး သေနတ်ကိုင်တပ်သားများကို မြန်မာ့စစ်တပ်အတွင်း သွတ်သွင်းအသုံးပြုခဲ့သည့် သမိုင်းစစ်စစ်ကို ကဗျာဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ === မြန်မာ့ဂီတအနုပညာနှင့် "ယွန်းသီချင်း" များ === ကုန်းဘောင်ခေတ် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာသည့် ယွန်းသုံ့ပန်း အနုပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာတူရိယာများနှင့် လေယူလေသိမ်းများကို မြန်မာ့မဟာဂီတအတွင်းသို့ အမွေပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် "ယွန်းသီချင်း" သို့မဟုတ် "ယွန်းဗျော" (ဇင်းမယ်ဆိုင်းသံ) ဟူ၍ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် [[မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ]] ကဲ့သို့သော ဂီတစာဆိုကြီးများသည် ယွန်းရိုးရာသံစဉ်များကို အခြေခံကာ မြန်မာစာသားများ သွတ်သွင်း၍ နန်းတွင်းကြိုးသီချင်းနှင့် ကရုဏာသံ ကဗျာများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=နိုင် |first=ဦးမောင်မောင် |title=မြန်မာ့မဟာဂီတနှင့် တူရိယာသမိုင်း |year=၁၉၈၂ |publisher=နှလုံးလှစာပေ |language=my}}</ref> ==ကျမ်းကိုးစာရင်း== *(၁)စကားမြို့သမိုင်း *(၂)ဇင်းမယ်ရာဇဝင်၊ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့၊ အနှစ်(၅၀)စာစောင်၊ ၂၀၀၅။ *(၃)Upper Burma Gazetteer, By J.G.Scott, Govt. Printing, Rangoon, Burma, 1901. *(၄)ကိုယ်တိုင်လေ့လာချက်များ {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းလူမျိုးစု]] == ကိုးကား == {{Reflist}} rf2752r4rrziyfm0fprjwogg2aniekh 0 66238 1037477 1017441 2026-06-11T11:40:05Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037477 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name = ပလက်ဝမြို့နယ် |official_name = |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြို့နယ်]] |image_skyline = |image_map = Paletwa district.svg |map_caption = ပလက်ဝခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = [[File:Flag_of_Chin_State.svg|23px]] [[ချင်းပြည်နယ်|ချင်း]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပလက်ဝခရိုင်|ပလက်ဝ]] |subdivision_type3 = အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့ |subdivision_name3 = [[ပလက်ဝမြို့]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_as_of = ၂၀၁၄ |population_footnotes = |population_total = ၆၄,၉၇၁<ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၅၂|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> |population_urban = ၆,၃၇၄ |population_rural = ၅၈,၅၉၇ |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 18 |lats = |longEW = E |longd = 92 |longm = 51 |longs = |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ပလက်ဝမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ပလက်ဝခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်အကျဆုံး မြို့နယ်များအနက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် ၁၈ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[ပလက်ဝမြို့]] ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှများ အုပ်ချုပ်စဉ်အခါနှင့် [[ဦးနု]]လက်ထက်က ပလက်ဝမြို့နယ်သည် [[ချင်းပြည်အတွင်း ဆက်သွယ်သွားအလာရန် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးဖြစ်သည့် ကုန်းလမ်း ရေလမ်းခက်ခဲမှုကြောင့် ပထဝိီဝင် နယ်‌မြေအနေအထားအရ ရခိုင်ပြည်နယ်|ရခိုင်တောင်တန်း]]နဲ့အတူအုပ်ချုပ် ခဲ့သော်လည်း [[နေဝင်း၊ ဦး|ဦးနေဝင်း]]လက်ထက်တွင်ပလက်ဝပြည်သူဆန္ဒအရ ချင်းပြည်နယ်တွင်ပြန်လည် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ==သမိုင်း​ကြောင်း== ပလက်ဝမြို့နယ်သည် ချင်း​ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၆၀ခုနှစ် စက်တင်ဘာ၁၂ရက်​နေ့ရက်စွဲပါ အမိန့်ဖြင့် ပလက်ဝမြို့နယ်ဟု စတင်​ခေါ်​ဆောင်ခဲ့သည်။၁၈၂၆ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး ရခိုင်​ဒေသကို အ​ရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီက သိမ်းယူပြီး​နောက် ရခိုင်တိုင်း၊စစ်​တွေခရိုင်၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့​​သော်မြို့နယ်တစ်ခုလုံးကို မအုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့​ပေ။ အုပ်ချုပ်မှုလွယ်ကူ​စေရန် ၁၈၆၅ခုနှစ်တွင် စစ်​တွေခရိုင်မှခွဲထုတ်၍ ရခိုင်​မြောက်ပိုင်းနယ်​မြေများ ခရိုင်အဖြစ်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ​ နေရာမှ စစ်​တွေမြို့မှ၈၆မိုင်​ဝေးသည့် ​မျောက်​တောင်ရွာ(ယခု​ကျောက်​တော်မြို့နယ်အတွင်း)တွင်ဖြစ်ပြီး မြို့နယ်အတွင်းရှိ ချင်းများသည် အစိုးရအား အကြိမ်ကြိမ်ဆန့်ကျင်သဖြင့် ​မျောက်​တောင်ရွာမှ​၂၄မိုင်အကွာ ပလက်ဝရွာသို့ ရုံး​ပြောင်း​ရာမှ မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကုလားတန်မြစ်၏ အ​ရှေ့ဘက်မြစ်လက်တက် ပလက်​ချောင်းဝ​တွင် တည်ရှိ၍ ပလက်ဝဟု အဆင့်ဆင့်​ပြောင်းလဲ​ခေါ်​ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။<ref name="plw">{{cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA|title=ပလက်ဝမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ|publisher=[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]|accessdate=|archive-date=1 February 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210201053748/https://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%95%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9D%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA}}</ref> ယခင်က မင်းတပ်ခရိုင်တွင် [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[မတူပီမြို့နယ်]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ပလက်ဝမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်မှ ပလက်ဝမြို့နယ်အား ခရိုင်အဆင့်တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်ရှိမရှိ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ပြည်နယ်အစိုးရ]]အား သဘောထားတောင်းခံသည်။ သို့သော် [[ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]]တွင် ပလက်ဝကို ခရိုင်အဆင့်မြှင့်ရန် သင့်မသင့် မဆွေးနွေးဘဲ မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များအနက် မည်သည့်မြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့်မြှင့်ရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ မတူပီမှ ၁၁ မဲ၊ ပလက်ဝမှ ၉ မဲရရှိခဲ့သည်။ [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မင်းတပ်ခရိုင်ကို မူလ ၄ မြို့နယ်မှ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် ကန်ပလက်မြို့နယ်တို့ ပါဝင်သော မင်းတပ်ခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ပါဝင်သော မတူပီခရိုင်အဖြစ် ခရိုင်(၂)ခုပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ထံသို့ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထို့​ကြောင့် ပလက်ဝမြို့နယ်ကို မင်းတပ်ခရိုင်မှ မတူပီခရိုင်သို့ ​ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/120845|title=မတူပီမြို့နှင့် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် ခရိုင်ရုံး တည်ဆောက်ရန် လျာထားမှုကို သဘောမတူဘဲ မြို့၏ စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ်အတွင်း၌သာ ဆောက်လုပ်ရန် လိုလားကြောင်း ဒေသခံများက ရန်ကုန်မြို့၌ သတင်းစာ ရှင်းလင်း|publisher=အီလဲဗင်း သတင်းစာ|accessdate=|archive-date=5 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005180410/https://news-eleven.com/article/120845|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/138573|title=ပလက်ဝမြို့နယ်အား မတူပီခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းမဖွဲ့စည်းရန် ချင်းပါတီတောင်းဆို|publisher=ဒီဗွီဘီ]|accessdate=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://weeklyheadline.com/news/1111168/|title=မတူပီခရိုင်ဖွဲ့စည်းရေး မြေနေရာအခက်အခဲကြောင့်ကြန့်ကြာ|accessdate=|archivedate=28 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190728161458/http://weeklyheadline.com/news/1111168/}}</ref> ==ပထဝီဝင်အနေအထား== မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ်နှင့် ၂၂ ဒီဂရီ ၉ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၂ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ်နှင့် ၉၃ ဒီဂရီ ၄၀ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၅၉.၂မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၉၈.၄ မိုင်ရှိပြီး ၃၁၂၇.၀၄ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။<ref name=plw/> ===နယ်နိမိတ်=== ပလက်ဝမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကန်ပက်လက်မြို့နယ်နှင့် မတူပီမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ​တောင်ဘက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ​ကျောက်​တော်မြို့နယ်၊​မြောက်ဦးမြို့နယ်နှင့် မင်းပြားမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလား​ဒေရှ့်နိုင်ငံရှိ ဘန်ဒါဘန်ခရိုင်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ဘူးသီး​တောင်မြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်များ တည်ရှိသည်။ ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၂၄၀ ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ​တောင်ကုန်းများ​ပေါများသည်။ တစ်မြို့နယ်လုံးတွင် ပြန့်ကျဲစွာတည်ရှိ​နေ​သော ​တောင်ကုန်း၊​တောင်စွယ်များမှာ မတ်​​စောက်ပြီး ​အောက်​ခြေတွင် ​မြေပန့်လွင်ပြင်ငယ်များတည်ရှိသည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်သည် မြစ်​ချောင်းများ​ပေါများပြီး ကုလားတန်မြစ်နှင့် ​လေးမြို့မြစ်များမှာထင်ရှားသည်။ ==လူဦးရေ== ပလက်ဝမြို့နယ်တွင်ခူမီး၊ ခေါင်စို၊ အနူး၊ မာရာ၊လိခဲမ်၊စသောချင်းမျိုးနွယ်စုများနေထိုင်ကြသည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ချင်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရခိုင်၊ဗမာ၊မွန်၊ရှမ်း၊ကချင်နှင့် ကရင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ဟိန္ဒူ၊အစ္စလာမ်နှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦး​ရေ၏ ၀.၁၄၈%မှာ အခြား​သောနိုင်ငံခြားမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်ကြသည့် ဘင်္ဂလား​ဒေရှ့်၊အိန္ဒိယနှင့် မရာမာကြီးလူမျိုးများဖြစ်သည်။<ref name=plw/> ==စီးပွား​ရေး== ပလက်ဝမြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးတိုးတက်မှု​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ နှမ်း၊​မြေပဲ၊ဂမုန်းနှင့် ချင်းတို့ဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်မှတစ်ဆင့် မန္တ​လေးတိုင်းသို့ အများဆုံးတင်ပို့​ရောင်းချသည်။ မြို့နယ်အတွင်း အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၉၁ခုရှိသည်။ ===​ဈေးများ=== *ပလက်ဝမြို့မ​ဈေး ==ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး== ပလက်ဝမြို့နယ်သည် ​ရေ​လမ်းခရီးကိုသာ အဓိကထား၍အသုံးပြုရသည်။ ==ပညာ​ရေး== ===အခြေခံပညာ=== ====အထက==== အထက်တန်းကျောင်း ၈ကျောင်းရှိသည်။ *အထက ၁ *အထက ၂ *အထက ဆမီး *အထက မီးဇာ *အထက သံ​ထောင် *အထက ရှင်းလက်ဝ *အထက ဒလပ်​မေ *အထက မိတ်စာဝ ====အထက(ခွဲ)/အလက==== *အလက (ထ(ခွဲ)) ပထိန်တလန် *အလက (ထ(ခွဲ)) မှုံးတနူး *အလက (ထ(ခွဲ)) ဒိုး​ချောင်းဝ ​*အလက (ထ(ခွဲ)) ​ပေါင်းမိုဝ *အလက (ထ(ခွဲ)) ​ကွမ်း​ချောင်း ၀-၁ *အလက မြို့သစ် *အလက ကင်ချောင်း *အလက ကန်​တောင် *အလက ကျီး​လေ​အောက် *အလက ခဝဲ *အလက ချင်း​ဒေါက် *အလက ဂဏန်း *အလက ဂါရာပြင် *အလက ဆီးဖ​လောင်း *အလက ဆင်အိုးဝ-၂ *အလက ​ဇဉ်​​ဘောင်းပြင် *အလက တရွန်အိုင် *အလက တုံးမဝ *အလက တွီကင်းဝ *အလက တွီ​ဆော့ကုန်း *အလက နှမဂါ *အလက ဗုဒ္ဓဂါမ *အလက ​ဘောင်ကုန်း *အလက မီးလက်ဝ *အလက ​ယောင်ဝ *အလက လယ်လှ *အလက လုံနူး ​*အလက အောက်သဲမဝ *အလက အပ်စ *အလက ​အောက်နှုံးဘူး ====အမက==== မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၇၀ကျောင်းရှိသည်။ ==ကျန်းမာ​ရေး== ===​ဆေးရုံများ=== *ပလက်ဝ မြို့နယ်​ဆေးရုံ *ဆမီး တိုက်နယ်​ဆေးရုံ *မီးဇာ တိုက်နယ်​ဆေးရုံ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{ချင်းပြည်နယ်}} {{ပလက်ဝမြို့နယ်}} [[Category:ချင်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] {{Chin-geo-stub}} flzd097741wb1uc6tfgstrowo9euqi2 0 70280 1037461 1033760 2026-06-11T10:57:28Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037461 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{ref improve}} {{Cleanup}} {{overly detailed}} }} {{Infobox settlement | name = နောင်ချိုမြို့နယ် | settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | image_skyline = | image_map = Nawnghkio tsp in Kyaukme district.svg | map_caption = ကျောက်မဲခရိုင်အတွင်းတည်နေရာ | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | coordinates = {{Coord|22.333809|96.801421|region:MM|format=dms|display=inline,title}} | subdivision_type = [[ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = [[ကျောက်မဲခရိုင်]] | subdivision_type3 = မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ | subdivision_name3 = [[နောင်ချိုမြို့]] | unit_pref = Imperial | area_total_km2 = 1265.06 | elevation_m = | elevation_ft = 2750 | population = ၁၃၂,၅၂၀ | population_as_of = ၂၀၂၀ | population_footnotes = <ref name="census-2014">{{cite book|title=သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|publisher=လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|location=နေပြည်တော်|date=မေ ၂၀၁၅|series=၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ|volume=အတွဲ-၂|pages=၆၄|url=https://drive.google.com/file/d/0B067GBtstE5TeUlIVjRjSjVzWlk/view}}</ref> | population_density_km2 = Auto | timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] | utc_offset = +6:30 | website = | population_blank1 = [[ဓနုလူမျိုး|ဓနု]] - ၃၆.၀၃% [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်း]] - ၃၃.၈၁% [[ဗမာလူမျိုး|ဗမာ]] - ၂၄.၀၉% [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] - ၁.၀၁% အခြားလူမျိုး - ၅.၀၆% }} '''နောင်ချိုမြို့နယ်''' သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] အရှေ့ပိုင်း၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ကျောက်မဲခရိုင်]]ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ [[နောင်ချိုမြို့]] ဖြစ်သည်။ နောင်ချိုဟူသော အမည်မှာ [[ရှမ်းဘာသာစကား]]ဖြစ်ပြီး ရေကန်စိမ်းအနီးမှ စခန်းတစ်ခု (နောင် = ရေကန်၊ ချို = အစိမ်းရောင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ချိုကို ရှေးအခါက အင်းစိမ်းစခန်းဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအင်းစိမ်း တည်နေရာမှာ ယခု နောင်ချိုမြို့ ဟော်တော်ကျောင်းတိုက် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="GAD2019">[http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_enaangkhiminy.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200622001053/http://www.gad.gov.mm/sites/default/files/last_enaangkhiminy.pdf|date=22 June 2020}}အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နောင်ချိုမြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များ</ref> == ပထဝီဝင် == နောင်ချိုမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီကျူ့ ၂၂° ၄၅' နှင့် ၂၃° ၁၅' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျူ့ ၉၆° ၀၀' နှင့် ၉၇ ° ၀၀' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်သည် အကျယ်အဝန်း {{convert|၃၂၇၇.၉|sqkm|sqmi}} ကျယ်ဝန်းသည်။ === နယ်နိမိတ်များ === နောင်ချိုမြို့နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသော မြို့နယ်များမှာ<ref name="MIMU001">[http://www.burmalibrary.org/docs6/MIMU001_A3_SD%20&%20Township%20Overview.pdf "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map"] Myanmar Information Management Unit (MIMU)</ref> * မြောက်ဘက်တွင် ရေနီချောင်းခြားပြီး [[သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်]] နှင့် [[မိုးကုတ်မြို့နယ်]]၊ * အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ * အရှေ့ဘက်တွင် ဂုတ်တွင်းချောင်းခြားပြီး [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]]၊ * အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခြားပြီး [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]] * တောင်ဘက်တွင် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခြားပြီး [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]၊ * အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] ([[ရဲရွာ တာတမံ]] နှင့် ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်ဆည်ရေပြင်) ခြားပြီး [[ကျောက်ဆည်မြို့နယ်]] နှင့် [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]၊ * အနောက်ဘက်တွင် ဂယ်လောင်းချောင်းခြားပြီး [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]] နှင့် * အနောက်ဘက် နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် [[မတ္တရာမြို့နယ်]]၊ ဆည်တော်ကြီးဆည် နှင့် ချောင်းမကြီးချောင်း ခေါ် ရေနီချောင်းခြားပြီး [[စဉ့်ကူးမြို့နယ်]] တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref name="GAD2019"/> ===မြေမျက်နှာသွင်ပြင်=== ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်း မြို့နယ်ဧရိယာ၏တစ်ဝက်ခန့်မှာ စိုက်ပျိုးရန်ကောင်းမွန်သော လွင်ပြင်များဖြစ်ပြီး ပတ်ပတ်လည်မှ တောင်တန်းများ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ လွင်ပြင်သည် မြောက်ပိုင်း ဟိုခိုရွာ အနီး ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ပေသုံးထောင်ခန့်အမြင့်မှ ဆင်ခြေလျှောပုံစံ တောင်ဖက်သို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းနိမ့်ဆင်းလာပြီး ဖောင်းအော်ချောင်း ရှိရာ အမြင့်ပေ ၇၀၀ ခန့် သို့ အရောက်တွင် ကျောက်ကြမ်း ပြတ်ရွေ့ ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော တောင်ကမ်းပါးယံ နေရာတွင် အမြင့်ပေ လေးထောင်ခန့်သို့ ရုတ်တရက် မြင့်တက်သွားသည်။ အနောက်မြောက်ဘက် တောင်တန်းများ သည် ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျေးရွာအုပ်စု၏ အနောက်ဖက်တွင် ကျောက်ဆောင်ကမ်းပါးယံကြီးများအဖြစ် ရုတ်တရက် နိမ့်ဆင်းသွားပြီး အနောက်ဖက် ဆည်တော်ကြီး ဆည်နှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်။ ဂုတ်တွင်းချောင်း နှင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ လျှိုကြီးများ တစ်လျှောက်တွင်လည်း မတ်စောက်သော ကျောက်သား ကမ်းပါးယံများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ တောင်ထူထပ်ရာ မြေမျက်နှာပြင်ဧရိယာ အများစုတွင် သဘာဝ မိုးသစ်တောများ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြသည်။ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်တွင် ချောင်းများ ကွန်ယက်သဖွယ် ယှက်ဖြာစီးဆင်းနေပြီး စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်ထွန်းသည်။ မြို့နယ်တွင်းတွင် မြစ်ချောင်းများစွာ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး အချို့နေရာများတွင် လှပသော ရေတံခွန်များ တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားအမှတ်အသား အတော်များများမှာလည်း မြစ်ချောင်းများဖြစ်ကြသည်။ အင်းဝိုင်း ရေတံခွန်၊ အင်းဖိုရေတံခွန်၊ ချောင်းကြီးရေပြန်တောင် ရေတံခွန်နှင့် သပြေဒိုး ရေတံခွန်တို့မှာ နာမည်ကျော်ရေတံခွန်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိပ်ဖူးရွာအနီးတွင် ရေပူစမ်းတစ်ခုလည်း တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်တွင်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေတမံငယ်များ ၃၀ ခန့် တည်ဆောက်ထားသည်။<ref name="GAD2019"/> ===အမြင့်ပေ=== ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့်ပေမှာ အနိမ့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြို့နယ်၏တောင်ဖက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် နှင့် မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ဖက် ဆည်တော်ကြီး ဒေသများတွင် ၆၀၀ ပေဝန်းကျင်နှင့် ဒေသတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော မြို့နယ်၏တောင်ပိုင်း ရွှေမုဋ္ဌော နှင့် တောင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု အနီးဝန်းကျင်တွင် ၄၃၀၀ ပေခန့် ရှိကာ ပျမ်းမျှအမြင့်ပေမှာ ၂၇၅၉ ပေ ရှိသည်။ === ဘူမိဗေဒ === [[မြန်မာနိုင်ငံ]]ရှိ ဒုတိယအကြီးဆုံးပြတ်ရွေ့ဖြစ်သော ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့သည် နောင်ချိုမြို့နယ်၊ [[ကျောက်ကြမ်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်|ကျောက်ကြမ်းရွာ]]အနီးတွင် တည်ရှိပြီး အဆိုပါ ပြတ်ရွေ့ကြောင့် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ၈.၀ ရစ်ချ်တာစကေးဖြင့် ပြင်ဦးလွင်[[မြေငလျင်]]လှုပ်ခတ်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref name="mmtimes.com">[http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607160548/http://www.mmtimes.com/no433/n006.htm|date=7 June 2012}} The Myanmar Times, vol 22, No 433, news, Sagaing Fault surveyed to prepare for future quakes, by Nilar Win</ref> ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့သည် Lat. 22˚ 18´N – Long. 96˚ 44´E အကြား တောင်မြောက်တည်ရှိပြီး ၈၀၀ ကီလိုမီတာခန့်ရှိကာ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မှ [[ကယားပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းအထိ ရှည်လျားသည်။<ref>[http://kyawlinnzaw.weebly.com/uploads/4/5/1/3/4513060/regional_geology_of_myanmar.pdf] DEPARTMENT OF GEOLOGICAL ENGINEERING, FACULTY OF ENGINEERING, Gadjah Mada University, Report On Regional Geology of Myanmar, by Dr Ir. Subagyo Pramumijoyo, Kyaw Linn Zaw and Kyaw Zin Lat, page 13, IV. Structural Geology of Myanmar</ref><ref name="mmtimes.com"/><ref>[http://www.scribd.com/doc/37727585/Burma-Earthquake-of-May-1912 Burma Earthquake of May 1912 | Earthquakes | Fault (Geology)<!-- ဘော့က ထုတ်ပေးသော ခေါင်းစဉ် -->]</ref><ref>[http://www.adpc.net/v2007/ikm/ONLINE%20DOCUMENTS/downloads/2010/MyanmarActionPlanonDisasterRiskReduction(MAPDRR)_Ver_english.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304044714/http://www.adpc.net/v2007/ikm/ONLINE%20DOCUMENTS/downloads/2010/MyanmarActionPlanonDisasterRiskReduction%28MAPDRR%29_Ver_english.pdf |date=4 March 2016 }} Myanmar Action Plan on Disaster Risk Reduction (MAPDRR), August 2009, Page 2</ref><ref>[http://www.cagsbulletin.com/dqxben/ch/reader/create_pdf.aspx?file_no=2009S101&flag=1&journal_id=dqxben] Acta Geoscientica Sinica, Vol.30 Supp.1: 1-3, Sep. 2009, Recognition of Paleo-Tethys Suture Zone in eastern Myanmar by Hla Hla AUNG, Myanmar Earthquake Committee, MES Building, Hlaing University Campus, Hlaing Township, Yangon, Myanmar</ref> [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] ရှိရာ ပြတ်ရွေ့ကြောကြီးအပါအဝင် အခြားပြတ်ရွေ့များလည်း ရှိသည်။ ပြတ်ရွေ့ကြောများ အနီးဝန်းကျင်တွင် ဓာတ်သတ္တုများ တွေ့ရသည်။ မြေလွှာလှုပ်ရှားမှု များသည့် အားလျော်စွာ [[ရေပူစမ်း]]များကိုလည်း တွေ့ရသည်။ မြေဆီလွှာမှာ မြေနီအမျိုးအစားက အများစုဖြစ်သည်။ အချို့နေရာများတွင် သစ်ဆွေးမြေ ရှိသည်။ ===ရာသီဥတု=== ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော နွေရာသီ၊ မိုးရာသီ၊ အေးမြသော ဆောင်းရာသီဟူ၍ ရာသီဥတု သုံးမျိုး တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့တွင် မိုးလေဝသစခန်း တခုသာ ရှိသဖြင့် စခန်းတည်ရှိရာ နောင်ချိုမြို့၏ ရာသီဥတု ကိုသာ တိုင်းတာမှတ်တမ်းတင်ခြင်းများရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် တခုလုံး၏ ရာသီဥတုကို တိုင်းတာ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခြင်း မရှိပေ။ စခန်းမှတ်တမ်းအရ တစ်နှစ်လျှင် ရက်ပေါင်း ၉၀ မှ ၁၃၀ ရက်ခန့်သည် မိုးရွာသွန်းသောရက်များ ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၄၇ မှ ၇၀ လက်မအထိ ရှိသည်။ အပူချိန်မှာ ဆောင်းရာသီတွင် ၄၃° မှ ၈၁° ဖာရင်ဟိုက်ခန့် ဖြစ်ပြီး နွေရာသီတွင် ၆၁° မှ ၉၆° ဖာရင်ဟိုက်ခန့် ရှိသည်။ ရာသီကူးပြောင်းချိန်များတွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်လေ့ရှိပြီး အချို့နေရာများတွင် မိုးကြိုးမုန်တိုင်းငယ်ပုံစံ တိုက်ခတ်တတ်သည်။ ၂၁ ရာစု၏ ဒုတိယ ဆယ်စုနှစ်မှ စတင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရာသီဥတု အလျင်အမြန် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ အခြားဒေသများ နည်းတူ မိုးရာသီ နှင့် ဆောင်းရာသီ အချိန် ပိုမိုတိုတောင်းသွားပြီး နွေရာသီ ပိုမိုရှည်လျားလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ စိုက်ပျိုးမြေချဲ့ထွင်ခြင်း၊ ထုံးဖုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း၊ သစ်မှောင်ခိုလုပ်ခြင်းတို့ကြောင့် သစ်တောပြုန်းတီးမှု ရှိလာပြီး အချို့နေရာများတွင် မြေအောက်ရေ စတင်လျော့နည်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ===သဘာဝပေါက်ပင်=== ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့်ပေခြောက်ရာခန့် မှ အမြင့်ပေလေးထောင်ခန့် အတွင်း ရှိသဖြင့် အပူပိုင်း၊ သမပိုင်း၊ အအေးပိုင်း အပင်များ စုံလင်စွာပေါက်ရောက်သည်။ သဘာဝတော အများစုမှာ မိုးသစ်တောပုံစံ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် ဒေသထင်းရူး၊ ချယ်ရီ မျိုးများ ပေါက်ရောက်သည်။ အနိမ့်ပိုင်းများတွင် ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ အင်၊ အင်ကြင်း၊ ထောက်ကြံ့၊ ယင်းငူပင်၊ သစ်မာသပြေ၊ ပိန္နဲ၊ သင်းဝင်၊ တောင်တမာ၊ လျှာ၊ ယင်းတိုက်၊ မန်ကျည်း၊ သရက်၊ ညောင်၊ စကားဝါ၊ ရေထင်းရူး၊ ပိတောက်၊ ကညင် ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ နေရာအတော်များများတွင် ဝါးမျိုးစုံ ပေါက်ရောက်သည်။ သစ်ခွမျိုးစုံ တွေ့ရသည်။ နေကြာရိုင်းများ နေရာစုံတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မှိုမျိုးစုံ တွေ့ရသည်။ === ကြိုးဝိုင်းကြိုးပြင်ကာကွယ်တောများ === နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကြိုးဝိုင်းကာကွယ်တော စုစုပေါင်း (၁၄၄,၉၆၅.၆၈) ဧက ရှိသည်။ ကိုင်းကြီး သစ်တော ကြိုးဝိုင်းတွင် မြန်မာ့သစ်လုပ်ငန်း ၏ ခုတ်ကွက်ကြီးများ ရှိပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော စုစုပေါင်း (၂၉,၁၅၄) ဧက ရှိသည်။ ===တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်=== သဘာဝသစ်တောများတွင် တောဆင်ရိုင်း၊ ကျား၊ ကျားသစ်၊ အင်းကျား၊ တောခွေး၊ တောဝက်၊ ချေ၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ သမင်၊ ဝက်ဝံ၊ မြောက်လွှဲကျော်၊ မြောက် အပါအဝင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်မျိုးစုံ၊ စပါးကြီးမြွေ၊ စပါးအုံးမြွေ၊ ငန်းတော်ကြားမြွေ၊ မြွေဟောက်၊ လင်းမြွေ၊ ဖွတ်၊ တောက်တဲ့မျိုးစုံ၊ ပုပ်သင်မျိုးစုံ၊ လိပ်မျိုးစုံ အပါအဝင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစုံ၊ ဥဒေါင်း၊ ခါ၊ ရစ်၊ ကြက်တူရွေး၊ သာလိကာ၊ သစ်တောက်ငှက်၊ ဘုတ်၊ ဘွတ်ဖင်နီ၊ ဘုတ်ချွဲ၊ တစ်တီတူး၊ ငုံး၊ တောကြက်၊ အပါအဝင် ငှက်မျိုးစုံ၊ ငါး အပါအဝင် ရေသတ္တဝါမျိုးစုံ၊ လိပ်ပြာ၊ ပုစဉ်း၊ ပျား၊ ပိတုန်း အပါအဝင်အင်းဆက်မျိုးစုံ တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။ ===ရေဆင်း နှင့် ရေအရင်းအမြစ်=== ရှမ်းကုန်းမြင့်၏ အခြားဒေသများနည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ်သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော ရေဝေရေလဲ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ====ချောင်းများ==== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြစ်ဖျားခံသော ချောင်းအများအပြားရှိနေပြီး ချောင်းအားလုံးမှာ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေ အတွက်သာမက၊ ဆည်၊ တမံ၊ ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းများအတွက် အထူးအရေးကြီးသည့် ရေအရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ * ဆည်တော်ကြီးဆည် ရေဝေရေလဲချောင်းများ **ရေနီချောင်း ခေါ် ချောင်းမကြီးချောင်း **နဂါးချောင်း **မင်းလှချောင်း **အခြားချောင်းငယ်များ *ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ **ဂယ်လောင်းချောင်း **ဖါးအော်ချောင်း **အခြားချောင်းငယ်များ **အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ *အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ် ရေဝေရေလဲချောင်းများ **ဂုတ်တွင်းချောင်း **အခြားချောင်းငယ်များ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် စီးဆင်းနေသော ချောင်းအများစုသည် မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြစ်ဖျားခံကြပြီး မြို့နယ်အလယ်ပိုင်း မြေပြန့်လွင်ပြင်တစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဖါးအော်ချောင်းမှ တစ်ဆင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ထဲသို့ ဆက်လက်စီးဝင်သည်။ ဂုတ်တွင်းချောင်း၏ ချောင်းလက်တက်များသည် မြို့နယ်၏ မြောက်၊ အရှေ့မြောက် ဒေသများတွင် မြစ်ဖျားခံပြီး တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းကာ ဂုတ်တွင်းတံတားအနီး ဂုတ်တွင်းချောင်းအဖြစ် ပေါင်းဆုံကြကာ မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်မျဉ်းအတိုင်း တောင်ဘက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံရာသို့ ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်မြောက်ဒေသတွင်မူ ချောင်းများသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ စီးဆင်းကြပြီး ဆည်တော်ကြီး ဆည်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ ====မြစ်များ==== ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် ခေါ် မြစ်ငယ်မြစ်သည် ကျောက်မဲမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အနားသတ်အတိုင်း စီးဆင်းလာပြီး နောင်ချိုမြို့နယ်၏ တောင်ဘက်အနားသတ်မျဉ်းအဖြစ် ကွေ့ဝိုက် စီးဆင်းကာ နောင်ချို၊ ပြင်ဦးလွင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်များ ပေါင်းဆုံရာ၊ ဖါးအော်ချောင်းလာရောက်ပေါင်းဆုံရာ နေရာတွင် အနောက်ဘက်သို့ကွေ့ပြီး ပြင်ဦးလွင်နှင့် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်များ နယ်နိမိတ်အဖြစ် ဆက်လက် စီးဆင်းသည်။ ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းပြီးစီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် ရေမျက်နှာပြင်မြင့်တက်မှုကြောင့် နောင်ချိုမြို့နယ် မယ်ဟုန်၊ ဘန်ဘုံရွာများ အနီးအထိ ဆည်ရေပြင်ကျယ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေတွင်းကြီးရွာ၏ တောင်ဘက်၊ ပြောင်လျှိုရေကျ၏ အထက်ဖက် နေရာတွင် အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ရန် ရှိနေသည်။ ====ရေတံခွန်များ==== ရေအရင်းအမြစ်ပေါများသည့် တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်သဖြင့် ရေတံခွန်များစွာ တွေ့ရသည်။ ထင်ရှားသော ရေတံခွန်များမှာ *ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာ အနောက်ဘက် ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းအတွင်းရှိ [[နမ့်တန်းရေတံခွန်]] ခေါ် [[မောင်နှံခုနစ်ဖော်ရေတံခွန်]] ခေါ် [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] *ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာ၏ မြောက်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ နမ့်ငိုဒယမ်း ရေတံခွန် *ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အင်းဝိုင်းရေတံခွန် *ဆီဆုံအုပ်စု၊ ချောင်းကြီးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ ချောင်းကြီးရေတံခွန် ခေါ် ရေပျံတောင်ရေတံခွန် *အင်းဖိုအုပ်စု၊ အင်းဖိုရွာ အနောက်ဘက်ရှိ ဂယ်လောင်း ရေပျံတောင် ရေတံခွန် *ကုန်းစံအုပ်စု၊ ဂုတ်ထိပ်ရွာ၊ ဂုတ်ထိပ်ဘူတာ နှင့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] အနီး ဂုတ်တွင်းကြိုးဝိုင်းအတွင်းရှိ ရေတံခွန်များ *ကျောက်တောအုပ်စု၊ ကျောက်တောရွာ ကျောက်တောရေတံခွန် *ရေတွင်းကြီးအုပ်စု၊ ရေတွင်းကြီးရွာအရှေ့ဘက် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကျဉ်း ပြောင်လျှိုရေကျ *မဲပုတ်အုပ်စု၊ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို) တာဖလန်းဆိပ် အထက်ဖက်ရှိ မြစ်အတွင်းသို့ ကျဆင်းနေသည့်ရေတံခွန် ====မြေအောက်ရေ==== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြေအောက်ရေ ပေါများစွာ တွေ့ရသည်။ မည်သည့်နေရာမဆို ရေတွင်းတူးလျင် ရေ အလွယ်တကူ ထွက်ရှိသော်လည်း မြို့နယ်၏ တောင်ဘက် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်မူ မြေအောက်ရေ နည်းပါးသည်။ ကျောက်ခွေစီရေတွင်းများ၊ အဝီစီတွင်းများ အများအပြားရှိသည်။ ငွေကြေးတတ်နိုင်သူများက ကိုယ်ပိုင်ရေတွင်းများတူးဖော် သုံးစွဲကြသည်။ ကိုယ်ပိုင်ဆိုသော်လည်း မတတ်နိုင်သူများကိုလည်း မျှဝေ သုံးစွဲစေကြသည်ကများသည်။ ကျေးလက် ရေရရှိရေးစီမံချက်ဖြင့် တူးဖော်သော အများသုံး ရေတွင်းများလည်းရှိသည်။ ====ရေပူစမ်းများ==== *ဆိတ်ဖူးသဘာဝရေပူစမ်း *နောင်ချိုတိုးဂိတ်အရှေ့ဘက် မီးရထားလမ်းအနီး ရေပူစမ်းဂိတ် ရေပူစမ်း *မယ်ဟုန်ရွာ အနီးရှိ သဘာဝရေပူစမ်း ====ရေထွက်များ==== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် စမ်းရေထွက်ပေါင်း သုံးရာကျော်ရှိသည်။ ====ရေအရည်အသွေး==== ကောင်းကင်ကျရေ နှင့် မြစ်၊ ချောင်း၊ ကန်ရေ များမှာ ရေချိုဖြစ်သည်။ မြေအောက်ရေ နှင့် ရေထွက်များမှ ရေသည် ထုံးဓာတ် အပါအဝင် ဓာတ်သတ္တုများ ပါဝင်နေသည်။ ခဲသတ္တုမိုင်း ရှိသော မြောက်ဘက်ဒေသများတွင် ခဲဓာတ်ပါဝင်နိုင်ချေရှိသည်။ ကျောက်မီးသွေးမိုင်းရှိရာ ဂယ်လောင်းအနီးတွင် ကန့်ဓာတ်ပါဝင်နိုင်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးရာသီချိန်တွင် ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်နိုင်ခြေ မြင့်မားသည်။ ====ရေပေးရေးလုပ်ငန်းများ==== *နောင်ချိုမြို့စည်ပင်သာယာ *ဘန့်ဘွေး ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး == သမိုင်းကြောင်း == [[ပုဂံခေတ်]]ကတည်းက ရှမ်းပြည်နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိရာဒေသသည် [[တရုတ်နိုင်ငံ|တရုတ်]]နှင့်ကုန်သွယ်ရာလမ်းကြောင်း၊ စစ်ချီရာလမ်းကြောင်း၊ နှစ်နိုင်ငံသံတမန်များ ဖြတ်သန်းသွားလာရာလမ်းကြောင်းပေါ်တွင်ရှိခဲ့သည်။ ဂုတ်တွင်းလျှိုအတွင်း ရှေးခတ်ပုဂံတပ်မတော်သားများ စစ်စခန်းချခဲ့ဖူးသည်။ လုံရုံးအုပ်စု၊ သဖန်းကိုင်းရွာရှိ တဲနန်းတော်ဘုရားကို [[အနော်ရထာ]]မင်း [[တရုတ်]]ပြည်သို့ [[စွယ်တော်]]ပင့်သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ရှိ ကျေးရွာအချို့၏ သမိုင်းများတွင် [[အနော်ရထာ]]ဘုရင်၏ ခရီးစဉ်အကြောင်းများ ဖော်ပြကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု နောင်သခေါရွာ နောင်သခေါ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းကို လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော် ကတည်းက စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပဒေသရာဇ်ခေတ်က စာသင်တိုက်ကြီး တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ [[ကုန်းဘောင်ခေတ်]] က အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ ငုက္ခလေးရွာအနီးတွင် [[အလောင်းဘုရား]] တည်ထားခဲ့သော စေတီရှိသည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်နှင့် [[ကိုလိုနီခေတ်]]က နောင်ချိုမြို့နယ်ဒေသသည် [[သီပေါ]][[စော်ဘွား]]အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ယခု သုံးဆယ်ကျေးရွာ နေရာတွင် သုံးဆယ်မြို့ရှိခဲ့ပြီး[[မြို့စား]]အဆင့်ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သီပေါစော်ဘွားသည် သီပေါ၊ နမ့်လန်၊ သုံးဆယ် နယ်များကို အုပ်ချုပ်ရာ စော်ဘွား ဆာစောချယ် လက်ထက်တွင် ဦးခွန်မုံက သုံးဆယ်မြို့ကို အုပ်ချုပ်ရကြောင်း <ref name="GAD2019"/>မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ရှေးအစဉ်အဆက်ကျင်းပခဲ့သော ရှမ်းပြည်နယ်၏ ထင်ရှားသော တပေါင်းပွဲကိုးပွဲတွင် သုံးဆယ်ရွာ ရှိ ရွှေစံဦးစေတီ တပေါင်းပွဲတော်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ [[ကိုလိုနီခေတ်]]ဦးပိုင်း ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့မှစ၍ အင်းစိမ်းစခန်းနေရာတွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]မြောက်ပိုင်းရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေးအတွက် အရေးပါသည့် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရင်း စတင် မြို့တည်ခဲ့ရာမှ အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို သုံးဆယ်မှ နောင်ချိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။<ref name="GAD2019"/> ကိုလိုနီခေတ်တွင် ရတနာသိင်္ဂီမိုင်းမှ [[ခဲ]]နှင့်[[ငွေ]]သတ္တုရိုင်းထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းမှ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများ စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အုပ်ချုပ်မှုကို တော်လှန်ခဲ့သူ [[ဆရာစံ]] နောက်ဆုံး လှုပ်ရှားခဲ့ရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ဆရာစံအထိမ်းအမှတ်နေရာများ၊ ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဟောင်းလွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိသည်။ ဆရာစံကို ဟိုခိုရွာအနီးရှိ ထုံးကျောက်ဂူအတွင်းမှ ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက လေယာဉ်ကွင်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် [[ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ]] လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသည်။ [[တော်လှန်ရေးကောင်စီ]]ခေတ် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၏ ၂၁-၆-၁၉၇၂ ခုနှစ် ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ရပ်ကွက် (၆) ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅) ခု ရွာပေါင်း (၂၅၃) ရွာ ဖြင့် မြို့နယ်အဆင့်အုပ်ချုပ်မှု စတင်ခဲ့သည်။<ref name="GAD2019" /> == နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ == ပဒေသရာဇ်ခေတ် ပုဂံခေတ် မှ ကုန်းဘောင်ခေတ် အထိ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် သုံးဆယ်မြို့ (ယခုသုံးဆယ်ရွာ) အကြောင်းများကို တွေ့ရသည်။ သုံးဆယ်မြို့ကို မြို့စားအဆင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရာကုန်သွယ်လမ်းကြောင်း၊ စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာ တွင် စစ်ချီရာ နှင့် စစ်စခန်းချရာလမ်းကြောင်း၊ သံခင်းတမန်ခင်းအတွက် သံတမန် မင်းစိုးရာဇာများ ဖြတ်သန်းသွားလာနားနေရာ လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ကျရောက်သည့် အချက်အချာ ဒေသတစ်ခုအဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ရေးသားခဲ့ကိုတွေ့ရသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် ဂုတ်ထိပ်တံတားစတင်တည်ဆောက်ချိန်မှစ၍ နောင်ချိုကို မြို့အဆင့်တိုးမြှင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် သုံးဆယ်၊ ဒိုးပင်၊ ဘန့်ဘွေး၊ နောင်ချို နယ်ပိုင် များ ထားရှိအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သူ တောင်သူလယ်သမားအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဆရာစံ နောက်ဆုံးလှုပ်ရှားခဲ့ရာနယ်မြေဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် နှင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ် တစ်လျှောက် နောင်ချို ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ သွားလာလှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲများဖြင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် [[မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ]]၏ နောင်ချိုမြို့နယ်ပါတီယူနစ်ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်ကောင်စီ]]၊ ပြည်နယ်ကောင်စီ၊ မြို့နယ်ကောင်စီ အဆင့်ဆင့်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာတွင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[ရှစ်လေးလုံး|လူထုအုံကြွဆန္ဒပြပွဲများ]]ဖြစ်ပွားချိန်တွင် နောင်ချိုတွင်လည်း ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] အုပ်ချုပ်ချိန်တွင် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ဖြင့်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံရေးပါတီများ ထူထောင်ခွင့်ပြုခဲ့အပြီး နောင်ချိုတွင်လည်း ပါတီကြီးအချို့၏ ရုံးခွဲများ လာရောက် ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀|၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုသူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် [[ထွန်းထွန်းဟိန်]] (ကျောက်တောရွာ) က အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အနိုင်ရပါတီကို အာဏာလွှဲအပ်ပေးခြင်းမပြုပဲ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အပါအဝင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူအဖွဲ့အစည်း နှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို အမှုဆင်ဖမ်းဆီးခဲ့ရာတွင် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်လည်း အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကို [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]အဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီအဖြစ်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် [[ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]ကို အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများကို ငါးနှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပခဲ့ရာ မြို့နယ်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီကို မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သလို မြို့နယ်ရွေးကော်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများသည်လည်း သီးခြားအာဏာရှိသည့် ရုံးများအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြို့နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးများမှာ အနိုင်ရပါတီ နှင့် ပုဂ္ဂိုလ်တို့အပေါ်မူတည်ပြီး နေရာစုံတွင် ရွှေ့ပြောင်းဖွင့်လှစ်လျက်ရှိကြသည်။ === ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်း === ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့တွင် စစ်အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ ဖမ်းဆီးခံရချိန်တွင် နောင်ချိုမြို့နယ်မဲဆန္ဒရှင်များက မဲပေးရွေးချယ်ထားသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များလည်း ဖမ်းဆီးခံကြရသည်။ နိုင်ငံတော် စီမံအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီကို အာဏာသိမ်းအဖွဲ့က ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း မြို့နယ်စီမံအုပ်ချုပ်မှုကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ပြည်သူလူထုသည် အာဏာသိမ်းမှုကို အသိအမှတ်မပြုကြပဲ ဖေဖော်ဝါရီလ (၉) ရက်နေ့မှ စတင်ကာ နေ့စဉ် ဆန္ဒပြကြသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ဝန်ထမ်းပေါင်းစုံကလည်း အာဏာဖီဆန်သည့်အနေနှင့် အလုပ်မဆင်းကြပဲ သပိတ်မှောက်ကြပြီး လူထုနှင့်အတူ ပါဝင်ဆန္ဒပြကြသည်။ ဆန္ဒပြမှုများကို အကြမ်းဖက် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းရာမှ လူသေဆုံးမှု ဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသမားများနှင့် စစ်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် နှစ်ဖက် သေဆုံးမှုများ၊ ကလေးအပါအဝင် အရပ်သားသေဆုံးမှုများ၊ လူနေအိမ်ပျက်စီးမှုများ၊ ရွာသားဖမ်းဆီးခံရမှုများ ရှိသည်။ စစ်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဒေသရှိ ကျေးလက်လူထုမှာလည်း တိမ်းရှောင်ကြရသဖြင့် စစ်ဘေးရှောင် ဒုက္ခသည်များ ထောင်ချီ ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၂၄ ဇွန်လ ၂၅ ရက်တွင် တအာန်းတပ်မတော် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက ‌နောင် ချို၊ ကျောက်မဲ၊ သီပေါ၊ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ် မြို့နယ်များကို [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] အမည်ဖြင့် စတင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည် ။ <ref>[https://www.bbc.com/burmese/live/cn09lp7xzq5t ၂၈ ဇွန် ၂၀၂၄နောင်ချိုမြို့မှာ စစ်ဘေးရှောင်သူ တစ်ထောင်ကျော်ရှိလာ၊ ဘီဘီစီ]</ref> ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်တွင် TNLA နှင့် ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက နောင်ချိုမြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[https://bur.mizzima.com/2024/07/11/27013 လေယာဉ်ပစ်လက်နက်အပါ နောင်ချိုမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲမှ ရရှိသော လက်နက်များကို TNLA ပြသ၊ ဇူလိုင် ၁၁ ၂၀၂၄၊ မဇ္ဈိမသတင်း]</ref> နောင်ချိုကို အသိမ်းခံရအပြီး မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် နောင်ချိုမြို့ကို မြန်မာ့တပ်မတော်က ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ <ref>[https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/16/403446.html နောင်ချိုကို စစ်တပ် ပြန်ရ၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆၊ ဧရာဝတီ]</ref> <ref>[https://npnewsmm.com/news/687900221cf432553243cc26 နောင်ချိုမြို့ကို တပ်မတော်က (၁၁)လအတွင်း ထိတွေ့တိုက်ပွဲ (၅၈၆)ကြိမ်ဖြင့် ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇၊ NP News]</ref><ref>[https://www.bbc.com/burmese/articles/cnvmn2v3z0jo နောင်ချိုတိုက်ပွဲနဲ့အတူ ပြန်ပေါ်လာတဲ့ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၊ ဘီဘီစီမြန်မာပိုင်း]</ref><ref>[https://www.popularmyanmar.com/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7-%E1%80%90%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA/ မြန်မာ့ တပ်မတော်မှနောင်ချိုမြို့ကိုပြန်လည်သိမ်းပိုက်၊ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၇၊ ‌ေါ်ပြူလာဂျာနယ်]</ref> == လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုမှု == ===ပြည်သူ့လွှတ်တော်=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နောင်ချိုမြို့နယ် သည် [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အတွက် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ခွဲတမ်း တစ်နေရာ ရရှိသည်။ ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာလတွင်ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ကျော်မြင့်]] (ရွှေညောင်ပင်) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရရှိခဲ့သူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် ဦး[[ထွန်းထွန်းဟိန်]]က ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီကိုပင် ကိုယ်စားပြုဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဦးထွန်းထွန်းဟိန်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေကြမ်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ (၂၂) ရက်နေ့မှစတင်၍ [[ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ]] တာဝန်ကို ပြောင်းလဲထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၂၀ နိုဝင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာအတွက် အမျိုးသားဒီမိုကရေးစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ ကိုယ်စားပြုသူ ဦးထွန်းအောင် ခေါ် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်ကပင် တတိယအကြိမ်အဖြစ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် အဖမ်းခံခဲ့ရပြီး နောက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ (၈) ရက်နေ့က နောင်ချိုမြို့ နေအိမ်သို့ ပြန်လာခဲ့ရာ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ ညနေ ၄:၄၅ နာရီခန့်တွင် ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။ ဦးထွန်းထွန်းဟိန်ကို နောင်ချိုမှ လားရှိုးသို့ ပို့ဆာင်ပြီး [[လားရှိုးထောင်]]တွင်း တရားရုံးတွင် လျှို့ဝှက် တရားစီရင်ပြီး ထောင်ဒဏ် အနှစ်နှစ်ဆယ်ကျော် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ===အမျိုးသားလွှတ်တော်=== ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပေါ်ပေါက်လာသော [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အတွက် [[ကျောက်မဲခရိုင်]]၊ [[ကျောက်မဲ]]၊ [[နောင်ချို]]၊ [[နမ္မတူ]]၊ [[သီပေါ]]မြို့နယ်များ နှင့် [[မိုးမိတ်ခရိုင်]]၊ [[မိုးမိတ်]]၊ [[မဘိမ်း]]မြို့နယ်များက ခြောက်မြို့နယ်ပေါင်း ခွဲတမ်းတစ်နေရာရရှိသည်။ အဆိုပါခြောက်မြို့နယ်ပါဝင်သည့် နယ်မြေကို [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] [[ရှမ်းပြည်နယ်]]အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ခွန်ပွင့်]]က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၄) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီကိုယ်စားပြုသူ ဦးစိုင်း[[အုန်းကျော်]] (ကျောက်မဲ) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဆိုပါခြောက်မြို့နယ်ပါဝင်သည့် နယ်မြေကို အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ရှမ်းပြည်နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေ နေရာအတွက် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ထိုက်ဇော်]] (ကျောက်မဲ၊ [[ပင်တိန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်|ပင်တိန်ရွာ]]) က အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အနိုင်ရရှိသူ ဦးထိုက်ဇော်သည် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့ ညနေ ၁၈၃၀ နာရီခန့်တွင် ပင်တိန်ရွာရှိ ၎င်း၏နေအိမ်ရှေ့တွင် အမည်မသိအမျိုးသားနှစ်ဦးက သေနတ်ဖြင့်အနီးကပ် ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်လုပ်ကြံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သတ်ဖြတ်သူ တရားခံကို ဖမ်းဆီးရမိခြင်း မရှိပေ။ ထိုအချိန်က ကျောက်မဲ စရဖ က ဦးထိုက်ဇော် စည်းရုံးရေးလုပ်သည့် နောက်သို့ မဲဆွယ်စည်းရုံးကာလ နှစ်လလုံး တောက်လျှောက် နောက်ယောင်ခံ လိုက်ခဲ့သဖြင့် မပြေးသော် ကံရာရှိ စရဖ လက်ချက် ဟု စွပ်စွဲသည်များ ရှိသော်လည်း အတည်ပြုရန် လိုပါသည်။ စွပ်စွဲသူများက စစ်အာဏာရှင်အုပ်စုသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် နှင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ကြား ရန်တိုက်ပေးရန် အကွက်ချ စီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုကြပါသည်။ ===ပြည်နယ်လွှတ်တော်=== [[မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)|၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ]]အရ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်များ ပေါ်ပေါက်လာရာ [[ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်]]လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စတင်သော ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရှမ်းပြည်နယ်လွှတ်တော်အတွက် နောင်ချိုမြို့နယ်က အမှတ် (၁) နှင့် အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မြေများဟူ၍ ခွဲတမ်း (၂) နေရာ ရရှိသည်။ ====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်နောင်ချိုမြို့နယ်အမှတ် (၁) မဲဆန္ဒနယ်မြေ==== ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုသူ ဦး[[ကျော်မြ]] (ဘူတာရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ပါတီမှ ဦး[[မြင့်ဆွေ]] (ဈေးရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဦး[[အောင်မြင့်ထွန်း]] (ပါဟတ်ရပ်) က အနိုင်ရသည်။ ဦးမြင့်ဆွေ နှင့် ဦးအောင်မြင့်ထွန်းတို့ကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဦးအောင်မြင့်ထွန်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၂) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ဦးမြင့်ဆွေကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၆) ရက်နေ့တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် နောင်ချိုမြို့နယ်အမှတ် (၂) မဲဆန္ဒနယ်မြေ==== ၂၀၁၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် [[ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ]]မှ ဦး[[စိုင်းဘထွန်း]] က အနိုင်ရသည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဒေါက်တာ[[ညီညီအောင်]] (ဘန့်ဘွေး၊ ရပ်ကွက် ၄) က အနိုင်ရသည်။ ဒေါက်တာညီညီအောင်သည် ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလမှစတင်၍ [[ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]] ပြည်နယ်သယံဇာတနှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ပါ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီမှ ဒေါက်တာညီညီအောင်က ဒုတိယအကြိမ်ထပ်မံအနိုင်ရရှိသည်။ ၎င်းကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နံနက် (၃) နာရီခန့်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော် ခြံစည်းရိုးကို ကျော်တက်ကာ ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ညနေ (၅:၃၀) နာရီခန့်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ====ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးများ ==== မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိသော ဗမာတိုင်းရင်းသားများမှာ နောင်ချိုမြို့နယ် နေရာအနှံ့အပြားတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး ဗမာတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့် ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ တွင် ဦး[[နိုင်ဝင်း]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ တွင် [[အောင်သန်းမောင်|ဒေါက်တာအောင်သန်းမောင်]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ နောက်ပိုင်းတွင် ပါတီမှ နုတ်ထွက်ပြီး တသီးပုဂ္ဂလဖြစ်လာ)၊ ၂၀၂၀ တွင် ဒေါက်တာအောင်နိုင်ဝင်း (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာအောင်သန်းမောင်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ (၁) ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်အတွင်း ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နံနက် (၃) နာရီခန့်တွင် တောင်ကြီးမြို့ရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော် တွင် လာရောက် ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ညနေ (၃:၃၀) နာရီခန့်တွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း နောင်ချိုမြို့၊ အုမ္မသီးရွာ၊ သဲခေါ်ရွာ၊ ရေဝင်ရွာ၊ ဘန့်ဘွေးရွာများတွင် ကချင်တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြပြီး ကချင်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့် ရရှိကြသည်။ [[ဇုတ်ဒေါင်|ဒူဝါဇုတ်ဒေါင်]] သည် ၂၀၁၀ (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ (တစ်သီးပုဂ္ဂလ)၊ ၂၀၂၀ (တစ်သီးပုဂ္ဂလ) ရွေးကောက်ပွဲများတွင် သုံးကြိမ်ဆက်တိုက် အနိုင်ရရှိသည် နောင်ချိုမြို့နယ် ဒိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် [[လီဆူ]]တိုင်းရင်းသားအချို့ နေထိုင်ကြပြီး လီဆူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ ဦး[[ဝှန်ဆန်]] ခေါ် ဦး[[ယောဝိ]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ ဦး[[ဂူဆာ]] (လီဆူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ခေါ် ဒူးလေးပါတီ)၊ ၂၀၂၀ ဒေါ်ခင်စန်းမြင့် ခေါ် [[ယန်ချီမီး]] (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည် နောင်ချိုမြို့နယ် လုံရုံးအုပ်စုတွင် [[လားဟူ]]တိုင်းရင်းသားများ နေထိုင်ကြပြီး လားဟူတိုင်းရင်းသားလူမျိုးရေးရာဝန်ကြီးနေရာအတွက် မဲပေးခွင့်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၀ ဦး[[ရှာမွေလရှဲန်]] (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ)၊ ၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ဦး[[ယောသပ်]] (လားဟူအမျိုးသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ) တို့က အသီးသီး အနိုင်ရရှိခဲ့ကြသည်။ == လူမှုရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုကဏ္ဍ == ===အိမ်ခြေ၊ လူဦးရေ=== နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် အိမ်ခြေပေါင်း (၂၆၈၃၉) ခု ရှိပြီး အိမ်ထောင်စုပေါင်း (၂၈၃၂၄) စု ရှိသည်။ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အစီရင်ခံစာအရ မြို့နယ်လူဦးရေမှာ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများမပါ (၁၂၈၄၈၉) ဦးရှိပြီး နောင်ချိုမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ၆ ခုတွင် လူဦးရေ (၁၆၂၇၄) ဦး (၁၂.၆၇%) ကျေးလက်ဒေသတွင် (၁၁၂၂၁၅) ဦး (၈၇.၃၃%) နေထိုက်လျက်ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရမူ နောင်ချိုမြို့နယ် လူဦးရေမှာ ၁၄၉၈၄၂ ဦး ရှိသည်။ ===လူမျိုး၊ ဘာသာစကား=== [[ဓနုလူမျိုး]] (၄၇၂၆၁) ဦး (၃၇%)၊ [[ရှမ်းလူမျိုး]] (၄၂၈၄၆) ဦး (၃၃%) နှင့် [[ဗမာလူမျိုး]] (၃၁၆၅၆) ဦး (၂၅%) များ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ အဆိုပါ မျိုးနွယ်စုသုံးခုပေါင်းလူဦးရေသည် မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၉၅% ကျော် ရှိသည်။ ကျန်လူမျိုးများမှာ [[ဂေါ်ရခါးလူမျိုး|ဂေါ်ရခါး]] နှင့် အခြားလူမျိုးများ (၃၁၄၁) ဦး (၂%)၊ [[ကချင်လူမျိုး|ကချင်]] (၁၃၅၁) ဦး (၁%)၊ [[ကိုးကန့်လူမျိုး|ကိုးကန့်]] (၈၁၀) ဦး၊ [[လီဆူလူမျိုး|လီဆူ]] (၂၈၆) ဦး၊ [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင်]] (၂၅၆) ဦး၊ [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] (၂၅၁) ဦး၊ [[ကရင်လူမျိုး|ကရင်]] (၂၀၄) ဦး၊ [[ရခိုင်လူမျိုး|ရခိုင်]] (၁၄၅) ဦး၊ [[လားဟူလူမျိုး|လားဟူ]] (၁၄၂) ဦး၊ [[နီပေါလူမျိုး|နီပေါ]] (၄၇) ဦး၊ [[မွန်]] (၄၄) ဦး၊ [[မြောင်ဇီးလူမျိုး]] (၃၀) ဦး၊ [[အိန္ဒိယလူမျိုး|အိန္ဒိယ]] (၃၀) ဦး၊ [[တရုတ်လူမျိုး|တရုတ်]] (၁၂) ဦး၊ [[ကယား]] (၇) ဦး ဖြစ်သည်။ အဓိက ဘာသာစကားအဖြစ် [[မြန်မာဘာသာစကား]]ကို အသုံးပြုကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားပြီးလျင် ဓနုဘာသာစကား နှင့် ရှမ်းကြီးဘာသာစကား များကို အသုံးပြုကြသည်။ မျိုးနွယ်စုအလိုက် ကိုယ်ပိုင်ဘာသာစကားများကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ [[ဂေါ်ရခါး]]ကျေးရွာအချို့တွင် [[ဂေါ်ရခါးဘာသာစကား]] အပြင် [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား]] ကိုလည်း အသုံးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရွှေပြည်ညွန့် [[ကိုးကန့်]]တိုင်းရင်းသား ကျေးရွာ တွင် [[ကိုးကန့်]]ဘာသာစကားအပြင် [[တရုတ်]]ဘာသာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်ကို တွေရသည်။ ===ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု=== [[ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြပြီး [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]ဝင်မှာ လူဦးရေ၏ (၉၅.၀၅%) ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ဘုရား (၅) ဆူ၊ စေတီ (၃၀၁) ဆူ၊ ပုထိုး (၁၅) ဆူ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၁၄၆) ကျောင်း၊ သီလရှင်ကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ ဓမ္မာရုံ (၇၂) ရုံ ရှိသည်။ ပျူခေတ်ကတည်းက စတင်တွေ့ရသော အထောက်အထားများအရ နတ်ကိုးကွယ်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟိန္ဒူနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာမရောက်ရှိမီ ရှေးယခင်ကတည်းက တွေ့ရသည့်နည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ်၏ အများစုဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာကျေးရွာတိုင်းနီးပါးတွင် နတ်ကြီးစင်များ၊ နတ်ကွန်း နတ်နန်းများကိုလည်း တွေ့ရှိရသဖြင့် နောင်ချိုမြို့နယ်လူအများသည် နတ်ကိုလည်း ရိုးရာဓလေ့အရယုံကြည်ကြသူများဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ နတ်စင်အများစုမှာ [[ကိုးမြို့ရှင်နတ်]]စင်များ ဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ အခြားနတ်များကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။ [[ဟိန္ဒူ]]၊ [[ခရစ်ယာန်]]၊ [[အစ္စလာမ်]] ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုများလည်းရှိသည်။ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း (၃၁) ကျောင်း၊ ခရစ်ယန်ဘုရားကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ ဗလီ (၄) ခု ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> ===ပွဲတော်များနှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများ=== [[တပေါင်းလ]]တွင် ကျင်းပသောသုံးဆယ်[[တပေါင်းပွဲ]] (သုံးဆယ်အုပ်စု)၊ ရွှေကူ-လက်ပန်ဘုရားပွဲ (ရွှေကူအုပ်စု)၊ [[တန်ခူးလ]] [[နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့]]တွင် ကျင်းပသောမြင်းဖြူဘုရားပွဲ (ကံကြီးအုပ်စု) ၊ ချောင်းသာဘုရားပွဲ (ဟိုခိုအုပ်စု)၊ သက်ရှည်မြိုင်ဂေါ်ရခါးတက္ကသိုလ်တွင်ကျင်းပသောပွဲတော် (သုံးဆယ်အုပ်စု) များမှာ ထင်ရှားပြီး ရပ်ရွာအလိုက်ကျင်းပသော ဘုရားပွဲ၊ ကထိန်အောင်ပွဲ နှင့် ရှင်ပြုပွဲများကို ပွင့်လင်းရာသီတွင် ဇာတ်ပွဲ၊ မျက်လှည့်ပွဲ၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ ဂီတဖျော်ဖြေပွဲ၊ ပဒေသာကပွဲ၊ ဈေးရောင်းပွဲများဖြင့် ကျင်းပကြသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် ပွဲတော်များတွင် အကြီးကျယ် အစည်ကားဆုံးပွဲတော်မှာ သုံးဆယ်ရွာ (ယခင် သုံးဆယ်မြို့) ရွှေစံဦးဗုဒ္ဓပူဇနိယဘုရားပွဲတော် ခေါ် သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲ ဖြစ်သည်။ ဘုရားမှာ သီရိဓမ္မာသောကမင်း ကောင်းမှုဟု အဆိုရှိပြီး သုံးဆယ်တပေါင်း ပွဲတော်ကို ပုဂံခေတ် ကတည်းက ကျင်းပခဲ့ဟန်ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်က ရှမ်းပြည်နယ် ဂေဇက်ဝင် တပေါင်းပွဲကိုးပွဲတွင် သုံးဆယ် တပေါင်းပွဲ လည်း တခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ သုံးဆယ်မြို့ ရွှေစံဦးဘုရား ၏ ကျယ်ဝန်းလှသော ပရဝဏ်တွင် ပွဲတော်ကို ကျင်းပပြီး ဈေးဆိုင်ခန်း၊ အငြိမ့်ပွဲ၊ ဇာတ်ပွဲ၊ မျက်လှည့်၊ ဆပ်ကပ်၊ ခြင်းပွဲ၊ ကြည့်ချင်ပွဲ၊ ခြားရဟတ်၊ အပျော်ကစားနည်း၊ စသည်ဖြင့် အကြီးအကျယ်ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ပွဲတော် ဆိုင်ခန်းများကို တပို့တွဲလ တွင် စတင် တည်ခင်းကြပြီး ပွဲတော်ကို တပေါင်း လပြည့်နေ့အထိ တလကြာ ကျင်းပသည်။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.winnetmyanmar.com/listing/yawhesan-usetitaw |access-date=13 May 2023 |archive-date=13 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230513042727/https://www.winnetmyanmar.com/listing/yawhesan-usetitaw }}</ref> သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲပြီးလျင် ဒုတိယ အစည်ကားဆုံးပွဲမှာ ရွှေကူဘုရားပွဲ ဖြစ်သည်။ ရွှေကူ-လက်ပန် ရွာရှိ ရွှေကူ ဘုရားဒကာသည်လည်း သီရိဓမ္မာသောက ဟုပင် အဆိုရှိသည်။ တောင်ရှည် ရွာမှတဆင့် သွားရသည်။ မြင်းဖြူဘုရားပွဲကို နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဘုရားပွဲဖြစ်သည်။ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု မြင်းဖြူရွာ အနီးတွင်ရှိသော မြင်းဖြူဘုရားမှာ ဘုရားလောင်း မြင်းဖြူဘဝ က ကျက်စားခဲ့ရာ နေရာတွင် တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ ဘုရားတွင် မြင်းဖြူ ရုပ်တုကြီးကို တွေ့ရသည်။ မြင်းဖြူ ဘုရားသည် မြင့်မားမတ်စောက်သော ပြတ်ရွေ့တောင်ကမ်းပါးထိပ်တွင် တည်ထားသဖြင့် နောင်ချိုလွင်ပြင်ကို အပေါ်စီးမှ မြင်နိုင်သော နေရာဖြစ်သည်။ ရှမ်းကျေးရွာများတွင် ရှမ်းရိုးရာနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို နတ်တော်လဆန်း (၁) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။ နောင်ချို မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ရှမ်းနှစ်သစ်ကူးပွဲကိုမူ နှစ်စဉ် ရွာတရွာ ရွေးချယ်ပြီး အလှည့်ကျ ကျင်းပကြသည်။ ၁၃၈၁ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၈ ရက် (၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့) တွင် ကျရောက်သော ဒုတိယအကြိမ် ဓနုအမျိုးသားနေ့ကို နောင်ချိုမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ===ရိုးရာအက=== ရိုးရာအကများတွင် ဓနုရိုးရာ မီးတုတ်သိုင်းအက၊ ဓနု နှင့် ရှမ်းရိုးရာ ယိမ်းအက၊ တိုးနယားအက၊ ကိန္နရီ ကန္နရာအက၊ သိုင်းအက၊ အိုးစည်အက၊ ဂေါ်ရခါးရိုးရာအကများ၊ ကချင်ရိုးရာအက၊ ကိုးကန့်ရိုးရာအက၊ မြောင်ဇီးရိုးရာအက၊ လားဟူရိုးရာအက၊ ပလောင်ရိုးရာအက များ ကို တွေ့ရသည်။ သီတင်းကျွတ်သံဃာတော်ကန်တော့ပွဲ၊ ကထိန်အောင်ပွဲ၊ ရှင်ပြုပွဲများတွင် ရိုးရာဝတ်စုံများဆင်မြန်းကာ ရိုးရာအိုးစည်ဝိုင်းများတီးမှုတ်ကခုန်ရင်း စီတန်းလှည့်လည်သော ဓလေ့ရှိသည်။ ===ဂီတ=== နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်းတွင် ဓနုဂီတ၊ ရှမ်းဂီတ၊ ဗမာနှင့် ဂေါ်ရခါးဂီတများ တွေ့ရှိရသည်။ ဓနုဂီတမှာ အိုးစည်ဝိုင်းကို အခြေခံပြီး ဓနုရိုးရာ သံချပ် ဂီတ မှာ ထင်ရှားသည်။ ရှင်ပြုပွဲများတွင် ရှမ်းရိုးရာ လက်တမ်း သီချင်းကဗျာ စပ်ဆိုခြင်း ဓလေ့ကို တွေ့ရသည်။ ရှမ်းအိုးစည်ဝိုင်းမှာ လည်း ထင်ရှားသည်။ ဗမာရိုးရာဂီတ မှာ မြေပြန့်ဒေသများကဲ့သို့ပင်ဖြစ်သည်။ ===အခြားဓလေ့များ=== ရှေးအခါက ပွဲများတွင် လောင်းကစားဝိုင်းများ ရှိခဲ့ဖူးပြီး ယခုအချိန်တွင် လောင်းကစားကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်တားမြစ်ထားသည်။ ကျေးလက်ဒေသတွင် ရိုးရာမင်္ဂလာပွဲအခမ်းများကို တွေ့ရှိရပြီး ဓနုရိုးရာမင်္ဂလာပွဲ သတို့သမီးအိမ်အဝင် နှစ်ဖက် အပြန်အလှန် အမေးအဖြေပြုလုပ်သော ဓလေ့ကို တွေ့ရသေးသည်။ မင်္ဂလာပွဲများတွင် လက်ဖွဲ့ကြိုးချည်ပေးသော ဓလေ့တွေ့ရသည်။ ကလေးငယ်များကို လည်း အန္တရာယ်ကင်း လက်ဖွဲ့၊ ခမည်း၊ အဆောင်၊ ပရိတ်ကြိုးများကို လည်ပင်း၊ လက်ကောက်ဝတ်များတွင် ချည်နှောင်ပေးသည့် ဓလေ့ ရှိသည်။ ကလေးများကို ကျန်းမာရေးကောင်းစေရန် ဆံပင်ကို နောက်နှင့် ဘေးဖက်တွင် အပြောင်ရိတ်ပြီး ငယ်ထိပ်တွင် အဝိုင်းပုံ ကွက်၍ ချန်ထားသည့် ဆံပင်ပုံစံ ထားလေ့ ရှိသည်။ လူနာမည်ပေးရာတွင် လူမျိုးအလိုက် ကွဲပြားသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာများတွင် အမျိုးသမီးအမည်ရှေ့တွင် မ၊ ဒေါ် (ဓနု၊ ဗမာ) နန်း၊ စဝ် (ရှမ်း) အစပြု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး အမျိုးသားအမည်ရှေ့တွင် င၊ မောင်၊ ကို၊ ဦး (ဓနု၊ ဗမာ)၊ အိုက်၊ စိုင်း၊ ခွန်၊ စဝ် (ရှမ်း) အစပြု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ မွေးနေ့မွေးရက် အပေါ်မူတည်ပြီး နေ့ခုနစ်နေ့ ကိုယ်စားပြုသော အက္ခရာများဖြင့် မှည့်ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ကျေးလက်ဒေသများတွင် မိဘပေးသော အမည်အပြင် ကိုရင်ဝတ်ချိန်တွင် ပေးထားသော ဘွဲ့အမည်ကိုလည်း ဆက်လက် ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ နာရေး အသုဘ များကိုလည်း ရိုးရာထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့် အညီ ကျင်းပကြသည်။ လောင်းကစားကို ရာဇဝတ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးသည့်တိုင် အချို့သော ကျေးလက်ဒေသ အသုဘ နာရေးအိမ်များတွင် အပျော်တမ်းဖဲရိုက်သည့် ဓလေ့ ရှိနေသေးသည်။ ယခုအခါ နာရေးကူညီမှုအသင်းများကို ကျေးရွာအတော်များများတွင် တည်ထောင်လာကြပြီး အအေးပေးခေါင်းတလားများ၊ နိဗ္ဗာန်ယာဉ်များဖြင့် အကူအညီပေးကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ===ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု=== ဆံပင်ပုံစံမှာ အမျိုးသားများတွင် ဆံပင်တို၊ အမျိုးသမီးများတွင် ဆံပင်ရှည် ထားလေ့ရှိကြသည်။ လူငယ်အချို့ ဆံပင် ဆေးအလှဆိုးခြင်းကို ပိုမို ပြုလုပ်လာကြသည်။ အမျိုးသမီးများ ရိုးရာဓလေ့နှင့်အညီ နားပေါက်ဖောက်သော ဓလေ့ ရှိသော်လည်း ယခုခေတ်တွင် နည်းပါးသွားသည်။ လူငယ် အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားများတွင် နားပေါက် တစ်ဖက်တည်းဖောက်ပြီး နားကွင်း၊ နားကပ် တစ်ဖက်တည်း တပ်ဆင် အလှဆင်သော ခေတ်ပေါ်ဓလေ့ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု တွေ့ရသည်။ ထိုးကွင်း၊ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးနှံသည့် ဓလေ့ ရှိပြီး ရှမ်း တိုင်းရင်းသားကြီးများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း လူငယ်များတွင် ခေတ်ပေါ် တက်တူး ထိုးခြင်းမှ လွဲ၍ ရိုးရာ ဆေးမင်ကြောင် ထိုးခြင်း မတွေ့ရတော့ပေ။ လုံချည် (ပုဆိုး၊ ထဘီ) ကို အများစု ဝတ်ဆင်ကြသည်။ လူငယ်များ နှင့် လုပ်ငန်းခွင်ဝင်ရောက်သူများ ဘောင်းဘီရှည်၊ တို များ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ရိုးရာဝတ်စုံများကို ပွဲလမ်း၊ အခမ်းအနားများတွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ ===အစားအသောက်=== ရှမ်းခေါက်ဆွဲ မှာ ရှမ်းပြည်၏ နာမည်ကျော် ရိုးရာစားစရာတခုဖြစ်သည်။ ဆန်ချို မှာမူ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင်သာ တွေ့ရသော သီးသန့် သောက်စရာ ဖျော်ရည်တမျိုးဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော အစားအသောက်များမှာ သရက်ကုန်းမှ ထွက်သော ကော်ဖီ၊ အုမ္မခါးမှ မက္ကဒေးမီးယားသီး၊ ယာပြင် သရက်ချို လက်ဖက် အစို နှင့် လက်ဖက်ခြောက်၊ ကျောင်းကုန်းရွာထွက် အာလူးကို ကြော်ထားသော ဘန့်ဘွေး အာလူးကြော်၊ ပိုးစာခြံများမှ ပိုးစာကောင်နှင့် နောင်ချို ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများမှထွက်သော ပျားရည်တို့ ဖြစ်သည်။ အုမ္မသီး လမ်းခွဲစားသောက်ဆိုင်များတွင် ရောင်းချသော ဟင်းမျိုးစုံတို့တွင် ငါးခူ နှင့် မျှစ်ချဉ် ဟင်းမှာ လတ်ဆတ်၍ အရသာရှိသော မြောက်ပိုင်း ဟင်းလျာတမျိုးဖြစ်သည်။ ===အားကစား=== [[ဘောလုံး]]အားကစားကို တစ်မြို့နယ်လုံးတွင် ကစားကြပြီး ရိုးရာ[[ခြင်းလုံး]]၊ [[ပိုက်ကျော်ခြင်း]]၊ [[ဘိလိယက်]]၊ [[ဘော်လီဘော]]၊ [[ဘတ်စကတ်ဘော]]၊ [[ကြက်တောင်ရိုက်ခြင်း|ကြက်တောင်]]၊ [[ပင်ပေါင်]]၊ [[တင်းနစ်ကစားခြင်း|တင်းနစ်]]၊ [[ဂေါက်သီးကစားနည်း|ဂေါက်သီးရိုက်]]၊ [[လမ်းလျှောက်]]၊ [[အပြေး]]၊ [[စက်ဘီးစီး]]၊ [[ရေကူး]]၊ ဂျူဒို၊ ဝူရှူး အားကစားနည်းများကို ကစားကြသည်။ ====အားကစားကွင်း အားကစားရုံများ==== ဘောလုံးကွင်းများမှာ ကျေးရွာအုပ်စုတိုင်းနီးပါးတွင် ရှိပြီး၊ ကျေးရွာအတော်များများတွင် ရွာပိုင်ဘောလုံးကွင်းများ ရှိကြသည်။ ပုဂ္ဂလိက ဘိလိယက်ခုံများမှာလည်း မြို့နယ်တွင်း မြို့ပေါ်နှင့်ကျေးလက်ဒေသ နေရာအနှံ့တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ဖူဆယ်ကွင်း (၃) ကွင်းရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် စည်ပင်သာယာရေးဦးစီးဌာနပိုင် ရေကူးကန်တစ်ကန်ရှိသည်။ ပုဂ္ဂလိက အားကစားကွင်း အားကစားရုံလုပ်ငန်းများအတွက် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနတွင် လျှောက်ထား လိုင်စင် ရယူနိုင်ကြသည်။ ====ပြိုင်ပွဲများ==== ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများကို မြို့နယ်အဆင့်တွင်ကျား မ သက်တမ်းအလိုက် နှင့်အလွတ်တန်း ပြိုင်ပွဲများအဖြစ် ကျင်းပပေးပြီး ကျေးရွာကြီးများက ကြီးမှူးကျင်းပကြသော ပြိုင်ပွဲများလည်း ရှိသည်။ ပြေးခုန်ပစ်၊ စက်ဘီးစီး၊ ကြက်တောင်၊ ဂေါက်သီး၊ ဘိလိယက်နှင့် ဖူဆယ်ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပသော်လည်း ရန်ဖန်ရံခါသာ ဖြစ်သည်။ ===ပညာရေး=== မြို့နယ်စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၉၉.၃၇% ရှိသည်။ ၅ နှစ်အရွယ်ကလေး ကျောင်းအပ်နှံမှုမှာ ရာခိုင်နှုန်းပြည့် ရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်း မြင့်မားသည်။ အလယ်တန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်းမှာ တနိုင်ငံလုံးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျင် အနည်းငယ် လျော့နည်းသည်။ အထက်တန်းကျောင်း တက်ရောက်ပညာသင်ကြားမှုနှုန်းမှာ တနိုင်ငံလုံးနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျင် များစွာလျော့နည်းသည်။ အထက်တန်းပညာသင်ကြားမှု နည်းပါးသဖြင့် တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားမှုနှင့် ဘွဲ့ရဦးရေမှာလည်း တနိုင်ငံလုံး အထူးသဖြင့် မြို့ ကြီးများနှင့်ယှဉ်လျင် များစွာလျော့နည်းပါသည်။ အခြေခံပညာဦးစီးဌာန အောက်တွင် အထက်တန်းကျောင်း (၉) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ (၁၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၁၁) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းခွဲ (၁၂) ကျောင်း၊ မူလတန်းလွန်ကျောင်း (၅၅) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၈၂) ကျောင်း၊ စုစုပေါင်း (၁၇၉) ကျောင်းရှိပြီး၊ မူလတန်းကြိုကျောင်း (၂၅) ကျောင်း နှင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ကျောင်း (၂) ကျောင်း ရှိသည်။ နောင်ချိုမြို့၊ ကံကြီးရွာ၊ ဘန့်ဘွေးရွာ၊ သုံဆယ်ရွာ၊ ဟိုခိုရွာများတွင် ပုဂ္ဂလိက အထက်တန်းပညာရေးဝန်ဆောင်မှုများရှိသည်။ ==== တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာဖြေဌာနများ ==== {{Columns-list|30em|# ကံကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # သုံးဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း }} ====အထက်တန်းကျောင်းများ==== {{columns-list|30em| # ကံကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # ဆမ္မဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘူတာရပ်) # နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဘူတာရပ်) # ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # လုံကာ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # သရက်ကုန်း အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # သုံးဆယ် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း # ဟိုခို (တောင်) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း }} ====အထက်တန်းကျောင်းခွဲများ==== {{columns-list|30em| # ဆီဆုံ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ဆင်လမ်းစု အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ညောင်ထောက် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ဒိုးပင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # နောင်ချိုကြီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # နောင်တော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # နမ့်ဆောင်ဟူး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ရတနာသိင်္ဂီ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # ရွှေမုဋ္ဌော အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ # အုမ္မသီး အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းခွဲ }} ==== အလယ်တန်းကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em|# ကြိမ်ဂနိုင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ကျောက်တော အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ခြေမြစ်ပင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # စံပြ ရွှေဂူ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ပလောင်ချောင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # မဲပုတ် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ယာပြင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ရေတွင်းကြီး အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # ရေဝင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # လုံဝယ် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း # အင်းဖို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း}} ==== အလယ်တန်းကျောင်းခွဲများ ==== {{Columns-list|30em|# ကုန်းသာ (၁) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ကျောက်ကြမ်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ဇီးဖြူပင် အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # နားမုံ အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # နောင်ချို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ (ဈေး ရပ်) # လောက်ဖန်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ဝါးဘိုးကုန်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # သံဘို အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # ဟိုခို (မြောက်) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # အထက်ကြူအင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # အင်းဝိုင်း အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ # အုမ္မခါး အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်းခွဲ}} ==== မူလတန်းလွန်ကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em| # ကုန်းစံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ကျောက်ကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ကြူကော် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ခိုအုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဂန့်ကော် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ငုက္ခလေး (၁) အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဆင်စားကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဆင်စုတ် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဇီးဖြူရေ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ညောင်ကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # တဲတိုက်စု အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # နားမွန်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # နောင်သခေါ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ပါပေါက် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # မယ်ဟုန် ဘန်ဘုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # မြောက်ကုန်းကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ရေဦး ကုန်းမုံ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # လုံခံ ကြံခင်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # လွယ်ငင်း အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # သဲခေါ် အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # ဟိုခဲ အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း # အနောက်ကုန်း တောင်ကြီး အခြေခံပညာမူလတန်းလွန်ကျောင်း }} ==== မူလတန်းကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em|# ကြိမ်ဂနိုင် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ကျောက်တော ဂွေးကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ကျောင်းကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၁) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၂) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # နောင်ချို အမှတ် (၃) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ပန်းညိုရေ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ယင်းငူပင် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # ရွှေဘော် (ရွှေညောင်ပင် ဘော်ရွာ) အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # သပြေဒိုး အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # သပြေဝန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # သီတာအေး ဘန့်ဘွေး အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း # အနောက်ကြူအင်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း #}} ==== မူလတန်းကျောင်းခွဲများ ==== {{Columns-list|30em|# ကျောင်းကုန်း အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းခွဲ}} ==== မူလတန်းကြိုကျောင်းများ ==== {{Columns-list|30em|# ကံကြီး မိခင်နှင့်ကလေး မူလတန်းကြိုကျောင်း # ကုန်းကြီး ရွာမ မူလွန် မူလတန်းကြိုကျောင်း # ကုန်းစံ (ကုန်းစံအုပ်စု) ဒေါ်ညွန့် မူကြို # ကျောက်တော အလက မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဂန့်ကော် (ဘန့်ဘွေးအုပ်စု) မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဆမ္မဆယ် အထက မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဆီဆုံအုပ်စု ယဉ်မင်းနွယ် မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု နောမိမေတ္တာ မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု နန်းဆွယ်ခမ်း မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု နန်းရွှေစိန် မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဒိုးပင်အုပ်စု ရောင်ခြည်သစ် မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဈေးရပ် စကားကစ် မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဘူတာရပ် ကစ်မူကြို # နောင်ချို ဘူတာရပ် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဘူတာရပ် ရတနာမူကြို # နောင်ချို ဘူတာရပ် အထက (၁) မူလတန်းကြိုကျောင်း # နောင်ချို ဘူတာရပ် အထက (၂) မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဘန့်ဘွေး ချယ်ရီဖူး မူလတန်းကြိုကျောင်း # ဘန့်ဘွေး အထက မူလတန်းကြိုကျောင်း # မျက်ချဉ်းနု မူလတန်းကြိုကျောင်း # ရေမောင်းတန်း အမက မူလတန်းကြိုကျောင်း # လုံဝယ် အလက မူလတန်းကြိုကျောင်း # လုံဝယ် ၂ အမက မူလတန်းကြိုကျောင်း # သုံးဆယ်အုပ်စု Crown မူလတန်းကြိုကျောင်း # သုံးဆယ်အုပ်စု နန်းထိုက်တော်ဝင် မူလတန်းကြိုကျောင်း #}} တက္ကသိုလ်မှာ သက်ရှည်မြိုင် ဂေါ်ရခါး တက္ကသိုလ် တစ်ခုသာရှိသည်။ အကျဉ်းဦးစီးဌာန အောက်တွင် ပြစ်ဒဏ်ကျခံနေရသူများကိုလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသင်တန်းစခန်း (၅) ခု ကို ဂယ်လောင်း၊ ကုန်းစံ၊ ကြူအင်း၊ လွင်ကြီး၊ ဟိုခို ဒေသများတွင် ဖွင့်လှစ် ထားရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဦးစီးဌာနက၊ မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာန တို့က အခါအားလျော်စွာ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများ ပေးသည်။ သစ်တောဦးစီးဌာနက ဒေသခံပြည်သူပိုင်အစုအဖွဲ့သစ်တော လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သူများအတွက် သစ်တောလုပ်ငန်းသင်တန်းများ ပေးသည်။ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနက အရန်သားဖွားသင်တန်း၊ ကျန်းမာရေးလုပ်သားသင်တန်း နှင့် အခြား ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသင်တန်းများ ပေးသည်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနေရာများတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများပေးသည်။ ဘန့်ဘွေး ကရုဏာလူမှုကူညီရေးအသင်း တွင် ကွန်ပျူတာသင်တန်းများပေးသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားလာပြီးနောက်ပိုင်း အင်တာနက်မှ သင်တန်းတက်ရောက်သူဦးရေ အများအပြား ရှိလာသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ကျောင်းစာကြည့်တိုက် (၁၉၂) ခုအပါအဝင် စာကြည့်တိုက် (၂၁၅) ခု ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ==== ပညာရေး ဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့ နှင့် ရန်ပုံငွေ ==== # "ငွေရည်ပုလဲ ပညာရေး ဖောင်ဒေးရှင်း" သည် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်းမှ ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကူအညီပေးနေသော အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ # "ပညာရောင်ခြည် ပညာရေးပဒေသာ" အစီအစဉ်သည် နောင် တောရွာ အခြေစိုက် နွမ်းပါးသူများ ပညာရေး ကူညီထောက်ပံ့မှုအစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ # "ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရ ပညာသင်ဆု" အစီအစဉ် သည်လည်း ရှမ်းပြည်နယ် တခုလုံး နည်းတူ နောင်ချိုမြို့နယ် မှ နွမ်းပါး၍ ပညာထူးချွန်သူများကို ပညာသင်ဆု ထောက်ပံ့သည်။ # နောင်ချိုမြို့ ကျောက်ဂူ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းသည် နွမ်းပါးသူ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။ # နောင်ချိုမြို့ သဖန်းကိုင်းရွာ ဝေပုလ္လာရာမ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းသည် နွမ်းပါးသူ ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများကို ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။ # ကံကြီးရွာ သီလရှင်စာသင်တိုက်သည် မိဘမဲ့ မိန်းကလေးများ ကို စောင့်ရှောက်ကာ ပညာသင်ကြားပေးနေသည်။ ===ကျန်းမာရေး=== နောင်ချိုမြို့နယ် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ၂၅ ခုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁) ရုံ၊ ၁၆ ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃) ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန (၇) ခုနှင့် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ (၂၈) ခု၊ တိုင်းရင်းဆေးဦးစီးဌာန (၁) ခု ရှိသည်။ တပ်မတော်စခန်းများ၊ အကျဉ်းဦးစီးဌာနစခန်းများ နှင့် ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ စက်ရုံများတွင် သီးသန့်ဆေးခန်းများရှိသည်။ ဆရာဝန် တဦးစီက တာဝန်ယူကုသပေးနေသော ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းများမှာ နောင်ချို မြို့တွင် (၇) ခန်း၊ ဘန့်ဘွေးရွာတွင် (၂) ခန်း၊ ရွှေညောင်ပင်တွင် (၁) ခန်း ရှိသည်။ နောင်ချို၊ ဘန့်ဘွေး၊ တောင်ခမ်းရွာများတွင် ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်းများ ရှိသည်။ ဘန့်ဘွေးရွာ ကုသိုလ်ဖြစ် ဆေးခန်းမှာ လူမှုကူညီရေးအသင်းနှင့် တွဲဖက် တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်းဆရာဝန်များက ကုသပေးသည်။ နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာ (၁၈) ရွာတွင် လူမှုကူညီရေးအသင်းများ တည်ထောင်ထားကြပြီး လူနာများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ ပေးကြသည်။ လူထုကျန်းမာရေးစီမံကိန်း စီမံချက်များလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ====ဆေးရုံများ==== {{columns-list|30em| # နောင်ချိုမြို့နယ်ဆေးရုံ (၂၅ ကုတင်) # သုံးဆယ်တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ကုတင်) # တောင်ရှည်တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ကုတင်) # ဘန့်ဘွေးတိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁၆ ကုတင်) (မြေနေရာ ရရှိရန် စီစဉ်ဆဲ) }} ==== တိုက်နယ်ကျန်းမာရေး ဌာနများ ==== # သုံးဆယ် # တောင်ရှည် ====ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနများ==== {{columns-list|30em| # သုံးဆယ် # တောင်ရှည် # ဘန့်ဘွေး # ကံကြီး # သရက်ကုန်း # ရွှေပြည်ညွန့် # ဟိုခို }} ====ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲများ==== {{columns-list|20em| # အုမ္မခါး # ကြိမ်ဂနိုင် # ခိုအုံ # အနောက်ကြူအင်း # ဆမ္မဆယ် # ကုန်းသာ # လုံရုံး # ပင်တီး # ဆိပ်ဖူး # ညောင်ထောက် # ကုန်းကြီး # ကုန်းကြီးရွာမ # ငုက္ခလေး # သံဘို # ဘန့်ဘွေးကျင်း # ကျောက်ကြီး # ဆီဆုံ # ဒိုးပင် # ကုလားကွဲ # ကျောက်တော # ကုန်းစံ # ဉာဏ်တော # မဲပုတ် # ရေတွင်းကြီး # ရွှေကူ-လက်ပန် # ရွှေမုဋ္ဌော # နောင်တော # အင်းဖိုရွာ }} ====[[ငှက်ဖျား]]စီမံချက်==== ယခင်က ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားမှု များပြားခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း "[[ရောဂါသုံးမျိုးတိုက်ဖျက်ရေးရန်ပုံငွေ]]" (Three Diseases Fund - 3DF) ဖြင့် [[အီတလီ]]အခြေစိုက် [[CESVI]] အဖွဲ့က အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော "နောင်ချိုမြို့နယ်ပြည်သူလူထုအခြေပြု ငှက်ဖျားတိုက်ဖျက်ရေးစီမံချက်" ဆောင်ရွက်ပြီးနောက်ပိုင်း ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားမှု သိသိသာသာ ကျဆင်းခဲ့သည်။<ref name="GAD2019"/> ====ကိုဗစ်-၁၉==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းက တရုတ်နိုင်ငံဝူဟန်မြို့တွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကိုဗစ်-၁၉ ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါမှာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ရာ နောင်ချိုမြို့နယ်မှာ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝင်ထွက်ရာ နေရာဖြစ်သဖြင့် နောင်ချိုနှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်များ နယ်ခြားမျဉ်းအနီး [[ကိုဗစ်-၁၉]] ရောဂါ စစ်ဆေးရေးဂိတ် ထားရှိကာ ကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ထိန်းချုပ်ရေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ====အခြားလူထုကျန်းမာရေးစီမံချက်များ==== တီဘီ၊ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ၊ ကာကွယ်ဆေး၊ ကျောင်းကျန်းမာရေး၊ ယင်လုံအိမ်သာ၊ မျိုးဆက်ပွား စီမံချက်များလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ==== အဖြစ်များသောရောဂါများ ==== ၂၀၁၉ ခုနှစ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန အစီရင်ခံစာအရ အဖြစ်အများဆုံးရောဂါများ နှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အကြိမ်ရေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ # ဝမ်းလျှောရောဂါ (၁၀၃၂) ကြိမ် # ဝမ်းကိုက်ရောဂါ (၃၀၂) ကြိမ် # ခုခံအားကျဆင်းမှုကူးစက်ရောဂါ (၁၅၅) ကြိမ် (သေဆုံး ၇) # တီဘီအဆုပ်နာရောဂါ (၁၀၉) ကြိမ် (သေဆုံး ၄) # ငှက်ဖျားရောဂါ (၉) ကြိမ် # အသည်းရောင်ရောဂါ (၅) ကြိမ် အာရှလမ်းမကြီး နှင့် လမ်းများ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်လာမှု၊ စက်တပ်မော်တော်ယာဉ် ပိုမိုသုံးစွဲလာမှု၊ ကူးသန်းသွားလာခြင်း များပြားလာမှု နှင့်အတူ ယာဉ်မတော်တဆထိခိုက်မှုနှုန်းလည်း ပိုမိုများပြားလာသည်။ မီးဖွားသော မိခင် တစ်ထောင်လျင် သေဆုံးသူ (၀.၇) ဦး နှုန်း ရှိပြီး မွေးကင်းစ ကလေး သေဆုံးမှု မှာ တထောင် လျင် (၂၃.၉) ဦး နှုန်း ရှိသည်။ (၂၀၁၉) === လူမှုကူညီရေးအသင်းများ === နောင်ချိုမြို့နယ် လူမှုကူညီရေး အသင်းအများစုမှာ လူနာတင်ယာဉ်၊ သာရေး၊ နာရေး ကူညီမှုများကို အဓိကထား ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ # စေတနာမွန် လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်ချို၊ တောင်ရပ်) # ကရုဏာရှင် လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဆမ္မဆယ်) # အင်းစိမ်းမေ (မေတို့ကမ္ဘာ) လူမှုကူညီရေးအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု လောက်ဖန်းရွာ) # ကရုဏာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဘန့်ဘွေး) # မြတ်ပါရမီ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ညောင် ထောက်) # မနုဿသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ဟိုခို) # မွန်မြတ်စေတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု ကျောက်ကြမ်းရွာ) # ဖြူစင်မေတ္တာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်ချို ဈေး ရပ်) # လင်းလက်ကြယ် လူမှုကူညီရေးအသင်း (သုံးဆယ်) # ဇနသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (နောင်တော) # ဓနုရတနာ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု ဇာလီရွာ) # မုဒိတာ အခမဲ့ လူမှုကူညီရေးအသင်း (ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု) # အာယုသုခ လူမှုကူညီရေးအသင်း (မျက်ချဉ်းနု) # မေတ္တာရောင်ခြည် လူမှုကူညီရေးအသင်း (ကံကြီး) # ဓနုမေတ္တာ အခမဲ့ ပရဟိတ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု ဖြူချောင်ရွာ) # မေတ္တာရှင် အခမဲ့ ပရဟိတ လူမှုကူညီရေးအသင်း (သရက်ကုန်းအုပ်စု မန်နားရွာ) ==== ဂေဟာများ ==== # နောင်ချို ဘိုးဘွားရိပ်သာ (နောင်ချို) # မသန်စွမ်း နှင့် မိဘမဲ့ ဂေဟာ (နောင်ချို ဈေးရပ်) # ကံကြီး မိဘမဲ့ အမျိုးသမီးများ စောင့်ရှောက်ရေး သီလရှင်ကျောင်း (ကံကြီး) ==== အခြားအသင်းအဖွဲ့များ ==== # ကြံတောင်သူများအသင်း (လုံရုံးအုပ်စု ကျောက်ကြမ်းရွာ) # ပြောင်းစိုက်တောင်သူများအသင်း (နောင်ချို ပါဟတ်ရပ်) # မက္ကဒေးမီးယားစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရောင်းချသူများအသင်း (အုမ္မခါး) # ဓနုစာပေနှင့် ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့ (မျက်ချဉ်းနု) #ရှမ်းစာပေ နှင့် ယာဉ်ကျေးမှုအသင်း (အုမ္မသီးလမ်းခွဲ) #ကချင် နှစ်ချင်း ခရစ်ယန် အသင်းတော် (အုမ္မသီး ကချင်စု) ===နယ်မြေအေးချမ်းသာယာ လုံခြုံရေးနှင့်တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး=== ပဒေသရာဇ်စနစ်ကာလဖြစ်သော ပုဂံခေတ်မှ စတင်၍ တရုတ်၊ မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံတပ်မတော်များ စစ်ချီလမ်းကြောင်းပေါ်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားကောင်းခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သော်လည်း ဆရာစံဦးဆောင်သော ဂဠုန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ နောင်ချို ကျေးလက်ဒေသတွင် လှုပ်ရှားခဲ့ဖူးသေးသည်။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်၊ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီခေတ်၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ခေတ် စသည့်ခေတ်အဆက်ဆက်တို့၌ နောင်ချိုကျေးလက်ဒေသများတွင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့စုံ လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဆယ်ဆုနှစ်တွင် နယ်မြေ အေးချမ်းပြီး တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအားအသင့်အတင့် ကောင်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်၏ တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များအခြေစိုက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ကင်းစခန်း များလည်းအခြေစိုက်သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ်ကဲ့သို့ပင် မြောက်ဘက်ရှိ မိုးကုတ်၊ အရှေ့ဘက်ရှိ ကျောက်မဲ မြို့နယ်များတွင် မြန်မာ့တပ်မတော် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့များ၊ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့စခခန်းများ အခြေစိုက်ကြသည်။ အနောက်ဘက်အိမ်နီးချင်းဖြစ်သော ပြင်ဦးလွင် နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ရပ်စောက်မြို့နယ်များတွင် တပ်မတော် သင်တန်းကျောင်း နှင့် တပ်များ အများအပြား အခြေစိုက်သည်။ နောင်ချိုမြို့နယ် အထူးသဖြင့် မြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ကချင်၊ ပလောင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ ဝင်ထွက်သွားလာလေ့ရှိပြီး ဆက်ကြေး တောင်းသည့် ဖြစ်စဉ်များ ရှိနေသည့်အပြင် ဒေသခံ အချို့ကလည်း အဆိုပါ အဖွဲ့များဟန်ဆောင်၍ လက်နက်ကိုင်ခြင်း ဆက်ကြေးတောင်းခြင်း ဖြစ်စဉ်များပါ ရှိခဲ့သဖြင့်တပ်မတော် စစ်ကြောင်းများအဆိုပါဒေသများတွင် လှုပ်ရှားကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နောင်ချိုမြို့ လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံရေးစခန်း၊ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားများ ကို မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်အဖွဲ့မှ ပလောင်၊ ရခိုင်၊ ကိုးကန့်အဖွဲ့များ ပါဝင်သည်ဟု တရားမဝင်သတင်းများက ဖော်ပြသော လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ကအကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်သုံးဦးကျဆုံးက ဂုတ်တွင်းတံတားပျက်စီးမှုကြောင့် ငါးရက်ကြာ လမ်းပိတ်ဆို့မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တို့နှင့် ပြိုင်တူ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ တရားမဝင် သစ်၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး၊ တွင်းထွက်သယံဇာတ၊ လက်နက် များ မကြာခဏ ဖမ်းဆီးရမိလေ့ရှိသည်။ ဒေသခံအချို့အကြား မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းချသုံးစွဲမှု ရှိသည်။ မူဆယ်အသွား လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် လူကုန်ကူးသူများ ဖြတ်သွားရာ လမ်းကြောင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ယခင်က တရားမဝင် ကျွဲနွား သယ်ဆောင်ရာလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးတွင် ကျွဲနွား တရားဝင်တင်ပို့ခွင့်ပြုခဲ့ပြီးနောက် တရားမဝင်လုပ်ငန်းများ ပပျောက်သွားခဲ့သည်။ တရားမဝင် မော်တော်ယာဉ် သုံးစွဲမှု အများအပြားရှိသည်။ မြေယာပြဿနာ ရှုပ်ထွေးမှုများ အမှုအခင်းများ များပြားသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ လမ်းဆုံလမ်းခွ အချက်အချာကျပြီး စီးပွားရေးကောင်းမွန်ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်မှုများခြင်း၊ လူမျိုးပေါင်းစုံခြင်း တို့ကြောင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများလည်း ရှိသည်။ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေး အားနည်းမှု နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် အဂတိလိုက်စားမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားပြီး တိုင်ကြားမှုများ၊ ဝန်ထမ်းအရေးယူခံရမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု ကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ မြို့ပေါ် နှင့် ကျေးလက် အနှံ့အပြားဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နောင်ချိုတွင် ဆန္ဒပြသူများအား စစ်တပ်မှ ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့သဖြင့် လူသေဆုံးမှုရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း တနိုင်ငံလုံး တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသလို နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်လည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားသည်များ ရှိသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ထိတွေ့မှု အနည်းငယ်ဖြစ်ပွားသည့်အဆင့်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများ အဆင့်သို့ရောက်လာပြီး ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားမှု အကြိမ်ရေပိုမိုကာ ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုများလည်း ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ ပထမပတ်တွင် စစ်ဘေးရှောင် အရေအတွက်မှာ ခြောက်ထောင်ကျော် ရှိသည်။ ကလေးသူငယ်အပါအဝင် အရပ်သား သေဆုံးမှုများရှိသည်။ မြန်မာတပ်မတော် ကအရပ်သားအချို့ကို အထမ်းသမားလမ်းပြအဖြစ် အတင်းအဓမ္မဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သည်များရှိသည်။ မြန်မာ့ တပ်မတော် က ပစ်ခတ်သော လက်နက်ကြီး ထိမှန်မှုကြောင့် အရပ်သား နေအိမ် ပျက်စီးမှုများရှိသည်။ <ref>{{Cite web |url=https://mandalayfreepress.com/news/5446 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506134407/https://mandalayfreepress.com/news/5446 |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Cite web |url=https://www.tachileik.net/mm/news/31010 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=6 May 2023 |archive-date=6 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230506134401/https://www.tachileik.net/mm/news/31010 |url-status=dead }}</ref> <ref>https://burmese.voanews.com/a/clashes-and-airstrike-in-naungcho-shan/7045338.html "နောင်ချိုမြို့နယ်တွင်း ၆ ရက် ဆက်တိုက် တိုက်ပွဲပြင်းထန်" (VOA Burmese) </ref> <ref>https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2023/04/11/73414/ "နောင်ချိုတွင် မန္တလေး PDF နှင့် စစ်ကောင်စီတပ် ၇ရက်ဆက် တိုက်ပွဲဖြစ်၊ စစ်ကောင်စီတပ် သေဆုံးမှုများ၊ PDF အချို့လည်းထိခိုက်မှုရှိ" မန္တလေး PDF အနေဖြင့် သပြေညို အမည်ရှိ စစ်ဆင်ရေး ဆင်နွှဲနေခြင်းဖြစ်ပြီး ယခု တိုက်ပွဲများသည် အဆိုပါ စစ်ဆင်ရေး၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ </ref> <ref>https://myanmar-now.org/mm/news/31845/ "နောင်ချိုနယ်တွင် ၁၀ ရက်ကြာ တိုက်ပွဲများအတွင်း နှစ်ဖက်ထိခိုက်ကျဆုံးများ" တိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်သား ၇၅ ဦး သေဆုံးသလို MDY-PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၇ ဦး သေဆုံးသည်ဟု MDY-PDF က ဆိုသည်။</ref> <ref>https://www.youtube.com/watch?v=dc1vs1u5RUg "နောင်ချိုတိုက်ပွဲ လေးဦး သေဆုံးပြီး ၆၀၀၀ ဝန်းကျင် ထွက်ပြေးနေရ" (VOA Burmese) ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နောင်ချိုမြို့နယ်မှာ စစ်ကောင်စီတပ်နဲ့ မန္တလေး PDF တပ်ဖွဲ့ကြား ဧပြီ ၅ ရက်ကနေ ၂၂ ရက်အထိ ရက် ၂၀ နီးပါးကြာ တိုက်ပွဲတွေ ဖြစ်ခဲ့တာကြောင့် ကလေး နှစ်ဦး အပါအဝင် အရပ်သား လေးဦး သေဆုံးပြီး၊ ဒေသခံ ခြောက်ထောင်ဝန်းကျင် နီးစပ်ရာမြို့နဲ့ ကျေးရွာတွေဆီ ထွက်ပြေးခိုလှုံနေရပါတယ်။ တိုက်ပွဲအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်က အဆင့်မြင့် အရာရှိတချို့ သေဆုံးခဲ့သလို ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့ဘက်ကလည်း ၁၁ ဦး သေဆုံးခဲ့တယ်လို့ မန္တလေး PDF တပ်ဖွဲ့က ဧပြီလ ၂၃ ရက် မနေ့က ထုတ်ပြန်ပါတယ်။</ref> [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] အဖြစ် ၂၀၂၄ဇွန်လတွင် ‌နောင် ချိုကို တော်လှန်ရေး ပူး‌ ‌ပေါင်း တပ်များက တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ဇူလိုင်လ ၁၆ တွင် မြို့ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၆ ရက်တွင် မြန်မာ့ တပ်မတော် က မြို့ကို ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ == သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ== ===ရထားပို့ဆောင်ရေး=== [[မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း]]သည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း အနောက်မှအရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားပြီး နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ဘူတာအကြီး [[နောင်ချိုဘူတာ]] နှင့် ဘူတာအသေး [[ဆင်လမ်းစုဘူတာ]]၊ [[ဆမ္မဆယ်ဘူတာ]]၊ [[ဂုတ်ထိပ်ဘူတာ]]များ တွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်များ အတင်အချပြုလုပ်သည်။ နောင်ချို-ဂုတ်ထိပ်-နောင်ပိန် ခရီးစဉ်တွင် [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]]ကို ကြည့်ရှုရန် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ စီးနင်းမှု များပြားသည်။ မန္တလေး-ကူမင်း အမြန်ရထားလမ်းစီမံကိန်းသစ်သည် ရထားလမ်းဟောင်းနှင့်အပြိုင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်း ဖောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။ ===ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး=== တရုတ်-မြန်မာ နယ်စပ်စီးပွားရေး၏ အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သော [[မန္တလေး-မူဆယ်လမ်းမကြီး]]([[အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး]]) (AH14) သည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း အနောက်မှအရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းပြီး အိမ်နီးချင်းခရိုင်မြို့ကြီးများဖြစ်သည့် [[ပြင်ဦးလွင်]] မန္တလေး တို့မှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်တစ်ဝှမ်းရှိ အခြားမြို့ရွာများ နှင့် [[ကျောက်မဲ]]မြို့ မှ တစ်ဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ရွာများကို ဆက်သွယ်ပေးလျက်ရှိသည်။ AH14 အာရှလမ်းမကြီးကို Oriental Highway ကုမ္ပဏီ (ယခင် Asia World ကုမ္ပဏီ) က BOT စနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခွင့် ရယူ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ AH14 ကို နိုင်လွန်ကတ္တရာ လေးလမ်းသွားလမ်းအဖြစ် ဖောက်လုပ်ထားသည်။ အာရှလမ်းမကြီးအပြင် လမ်းဦးစီးဌာနက စီမံခန့်ခွဲသည့် ပြည်ထောင်စုလမ်းမအဆင့် ကတ္တရာလမ်းများဖြစ်သည့် [[ပြင်ဦးလွင်]]-မိုးကြိုး-ဟိုခို-[[မိုးကုတ်]]လမ်း၊ အုမ္မသီး-ဟိုခို-[[မိုးကုတ်]]လမ်း၊ [[နောင်ချို]]-ကျောက်ဂူ-[[ရပ်စောက်]]လမ်း များသည် နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း ကွန်ယက်သဖွယ်ဖြန့်ကျက်လျက်ရှိသဖြင့် မြောက်ဘက်ရှိ မိုးကုတ်၊ မိုးမိတ်မြို့များ နှင့် တောင်ဘက်ရှိ ရပ်စောက်မှတစ်ဆင့် တောင်ကြီးခရိုင် နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိမြို့ရွာများ အပြင် ကယားပြည်နယ် အတွင်းရှိမြို့ရွာများသို့ အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။ မြို့နယ်တွင်း ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများလည်း အများအပြားဖောက်လုပ်ထားသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းအများစုကို ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျေးလက်လမ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန က စီမံခန့်ခွဲသည်။ ဆိတ်ဖူး၊ ဟိုခို၊ ဒိုးပင်၊ ကုလားကွဲ၊ ကျောက်ကြီး၊ ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျေးရွာအုပ်စုများရှိ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများကို နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ရှမ်းပြည်နယ်ဖွံ့ဖြိုးမှုကြီးကြပ်ရေးရုံးက စီမံခန့်ခွဲသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်း အများစုမှာ ဆယ့်နှစ်ရာသီ သွားလာနိုင်သည့် လမ်းများဖြစ်ကြပြီး အချို့မှာ မိုးရွာသီ သွားလာရ ခက်ခဲနေသေးသည်။ ကျေးရွာချင်းဆက်လမ်းများအပြင် လုပ်ငန်းခွင်သုံးလမ်း၊ ကုန်ထုတ်လမ်းများလည်း ရှိသည်။ ရပ်ရွာလူထုက ကိုယ်ထူကိုယ်ထ လမ်းပြုပြင်သည့် အလေ့အထရှိသည်။ ငွေရည်ပုလဲ ကုမ္ပဏီအုပ်စု ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် အဆိုပါ ကုမ္ပဏီ နှင့် လူထု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုဖြင့် ကျေးလက်လမ်းကွန်ယက် အစိတ်အပိုင်းအတော်များများကို ကျောက်ချောလမ်းများအဖြစ် ဖောက်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ကြီးဌာန ဘဏ္ဍာ ရန်ပုံငွေ အသုံးပြု၍ လမ်းများကို ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း၊ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း များ ပိုမိုပြုလုပ်လာသည်။ အချို့ကျေးလက်လမ်းပိုင်းများကို ကတ္တရာလမ်းအဖြစ် စတင် အဆင့်မြှင့်တင်လျက်ရှိသည်။ ==== ပုဂ္ဂလိကမော်တော်ယာဉ်လိုင်းများ ==== အောက်ပါ ကားလိုင်းများ သည် နောင်ချိုမြို့ နှင့် အခြားမြို့များကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ # ချိုလွင်မန်း (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး ကျောက်မဲ လားရှိုး) # အောင်စစ်သည် (ပြင်ဦးလွင်) # တော်ဝန်ချို (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး) # HMV (မန္တလေး) # ခြေမြစ်ပင် မန်း (မန္တလေး) # ရွှေနောင်ချို (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး မိုးကုတ် တောင်ကြီး လားရှိုး) # ရွှေမန်းမေ (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး လားရှိုး) # အီလိုက် (ပြင်ဦးလွင် မန္တလေး ရန်ကုန်) ===လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး=== [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]အတွင်းက တိုက်လေယာဉ်ငယ်များအတွက် ယာယီလေယာဉ်ကွင်းဖောက်လုပ်အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမြို့တော် လားရှိုးတွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိပြီး အနီးဆုံး လေယာဉ်ကွင်းမှာ ပြင်ဦးလွင် [[အနီးစခန်းလေဆိပ်|အနီးစခန်းလေယာဉ်ကွင်း]]ဖြစ်သော်လည်း လေကြောင်းခရီးသွားအများစုမှာ တံတားဦး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်ကွင်းမှတစ်ဆင့် သွားလာကြသည်။ ===ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး=== [[ဆည်တော်ကြီးဆည်]] နှင့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]] အတွင်း [[စက်လှေ]]များအသုံးပြု ဒေသတွင်းသွားလာမှု ရှိသည်။ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်သည့် အနီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းများမှာ မန္တလေးမြို့ ဧရာဝတီမြစ် ဆိပ်ကမ်းများ ဖြစ်သည်။ == စွမ်းအင်ကဏ္ဍ == မဟာဓာတ်အားလိုင်းများမြို့နယ်တွင်း ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသလို နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာငါးဆယ်ကျော်တွင် အမျိုးသားပင်မ [[မဟာဓာတ်အားလိုင်း]]မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးပေးလျက်ရှိသည်။ [[ကျောက်ဖြူ]]-[[ကူမင်း]] [[သဘာဝဓာတ်ငွေ့]]ပိုက်လိုင်းသည် [[အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး]]နှင့်အပြိုင် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသော်လည်း မြို့နယ်သုံးစွဲရန်အတွက် အဆိုပါလိုင်းမှ ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ချက်ပြုတ်ရန်ဓာတ်ငွေ့သုံးစွဲခြင်းအတွက် အခြားအရင်းအမြစ်များမှ ဝယ်ယူကြရသည်။ မဟာဓာတ်အားလိုင်းမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မရရှိသေးသော ကျေးရွာများတွင် ဆိုလာ၊ အသေးစားရေအား၊ [[ဒီဇယ်အင်ဂျင်]]၊ [[မီသန်း|ဇီဝဓာတ်ငွေ့]]၊ လေအား စနစ်များအသုံးပြုပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ထုတ်လုပ်အသုံးပြုသည်။ ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီအုပ်စု၏ သကြားနှင့်ဘိလပ်မြေစက်ရုံများတွင် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများတွဲဖက်ပါရှိပြီး စက်ရုံများအတွက်လိုအပ်သောဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ သကြားစက်များတွင် ကြံကျိတ်ဖက်ကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြု၍ ဘိလပ်မြေစက်တွင် ကျောက်မီးသွေးကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုသည်။ ရေတွင်းကြီးရွာအနီး [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]အတွင်း [[အလယ်ရဲရွာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်း]] အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် နောင်ဝေ အခြေစိုက် SN Power ကုမ္ပဏီက အကြိုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းအတွင်း ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု သပြေဒိုးရွာ အနီးတွင်လည်း မင်းလှ အသေးစား[[ရေအားလျှပ်စစ်]]စီမံကိန်း တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က ကုန်းကြီးအုပ်စု အင်းဝိုင်းရွာအနီး နမ့်ငိုရေတံခွန်တွင် အသေးစားရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံဖြင့် အနီးရှိ ရွာများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးခဲ့ဘူးသော်လည်း ယခုအခါ လည်ပတ်ခြင်းမရှိတော့ပဲ ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ဆိတ်ဖူးရေပူစမ်း အနီးတွင် ဘူမိအပူစွမ်းအင်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီမံကိန်းအတွက် လေ့လာမှု အချို့ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသော်လည်း လုပ်ငန်းဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိပါ။ အုမ္မခါးရွာအနီးတွင်လည်း ဘူမိအပူစွမ်းအင်သုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားစီမံကန်းအတွက် ပြင်ဦးလွင် ‌KKL ကုမ္ပဏီက စူးစမ်းလေ့လာမှုပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ အိမ်များတွင် ချက်ပြုတ်ရန်အတွက် ထင်း နှင့် မီးသွေးအသုံးပြုမှု အများအပြားရှိသည်။ ယူကလစ် သစ်ပါးလွှာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် လေလွင့်သွားသော သစ်များကို ဇီဝ လောင်စာ အဖြစ်သုံး၍ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် အလားအလာ ရှိနေသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ကျေးလက်ဒေသအချို့တွင် ဇီဝဓာတ်ငွေ့ ကန်များဖြင့် နွားချေးမှ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်ပြီး ချက်ပြုတ်ရာတွင် သုံးခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်း ဆက်လက် သုံးစွဲခြင်း မရှိပေ။ == ဆက်သွယ်ရေးကဏ္ဍ == နောင်ချိုမြို့ပေါ် နှင့် ကျေးလက်ဒေသအများစုတွင် တယ်လီဖုန်းကုမ္ပဏီကြီးလေးခု (မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေး၊ တယ်လီနော၊ အော်ရီဒူး၊ မိုင်တဲ) ၏ ဂျီအက်စ်အမ် ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်၏ MEC TEL စီဒီအမ်အေ ၈၀၀ ကွန်ယက်လည်း လွှမ်းခြုံမှုရှိသည်။ ဂျီအက်စ်အမ် ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံမှုရှိသည့်နေရာအများစုတွင် ၄ဂျီ အင်တာနက် သုံးစွဲနိုင်သည်။ မြန်နှုန်းမြင့် ဖိုင်ဘာအင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုကို နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ နောင်ချိုမြို့၊ ဘန့်ဘွေး၊ သုံးဆယ်၊ ကံကြီး တို့တွင် မြန်မာ့စာတိုက်လုပ်ငန်း၏ စာတိုက်များရှိသည်။ စာတိုက်ရှိရာနေရာများတွင် အမြန်ချောပို့ဝန်ဆောင်မှု ရရှိသည်။ == စီးပွားရေးကဏ္ဍ == လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကွန်ယက်၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အခြေခံအဆောက်အအုံများ အဆင်သင့်ရှိပြီး မြို့နယ်လူထုစာတတ်မြောက်နှုန်း မြင့်မားကာ ရေချို နှင့် မြေသယံဇာတ ပေါများသဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအတွက် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအရှိဆုံးမြို့နယ်များတွင် ပါဝင်ပြီး အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းနည်းပါးသည်။ အလုပ်လက်မဲ့နှုန်းမှာ ၂.၃၂ % ရှိသည်။ ကျေးလက် လူငယ်များ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်မှုများရှိသည်။ မိုးရေ၊ ချောင်းရေ၊ ကန်ရေ၊ ဆည်ရေ၊မြေအောက်ရေ စသည်ဖြင့် ရေအရင်းအမြစ် ပေါများပြီး ရာသီဥတုမျှတကောင်းမွန်ကာ မြေဆီဩဇာ ကြွယ်ဝသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးသည် နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ပင်မစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးမြေ (၁၇၄၄၇၃) ဧက ရှိသဖြင့် မြို့နယ်အကျယ်အဝန်း၏ (၂၁.၅၄%) ကို စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အသုံးပြုနေခြင်းဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးအပြင် မွေးမြူရေး၊ ဓာတ်သတ္တု၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း များကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ <ref name="GAD2019"/> ===စိုက်ပျိုးရေး=== စိုက်ပျိုးရာသီချိန်တွင် လုပ်သားလိုအပ်ချက်ရှိပြီး အခြားဒေသမှ လုပ်သားများ လာရောက်လုပ်ကိုင်လေ့ကြသည်။ အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့်သီးနှံမှာ [[ပြောင်း]]၊ [[ကြံ]]၊ [[စပါး]] တို့ ဖြစ်သည်။ ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ [[ဆင်းရွှေလီသကြားစက်ရုံ]]များက ဒေသခံ တောင်သူများနှင့် အကျိုးတူ ကြံစိုက်ပျိုးခြင်းကြောင့် မြို့နယ်၏ ထုတ်ကုန်ပမာဏမှာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် တိုးတက်ခဲ့သည်။ ပြောင်းဈေးကွက်မှာ [[တရုတ်]] ကျောထောက်နောက်ခံပြု [[ပွဲစား]]များအပေါ် မှီခိုသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် [[တရုတ်နိုင်ငံ]]အပြင် အခြားနိုင်ငံများသို့ပါ တင်ပို့ကြသဖြင့် [[ပြောင်း]]ဈေးကွက် တည်ငြိမ်လာသည်။ ယခုအခါ ပြောင်းကုန်ကြမ်းအသုံးပြု ကုန်ချော ထုတ်လုပ်ရေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလာကြသည်။ [[ပိုးစာ]]ပင် စိုက်ပျိုးရေး မှာလည်း တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များကို မှီခိုနေရသည်။ ပိုးချည်လုံးများကို မန်စီမြို့နယ်ရှိ ပိုးစာစက်ရုံသို့ ပို့ဆောင်ပြီး စက်ရုံမှ ထွက်ရှိသော ပိုးချည်များကို ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းမှတစ်ဆင့် အီတလီနိုင်ငံဈေးကွက်သို့ တင်ပို့သည်။ [[ကော်ဖီ]]ကို သံဘို၊ သရက်ကုန်း၊ အနောက်ကြူအင်း၊ ကြိမ်ဂနိုင်၊ ခိုအုံ၊ ဆီဆုံ၊ သုံးဆယ်၊ ဘန့်ဘွေး အုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[လက်ဖက်]]ကို ယာပြင်၊ သရက်ချို၊ ဟိုခို ကျေးရွာများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[မက္ကဒေးမီးယား]]ကို အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အများအပြားစိုက်ပျိုးကြပြီး ဈေးကွက် ကောင်းမွန်သဖြင့် အခြား ရွာများတွင်လည်း စတင်စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ [[အာလူး]]ကို ကျောင်းကုန်းကျေးရွာတွင် အဓိက စိုက်ပျိုးသည်။ ပန်းမျိုးစုံကို ကံကြီးအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု၊ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ ခိုအုံအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[ယူကလစ်]] ကို မြို့နယ်အနှံ့စိုက်ပျိုးသော်လည်း ဟိုခို၊ သံဘို၊ ဒိုးပင်၊ ကုန်းကြီး၊ ကံကြီး အုပ်စုများတွင် ပိုမိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ သံဘိုအုပ်စုတွင် အသေးစား ယူကလစ် သစ်ပါးလွှာ စက်ရုံတစ်ရုံ ရှိသည်။ [[စပါး]]ကို မိမိအိမ် စားသုံးရန် စိုက်ပျိုးကြသည်။ [[ပဲပုပ်]] မျိုးသစ်များ စမ်းသပ်ရာ အောင်မြင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးရန် စိတ်ဝင်စားသည့် တောင်သူ အများအပြားရှိသည်။ [[မုံညင်း]]၊ [[နေကြာ]]၊ [[မြေပဲ]] ကို အနည်းအကျဉ်း စိုက်သည်။ [[ပန်းနှမ်း]] ကို မိရိုးဖလာအရ အနည်းအကျဉ်း စိုက်ကြသည်။ [[ဂျုံ]] ကိုလည်း မိရိုးဖလာအရ အနည်းအကျဉ်း စိုက်ကြသည်။ စီးးပွားဖြစ် [[လောင်ကန်|လောင်ဂန်]] စိုက်ခင်းများကို ဆမ္မဆယ် အုပ်စုတွင် တွေ့ရသည်။ နွားစာ [[နေဗီယာမြက်]] များကို ပုဂ္ဂလိက နွားခြံနှင့်နီးသည့် ကြိမ်ဂနိုင် နှင့် ခိုအုံ အုပ်စုများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ အခြားစိုက်ပျိုးပင်များမှာ [[မျောက်ငို]]၊ [[သစ်မွှေး]]၊ [[လိုက်ချီး|လေချူ]]၊ [[ပိန္နဲ]]၊[[သခွား]]၊ [[နာနတ်]]၊ [[ခရမ်းချဉ်]]၊ [[ဂေါ်ဖီ]]၊ [[ခါကြက်ဥ|မုံလာဥနီ]]၊ [[ရှောက်]]၊ [[သံပရာ]]၊ [[လိမ္မော်]]၊ [[ပျားလိမ္မော်]]၊ [[ကျွဲကော]]၊ [[သင်္ဘော]]၊ [[ဆလတ်]]၊ [[ငရုတ်]]၊ [[ငရုတ်ကောင်း|ငြုတ်ကောင်း]]၊ [[ဝဥ]] တို့ ဖြစ်ကြပြီး အနည်းငယ်စီ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ====ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ==== ၂၁ ရာစုဒုတိယဆယ်စုနှစ်အစမှ စတင်၍ စိုက်ပျိုးရေး ကုမ္ပဏီများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုမြင့်တက်လာခဲ့ပြီး မြေဝယ်ယူကာ လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံစိုက်ပျိုးမှုများ ပိုမိုများပြားလာနေသည်။ ၂၁ ရာစုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ယခင်က မိရိုးဖလာ [[ကျွဲ]][[နွား]]နှင့်လူအားသုံး စိုက်ပျိုးရေးစနစ်မှ စက်များ၊ [[မှန်လုံအိမ်]]များ၊ ရေပေးစနစ်များ ပိုမိုအသုံးပြုလာသော ခေတ်မီစိုက်ပျိုးရေးစနစ် ဖြင့် ပိုမို စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်က စာရင်း အရ [[လယ်ထွန်စက်]] အစီးရေ (၆၅၀)၊ [[လက်တွန်းထွန်စက်]]အစီးရေ (၄၀၇၉)၊ [[မျိုးစေ့ချစက်]] (၅၀)၊ [[ရိတ်သိမ်းစက်]] (၅) စီး၊ [[ရိတ်သိမ်းချွေလှေ့စက်]] (၁၅) စီး၊ [[ချွေလှေ့စက်]] (၇၁၈) စီး အထိရှိနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကြံစိုက်ပျိုးသောစက်၊ ကြံရိတ်သိမ်းသောစက်၊ ကြားပေါင်းလိုက်သောစက် များလည်း ရှိသည်။ [[ဆန်စက်]]၊ [[ဆီစက်]]၊ [[သီးနှံအခြောက်ခံစက်]]၊ သီးနှံသိုလှောင်ဂိုထောင်များလည်း တစ်နေ့တစ်ခြား ပိုမိုများပြားလာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အခြေပြုသော ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများလည်းရှိသည်။ တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ပွဲရုံပေါင်း (၅၂) ရုံ ရှိသည်။<ref name="GAD2019"/> === သစ်တောထွက်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ရေး === ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်းမှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ထင်း တန်ချိန် ၂၀၂၀ နှင့် လင်းနို့ချေး ပိဿာ ၃၂၅၀၊ သစ်ခေါက် ပိဿာ ၅၀၀၊ လျှော် ၃၂၅ ပိဿာ၊ အင်တွဲ ပွဲညက် ၁၅၀ ပိဿာ၊ ဝါး နှင့် ဓနိသက္ကယ် အနည်းငယ်စီ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခင်က မြန်မာ့ သစ်လုပ်ငန်း သစ်ထုတ်လုပ်မှု ရှိသည်။ အုမ္မခါး တွင် သစ်ကွင်း ထားရှိသည်။ အရပ်သား တပိုင်း အစိုးရလက်ထက်တွင် သစ်ထုတ်လုပ်မှု ရပ်နားခဲ့သည်။ သစ်တောဌာန တွင် မှတ်ပုံ တင် ထား‌ သော လိုင်စင်ရ ပုဂ္ဂလိက သစ်စက် (၃) ခု ရှိသည်။ ===မွေးမြူရေး=== မိရိုးဖလာ [[နို့စားနွား]]မွေးမြူခြင်းကို ဂေါ်ရခါးကျေးရွာများတွင် တွေ့ရပြီး ခေတ်မီ [[နို့စားနွား]]မွေးမြူရေးခြံကို ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု သပြေဝန်းရွာ အနီးတွင် ပက်ပ်ကုမ္ပဏီက ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ အခြေား နွားမွေးမြူရေးကုမ္ပဏီများလည်း လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလျက်ရှိကြသည်။ ခိုင်းကျွဲ ခိုင်းနွား မွေးမြူသူ အများအပြားလည်း ရှိနေသေးသည်။ ကျွဲနွားဈေး (၅) ဈေး ရှိသည်။ [[ဥစားကြက်]]မွေးမြူရေး နှင့် [[ငါး]]မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများကို နောင်ချို၊ ဆမ္မဆယ်၊ ဘန့်ဘွေး နှင့် အုမ္မခါး ကျေးရွာအုပ်စုများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဥစားကြက်မွေးမြူရေးကို နောင်ချိုမြို့နယ်နေရာအနှံ့အပြားတွင် လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ကြက်စာစက်ရုံ၊ ကြက်သားဖောက်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများပါ ရှိလာသည်။ ဆမ္မဆယ် အုပ်စုတွင် တနိုင်တပိုင် ငါးမွေးမြူခြင်းများ ရှိသည်။ ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကိုလည်း နောင်ချိုမြို့နယ်အတွင်း နေရာအနှံ့လုပ်ကိုင်ကြပြီး ပျားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ရာဂဏန်းခန့် ရှိသည်။ ပျားမွေးမြူသူအများစုမှာ ရာသီအလိုက် အထက်မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ နေရာရွှေ့ပြောင်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပိုးစာခြံများတွင် ပိုးမွေးမြူခြင်းကို ယခင်က ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု ခြေမြစ်ပင်ရွာအနီး အစိုးရ ပိုးစာခြံတွင်သာ တွေ့ရသော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပုဂ္ဂလိက ပိုးစာခြံနှင့် ပိုးစာမွေးမြူရေး ဈေးကွက် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အခြားမွေးမြူရေးအနေဖြင့် မြင်း၊ ဝက် နှင့် ဆိတ် ကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင် သာ မွေးမြူကြသည်။ ===ဓာတ်သတ္တု=== ရတနာသိင်္ဂီမိုင်း နှင့် အခြား မိုင်းများတွင် [[ဓာတ်သတ္တု]]ထုတ်လုပ်မှုရှိသည်။ ထုံးကျောက်မိုင်းများရှိသည့် လုံရုံးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းရှိ လောက်ဖန်းရွာ အနီးတွင် ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စု၏ သရဖူဘိလပ်မြေစက်ရုံ တည်ရှိပြီး အရည်အသွေးမြင့် [[ဘိလပ်မြေ]] ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် လုံရုံးအုပ်စုမှ ထုံးကျောက် တန်ချိန် ၄၄၅၀၆၀ တန် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အခြားကျေးရွာများတွင်လည်း အသေးစား ထုံးကျောက် ထုတ်လုပ်မှုများ ရှိနေသည်။ သံကြွယ်ဘောက်ဆိုဒ် ကို ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု မှ ထုတ်လုပ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် သံကြွယ် ဘောက်ဆိုဒ် ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁၇၁၁ တန် ဖြစ်သည်။ ညောင်ထောက်ကြိုးဝိုင်းအတွင်း သက်တမ်းနု ကျောက်မီးသွေးသိုက်ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု ရပ်နားထားသည်။ ဒိုလိုမိုက်(ဗြုံးကျောက်) ကို လည်း ကျေး ရွာအုပ်စု အများစုတွင် ထုတ်လုပ်သုံးစွဲသည်။ ဒိုလိုမိုက်ကို မြေလှမ်းအုတ်လုပ်ငန်းတွင် ကုန်ကြမ်းအဖြစ် သုံးကြပြီး လမ်းခင်းရာတွင်လည်း သုံးကြသည်။ ===ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း=== သကြားစက်ရုံ၊ ဘိလပ်မြေစက်ရုံကြီးများကို ငွေရည်ပုလဲကုမ္ပဏီများအုပ်စုက ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသည်။ သခွားမျိုးစေ့ထုတ်လုပ်ငန်းကို တောင်ကိုးရီးယားနိုင်ငံက လာရောက်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ နွားနို့အခြေခံကုန်ချောများကို PEP ကုမ္ပဏီက လုပ်ကိုင်နေသည်။ ပြောင်းအခြေခံ ကုန်ချောထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ ပြင်ဆင်နေဆဲအဆင့်တွင်သာရှိသည်။ တိရစ္ဆာန်အစာထုတ်လုပ်ရေး မှာ ကြက်စာတစ်မျိုးသာ ထုတ်လုပ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ တိုင်းရင်းဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းအချို့ရှိသည်။ မုန့်ဖုတ်လုပ်ငန်း၊ အာလူးကြော်လုပ်ငန်း၊ ပဲကြော်လုပ်ငန်း၊ လက်ဖက်မျိုးစုံထုတ်လုပ်သောလုပ်ငန်း၊ ကော်ဖီကုန်ချောလုပ်ငန်း၊ မက္ကဒေးမီးယားကုန်ချောလုပ်ငန်းများ တွေ့ရသည်။ သဘာဝမြေဆွေး၊ မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှုများလည်း စတင်နေသည်။ နေလှမ်းအုတ်ထုတ်လုပ်ခြင်းကို တစ်နိုင်တစ်ပိုင်မိသားစုလုပ်ငန်းများအဖြစ်တွေ့ရသည်။ ကွန်ကရစ်ကုန်ချောလုပ်ငန်းအသေးစားများကိုလည်းတွေ့ရသည်။ ===ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း=== ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှာ ထင်ရှားသည်။ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ဆောင်မှု အတွက် ကုမ္ပဏီကြီးလေးခုက အပြိုင်ဆိုင် လုပ်ကိုက်လျက်ရှိကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများမှာလည်း လုပ်ကိုင်သူများပြားသည်။ ပညာရေးဝန်ဆောင်မှု၊ ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများမှာ ဖွံ့ဖြိုးကာစ အခြေအနေတွင်သာ ရှိသေးသည်။ လူမှုရေးဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းမျိုးစုံနှင့် လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့မျိုးစုံက ကုသိုလ်ဖြစ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပုံစံ ဆောင်ရွက်မှုများကိုသာတွေ့ရသေးသည်။ နာရေးကူညီမှု နှင့် လူနာသယ်ယူပို့ဆောင်မှု လုပ်သော အသင်းအဖွဲ့များကို မြို့ပေါ်သာမက ကျေးရွာများတွင်ပါ တွေ့ရသည်။ လမ်းပိတ်ဆို့မှုဖြစ်ချိန်တွင် အစားအသောက် ကုသိုလ်ဖြစ် ဝန်ဆောင်မှု ပေးကြသည်ကို တွေ့ရပြီး ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားသည့်အခါတွင်လည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ကိုင်သူ အများအပြားရှိသည်။ ဘာသာရေးဝန်ဆောင်မှု မှာ အခမဲ့သာ ဖြစ်ကြသည်။ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုတွင် ဘဏ်များ၊ ငွေလွှဲလုပ်ငန်းများ၊ အာမခံလုပ်ငန်းများအပြင် အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်းများမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အိမ်၊ ခြံ၊ မြေ ဝန်ဆောင်မှု အားကောင်းလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ဆောင်သူအဖြစ် ယခင်က တစ်နိုင်တစ်ပိုင် သာ လုပ်ခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ကုမ္ပဏီပုံစံ ဝန်ဆောင်မှု များကိုပါ တွေ့မြင်လာရသည်။ အားကစားဝန်ဆောင်မှုတွင် ဘိလိယက်ခုံများကို မြို့နယ် နေရာအနှံ့တွင် တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ပုံစံဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ပုဂ္ဂလိကဖူဆယ်ဘောလုံးကွင်းအချို့ကို နောင်ချိုမြို့ပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ ဘောလုံးကွင်းများမှာ အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သောနေရာများအဖြစ် အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်ကြသည်။ ===ခရီးသွားလုပ်ငန်း=== [[ရေတံခွန်]]များ၊ [[ထုံးကျောက်ဂူ]]များ၊ တောတောင်ရှုခင်းအလှများ၊ မတူကွဲပြားသောလူမျိုးစုများ၊ သမိုင်းဝင်နေရာများ ရှိနေသော နောင်ချိုမြို့နယ်၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် လမ်းကွန်ယက် နှင့် ပုဂ္ဂလိက ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုနှင့်အတူ လျင်မြန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာလျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ခရီးစဉ်ဒေသများတွင် ပါဝင်သော ကုန်းစံအုပ်စု ဂုတ်ထိပ်ကြိုးဝင်းအတွင်းရှိ ဂုတ်ထိပ်တံတား၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းအုပ်စု ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာအနောက်ဘက် သစ်တောဦးစီးဌာန၏ ကိုင်းကြီးကြိုးဝင်းအတွင်းရှိ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာမှ သွားရောက်ရသော မောင်နှံခုနစ်ဖော်ရေတံခွန်၊ ဉာဏ်တောအုပ်စု နောင်ချိုကြီးရွာမှ သွားရောက်ရသော နောင်ချိုကြီးရွာအရှေ့ဘက် နောင်ချိုကြီး တိမ်ပင်လယ် အပမ်းဖြေစခန်း၊ ကျောက်တောအုပ်စု ကျောက်တောရွာထိပ်ရှိ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း နှင့် ဂယ်လောင်းရွာအနီး မယ်ဟုံကျေးရွာလှေဆိပ်မှ သွားရောက်ရသော ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကျဉ်း ပြောင်လျှိုရေကျ များ အပြင် အခြား စိတ်ဝင်တစားလည်ပတ်ကြည့်ရှုချင်စရာကောင်းသည့် နေရာအများအပြားလည်း ရှိနေသည်။ နောင်ချိုမြို့တွင် နောင်ချိုဟိုတယ် (၅၈ ခန်းပါ) နှင့် တည်းခိုခန်း (၆) ခန်း ရှိသည်။ အုမ္မသီး နှင့် ဘန့်ဘွေး တွင် တည်းခိုခန်း တစ်ခုစီ ရှိသည်။ စားသောက်ဆိုင် ကြီးငယ်များ၊ တစ်နိုင်တစ်ပိုင် အစားအသောက် ရောင်းချသူများကို နေရာ အနှံ့တွေ့ရသည်။ ပုဂ္ဂလိက ယာဉ်လိုင်းများ၊ အငှားယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုများ၊ ဆိုင်ကယ်အငှားဝန်ဆောင်မှုများ၊ စက်လှေဝန်ဆောင်မှုများ ရှိသည်။ (သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကဏ္ဍ နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင်လည်းရှု။) ပုဂ္ဂလိက ခရီးသွားလုပ်ငန်းများရှိသည်။ ===ဈေးများ=== နောင်ချိုမြို့နှင့် ကျေးရွာကြီး (၇) ရွာတွင် စည်ပင်သာယာဈေး (၈) ဈေးရှိသည်။ ရွာဈေးများမှာ ငါးရက်တစ်ဈေးများဖြစ်ကြသည်။ သုံးဆယ် တပေါင်းပွဲ နှင့် အခြား ဘုရားပွဲတော်များ၊ ကထိန်အောင်ပွဲများ၊ ရှင်ပြုပွဲများတွင်လည်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသည်။ ====ဈေးစာရင်း==== {{columns-list|30em| #ကံကြီးဈေး #တောင်ခမ်းဈေး #ဆမ္မဆယ်ဈေး #နောင်ချိုမြို့မဈေး #ဘန့်ဘွေးဈေး #သရက်ကုန်းဈေး #သုံးဆယ်ဈေး #ဟိုခိုဈေး }} ====ကျွဲနွားဈေးများ==== {{columns-list|30em| #ကံကြီး #ဆီဆုံ #ဘန့်ဘွေး #ဟိုခို }} === ပွဲရုံလုပ်ငန်းများ === နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ပုဂ္ဂလိက ပဲ ပြောင်း ပွဲရုံပေါင်း ငါးဆယ်ကျော်ရှိသည်။ ===ဘဏ်များ=== {{columns-list|30em| #[[ကမ္ဘောဇဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[စီဘီဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[မြန်မာ့ရှေ့ဆောင်ဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) #[[ဧရာဝတီဘဏ်]] (နောင်ချိုဘဏ်ခွဲ) }} *အချို့ရွာများတွင် ပုဂ္ဂလိကဘဏ် ငွေထုတ်၊ ငွေလွှဲကိုယ်စားလှယ်များ ရှိကြသည်။ == အထင်ကရ နေရာများ == နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် လေ့လာ ကြည့်ရှု လည်ပတ်နိုင်သော၊ ဗဟုသုတအဖြစ် သိသင့်သော နေရာများစွာရှိနေရာ ၎င်းတို့အတက်မှ ထင်ရှားသည့် နေရာအချို့ကို ဖော်ပြအပ်ပါသည်။ # ကုန်းစံကျေးရွာအုပ်စု၊ [[ဂုတ်ထိပ်ရွာ]]အနီး၊ [[ဂုတ်ထိပ်ကြိုးဝိုင်း]] အတွင်းရှိ [[ဂုတ်ထိပ်တံတား]] နှင့် [[ထုံးကျောက်ဂူ]]များ၊ [[ရေတံခွန်]]များ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း ပန်လန်းရွာ အနီးတွင် အရှေ့ဖက်သို့ချိုးကွေ့ပြီး ရွှေပြည်ညွန့်ရွာကို ဖြတ်ကာ မြောက်ဖက်သို့ တဖန်ချိုးကွေ့ပြီး ကုန်းစံရွာအနီး မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # နောင်ချိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်ချိုကြီးကျေးရွာ အနီးရှိ တိမ်ပင်လယ်အပန်းဖြေစခန်းများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း သရက်ကုန်းရွာအနီး မှ အရှေ့ဖက်သို့ ချိုးကွေ့ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]တာဖလန်းဆိပ်အနီးရှိ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို)]] # ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုအတွင်း [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]တာဖလန်းဆိပ်မြောက်ဘက်ရှိ ရေပြန်ကြီးရေတံခွန် ([[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်းနှင့်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ကူးတံတား (နောင်ချို)]] အနီးမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ရေတွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၊ ရေတွင်းကြီးရွာ တောင်ဘက် [[ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်]]ကျဉ်း နှင့် ပြောင်လျှိုရေကျ (ဘန့်ဘွေး-ပိန်းအင်းလမ်း သို့မဟုတ် ဘန့်ဘွေး-ညောင်ထောက်လမ်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ရွှေဝါမြေစိုက်ခင်း၊ ဂယ်လောင်းရွာ၊ ဂယ်လောင်း အကျဉးစခန်း၊ ဘန်ဘုံရွာ၊ မယ်ဟုံရွာများကို ဖြတ်သန်းပြီး မယ်ဟုံရွာအနီးလှေဆိပ်မှတစ်ဆင့် စက်လှေစီး၍ ဝင်ရောက်ရသည်။) # တောင်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၊ မန်မော်ရွာရှိ [[တိပိဋကဓရ]][[တိပိဋကကောဝိဓ]]ဓမ္မဘဏ္ဍာကာရိက [[ကမ္ဘောဇဆရာတော်]]သီတင်းသုံးတော်မူရာ ကမ္ဘောဇကျောင်းတိုက် (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။) # နောင်တောအုပ်စု၊ ယာပြင် သရက်ချို ကျေးရွာများရှိ [[လက်ဖက်]]စိုက်ခင်းများ နှင့် လက်ဖက်လုပ်ငန်းများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # အင်းဖိုအုပ်စု၊ ရွှေကူလက်ပံကုန်းရွာရှိ ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီပုထိုးများ (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၊ အင်းဖိုရွာအနီး၊ [[ဂယ်လောင်းအဆိုပြုကြိုးပြင်ကာကွယ်တော]] အတွင်းရှိ [[ရေပျောက်တောင်ရေတံခွန်]] (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်ဟုန်ရွာ ရှေးဟောင်းစေတီတော် (ဘန့်ဘွေး-ပိန်းအင်းလမ်း သို့မဟုတ် ဘန့်ဘွေး-ညောင်ထောက်လမ်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ပြဿနာများ ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ရွှေဝါမြေစိုက်ခင်း၊ ဂယ်လောင်းရွာ၊ ဂယ်လောင်း အကျဉးစခန်း၊ ဘန်ဘုံရွာ၊ မယ်ဟုံရွာများကို ဖြတ်သန်းပြီး မယ်ဟုံရွာသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။) # လုံဝယ်အုပ်စု၊ ဆင်ရှောရွာ နှင့် မြင်းဖြူရွာ အကြားရှိ ရှုခင်းကြည့်နိုင်သော ဘုရားလောင်းမြင်းဖြူ ကျက်စားခဲ့ရာ အထိန်းအမှတ် မြင်းဖြူဘုရား (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း၊ ကံကြီးရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # မျက်ချဉ်းနုကျေးရွာ မျက်ချဉ်းနုကျောင်းတိုက် အတွင်းရှိ [[ဆရာစံ]] ပုန်းအောင်းခဲ့ရာ ဆရာစံပြဿာဒ် (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကျောက်တောအုပ်စု၊ ကျောက်တောရွာ ရှိ လူထုအခြေပြုခရီးသွားလုပ်ငန်း (နောင်ချို-ရပ်စောက်လမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # နောင်ချိုမြို့မရဲစခန်းအတွင်းရှိ [[ဆရာစံ]]ကို ချုပ်နှောင်ခဲ့ဖူးသည့် နောင်ချိုမြို့နယ်ရဲတပ်ဖွဲ့မှူးရုံး အဆောက်အဦ (ရှေးယခင်က အချုပ်ခန်း) # လုံရုံးအုပ်စု သဖန်းကိုင်းရွာရှိ အနော်ရထာ စစ်ချီလမ်းကြောင်း အထိန်းအမှတ် တဲနန်းတော်ဘုရား (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အနီးတွင် ရှိသည်။) # လုံရုံးကျေးရွာအုပ်စု၊ လောက်ဖန်းရွာ အနီးရှိ သရဖူဘိလပ်မြေစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ကျောက်ကြမ်းရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်သည်။) # ဆိတ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၊ ဆိတ်ဖူးရွာ အနီးရှိ [[ဆိပ်ဖူးရေပူစမ်း]](မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ အုမ္မခါးရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်သည်။) # အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ [[အုမ္မခါးကြိုးဝိုင်း]]အတွင်းရှိ [[မက္ကဒေးမီးယား]] နှစ်ရှည်သီးနှံစိုက်ပျိုးခြံများ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘေးတွင်ရှိသည်။) # အုမ္မခါးကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်ဖာရွာလယ်ရှိ [[မြန်မာနိုင်ငံအကြီးဆုံး စကားဝါပင်ကြီး]] # ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာအနီးရှိ [[အင်းဝိုင်းရေတံခွန်]] နှင့် [[နမ့်ငိုရေတံခွန်]] (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ဘန့်ဘွေးရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကုန်းကြီးရွာမအုပ်စု၊ အင်းဝိုင်းရွာအနီးရှိ ဆင်းရွှေလီအမှတ်(၂)နှင့်(၃)သကြားစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး၊ ဘန့်ဘွေးရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဆမ္မဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ အုမ္မသီးရွာ၊ အုမ္မသီးလမ်းခွဲရှိ [[ငါးခူ]][[မျှစ်ချဉ်]]ဟင်း နှင့် [[ခရု]]ဟင်း ရောင်းချသည့် စားသောက်ဆိုင်များ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘေးတွင်ရှိသည်။) # ဆမ္မဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဆမ္မဆယ်ရွာအနီးရှိ ဆင်းရွှေလီအမှတ်(၁)သကြားစက်ရုံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အုမ္မသီးလမ်းခွဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် ဆမ္မဆယ်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၊ ချောင်းကြီးရွာအနီးရှိ [[ချောင်းကြီးရေတံခွန်]] ခေါ် [[ရေပျံတောင်ရေတံခွန်]] (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ဘန့်ဘွေးရွာမှတစ်ဆင့်၎င်း၊ အုမ္မသီးလမ်းခွဲ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် သုံးဆယ်ရွာမှ၎င်း၊ ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်း သံဘိုရွာအနီးမှ၎င်း ဝင်ရောက်ရသည်။) # သုံးဆယ်အုပ်စု၊ သုံးဆယ်တပေါင်းပွဲကျင်းပရာ ရွှေဆံတော်ဘုရား (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး အုမ္မသီးလမ်းခွဲ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # သုံးဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သက်ရှည်မြိုင်ရွာရှိ သက်ရှည်မြိုင်ဂေါ်ရခါးတက္ကသိုလ် (သုံးဆယ်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # သုံးဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု ကျောက်သုံးလုံးရွာ အနီးရှိ [[ကိုရီးယား]] [[သခွား]]မျိုးစေ့ထုတ်ခြံ (မန္တလေး-မူဆယ် အာရှလမ်းမကြီး ရွှေညောင်ပင်-ဘော်ရွာလမ်း မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဟိုခိုကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုခိုတောင်ကျေးရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဆရာစံသဘာဝထုံးကျောက်ဂူ (ဟိုခိုတောင်ရွာ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဟိုခိုအုပ်စု၊ ဟိုခိုမြောက်ရွာ ဘုရားလောင်းသမင်မင်း မြှားဒဏ်ရာမှ သွေးများ ယိုစီးကျသည့် နေရာတွင် တည်သည်ဆိုသော ဘုရားနီဘုရား (ဟိုခိုမြောက်ရွာမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဟိုခိုအုပ်စု၊ ချောင်းသာရွာထိပ်ရှိ ဘုရားပွဲမကျင်းပလျင် မိုးခေါင်သည် ဟူသော ချောင်းသာရှေးဟောင်းဘုရားစေတီ နှင့် သမင်ရုပ်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်လျင် ဓာတ်ပုံတွင် မပေါ်သော သမင်ရုပ် ရှိခဲ့ဖူးသည် ဆိုသော ရှေးဟောင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (ဟိုခို-မိုးကုတ်လမ်း၊ ဟိုခိုရွာ မြောက်ဘက်နားမှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာအနီး၊ ကိုင်းကြီးကြိုးဝိုင်း အတွင်းရှိ [[ဘန့်ဘွေးကျင်းရေတံခွန်]] အပါအဝင် ရေတံခွန်များ နှင့် [[ဆည်တော်ကြီးဆည်]] (ပြင်ဦးလွင်-မိုးကုတ်လမ်း လွယ်လိတ်ရွာအနီးမှလည်းကောင်း၊ အင်းမရွာမှလည်းကောင်း၊ ဟိုခိုရွာမှလည်းကောင်း ဝင်ရောက်ရသည်။ ဆည်တော်ကြီး ဆည်သို့သာ သီးသန့်သွားလိုပါမူ မတ္တရာမြို့နယ်၊ မတ္တရာမြို့ မြောက်ဖက် ရေနံ့သာရွာမှတဆင့် အရှေ့ဖက်သို့ ချိုးကွေ့ က တမံရှိရာသို့ ဝင်ရောက်ရသည်။ တမံအနီးတွင် ဆည်ထဲတွင်စီးရန် စက်လှေငှား၍ရသည်။ # သံဘိုအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စု၊ ဘန့်ဘွေးအုပ်စု များရှိ [[ကော်ဖီ]]ခြံများ # အနောက်ကြူအင်းကျေးရွာအုပ်စု၊ နောင်သခေါရွာ နှစ်ပေါင်းသုံးရာကျော်သက်တမ်းရှိ ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (အမှတ်-၁၄-အာရှလမ်းမကြီး ခြေမြစ်ပင်ရွာ နှင် လွန်းကျော်ရွာ အကြားမှ ဝင်ရောက်ရသည်။ နမ့်လင်းခံ၊ ရေဦး၊ ဘော်လှိုင်၊ အနောက်ကြူအင်း၊ ကျောက်တော၊ ဂွေးကုန်းရွာများကို ဖြတ်သွားရသည်။) # ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ သပြေဝန်းရွာ အနီးရှိ PEP နို့စားနွားမွေးမြူရေးခြံ (အာရှလမ်းမကြီး လွန်းကျော်လမ်းဆုံ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု နမ့်လင်းခံ နှင့် လွန်းကျော် ရွာများရှိ ရှေးဟောင်း စေတီပုထိုးများ (အာရှလမ်းမကြီး နမ့်လင်းခံ လမ်းဆုံ နှင့် လွန်းကျော်လမ်းဆုံများ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # ကြိမ်ဂနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်ရွာ ရှေးဟောင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (အာရှလမ်းမကြီး လွန်းကျော်လမ်းဆုံ မှ ဝင်ရောက်ရသည်။) # နေရာအနှံ့တွေ့နိုင်သော [[ကြံ]]စိုက်ခင်း၊ [[ပန်းနှမ်း]]စိုက်ခင်း၊ [[နေကြာ]]စိုက်ခင်းများ နှင့် သဘာဝ[[နေကြာပန်းရိုင်း]]များ # ကံကြီးအုပ်စု၊ ကြိမ်ဂနိုင်အုပ်စု၊ အနောက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ သရက်ကုန်းအုပ်စုများတွင် တွေ့ရသော ပန်းစိုက်ခင်းများ # [[ပျား]]မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ နှင့် ပျားထွက်ပစ္စည်းများ # ဘန့်ဘွေးအုပ်စု ကျောင်းကုန်းရွာ [[အာလူး]]စိုက်ပျိုးရာ ရေခြံများနှင့် [[အာလူး]]ကြော်လုပ်ငန်းများ # ကုန်းကြီးအုပ်စု၊ အထက်ကြူအင်းအုပ်စု၊ ဟိုခိုအုပ်စု၊ အင်းဖိုအုပ်စု များ အတွင်းရှိ ရဲဖက်စခန်း ခေါ် ဘဝသစ်စီမံချက်စခန်း ခေါ် [[စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့်အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းအတတ်သင်တန်းစခန်း]]များ # ဟိုခို သံဘို ဆီဆုံ ကုန်းကြီး ဘန့်ဘွေးကျင်း ကျောက်ကြီး ဒိုးပင် အုပ်စုများရှိ ယူကလစ်စိုက်ခင်းများ # ဟိုခို ဘန့်ဘွေး ကြိမ်ဂနိုင် ရွှေမုဋ္ဌော အုပ်စုများရှိ ထင်းရူးတောများ # သစ်တောဦးစီးဌာက ကာကွယ်ထားသော သဘာဝသစ်တောများ ==ထူးခြား ထင်ရှား== ၁၈၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၂၈) ရက်နေ့မှစ၍ ဂုတ်ထိပ်တံတားကို စတင်တည်ဆောက်ပြီး ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်ရောက်မှ စတင်အသုံးပြုသည်။ ဂုတ်ထိပ်တံတား တည်ဆောက်မှုနှင့်အတူ နောင်ချိုနယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကိုလည်း ယခင် သုံးဆယ်မြို့မှ နောင်ချိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ [[ဘညွန့်|ချစ်ဒုက္ခဦးဘညွန့်]] (အငြိမ်းစား ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်) ကို ၁၉၀၆-ခုနှစ်တွင် အဖ ကုန်ရုံဝန်ထောက် ဦးဘိုးသာ၊ အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က [[နောင်ချိုမြို့]]တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခု ဇူလိုင်လတွင် သာယာဝတီခရိုင်မှ တိမ်းရှောင်လာသော ဆရာစံသည် ရှမ်း ဓနု တောင်သူကြီးများနှင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ဂဠုန်တပ်များဖြင့် နောင်ချို၊ နောင်ပိန်၊ ရပ်စောက်တို့ရှိ အင်္ဂလိပ်အစိုးရတပ်များအား တိုက်ခိုက်သည်။ ၁၉၃၁ ဩဂုတ် ၂တွင် ဆရာစံအား နောင်ချိုမြို့နယ်၊ သုံးဆယ်တိုက်နယ်၊ ကုလားကွဲခရိုင်၊ ဟိုခို နောင်ကွမ်းရွာအနီးတွင် အင်္ဂလိပ် ပုလိပ်တပ်များက ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သုံဆယ်ရဲစခန်းမှ ဆရာစံအား ပုလိပ်တို့က ဝါးညှပ်ခြေထိပ်ခတ်ပြီး နောင်ချိုအချုပ်ထောင်သို့ ပို့သည်။ ထိုမှတဆင့် စစ်တပ်အစောင့်အရှောက်များဖြင့် ဆရာစံအား သာယာဝတီထောင်သို့ပို့ခဲ့ရာ ဩဂုတ် ၁၄ ၇က်နေ့တွင် သာယာဝတီ ထောင်သို့ရောက်သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၁.၆.၁၉၇၂) ရက်စွဲပါအမိန့် ကြေညာစာဖြင့် နောင်ချိုမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်(၆)ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅)အုပ်စုတို့ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် တိပိဋက ကမ္ဘောဇ ဆရာတော် အရှင်ဝီရိယာနန္ဒ သည် တိပိဋကဓရရွေးချယ်ရေးစာမေးပွဲကြီးသမိုင်းတလျောက်မှာ "တိပိဋကဓရ တိပိဋကကောဝိဒ" ဘွဲ့ရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၄ ပါးမြောက် သာသနာ့အာဇာနည်ဆရာတော်ဖြစ်လာပြီး သက်ရှိထင်ရှား တိပိဋကတ်ဆောင်သူများတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် နောင်ချိုမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးထွန်းထွန်းဟိန်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို စတင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းက နောင်ချိုမြို့ လမ်းအသုံးပြုခကောက်ခံရေးစခန်း၊ မူးယစ်စစ်ဆေးရေးဂိတ် နှင့် ဂုတ်တွင်းတံတားများ ကို အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့မှုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုကို မည်သည့်အဖွဲ့ကမှ ထုတ်ဖော် ဝန်ခံခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် သေဆုံး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရသူ အများအပြားရှိခဲ့သည်။ အများပြည်သူ သွားလာကူးသန်းမှုလည်း ရက်သတ္တပတ်ခန့် ရပ်တန့်သွားခဲ့ရသည်။ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန လမ်းဦးစီးဌာနက မြန်မာ့ သမိုင်းတလျှောက် အမြန်ဆုံး ဗေလီတံတား တည်ဆောက်မှု ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ဆောက်သည်မှ ငါးရက်အကြာတွင် အများပြည်သူ ပြန်လည်သွားလာနိုင်ခဲ့သည်။{{cn}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ == မြို့များ၊ ရပ်ကွက်များ၊ ကျေးရွာအုပ်စုများ နှင့် ကျေးရွာများ <ref name="GAD2019" /> == === မြို့များ နှင့် ရပ်ကွက်များ === {| class="wikitable" style="text-align:right" |- ! စဉ် !! မြို့ !! ရပ်ကွက် !! အိမ်ခြေ !! အိမ်ထောင်စု !! လူဦးရေ !! > ၁၈ နှစ် !! ကျောင်း !! သောက်သုံးရေ !! ဆက်သွယ်ရေး !! လျှပ်စစ် !! လမ်း |- | (၁) || [[နောင်ချို]] || || ၃၃၀၈ || ၃၃၆၄ || ၁၆၂၇၄ || ၁၁၅၃၂<ref name="GAD2019" /> || || စည်ပင်သာယာရေ|| 4G စာတိုက် || မီတာ || အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ |- | ၁ || || ဈေး || ၇၁၀ || ၇၅၂ || ၃၃၈၃ || || အထက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ |- | ၂ || ||ဘူတာ || ၁၁၄၁ || ၁၁၆၅ || ၆၁၅၀ || || အလက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||အာရှလမ်းမ (၄ လမ်းမောင်း နိုင်လွန်ကတ္တရာ) ၊ ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ)၊ မီးရထားလမ်း နောင်ချိုဘူတာ |- | ၃ || ||တောင် || ၈၃၄ || ၈၃၄ || ၃၇၂၀ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||ပြည်ထောင်စုလမ်း (ကတ္တရာ)၊ မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) |- | ၄ || ||ပါဟတ် || ၄၀၄ || ၄၀၂ || ၂၂၁၃ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော‌်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း |- | ၅ || ||သပြေရေ || ၁၆၁ || ၁၅၈ || ၅၃၇ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော‌်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း |- | ၆ || ||နားရှိုး || ၅၈ || ၅၃ || ၂၇၁ || || အမက || စည်ပင်သာယာရေ || 4G စာတိုက် || မီတာ ||မြို့တွင်းလမ်းများ (ကတ္တရာ) + ကျော‌်ချောလမ်း + မြေသားလမ်း |- | (၁) || || ဝန်ထမ်း || ၁၈၀ || ၁၈၀ || ၂၀၀ || | |စည်ပင်သာယာရေ |4G စာတိုက် |မီတာ | |- | '''ပေါင်း''' || '''၁''' || '''၆''' || '''၃၃၀၈''' || '''၃၃၆၄''' || '''၁၆၂၇၄''' |} <ref name="GAD2019" /> === ကျေးရွာအုပ်စု နှင့် ကျေးရွာများ === {{main|နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ စာရင်း}} နောင်ချိုမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ၃၅ စု၊ ကျေးရွာ ၂၅၂ ရွာ ရှိသည်။ == ပုံများ == <gallery> File:Bant-Pway-Kyinn Waterfall 02 (NaungCho).jpg|ဘန့်ဘွေးကျင်း ရေတံခွန် File:Gokteik Viaduct2.jpg|ဂုတ်ထိပ်တံတား File:Chaunggyi Waterfall.jpg|ချောင်းကြီးရေတံခွန် File:Innwine Waterfall.jpg|အင်းဝိုင်းရေတံခွန် File:Innwine Waterfall (2).jpg|အင်းဝိုင်းရေတံခွန် </gallery> == ဖတ်ရှုရန် == * [[တောင်ခမ်းတိုက်ပွဲ]] == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == * [http://www.maplandia.com/burma/shan/nawnghkio/ "Nawnghkio Google Satellite Map"] map of administrative area with listing of principal settlements, from Maplandia * [http://www.themimu.info/MapsInfo/Shan/MIMU154v01_100608_Nawnghkio%20Ts%20-Shan%20Div_A1.pdf "Nawnghkio Township - Shan State"]{{Dead link|date=January 2021 }} Myanmar Information Management Unit (MIMU) {{ရှမ်းပြည်နယ်}} {{နောင်ချိုမြို့နယ်}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲခရိုင်]] [[ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်|*]] dga3sjvztkwe7khc2d2ezc92d3y3ydd 0 76323 1037402 793434 2026-06-11T09:02:33Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037402 wikitext text/x-wiki [[File:ဒေးစွန်ပါစေတီတော်.jpg|thumb|right|150px|ဒေးစွန်ပါစေတီတော်]] '''ဒေးစွန်ပါစေတီတော်'''သည် [[ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပဲခူးမြို့နယ်]]၊ [[ဝမ်းဘဲအင်းရွာ]]၏ အနောက်ဘက် သုံးမိုင်ခန့်အကွာရှိ ဒေးစွန်ပါတောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="moi">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.moi.gov.mm/npe:zg/?q=news%2F25%2F08%2F2017%2Fid-48490 |accessdate=31 May 2021 |archivedate=27 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200727070557/https://www.moi.gov.mm/npe:zg/?q=news%2F25%2F08%2F2017%2Fid-48490 }}</ref><ref name="eleven">{{Cite web |url=https://news-eleven.com/article/127832 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=27 July 2020 |archive-date=27 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727113014/https://news-eleven.com/article/127832 |url-status=dead }}</ref><ref name="myawaddy">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://myawady.net.mm/index.php/news/localnews/item/4379-2017-09-19-10-34-31 |accessdate=27 July 2020 |archivedate=27 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200727072119/http://myawady.net.mm/index.php/news/localnews/item/4379-2017-09-19-10-34-31 }}</ref><ref name="santawchein">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=http://sdtimedaily.com/2018/11/02/yk03-136/ |accessdate=27 July 2020 |archivedate=18 September 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190918054910/http://sdtimedaily.com/2018/11/02/yk03-136/ }}</ref><ref name="mmtimes">{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/125092.html |access-date=27 July 2020 |archive-date=27 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200727095233/https://myanmar.mmtimes.com/news/125092.html }}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== {{empty section}} ==တည်နေရာ နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== {{empty section}} ==ပတ်ဝန်းကျင်ရှိစေတီများ== # ရွှေစွန်ပါစေတီတော် # ကျိုက်စွန်ပါစေတီတော် # မြစွန်ပါစေတီတော် # ကျောက်ဖြာစေတီတော် # ကျောက်ထီးစေတီတော် # လေးကျွန်းအောင်မာန်စေတီတော် # မျှော်တော်ယောင်စေတီတော် # အောင်စကြာစေတီတော် # ဗုဒ္ဓစကြာစေတီတော် # လောကစကြာစေတီတော် # ဗားသိဒ္ဓိရှင်စေတီတော် # အောင်သိဒ္ဓိစေတီတော် # ဂမုန်းတောင်စေတီတော် # ရသေ့တောင်စေတီတော် # အင်ကြင်းတောင်စေတီတော် # မဟာဗောဓိစေတီတော် # တော်ကြိုစေတီတော် # ရွှေစာရံစေတီတော် #မဏိကေသာဆံတော်ရှင်စေတီတော် ==ဘုရားပွဲတော်== ဒေးစွန်ပါဘုရားပွဲတော်ကို တပို့တွဲလပြည့်နေ့တွင် စည်းကားစွာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျင်းပကြသည်။<ref name="santawchein"/> ==ရုပ်ပုံများ== <center> <gallery> File:Nwar Whar Taung Nat Nann.jpg|နွားဝှေ့တောင်နတ်နန်း </gallery> </center> ==ကိုးကား== {{reflist| <ref name="ဒေးစွန်ပါစေတီတော်သမိုင်း">{{cite book|title= ဆံတော်ရှင် ဒေးစွန်ပါဆုတောင်းပြည့်စေတီတော် သမိုင်း|author=မကြွယ်ကြွယ်|publisher=မြတ်ပန်းဝတ်ရည်စာပေ|location=အမှတ် − ၁၀၂ (ခ)၊ မောရဝတီလမ်း၊ ၁၅၆ − ရပ်ကွက်၊ ဒဂုံမြို့သစ်(အရှေ့ပိုင်း)၊ ရန်ကုန်မြို့|date=ဧပြီလ၊ ၂၀၁၅|edition=တတိယအကြိမ်|series=|volume=|pages=|url=}}</ref> }} {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} [[Category:ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{Myanmar-struct-stub}} 1cppywqroaqt826td3ye9pg05htsx5i 0 76595 1037456 1036610 2026-06-11T10:38:08Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037456 wikitext text/x-wiki {{multiple image | align = | direction = vertical | width = 300 | image1 = Planets everywhere (artist’s impression).jpg | width1 = <!-- displayed width of image; overridden by "width" above --> | alt1 = Size-exaggerated artist's conception showing the ratio of planets to stars in our galaxy | caption1 = နဂါးငွေ့တန်းရှိ ကြယ်များအား လှည့်ပတ်နေသော ဂြိုဟ်အများစုကို အနုပညာရှင်မှ ဖော်ကျူးထားပုံ<ref>{{cite news|date=11 January 2012|title=Planet Population is Plentiful|url=http://www.eso.org/public/news/eso1204/|publisher=ESO|accessdate=13 January 2012}}</ref> | image2 = Histogram Chart of Discovered Exoplanets as of 2017-03-08.png | alt2 = ၂၀၁၇ မတ်လ ၈ အထိ နှစ်စဉ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဂရပ်မျဉ်း | caption2 = ၂၀၁၇ မတ်လ ၈ အထိ နှစ်စဉ် ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု ဂရပ်မျဉ်း | image3 = Exoplanet Comparison TrES-3 b.png | alt3 = [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်|ဂျူပီတာ]]နှင့် နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ် TrES-3b အား အရွယ်အစား ယှဉ်ပြထားပုံ | caption3 = ဂျူပီတာနှင့် နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ် TrES-3b အား အရွယ်အစား ယှဉ်ပြထားပုံ<ref>{{cite web | title = Exoplanet Transit Database: TrES-3b | url = http://var2.astro.cz/ETD/etd.php?STARNAME=TrES-3&PLANET=b | website = astro.cz | publisher = Czech Astronomical Society | accessdate = 7 July 2015 | archive-date = 8 July 2015 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150708063114/http://var2.astro.cz/ETD/etd.php?STARNAME=TrES-3&PLANET=b | url-status = dead }}</ref> }} '''နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်''' ({{lang-en|exoplanet}}) ({{IPAc-en|UK|ˈ|ɛ|k|.|s|əʊ|ˌ|p|l|æ|n|.|ɪ|t}}, {{IPAc-en|US|ˌ|ɛ|k|.|s|oʊ|ˈ|p|l|æ|n|.|ɪ|t}})<ref>{{cite web|url=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/exoplanet|title=exoplanet Meaning in the Cambridge English Dictionary|publisher=}}</ref> ဆိုသည်မှာ မိမိတို့ [[နေအဖွဲ့အစည်း|နေစကြဝဠာ]]၏ အပြင်ဘက်မှ [[ကြယ်]]အား လှည့်ပတ်နေသည့် ဂြိုဟ်ကို ဆိုလိုသည်။ ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်မှာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အတည်ပြုနိုင်သော ပထမဆုံးဂြိုဟ်မှာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကတည်းက ၂၀၁၇ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့အထိ အတည်ပြု ခြေရာခံမိသည့် ကြယ်စနစ်ပေါင်း ၂၇၀၂ ထဲမှ ဂြိုဟ်အစင်းပေါင်း ၃၆၀၈ ရှိသည်ဟုဆိုသည်။<ref name="Encyclopaedia">{{cite web|last1=Schneider |first1=J. |title=Interactive Extra-solar Planets Catalog |url=http://exoplanet.eu/catalog.php|work=The Extrasolar Planets Encyclopedia}}</ref> High Accuracy Radial Velocity Planet Searcher အဖွဲ့က နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်ပေါင်း ၁၀၀ ခန့် တွေ့ရှိခဲ့ပြီး [[ကပ်ပလာ အာကာသ တယ်လီစကုပ်|ကပ်ပလာ အာကာသယာဉ်]]က ၂ သောင်းကျော် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကပ်ပလာမှ မှားယွင်းနိုင်သော နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်အစင်းရေပေါင်း သောင်းဂဏန်းအချို့ကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သေးသည်။<ref name=keplersite>{{cite web |title=Kepler |url=http://www.nasa.gov/mission_pages/kepler/main/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20131105082102/http://www.nasa.gov/mission_pages/kepler/main/index.html |archive-date=5 November 2013 |publisher=NASA |website=nasa.gov |author=Jerry Colen |access-date=4 November 2013 |date=4 November 2013}}</ref><ref name="usher">{{cite web |last1=Harrington |first1=J. D. |last2=Johnson |first2=M. |date=4 November 2013 |title=NASA Kepler Results Usher in a New Era of Astronomy |url=http://www.nasa.gov/press/2013/november/nasa-kepler-results-usher-in-a-new-era-of-astronomy/}}</ref><ref>{{Cite journal | doi = 10.1088/0067-0049/206/1/5|arxiv=1212.2915| title = Detection of Potential Transit Signals in the First 12 Quarters of ''Kepler'' Mission Data| journal = The Astrophysical Journal Supplement Series| volume = 206| page = 5| year = 2013| last1 = Tenenbaum | first1 = P. | last2 = Jenkins | first2 = J. M. | last3 = Seader | first3 = S. | last4 = Burke | first4 = C. J. | last5 = Christiansen | first5 = J. L. | last6 = Rowe | first6 = J. F. | last7 = Caldwell | first7 = D. A. | last8 = Clarke | first8 = B. D. | last9 = Li | first9 = J. | last10 = Quintana | first10 = E. V. | last11 = Smith | first11 = J. C. | last12 = Thompson | first12 = S. E. | last13 = Twicken | first13 = J. D. | last14 = Borucki | first14 = W. J. | last15 = Batalha | first15 = N. M. | last16 = Cote | first16 = M. T. | last17 = Haas | first17 = M. R. | last18 = Hunter | first18 = R. C. | last19 = Sanderfer | first19 = D. T. | last20 = Girouard | first20 = F. R. | last21 = Hall | first21 = J. R. | last22 = Ibrahim | first22 = K. | last23 = Klaus | first23 = T. C. | last24 = McCauliff | first24 = S. D. | last25 = Middour | first25 = C. K. | last26 = Sabale | first26 = A. | last27 = Uddin | first27 = A. K. | last28 = Wohler | first28 = B. | last29 = Barclay | first29 = T. | last30 = Still | first30 = M. |bibcode=2013ApJS..206....5T}}</ref><ref name=mygoditsfullofplanets>{{cite press release | url=http://phl.upr.edu/press-releases/mygoditsfullofplanetstheyshouldhavesentapoet | title=My God, it's full of planets! They should have sent a poet. | publisher=Planetary Habitability Laboratory, University of Puerto Rico at Arecibo | date=3 January 2012 | access-date=25 May 2017 | archive-date=25 July 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20150725135354/http://phl.upr.edu/press-releases/mygoditsfullofplanetstheyshouldhavesentapoet | url-status=dead }}</ref><ref>{{cite journal |arxiv=1310.2133 |last1=Santerne |first1=A. |last2=Díaz |first2=R. F. |last3=Almenara |first3=J.-M. |last4=Lethuillier |first4=A. |last5=Deleuil |first5=M. |last6=Moutou |first6=C. |title=Astrophysical false positives in exoplanet transit surveys: Why do we need bright stars? |journal=SF2A-2013: Proceedings of the Annual meeting of the French Society of Astronomy and Astrophysics. Eds.: L. Cambresy |page=555 |class=astro-ph.EP |date=2013|bibcode=2013sf2a.conf..555S}}</ref> ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကြယ်တစ်စင်းလျင် အနည်းဆုံး ဂြိုဟ်တစ်စင်းနှုန်းဖြစ်သည်။<ref name="Nature-20120111">{{Cite journal | last1 = Cassan | first1 = A. | last2 = Kubas | first2 = D. | last3 = Beaulieu | first3 = J. -P. | last4 = Dominik | first4 = M. | last5 = Horne | first5 = K. | last6 = Greenhill | first6 = J. | last7 = Wambsganss | first7 = J. | last8 = Menzies | first8 = J. | last9 = Williams | first9 = A. | last10 = Jørgensen | doi = 10.1038/nature10684 | first10 = U. G. | last11 = Udalski | first11 = A. | last12 = Bennett | first12 = D. P. | last13 = Albrow | first13 = M. D. | last14 = Batista | first14 = V. | last15 = Brillant | first15 = S. | last16 = Caldwell | first16 = J. A. R. | last17 = Cole | first17 = A. | last18 = Coutures | first18 = C. | last19 = Cook | first19 = K. H. | last20 = Dieters | first20 = S. | last21 = Prester | first21 = D. D. | last22 = Donatowicz | first22 = J. | last23 = Fouqué | first23 = P. | last24 = Hill | first24 = K. | last25 = Kains | first25 = N. | last26 = Kane | first26 = S. | last27 = Marquette | first27 = J. -B. | last28 = Martin | first28 = R. | last29 = Pollard | first29 = K. R. | last30 = Sahu | first30 = K. C. | title = One or more bound planets per Milky Way star from microlensing observations | url = https://archive.org/details/sim_nature-uk_2012-01-12_481_7380/page/167 | journal = Nature | volume = 481 | issue = 7380 | pages = 167–169 | date=11 January 2012| pmid = 22237108| bibcode=2012Natur.481..167C| pmc = |arxiv = 1202.0903 }}</ref> နေနှင့်တူသောကြယ် ၅ စင်းလျင် ၁ စင်းနှုန်း သက်ရှိများရှင်သန်နိုင်သောဂြိုဟ်တစ်ခု ရှိနိုင်လေသည်။ [[နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ]]၌ ကြယ်ပေါင်း ၂၀၀ ဘီလီယံရှိသည်ဟု ယူဆပါက<ref group="lower-alpha" name="footnoteD">ကြယ်ပေါင်း ၂၀၀ ဘီလီယံရှိသည့် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၌ ၄ ပုံ ၁ ပုံသည် နေနှင့်တူသော ကြယ်များဖြစ်ပေသည်။ ဂလက်ဆီတွင် ပါဝင်သော ကြယ်အရေတွက်အား အတိကျ မသိရပေ။ သို့သော် ကြယ်ပေါင်း ၂၀၀ ဘီလီယံရှိသည့်အနက် နေနှင့်တူသောကြယ်ပေါင်း ၅၀ ဘီလီယံ ရှိနိုင်ပေရာ ၁၁ ဘီလီယံသည် ကမ္ဘာမြေကဲ့သို့ [[ဂိုလ်းဒီလော့ဇုန်|သက်ရှိများ ရှင်သန်နိုင်သောဇုန်]]အတွင်း တည်ရှိနိုင်လေသည်။ [[ကြယ်ပုနီ]]များကို ထည့်သွင်းပါက ၄၀ ဘီလီယံအထိ တိုးပွားလာမည်ဖြစ်သည်။</ref>အကယ်၍ ကြယ်ပုနီများကိုပါ ထည့်သွင်းလျင် နဂါးငွေ့တန်းတွင် [[ဂိုလ်းဒီလော့ဇုန်]]အတွင်းရှိ ကမ္ဘာမြေနှင့်တူသောဂြိုဟ်ပေါင်း ၄၀ ဘီလီယံအထိ ရှိနိုင်သည်ဟု အဆိုပြုထားသည်။<ref name="LATimes-20131104">{{cite news |last=Khan |first=Amina |title=Milky Way may host billions of Earth-size planets |url=http://www.latimes.com/science/la-sci-earth-like-planets-20131105,0,2673237.story |date=4 November 2013 |work=Los Angeles Times |accessdate=5 November 2013 }}</ref> နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်အမျိုးမျိုးရှိရာ အချို့က [[ဂျူပီတာဂြိုဟ်]]အရွယ်အစား၊ ယင်းထက် ကြီးသောဂြိုဟ်၊ [[လကမ္ဘာ]]ထက် ၂ ဆကြီးသောဂြိုဟ် စသည်ဖြင့် ရှိလေသည်။<ref name="CT-Exo-2014">{{cite web |title=DENIS-P J082303.1-491201 b |url=http://exoplanetarchive.ipac.caltech.edu/cgi-bin/DisplayOverview/nph-DisplayOverview?objname=DENIS-P+J082303.1-491201+b&type=CONFIRMED_PLANET |work=Caltech |accessdate=8 March 2014 }}</ref><ref name="HU-201308">{{Cite journal |last1=Sahlmann |first1=J. |last2=Lazorenko |first2=P. F. |last3=Ségransan |first3=D. |last4=Martín |first4=E. L. |last5=Queloz |first5=D. |last6=Mayor |first6=M. |last7=Udry |first7=S. |title=Astrometric orbit of a low-mass companion to an ultracool dwarf |volume=556 |page=133 |bibcode=2013A&A...556A.133S |date=August 2013 |arxiv=1306.3225 |journal=Astronomy & Astrophysics |doi=10.1051/0004-6361/201321871 }}</ref> အချို့သောဂြိုဟ်များသည် မိခင်ကြယ်နှင့် နီးကပ်စွာ လှည့်ပတ်နေပြီး တစ်ပတ်ပြည့်ရန် နာရီအနည်းငယ်ခန့်သာ ကြာမြင့်သည်။ အချို့မှာ မိခင်ကြယ်အား တစ်ပတ်လှည့်ပတ်မိရန် နှစ်ထောင်ချီ၍ ကြာမြင့်သည်။ ခြေရာခံမိသော နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိူဟ်များသည် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီအတွင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် နဂါးငွေ့တန်းအလွန်မှ ဂြိုဟ်များအားလည်း ခြေရာခံမိရန် ဖြစ်နိုင်ခြေ ရှိလေသည်။ အနီးဆုံး နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်မှာ နေနှင့်အနီးဆုံးကြယ် [[ပရိုဆီမာ စင်တောရိ]]ကြယ်အား လှည့်ပတ်နေသည့် ကမ္ဘာမြေမှ [[အလင်းနှစ်]] ၄.၂ ကွာဝေးသော ပရိုဆီမာ စင်တောရိ ဘီ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite journal|last=Anglada-Escudé|first=Guillem|last2=Amado|first2=Pedro J.|last3=Barnes|first3=John|last4=Berdiñas|first4=Zaira M.|last5=Butler|first5=R. Paul|last6=Coleman|first6=Gavin A. L.|last7=de la Cueva|first7=Ignacio|last8=Dreizler|first8=Stefan|last9=Endl|first9=Michael|date=2016-08-25|title=A terrestrial planet candidate in a temperate orbit around Proxima Centauri|url=http://www.nature.com/nature/journal/v536/n7617/full/nature19106.html|journal=Nature|language=en|volume=536|issue=7617|pages=437–440|doi=10.1038/nature19106|issn=0028-0836|pmid=27558064}}</ref> နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်များနှင့် မတူဘဲ အချို့သော [[လေလွင့်ဂြိုဟ်]]များသည် မည်သည့်ကြယ်ကိုမျှ လှည့်ပတ်နေခြင်းမရှိပေ။ [[Neil deGrasse Tyson]] ၏ ''Cosmos: A Spacetime Odyssey'' ထဲကအရ နဂါးငွေ့တန်းတွင် လေလွင့်ဂြိုဟ်ပေါင်း ဘီလီယံကျော်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။<ref>[[Neil deGrasse Tyson]] in ''Cosmos: A Spacetime Odyssey'' as referred to by [http://phenomena.nationalgeographic.com/2014/03/13/a-guide-to-lonely-planets-in-the-galaxy/ National Geographic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140313190543/http://phenomena.nationalgeographic.com/2014/03/13/a-guide-to-lonely-planets-in-the-galaxy/ |date=13 March 2014 }}</ref><ref>{{cite journal|last1=Strigari |first1=L. E.|last2=Barnabè |first2=M.|last3=Marshall |first3=P. J.|last4=Blandford |first4=R. D.|title=Nomads of the Galaxy|date=2012|volume=423 |issue=2 |pages=1856–1865|journal=Monthly Notices of the Royal Astronomical Society|arxiv=1201.2687|bibcode=2012MNRAS.423.1856S |doi=10.1111/j.1365-2966.2012.21009.x}} estimates 700 objects >10⁻⁶ solar masses (roughly the mass of Mars) per main-sequence star between 0.08 and 1 Solar mass, of which there are billions in the Milky Way.</ref> ရှာဖွေခြင်းနည်းလမ်းများ ပြင်ပဂြိုဟ်များကိုရှာဖွေရာတွင် အရိပ်ကျခြင်းနည်းလမ်းနှင့် ရေဒီယိုနည်းလမ်းကိုအသုံးပြုသည်။ အရိပ်ကျခြင်းနည်းလမ်းဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာမှကြည့်ပါက ဂြိုဟ်တစ်လုံးသည် မိခင်ကြယ်ရှေ့မှဖြတ်သန်းချိန်တွင် မိခင်ကြယ်၏အလင်းရောင်ကျဆင်းသွားလေ့ရှိသည်။ မိခင်ကြယ်၏အလင်းရောင်ကျဆင်းမှုပမာဏ၊ ကြာမြင့်ချိန်တို့ပေါ်မူတည်၍ ဂြိုဟ်၏အရွယ်အစားနှင့် မိခင်ကြယ်မှအကွာအဝေး၊ မိခင်ကြယ်ကိုတစ်ပတ်ပြည့်ဖို့လှည့်ပတ်ရန်ကြာချိန်တို့ကိုတွက်ချက်ရယူနိုင်သည်။ ရေဒီယိုနည်းလမ်းသဘောတရားမှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ ဂြိုဟ်များသည် မိခင်ကြယ်ကိုတိုက်ရိုက်လှည့်ပတ်နေခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ဂြိုဟ်များနှင့်မိခင်ကြယ်တို့သည် ဆုံမှတ်တစ်ခု(Baricentre)ကိုဗဟိုပြု၍လှည့်ပတ်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ဂြိုဟ်များ၏ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် မိခင်ကြယ်သည်လည်း ပမာဏတစ်ခုအတွင်း လှည့်လည်နေရသည်။ ယင်းသို့မိခင်ကြယ်၏ လှည့်လည်မှုပမာဏကိုရရှိပါက ယင်းကိုလှည့်ပတ်နေသည့် ဂြိုဟ်၏အရွယ်အစားနှင့်အကွာအဝေးကိုရရှိနိုင်မည်ဖြစ်ပါသည်။ ==မှတ်စု== {{reflist|group=lower-alpha}} ==ကိုးကား== {{Reflist|20em}} [[Category:နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်များ]] 504ulwhps16rl6s8fh9tebruxh03k1t 0 85775 1037258 642624 2026-06-10T12:42:46Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ချင်း နိုင်ငံရေးသမားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037258 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ကျင့်ခန့်ပေါင် | image = | caption = | order = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | office = | term_start = ၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end = | constituency = [[ချင်းပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် ၆ | deputy = | birth_date = {{Birth date and age|၁၉၅၅|၈|၁၉}} | birth_place = ဖူးနွမ်းရွာ၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | lunar_birth_year = | death_date = | death_place = | nationality =မြန်မာနိုင်ငံသား | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး]] | spouse = | children = | education = တက္ကသိုလ်စာပေး/ ယူ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] (၁၉၇၇-၁၉၈၀)<br/>B.Ed ဘွဲ့ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] (၁၉၈၃-၁၉၈၄) | signature = }} '''ဦးကျင့်ခန့်ပေါင်''' (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၅၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[ချင်းလူမျိုး]] နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ နှင့် ပညာရေး == ဦးကျင့်ခန့်ပေါင်ကို ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ဖူးနွမ်းရွာတွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဦးကိုင်ခေါဟောက် ဖြစ်သည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[B.Sc]],[[B.Ed]] ဘွဲ့ရ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေး == [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ဝင် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ချင်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် ၆ မှ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ == ကိုးကား == *[https://www.pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c54b833f609e401d8b459e ကိုယ်ရေးအကျဉ်း - ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180209182143/https://www.pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c54b833f609e401d8b459e |date=9 February 2018 }} {{lifetime|၁၉၅၅| }} [[Category:၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သူများ]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်း နိုင်ငံရေးသမားများ]] {{Myanmar-politician-stub}} im66bcmtw6v2h2nyzde2xw60e8r6u4f 1037259 1037258 2026-06-10T12:43:43Z Salai Rungtoi 22844 1037259 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ကျင့်ခန့်ပေါင် | image = | caption = | order = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | office = | term_start = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end =၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | constituency = [[ချင်းပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် ၆ | deputy = | birth_date = {{Birth date and age|၁၉၅၅|၈|၁၉}} | birth_place = ဖူးနွမ်းရွာ၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | lunar_birth_year = | death_date = | death_place = | nationality =မြန်မာနိုင်ငံသား | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး]] | spouse = | children = | education = တက္ကသိုလ်စာပေး/ ယူ [[မန္တလေးတက္ကသိုလ်]] (၁၉၇၇-၁၉၈၀)<br/>B.Ed ဘွဲ့ [[ရန်ကုန်ပညာရေးတက္ကသိုလ်]] (၁၉၈၃-၁၉၈၄) | signature = }} '''ဦးကျင့်ခန့်ပေါင်''' (၁၉ ဩဂုတ် ၁၉၅၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား [[ချင်းလူမျိုး]] နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ == အစောပိုင်းဘဝ နှင့် ပညာရေး == ဦးကျင့်ခန့်ပေါင်ကို ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်မြို့နယ်၊ ဖူးနွမ်းရွာတွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဦးကိုင်ခေါဟောက် ဖြစ်သည်။ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[B.Sc]],[[B.Ed]] ဘွဲ့ရ ဖြစ်ပြီး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == နိုင်ငံရေး == [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ဝင် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]တွင် ချင်းပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် ၆ မှ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ == ကိုးကား == *[https://www.pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c54b833f609e401d8b459e ကိုယ်ရေးအကျဉ်း - ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180209182143/https://www.pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c54b833f609e401d8b459e |date=9 February 2018 }} {{lifetime|၁၉၅၅| }} [[Category:၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သူများ]] [[Category:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်း နိုင်ငံရေးသမားများ]] {{Myanmar-politician-stub}} od54lkkb8py60y8l2177qw9a84gl9zh 0 88995 1037416 1016274 2026-06-11T09:17:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037416 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |education=ဝိဇ္ဇာ(ဂီတ)<br/>မဟာဝိဇ္ဇာ(ဂီတဖွဲ့သီမှု) |alma_mater=[[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]]<br/>တိုကျိုအနုပညာတက္ကသိုလ် |image= Diramore in his studio, 2020.jpg |caption=ဓီရာမိုရ် ဂီတကဗျာစတူဒီယိုတွင် ရှိနေစဉ် (၂၀၂၀) |awards=[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] |birth_date={{Birth date and age|df=y|1974|6|4}} |birth_name=မောင်မောင်ဇော်ထက် |birth_place=[[ကော့ကရိတ်မြို့ ]] [[ကရင်ပြည်နယ်]] |parents=ဦးထွန်းနိုင်<br/>ဒေါ်ညွန့်နွယ် |spouse=မေထူးချို |children=၃ |name=ဓီရာမိုရ်<br/>Dira More |occupation=သံစုံတီးဝိုင်းဦးဆောင်ညွှန်ကြားသူ၊ တေးရေးဆရာ၊ အဆိုတော်၊ ဂီတဒါရိုက်တာ၊ ဂီတမှူး |years_active=၂၀၀၀-လက်ရှိ | module = {{Infobox musical artist | embed = yes | background = composer_solo_singer<!-- mandatory field --> | instrument = {{flatlist| * ဂစ်တာ * စန္ဒယား * ကီးဘုတ် * တ​ယော * ​စောင်း * အဆို }} <!-- The infobox is for the main instrument(s) the artist is known for, not a complete list, this should be handled in prose, per https://en.wikipedia.org/wiki/Template:Infobox_musical_artist#instrument --> | label = {{flatlist| Third Eye<br>Gita Kabyar Production}} | associated_acts = {{flatlist| Gita Kabyar Orchestra<br/>NUAC Orchestra }}}} | website = {{url|https://diramore.com/en}} |signature=[[File:Diramore's_signature_in_2019.jpg|thumb]]}} '''ဓီရာမိုရ်''' ဟုအများကသိကြသည့် '''မောင်မောင်ဇော်ထက်''' (၄ ဇွန် ၁၉၇၄ မွေးဖွား) သည် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]] မှ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်​ဟောင်း(သင်ကြား)<ref name="resign"/>ဖြစ်ကာ [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]ရ ဂီတပညာရှင်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title=ဓီရာမိုရ်_ဂီတပညာရှင်|url=https://myanmarsprideawards.com/un/category7-nominee3/|accessdate=5 April 2020|archivedate=24 March 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200324090853/https://myanmarsprideawards.com/un/category7-nominee3/}}</ref> မောင်မောင်ဇော်ထက်၏ အနုပညာအမည် '''ဓီရာမိုရ်''' ကို သူ၏ဖခင်နှင့် အကိုအကြီးဆုံးတို့မှ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဓီရာ ဆိုသည်မှာ ပါဠိစကားလုံးဖြစ်ပြီး ပညာရှိသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိုရ် ကား မြင်းမိုရ်တောင် ကို အစွဲပြုခေါ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဓီရာမိုရ် ဟူသော အမည်ကို "မြဲမြံသောပညာရှိသူ၊ သာ၍ပညာရှိသူ" (တနည်း) "မောင်ပညာမြင့်"ဟု ဆိုလိုကြောင်း မှတ်ယူနိုင်သည်။<ref name="Human">{{Cite web|title=diramore-human-of-mawlamyine|url=https://mawlamyinedaily.com/2016/05/19/%e1%80%b1%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%b9%e1%80%9c%e1%80%bb%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%b3%e1%80%84%e1%80%b9%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%8a%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%bd/|accessdate=5 April 2020|archivedate=8 December 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191208095652/https://mawlamyinedaily.com/2016/05/19/%e1%80%b1%e1%80%99%e1%80%ac%e1%80%b9%e1%80%9c%e1%80%bb%e1%80%99%e1%80%ad%e1%80%b3%e1%80%84%e1%80%b9%e1%80%9e%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%82%e1%80%ae%e1%80%90%e1%80%95%e1%80%8a%e1%80%ac%e1%80%9b%e1%80%bd/}}</ref> ==ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး== ဓီရာမိုရ်ကို ၁၉၇၄ ဇွန် ၄ ရက်တွင် ဦးထွန်းနိုင်နှင့် ဒေါ်ညွန့်နွယ်တို့မှ [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[ကော့ကရိတ်မြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၇ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။<ref name="Human" /> အကိုအကြီးဆုံးကြောင့် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ဂီတကိုဝါသနာပါခဲ့သည်။ အသက် ၁၂နှစ်အရွယ်တွင် အကိုများဖွဲ့စည်းထားသော တီးဝိုင်း၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်လာကာ မော်လမြိုင်မြို့၌ကျင်းပသော ပွဲတော်များတွင် ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို ရူပဗေဒဂုဏ်ထူးဖြင့် အထက(၄)၊ မော်လမြိုင်မှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ <ref name="di-ra-mo">{{Cite web|title=di-ra-mo_profiled|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/19408-di-ra-mo-profiled.html/|access-date=5 April 2020|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324090607/https://www.mmtimes.com/lifestyle/19408-di-ra-mo-profiled.html}}</ref> ၁၉၉၃ တွင် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]] ဖွင့်လှစ်သောအခါ ဓီရာမိုရ်သည် ဂီတဘာသာရပ်ကို အထူးပြုသင်ယူခဲ့သည်။ <ref name="Human" /> ကျောင်းသားဘဝမှာပင် သူသည် ဂီတဖြင့်အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။<ref name="di-ra-mo" /> ကနဦးတွင် ဓီရာမိုရ်သည် [[မြန်မာဂီတ|မြန်မာဂီတ]]အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်၌ မြန်မာ့ရိုးရာဂီတအကြောင်း သင်ယူရသောအခါမှသာ ရိုးရာဂီတ၏ အလှနှင့် အနှစ်သာရကို သိမြင်နားလည်လာခဲ့သည်။ <ref name="irrawaddy">{{Cite web|title=diramore-interview-irrawaddy|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2013/07/13/44290.html/}}</ref> နောင်တွင် နိုင်ငံတော်အဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ဆိုကရေးတီးပြိုင်ပွဲများတွင် နှဲ၊ အိုးစည်၊ ဒိုးပတ် စသော ရိုးရာတူရိယာတို့ဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကာ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး ဆုတံဆိပ်များလည်း ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သူသည် အသံဖမ်းခြင်း၊ အသံထပ်ခြင်း၊ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေး ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ အသိပညာတို့ကို ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်ကြသော ဂီတလုလင်ဦးကိုကို၊ စန္ဒယားဦးလှထွတ်၊ တယောဦးတင်ရီ၊ ထရမ်းပက်ဦးဝင်းဦးတို့ထံမှ ရရှိခဲ့သည်။<ref name="irrawaddy" /> ဓီရာမိုရ်သည် ဝိဇ္ဇာ(ဂီတ) ဘွဲ့ကို ၁၉၉၇ တွင် ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Human" /> ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဓီရာမိုရ်ကို Monbukagakusho Scholarship Program of Japan မှ ပညာသင်ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုအနုပညာတက္ကသိုလ် (ဂဲဒိုင်) တွင် သုတေသနကျောင်းသားအဖြစ် ၂၀၀၄ အထိ တက်ရောက်ကာ ၂၀၀၆ တွင်မူ မဟာဝိဇ္ဇာ(ဂီတဖွဲ့သီမှု) ဘွဲ့ကို ၎င်းတက္ကသိုလ်မှပင် ရရှိခဲ့သည်။<ref name="Human" /> မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့အတွက် ဓီရာမိုရ် တင်သွင်းခဲ့သော တေးသွားအမည်မှာ ''End of This Life'' ဖြစ်သည်။ ထိုတေးသွားမှာ မြန်မာရိုးရာတီးလုံးကွက်တစ်မျိုးဖြစ်သော ''ဗျိုင်းတောင်'' (နာရေးတွင်တီးခတ်လေ့ရှိသောတေးသွား) ၏ အငွေ့အသက်ကို ဆင့်ပွားဖန်တီးရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ''End of This Life'' တေးသွားတွင် လူသားတစ်ယောက်၏ နောက်ဆုံးအချိန်မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သည့်ခံစားမှုများကို အပိုင်းငါးပိုင်းခွဲကာ ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းတို့မှာ - သတိပြန်လည်ခြင်း၊ အတိတ်ကိုအမှတ်ရခြင်း၊ နာကျင်ခြင်း၊ သေခြင်းတံခါးဝ၊ ချုပ်ငြိမ်းခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ ဓီရာမိုရ်သည် ဤတေးသွားကို အပြီးသတ်ရန် တစ်နှစ်ခန့် အချိန်ယူခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ဂျပန်တွင် ပညာသင်ယူဆဲကာလအတွင်း Bunkyo Amateur Orchestra ၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တီးခတ်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{Cite web|title=diramore-interview-popular|url=https://www.popularmyanmar.com/2019/03/28/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%BA%E1%80%94/#/|access-date=5 April 2020|archive-date=29 October 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201029205008/https://www.popularmyanmar.com/2019/03/28/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%BA%E1%80%94/#/}}</ref> ==အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း== ===အစိုးရဝန်ထမ်း=== ၁၉၉၇ တွင် ဓီရာမိုရ်သည် ပထမဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]]၊ ဂီတပညာဌာနတွင် နည်းပြအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့​နောက် ပညာသင်ဆုကိုရရှိရာ ဒုတိယဘွဲ့အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုအနုပညာတက္ကသိုလ်၌ ၂၀၀၃ မှ ၂၀၀၆ အထိ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။<ref name="di-ra-mo" /> ၂၀၀၇သို့​ရောက်​သောအခါ [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]]၊ ဂီတပညာဌာနတွင် လက်​ထောက်ကထိက ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ မှ ၂၀၁၁ အထိ ယဉ်​ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ [[အနုပညာ ဦးစီးဌာန]]တွင် လက်​ထောက်ညွှန်ကြား​ရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ မှာပင် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]]၊ ဂီတပညာဌာနသို့ တွဲဘက်ပါမောက္ခအဖြစ် ​​ပြန်လည်၍တာဝန်​ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၁၃တွင် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]]၊ ဂီတပညာဌာန၏ ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ တွင်မူ [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]] ၏ ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်(သင်ကြား)အဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ဓီရာမိုရ်သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းမှု]]ဖြစ်ပွားပြီးနောက် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)]] ၏ ဒုတိယပါ​မောက္ခချုပ်(သင်ကြား)အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref name="resign">{{Cite web|title=ဒုပါချုပ်ရာထူးမှ_ဓီရာမိုရ်နုတ်ထွက်|url=https://myanmardailynews.website/archives/3331/|access-date=25 June 2021|archive-date=29 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210629195451/https://myanmardailynews.website/archives/3331}}</ref> ===ဂီတပညာရှင်=== ဂီတပညာရှင်အ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်၊ ဂီတဒါရိုက်တာ၊ ဂီတမှူး စ​သော ကဏ္ဍအသီးသီးကို ​ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။၎င်းအနေဖြင့် အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများဖြင့် တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိပြီး ထိုပွဲများမှာ တီထွင်ဆန်းသစ်မှုရှိကာ ပရိသတ်အများ စိတ်ဝင်စားကြသည်။<ref>{{Cite web|title = မတူညီတဲ့ ပုံစံနဲ့ မြင်တွေ့ရဦးမယ့် NUAC ရဲ့ Orchestra Music Showcase|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/event/2018/06/29/162456.html}}</ref> <ref>{{Cite web|title = diramore-interview-mizzima|url=http://www.mizzimaburmese.com/tags/ttesnrng-thpchng-akydmii-dhiiraamiur/}}</ref>၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်း [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] မှ ဆက်လက်တာဝန်ယူမည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်ရှင်အား အသံပိုင်းဆိုင်ရာ တည်းဖြတ်မှုများအား တာဝန်ယူလျက်ရှိသည်။<ref name="resign"/><ref>{{Cite web|title = ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအတ္ထုပ္ပတ္တိရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရေးကော်မတီ၏ ၁၄ ကြိမ်မြောက် လုပ်ငန်းကော်မတီညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲကို မေ ၁၆ ရက်က ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားပြတိုက်၌ ပြုလုပ်|url=https://news-eleven.com/article/208449}}</ref> ===တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်=== ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ဓီရာမိုရ်သည် '''ဂစ်တာရှိလား''' အယ်လ်ဘမ်ဖြင့် ​တေး​ရေးဆရာ၊ အဆို​တော်အဖြစ် ဂီတ​လောကသို့ စတင်ဝင်​ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့​နောက် ၂၀၀၈ တွင် ဒုတိယအယ်လ်ဘမ် '''ကျွန်​တော်နဲ့ဂီတ'''၊ ၂၀၁၂ တွင် တတိယအယ်လ်ဘမ် '''လမင်းဖမ်းပွဲ''' နှင့် ၂၀၁၆ တွင် စတုတ္ထအယ်လ်ဘမ် '''မြစ်အိုကြီး''' တို့ ထွက်ရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title = diramore's-old-river-album-review-irrawaddy|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2016/01/24/105557.html/}}</ref> အဆို​တော်တစ်​ယောက်အ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် နိုင်ငံခြားအဆို​တော်အချို့နှင့် ဂီတဖန်တီးမှုများ ပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ တွင် ဂျပန်အဆို​တော် Suwa Junko နှင့်တွဲဖက်၍ ''"တံခါး/ Friends"'' အမည်ရှိ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို Kumamoto ငလျင်ပြန်လည်ထူ​ထောင်​ရေးရံပုံ​​ငွေအတွက် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title =junko-suwa-connecting-the-hearts|url=https://suwajunko.com/?lang=en/}}</ref> ၂၀၁၇တွင် အင်္ဂလိပ်အဆို​တော် Joss Stone ၏ ကမ္ဘာလှည့်​ဖျော်​ဖြေ​ရေးခရီးစဉ်အတွင်း သူမနှင့်တွဲဖက်ကာ ''"ဘုရား​ပေးဆု"'' အမည်ရှိ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို ပုံစံအသစ်ဖြင့် ဖန်တီးဖြန့်ချိခဲ့ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|title =joss-stone-total-world-tour|url =http://jstotalworldtour.com/tour/myanmar/|accessdate =5 April 2020|archivedate =24 March 2020|archiveurl =https://web.archive.org/web/20200324155356/http://jstotalworldtour.com/tour/myanmar/}}</ref> ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ပဉ္စမ တစ်ကိုယ်‌ေတာ်အယ်လ်ဘမ် “The Circle” ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၄ ခုနှစ်တွင် ခြောက်ခုမြောက် အယ်လ်ဘမ် “Night” ကို ထပ်မံ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူ၏ တေးဂီတအပေါ် ဘဝတသက်တာ သက်ရောက်မှုရှိသူများမှာ ထူးအိမ်သင်၊ ခင်ဝမ်း၊ ရွှေပြည်အေး နှင့် ဖရဲဒီ မာကရီ (Queen) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ===ဂီတဒါရိုက်တာ=== ဓီရာမိုရ်သည် "ဂီတကဗျာ"သံစုံတီးဝိုင်း (ယခင် - ​"​အော်ပရာ"သံစုံတီးဝိုင်း) ကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်​ထောင်ကာ ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် စတင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဓီရာမိုရ်နှင့် ဂီတကဗျာ၏ အ​စောဆုံးတင်ဆက်မှုမှာ ခိုင်သင်းကြည်မင်္ဂလာ​ဆောင်​ခွေ ဟု လူသိများ​သော "ချစ်သူတို့ရဲ့မင်္ဂလာ​တေး"အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title =chit-thu-doe-ye-mingalar-tay|url =https://www.joox.com/mm/album/peeVlJXMLauDPGgCT2EFQw/}}{{Dead link|date=December 2024 }}</ref> ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ဓီရာမိုရ်၏ ထင်ရှား​​သောလုပ်​ဆောင်ချက်များမှာ - [[၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ]]ဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲ၊ [[၂၀၁၄ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ]]ဖွင့်ပွဲ၊ပိတ်ပွဲ၊ ၂၀၁၇၊ ၂၀၁၈၊ ၂၀၁၉ တို့တွင် ကျင်းပခဲ့​သော [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]]​ချီးမြှင့်ပွဲ၊ ဂျပန်-မြန်မာပွဲ​​တော်၊ အာဆီယံ-ရုရှားသံစုံတီးဝိုင်းပူး​ပေါင်းတင်ဆက်မှု၊ Taipei Civic Orchestra၊ BBC Symphony Orchestra တို့ဖြင့် ပူး​ပေါင်းတင်ဆက်မှု စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web|title =myanmar-academy-ceremony-music|url =https://www.popularmyanmar.com/2019/03/28/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%BA%E1%80%94/|access-date =5 April 2020|archive-date =29 October 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20201029205008/https://www.popularmyanmar.com/2019/03/28/%E1%80%BB%E1%80%99%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%B7%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B9-%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%BA%E1%80%94/}}</ref><ref name="chord">{{Cite web|title =myanmar-orchestra-strikes-an-international-chord|url =https://www.mmtimes.com/lifestyle/25561-myanmar-orchestra-strikes-an-international-chord.html/|access-date =5 April 2020|archive-date =24 March 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20200324164319/https://www.mmtimes.com/lifestyle/25561-myanmar-orchestra-strikes-an-international-chord.html}}</ref><ref>{{Cite web|title =local-musicians-join-asean-russia-orchestra|url =https://www.mmtimes.com/lifestyle/1821-local-musicians-join-asean-russia-orchestra.html/|access-date =5 April 2020|archive-date =24 March 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20200324165816/https://www.mmtimes.com/lifestyle/1821-local-musicians-join-asean-russia-orchestra.html}}</ref><ref>{{Cite web|title =a-golden-evening-of-music|url =https://yangonlife.com.mm/en/article/golden-evening-music/|accessdate =5 April 2020|archivedate =24 March 2020|archiveurl =https://web.archive.org/web/20200324164320/https://yangonlife.com.mm/en/article/golden-evening-music}}</ref> ၂၀၁၆ တွင် ဓီရာမိုရ်သည် Charles Wallace Burma Trust (UK-registered Charity) အဖွဲ့အစည်း၏ ဆုချီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဘရစ္စတိုးတက္ကသိုလ်သို့ ဧည့်ပညာရှင်အဖြစ် ၃လကြာ သွား​ရောက်​ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web|title =charles-wallace-burma-trust-award|url =http://www.wallace-trusts.org.uk/cwt_burma.html/|accessdate =5 April 2020|archivedate =27 April 2020|archiveurl =https://web.archive.org/web/20200427203439/http://www.wallace-trusts.org.uk/cwt_burma.html}}</ref>ထိုကာလအတွင်း သူသည် BBC Symphony Orchestra နှင့် Orchestra for Myanmar and New Children's Choir တို့အတွက် မြန်မာဂန္ထဝင်သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်​သော "​ရွှေတညာ" သီချင်းကို Orchestral Version အဖြစ် စီစဉ်ဖန်တီး​ပေးရုံသာမက<ref name="chord" />ဘရစ္စတိုးတက္ကသိုလ်၊ အနုပညာဌာနတွင်လည်း မြန်မာဂန္ထဝင်ဂီတအ​ကြောင်းကို ​ဟော​ပြောပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title = diramore-talks-about-his-recent-compositions|url = http://www.bristol.ac.uk/arts/events/2016/november/diramore-talks-about-his-recent-compositions.html/}}{{Dead link|date=August 2021 }}</ref>ထို့ပြင် ဓီရာမိုရ်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် [[အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)]] မှ ဂီတ​ကျောင်းသား၊ ​ကျောင်းသူများနှင့် NUAC Orchestra ကို စတင်ဖွဲ့စည်းကာ ၂၀၁၈ တိုင်​အောင် ဂီတဖျော်​ဖြေပွဲများ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title =nuac-orchestra-music-showcase|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/event/2018/06/29/162456.html/}}</ref>ထိုမျှသာမက ဓီရာမိုရ်သည် ဝေလ၊ လင်းလင်း၊ [[ဟန်ထူးလွင်]]၊ [[စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်]]၊ [[နီနီခင်ဇော်]] စ​သောနာမည်​ကျော်အဆို​တော်များ၏ ​ဖျော်​ဖြေပွဲများတွင်လည်း ဂီတဒါရိုက်တာအဖြစ် ပူး​ပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title =wai-la-live-in-360|url =https://news-eleven.com/entertainment/81849/|access-date =5 April 2020|archive-date =29 August 2019|archive-url =https://web.archive.org/web/20190829193855/https://news-eleven.com/entertainment/81849|url-status =dead}}</ref><ref>{{Cite web|title =a-road-to-starry-night-big-bag|url=https://www.amazon.com/Road-Starry-Night-Unplugged-Explicit/dp/B082QR29L8/}}</ref><ref>{{Cite web|title =sai-sai-one-man-show|url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/local-celebrity/8982194/}}</ref> ===ဂီတမှူး=== ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ[[ကြည်ဖြူသျှင်]] ရိုက်ကူး​သော "ချစ်​သောအရိမဒ္ဒနပူရ၏မဟာ​အောင်ပွဲ" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် ရုပ်ရှင်​နောက်ခံ​တေးဖန်တီးသူ၊ ဂီတမှူးအဖြစ် စတင်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref name="mizzima">{{Cite web|title =diramore-interview-mizzima|url=http://www.mizzimaburmese.com/tags/ttesnrng-thpchng-akydmii-dhiiraamiur/}}</ref>ဂီတမှူးအ​နေဖြင့် ဓီရာမိုရ်သည် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]](တေးဂီတဆု) ၂ကြိမ် ရရှိထားသူ ဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ်မှာ "​ဇော်က က​နေသည်" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ်မှာ "လူးရတနာသိုက်" ရုပ်ရှင်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|title =diramore-second-academy|url =https://www.popularmyanmar.com/2017/03/28/%E1%80%82%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%B4%E1%80%B8-%E1%80%93%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%9A%E1%80%B9%E1%80%92%E1%80%99/|access-date =5 April 2020|archive-date =6 August 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20200806225437/https://www.popularmyanmar.com/2017/03/28/%E1%80%82%E1%80%AE%E1%80%90%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%B4%E1%80%B8-%E1%80%93%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%99%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9B%E1%80%B9-%E1%80%A1%E1%80%80%E1%80%9A%E1%80%B9%E1%80%92%E1%80%99/}}</ref> ၎င်းအပြင် ဓီရာမိုရ်သည် ဒါရိုက်တာ ဉာဏ်ကျယ်​စေ ရိုက်ကူး​သော "ကျွန်မ မလိုချင်တဲ့ ကျွန်မဘဝ" animation ဇာတ်လမ်းတိုဖြင့် အ​မေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်​သော Epic Animation, Comic and Game Festival 2016 မှ ချီးမြှင့်သည့် Best Music Score Award ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref name="My Life I Don’t Want">{{Cite web|title =my-life-i-don't-want|url =http://www.karamabeirut.com/portfolio-posts/my-life-i-dont-want/|access-date =5 April 2020|archive-date =25 March 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20200325020438/http://www.karamabeirut.com/portfolio-posts/my-life-i-dont-want/}}</ref> ယခုအချိန်ထိဆိုလျှင် သူသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ၅၀​ကျော်အတွက် ​​နောက်ခံ​တေးဂီတ ဖန်တီးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။<ref name="mizzima" /> ဓီရာမိုရ်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများထဲတွင် [[မြန်မာဂီတ]]ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဖြန့်​ဝေခြင်းတို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref name="di-ra-mo" />၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာရိုးရာဂီတ၊ သီချင်း ပုဒ်​ရေ ၁၀၀ ကို ​လေ့လာစုစည်းကာ ပြန်လည်အသံသွင်းသည့် "Beauty of Tradition" အမည်ရှိ ပ​ရောဂျက်ကို စတင်လုပ်​ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့​နောက် ဂျပန်မှ ​တေးထုတ်လုပ်​ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်​သော Airplane Label နှင့် ပူး​ပေါင်း၍ "Beauty of Tradition" ပ​ရောဂျက် အမည်​အောက်၌ မြန်မာရိုးရာဂီတအယ်လ်ဘမ် ၃​ ​ခွေကို ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဖြန့်ချိဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title =diramore-promotes-myanmar-classical-music|url =https://www.mmtimes.com/lifestyle/6837-diramore-promotes-myanmar-classical-music.html/|access-date =5 April 2020|archive-date =25 March 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20200325022828/https://www.mmtimes.com/lifestyle/6837-diramore-promotes-myanmar-classical-music.html}}</ref>သို့​သော်လည်း မြန်မာ့ဂီတကို ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀ မျှဖြင့် မလုံ​လောက်နိုင်ဟု ယူဆခဲ့သည်။ ထို့​ကြောင့် ပ​ရောဂျက်ကို မြန်မာရိုးရာဂီတ၊သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀၀ စုစည်းမှုအဖြစ် ထပ်မံချဲ့ထွင်ကာ '''"ဂီတရတနာ"''' ဟု ပြန်လည်အမည်​ပေးခဲ့သည်။<ref name="treasures">{{Cite web|title =gitayadana-reviving-forgotten-treasures|url =https://www.mmtimes.com/news/gitayadana-reviving-forgotten-treasures.html/|access-date =5 April 2020|archive-date =25 March 2020|archive-url =https://web.archive.org/web/20200325022833/https://www.mmtimes.com/news/gitayadana-reviving-forgotten-treasures.html}}</ref> ၎င်းပ​ရောဂျက်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီး ရှားပါး​နေပြီဖြစ်​သော မြန်မာရိုးရာဂီတ၊ သီချင်းပုဒ်​ရေ ၁၀၀၀ ကို ​အသံအရည်အ​သွေး​ကောင်း​ကောင်းဖြင့် လွယ်ကူစွာရှာ​ဖွေနားဆင်နိုင်​​သော ​ဂီတမော်ကွန်းတိုက်တစ်ခု ဖြစ်​ပေါ်လာ​စေရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ဤပ​ရောဂျက်မှ သီချင်းအသီးသီးကို နိုင်ငံအဝှမ်းမှ ရိုးရာဂီတပညာရှင်ကြီးများ၏ အကူအညီဖြင့် ​လေ့လာစုစည်းကာ ရိုးရာဂီတပညာရှင်များနှင့်အတူ ဂျပန်အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာ Hiroshi Iguchi ၏ အကူအညီဖြင့် ပြန်လည်အသံသွင်းခဲ့သည်။ ပ​ရောဂျက်တွင် ကဏ္ဍအားဖြင့် ၇ မျိုး ပါဝင်သည်။ ထိုကဏ္ဍများမှာ - ''မဟာဂီတ''၊ ''ကာလ​ပေါ်''၊ ''သဘင်ဂီတ''၊ ''မြန်မာဆိုင်း''၊ ''​ကျေးလက်ဂီတ''၊ ''နတ်ချင်း''၊ ''လက်စွမ်းပြ'' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းပ​ရောဂျက်ကို အတွဲ ၉ တွဲဖြင့် ဖြန့်ချိရန် စီစဉ်ထားသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် "ဂီတရတနာ" ကို စတင်မိတ်ဆက်ကာ Spotify၊ MMN နှင့် JOOX ကဲ့သို့​သော နိုင်ငံတကာနှင့် ပြည်တွင်း​တေးဂီတဝက်ဘ်ဆိုဒ်များတွင် ဖြန့်​ချိခဲ့သည်။<ref name="treasures" />၂၀၁၉​​နှောင်းပိုင်းတွင် "ဂီတရတနာ" အတွဲ ၆ အထိ ထွက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ဆရာတဖြစ်လဲ ဂီတပညာရှင် ဓီရာမိုရ်သည် ဂီတဆိုင်ရာအသိပညာများကို အခွင့်သင့်တိုင်း မျှ​ဝေ​လေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ အစိုးရဆိုင်ရာ၊ ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာ ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပအလုပ်ရုံ​ဆွေး​နွေးပွဲများ၊ ပညာရပ်နှီး​နှောဖလှယ်ပွဲများတွင် ပါဝင်​ဆွေး​နွေးခြင်း၊ ILBC၊ Yangon Music School၊ MMDC ကဲ့သို့​သော သင်တန်း​ကျောင်းများတွင် သင်ကြားပို့ချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်​လေ့ရှိသည်။ ===တည်ထောင်သူ=== ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ဂီတနှင့်ပန်းချီသင်တန်းကျောင်း Music City Myanmar (ဂီတမြို့) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ==ရရှိခဲ့သောဆုများ== {| class="wikitable sortable" |- ! ခုနှစ် ! ဆု ! အမျိုးအစား ! ရွေးချယ်ခံလက်ရာ ! ရလဒ် |- | ၂၀၀၉ || [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] || အကောင်းဆုံး နောက်ခံတေးဂီတဆု || ဇော်က ကနေသည် || {{won}}<ref>{{Cite web|title =diramore-interview-irrawaddy|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2016/01/24/105557.html/}}</ref> |- | ၂၀၁၆ || [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] || အကောင်းဆုံး နောက်ခံတေးဂီတဆု || လူးရတနာသိုက် || {{won}}<ref>{{Cite web|title=Myanmar Academy Awards for 2016|url=http://www.timeayeyar.com/2017/03/blog-post_1173.html|access-date=5 April 2020|archive-date=26 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200326071932/http://www.timeayeyar.com/2017/03/blog-post_1173.html}}</ref> |- | ၂၀၁၆ | [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] | အကောင်းဆုံးနောက်ခံတေးဂီတဆု |မှော်ကျောက်စာ |{{Nominated}} |- | 2016 || Epic Animation, Comic and Game Festival, USA || Best Music Score || ကျွန်မ မလိုချင်တဲ့ ကျွန်မဘဝ || {{won}}<ref name="My Life I Don’t Want" /> |- | ၂၀၁၉ || မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးမှပေးအပ်သော ဂုဏ်ပြုဆု || ဂီတ || – || {{won}}<ref>{{Cite web|title =myanmar-copyright-day|url =https://www.myawady.net.mm/index.php/arts/item/40295-2019-02-25-08-33-04/|accessdate =5 April 2020|archivedate =25 March 2020|archiveurl =https://web.archive.org/web/20200325062522/http://www.myawady.net.mm/index.php/arts/item/40295-2019-02-25-08-33-04/}}</ref> |- |၂၀၂၄ |[[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] |အကောင်းဆုံး နောက်ခံတေးဂီတဆု |အိပ်မက်ကာရန် |{{Win}} |} ==တေးအယ်လ်ဘမ်များ== ဓီရာမိုရ်သည် တစ်ကိုယ်တော်တေးအယ်လ်ဘမ် လေးခွေ ထွက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" |- ! ခုနှစ် ! အယ်လ်ဘမ် ! သီချင်းပုဒ်ရေ ! ထုတ်လုပ်ရေး |- | ၂၀၀၀ || ဂစ်တာရှိလား || ၁၁ || Third Eye |- | ၂၀၀၈ || ကျွန်တော်နဲ့ဂီတ || ၁၀ || Gita Kabyar Production |- | ၂၀၁၂ || လမင်းဖမ်းပွဲ || ၁၀ || Gita Kabyar Production |- | ၂၀၁၆ || မြစ်အိုကြီး || ၁၀ || Gita Kabyar Production |- | ၂၀၂၀ || စက်ဝိုင်း || ၁၀ || Gita Kabyar Production |- | ၂၀၂၀ || ည || ၁၀ || Gita Kabyar Production |- |} ==ကိုယ်ပိုင်ဘဝ== ဓီရာမိုရ်သည် မမေထူးချိုနှင့် ၂၀၀၈ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် သားသမီး ၃ဦး ထွန်းကားပြီးဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|title=diramore-songs-influenced-by-marriage-kids|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/217-diramore-songs-influenced-by-marriage-kids.html/|access-date=5 April 2020|archive-date=24 March 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200324091321/https://www.mmtimes.com/lifestyle/217-diramore-songs-influenced-by-marriage-kids.html}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:၁၉၇၄ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[Category:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] na9296foxtyr2wbne5k8kb72z042z6e 0 109232 1037463 667799 2026-06-11T11:04:41Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037463 wikitext text/x-wiki {{Infobox mountain | name = နော်ဘူဘောဆုတောင်းတောင် | other_name = | photo = Than Daung Gyi, Myanmar (Burma) - panoramio (4).jpg | photo_caption = | elevation_m = | elevation_ref = | prominence_m = | prominence_ref = | listing = | map = Myanmar | map_caption = မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်နေရာ | map_size = 200 | label_position = bottom | location = [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | range = | coordinates = {{coord|19.0742891|96.6810879|type:mountain_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | coordinates_ref = <ref name="GE">[[GoogleEarth]]</ref> | topo = | first_ascent = မသိရှိရ | easiest_route = }} '''နော်ဘူဘောဆုတောင်းတောင်''' သည် [[ကရင်ပြည်နယ်]]၏ အထင်ကရနေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး [[သံတောင်ကြီးမြို့]]တွင် တည်ရှိသည်။<ref name="elevennews">{{Cite web |url=https://news-eleven.com/news/44459 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=7 June 2019 |archive-date=7 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190607071544/https://news-eleven.com/news/44459 |url-status=dead }}</ref><ref name="dvbnews">http://burmese.dvb.no/archives/248124</ref> ==အသွင်အပြင်== နော်ဘူဘောတောင်သည် ကရင်ပြည်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးတောင်များထဲတွင် ပါဝင်ပြီး တောင်ပေါ်မှ လတ်ဆတ်သော‌လေကို ရှူရှိုက်ရင်း သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အလှအပရှုခင်းများကို ခံစားနိုင်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၈၂၄ ပေအမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ပေါ်သို့ တက်ရောက်ရာတွင် လှေကားထစ်ပေါင်း ၃၇၄ ထစ်ကို တက်ရသည်။ နော်ဘူဘောင်တောင်သို့ လာရောက်ကြသည့် ခရီးသွားများသည် အမျိုးမျိုးသော တောင်းဆုများကို ပြုကြသည်။<ref name="elevennews"/><ref name="dvbnews"/> ==တောင်၏ အမည်== တောင်၏ အမည်မှာ ဒဏ္ဍာရီထဲမှ ကရင်တိုင်းရင်းသူ "နော်ဘူဘော" ဟု အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တောင်ပေါ်သို့ တက်သည့် လှေကားထစ်များအနီးတွင် ဆုတောင်းသည့် အခန်းငယ်များ ရှိသည်။ တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် ကရင်တိုင်းရင်းသူလေး နော်ဘူဘော၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၊ နော်ဘူဘောအား တရားစီရင်ခဲ့သည့်နေရာ၊ နေဘူဘောရေချိုးဆိပ်စသည့် နေရာများကိုလည်း လေ့လာကြည့်ရှုနိုင်သည်။<ref name="elevennews"/><ref name="dvbnews"/> ==လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး== တောင်ငူမှ သံတောင်ကြီးမြို့သို့ ၂၈ မိုင်ခရီး သွားရ၏။ ထိုသို့ သွားရောက်ရာတွင် ၁၃ မိုင်မှ စတင်ကာ တောင်တက်ခရီး ဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်သို့ ခြေလျင်ခရီး ၄ မိုင် တက်ရသည်။ တောင်ခြေတွင် ယာဉ်များရပ်နားရန်နေရာ ရှိသည်။<ref name="elevennews"/><ref name="dvbnews"/> ==ဝန်ဆောင်မှုများ== ခရီးသွားများအတွက် ညအချိန်တည်းခိုရန်အတွက် ၁၅၀၀ ကျပ်သာ ကုန်ကျသည်။ ထမင်းတစ်နပ်အတွက် ၂၀၀၀ ကျပ် ကုန်ကျသည်။ နိုင်ငံခြားခရီးသွားများအနေနှင့်မူ သံတောင်ကြီးမြို့တွင်သာ တည်းခို၍ နော်ဘူဘောတောင်သို့ လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။<ref name="elevennews"/><ref name="dvbnews"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ]] [[Category:ကရင်ပြည်နယ်]] [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ]] 0gxyor84qip046n7asjgltle67xpwpv 0 110297 1037457 1025924 2026-06-11T10:44:42Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 3 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037457 wikitext text/x-wiki {{Infobox | title = နေပြည်တော် ဗစ်တိုးရီးယား မုဒိမ်းမှု | image = [[File:VID 20190706 105008.webm|300px]] | caption = ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်တွင် ရန်ကုန် CID ရုံးရှေ့၌ ဆန္ဒပြနေကြပုံ | label1 = တည်နေရာ | data1 = [[နေပြည်တော်]]၊ သပြေကုန်း၊ Wisdom Hill မူကြိုကျောင်း | label2 = အခင်းဖြစ်ပွားသည့်ရက် | data2 = ၁၆ မေ ၂၀၁၉ | label3 = အမှုဖွင့်တိုင်ကြားသည့်ရက် | data3 = ၁၇ မေ ၂၀၁၉ | label4 = ရဲတပ်ဖွဲ့မှ သံသယရှိသူအား ဖမ်းဆီးသည့်ရက် | data4 = ၃၀ မေ ၂၀၁၉ (ပထမအကြိမ်)<br> ၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉(ဒုတိယအကြိမ်) | label5 = တရားရုံး စတင်စစ်ဆေးသည့်ရက် | data5 = ၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ | label6 = သံသရှိသူအား တရားရှင် လွှတ်ပေးသည့်ရက် | data6 = ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉ | label7 = အမှုအမျိုးအစား | data7 = သက်ငယ်မုဒိမ်းမှု | label8 = စွဲချက်ပုဒ်မ | data8 = ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၃၇၆/၅၁၁ | label9 = နစ်နာသူ | data9 = ဗစ်တိုးရီးယား (အမည်ဝှက်) | label10 = စွပ်စွဲခံရသူ | data10 = အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီး | label11 = လက်ရှိအခြေအနေ | data11 = တရားခံအစစ်အမှန်အား ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေး | label12 = တရားစွဲဆိုမှုများ | data12 = * ကိုအောင်ကြီးမှ ရဲချုပ်အား နစ်နာကြေး ကျပ်သိန်း ၅,၀၀၀ ဖြင့် တရားစွဲဆိုမှု * ဗစ်တိုးရီးယားဖခင်မှ ရဲတပ်ဖွဲ့အား ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုရန် ပြင်ဆင်မှု }} '''နေပြည်တော် ဗစ်တိုးရီးယား မုဒိမ်းမှု''' သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊ သပြေကုန်းရှိ Wisdom Hill ပုဂ္ဂလိကမူကြိုကျောင်း၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နှစ်နှစ်ခွဲအရွယ် ကျောင်းသူလေး (အမည်ဝှက် - ဗစ်တိုးရီးယား) အား မုဒိမ်းကျင့်ခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအမှုသည် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲများကိုယ်တိုင် [[ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန|ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့|မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]]မှ တာဝန်ရှိသူများအား အမှုကို မပေါ်ပေါ်အောင် ဖော်ထုတ်ရန် မှာကြားခဲ့ရသည်အထိ ထူးခြားခဲ့သည့်အပြင်၊ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ပြည်သူအများကို အမျက်ဒေါသထွက်စေခဲ့ပြီး တရားမျှတမှုရရှိရေးအတွက် လူထုဆန္ဒပြပွဲများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် အမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|title=Deputy Police Chief Defends Handling of Toddler Sexual Assault Case|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/deputy-police-chief-defends-handling-toddler-sexual-assault-case.html|work=The Irrawaddy|date=5 July 2019}}</ref><ref>{{Cite news|title=State leaders order justice for sexually abused child in Nay Pyi Taw|url=https://elevenmyanmar.com/news/state-leaders-order-justice-for-sexually-abused-child-in-nay-pyi-taw|work=Eleven Media Group|date=1 July 2019|language=en|archive-date=6 July 2019|access-date=6 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190706093119/https://elevenmyanmar.com/news/state-leaders-order-justice-for-sexually-abused-child-in-nay-pyi-taw|url-status=dead}}</ref> ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အဆိုပါမူကြိုကျောင်းမှ ကြီးကြပ်ရေးမှူး၏ ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူ အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီးကို သံသယရှိသူအဖြစ် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၄ ရက်နေ့တွင် ရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၃၇၆ (မုဒိမ်းမှု) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရဲတပ်ဖွဲ့၏ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများအပေါ် လူထုက မကျေနပ်သဖြင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပြစ်မှုဆိုင်ရာစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန (CID) ရုံးရှေ့၌ လူထောင်ပေါင်းများစွာ စုရုံးကာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။<ref name="BKKPostProtest">{{Cite news|url=https://www.bangkokpost.com/world/1708042/thousands-protest-myanmar-child-rape|title=Thousands protest Myanmar child rape|date=6 July 2019|work=Bangkok Post}}</ref> တရားခွင်အတွင်း ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားများ မပြနိုင်ခြင်းနှင့် အရေးကြီးသည့် CCTV မှတ်တမ်းများ ပျောက်ဆုံးနေခြင်းတို့ကြောင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံးက အောင်ကြီးအား တရားရှင် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါမုဒိမ်းမှုသည် အမှုဖြစ်ပွားပြီး ၇ နှစ်နီးပါး ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း (၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ) ယနေ့တိုင် တရားခံအစစ်အမှန်ကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခြင်း မရှိသေးသည့်အတွက် "တရားခံပျောက်ဆုံးနေသော မုဒိမ်းမှု" အဖြစ် လူသိများဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=2019-12-18 |title="အောင်ကြီးမဟုတ်ရင် ဘယ်သူလဲ" ဗစ်တိုးရီးယားအတွက် တရားမျှတမှုခရီး ဤတွင်ပြီးပြီလား |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2896/ |access-date=2026-04-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == အမှုဖြစ်စဉ် အကျဉ်းချုပ် == ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဗစ်တိုးရီးယားဟု အမည်ဝှက်ပေးထားသည့် ကလေးငယ်သည် ကျောင်းမှ ပြန်လာပြီးနောက် ယင်းနေ့ညနေပိုင်းတွင် မိန်းမကိုယ်အတွင်းမှ သွေးများထွက်နေသည်ကို မိခင်ဖြစ်သူက စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အစိုးရဆေးရုံ၏ စစ်ဆေးချက်များအရ အဆိုပါဒဏ်ရာမှာ အဓမ္မပြုကျင့်ခံရမှု၏ ရလဒ်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့ပြီးနောက် အမှုဖြစ်စဉ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းကလေးငယ်အား နေပြည်တော် ခုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံကြီးတွင် ဆေးစစ်ချက်ယူခဲ့ရပြီး ကူးစက်ရောဂါများ ကြိုတင်ကာကွယ်နိုင်ရန် HIV ကာကွယ်ဆေးနှင့် အခြားလိုအပ်သော ဆေးဝါးများကို တိုက်ကျွေးခဲ့ရသည်။နောက်ရက်တွင် မိခင်ဖြစ်သူသည် နေပြည်တော်၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊ အမှတ် (၁) ရဲစခန်း၌ တိုင်ကြားချက်ဖွင့်လှစ်ကာ အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2019-12-23 |title=ပြည်သူများ၏ ရှုတ်ချခြင်း ခံလိုက်ရသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/12/23/211399.html |access-date=2026-04-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> == သံသယရှိသူအား ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခြင်း == အမှုဖွင့်ပြီးနောက် ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်အတူ Wisdom Hill မူကြိုကျောင်းမှ CCTV မှတ်တမ်းများကို ဗစ်တိုးရီးယား၏ ဖခင်ဖြစ်သူက ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခဲ့သည်။ အဆိုပါမှတ်တမ်းတွင် မူကြိုကျောင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် အမျိုးသားတစ်ဦးကို ဖခင်ဖြစ်သူက တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက်၊ Wisdom Hill မူကြိုကျောင်း ကြီးကြပ်ရေးမှူး ဒေါ်ဥမ္မာလှိုင်၏ ယာဉ်မောင်းဖြစ်သူ အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီးကို သံသယရှိသူအဖြစ် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့ပြီး ပြစ်မှုဆိုင်ရာစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန (CID) သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း CID က စစ်ဆေးရာတွင် ပြစ်မှုကျူးလွန်ကြောင်း ပေါ်ပေါက်ခြင်းမရှိဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးထားသည့် အောင်ကြီးကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ <ref name="MMTimesSuspectAppearCourt">{{Cite news|url=https://www.mmtimes.com/news/child-rape-suspect-appears-court.html|title=Child-rape suspect appears in court|date=5 July 2019|work=The Myanmar Times|language=en-US|accessdate=6 July 2019|archivedate=5 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190705205648/https://www.mmtimes.com/news/child-rape-suspect-appears-court.html}}</ref> === ဒုတိယအကြိမ် ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် တရားစွဲဆိုခြင်း === [[နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ ထုတ်ပြန်ချက်ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ရောက်ရှိနေသည့် ယာဉ်မောင်း အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီးကို CID ရဲတပ်ဖွဲ့က လေယာဉ်ဖြင့် နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ၎င်းအား နေပြည်တော် ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံး၌ ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေပုဒ်မ ၃၇၆ (မုဒိမ်းမှု) ဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=RFA |first=သီဟထွန်း၊ |date=2020-12-10 |title=နစ်နာမှုပြန်ကုစားဖို့ ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ပြန်တရားစွဲတာလို့ ကို‌အောင်ကြီးရှေ့နေပြော |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aunggyi-file-a-lawsuit-police-12102020064605.html |access-date=2026-04-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတအိမ်တော်၌ ပြုလုပ်သော သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့မှ ဒုရဲချုပ် [[အောင်နိုင်သူ]]က အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီးကို ဖမ်းဆီးခဲ့ခြင်းမှာ ခိုင်မာသည့် သက်သေအထောက်အထားများ ရှိသောကြောင့်သာ တရားစွဲဆိုခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း သတင်းမီဒီယာများအား တရားဝင် ပြောကြားခဲ့သည်။အောင်ကြီးအား ပထမအကြိမ် ခေါ်ယူစစ်ဆေးစဉ်က သိမ်းဆည်းထားသည့် ၎င်း၏ အတွင်းခံဘောင်းဘီတွင် သုက်ပိုး (Sperm) တွေ့ရှိရသည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကလေးငယ်၏ ဒဏ်ရာနှင့် ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ မှန်းဆချက်ကို အောက်ပါအတိုင်း ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2019-07-15 |title=ဗစ်တိုးရီးယားအမှု ပထမဆုံးရုံးချိန်း စစစ်ပြီ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-48985994 |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> {{Quote|text=ကလေးက ဒီအရွယ်လေးမှာ ဒီလူကြီးက လုပ်တာကို ကလေးက ဒီလောက်လေးပဲလားလို့ (ဒီလောက်လေးပဲ ဒဏ်ရာရသလားလို့) အဲသလို သုံးသပ်မယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်သိပါတယ်။ သို့သော် ကျွန်တော်တို့ ဒါနှမချင်း မစာနာလို့ ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ကလေးက ပြောနေတာ သူလက်နဲ့ လုပ်ပါတယ်လို့ ပြောနေတာ။ အဲသလိုဆိုရင် ဘာပြုလို့ sperm (သုက်ပိုး) ရှိနေတာလဲလို့ ခင်ဗျားတို့ မေးမှာပေါ့။ သူလည်း ဒီလိုစိတ်များရှိနေခဲ့ရင် ဒီထဲမှာ နှိုက်ထားမယ်လို့ (ပေါင်ကြားကို ညွှန်ပြရင်းပြော) ကျွန်တော်တို့ သုံးသပ်ရပါတယ်။ နှိုက်ထားပြီးတော့မှ ကလေးကို နှိုက်လိုက်ရင်တော့ ဒီ sperm ဟာ ပါသွားနိုင်ပါတယ်။|sign=ဒုရဲချုပ် အောင်နိုင်သူ|source=၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၅ ရက်၊ သမ္မတအိမ်တော် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ}} အဆိုပါ ပြောကြားချက်သည် လူမှုကွန်ရက်သုံးစွဲသူများအကြား လှောင်ပြောင်ဝေဖန်မှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး သိပ္ပံနည်းကျ စစ်ဆေးချက်များထက် မှန်းဆချက်များအပေါ် အခြေခံသည်ဟု ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite news |title=ဗစ်တိုးရီးယား အမှုအတွက် လူသက်သေ၊ ရုပ်ဝတ္ထုသက်သေများ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-48889433 |access-date=2026-04-15 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့် ရုံးထုတ်စစ်ဆေးခြင်း == ဗစ်တိုးရီးယား အမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၁၉ ဇူလိုင် ၁၅ ရက်နေ့၌ [[နေပြည်တော်]] ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံးတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရုံးထုတ်ခဲ့သည်။ စစ်ဆေးခြင်းမရှိသေးပဲ ရှေ့နေကိုယ်စားလှယ်စာတင်ခြင်း နှင့် အခြားဥပဒေဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကိုသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=ဗစ်တိုးရီးယားအမှု တရားစွဲဆိုခံရသူ ကိုအောင်ကြီးကို ရုံးထုတ်၊ ဇူလိုင် ၂၄ ရက်နေ့ ရုံးချိန်းရမန်ယူ |url=https://burmese.dvb.no/post/337249 |access-date=2026-04-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> === တရားစီရင်ရေး ဖြစ်စဉ်နှင့် သက်သေခံချက်များ === အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီးအား တရားစွဲဆိုပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ဦးခင်မောင်ဇော် ဦးဆောင်သည့်အဖွဲ့က ရှေ့နေပါဝါ တင်သွင်းခဲ့သည်။ထို့နောက် တရားခွင်အတွင်း စစ်ဆေးမှုများ၌ အဓိကသက်သေဖြစ်သူ ဗစ်တိုးရီးယားက ၎င်းအား အဓမ္မပြုကျင့်သူမှာ "ကိုကို" ဖြစ်ပြီး "ဆရာမနှင်းနု သိသည်" ဟု ထွက်ဆိုခဲ့သည့်အပြင်၊ ဓာတ်ပုံများဖြင့် ပြသ၍ မေးမြန်းရာတွင်လည်း ကိုကိုညီညီဆိုသူ၏ ဓာတ်ပုံကို ပြသခဲ့သည်။တစ်ဖက်တွင် ဗစ်တိုးရီးယားအမှုမှ စွပ်စွဲခံ ကလေးနှစ်ဦး ကျောင်းကိုမလာဖူးဘူးဟု ကျောင်းတာဝန်ခံက ငြင်းဆိုခဲ့သည့်အပြင် Wisdom Hill မူကြိုကျောင်းဘက်မှလည်း ၎င်းတို့ကျောင်း၌ မုဒိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း မရှိကြောင်း ကျောင်းတက်နေသည့် ကလေးမိဘများကို ခေါ်ယူကာ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=RFA |date=2020-12-18 |title=ရဲတပ်ဖွဲ့ကို တရားစွဲထားတဲ့ ကိုအောင်ကြီးရဲ့ နစ်နာမှု တရားရုံးက လက်ခံ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/aunggyi-appear-at-court-12182020001356.html |access-date=2026-04-15 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref>ဆရာမ နှင်းနုသည်လည်း ဘီဘီစီနှင့် အင်တာဗျူးတွင် ဘယ် ကိုကို ကိုမှ မဆူလိုက်တာ ဆရာ၊ ကိုကို ဆိုတဲ့ နာမည်လည်း မရှိဘူး ၊ သမီးကလည်း ကိုကို ဆိုတဲ့ နာမည်နဲ့ လာမတိုင်ဘူးဟု ငြင်းဆန်ခဲ့သည်၊<ref>{{Cite web |date=2019-07-05 |title=Wisdom Hill ကျောင်း ဗစ်တိုးရီးယား အမှု - သမီးလေး အတွက် အမှန်တရားကို ဖော်ထုတ်ပေးဖို့ ဆရာမတောင်းဆို |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-48884937 |access-date=2026-04-15 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> အမှုတွင် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည့် Wisdom Hill မူကြိုကျောင်းမှ CCTV မှတ်တမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက် ရုံးချိန်းတွင် တရားရုံးသို့ ရောက်ရှိလာသည့် CCTV အထိုင်စက် (DVR+Hard-disk) ကို ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များက စစ်ဆေးရာ အခင်းဖြစ်ပွားသည့် မေလ ၁၆ ရက်နေ့ မှတ်တမ်းများ အပါအဝင် အခြားမှတ်တမ်းများ လုံးဝ ပါဝင်လာခြင်း မရှိတော့ပေ။ CCTV ထိန်းသိမ်းသူ ရန်နောင်ဌေး၏ ထွက်ဆိုချက်အရ အခင်းဖြစ်ပွားသည့်နေ့ မှတ်တမ်းကို Memory Stick ဖြင့် ကူးယူ၍ ရဲစခန်းသို့ အပ်နှံခဲ့ကြောင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် CID မှ အထိုင်စက်ကို ဖြုတ်ယူသွားခဲ့သော်လည်း ပြန်လည်အပ်နှံရာတွင် ကျောင်းပိုင်ရှင်ထံသာ အပ်နှံခဲ့ကြောင်း သိရသည်။နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက် ရုံးချိန်းတွင် ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များက စစ်ဆေးခဲ့သော်လည်း အခင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မေလ ၁၆ ရက်နေ့ မှတ်တမ်းများမှာ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း မရှိတော့ဘဲ လုံးဝ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကွန်ပျူတာပညာရှင်များအသင်းမှ ကျွမ်းကျင်သူများက တရားရုံးခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အတတ်နိုင်ဆုံး ကြိုးပမ်းဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသော်လည်း အဆိုပါ အရေးကြီးမှတ်တမ်းများကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့ခြင်း မရှိပေ။<ref>{{Cite web |title=ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအပေါ် မေးခွန်းများ |url=https://news-eleven.com/article/151760 |access-date=2026-04-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> နေပြည်တော် ခုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံကြီးမှ မှုခင်းဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာတင်မိုးမိုးခိုင်၏ ထွက်ဆိုချက်အရ ကလေးငယ်၏ မိန်းမကိုယ်မှ ထွက်သည့် အရည်စစ်ဆေးချက် ဓာတ်ခွဲခန်းမှန်ပြားကို ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် CID မှ ဒုတိယရဲမှူးကြီး လှဟန် ပါဝင်သည့်အဖွဲ့ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ <ref>{{Cite news |title=ဗစ်တိုးရီးယား အမှု - ကလေးကို တရားရုံးမှာ ဘယ်လို စစ်မလဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/49642075 |access-date=2026-04-15 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> === '''စီရင်ချက်နှင့် နောက်ဆက်တွဲဖြစ်စဉ်များ''' === တရားလိုပြသက်သေများ ဖြစ်ကြသည့် ကျောင်းကြီးကြပ်ရေးမှူး ဒေါ်ဥမ္မာလှိုင်နှင့် ဆရာမများ၏ ထွက်ဆိုချက်အရ အောင်ကြီးမှာ ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်း မရှိကြောင်း ထွက်ဆိုခဲ့ကြသည်။ တရားခွင်အတွင်း ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထား မပြနိုင်ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံးက အောင်ကြီးအား တရားရှင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=ဗစ်တိုးရီးယားကိုယ်တိုင်ထွက်ဆိုသည့်တရားခွင် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2558/ |access-date=2026-04-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> အောင်ကြီး လွတ်မြောက်ပြီးနောက် တစ်ရက်အကြာ ဒီဇင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ နိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့က သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး နစ်နာသူ ဗစ်တိုးရီးယား၏ အမည်ရင်း၊ မိဘများ၏ အမည်များနှင့် ကိုယ်ရေး အချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော် ပြောသည့်အပြင် ‘ ရဲဇာနည်’ Facebook စာမျက်နှာတွင် ထုတ်ဖော် ပြသမှုကြောင့် လူထု၏ အပြင်းအထန်ဝေဖန်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2019-12-19 |title=ရဲသတင်းစာရှင်းလင်းမှု ဥပဒေနဲ့ မညီဟု ဝေဖန်ခံရ |url=https://burmese.voanews.com/a/victoria-case/5212202.html |access-date=2026-04-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> === '''တန်ပြန်တရားစွဲဆိုမှုများ''' === ဗစ်တိုးရီးယားအမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၉ရက် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၏ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ကလေးငယ်၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်များကို ထုတ်ဖော်ခဲ့မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့မှ အရာရှိကြီး (၃) ဦးနှင့် ရဲဇာနည် Facebook စာမျက်နှာ တာဝန်ခံတို့ကို တရားစွဲဆိုနိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်သော ရှေ့နေများအသင်း (ILAM) က နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ စာတင်၍ ခွင့်ပြုချက်တောင်းခံခဲ့သည်။တရားစွဲဆိုရန် လျှောက်ထားခြင်းခံရသည့် အရာရှိကြီးများမှာ - ၁။ ရဲမှူးချုပ် စိုးနိုင်ဦး (မှုခင်းရဲတပ်ဖွဲ့မှူး) ၂။ ရဲမှူးကြီး မင်းဟန် (မှုခင်းညွှန်ကြားရေးမှူး) ၃။ ရဲမှူးကြီး သာဒွန်း (မှုခင်းရဲတပ်ဖွဲ့ဌာနမှူး) တို့ ဖြစ်ကြသည်။၎င်းတို့သည် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများ ဖြစ်နေသည့်အတွက် ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ချိုးဖောက်မှုများဖြင့် တရားစွဲဆိုနိုင်ရန် ဥပဒေနှင့်အညီ ကြိုတင်ခွင့်ပြုမိန့် (Sanction) တောင်းခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ ဦးသိန်းသန်းဦးက အဆိုပါလုပ်ဆောင်ချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားစီရင်ရေးစနစ်တစ်ခုလုံးကို စိန်ခေါ်နေသည့် ဗစ်တိုးရီးယားအမှုတွင် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2020-01-15 |title=မှုခင်းရဲတပ်ဖွဲ့အရာရှိသုံးဦးကို တရားစွဲဖို့ သမ္မတထံလျှောက်ထား |url=https://burmese.voanews.com/a/complain-to-myanmar-presidnet-in-order-to-sue-police-offcers-/5246377.html |access-date=2026-04-15 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2019-12-27 |title=ရဲတပ်ဖွဲ့တာဝန်ရှိသူများကို တရားစွဲရန် စာရေးဆရာ ထင်လင်းဦးအား ကိုယ်စားလှယ် လွှဲအပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2019/12/27/211679.html |access-date=2026-04-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2020-01-02 |title=ဗစ်တိုးရီးယား အမှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး ရဲတပ်ဖွဲ့ တာဝန်ရှိသူများကို တရားစွဲရန် ပြင်ဆင်နေ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/01/02/211986.html |access-date=2026-04-15 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> အမှုဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း BBC သတင်းဌာနနှင့် ရှေ့နေ ဒေါ်စုဒါလီအောင် တို့၏ သီးသန့်အင်တာဗျူး၌ အောင်ကြီးဘက်မှ ရှေ့နေ ဒေါ်စုဒါလီအောင်၏ ဖြေကြားချက်များသည် ၎င်းသားများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကိုများစွာ ထိခိုက်နစ်နာစေသည့်အတွက်ဟုဆိုပြီး Wisdom Hill မူကြိုကျောင်း ကြီးကြပ်ရေးမှူး ဒေါ်ဥမ္မာလှိုင်က ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀၁ (က) (၂) ဖြင့် တရားလို ပြုလုပ်ကာ ဒေါ်စုဒါလီအောင်အား ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်တရားရုံး၌ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်တွင် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=ကိုအောင်ကြီး၏ ရှေ့နေကို ကျပ်သိန်း ၁၀၀ ဖြင့်အာမခံပေး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/2604/ |access-date=2026-04-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ဒေါ်ဥမ္မာလှိုင်မှဆက်၍ ဗစ်တိုးရီးယား၏ဖခင်ဖြစ်သူ၊ ဗစ်တိုးရီးယား၏ ဦးလေးဖြစ်သူနှင့် အဒေါ်ဖြစ်သူ၊ အောင်ကြီး၏ရှေ့နေ ဦးခင်မောင်ဇော်၊ တရားလိုဘက်မှလိုက်ပါ ဆောင်ရွက်နေသည့် ဒေါ်ရွက်နုအောင်နှင့် ဒေါက်တာဝင်းကိုကိုသိန်း (သက္ကမိုးညိုအကောင့်ပိုင်ရှင်) တို့အား ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀၁ (က) (၂) ဖြင့် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်တွင် ထပ်မံအမှုဖွင့်ခဲ့ပြန်သည်။ထိုသို့ ပုဗ္ဗသီရိမြို့နယ်၊ ပတ္တာနယ်မြေရဲစခန်းတွင် အမှုဖွင့်ခဲ့ခြင်းအမှုကိုမူ ရဲတပ်ဖွဲ့က ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် မတ်လထဲတွင် အမှုပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last= |first=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=ဗစ်တိုးရီးယားမိသားစုပါ ၆ ဦးကို ကျောင်းကြီးကြပ်ရေးမှူးကဖွင့်သည့်အမှု ရဲပိတ်သိမ်း |url=https://myanmar-now.org/mm/news/3250/ |access-date=2026-04-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၈ရက်တွင် ဗစ်တိုးရီးယားအမှုတွင် ကျူးလွန်သူအဖြစ် စွပ်စွဲခံရပြီး အချုပ်သားဘဝဖြင့် ၆ လကျော်ကြာ အမှုရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည့် ကိုအောင်ကြီး (ခ) အောင်ကျော်မျိုးသည် ၎င်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် မိသားစု နစ်နာမှုများအတွက် ရဲတပ်ဖွဲ့ထံမှ နစ်နာကြေး ကျပ်သိန်း ၅,၀၀၀ ရလိုကြောင်း နေပြည်တော် ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံး၌ တရားမမှုအဖြစ် လျှောက်ထားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=ကျပ်သိန်း ၅၀၀၀ ရလိုကြောင်း တရားစွဲဆိုမှုအတွက် ရဲချုပ်ကို တရားရုံးဆင့်ခေါ်မည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/5262/ |access-date=2026-04-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ရဲချုပ်အား တရားစွဲဆိုခြင်း နှင့်ပတ်သတ်သည့် အဆိုပါအမှုတွင် တရားပြိုင်ဖြစ်သူ ရဲချုပ် ဒုတိယရဲဗိုလ်ချုပ်ကြီး အောင်ဝင်းဦးအား တရားရုံးက ဆင့်ခေါ်ခဲ့ရာ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက် ရုံးချိန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ ဥပဒေဌာနမှ ကိုယ်စားလှယ်များ လာရောက်ခဲ့သည်။ တရားလိုရှေ့နေ ဦးခင်မောင်ဇော်၏ အဆိုအရ ရဲတပ်ဖွဲ့ဘက်မှ ညှိနှိုင်းရန် ကမ်းလှမ်းမှုမရှိဘဲ အမှုကို တရားခွင်၌သာ အဆုံးထိ ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းသွားမည်ဟု အကြောင်းပြန်ခဲ့သည်။ ကိုအောင်ကြီးကလည်း ၎င်းအနေဖြင့် ငွေကြေးတစ်ခုတည်းအတွက် မဟုတ်ဘဲ ထိခိုက်ခဲ့ရသည့် ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာအတွက် အမှုကို အဆုံးထိ ရင်ဆိုင်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ဒက္ခိဏခရိုင်တရားရုံးက အဆိုပါတရားမမှုကို ရက်ပေါင်း ၅၄၀ (တစ်နှစ်ခွဲ) အတွင်း အပြီးစစ်ဆေးရန် ညွှန်ကြားထားသည်။ ဗစ်တိုးရီးယားအမှု စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ မေလမှစတင်၍ (၂၀၂၆ ခုနှစ်အထိ) ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ကိုအောင်ကြီးမှလွဲ၍ အခြားမည်သည့် သံသယတရားခံကိုမျှ ထပ်မံဖော်ထုတ် ဖမ်းဆီးနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။<ref>{{Cite web |last=Myanmar Now |date=0001-11-30 |title=သိန်း ၅၀၀၀ ရလိုကြောင်း တရားစွဲဆိုခံရမှု ညှိနှိုင်းရန်မရှိဟု ရဲတပ်ဖွဲ့အကြောင်းပြန် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/5476/ |access-date=2026-04-15 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ==လူထုလှုပ်ရှားမှုများနှင့်တုန့်ပြန်ချက်များ == သံသယရှိသူ အောင်ကျော်မျိုး (ခ) အောင်ကြီးအား ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးနောက်၊ ဗစ်တိုးရီးယား၏ ဖခင်ဖြစ်သူနှင့် [[ဧရာဝတီသတင်းဌာန]]တို့၏ သီးသန့်အင်တာဗျူးတွင် ကလေးငယ်က ၎င်း၏ဖခင်အား ပြောဆိုခဲ့သည့် “ကိုကိုလုပ်တာ” နှင့် “ဆရာမနှင်းနု သိတယ်” ဆိုသည့် ပြောကြားချက်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ တစ်ဆင့်စကား ပြောကြားချက်အပေါ် အခြေခံ၍ လူမှုကွန်ရက်သုံးစွဲသူများအကြား တရားမျှတမှုအတွက် အပြင်းအထန် ဝေဖန်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ === နိုင်ငံတော်၏ တုံ့ပြန်မှု === ဗစ်တိုးရီးယားအတွက် တရားမျှတမှုရရှိစေရန် ‘Justice for Victoria’ ဟူသော စာသားများဖြင့် လူမှုကွန်ရက်တွင် လှုံ့ဆော်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည့်အပြင်၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် မြို့ကြီးအတော်များများတွင် အမှုမှန်ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ [[ဇော်ဌေး|ဦးဇော်ဌေး]]က အမှုမှန်ကို မပေါ်ပေါ်အောင် ဖော်ထုတ်ရန် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများက တာဝန်ရှိသူများထံ မှာကြားထားပြီးဖြစ်ကြောင်း လူမှုကွန်ရက်မှတစ်ဆင့် သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။လူမှုကွန်ယက်သုံးစွဲသူများကမူ တစ်လကျော်ကြာမြင့်လာမှုနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ဤသို့ဖြင့် မြို့ကြီးများတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဆန္ဒပြပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite news|title=Protesters in Myanmar demand justice after 2-year-old raped|url=https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/protesters-in-myanmar-demand-justice-after-2-year-old-raped/2019/07/06/8addce58-9fd1-11e9-83e3-45fded8e8d2e_story.html|work=The Washington Post|date=6 July 2019|language=en|accessdate=6 July 2019|archivedate=6 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190706105913/https://www.washingtonpost.com/world/asia_pacific/protesters-in-myanmar-demand-justice-after-2-year-old-raped/2019/07/06/8addce58-9fd1-11e9-83e3-45fded8e8d2e_story.html}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ '''ဗစ်တိုးရီးယားအမှုအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေး ဆန္ဒပြပွဲများ''' ! မြို့အမည် !! ရက်စွဲ !! ခန့်မှန်းလူအင်အား !! ဆန္ဒပြသည့်ပုံစံနှင့် တောင်းဆိုချက်များ |- | [[ရန်ကုန်မြို့|ရန်ကုန်]] || ၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၆,၀၀၀ ခန့် || အင်းစိန်ရှိ စီအိုင်ဒီရုံးရှေ့တွင် အဖြူရောင်တီရှပ်များ ဝတ်ဆင်၍ "ဗစ်တိုးရီးယားအတွက်တရားမျှတမှု" စသောဆိုင်းဘုတ်များကိုင်ဆောင်ကာ ဆန္ဒပြခြင်း။ စစ်ဆေးမှုမြန်ဆန်ရေး၊ ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိရေးနှင့် တရားမျှတမှုရှိရေး တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite news|title=Protesters in Myanmar demand justice after 2-year-old was allegedly raped|url=https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/06/asia-pacific/crime-legal-asia-pacific/protesters-myanmar-demand-justice-2-year-old-allegedly-raped/|work=The Japan Times|date=6 July 2019|accessdate=6 July 2019|archivedate=6 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190706153331/https://www.japantimes.co.jp/news/2019/07/06/asia-pacific/crime-legal-asia-pacific/protesters-myanmar-demand-justice-2-year-old-allegedly-raped/}}</ref><ref>{{Cite news|title=Thousands protest amid outcry over Myanmar child-rape case|url=https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-child-rape-thousands-protest-justice-for-victoria-11697174|work=[[:en:CNA (news channel)|CNA]]|date=6 July 2019|accessdate=6 July 2019|archivedate=6 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190706105923/https://www.channelnewsasia.com/news/asia/myanmar-child-rape-thousands-protest-justice-for-victoria-11697174}}</ref> |- | [[တောင်ကြီးမြို့|တောင်ကြီး]] || ၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၁၀၀ ခန့် || ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပန်းခြံမှ စူဠာမုနိဘုရားအထိ လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြခြင်း။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို ထိရောက်စွာ အရေးယူပေးရန် တောင်းဆိုသည်။<ref>{{Cite web |title=Wisdom Hill မူကြိုကျောင်းသူအမှု အမှုမှန်ပေါ်ရေးနှင့် သက်ငယ်မုဒိမ်း ပပျောက်ရေး တောင်ကြီး တွင် ဆန္ဒပြ |url=https://burmese.dvb.no/post/335835 |access-date=2026-04-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> |- | [[ပြည်မြို့|ပြည်]] || ၆ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၁၀၀ ခန့် || ဗိုလ်ချုပ်မြင်းစီးရုပ်မှ ဘူတာရှေ့အထိ ဗီနိုင်းများဖြင့် အသံတိတ်ဆန္ဒပြခြင်း။<ref>{{Cite web |last=DVB TV News |date=2019-07-07 |title=DVB - ပြည်မြို့မှာ ဗစ်တိုးရီးယားအတွက် ရာချီပြီးဆန္ဒပြ |url=https://www.youtube.com/watch?v=PTIp0yDSb2k |access-date=2026-04-15}}</ref> |- | [[တောင်ငူမြို့|တောင်ငူ]] || ၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၃၀၀ ခန့် || ရွှေဆံတော်ဘုရား အရှေ့ဘက်မုခ်မှစတင်၍ ကြွေးကြော်သံများဖြင့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း။<ref>{{Cite web |title=Victoria အမှု တရားမျှတမှုရှိစေရေး တောင်ငူမြို့နေပြည်သူ အင်အား ၃၀၀ ခန့်ဖြင့် စုပေါင်း ဆန္ဒထုတ်ဖော် |url=https://news-eleven.com/article/121488 |access-date=2026-04-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |archive-date=8 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190708103127/https://news-eleven.com/article/121488 |url-status=dead }}</ref> |- | [[မန္တလေးမြို့|မန္တလေး]] || ၈ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၁,၀၀၀ ခန့် || [[မဟာအောင်မြေမြို့နယ်]] ၆၆ လမ်းမှ မနော်ရမ္မံကွင်းအထိ ဆန္ဒပြခြင်း။ သုံးဘီးကား ၈၀ ခန့်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် သက်ငယ်မုဒိန်း ပပျောက်ရေး တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |title=ဗစ်တိုးရီးယားအတွက် အမှုမှန်ပေါ်ပေါက်ရေး မန္တလေးတွင် ဆန္ဒပြ |url=https://burmese.dvb.no/post/336105 |access-date=2026-04-15 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> |- | [[မကွေးမြို့|မကွေး]] || ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၅၀၀ ခန့် || ကန်သာရပ်ကွက် အေးစေတီအနီးမှ စတင်၍ တရားမျှတမှုရရှိရေးနှင့် နောက်ထပ်ဗစ်တိုးရီးယားများ မပေါ်ပေါက်စေရေးအတွက် ဆန္ဒပြခြင်း။<ref>{{Cite web |title=ဗစ်တိုးရီးယားအမှု အမှုမှန်ပေါ်ပေါက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ မကွေး၊ ပုသိမ်၊ ဘားအံ၊ လားရှိုးနှင့် ပခုက္ကူမြို့တွင် ဆန္ဒထုတ်ဖော် |url=https://news-eleven.com/article/122624 |access-date=2026-04-15 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |archive-date=16 July 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190716034223/https://news-eleven.com/article/122624 |url-status=dead }}</ref> |- | [[ပုသိမ်မြို့|ပုသိမ်]] || ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၂,၀၀၀ ခန့် || အမှုမှန်ပေါ်ပေါက်ရေးနှင့် ကလေးသူငယ်များ လုံခြုံသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ရရှိရေးအတွက် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း |- | [[ဘားအံမြို့|ဘားအံ]] || ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၁၀၀ ခန့် || ဗစ်တိုးရီးယားအတွက် တရားမျှတမှုရရှိရေးနှင့် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သော တရားစီရင်ရေးအတွက် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း။ |- | [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]] || ၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၁၉ || ၂၀၀ ခန့် || တရားမျှတမှုရရှိရေးနှင့် တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးအတွက် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း။ |} ==နောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ == အစိုးရမှ နေပြည်တော်ရှိ မူကြိုကျောင်း ၇ ကျောင်းကို ခေတ္တပိတ်ခဲ့သည်။ အင်တာနက်သုံးစွဲသူအများစုသည် မိန်းကလေးငယ်တစ်ဦး၏ အရိပ်ပုံစံပါရှိသော ပုံတွင် "Justice for Victoria"ဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသော ပုံကို [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] profile picture အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး အမှုအတွက် တရားမျှတမှုကို ပါဝင်တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။<ref name="STNurseryShutdown">{{Cite news|url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-shuts-nurseries-makes-arrest-in-rape-of-2-year-old|title=Myanmar shuts nurseries, makes arrest in rape of 2-year-old|date=4 July 2019|work=Straits Times|language=en-US}}</ref> လူမှုကွန်ယက် အထူးသဖြင့် Facebook ပေါ်တွင် ပြည်သူအများမှ အစိုးရအနေဖြင့် ပါဝင်ရန်တောင်းဆိုခဲ့ကြပြီး အစိုးရဘက်မှလည်း အမှန်တရားပေါ်ထွက်လာစေရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် [[လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာန|လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန]] သည် နေပြည်တော်တစ်ဝှမ်း Wisdom Hill အပါအဝင် မူကြိုကျောင်း ၁၀ ကျောင်းကို တည်ထောင်ခွင့်ပြုမိန့်မရှိဘဲ ဖွင့်လှစ်ထားသည့်အတွက် ပိတ်ပစ်ရန် ညွှန်ကြားချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name="Irrawaddy">{{Cite news|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/govt-pledges-truth-will-revealed-toddler-rape-case.html|title=Govt Pledges Truth will be Revealed in Toddler Rape Case|date=2 July 2019|work=The Irrawaddy|language=en-US}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist|2}} [[Category:ရာဇဝတ်မှုများ]] nj47zo0e0scu7nh8qxkawwidqo90yzh 0 111824 1037474 744785 2026-06-11T11:31:55Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037474 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |name =ပန်းတိုင်းတောကျေးရွာ |native_name = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွာများ|ကျေးရွာ]] |image_skyline = |image_size = |image_caption = |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_label_position =right |pushpin_map_caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name ={{flag|Myanmar}} |subdivision_type1 =[[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ပခုက္ကူခရိုင်]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြိုင်မြို့နယ်]] |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |population_as_of = |population_footnotes = |population_total = |population_density_km2= |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6.30 |coordinates = {{coord|21|29|05.3|N|94|49|33|E|region:MM|display=inline,title}}<ref>{{Cite web|url=http://www.maplandia.com/burma/magwe/myaing/padaingdaw/|title=Padaingdaw Map &#124; Burma Google Satellite Maps|website=www.maplandia.com}}</ref> |elevation_footnotes = levation_m = |elevation_ft = |website = |footnotes = }} '''ပန်းတိုင်းတော ကျေးရွာ''' ({{Lang-en| Padaingdaw}}) သည် [[မြန်မာနိုင်ငံ | မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ]]၊ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး]] ၊ [[ပခုက္ကူခရိုင်]] ၊ [[မြိုင်မြို့နယ်]] တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကျေးရွာ တရွာဖြစ်သည်။ <ref>[https://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Myaing_-_Magway_MIMU154v04_03May2016_A1.pdf] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190717212819/http://themimu.info/sites/themimu.info/files/documents/Tsp_Map_VL_Myaing_-_Magway_MIMU154v04_03May2016_A1.pdf |date=17 July 2019 }} -Myanmar Information Management Unit 2019</ref> <ref>[https://news-eleven.com/article/106610] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190809134039/https://news-eleven.com/article/106610 |date=9 August 2019 }} - Eleven Media Group နှင့် စေတနာရှင်များ ပူးပေါင်း၍ သောက်သုံးရေလှူဒါန်း</ref> == ဘာသာရေးနှင့်သက်ဆိုင်သောနေရာများ== * ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ရည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတိုက် * မတ္တထောင် မြတ်စွာဘုရား * ဓမ္မဝိဟာရ သာသန ဗိမာန် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း == ပညာရေး == * အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ ၊ ပန်းတိုင်းတောကျေးရွာ == စီးပွားရေး == * စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ]] {{Magway-geo-stub}} sul8ibolrjmruee8yyi3tp7rj4fss3x 0 112330 1037475 868609 2026-06-11T11:34:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037475 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ပန်းရောင်ခြယ် | native_name = | native_name_lang = | image = | image_size = | caption = | background = solo_singer | birth_name = ပန်းရောင်ခြယ် | birth_date = {{birth date and age|1996|01|14|df=yes}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | death_date = | instrument = [[စန္ဒယား]] | genre = [[Pop music|Pop]], [[R&B]] | occupation = [[အဆိုတော်]] | years_active = ၂၀၁၅ - လက်ရှိ | label = | associated_acts = | website = }} '''ပန်းရောင်ခြယ်''' ({{lang-en|Pan Yaung Chel}} (၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ တေးရေး နှင့် အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် ပွဲဦးထွက် album ဖြစ်သော ''Wake Up Daddy'' ကို သူမ၏ အဖေ [[ဂရေဟမ်]] နှင့် အတူသီဆိုခဲ့သည်။ ==ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး== ===၁၉၉၆-၂၀၁၃အတွင်း ငယ်ဘဝနှင့်ပြည်ပတွင်နေထိုင်မှု=== သူမ၏မိဘများမှာ [[ဂရေဟမ်]] နှင့် သင်ဇာဦး တို့ဖြစ်သည်။ သူမကို ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ရန်ကုန်မြို့]] ၌ မွေးဖွားသည်။ သူမတွင် ပန်းသွန်းခြယ် ဟု ခေါ်သော ညီမတစ်ယောက်ရှိသည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ကျောင်းများကို လေ့လာခဲ့သည်။ သူမသည် ၉နှစ် အရွယ်တွင် Yin Mar Record Label's ၏ ကလေးသီချင်းများ အယ်လ်ဘမ် အတွက် သူမ၏ "Twinkle Twinkle Little Star" သီချင်းကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် သူမသည် သူမ မိသားစု နှင့်အတူ [[ဩစတေးလျ]] သို့ပြောင်းရွေ့ ခဲ့သည်။ သူမသည်ပညာရေး အတွက် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သူမ ၏ ဖခင်၊မိခင်နှင့် ညီမလေးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ သူမသည် St Brigid's College, မှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်က ဘွဲ့ရရှိရာ နောက်ထပ် လေ့လာမှုများ အတွက် ထပ်မံ ကြိုးစားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title=Pan Yaung Chel's Education|url=http://www.pyoneplay.com/show/13bb8cad31d64bc69fa1243a547f369a/video/M5aXFkYjE6F70Os99JW-Vk6FaxeACSQX|work=pyoneplay.com|accessdate=17 November 2017|archive-date=20 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180220092324/http://www.pyoneplay.com/show/13bb8cad31d64bc69fa1243a547f369a/video/M5aXFkYjE6F70Os99JW-Vk6FaxeACSQX}}</ref> ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူမ၏ အဖေ ဂရေဟမ်သည် ရန်ကုန် တွင် တစ်ကိုယ်တော် ဖျော်ဖြေပွဲ ကျင်းပရာ သူမ၏ သီချင်းသီဆိုမှု စွမ်းရည် များကြောင့် ချီးကျူးခံခဲ့ရသည်။ == အလုပ်အကိုင် == === ၂၀၁၄-၂၀၁၇ အတွင်း Wake Up Daddy သီချင်းနှင့်စတင်=== [[File:Graham and Pan Yaung Chel performing for Coca Cola Festival 2016.jpg|thumb|Graham and Pan Yaung Chel performing for Coca-Cola Festival 2016]] [[File:"Wake Up Daddy!" DVD Album Signing Event (January 2017).jpg|thumb|"Wake Up Daddy!" DVD Album Signing Event (January 2017)]] အထက်တန်းကျောင်းပြီးနောက် သူမသည် အနောက်တိုင်း ဩစတေးလျတက္ကသိုလ် ၌ လေ့လာမှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ တက္ကသိုလ်ပညာရေး မပြီးမီ သူမ၏ ပွဲဦးထွက် အယ်လ်ဘမ် ''Wake Up Daddy'' အတွက် သူမ၏ အဖေ ဂရေဟမ်နှင့်အတူ ကြိုးစားခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ် ၌ လူကြိုက်အများဆုံး သီချင်းမှာ (Wake Up Daddy) ဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းကို ကလေးများ နှင့် ဆယ်ကျော်သက်များ အပြင် လူကြီးများပါ ကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|title=Celebrities' Junior - "Wake Up Daddy!"|url=https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=1757458657843944&id=1627797554143389&ref=bookmarks|work=Eleven Broadcasting|accessdate=17 November 2017}}</ref> ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော ဤအယ်လ်ဘမ် တွင် သီချင်း Video ၁၄ ပုဒ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ===၂၀၁၈-လက်ရှိ ဂီတလမ်းကြောင်း=== ၂၀၁၈ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းလောက်တွင် သူမ၏ တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် ထွက်ဖို့ရှိကြောင်း သူမ၏အင်တာဗျူးတွင် ပြောပြသွားခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Pan Yaung Chel's Solo Album To Be Released In 2018|url=http://news-eleven.com/entertainment/31022|work=news-eleven.com|accessdate=8 January 2018|archive-date=12 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180112035626/http://news-eleven.com/entertainment/31022|url-status=dead}}</ref> [[ဖေဖော်ဝါရီ]] ၉ရက်နေ့တွင် သူမ၏ အဖေနှင့်တူတူရေးသားထားသော "Butterflies" သီချင်းကို [[Facebook]],[[YouTube]] Channel တို့တွင့် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title="Butterflies"|url=https://www.facebook.com/panyaungchelofficial/videos/2005065576485125/|work=Pan Yaung Chel|accessdate=11 February 2018}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ရက်နေ့ တွင် သူမအကြောင်းရေးသားထားသော"You Set Me Free" သီချင်းကို Facebook, YouTube channel တို့တွင် တင်ပေးခဲ့ပြန်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သူမ၏ ပထမဦးဆုံး တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် "Let It Go" အတွက် သီချင်း ဗီဒီယို တစ်ပုဒ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|title="Let It Go [official music video]"|url=https://www.facebook.com/panyaungchelofficial/videos/2205589439660032/|work=Pan Yaung Chel|accessdate=21 November 2018}}</ref>ဤသီချင်း ဗီဒီယို ကို Facebook စာမျက်နှာ နှင့် YouTube Channel တို့တွင် ဖြန့်ချိသည့်အချိန်ကတည်းက လူကြိုက်များခဲ့ကြသည်။ ဤသီချင်း ဗီဒီယိုကို မဖြန့်ချိမှီ ၅ ရက်အလိုက တင်ခဲ့သော Teaser ဗီဒီယို အတိုလေးကတည်းကပင် ပရိသတ်များက အားပေးခဲ့ကြသည်။ ===ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း=== သူမသည် ၂၀၁၆ မှ ၂၀၁၇ အတွင်း Dutch Mill အချိုရည် အတွက် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် နှင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် Sun Silk ခေါင်းလျော်ရည် အတွက် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|title=Pan Yaung Chel Wants To Continue Singing As Long As There Are People That Wants To Listen|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/2017/07/21/138911.html|work=burma.irrawaddy.com|accessdate=25 July 2017}}</ref> ထို့အပြင် သူမသည် Nescafe ကော်ဖီတွင်လည်း ၁ နှစ် တိုင်အောင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် [[Samsung]] ၏ နောက်ဆုံးပေါ်ထုတ်ကုန်များ ကြော်ငြာရန် အတွက် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{cite web|title=A Small Talk With Pan Yaung Chel On Samsung Galaxy A8 Commercial Shooting Set|url=https://www.facebook.com/momolaytv/videos/1989283851313701/?hc_ref=ARQ7DU-0z47aVZWPwOhcTCgtrJkgBXXvJyYpy6LHdS_-POzpeZxdjENNRIOY3FUFiN8|work=Momolay TV|accessdate=8 February 2018}}</ref> ==တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ်များ== * ''Wake Up Daddy!'' (၂၀၁၅) ===Single သီချင်းများ=== * Butterflies (2018) * You Set Me Free (2018) * Let It Go (2018) ===ပါဝင်သီဆိုဖူးသော သီချင်းများ=== * Ba Wa Ye' A Date Bal (Myit Zi Ma Go Thwar Ja Myi) (2014) * မောင်လူချော (Padamyar FM) (2016) * Dream Holiday (Cherry FM 7th Anniversary) (2017) * ကြင်နာခြင်းရယ်အချစ်ရယ် (Sal Nhit Sal Moe) (2017) * ကနဦးပုံပြင် (Sal Nhit Sal Moe) (2017) * Tha Chin Ne' Ka Khone Lite (Thingyan Fever) (2017) * Kat Chit Mal (April Queens) (2017) * အမုန်းနိဒါန်း (Music Soon Lan Lil' Chan - လစ်တယ်(လ်)ချမ်း (2017) * Shall We Meet Again (Kiss Museum - James) (2017) * ဒိုင်ယာရီ (Gi Ta Bay Da - [[လွှမ်းပိုင်]]) (2017) * Bar Kyaunt (Man Thiri 20th Anniversary) (2018) == ကိုးကား == {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{Facebook|panyaungchelofficial}} *{{Instagram|panyaungchel}} [[Category:၁၉၉၆ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံမှ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များ]] aiyhcva0rlrjgan6zvjgzznibs3yu22 0 120556 1037379 841050 2026-06-11T06:39:07Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037379 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{Cleanup}} {{overly detailed}} }} '''တပ်မတော်အက်ဥပဒေ''' ၁၄ ခုကို ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် [[မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန]]က လက်ရှိ ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။ == သမိုင်း == ၁၉၃၅ ခု ဩဂုတ်လ ၂ ရက်တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာပြည်အက်ဥပဒေကို [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ|ဗြိတိသျှ]]အစိုးရက အတည်ပြုထုတ်ပြန်ခဲ့၏။ ယင်းဥပဒေအရ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်မှုခံပြည်နယ်အဖြစ်မှခွဲထွက်ပြီး ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်း သီးခြားကိုလိုနီနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ ကာကွယ်ရေးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့၊ အတွင်းဝန်များရုံးတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခု ဧပြီလ ၁ရက်မှ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သောအချိန်၌ မြန်မာပြည် ကြည်းတပ်မတော်တွင် သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း ၄ ရင်း၊ အရာရှိအရံတပ်ဖွဲ့ ၁ ခု၊ မြန်မာပြည်နယ်ခြားတပ်များ ၈ ရင်း၊ မြန်မာပြည်စစ်ပုလိပ်တပ်များ ၃ ရင်း၊ နယ်ခြားတပ်အနည်းငယ်နှင့် မြို့စောင့်တပ်တို့ရှိခဲ့သည်။ သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများတွင် တောင်တန်းဒေသသားများကို အရာခံဗိုလ်များနှင့် စစ်သားများအဖြစ် ခန့်အပ်၍ မြန်မာလူမျိုး တစ်စုံတစ်ယောက်ကိုမျှ ခန့်အပ်ခြင်းမပြုခဲ့ချေ။<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense |accessdate=12 October 2019 |archivedate=12 October 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191012061149/https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense }}</ref> ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်တင်ပြီးနောက်လွတ်လပ်ရေး ကြေညာသည့်နေ့မှစ၍ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ မြန်မာပြည်အက်ဥပဒေသည် သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့ပြီးလျှင် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းကြေညာခဲ့လေသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ [[မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|မန်းဝင်းမောင်]] သည် မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် (ကြည်း)အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(ရေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(လေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ''၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ'' ကိုထုတ်ပြန်ကျေညာခဲ့သည်။ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်း၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ကျေးဇူးခံစားခွင့်များ၊ ပြစ်မှုများ၊ ပြစ်ဒဏ်များ၊ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုမီ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းများ၊ စစ်တရားရုံးများလိုက်နာရမည့်ကျင့်ထုံးများ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းများ၊ ရေယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ နှင့် နည်းဥပဒေများ ပါဝင်သည်။<ref>https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220808040447/https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do;jsessionid=7E8F0ECFC4E6C8D08A41E57083FC8C7E?lawordSn=8545 |date=8 August 2022 }}</ref> လက်ရှိ ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးသည့် ဥပဒေ ၁၄ ခုကို [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] အစိုးရ၏အာမခံချက်များ၊ ကတိများ နှင့် တာဝန်ခံချက်များ စိစစ်ရေးကော်မတီက စိစစ်သုံးသပ်လျက်ရှိသည်။<ref>{{Cite web |url=https://news-eleven.com/article/128292 |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |access-date=12 October 2019 |archive-date=12 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191012101318/https://news-eleven.com/article/128292 |url-status=dead }}</ref> == လက်ရှိ တပ်မတော်အက်ဥပဒေများ == လက်ရှိ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် တပ်မတော်အက်ဥပဒေများမှာ- # ၁၉၄၈ ခုနှစ် လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ (ပြောင်းရွှေ့ရေး) အက်ဥပဒေ၊ # ၁၉၅၆ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကာကွယ်ရေး (စစ်ဆင်မှုအထူးစီမံချက်) အက်ဥပဒေ၊ # ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်အက်ဥပဒေ၊ # မြန်မာနိုင်ငံပြည်စောင့်တပ်အက်ဥပဒေ (THE MYANMAR TERRITORIAL FORCE ACT) # စစ်ဘက်ရာထူးနှင့် အဆင့်အခေါ်အဝေါ်များသုံးစွဲခြင်းကို ကန့်သတ်သည့် ဥပဒေ၊ # တပ်မတော်ဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အသုံးပြုခြင်းဥပဒေ၊ # တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ၊<ref>https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=961{{Dead link|date=December 2022 }}</ref> # နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အဆောက်အအုံနှင့် လုပ်ငန်းများဥပဒေ၊ # ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ၊ # မသန်မစွမ်းဖြစ်သွားသော တပ်မတော်သားများနှင့်  သေဆုံးသော သို့မဟုတ် ကျဆုံးသော တပ်မတော်သားများ၏ မိသားစုများအား ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ရေးဥပဒေ၊ # မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်း အဖွဲ့ဥပဒေ၊ # ရေယာဉ်များ လက်နက်တပ် ဆင်မှုတားမြစ်ရေးဥပဒေ၊ # အရန်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ၊ နှင့် # နယ်ခြားစောင့်တပ်ဥပဒေ (ခေတ္တဆိုင်းငံ့) စသည့် ဥပဒေ၊ အက်ဥပဒေ ၁၄ ခုကို ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။<ref>https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/lawdatabase/my/ministry/ကာကြယ္ေရး-ဝန္ၾကီးဌာန{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> == ပြဋ္ဌာန်း နှင့် ပြင်ဆင် == === ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ (ပြောင်းရွှေ့ရေး) အက်ဥပဒေ။ === ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ (ပြောင်းရွှေ့ရေး) အက်ဥပဒေ။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေ အမှတ် (၆၃) ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ၊ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ စဝ်ရွှေသိုက် နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၁၀ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၆ ရက်။(၁၉၄၈ ခု၊ နိုဝင်္ဘာလ ၆ ရက်။) အမိန့်အရ၊ ရွှေဘော် နိုင်ငံတော်သမ္မတအတွင်းဝန်။ [အမှတ် ၂၂၃] ===== ပြင်ဆင် [ ပြင်ဆင် : 04.11.2010 ] ===== === လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ(ပြောင်းရွှေ့ရေး) အက်ဥပဒေကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ === (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၂၆/၂၀၁၀) (ပုံ)သန်းရွှေ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ === ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကာကွယ်ရေး (စစ်ဆင်မှုအထူးစီမံချက်)အက်ဥပဒေ === ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကာကွယ်ရေး (စစ်ဆင်မှုအထူးစီမံချက်)အက်ဥပဒေ (၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၁၀) ===== ပြင်ဆင် ===== === ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ။ === ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ။ [၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၄၃။] ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ၊ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ ဦးဝင်းမောင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်။ (၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်။) အမိန့်အရ ပါစိန် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အတွင်းဝန်။ =====ပြင်ဆင်===== [ ပြင်ဆင် : 05.09.1960, 05.10.1961, 20.06.1962, 10.05.1989, 04.11.2010 ] ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ တပ်မတော် (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေ။ [၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၃။] ဦးဝင်းမောင် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် (၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်) အမိန့်အရ သာထက် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ အတွင်းဝန် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်(ပြင်ဆင်ချက်)အက်ဥပဒေ။ [၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေ အမှတ် ၃၉။] ဦးဝင်းမောင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်။ (၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်။) အမိန့်အရ၊ သာထက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အတွင်းဝန်။ [အမှတ် ၈၉] တော်လှန်ရေးကောင်စီ၊ ရန်ကုန်မြို့ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေကို ပြင်သည့် ဥပဒေ။ [၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၁။] ဗိုလ်နေဝင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ။ ၁၃၂၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၃ ရက်။ (၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်။) အမိန့်အရ၊ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုကို အတွင်းဝန်၊ နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ [နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၈၉] ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၅၁ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၆ ရက် (၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်) (ပုံ)စောမောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်အက်ဥပဒေကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၂၅/၂၀၁၀) ၁၃၇၂ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် (၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်) (ပုံ) သန်းရွှေ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး၊ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၁၂။) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၈ ရက် (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်) (ပုံ) ဝင်းမြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် == ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်အက်ဥပဒေ၊ == [[၁၉၅၉]] ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ။ [၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၄၃။] [ ပြင်ဆင်: 05.09.1960, 05.10.1961, 20.06.1962, 10.05.1989, 04.11.2010 ] အောက်ပါအတိုင်း အက်ဥပဒေအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ == အမည် == အခဏ်း ၁။ နိဒါန်း။ အမည်နှင့် စတင် အာဏာတည်သည့် နေ့ရက်။ ၁။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေသည်၊ နိုင်ငံတော်သမတက အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် သတ်မှတ်သည့်နေ့ရက်တွင် စတင်အာဏာတည်ရမည်။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများ။ ၂။ ။ (၁) အောက်တွင်ဖော်ပြထားသူများသည်၊ မည်သည့်နေရာအရပ်၌မဆို ရောက်ရှိနေစေကာမူ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာကြရမည်။ (က) တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းနေကြသော အရာရှိများ၊ (ခ) ဤအက်ဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသောသူများ၊ (ဂ) မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် (ကြည်း)အက်ဥပဒေ (The Burma Army Act)၊ သို့တည်းမဟုတ် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(ရေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ[The Burma Naval (Discipline) Act,1947]၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(လေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ [The Burma Air Force (Discipline) Act, 1947] ကို၊ ဤအက်ဥပဒေအာဏာတည်အံ့ဆဲဆဲကာလက လိုက်နာရသူများ၊ ထို့ပြင် (ဃ) အခြားနည်းအားဖြင့် စစ်ဘက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည် မဟုတ်စေကာမူ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန် ၌၊ စစ်စခန်းတွင်၊ စစ်ချီနေသည့်အခါတွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤကိစ္စအလို့ငှါ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် သီးခြားသတ်မှတ်ထားပြီးဖြစ်သော နယ်စပ်စစ်စခန်း တခုခုတွင်၊ တပ်မတော်၏အစိတ် အပိုင်းတခုခုက တာဝန်ပေးခြင်းခံရသူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းအစိတ်အပိုင်း တခုခုတွင်အမှုထမ်းရွက် နေရသူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းအစိတ်အပိုင်းတခုခုတွင် နောက်လိုက်နောက်ပါဖြစ်ကြသူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းအစိတ်အပိုင်းတခုခုနှင့် လိုက်ပါလာကြသူများ။ (၂) ပုဒ်မခွဲ(၁)၊ အပိုဒ်(က)၊ (ခ)၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ)အရ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတိုင်းသည်၊ မိမိ၏စစ်မှုထမ်းခြင်းရပ်စဲလိုက်သည်အထိ၊ နည်းလမ်းတကျ အငြိမ်းစားပေးလိုက်သည်အထိ၊ ထွက်ခွင့် ပေးလိုက်သည်အထိ၊ နုတ်ပယ်လိုက်သည်အထိ၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်လိုက်သည်အထိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်လိုက်သည်အထိ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာလျက်ရှိရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်များ။ ၃။ ။ ဤအက်ဥပဒေတွင် အကြောင်းအရာနှင့်ဖြစ်စေ၊ ရှေ့နောက်စကားတို့၏ အဓိပ္ပာယ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ မဆန့်ကျင်လျှင်- (က) “တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးနှင့် သက်ဆိုင်စေရာ ၌၊ အောက်ပါအတိုင်း၊ ထိုသူပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသည့်အချိန်ကို ဆိုလိုသည်။ (၁) ရန်သူနှင့်ပြိုင်ဆိုင် တိုက်ပွဲဆင်နွှဲနေသော တပ်ဖွဲ့တဖွဲ့တွင်၊ တွဲဘက်ထားသည့်အချိန်၊ သို့တည်း မဟုတ် ပါဝင်သည့်အချိန်၊ သို့တည်းမဟုတ် (၂) ရန်သူက လုံးဝသော်လည်းကောင်း၊ တစိတ်တဒေသသော်လည်းကောင်း၊ သိမ်းပိုက်ထားသော တိုင်းပြည်တပြည်၌ ဖြစ်စေ၊ နေရာတခု၌ဖြစ်စေ၊ တိုက်ပွဲဆင်နွှဲနေသည့်အချိန်၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းကဲ့သို့သော တိုင်းပြည် တပြည်သို့ဖြစ်စေ၊ နေရာတခုသို့ဖြစ်စေ၊ စစ်ချီတက်ရာ၌ ပါဝင်သည့်အချိန်၊ သို့တည်းမဟုတ် (၃) နိုင်ငံခြားနိုင်ငံတခုကို သိမ်းပိုက်ထားသော တပ်ဖွဲ့တဖွဲ့တွင် တွဲဘက်ထားသည့်အချိန်၊ သို့တည်း မဟုတ် ပါဝင်သည့်အချိန်။ (ခ) “လေယာဉ်”ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် လေယာဉ်ပျံများ၊ ဓာတ်ပုံးပျံများ၊ လေတံခွန်ဓာတ်ပုံးပျံများ၊ လေသင်္ဘောများ၊ စက်မဲ့လေယာဉ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားပျံသန်းရေး စက်ယန္တရားများပါဝင်သည်။ (ဂ) “လေယာဉ်ပစ္စည်း”ဆိုသည့် စကားရပ်တွင် လေယာဉ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အသုံးပြုသောစက်များ၊ တပ်ဆင်ထားသောပစ္စည်းများ၊ သေနတ်များ၊ ကိရိယာများ၊ ချိန်ခွက်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် တန်ဆာ ပလာများ၊ လေယာဉ်၏အတက်ပစ္စည်းများနှင့် အကူပစ္စည်းများ၊ ထို့ပြင် လေယာဉ်ပျံများပျံသန်းနိုင်ရန် စွမ်းအားပေးရေးအတွက် အသုံးပြုသော ဓာတ်ဆီ၊ စက်ဆီနှင့် အခြားအရာဝတ္ထုများ ပါဝင်သည်။ (ဃ) “လေကြောင်းအချက်ပြ”ဆိုသည်မှာ၊ အလံဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မြေပြင်မှ အချက်ပြခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မီးရောင်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လေညွှန်းကိရိယာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားနည်းတခုခုဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လေယာဉ်ကိုလမ်းညွှန် ပြရေးအတွက် ရည်စူးပြုလုပ်သော အချက်ပြခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ (င) “နယ်ဘက်ပြစ်မှု”ဆိုသည်မှာ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျူးလွန်သည့်ပြစ်မှုဖြစ်လျှင်၊ ရာဇဝတ်တရားရုံးတရုံးက စစ်ဆေးစီရင်နိုင်သော ပြစ်မှုကိုဆိုလိုသည်။ (စ) “နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်”ဆိုသည်မှာ၊ အကျဉ်းထောင်များ အက်ဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း၊ တည်ဆဲ အခြားတရားဥပဒေ တခုခုအရသော်လည်းကောင်း၊ မည်သည့်ရာဇဝတ်အကျဉ်းသားကိုမဆို၊ ချုပ်ထားရန်အသုံး ပြုသော အကျဉ်းထောင်တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် နေရာတခုခုကို ဆိုလိုသည်။ (ဆ) “တပ်မှူး”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးနှင့်ပတ်သက်၍ သုံးနှုန်းထားသည့် အခါ၊ ထိုသူပါရှိသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူအားတွဲဘက်ထားသော တပ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ခွဲထုတ်တပ်ကို သော်လည်းကောင်း၊ အခါအားလျော်စွာ ကွပ်ကဲနေသောအရာရှိကို၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မ တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က “တပ်မှူး”ဟု သီးခြားသတ်မှတ်လိုက်သော အရာရှိတဦးဦးကို ဆိုလိုသည်။ (ဇ) “တပ်အဖွဲ့”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အားလုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တခုခု၏ ကိစ္စ များအတွက် တပ်အဖွဲ့တဖွဲ့ဟုသတ်မှတ်ထားသော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည့် သီးခြားလူစုတစု ကို ဆိုလိုသည်။ (ဈ) “စစ်တရားရုံး”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ ရုံးထိုင်သော စစ်တရားရုံးကို ဆိုလိုသည်။ (ည) “စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေ၏ အခဏ်း ၁၇ အရ၊ ဖွဲ့စည်းအပ်သော စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးကို ဆိုလိုသည်။ (ဋ) “ရာဇဝတ်တရားရုံး”ဆိုသည်မှာ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ သာမန်ရာဇဝတ်မှု တရားစီရင် သောရုံးကို ဆိုလိုသည်။ (ဌ) “တပ်မတော်”ဆိုသည်မှာ၊ တပ်မတော် (ကြည်း)၊ တပ်မတော်(ရေ)နှင့် တပ်မတော်(လေ)တို့ကို ဆိုလိုသည်။ (ဍ) “ဌာန”ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် ဌာနတခု၏အစိတ်အပိုင်းတခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဌာနခွဲတခုခုပါဝင် သည်။ (ဎ) “ရန်သူ”ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် လက်နက်ကိုင်စစ်ပုန်ကန်မှု ပြုသူအားလုံး၊ လက်နက်ကိုင်သူပုန် အားလုံး၊ လက်နက်ကိုင်ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုပြုသူအားလုံး၊ ရေကြောင်း၊ လေကြာင်း၊ ဓားပြအားလုံးအပြင်၊ စစ်ဘက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦး၏ အရေးယူခြင်းခံရမည့်၊ မည်သည့်လက်နက်စွဲကိုင်သူမဆိုပါဝင် သည်။ (ဏ) “စစ်ဘက်”ဆိုသည့်စကားရပ်သည် တပ်မတော်တခုလုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်၏ အစိတ် အပိုင်းတခုခုကို ရည်ညွှန်းသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရမည်။ (တ) “စစ်ဘက်အချုပ်”ဆိုသည်မှာ၊ တပ်မတော်ထုံးတမ်းအတိုင်း တဦးတယောက်သောသူအား ဖမ်းဆီးထားခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ (ထ) “စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်”ဆိုသည်မှာ၊ ပုဒ်မ ၁၈၀ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ၊ ထားရှိသောစစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်ကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ပြင်ထိုစကားရပ်တွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် အခါအားလျော်စွာထုတ်ပြန်ကျေညာသည့် စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်လည်းပါဝင်သည်။ (ဒ) “စစ်ဘက်ဆု”ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် လုပ်သက်ရှည်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ စာရိတ္တကောင်းအတွက် သော်လည်းကောင်း၊ ပေးသောဆုကြေးတခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် နှစ်စဉ်ဆုကြေးတခုခု၊ စာရိတ္တကောင်း လစာတခုခု အပြင်၊ အခြား မည်သည့်စစ်ဘက်ဆုငွေမဆို ပါဝင်သည်။ (ဓ) “အကြပ်”ဆိုသည်မှာ၊ တပ်မတော်တွင် အကြပ်အဆင့် လက်ရှိဖြစ်သောသူကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ပြင် ထိုစကားရပ်တွင် ခေတ္တအကြပ်များလည်း ပါဝင်သည်။ (န) “ပြစ်မှု”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ထိုက်သည့် ပြုလုပ်မှုတခုခု၊ သို့တည်း မဟုတ် ပျက်ကွက်မှုတခုခုကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ပြင် ထိုစကားရပ်တွင် နယ်ဘက်ပြစ်မှုလည်း ပါဝင်သည်။ (ပ) “အရာရှိ”ဆိုသည်မှာ၊ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီးသော၊ အစိုးရပြန်တမ်းတွင် ထုတ်ပြန် ပြီးသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်၏တပ်တခုခုတွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ တဦးအဖြစ်ဖြင့် လစာရရှိ နေသောသူကို ဆိုလိုသည်။ (ဖ) “သတ်မှတ်သည်”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ပြုသည့်နည်းဥပဒေများဖြင့် သတ်မှတ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ (ဗ) ပယ်ဖျက် (ဘ) “ဌာနမှူး” ဆိုသည်မှာ စစ်ဘက်အယူခံဌာန၏ ဌာနမှူးကိုဆိုသည်။ (မ) “စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးနည်းဥပဒေများ”ဆိုသည်မှာ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်၊ နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ်က ပြုသော စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးနည်းဥပဒေများကို ဆိုလိုသည်။ (ယ) “အထက်အရာရှိ”ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးနှင့် ပတ်သက်၍ သုံးနှုန်းထားသည့်အခါ အရာခံဗိုလ်နှင့် အကြပ်တို့ပါဝင်သည်။ (ရ) “တပ်”ဆိုသည့်စကားလုံးတွင်- (၁) သီးခြားဖွဲ့စည်းပုံဇယား ခွင့်ပြုရရှိထားသော၊ အရာရှိများနှင့် အရာရှိမဟုတ်သူများ ပါဝင်သည့် အဖွဲ့အစည်းတခုခုနှင့် (၂) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က တပ်တတပ်ဟုသီးခြားဖော်ပြထားပြီး၊ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူအားလုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အချို့ပါဝင်သည့် အခြားသီးခြားအဖွဲ့အစည်း တခုခုပါဝင်သည်။ (လ) “အရာခံဗိုလ်”ဆိုသည်မှာ၊ တပ်မတော်တွင် အရာခံဗိုလ်တဦးအဖြစ် ခန့်ထားသော၊ သို့တည်း မဟုတ် အရာခံဗိုလ်တဦးအဖြစ် လစာရရှိနေသောသူကို ဆိုလိုသည်။ (ဝ) “စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ ရှိသည့်တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများ” ဆိုသည့် စကားရပ်တွင်၊ စစ်ဘက်ကြွေးမြီများဖြစ်သော အောက်ပါတို့နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ကျသင့်ငွေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကြိုတင်ပေးငွေအတွက် ပေးဆပ်ရမည့်ငွေပါဝင်သည်။ (၁) နေထိုင်ရာနေရာ။ (၂) ရိပ်သာ၊ တီးဝိုင်း၊ တို့ပြင် တပ်အခြားငွေစာရင်း။ (၃) သေဆုံးသူ၏ သုံးလအတွက် လစာနှင့်ညီမျှသည့် ငွေထက်မပိုသည့်ပြင်၊ ထိုသူမသေမီက တဆယ့် ရှစ်လအတောအတွင်း ပေးဆပ်ရမည်ဖြစ်သည့် စစ်ဘက်အဝတ်အစား၊ အဆောင်အယောင်နှင့် ကိရိယာ တန်ဆာပလာ။ (သ) “ကိုယ်စားဆောင်ရွက်ခွင့်လက်မှတ်” ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် သူတဦးအား သေဆုံးသူ၏ သေတမ်းစာ အတည်ပြုသူသော်လည်းကောင်း၊ အမွေထိန်းသော်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်စေသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် သေဆုံးသူ၏ ကြွေးမြီဆပ်ပြီး ကျန်ရှိသည့်အမွေပစ္စည်းများကို လက်ခံရန်ဖြစ်စေ၊ ရယူရန်ဖြစ်စေ၊ အာဏာလွှဲအပ်သည့် သေတမ်းစာအတည်ပြုလက်မှတ်၊ သေတမ်းစာပူးတွဲပါသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပူးတွဲမပါသော အမွေထိန်း ခန့်စာ၊ ထို့ပြင် အမွေဆက်ခံရန် သက်သေခံလက်မှတ်စာပါဝင်သည်။ (ဟ) “ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူ”ဆိုသည်မှာ၊ ကိုယ်စားဆောင်ရွက်ခွင့် လက်မှတ်ရသူ တဦးဦးကိုဆိုလို သည်။ သို့ရာတွင် ထိုစကားရပ်တွင် အမွေထိန်းမင်းကြီး မပါဝင်ချေ။ (ဠ) “စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးခုံရုံး”ဆိုသည်မှာ၊ ဤအက်ဥပဒေအရပြုသည့် နည်းဥပဒေများနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်း သည့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးခုံရုံးကို ဆိုလိုသည်။ (အ) ရာဇသတ်ကြီးတွင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြထားပြီးဖြစ်၍ အထက်တွင်အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြမထားသော၊ ဤ အက်ဥပဒေတွင် သုံးနှုန်းထားသည့်စကားလုံးနှင့် စကားရပ်အားလုံး၏အဓိပ္ပာယ်သည်၊ ထိုရာဇသတ်ကြီး တွင် ဖော်ပြထားသော အဓိပ္ပာယ်များအတိုင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960, 20.06.1962, 04.11.2010> ==သက်ဆိုင်စေခြင်း== အခဏ်း ၂။ ဤအက်ဥပဒေနှင့်သက်ဆိုင်စေခြင်း။ တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိအချို့သောတပ်ဖွဲ့များနှင့် ဤအက်ဥပဒေ သက်ဆိုင်စေခြင်း။ ၄။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်အားလုံးသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် တခုခုသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ တပ်ဖွဲ့တခုခုနှင့် သက်ဆိုင် ရမည်ဟု တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ကျေညာနိုင်သည်။ (၂) ယင်းသို့ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်ကျေညာသည့်အခါ၊ ထိုသို့သက်ဆိုင်စေသည့် ဤအက်ဥပဒေရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ ဤအက်ဥပဒေနှင့် ယင်းသို့သက်ဆိုင်စေသော တပ်ဖွဲ့တွင်ပါဝင်သူများ၊ အခါအား လျော်စွာ၊ ရရှိထားသောအဆင့်နှင့်တူညီသည့် အဆင့်ကိုတပ်မတော်တွင် ရရှိထားသော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာကြရသူများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်သကဲ့သို့၊ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ ထိုတပ်ဖွဲ့တွင် ပါဝင်သူ များအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်စေရမည်။ ထို့ပြင်ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မခွဲ(၁)၏ အပိုဒ်(ဃ)အရ၊ ဤအက်ဥပဒေ ကို လိုက်နာရသူများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်သကဲ့သို့ အဆိုပါတပ်ဖွဲ့တခုခု၏ အစိတ်အပိုင်းတခုခုက တာဝန်ပေးခြင်းခံရသူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းအစိတ်အပိုင်းတခုခုတွင် ပါဝင်အမှုထမ်းရွက်နေရသူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းအစိတ်အပိုင်းတခုခုတွင် နောက်လိုက်နောက်ပါဖြစ်ကြသူများ၊ သို့တည်း မဟုတ် ယင်းအစိတ်အပိုင်းတခုခုနှင့် လိုက်ပါလာကြသူများအပေါ်လည်း အကျိုးသက်ရောက်စေရမည်။ (၃) ဤအက်ဥပဒေရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်တခုခုသည်၊ ထိုတပ်ဖွဲ့တခုခုအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်နေစဉ်၊ ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်များ အကျိုးသက်ရောက်ခြင်းကြောင့် သုံးစွဲဆောင်ရွက်ရမည့် စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာ၊ အခြား အာဏာများ၊ သို့တည်းမဟုတ် တာဝန်ဝတ်တရားတခုခုကို မည်သည့်အာဏာပိုင်က ထိုတပ်ဖွဲ့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုံးစွဲဆောင်ရွက်ရမည်ဟု တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အခါအားလျော်စွာ ထိုတပ်ဖွဲ့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် ထုတ်ပြန်ထားသော အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို ရပ်ဆိုင်းထားနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အချို့ကိစ္စရပ်များတွင် အဆင့်နှင့်စပ်လျဉ်းသော အထူးပြ ဋ္ဌာန်းချက်။ ၅။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မခွဲ(၁)၏ အပိုဒ်(ဃ) အရ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအားဖြစ်စေ၊ လူအမျိုးအစားတမျိုးတစားအားဖြစ်စေ၊ အရာရှိများ၊ အရာခံဗိုလ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်များအ ဖြစ်၊ ထိုအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရမည်ဟု တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည့် ပြင်၊ ထိုသူတဦးဦးနှင့်ပတ်သက်၍ အလားတူညွှန်ကြားချက်တရပ်ပေးရန်နှင့် ထိုညွှန်ကြားချက်ကို ပယ်ဖျက်ရန်အရာရှိတဦးဦးအား အခွင့်အာဏာအပ်နှင်းနိုင်သည်။ (၂) အရာရှိများ၊ အရာခံဗိုလ်များနှင့် အကြပ်များမှတပါး၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူအားလုံးသည်၊ ပုဒ်မခွဲ(၁) အရ၊ ထုတ်ပြန်ထားသောအမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ညွှန်ကြားချက်တရပ်နှင့်သက် ဆိုင်သူများမဟုတ်ပါက၊ အကြပ်တဦး၏ အဆင့်အောက်နိမ့်သော အဆင့်ရှိသူများဖြစ်သည်ဟုမှတ်ယူရ မည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မခွဲ(၁)၏ အပိုဒ်(ဃ)အရ စစ်ဘက် ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများ၏ တပ်မှူး။ ၆။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၂၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) ၏ အပိုဒ်(ဃ) အရ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတိုင်းသည်၊ မိမိအား တွဲဘက်ထားသောတပ်အဖွဲ့ကို၊ ဌာနကို၊ တပ်ကို၊ ရေယာဉ်ကို၊ အဖွဲ့အစည်းကို၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်ကို ကွပ်ကဲသောတပ်မှူး၏ လက်အောက်တွင်ရှိသည်ဟု၊ ဤအက်ဥပဒေ၏ ကိစ္စများအတွက် မှတ်ယူရမည့်ပြင်၊ မိမိအား တပ်အဖွဲ့၊ ဌာန၊ တပ်၊ ရေယာဉ်၊ အဖွဲ့အစည်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ် တခုခုသို့ တွဲဘက်၍မထားခဲ့လျှင်၊ မိမိအမှုထမ်းရွက်လျက်ရှိမည့်တပ်ဖွဲ့ကို၊ အခါအားလျော်စွာ၊ ကွပ်ကဲရ သောအရာရှိက၊ ထိုအချိန်တွင် မိမိ၏တပ်မှူးဖြစ်သည်ဆိုသည့် အရာရှိတဦးဦး၏ လက်အောက်တွင်ဖြစ် စေ၊ သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိတဦးဦး၏ လက်အောက်တွင်ဖြစ်စေ၊ ယင်းသို့ အရာရှိတဦးကို၊ တပ်မှူးဖြစ်သည်ဟုဆိုထားခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိလျှင်၊ တပ်ဖွဲ့ကိုကွပ်ကဲသော အဆိုပါအရာရှိ၏ လက်အောက်တွင်ရှိသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ (၂) တပ်ဖွဲ့တခုကို ကွပ်ကဲနေသောအရာရှိတဦးသည်၊ တဦးတယောက်သောသူအား၊ ထိုသူရှိသော နေရာတွင် ထိုသူကိုကွပ်ကဲနိုင်သည်လည်းဖြစ်၍၊ အဆင့်လည်းပို၍မြင့်သော အရာရှိတဦးဦးရှိလျှင်၊ ထိုသူ ၏အဆင့်အောက်နိမ့်သော အရာရှိတဦး၏ လက်အောက်တွင်မထားရ။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> အချို့ ကိစ္စရပ်များ အတွက် အာဏာများ သုံးစွဲမည့် အရာရှိများ။ ၇။ ။ ဤပုဒ်မတွင် အမည်သီးခြားဖော်ပြမထားသည့်ပြင်၊ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) အောက်မငယ်ဟုလည်းကောင်း၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့်တူညီသောအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက်မငယ်ဟုလည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ထင်မြင်ယူဆသောစစ်ဘက်အဖွဲ့အစည်းတခုခုကို ကွပ်ကဲနေသည့်အရာရှိ၏လက်အောက်တွင်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများအမှုထမ်းရွက်နေကြသည့်အခါတိုင်း၊ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်တော်များ၊ တပ်မ ကြီး/ တိုင်းစစ် ဌာနချုပ်များ၊ တပ်မ၊ ဒေသကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ်များနှင့် တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)များကိုကွပ်ကဲသော အရာရှိများက၎င်း၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မတော် (ကြည်း) ရှိတပ်တော်၊ တပ်မ ကြီး/ တိုင်းစစ် ဌာနချုပ်၊ တပ်မ၊ ဒေသကွပ်ကဲမှုစစ်ဌာနချုပ် သို့တည်းမဟုတ် တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)နှင့်တူညီသော အဖွဲ့အစည်းများကိုကွပ်ကဲသော အရာရှိများက၎င်း၊ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ သုံးစွဲနိုင်သောအာဏာများကို ထိုသူများနှင့်ပတ်သက်၍ မည်သည့်အရာရှိက သုံးစွဲရမည်ဟု၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သတ်မှတ်နိုင်သည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> တန်းပြည့် စစ်မှုထမ်းနေကြသူများဟု ကျေညာရန် အာဏာ။ ၈။ ။ ပုဒ်မ ၃၊ အပိုဒ်ခွဲ(က)တွင် မည်သို့ပင်ပါရှိစေကာမူ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးအား ဖြစ်စေ၊ လူတမျိုးတစားအားဖြစ်စေ၊ ထိုသူများအမှုထမ်းလျက်ရှိမည့် နယ်တခုခုကိုရည်ညွှန်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် အခါအားလျော်စွာ တည်ဆဲအခြားတရားဥပဒေ တရပ်ရပ်၏ ပြဋ္ဌာန်း ချက်တခုခုကို ရည်ညွှန်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေ၏အဓိပ္ပာယ်အရ၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်း ရွက်နေကြ သူများအဖြစ် မှတ်ယူရမည်ဟု၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ကျေညာနိုင်သည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> ==စစ်မှုထမ်းခြင်း== အခဏ်း ၃။ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်း။ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်း။ ၉။ ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ မည်သူကိုမဆို တပ်မတော်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိတဦးအဖြစ် ခန့်အပ် နိုင်သည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> နိုင်ငံခြားသားများ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းနိုင်ခွင့် မရှိခြင်း။ ၁၀။ ။ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသားမဟုတ်လျှင်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်စာမရရှိဘဲ၊ မည့်သူ့ကိုမျှ တပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းမသွင်းရ။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> အမျိုးသမီးများ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းနိုင်ခွင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အလုပ်လုပ်နိုင် ခွင့်ရှိခြင်း။ ၁၁။ ။ ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် သီးခြားဖော်ပြသည့်၊ တပ်မတော်၏ တပ်အဖွဲ့၊ ဌာန၊ ဌာနခွဲ၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတခုခု၌ တစိတ်တဒေသ ပါဝင်နေသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တွဲဘက်ထားသောအခြားအဖွဲ့တွင် အမျိုးသမီးများ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်း သွင်းနိုင်ခွင့်ဖြစ်စေ၊ အလုပ်လုပ်ကိုင်နိုင်ခွင့်ဖြစ်စေ ရှိရမည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရေး အရာရှိ မျက်မှောက်တွင် လိုက်နာရန် နည်းလမ်း။ ၁၂။ ။ သတ်မှတ်ထားသော စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရေး အရာရှိမျက်မှောက်သို့ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလိုသူတဦးဦးရောက်ရှိသည့်အခါ၊ ထိုအရာရှိက စစ်မှုထမ်းလိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းချက်များ ကို ထိုသူအားဘတ်၍ရှင်းပြရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိ၏မျက်မှောက်တွင် ဘတ်ပြစေပြီးရှင်းပြစေရ မည်။ ထို့ပြင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်စာရင်းသွင်းရန် သတ်မှတ်ထားသည့်ပုံစံတွင် ဖော်ပြထားသော မေးခွန်း များကို ထိုသူအားမေးမြန်းရမည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါမေးခွန်းတခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မဟုတ်မမှန်သော အဖြေ တရပ်ကို ထိုသူကမေးလျှင်၊ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရမည်ဟု ထိုသူအား သတိပေးပြီး အဆိုပါမေးခွန်းတခုစီအတွက် ထိုသူ၏အဖြေကိုရေးမှတ်ရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေးမှတ်စေရမည်။ စစ်မှုထမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းနည်း။ ၁၃။ ။ ပုဒ်မ ၁၂ ၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအတိုင်းလိုက်နာဆောင်ရွက်ပြီး၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလို သူသည်၊ မေးခွန်းများကိုပြည့်စုံစွာနားလည်၍၊ စစ်မှုထမ်းလိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းချက်များကို သဘော တူသည်ဟု စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရေးအရာရှိက ကြေနပ်လျှင်၊ ထို့ပြင် စာရင်းသွင်းခြင်းကို ငြင်းပယ်ရန် အကြောင်းမရှိဟုထင်မြင်လျှင်၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ်စာရင်းသွင်းရန်ပုံစံတွင် မိမိကိုယ်တိုင်က လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ထိုသူအားလည်း လက်မှတ်ရေးထိုးစေပြီးနောက်၊ ထိုသူကိုစစ်မှုထမ်းအဖြစ်စာရင်း သွင်းပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်း ခိုင်လုံမှု။ ၁၄။ ။ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသူတဦးအနေနှင့် သုံးလမျှ စစ်ဘက်လစာကိုရရှိနေပြီးလျှင်၊ မည်သည့်တပ်အဖွဲ့၊ ဌာန၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်၏ လူစာရင်းတွင်မဆို ပါရှိနေသူတိုင်းကို နည်းလမ်းတကျ စစ်မှုထမ်းအဖြစ်စာရင်းသွင်းပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ထို့ပြင် ထိုသူစစ်မှုထမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းရာ၌ နည်းလမ်းမကျခြင်း အကြောင်းပြချက်တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်ခြင်း အကြောင်းပြချက်တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားမည်သည့် အကြောင်းပြချက်ကိုမဆို၊ အခြေပြုပြီး ထိုသူ၌ ထွက်ခွင့်တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်မရှိစေရ။ ထို့ပြင် အဆိုပါသုံးလအတွင်း၊ ထိုသူကထွက်ခွင့် တောင်းဆိုလျှင်၊ ထိုတောင်းဆိုချက်နှင့်အညီ ၎င်းအား ထွက်ခွင့်ပေးလိုက်သည့်အချိန်တိုင်အောင်၊ အဆိုပါ နည်းလမ်းမကျခြင်းအကြောင်းပြချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်ခြင်းအကြောင်းပြ ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအကြောင်းပြချက်တခုခုသည်၊ ဤအက်ဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာ ရင်းသွင်းထားပြီးသူတဦးဖြစ်နေသည့် ထိုသူ၏အခြေအနေကိုမထိခိုက်စေရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူထွက် ခွင့်မရမီပြုလုပ်ခဲ့သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူ့အပေါ်အရေးယူခဲ့သောမည်သည့် ဆောင်ရွက်ချက်၊ ပြုလုပ် ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာသည်၊ အဆိုပါအကြောင်းပြချက်တခုခုကြောင့် မပျက်ပြယ်စေရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> သစ္စာပြုခြင်း။ သစ္စာပြုရသူများ။ ၁၅။ ။ အောက်ပါသူများသည် သစ္စာပြုကြရမည်။ (က) တိုက်ပွဲဝင် စစ်မှုထမ်းများအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသူအားလုံး၊ (ခ) အကြပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခေတ္တအကြပ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသူအားလုံး၊ (ဂ) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သတ်မှတ်သည့် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသော အခြားသူအားလုံး။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> သစ္စာပြုနည်း။ ၁၆။ ။ (၁) သစ္စာပြုရမည်ဖြစ်သော သူတဦးသည်၊ တာဝန်ဝတ်တရားထမ်းဆောင်ရန် သင့်တော်သည်ဟု သတင်းပို့ခြင်းခံရသည့်အခါဖြစ်စေ၊ သတ်မှတ်ထားသော အစမ်းခန့်အချိန်ကာလပြီးဆုံးသည့်အခါဖြစ်စေ၊ ထိုသူ၏ တပ်အဖွဲ့ရှေ့မှောက်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုတပ်အဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်းရှေ့မှောက်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုသူ ၏ဌာန၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်မှ တက်ရောက်နိုင်သမျှသော သူများ၏ရှေ့မှောက်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်သည့်မူအတိုင်း ထိုသူ၏တပ်မှူးကကျမ်းသစ္စာဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာဖြစ်စေ၊ ပြုစေရမည်၊ သို့ တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့်မူအတိုင်း၊ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်တဦးဦးက ထိုသူအား ကျမ်း သစ္စာဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာဖြစ်စေ၊ ပြုစေရမည်။ (၂) ဤပုဒ်မအရ သတ်မှတ်သည့်ကျမ်းသစ္စာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကတိသစ္စာမူတွင် သစ္စာပြုရမည့်သူသည်၊ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို၊ မိမိ၏အသက်စွန့်၍ပင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ပါမည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရွက်၍ ကုန်းကြောင်းခရီးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ရေကြောင်းခရီးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လေကြောင်းခရီးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်နေရာအရပ်သို့မဆို အမိန့်ပေးသည့်အတိုင်း မိမိ၏အသက်စွန့်၍ ပင် သွားမည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မိမိကိုအုပ်ချုပ်သော အထက်အရာရှိတဦးဦး၏ အမိန့်အားလုံးကို၊ မိမိ၏ အသက်စွန့်၍ပင် နာခံပါမည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကတိပြုချက်ပါရှိရမည်။ (၃) စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသူတဦးသည်၊ ဤပုဒ်မအရ ဆောင်ရွက်ရန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ကျမ်းသစ္စာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကတိသစ္စာပြုပြီးကြောင်းကို၊ ထိုသူ၏စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပုံစံ တွင် ရေးသွင်းပြီးနောက်၊ ယင်းသို့ရေးသွင်းပြီးကြောင်းကို ကျမ်းသစ္စာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကတိသစ္စာ ပြုစေသည့်အရာရှိက ဟုတ်မှန်ကြောင်းလက်မှတ်ရေးထိုးရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ==စည်းကမ်းချက်== အခဏ်း ၄။ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က စစ်မှုထမ်းခြင်းကိုရပ်စဲခြင်း ၁၇။ ။ ဤအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းများနှင့်၎င်း၊ ဤအက်ဥပဒေအရပြုသည့် နည်းဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ် စည်းမျဉ်းဥပဒေများနှင့်၎င်း၊ မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား စစ်မှုထမ်းခြင်းမှအမြဲတမ်းထုတ်ပစ်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် နုတ်ပယ်နိုင် သည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်နှင့်အခြားအရာရှိများက အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်း နုတ်ပယ်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် လျှော့ချခြင်း။ ၁၈။ (၁) ပယ်ဖျက် (၂) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ အရာခံဗိုလ်တဦးဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်တဦးဦးအား ပို၍နိမ့် သောအတန်းသို့ဖြစ်စေ၊ ပို၍နိမ့်သောအဆင့်သို့ဖြစ်စေ၊ တပ်သားအဆင့်သို့ဖြစ်စေ၊ လျှော့ချနိုင်သည်။ (၃) တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)အောက်မငယ်သောအဖွဲ့အစည်းကို၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက် ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း))နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက် မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့် အရာရှိတဦးသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိတဦးသည်၊ အရာရှိတဦးမှတပါး မိမိကွပ်ကဲရသူတဦးဦးကို၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် နုတ်ပယ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှတပါး၊ အခြားအရာရှိတဦးဦးသည်၊ အရာခံဗိုလ် (ပဌမတန်း) တဦး ကို စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းမထုတ်ပစ်ရ၊ သို့တည်းမဟုတ် မနုတ်ပယ်ရ။ (၄) ပုဒ်မခွဲ(၃)တွင် ဖော်ပြပြီးသော အရာရှိတဦးဦးသည်၊ မိမိကွပ်ကဲရသော အရာခံဗိုလ်တဦးဦးအား၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်တဦးဦးအား၊ ပို၍နိမ့်သောအတန်းသို့ဖြစ်စေ၊ ပို၍နိမ့်သောအဆင့်သို့ဖြစ်စေ၊ တပ်သားအဆင့်သို့ဖြစ်စေ၊ လျှော့ချနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် တပ်သားအဆင့်သို့ လျှော့ချထားသော အရာခံဗိုလ်တဦးအား၊ ၎င်း၏ဆန္ဒနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် တပ်သားအဖြစ်ဖြင့် စစ်မှုမထမ်းစေရ။ (၅) ခေတ္တအကြပ်တဦး၏ တပ်မှူးသည်၊ ထိုအကြပ်ကို အကြပ်တဦးအဖြစ် ၎င်း၏အမြဲတမ်းအဆင့်သို့၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအကြပ်၌ တပ်သားအဆင့်ထက်မြင့်သော အမြဲတမ်းအဆင့်မရှိလျှင်၊ တပ်သားအဆင့် သို့ ပြန်လည်ဆင်းသက်ရန် အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ (၆) ဤအက်ဥပဒေရှိပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်၎င်း၊ ဤအက်ဥပဒေအရ ပြုသည့်နည်းဥပဒေ၊ သို့တည်းမဟုတ် စည်းမျဉ်းဥပဒေများနှင့်၎င်း၊ မဆန့်ကျင်စေဘဲ ဤပုဒ်မနှင့်အပ်နှင်းထားသောအာဏာများကိုသုံးစွဲရမည်။<ပြင်ဆင် 10.05.1989,04.11.2010> ၁၉။ ။ ပယ်ဖျက်<ပြင်ဆင် 04.11.2010> အငြိမ်းစားပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ထွက်ခွင့်ပေးခြင်း။ ၂၀။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား၊ သတ်မှတ်ထားသည့်အာဏာပိုင်က သတ်မှတ်ထား သည့်နည်းလမ်းအရ စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အငြိမ်းစားယူခွင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထွက်ခွင့်ပေးနိုင်သည်။ စစ်မှုထမ်းခြင်းကိုရပ်စဲရာတွင် ပေးရမည့်လက်မှတ်။ ၂၁။ ။ စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်း၊ နုတ်ပယ်ခြင်း၊ ထွက်ခွင့်ပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အငြိမ်းစားပေးခြင်းခံရသည့် စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသောသူတိုင်းအား- (က) ထိုသူ၏စစ်မှုထမ်းခြင်းကို ရပ်စဲသောအခွင့်အာဏာ၊ (ခ) ထိုသို့ရပ်စဲခြင်း၏ အကြောင်းရင်း၊ (ဂ) တပ်မတော်တွင် ထိုသူစစ်မှုထမ်းခဲ့သည့် အချိန်ကာလ၊ တို့ကိုဖော်ပြထားသော လက်မှတ်တစောင်ကို ထိုသူ၏တပ်မှူးကပေးအပ်ရမည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြင်ပတွင်ရောက်ရှိနေသောအခါ ထွက်ခွင့်ပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်း။ ၂၂။ ။ (၁) စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်းဆိုင်ရာ စည်းကမ်းချက်များအရ၊ ထွက်ခွင့်ရထိုက်သူဖြစ်၍၊ ထိုကဲ့သို့ ထွက်ခွင့်ရထိုက်သောအခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထွက်ခွင့်ယူရန် အခွင့်ရအာဏာပိုင်က အမိန့်ချမှတ် ခြင်းခံရသူဖြစ်၍၊ ထိုကဲ့သို့ထွက်ခွင့်ယူရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်းခံရသောအခါ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြင်ပ၌ စစ်မှုထမ်းရွက်နေရသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့ရန်တောင်းခံသော၊ ဤအက်ဥပဒေ အရ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသူတဦးဦးအား ထွက်ခွင့်မပေးမီ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောလျင်နိုင်သမျှဆောလျင်စွာ ပြန်ပို့ရမည်။ (၂) စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းခံရ၍၊ ထိုကဲ့သို့ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းခံရသည့်အခါ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြင်ပတွင်စစ်မှုထမ်းရွက်နေရသော ဤအက်ဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသူတဦးဦးအား၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောလျင်နိုင်သမျှဆောလျင်စွာပြန်ပို့ရမည်။ သို့ရာတွင် ထိုသူတဦးဦးအား အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်နှင့် အခြားပြစ်ဒဏ်တခုခုကို ပူးတွဲ၍ ချမှတ်သော အခါ၊ ထိုအခြားပြစ်ဒဏ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ ချမှတ်သောအခါ၊ ထိုပြစ်ဒဏ်၏ တစိတ်တဒေသကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသို့ ထိုသူအားပြန်မပို့မီ၊ ကျခံစေနိုင် သည်။ (၃) ဤပုဒ်မ၏ ကိစ္စများအတွက် “အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်း”ဆိုသည့် စကားရပ်တွင် “နုတ်ပယ်ခြင်း” လည်းပါဝင်ရမည်။ ==ခံစားခွင့်== အခဏ်း ၅။ စစ်မှုထမ်းခြင်းဆိုင်ရာ ကျေးဇူးခံစားခွင့်များ။ နုတ်ယူခွင့်ပြုသည့်ငွေများကိုသာ လစာနှင့်စရိတ်များမှနုတ်ရန်။ ၂၃။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတိုင်းသည်၊ တည်ဆဲစည်းမျဉ်းဥပဒေတခုခုအရ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာသူအဖြစ် ရသင့်ရထိုက်သော လစာနှင့်စရိတ်ငွေကို၊ ဤအက်ဥပဒေက၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤ အက်ဥပဒေအရဖြစ်စေ၊ အခြားအက်ဥပဒေတခုခုက၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအက်ဥပဒေ တခုခုအရ ဖြစ်စေ၊ နုတ်ယူခွင့်ပြုသည့်ငွေများမှတပါး၊ အခြားမည်သည့်ငွေကိုမျှ နုတ်ယူခြင်းမပြုဘဲပေးရမည်။ အရာရှိများမှတပါး၊ နစ်နာသောသူများ၏ ကာကွယ်ခွင့်၊ ရယူခွင့်။ ၂၄။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည့်အရာရှိမဟုတ်သူတဦးဦးသည်၊ မိမိအား အထက်အရာရှိ တဦးဦးက၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအရာရှိတဦးဦးက မတရားပြုသည်ဟုမှတ်ယူပါက၊ ထိုသူမှာ၊ တပ် တခု၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်တခုသို့တွဲဘက်ထားသူမဟုတ်လျှင်၊ မိမိကိုကွပ်ကဲသော၊ သို့တည်း မဟုတ် အမိန့်ပေးနိုင်သောအရာရှိထံ တိုင်ကြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုသူမှာ၊ တပ်တခု၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်တခုသို့ တွဲဘက်ထားသူဖြစ်လျှင်၊ ထိုတပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်ကို ကွပ်ကဲသော အရာရှိထံတိုင်ကြားနိုင်သည်။ (၂) တိုင်ကြားခြင်းခံရသောအရာရှိသည်၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ တိုင်ကြားချက်ကိုလက်ခံရမည့် အရာရှိဖြစ် သည့်အခါ၊ နစ်နာသူသည်၊ ထိုအရာရှိထက်တဆင့်မြင့်သော အထက်အရာရှိထံ တိုင်ကြားနိုင်သည်။ (၃) အဆိုပါတိုင်ကြားချက်ကို လက်ခံရရှိသောအရာရှိတိုင်းသည်၊ ထိုတိုင်ကြားသူအား အစွမ်းကုန်ကာ ကွယ်ပေးရန်အလို့ငှါ၊ ထိုတိုင်ကြားချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြည့်စုံနိုင်သမျှပြည့်စုံအောင် စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် လိုအပ်လျှင်၊ ထိုတိုင်ကြားချက်ကို အထက်အာဏာပိုင်ထံသို့ တင်ပြရမည်။ (၄) အဆိုပါတိုင်ကြားချက်အသီးသီးကို၊ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က၊ အခါအားလျော်စွာ၊ သီးခြားဖော်ပြ သည့် နည်းလမ်းအတိုင်း တင်သွင်းရမည်။ (၅) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က ပုဒ်မခွဲ(၂)အရ တိုင်ကြား ချက်အပေါ် ချမှတ်သော ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုခုကိုပြင်ဆင်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကာကွယ် ရေးဦးစီးချုပ်က ယင်းသို့ ပြင်ဆင်ခြင်းမပြုလျှင် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အပြီး အပြတ်ဖြစ်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> နစ်နာသောအရာရှိ၏ ကာကွယ်ခွင့်၊ ရယူခွင့်။ ၂၅။ ။ မည်သည့်အရာရှိမဆို၊ မိမိ၏တပ်မှူးက၊ သို့တည်းမဟုတ် အထက်အရာရှိတဦးဦးက၊ မိမိအား မတရားပြုသည်ဟုမှတ်ယူ၍၊ မိမိ၏တပ်မှူးထံနည်းလမ်းတကျလျှောက်ထားလျက်နှင့် မိမိ ရထိုက်သည်ဟုယူဆသော ကာကွယ်နိုင်၊ ရယူနိုင်ခွင့်ကိုမရရှိလျှင်၊ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က၊ အခါအားလျော်စွာ သီးခြားဖော်ပြထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ တိုင်ကြားနိုင်သည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> ဝရမ်းကပ်ခြင်းမှ လွတ်ကင်းခြင်း။ ၂၆။ ။ တရားမရုံးကဖြစ်စေ၊ အခွန်တော်ရုံးကဖြစ်စေ၊ အခွန်တော်အရာရှိကဖြစ်စေ၊ ချမှတ်သည့်ဒီကရီ၊ သို့တည်းမဟုတ် အမိန့်ကိုအတည်ပြုရန်၊ ထိုရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိက ထုတ်ဆင့်သော ညွှန်ကြား ချက်အရ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ၏ လက်နက်များ အဝတ်အစားများ၊ ပစ္စည်းကိရိယာတန်ဆာ ပလာများ၊ လိုအပ်သောအရာဝတ္ထုများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူတာဝန်ဝတ်တရား ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အသုံးပြုသောတိရစ္ဆာန်ကို သိမ်းယူဖမ်းဆီးခြင်းမပြုရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူ၏လစာနှင့် စရိတ်အား လုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တစိတ်တဒေသကို ဝရမ်းကပ်ခြင်းမပြုရ။ ကြွေးမြီအတွက် ဖမ်းဆီးခြင်းမှ လွတ်ကင်းခြင်း။ ၂၇။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးသည်၊ တပ်မတော်တွင်ပါဝင်နေသမျှကာလပတ်လုံး၊ မည် သည့်တရားမရုံး၊ အခွန်တော်ရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အခွန်တော်အရာရှိကမဆို ထုတ်ဆင့်သော အမိန့် ဆင့်စာတခုခုအရဖြစ်စေ၊ ထိုရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိ၏ အခွင့်အာဏာနှင့်အညီ၊ ထုတ်ဆင့်သော အမိန့်ဆင့်စာအရဖြစ်စေ၊ ကြွေးမြီအတွက်ဖမ်းဆီးခြင်း မခံထိုက်စေရ။ (၂) တပ်မတော်တွင်ပါဝင်နေသော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးအား၊ ဤပုဒ်မပါ ပြဋ္ဌာန်းချက် များကိုဆန့်ကျင်လျက် ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ထိုသူ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူ၏အထက်အရာရှိ၏ တိုင်ကြားချက်ကို အဆိုပါတရားရုံး၏ တရားသူကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါအခွန်တော်အရာရှိသည်၊ စစ်ဆေးမေးမြန်း၍ ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ရေးထိုးသောဝရမ်းအရ ထိုသူအားလွှတ်ပစ်နိုင်သည့်အပြင်၊ ထို တိုင်ကြားသူအား သင့်လျော်သောကုန်ကျစရိတ်များပေးရမည်ဟုလည်း အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ ထိုတိုင် ကြားသူသည်၊ အမိန့်ဆင့်စာရရှိသူအပေါ် ဒီကရီတရပ်ဖြင့်ချမှတ်ပေးသော ကုန်ကျစရိတ်များကို၊ ပြန် လည်ရယူနိုင်သည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ ထိုကုန်ကျစရိတ်များကို ရယူနိုင်သည်။ (၃) အဆိုပါ ကုန်ကျစရိတ်များ ပြန်လည်ရရန်အတွက်၊ တိုင်ကြားသူက ရုံးခွန်တော်မပေးစေရ။ စစ်တရားရုံးတက်ရောက်ကြသူများ ဖမ်းဆီးခံရခြင်းမှလွတ်ကင်းခြင်း။ ၂၈။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးတရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်တရားရုံးတရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိ၊ စစ်တရားရုံး တရုံး၏ မှုခင်းကိစ္စတခုခုတွင်ပါဝင်သည့် အမှုသည်၊ ထိုအမှုသည်၏ရှေ့နေ၊ ထိုအမှုသည်၏ကိုယ်စား လှယ်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးတရုံးသို့ တက်ရောက်ရန်ထုတ်ဆင့်သော သမ္မာန်စာတခုနှင့်အညီ လိုက်နာဆောင်ရွက်နေရသည့်သက်သေသည်၊ စစ်တရားရုံးသို့ တက်ရောက်ရန် သွားနေစဉ်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တရားရုံး တက်ရောက်နေစဉ်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တရားရုံးမှ ပြန်လာနေစဉ်သော်လည်းကောင်း၊ တရားမ၊ သို့တည်း မဟုတ် အခွန်တော်ဆိုင်ရာ အမိန့်ဆင့်စာအရ ဖမ်းဆီးခြင်းမခံထိုက်စေရ။ (၂) ထိုသူတဦးဦးအား၊ အဆိုပါအမိန့်ဆင့်စာတခုခုအရ ဖမ်းဆီးခဲ့လျှင် စစ်တရားရုံး၏အမိန့်အရ ထိုသူအား လွှတ်ပစ်နိုင်သည်။ အရံစစ်မှုထမ်းများ၏ ကျေးဇူးခံစားခွင့်များ။ ၂၉။ ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အရံတပ်ဖွဲ့များတွင် ပါဝင်နေသူတိုင်းသည်၊ လေ့ကျင့်ရေးအတွက် ဖြစ်စေ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းအတွက်ဖြစ်စေ၊ ဆင့်ခေါ်ခြင်းခံရသည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် လေ့ကျင့်နေဆဲ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်မှုထမ်းနေဆဲအခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် လေ့ကျင့်ရေးမှဖြစ်စေ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းမှဖြစ်စေ၊ ပြန်လာနေသောအခါ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးအား၊ ပုဒ်မ ၂၆ နှင့် ၂၇ တို့က ပေးအပ်ထား သော ကျေးဇူးခံစားခွင့်အားလုံးကို ရထိုက်စေရမည်။ စစ်မှုထမ်းများ၏မှုခင်းကိစ္စတို့ကို ဦးစားပေးခြင်း။ ၃၀။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ ထိုသူ၏ကိုယ်စားဖြစ်စေ၊ တရားရုံးတခုခု သို့၊ ထိုတရားရုံးတွင်တရားမမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအမှုတခုခုကို စွဲဆိုရန်ဖြစ်စေ၊ ခုခံချေပရန်ဖြစ်စေ၊ ဆိုင်ရာစစ်ဘက်အာဏာပိုင်ထံမှ၊ ထိုသူအားခွင့်ရက်ပေးထားကြောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအာဏာပိုင်ထံ ထိုသူက ခွင့်ရက်ရရန်တောင်းဆိုထားကြောင်း သက်သေခံလက်မှတ်တင်ပြ၍၊ ယင်းသို့ပေးထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တောင်းဆိုထားသောခွင့်ရက်အတွင်း၊ ထိုတရားမမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအမှုကို ကြားနာစစ်ဆေး၍၊ အပြီးအပြတ်စီရင်ပေးရန် လျှောက်ထားလျှင်၊ ထိုသို့စစ်ဆေးစီရင်နိုင်စေခြင်းငှါ၊ ထိုတရားရုံးကဖြစ်မြောက်နိုင်သမျှ စီစဉ်ပေးရမည်။ (၂) ဆိုင်ရာစစ်ဘက်အာဏာပိုင်ကထုတ်ပေးသော သက်သေခံလက်မှတ်တွင်၊ ပေးထားသည့်ခွင့်ရက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေးရန်ရည်ရွယ်သည့်ခွင့်ရက်၏ ပဌမနှင့်နောက်ဆုံးနေ့ရက်တို့ကို ဖော်ပြထားရမည်။ ထို့ပြင် ခွင့်ရက်ပေးလိုက်ရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွင့်ရက်တောင်းဆိုထားခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော အမှု၏ အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြထားရမည်။ (၃) ထိုသက်သေခံလက်မှတ် တခုခုတင်ပြခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏အမှုကိုဦးစားပေး၍ ကြားနာစစ်ဆေးရန်အတွက် ထိုသူကဖြစ်စေ၊ ထိုသူ၏ကိုယ်စားဖြစ်စေ၊ လျှောက်လွှာတင်သွင်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ တရားရုံးသို့ရုံးခွန်တော်မပေးဆောင်စေရ။ (၄) ယင်းသို့၊ ပေးထားသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေးရန်ရည်ရွယ်ထားသည့် အဆိုပါခွင့်ရက်အတွင်း တရားမမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအမှုကို ကြားနာစစ်ဆေး၍ အပြီးအပြတ်စီရင်ပေးရန် တရားရုံးက စီစဉ်မပေးနိုင်သည့်အခါ၊ ထိုသို့စီစဉ်မပေးနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းရပ်များကို ထိုတရားရုံးက ရေးမှတ်ရ မည်။ ထို့ပြင် ထိုသူကလျှောက်ထားလျှင်၊ ထိုရေးမှတ်ချက်၏မိတ္တူနှင့်စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထိုရေးမှတ် ချက်၏မိတ္တူအတွက် လျှောက်လွှာနှင့်စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထိုသူက မည်သည့်ကြေးငွေပေးဆောင်ခြင်း ကိုမျှမပြုစေရဘဲ ထိုသူအားထိုရေးမှတ်ချက်၏ မိတ္တူတစောင်ကိုပေးအပ်စေရမည်။ (၅) မည်သည့်ကိစ္စတွင်မဆို၊ အဆိုပါသက်သေခံလက်မှတ်ကို ပေးအပ်လိုက်သော စစ်ဘက်အာဏာပိုင် သည်၊ ထိုလက်မှတ်ကို ပေးနိုင်ခွင့်ရှိသူဟုတ်မဟုတ်ဟူသော ပြဿနာပေါ်ပေါက်လျှင်၊ ထိုပြဿနာကို၊ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) အောက်မငယ်သောအဖွဲ့အစည်းကို တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်း အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိတဦးထံ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိတဦးဦးထံ ဆုံးဖြတ်ပေးရန် ထိုတရားရုံးကချက်ခြင်းလွှဲအပ်ရမည်။ ထိုအရာရှိ၏ ဆုံးဖြတ် ချက်သည် အပြီးအပြတ်ဖြစ်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အခြားတရားဥပဒေများက အပ်နှင်းထားသည့် အခွင့်အရေးများနှင့် ကျေးဇူးခံစားခွင့်များအတွက် ခြွင်းချက်။ ၃၁။ ။ ဤအခဏ်း၏ အထက်ပါပုဒ်မများတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော အခွင့်အရေးများနှင့် ကျေးဇူးခံ စားခွင့်များသည်၊ တည်ဆဲအခြားတရားဥပဒေတခုခုက၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများအား၊ ယေဘုယျအားဖြင့် အပ်နှင်းထားသည့် အခြားအခွင့်အရေးများနှင့် ကျေးဇူးခံစားခွင့်များကို ဖြည့်စွက် ခြင်းသာဖြစ်စေရမည်၊ ယုတ်လျော့စေခြင်းမဖြစ်စေရ။ ==ပြစ်မှု== အခဏ်း ၆။ ပြစ်မှုများ။ === ရန်သူနှင့်သက်ဆိုင်သည့်ပြင် သေဒဏ်ထိုက်သင့်သောပြစ်မှုများ။ === ၃၂။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) မိမိအားလွှဲအပ်ထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိကာကွယ်ခုခံရန်တာဝန်ဝတ်တရားရှိသော မြို့စောင့် တပ်စခန်း၊ ခံတပ်၊ တာဝန်ကျနေရာ၊ နေရာ၊ ရေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကင်းတခုခုကို ရှက်ဘွယ် ကောင်းစွာစွန့်ပစ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေးအပ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါပြုလုပ်မှုများအနက် ပြုလုပ်မှုတခုခုကို ကျူးလွန်ရန်တပ်မှူးတဦးဦးအားသော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူတဦးဦးအားသော်လည်းကောင်း၊ အတင်း အကျပ်ပြုရန်ဖြစ်စေ၊ သွေးဆောင်ဖြားယောင်းရန်ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်နည်းမျိုးကိုမဆို အသုံးပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ရန်သူအပေါ် အရေးယူခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ရန် စစ်ဘက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူတဦးဦးအား အတင်း အကျပ်ပြုရန်ဖြစ်စေ၊ သွေးဆောင်ဖြားယောင်းရန်ဖြစ်စေ၊ ရန်သူအပေါ်အရေးယူရန် စိတ်ပျက်အောင် ဖြစ်စေ၊ မည်သည့်နည်းမျိုးကိုမဆို တမင်အသုံးပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ရန်သူ၏ရှေ့မှောက်တွင် မိမိ၏လက်နက်များ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပစ္စည်း ကိရိယာတန်ဆာပလာများကို ရှက်ဘွယ်ကောင်းစွာစွန့်ပစ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိသူရဲဘောနည်းခြင်း ကို ပြသရာရောက်သည့်အမူအရာဖြင့် မသင့်မလျော်ပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) ရန်သူနှင့်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအား လက်နက်စွဲကိုင်တိုက်ခိုက်သူတဦးဦးနှင့်ဖြစ်စေ၊ သစ္စာမဲ့စွာ စာပေးစာယူပြုလုပ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုရန်သူကိုဖြစ်စေ၊ ထိုလက်နက်စွဲကိုင် တိုက်ခိုက် သူတဦးဦးကိုဖြစ်စေ၊ သစ္စာမဲ့စွာ သတင်းပေးဆက်သွယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း၊ သွယ်ဝိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ရန်သူအားကြေးငွေ၊ လက်နက်များ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက် များ၊ ပစ္စည်းများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောက်ပံ့ပစ္စည်းများဖြင့် ကူညီလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) သစ္စာမဲ့စွာ၊ သို့တည်းမဟုတ် သူရဲဘောနည်းသဖြင့် ရန်သူထံစစ်ရပ်ဆိုင်းရေးအလံတခုကိုပို့လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဆ) စစ်ဖြစ်သောအခါ၌သော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးတခုခုပြုနေစဉ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ တိုက်ပွဲ၊ စစ်စခန်း၊ မြို့စောင့်တပ်စခန်း၊ နေထိုင်ရာနေရာ၊ တပ်၊ နေရာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်တွင် မဟုတ်မမှန်သော တပ်လှန့်မှုကို တမင်ဖြစ်စေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဖြစ်သောအခါ၌သော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆင်ရေးတခုခုပြုလုပ် နေစဉ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ တပ်လှန့်မှုကိုဖြစ်စေ၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုကိုဖြစ်စေ၊ ဖန်တီးစေရန်ရည်စူးလျက် သတင်းများလွှင့်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဇ) တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့်အခါတွင် နည်းလမ်းတကျ တာဝန်လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်းမရှိဘဲဖြစ်စေ၊ ခွင့်မရ ရှိဘဲဖြစ်စေ၊ မိမိ၏တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိတာဝန်ကျနေရာ၊ ကင်း၊ စောင့်ကင်း၊ လှည့်ကင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အဖွဲ့ကိုစွန့်ခွါသွားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဈ) သုံ့ပန်းတဦးဖြစ်သွားပြီးသည့်အခါသော်လည်းကောင်း၊ ရန်သူ၏လက်တွင်းတွင် သုံ့ပန်းတဦးဖြစ်နေရသောအခါသော်လည်းကောင်း၊ မိမိအလိုအလျောက် ရန်သူနှင့်အတူအမှုထမ်းရွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူကို ကူပံ့လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ည) သုံ့ပန်းတဦးမဟုတ်သော ရန်သူတဦးကို သိလျက်နှင့်လက်သင့်ခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဋ) စစ်ဖြစ်စဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်လန့်နေစဉ်၊ ကင်းစောင့်နေရသောအခါဖြစ်စေ၊ ရေယာဉ်ပေါ်တွင် စောင့်ကြည့်နေရသောအခါဖြစ်စေ၊ တာဝန်ကျနေရာတွင်အိပ်ပျော်နေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မူးယစ်နေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဌ) တပ်မတော်ရှိတပ်ဖွဲ့များ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုတပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသည့်တပ်ဖွဲ့ တခုခု၏၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါတပ်ဖွဲ့များရှိ အစိတ်အပိုင်းတခုခု၏ အောင်မြင်မှုကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေ ရန်ရည်စူးလျက်၊ မည်သည့်ပြုလုပ်မှုကိုမဆို သိလျက်နှင့်ပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဍ) မဟုတ်မမှန်သော လေကြောင်းအချက်ပြတခုခုကို သစ္စာမဲ့စွာအသုံးပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လေကြောင်းအချက်ပြတခုခုကို ပြောင်းလဲလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် နှောင့်ရှက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဎ) စစ်ဆင်ရေးတခုခုကိုပြုလုပ်ရန် မိမိ၏အထက်အရာရှိက အမိန့်ပေးသည့်အခါဖြစ်စေ၊ အခြား တနည်းနည်းဖြင့် အမိန့်များရရှိပြီးသည့်အခါဖြစ်စေ၊ ထိုအမိန့်များကိုပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရေး အတွက် မိမိတတ်စွမ်းသမျှ ကြိုးစားအားထုတ်ရန်သစ္စာမဲ့စွာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရှက်ဘွယ်ကောင်းစွာ ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဏ) တပ်မတော်၏ မည်သည့်စစ်သည်စုများ၊ တိုက်ပွဲဝင်စစ်မှုထမ်းများ၊ ရေယာဉ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် လေယာဉ်များကိုမဆို၊ သို့တည်းမဟုတ် ၎င်းတို့နှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော မည်သည့်တပ်ဖွဲ့များကိုမဆို၊ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေသည့်အခါတွင်၊ ဖြစ်မြောက်နိုင်သမျှသော သက်သာစေမှု၊ ထောက်ပံ့ကူညီမှုများကို မပေးဘဲနေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (တ) တပ်မတော်ပိုင် မည်သည့်လေယာဉ်၊ ရေယာဉ်၊ တင့်ကား၊ အမြောက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစစ်ပစ္စည်းကိုမဆို၊ ရန်သူကဖမ်းဆီးခြင်းဖြစ်စေ၊ ဖျက်ဆီးခြင်းဖြစ်စေ၊ ပြုနိုင်ရန် သစ္စာမဲ့စွာသော် ၎င်း၊ ရှက်ဘွယ်ကောင်းစွာသော်လည်းကောင်းပြုလျှင် စစ်တရားရုံးကပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်သောအခါ၊ သေဒဏ်ဖြစ် စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့်လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 04.11.2010> ရန်သူအတွက် သူလျှိုဖြစ်နေသည့်ပြင် သေဒဏ်ထိုက်သင့်သောပြစ်မှု။ ၃၃။ ။ ရန်သူအတွက်သူလျှိုဖြစ်သူတဦးဦးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ထို့ပြင် ထိုသူအား စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ထိုသူသည် သေဒဏ်ဖြစ် စေ၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည့်ပြင်၊ ငွေဒဏ်ချမှတ်ခြင်းလည်းခံရမည်။ ရန်သူနှင့်ပတ်သက်သည့်ပြင် သေဒဏ်မထိုက်သင့်သောပြစ်မှုများ။ ၃၄။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်- (က) ရှိသင့်သော ကြိုတင်စီမံမှုမရှိခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမိန့်များကိုဖီဆန်ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ဝတ်တရား တမင်ပေါ့လျော့ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ သုံ့ပန်းဖြစ်သွားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် သုံ့ပန်းဖြစ်သွားပြီးနောက်၊ တပ်မတော် သို့ပြန်၍လာနိုင်သည့်အခါတွင် ပြန်လာရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ရှိသင့်သောအခွင့်အာဏာမရှိဘဲ၊ ရန်သူနှင့်စာပေးစာယူပြုလုပ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူကို ဆက်သွယ်သတင်းပေးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ယင်းသို့စာပေးစာယူပြုလုပ်ခြင်း တခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဆက်သွယ်သတင်းပေးခြင်းတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ သိလျက်နှင့်မိမိ၏တပ်မှူးကိုဖြစ်စေ၊ အခြားအထက် အရာရှိကိုဖြစ်စေ၊ ချက်ခြင်းထုတ်ဖော်ပြောရန် တမင်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေါ့လျော့စွာ ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ရှိသင့်သော အခွင့်အာဏာမရှိဘဲ၊ ရန်သူထံစစ်ရပ်ဆိုင်းရေး အလံတခုကိုပို့လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) တပ်မတော်ပိုင် လေယာဉ်၊ ရေယာဉ်၊ တင့်ကား၊ အမြောက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားမည်သည့် ပစ္စည်းကိုမဆို၊ ရန်သူကဖမ်းဆီးခြင်းဖြစ်စေ၊ ဖျက်ဆီးခြင်းဖြစ်စေ၊ ပြုနိုင်ရန် ပေါ့လျော့စွာပြုလျှင်၊ သို့ တည်းမဟုတ် (င) စစ်ဆင်ရေးတခုခုကိုပြုလုပ်ရန် မိမိ၏အထက်အရာရှိက အမိန့်ပေးသည့်အခါဖြစ်စေ၊ အခြားတနည်း နည်းဖြင့် အမိန့်များရရှိပြီးသည့်အခါဖြစ်စေ၊ ပေါ့လျော့ခြင်းကြောင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားချွတ်ယွင်း ခြင်းကြောင့်၊ ထိုအမိန့်များကို ပြီးမြောက်အောင်ဆောင်ရွက်ရေးအတွက်၊ မိမိတတ်စွမ်းသမျှ ကြိုးစား အားထုတ်ရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တဆယ့်လေးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေ တွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960, 04.11.2010> ===အခြားအချိန်များထက် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် ပို၍ပြင်းထန်စွာပြစ်ဒဏ်ထိုက်သင့်သော ပြစ်မှုများ။=== ၃၅။ ။ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်- (က) အစောင့်အကြပ်အား အနိုင်အထက်ပြုမှုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကင်းစောင့်တဦးအား၊ အနိုင် အထက်ပြုမှုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကင်းစောင့်တဦးအား၊ ရာဇဝတ်မကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုမှု ပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပစ္စည်းလုယက်ယူရန် မည်သည့်အိမ်၊ သို့တည်းမဟုတ် နေရာကိုမဆိုဖေါက်ထွင်းလျှင်၊ သို့တည်း မဟုတ် (ဂ) ကင်းစောင့်နေရသောအခါဖြစ်စေ၊ ရေယာဉ်ပေါ်တွင်စောင့်ကြည့်နေရသောအခါဖြစ်စေ၊ မိမိ၏တာဝန် ကျနေရာတွင် အိပ်ပျော်နေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မူးယစ်နေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) ကင်းစောင့်နေရသောအခါဖြစ်စေ၊ အစောင့်ကျနေသောအခါဖြစ်စေ၊ မိမိအားစောင့်ရှောက်ရန် တာဝန်ပေးထားသော မည်သည့်ပစ္စည်းကိုမဆို လုယက်ယူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တမင်ဖျက်ဆီးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) မိမိ၏အထက်အရာရှိထံမှ အမိန့်များမရရှိဘဲ၊ မိမိ၏ကင်း၊ စောင့်ကင်း၊ လှည့်ကင်း၊ သို့တည်း မဟုတ် တာဝန်ကျနေရာကိုစွန့်ခွါသွားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) တိုက်ပွဲ၊ စစ်စခန်း၊ မြို့စောင့်တပ်စခန်း၊ နေထိုင်ရာနေရာ၊ တပ်၊ နေရာ၊ လေယာဉ် သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်တွင် မဟုတ်မမှန်သော တပ်လန့်မှုကိုဖြစ်စေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်လန့်မှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းမှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဖန်တီးစေရန်ရည်စူးလျက် သတင်းများလွှင့်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဆ) စကားဝှက်ကိုဖြစ်စေ၊ တုံ့ပြန်စကားဝှက်ကိုဖြစ်စေ၊ တုံ့ပြန်အချက်ပြကိုဖြစ်စေ၊ သိပိုင်ခွင့်မရှိသော သူတဦးဦးအားသိစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိရရှိထားသည့်အတိုင်းမဟုတ်ဘဲ ကွဲလွဲသောစကားဝှက် တခုကိုဖြစ်စေ၊ တုံ့ပြန်စကားဝှက်တခုကိုဖြစ်စေ၊ တုံ့ပြန်အချက်ပြတခုကိုဖြစ်စေ၊ သိလျက်နှင့်ပေးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဇ) ရှိသင့်သော အခွင့်အာဏာမရှိဘဲ၊ လေကြောင်းအချက်ပြ သို့တည်းမဟုတ် ရေကြောင်းအချက်ပြတခုခုကို ပြောင်းလဲလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် နှောင့်ရှက်လျှင်၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်ကျူးလွန်ပါက၊ စစ်တရားရုံးကပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တဆယ့်လေး နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေ ရမည်။ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်မဟုတ်သည့်အချိန်တွင်ကျူးလွန်ပါက၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်သောအခါ၊ ခုနှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ် ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> ===စစ်ပုန်ကန်မှု။=== ၃၆။ ။ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်- (က) တပ်မတော်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်နှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော တပ်ဖွဲ့တခုခုတွင်သော် ၎င်း၊ စစ်ပုန်ကန်မှုတခုခု စတင်ပြုလုပ်လျှင်၊ လှုံ့ဆော်လျှင်၊ ဖြစ်ပွားစေလျှင် သို့တည်းမဟုတ် မည်သူနှင့်မဆိုပူးပေါင်းကြံစည်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အဆိုပါစစ်ပုံကန်မှုတခုခုတွင်ပါဝင်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) အဆိုပါစစ်ပုန်ကန်မှုတခုခုဖြစ်ပွားရာတွင် ရှိနေလျက်နှင့် ထိုစစ်ပုန်ကန်မှုကိုနှိမ်နင်းရန် မိမိ၏ တတ်စွမ်းသမျှ ကြိုးစားအားထုတ်မှုကိုမပြုဘဲနေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) အဆိုပါစစ်ပုန်ကန်မှု တခုခုရှိကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ စစ်ပုန်ကန်မှုပြုရန်ကြံရွယ်ချက် တခုခုရှိ ကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုပူးပေါင်းကြံစည်မှု တခုခုရှိကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ သိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ယုံကြည် ရန် အကြောင်းရှိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏တပ်မှူးအား၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအထက်အရာရှိအား ကြန့်ကြာမှုမရှိစေဘဲ သတင်းမပေးဘဲနေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) တပ်မတော်ဝင်တဦးဦးကို တာဝန်ဝတ်တရားမဆောင်ရွက်စေခြင်းငှါသော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏သစ္စာ တော်ကို ဖေါက်ဖျက်စေခြင်းငှါသော်လည်းကောင်း၊ သွေးဆောင်ရန်ကြိုးစားအားထုတ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ သေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960> ===စစ်ပြေးမှုနှင့် စစ်ပြေးမှုကိုကူပံ့မှု။=== ၃၇။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်ဖြစ်စေ၊ တန်းပြည့် စစ်မှုထမ်းရန်အမိန့်ရရှိပြီး ဖြစ်သည့်အချိန်တွင်ဖြစ်စေ၊ စစ်ပြေးမှုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေး မှုကျူးလွန်ရန် အားထုတ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ထောင်ဒဏ်၂နှစ်ဖြစ်စေ၊ ဤ အက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ထို့ပြင် ထိုသူသည်၊ ဆိုခဲ့သည့်အချိန်မဟုတ်သည့် အခြားအချိန်တွင် စစ်ပြေးမှုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေးမှု ကျူးလွန်ရန်အားထုတ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးကပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ် စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ အဆိုပါစစ်ပြေးတဦးဦးအား သိလျက်နှင့်လက်သင့်ခံ လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၃) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦး စစ်ပြေးမှု ကျူးလွန်ကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ စစ်ပြေးမှုကျူးလွန်ရန် အားထုတ်ကြောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ သိလျက်နှင့် မိမိ၏ အထက်အရာရှိအားဖြစ်စေ၊ အခြားအထက်အရာရှိအားဖြစ်စေ၊ ချက်ခြင်းမတိုင်ကြားဘဲနေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူကို ဖမ်းဆီးရမိရန်အလို့ငှါ၊ မိမိဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိသည့် ဆောင်ရွက်မှုတခုခုကို မဆောင်ရွက်ဘဲ နေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ နှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960> ===ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်မှု။=== ၃၈။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်- (က) ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) လုံလောက်သောအကြောင်းမရှိဘဲ၊ မိမိအားပေးသောခွင့်ရက်ထက်ပို၍နေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ခွင့်ရက်နှင့်နေစဉ်၊ မိမိပါဝင်သည့်တပ်၊ ခွဲထုတ်တပ်၊ ရေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဌာနတခုခုအား တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းရန်အတွက် အမိန့်ပေးထားကြောင်းကို ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်ထံမှ အကြောင်းကြားချက် ရရှိလျက်နှင့် လုံလောက်သောအကြောင်းမရှိဘဲ၊ ထို့ပြင် ကြန့်ကြာမှုမရှိဘဲ ပြန်လာရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) ချိန်းဆိုထားသောအချိန်တွင် စစ်ရေးပြရာသို့သော်လည်းကောင်း၊ လေ့ကျင့်ခဏ်းအတွက်ဖြစ်စေ၊ တာဝန် ဝတ်တရားအတွက်ဖြစ်စေ၊ ချိန်းဆိုထားသောအချိန်တွင် ချိန်းဆိုထားသောနေရာသို့သော်လည်းကောင်း၊ လုံလောက် သောအကြောင်းမရှိဘဲ လာရောက်ရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) စစ်ရေးပြနေစဉ်ဖြစ်စေ၊ စစ်ချီတက်နေစဉ်ဖြစ်စေ၊ လုံလောက်သောအကြောင်းမရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏အထက်အရာရှိထံမှ ခွင့်မရရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ ထိုစစ်ရေးပြခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုစစ်ချီတက်ခြင်းမှ ထွက်ခွါလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) စစ်စခန်း၊ မြို့စောင့်တပ်စခန်း၊ သို့တည်းမဟုတ် မည်သည့်နေရာတွင်မဆိုရှိနေစဉ်၊ မိမိ၏ အထက် အရာရှိထံမှ ခွင့်ပြုလက်မှတ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ခွင့်စာကိုသော်လည်းကောင်းမရရှိဘဲ၊ ယေဘုယျအမိန့်၊ ဒေသန္တရအမိန့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအမိန့်တခုခု၊ အရပိုင်းခြားထားသည့် နယ်နိမိတ်အပ၌ဖြစ်စေ၊ တားမြစ်ထားသော နေရာတခုခု၌ဖြစ်စေ၊ တွေ့ရှိရလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဆ) မည်သည့်ကျောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် သင်ကြားရာနေရာသို့မဆို တက်ရောက်ရန် နည်းလမ်းတကျ အမိန့်ပေးထားသောအခါ၊ မိမိ၏အထက်အရာရှိထံမှ ခွင့်မရရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ လုံလောက်သောအကြောင်း မရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ မတက်ရောက်ဘဲနေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ သုံးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> ===အထက်အရာရှိများအားရိုက်ပုတ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ခြိမ်းချောက်မှု။=== ၃၉။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ အထက်အရာရှိတဦးအား၊ အထက်အရာရှိဖြစ် ကြောင်း သိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအထက်အရာရှိ တာဝန်ဝတ်တရားထမ်းဆောင်နေသည့်အချိန်တွင်၊ ရာဇဝတ်မကင်း သော၊ အနိုင်အထက်ပြုမှုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ရောက်မှုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခြိမ်းချောက်သောစကားပြောဆိုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တဆယ့်လေးနှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရ မည်။ ထို့ပြင် ထိုသူသည်၊ အဆိုပါအထက်အရာရှိအား၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်မဟုတ်သည့် အခြား အချိန်တွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တာဝန်ဝတ်တရားထမ်းဆောင်နေသည့် အချိန်မဟုတ်သည့် အခြားအချိန် တွင်၊ ရာဇဝတ်မကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုမှုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ရောက်မှုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခြိမ်းချောက်သောစကားပြောဆိုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ဆယ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက် သင့်စေရမည်။ ထို့ပြင်ထိုသူသည်၊ ဆိုခဲ့သည့်မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို၊ အဆိုပါအထက်အရာရှိအား၊ စည်း ကမ်းဖီဆန်သော စကားပြောဆိုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ငါးနှစ်ထိထောင် ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ အထက်အရာရှိကို ဖီဆန်မှု။ ၄၀။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ မိမိ၏အထက်အရာရှိက ၎င်း၏တာဝန် ဝတ်တရားထမ်းဆောင်ရာ၌ နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကြေးနန်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားနည်းဖြင့်ဖြစ် စေ၊ ကိုယ်တိုင်ပေးသည့်၊ တရားဥပဒေနှင့်ညီသော အမိန့်တခုခုကို အာဏာတမင်ဖီဆန်ရာရောက်သော အမူအရာနှင့်ဖီဆန်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တဆယ့်လေးနှစ်အထိထောင် ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာသူတဦးဦးသည်၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် မိမိ၏ အထက်အရာရှိက ပေးသည့် ဥပဒေနှင့်ညီသောအမိန့်တခုခုကိုဖီဆန်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တဆယ့်လေးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ထို့ပြင် ထိုသူသည်၊ အဆိုပါပြစ်မှုကို တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန် မဟုတ်သည့်အချိန် တွင် ကျူးလွန်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ငါးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ စည်းကမ်းဖီဆန်မှုနှင့် ဟန့်တားမှု။ ၄၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) မည်သည့်ခိုက်ရန်ဖြစ်မှု၊ သတ်ပုတ်နှောင့်ရှက်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဗရုန်းသုံးကားဖြစ်မှုတွင်မဆို ပါဝင်နေလျက်နှင့် မိမိအောက်အဆင့်ပင်နိမ့်သော်လည်း မိမိအားဖမ်းဆီးခံရန် အမိန့်ပေးသောအရာရှိ တဦးဦးအား နာခံရန်ငြင်းပယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိအား ရာဇဝတ်မကင်းသော အနိုင် အထက်ပြုမှုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ရောက်မှုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) မိမိအား ဥပဒေနှင့်အညီ တဦးတယောက်သောသူ၏ လက်အောက်တွင်ချုပ်ထားရာ၌ ထိုသူသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ ထို့ပြင် မိမိ၏အထက်အရာရှိ ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ရာဇဝတ်မကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုမှုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ရောက်မှုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) မိမိအားဖမ်းဆီးရန်သော်လည်းကောင်း၊ စောင့်ထိန်းရန်သော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ဝတ်တရားရှိသော အစောင့်အကြပ် တဦးအားခုခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) စစ်တန်းလျား၊ စစ်စခန်း၊ သို့တည်းမဟုတ် နေထိုင်ရန်နေရာမှ ခွင့်မဲ့ထွက်ခွါလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) ယေဘုယျအမိန့်၊ ဒေသန္တရအမိန့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအမိန့်တခုခုကို နာခံရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) တပ်ထိန်းချုပ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တပ်ထိန်းချုပ်၏ကိုယ်စား တရားဥပဒေအရ၊ ဆောင်ရွက်နေသော သူတဦးဦးကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဟန့်တားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်ထိန်းချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်ထိန်းချုပ်၏ ကိုယ်စား တရားဥပဒေအရဆောင်ရွက်နေသော သူတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ တာဝန်ဝတ်တရား၊ ထမ်းဆောင် ရာ၌ အကူအညီတောင်းဆိုသောအခါ၊ ကူညီရန်ငြင်းပယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဆ) တပ်ဖွဲ့များသို့ စားနပ်ရိက္ခာများဖြစ်စေ၊ ထောက်ပံ့ပစ္စည်းများဖြစ်စေ၊ ယူဆောင်လာသူတဦးဦးအား ရာဇဝတ်မကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုမှုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ရောက်မှုကျူးလွန်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ အပိုဒ်(ဃ)နှင့်(င)တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုများ ဖြစ်ပါက နှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထို့ပြင် အခြားအပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသောပြစ်မှုများဖြစ်ပါက၊ ဆယ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ===လိမ်လည်လှည့်ဖျား၍ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းမှု။=== ၄၂။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) မိမိပါဝင်သောတပ်မှထွက်ခွင့်ကို နည်းလမ်းတကျ ရှေးဦးစွာမရယူခဲ့ဘဲ၊ ထိုတပ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားတပ်တခုခုတွင်သော်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံပြည်စောင့်တပ်အက်ဥပဒေ (The Burma Territorial Force Act) အရ ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်တခုခုတွင်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) တဦးတယောက်သောသူကို၊ ထိုသူစစ်ပြေးတဦးဖြစ်သည်ကို သိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ ယုံကြည်ရန် အ ကြောင်းရှိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရန်ဆောင်ရွက်ပေးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆောင်ရွက်ပေးရန်အားထုတ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ငါးနှစ်ထိထောင်ဒဏ် ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရာ၌ မဟုတ်မမှန်ဖြေဆိုမှု။ ၄၃။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရပြီးဖြစ်သူတဦးဦးသည်၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရန် စစ်မှုထမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းရေးအရာရှိ၏ မျက်မှောက်သို့ရောက်ရှိသည့်အခါ၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရန် သတ်မှတ်ထားသည့်ပုံစံတွင် ဖော်ပြထားသောမေးခွန်းတခုခုကို၊ မိမိအားထိုအရာရှိကမေးမြန်းရာ၌ မဟုတ်မမှန်သည့်အဖြေတရပ်ရပ်ကို၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းသည့်အချိန်တွင် တမင်ပေးခဲ့သည်ဟု တွေ့ရှိလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ငါးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေ တွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ===မလျော်သော အပြုအမူပြုမှု။=== ၄၄။ ။ အရာရှိတဦးဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာခံဗိုလ်တဦးဦးသည်၊ မိမိ၏ အဆင့်အတန်းနှင့်မလျော်သည့် ပြင် မိမိတွင်ရှိထိုက်သော အကျင့်စာရိတ္တနှင့်မလျော်သော နည်းအတိုင်းပြုမူလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှု ထင်ရှား စီရင်သောအခါ- ထိုသူမှာ အရာရှိတဦးဖြစ်ပါက ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုသူမှာ အရာခံဗိုလ်တဦးဖြစ်ပါက အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ရှက်ဘွယ်ကောင်းသော အပြုအမူပြုမှု။ ၄၅။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ရက်စက်သော၊ သိက္ခာမဲ့သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ဓမ္မတာနှင့်ဆန့်ကျင်သော အမျိုးအစားတခုဖြစ် သည့် ရှက်ဘွယ်ကောင်းသော၊ အပြုအမူတခုခုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) တာဝန်ဝတ်တရားလွှဲရှောင်ရန် မကျန်းမာဟန်ဆောင်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိကိုယ်တွင် အနာ ရောဂါသော်လည်းကောင်း၊ ချည့်နဲ့ခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်ပေါ်ဟန်ဆောင်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖြစ်ပေါ်စေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိ၏ပျောက်ကင်းမှုကို တမင်ကြန့်ကြာစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိ၏အနာရောဂါကို သော်လည်းကောင်း၊ ချည့်နဲ့ခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ တမင်တိုးစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) မိမိကိုယ်တိုင်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသူသော်လည်းကောင်း၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းအတွက် မသင့်တော်စေရန် အကြံဖြင့် မိမိအလိုအလျောက် မိမိကိုယ်ကိုဖြစ်စေ၊ ထိုသူကိုဖြစ်စေ နာကျင်စေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့်လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ လက်အောက်ခံ စစ်မှုထမ်းတဦးကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု။ ၄၆။ ။ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ အဆင့်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ရာထူးအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သော စစ်ဘက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား ရိုက်ပုတ်လျှင်၊ သို့တည်း မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ် ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရ မည်။ မူးယစ်မှု။ ၄၇။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ တာဝန်ဝတ်တရားဆောင်ရွက်နေသည့် အခါဖြစ်စေ၊ မဆောင်ရွက်နေသည့်အခါဖြစ်စေ၊ မူးယစ်နေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သော အခါ ထိုသူမှာ အရာရှိတဦးဖြစ်ပါက ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုသူမှာ အရာရှိတဦးမဟုတ်ပါက၊ ပုဒ်မခွဲ (၂) ရှိ ပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ နှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၂) တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်မဟုတ်သည့်အခါသော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ဝတ်တရားမဆောင်ရွက်နေသည့် အခါ သော်လည်းကောင်း၊ အရာရှိမှတပါး၊ အခြားသူတဦးသည်၊ မူးယစ်မှုတခုကို ကျူးလွန်ပါက၊ ထိုသူအား ချမှတ်သည့် ထောင်ဒဏ်သည်၊ ခြောက်လထက် မပိုစေရ။ ရှင်းလင်းချက်။ ။ သေရည်သေရက်တခုတည်း၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထုတခုတည်း၏ အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သေရည်သေရက်၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထု၏ အာနိသင်နှင့် အခြားပတ်ဝန်းကျင်ကြောင်းချင်းရာ တခုခုပေါင်းစပ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏တာဝန် ဝတ်တရားကိုသော်လည်းကောင်း၊ မိမိအားပေးအပ်တန်ရာသည့် တာဝန်ဝတ်တရား တခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပေးအပ်ရန်အတွက် တဦးတယောက်သောသူသည်၊ မသင့်မတော်ဖြစ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဣန္ဒြေသိက္ခာမဲ့သော နည်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်၏ဂုဏ်ကို ထိခိုက်နစ်နာစေတန်ရာသည့် နည်းတမျိုးမျိုး ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တဦးတယောက်သောသူသည်ပြုမူလျှင်၊ ဤပြစ်မှုပါ ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ ထိုသူ၌ မူးယစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960, 05.10.1961> ===အချုပ်နှင့်ထားသူ လွတ်ပြေးမှု။=== ၄၈။ ။ ဤအက်ဥပဒေလိုက်နာသူ တဦးဦးသည်- (က) ကင်း၊ စောင့်ကင်း၊ လှည့်ကင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် တာဝန်ကျနေရာတခုကို ကွပ်ကဲနေသောအခါ၊ တမင်ဖြစ်စေ၊ ယုတ္တိတန်သော အကြောင်းမရှိဘဲနှင့်ဖြစ်စေ၊ မိမိစောင့်ထိန်းရန်လွှဲအပ်ထားသူ တဦးဦးကို ဆိုင်ရာအခွင့်အာဏာမရရှိဘဲလွှတ်ပစ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိထံနည်းလမ်းတကျ လွှဲအပ်သောသူ တဦးဦးကိုဖြစ်စေ၊ အကျဉ်းသားတဦးဦးကိုဖြစ်စေ လက်ခံရန်ငြင်းပယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) မိမိအားစောင့်ထိန်းရန်လွှဲအပ်ထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိစောင့်ထိန်းရန်တာဝန်သော်လည်းကောင်း၊ စောင့်ကြပ်ရန်တာဝန်သော်လည်းကောင်း၊ ရှိသောသူတဦးဦးအား တမင်ဖြစ်စေ၊ ယုတ္တိတန်သော အကြောင်းမရှိဘဲနှင့်ဖြစ်စေ၊ လွတ်ပြေးစေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တမင်ပြုသောပြုမှုဖြစ်ပါက တဆယ့်လေးနှစ်အထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေတမင်ပြုသော ပြုမှုမဟုတ်ပါက နှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960> ၄၈-က။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးသည်- (က) မိမိအားစောင့်ထိန်းရန်လွှဲအပ်ထားသော သို့မဟုတ် မိမိက စောင့်ထိန်းရန် သို့မဟုတ် စောင့်ကြပ်ရန် တာဝန်ရှိသော ပြစ်ဒဏ်ကျအကျဉ်းသား သို့မဟုတ် ဥပဒေအရ ချုပ်နှောင်ထားသော အချုပ်သားကို အခြားသူတစ်ဦးနှင့် လူစားထိုးလဲလှယ်လျှင် သို့မဟုတ် (ခ) ယင်းသို့ လူစားထိုးလဲလှယ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုလျှင် သို့မဟုတ် လက်သင့်ခံလျှင်စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ တစ်ဆယ့်လေးနှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> ဖမ်းဆီးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ချုပ်နှောင်ထားခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ နည်းလမ်းမကျမှု။ ၄၉။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်- (က) စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုဘဲ၊ တဦးတယောက်သောသူအား အကြောင်းမဲ့ဖမ်းဆီးထားလျှင်၊ သို့တည်း မဟုတ် ချုပ်နှောင်ထားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူ၏အမှုကိုစုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် ဆိုင်ရာအာဏာ ပိုင်ထံတင်ပြရန် ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) တဦးတယောက်သောသူအား၊ စစ်ဘက်အချုပ်သို့လွှဲအပ်ပြီးသည့်နောက် ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသူအား ချုပ်ထားရန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော အရာရှိကိုဖြစ်စေ၊ အခြားသူကိုဖြစ်စေ၊ ထိုသို့လွှဲအပ်ချိန်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ဆောလျင်နိုင်သမျှ ဆောလျင်စွာသော်လည်းကောင်း၊ မည်သည့်နည်းနှင့်မဆို၊ ထိုသို့လွှဲအပ်ပြီးသည့်နောက် နှစ်ဆယ့် လေးနာရီအတွင်း ယင်းသို့အချုပ်ခံရသူအပေါ် စွဲဆိုထားသောပြစ်မှု၏ အကြောင်းအရာကို ရေးသားပြီး၊ မိမိကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ပေးအပ်ရန်ယုတ္တိတန်သော အကြောင်းမရှိဘဲ၊ ပျက်ကွက်လျှင်၊ စစ် တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ နှစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထား သည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960> အချုပ်မှထွက်ပြေးမှု။ ၅၀။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ မိမိအားတရားဥပဒေအရ ချုပ်ထားရာမှထွက်ပြေး လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထွက်ပြေးရန်အားထုတ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ငါးနှစ်အထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက် သင့်စေရမည်။ ===ပစ္စည်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ပြစ်မှုများ။=== ၅၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အစိုးရပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်ရိပ်သာ၊ တီးဝိုင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတခုခုပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်ဥပဒေ ကို လိုက်နာရသူတဦးဦးပိုင်သောပစ္စည်းတခုခုကို ခိုးယူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အဆိုပါပစ္စည်းတခုခုကို၊ မရိုးမဖြောင့်သောသဘောဖြင့် အလွဲသုံးစားပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိ၏ပစ္စည်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလွှဲခြင်းပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) အဆိုပါပစ္စည်းတခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ရာဇဝတ်မကင်းသော ယုံကြည်အပ်နှံရေးဖေါက်ဖျက်မှုကိုကျူး လွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) အပိုဒ်(က)၊ (ခ) နှင့် (ဂ) အရဖြစ်သော ပြစ်မှုများအနက် ပြစ်မှုတခုခုနှင့်စပ်လျဉ်းသော ပစ္စည်း တခုခုကို၊ ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ကြောင်းသိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ မရိုး မဖြောင့်သော သဘောဖြင့်လက်ခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆက်လက်ထားရှိလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) မိမိအားယုံကြည်အပ်နှံထားသော၊ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရ ၏ ပစ္စည်းတခုခုကို တမင်ဖျက်ဆီးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) လိမ်လည်လှည့်ဖျားလိုသော အကြံဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တဦးတယောက်သောသူအား မတရားရယူစေရန် အကြံဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မတရားဆုံးရှုံးစေရန် အကြံဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားမည်သည့်အရာကိုမဆိုပြုလျှင် စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ဆယ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့်လျော့သော ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ၅၁-က။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးသည်- (က) လက်နက်၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များကိုခိုးယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ ဝယ်ယူခြင်း၊ တရားမဝင် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခြင်း၊ လဲလှယ်ခြင်း၊ ဥပဒေအရ လက်ခံပိုင်ခွင့်မရှိသူကိုပေးအပ်ခြင်း သို့တည်းမဟုတ် (ခ) နိုင်ငံတော်အား နစ်နာဆုံးရှုံးစေရန် ကြံရွယ်ချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပျက်စီးစေခြင်း သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က) နှင့် ပုဒ်မခွဲ (ခ) တို့ပါ ပြစ်မှုတစ်ခုခုကို ကျူးလွန်ရန်အားထုတ်ခြင်း၊ ပူးပေါင်းကြံစည်ခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အားပေးကူညီခြင်းပြုလျှင် စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ သေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> ချောက်လှန့်တောင်းယူမှုနှင့် တရားမဲ့ပြုမှု။ ၅၂။ ။ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ချောက်လှန့်တောင်းယူမှုကို ကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ဆိုင်ရာအခွင့်အာဏာမရရှိဘဲ၊ သူတဦးဦးထံမှကြေးငွေ၊ စားနပ်ရိက္ခာများ၊ သို့တည်းမဟုတ် တခုခု ဆောင်ရွက်ပေးရန် အတင်းအကျပ်၊ တောင်းဆိုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ဆယ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ပစ္စည်းကိရိယာတန်ဆာပလာများ ထုခွဲမှု။ ၅၃။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) မိမိအသုံးပြုရန်မိမိအား၊ ထုတ်ပေးထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိအားယုံကြည်အပ်နှံထားသော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရပိုင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းတခုခုကို ထုခွဲလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသို့ထုခွဲရာတွင်ပါဝင်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပေါ့လျော့မှုကြောင့် အပိုဒ်(က) တွင် ဖော်ပြထားသောပစ္စည်းတခုခုပျောက်ဆုံးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) မိမိအားချီးမြှင့်ထားသောဆုတံဆိပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဘွဲ့တံဆိပ်တခုခုကိုရောင်းလျှင်၊ ပေါင်နှံလျှင်၊ ဖျက်ဆီးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုံသဏ္ဌာန်ဖျက်လျှင် စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ အပိုဒ် (က) တွင်သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ဆယ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက် ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့်လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ အခြားအပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ငါးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သော ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ပစ္စည်းကိုပျက်စီးစေမှု။ ၅၄။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်ရိပ်သာ၊ တီးဝိုင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတခုခုပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်ဥပဒေ ကို လိုက်နာရသူတဦးဦးပိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်နှင့်အတူအမှုထမ်းရွက်နေသည့်၊ သို့တည်း မဟုတ် တပ်မတော်သို့ တွဲဘက်ထားခြင်းခံရသည့် သူတဦးဦးပိုင်သော၊ ပစ္စည်းတခုခုကိုဖျက်ဆီးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်ဆီးစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရ၏ပစ္စည်းတခုခုကို မီးဖြင့်ပျက်စီး နစ်နာစေခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်ပြုန်းခြင်းဖြစ်စေသော ပြုလုပ်မှုတခုခုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရကဖြစ်စေ၊ ပြည်နယ်အစိုးရကဖြစ်စေ၊ မိမိအားယုံကြည်အပ်နှံထားသော မည်သည့် တိရစ္ဆာန်ကိုမဆိုသတ်ဖြတ်လျှင်၊ နာကျင်စေလျှင်၊ ထုခွဲလျှင်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်လျှင်၊ သို့တည်း မဟုတ် ဆုံးရှုံးစေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တမင်ပြုသောပြုမှုဖြစ်ပါက၊ တဆယ့်လေးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ လုံလောက်သောအကြောင်းမရှိဘဲ ပြုသောပြုမှုဖြစ်ပါက၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေ တွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ === မဟုတ်မမှန် စွပ်စွဲမှု။ === ၅၅။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) စွပ်စွဲချက်တခုကို မဟုတ်မမှန်ကြောင်းသိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိလျက်နှင့်ဖြစ် စေ၊ စစ်ဘက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား၊ ထိုသို့မဟုတ်မမှန်စွပ်စွဲလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပုဒ်မ ၂၄၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၂၅ အရ၊ တိုင်ကြားချက်တခုပြုရာ၌၊ စစ်ဘက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦး၏ အကျင့်စာရိတ္တထိခိုက်သော ထွက်ဆိုချက်တခုခုကို၊ ထိုထွက်ဆိုချက် မဟုတ်မမှန် ကြောင်း သိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိလျက်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရေး ပါသောအကြောင်းခြင်းရာများကို သိလျက်နှင့်တမင်ဖုံးကွယ်ထားလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ငါးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ မဟုတ်မမှန်ဖော်ပြမှုနှင့် အစိုးရစာတမ်းအမှတ်အသားများကို မဟုတ်မမှန်ပြုမှု။ ၅၆။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) မိမိပြုလုပ်ထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိလက်မှတ်ရေးထိုးထားသော၊ အစီရင်ခံစာ၊ ပြန်တမ်း၊ စာရင်း၊ သက်သေခံလက်မှတ်၊ စာအုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားတွင်ဖြစ်စေ၊ မိမိမှာတိကျမှန်ကန်ခြင်းကိုစိစစ်ရန် တာဝန်ဝတ်တရားရှိသည့် ၎င်းတို့တွင်ပါရှိသော အကြောင်းအရာများ တွင်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်မမှန်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် လိမ်လည်လှည့်ဖြားသော ထွက်ဆိုချက်တခုခုကို သိလျက်နှင့်ပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုထွက်ဆိုချက်တခုခုကို ပြုရာ၌ပါဝင်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အပိုဒ် (က) ၌ ဖော်ပြထားသော စာတမ်းအမှတ်အသားတမျိုးမျိုးတွင် လိမ်လည်လှည့်ဖြားလိုသော အကြံဖြင့် တခုခုကိုပြုလုပ်ရန်သိလျက်နှင့် ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တခုခုကိုပြုလုပ်ရန် ပျက်ကွက်ရာ၌ပါဝင်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ထိန်းသိမ်းထားရန်ဖြစ်စေ၊ တင်ပြရန်ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏တာဝန်ဝတ်တရားဖြစ်သော စာတမ်းအမှတ် အသားတခုခုကို သိလျက်နှင့် သူတဦးဦးနစ်နာစေရန်အကြံဖြင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် သိလျက်နှင့် သူတဦးဦး ကို လိမ်လည်လှည့်ဖြားလိုသောအကြံဖြင့် ဖုံးကွယ်ထားလျှင်၊ ဘတ်၍မရအောင်ပြုလုပ်လျှင်၊ ပြောင်းလဲ လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖျောက်ဖျက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) ကိစ္စတရပ်ရပ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ဖွင့်ဟဖော်ပြရန်ရာထူးအလျောက် မိမိ၌တာဝန်ဝတ်တရားရှိရာတွင်၊ သိလျက်နှင့်မဟုတ်မမှန် ဖွင့်ဟဖော်ပြလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) မဟုတ်မမှန်သည်လည်းဖြစ်သည့်ပြင်၊ မဟုတ်မမှန်ကြောင်း မိမိသိသည်လည်းဖြစ်သော၊ သို့တည်း မဟုတ် ယုံကြည်သည်လည်းဖြစ်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ဟုတ်မှန်သည်ဟုမိမိယုံကြည်ခြင်း မရှိသည် လည်းဖြစ်သော ထွက်ဆိုချက်တခုဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စာအုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် မှတ်တမ်းတခုခုတွင် မဟုတ် မမှန်သောရေးသွင်းချက်တရပ်ကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ယင်းသို့ မဟုတ်မမှန်ရေးသွင်းချက်တရပ်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မဟုတ်မမှန်သော ထွက်ဆိုချက်တခုပါရှိသည့် စာတမ်းအမှတ်အသား တခုခု ကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဟုတ်မှန်သော ရေးသွင်းချက်တခု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဟုတ်မှန်သောထွက်ဆို ချက်တခုပါရှိသော စာတမ်းအမှတ်အသားတခုပြုလုပ်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိအတွက် ဖြစ်စေ၊ အခြားသူတဦးဦးအတွက်ဖြစ်စေ၊ အငြိမ်းစားလစာ၊ လစာ၊ စရိတ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျိုးခံစား ခွင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကျေးဇူးခံစားခွင့်တခုခုကို ရယူလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ကွက်လပ်ချန်၍လက်မှတ်ထိုးမှုနှင့် အစီရင်ခံရန်ပျက်ကွက်မှု။ ၅၇။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာသူတဦးဦးသည်- (က) လစာ၊ လက်နက်များ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်၊ ပစ္စည်းကိရိယာ တန်ဆာပလာများ၊ အဝတ်အစား၊ ထောက်ပံ့ပစ္စည်းများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပစ္စည်းများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရ၏ ပစ္စည်းတခုခုနှင့်စပ်လျဉ်းသော စာတမ်းအမှတ်အသားတခုခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်းတခုခုအတွက် မှန်ကန်ကြောင်း မိမိ၏လက်မှတ် သည်၊ ထောက်ခံချက်ဖြစ်ပါလျက်နှင့် လိမ်လည်လှည့်ဖြားလိုသောသဘောဖြင့် ထိုအရေးပါသော အစိတ် အပိုင်းတခုခုကို မဖြည့်စွက်ဘဲချန်လှပ်၍ထားလျှင်၊ (ခ) ပြုလုပ်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ ပေးပို့ရန်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိ၌တာဝန်ဝတ်တရားရှိသော အစီရင်ခံစာ၊ သို့တည်း မဟုတ် ပြန်တမ်းတခုခုကိုပြုလုပ်ရန်ဖြစ်စေ၊ ပေးပို့ရန်ဖြစ်စေ၊ ငြင်းပယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ် ခံထိုက်သော ပေါ့လျော့မှုဖြင့်ပျက်ကွက်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ===စစ်တရားရုံးများနှင့်စပ်လျဉ်းသော ပြစ်မှုများ။=== ၅၈။ ။ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) စစ်တရားရုံးတရုံးသို့ သက်သေတဦးအဖြစ်ဖြင့် တက်ရောက်ရန် သမ္မာန်စာဖြစ်စေ၊ အမိန့်စာဖြစ်စေ၊ နည်းလမ်းတကျ ချအပ်ခြင်းခံရလျက်၊ တမင်သော်လည်းကောင်း၊ ယုတ္တိတန်သော အကြောင်းမရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ တက်ရောက်ရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ကျမ်းသစ္စာဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာဖြစ်စေ၊ ပြုရန်စစ်တရားရုံးက တရားဥပဒေနှင့်အညီ ခိုင်းသည်ကို ငြင်းပယ် လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) မိမိ၏အာဏာ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်မှုအတွင်းရှိသော စာတမ်း အမှတ်အသားတခုကို တင်ပြရန်သော်လည်းကောင်း၊ ပေးအပ်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တရားရုံးတရုံးက တရားဥပဒေနှင့်အညီ ခိုင်းသည်ကို ငြင်းပယ် လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) သက်သေတဦးအဖြစ်ဖြင့် တရားဥပဒေအရ ဖြေဆိုရန်တာဝန်ရှိသော မေးခွန်းတခုခုကိုဖြေဆိုရန် ငြင်းပယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) စော်ကားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ခြိမ်းချောက်သောစကားကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တရားရုံးတရုံး၏ မှုခင်းကိစ္စများတွင် ဝင်ရောက်နှောင့်ရှက်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် နှောင့်ရှက်ခြင်း တခုခုကို ဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုစစ်တရားရုံးကိုမထီလေးစားပြုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ သုံးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960> မဟုတ်မမှန်သက်သေခံမှု။ ၅၉။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ စစ်တရားရုံးတရုံးရှေ့တွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဖွဲ့ တခုခုရှေ့တွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤအက်ဥပဒေအရ ကျမ်းသစ္စာတိုက်ရန် အာဏာရရှိထားသော အရာရှိ ရှေ့တွင်ရောက်ရှိနေသောမှုခင်းကိစ္စများ၌ မိမိသည်၊ သက်သေတဦးအဖြစ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စကားပြန်တဦး အဖြစ်ဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ တရားဥပဒေအရ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီးပါလျက်နှင့် မဟုတ်မမှန်ဟုမိမိသိသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ဟုတ်မှန်သည်ဟု မိမိယုံကြည်ခြင်းမရှိသော၊ မှုခင်းကိစ္စများတွင် အရေးပါသော ထွက်ဆိုချက်တခုကိုပြုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ် ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်၍ လစာကိုဆိုင်းထားမှု။ ၆၀။ ။ အရာရှိ၊ အရာခံဗိုလ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်တဦးဦးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦး ၏လစာကို လက်ခံထားပြီးသည့်နောက်၊ ထိုလစာကို အချိန်ကျရောက်သည့်အခါ၊ တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင်၍မပေးဘဲ၊ ဆိုင်းထားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေးရန်ငြင်းပယ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ဆယ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့်လျော့ သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ === ပျံသန်းရေးနှင့် လေယာဉ်ဆိုင်ရာပြစ်မှုများ။=== ၆၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင် လေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် လေယာဉ်ပစ္စည်းကို၊ တမင်သော်လည်းကောင်း၊ ယုတ္တိတန်သော အကြောင်းမရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ ပျက်စီးနစ်နာစေလျှင်၊ ဖျက်ဆီးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆုံးရှုံးစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အဆိုပါပျက်စီးနစ်နာမှု၊ ဖျက်ဆီးမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်စေတန်ရာသောပြုလုပ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေါ့လျော့မှု တခုခုကိုကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင်လေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် လေယာဉ်ပစ္စည်းကို တရားဥပဒေနှင့် ညီသော အခွင့်အာဏာမရှိဘဲထုခွဲလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) ပျံသန်းရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ကို အသုံးပြုရာတွင်သော်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် လေယာဉ်ပစ္စည်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ သူတဦးဦးအား၊ အသက်ဆုံးရှုံးမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ကိုယ်အင်္ဂါ နာကျင်မှု ဖြစ်စေသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖြစ်စေတန်ရာသော ပြုလုပ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေါ့လျော့မှုတခုခုကို ကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) စစ်ဖြစ်နေစဉ်တွင် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင် လေယာဉ်ကို တမင်ဖြစ်စေ၊ သင့်လျော်သော အကြောင်းမရှိဘဲဖြစ်စေ၊ ပေါ့လျော့မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ကြားနေတိုင်းပြည်တပြည်ကသော်လည်းကောင်း၊ ကြားနေ တိုင်းပြည်တပြည်၏ အမိန့်အရသော်လည်းကောင်း၊ သိမ်းယူခြင်းခံရစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကြားနေတိုင်းပြည် တပြည်တွင် ဖျက်ဆီးခြင်းခံရစေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တမင်ပြုသော ပြုမှုဖြစ်ပါက တဆယ့်လေးနှစ်ထိထောင် ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့်လျော့သော ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ တမင်ပြုသောပြုမှုမဟုတ် ပါက၊ ငါးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960> ၆၁-က။ အစိုးရပိုင်လေယာဉ်ကို အပိုင်စီးရန် ကြံရွယ်ချက်ဖြင့်ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦး သည် လေယာဉ်မှူးအား ခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြစ်မှုမကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုခြင်းဖြင့် တစ် နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်စေလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ လေယာဉ် မှူးသည် တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်လျှင်သော်လည်းကောင်း စစ်တရားရုံးကပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ သေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ပျံသန်းရေးနှင့် လေယာဉ်ဆိုင်ရာ အခြားပြစ်မှုများ။ ၆၂။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင် လေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် လေယာဉ်ပစ္စည်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော သက်သေခံလက်မှတ်တခုခုကို တိကျမှန်ကန်ကြောင်း သေချာစွာမစိစစ်ဘဲ လက်မှတ်ရေးထိုးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင်လေယာဉ်တစီး၏ လေသူရဲဖြစ်သည်တွင်၊ မြေပြင်မှ လေယာဉ်ထွက်ခွါ နေစဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် မြေပြင်သို့လေယာဉ်သက်ဆင်းနေစဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြထားသော အခြားအကြောင်း အချက်များတွင်မှအပ၊ လေယာဉ်ကိုတပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အမြင့်အောက်နိမ့်၍ပျံသန်းလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရပိုင်လေယာဉ်တစီး၏ လေသူရဲဖြစ်သည်တွင်၊ သူတဦးဦးအား မလိုလား အပ်သော စိတ်ငြိုငြင်ခြင်းဖြစ်စေသော၊ သို့တည်းမဟုတ် စိတ်ငြိုငြင်ခြင်းဖြစ်စေတန်ရာသော ပျံသန်းခြင်း မျိုးဖြင့် ထိုလေယာဉ်ကိုပျံသန်းလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ နှစ်နှစ်ထိထောင် ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြ ထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 10.05.1989> လေယာဉ်မှူး၏ တရားဥပဒေနှင့်ညီသော အမိန့်ကိုဖီဆန်မှု။ ၆၃။ ။ မည်သည့်အဆင့်မဆိုရှိသည့် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) လေယာဉ်တစီးအတွင်းရှိစဉ်၊ ထိုလေယာဉ်၏ လေယာဉ်မှူးမှာ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ လေယာဉ်ပျံသန်းရေးနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ လုံခြုံမှုနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်သည့်ကိစ္စအားလုံးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထိုလေယာဉ်မှူးကပေးသော တရား ဥပဒေနှင့်ညီသည့် အမိန့်တခုခုကိုဖီဆန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အခြားလေယာဉ်တစီးက ဆွဲသွားရသော စက်မဲ့လေယာဉ်တစီး၏ လေယာဉ်မှူးဖြစ်သည်တွင်၊ ဆွဲသည့်လေယာဉ်မှူးမှာ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ အထက်ဆိုခဲ့ပြီးသော ကိစ္စအားလုံးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထိုလေယာဉ်မှူးကပေးသော တရားဥပဒေနှင့်ညီသည့် အမိန့်တခုခုကိုဖီဆန်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တဆယ့်လေးနှစ်အထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေ တွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ===ရေယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်းသော ပြစ်မှုများ။=== ၆၄။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ တပ်မတော်ပိုင်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော် ကအသုံးပြုသောရေယာဉ်ကို၊ ဘေးအန္တရာယ်မကင်းအောင်ပြုလုပ်သဖြင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဘေး အန္တရာယ်မကင်းအောင်ဖြစ်စေသဖြင့်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ တမင်ပြုသောပြစ်မှု ဖြစ်ပါက တဆယ့်လေးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့်လျော့သောပြစ် ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ တမင်ပြုသောပြစ်မှုမဟုတ်ပါက၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၂) ရေယာဉ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်များကိုခြံရံစောင့်ကြပ်ခြင်းနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်းတို့အတွက် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသော ရေယာဉ်တစင်း၏ အရာရှိတဦးဖြစ်သည့်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) တာဝန်ဝတ်တရားကို ဆောင်ရွက်ရန်ကိစ္စအလို့ငှါ ရရှိသောညွှန်ကြားချက်များနှင့်အညီ မိမိ၏ တာဝန်ဝတ်တရားကို ကြန့်ကြာမှုမရှိဘဲ ဆောင်ရွက်ရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အခြားမည်သည့်ကိစ္စကိုမျှ လွှဲပြောင်းဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုဘဲ၊ မိမိခြံရံစောင့်ကြပ်သော ရေယာဉ်များ နှင့်ကုန်စည်များကို ကာကွယ်ခုခံရန် ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရပါက၊ အဆိုပါရေယာဉ်များနှင့် ကုန်စည်များကို ကာကွယ်ခုခံပြီး တိုက်ခိုက်ရန် ငြင်းပယ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) မိမိခြံရံစောင့်ကြပ်လာသော အဆိုပါရေယာဉ်များကို၊ ဘေးအန္တရာယ်မကင်းအောင် သူရဲဘောနည်းစွာစွန့်ခွါသွားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကာအကွယ်မရှိဘဲထားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) စောင့်ရှောက်ရန် မိမိအားအပ်နှံထားသော ရေယာဉ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်များကို ခြံရံစောင့်ကြပ်ခြင်းအတွက် ကုန်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်မှူးတဦးဦးထံမှငွေ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားဆုလာဘ်တခုခုကိုတောင်းဆိုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အတင်းအကြပ် တောင်းယူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) အဆိုပါ ရေယာဉ်များ၏ ရေယာဉ်သားများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်မှူးများကိုဖြစ်စေ၊ အဆိုပါ ရေယာဉ်များ၏ ရေယာဉ်သားများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်မှူးများကိုဖြစ်စေ၊ အလွဲအသုံးပြုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ သေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည့်ပြင်၊ တရားလွှတ်တော်က ရေကြောင်းစီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာ သုံးစွဲလျက်၊ စီရင်ဆုံးဖြတ်သည့် လျော်ကြေးကိုလည်း၊ ကုန်သည်များ၊ ပိုင်ရှင်များနှင့်အခြားသူများအား ပေးရမည်။ (၃) ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ ရေယာဉ်မှူးတဦးဦးသည်၊ မိမိရေယာဉ်သုံးရန်သာဖြစ်သော ကုန်စည်များ၊ အရောင်းအဝယ်ကုန်စည်များမှအပ၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆိုင်ရာပိုင်ရှင်များအတွက်မပျက်စီးရန် ထိန်းသိမ်းထားရမည့် ကုန်သည်တဦးဦးပိုင်ကုန်စည်များ၊ အရောင်းအဝယ် ကုန်စည်များမှ အပ၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆိုင်ရာပိုင်ရှင်များအတွက် မပျက်စီးရန်ထိန်းသိမ်းထားရမည့် ပင်လယ်ပြင်တွင်ဖြစ်စေ၊ ရေယာဉ်ဆိပ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ချောင်းတွင်းတွင်ဖြစ်စေ၊ ဆိပ်ကမ်းတွင်ဖြစ်စေ၊ ပျက်စီးသွားသည့် ရေယာဉ်ပေါ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်ရောက်မည့်ဆဲဆဲဖြစ်သော ရေယာဉ်ပေါ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ရှိသည့်ကုန်စည်များ၊ အရောင်းအဝယ်ကုန်စည်များမှအပ၊ သို့တည်းမဟုတ် မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ မိမိအထက်အရာရှိကဖြစ်စေ၊ ရေယာဉ်ပေါ်တွင် ယူဆောင်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ လက်ခံရန်သော်လည်းကောင်း၊ မိမိအားအမိန့်ပေးသည့်ကုန်စည်များ၊ အရောင်းအဝယ်ကုန်စည်များမှအပ၊ မိမိရေယာဉ်ပေါ်တွင် အခြားမည်သည့်ကုန်စည်များ၊ အရောင်းအဝယ်ကုန်စည်များကိုမဆိုလက်ခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ခံရန် ခွင့်ပြုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၄) ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်- (က) သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ဖမ်းဆီးထားသော ရေယာဉ်တစင်းပေါ်တွင်တွေ့ရှိသော စာရွက်စာတမ်းများ၊ ရေယာဉ်ငှားစာချုပ်များ၊ ရေယာဉ်ကုန်တင်တန်ဆာများ၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များနှင့်အခြားမည်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကိုမဆို ထိန်းသိမ်းထားရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) သုံ့ပန်းပစ္စည်းဖြစ်သည့် အဆိုပါရေယာဉ်ကို ယူဆောင်သွားရမည့် ရေယာဉ်၏ ရေယာဉ်မှူး ဖြစ်သည်တွင်၊ ရေကြောင်းစီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိ တရားလွှတ်တော်သို့သော်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါသုံ့ပန်းပစ္စည်းမျာကို တရားဥပဒေနှင့်အညီ ဖမ်းဆီးခြင်းဟုတ်၊ မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ရန် အာဏလွှဲအပ်ထား သည့်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အမှုအရေးလွှဲအပ်ခံရသူအရာရှိများထံသို့သော်လည်းကောင်း၊ ထိုရုံးများ၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိများက ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရန်၊ အသုံးချရန်နှင့် တရားဥပဒေအရဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရန် ထိုစာရွက်စာတမ်းများ၊ ရေယာဉ်ငှားစာချုပ်များ၊ ရေယာဉ်ကုန်တင်တန်ဆာများ၊ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်များနှင့် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသား မူရင်းအလုံးစုံကို လိမ်လည်လှည့်ဖြားမှုမရှိဘဲ တပ်မတော်(ရေ)သက်ဆိုင်ရာတို့မှ တဆင့်ပို့ရန် ပျက်ကွက်ခဲ့လျှင်၊ စစ်ရုံးကပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည့်ပြင်၊ ဖမ်းဆီးရမိသည့်ပစ္စည်းထဲမှ မိမိ၏ဝေစုကို သိမ်းယူခြင်းနှင့် ဆုံးရှုံးခြင်းလည်း ခံထိုက်စေရမည်။ (၅) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ရေကြောင်းစီရင်ပိုင်ခွင့် အာဏာသုံးစွဲလျက်၊ တရားလွှတ်တော်က တရားဥပဒေနှင့်အညီ သုံ့ပန်းပစ္စည်းဟုတ်ကြောင်း စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းမပြုမီ၊ မည်သည့်ငွေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကုန်စည်ကိုမဆို၊ ၎င်းတို့ ၏ ပိုမိုလုံခြုံမှုအတွက် လိုအပ်သည်မဟုတ်ဘဲနှင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရ အသုံးပြုနေသော ရေယာဉ်တစင်းအတွက် အသုံးပြုရန်လိုအပ်သည်မဟုတ်ဘဲနှင့် သုံ့ပန်းပစ္စည်းထဲမှ၊ သို့တည်းမဟုတ် သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားသောရေယာဉ်ထဲမှ ထုတ်ယူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ရေကြောင်းစီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာသုံးစွဲလျက်၊ တရားလွှတ်တော်က တရားဥပဒေနှင့်အညီ သုံ့ပန်းပစ္စည်း ဖြစ်ကြောင်း စီရင်ဆုံးဖြတ်ပေးရန်အတွက် ဖမ်းဆီးရမိခြင်း၏ အကြောင်းအရာအပြည့်အစုံကို ယူဆောင်၍ မလာဘဲနေလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည့်ပြင်၊ ဖမ်းဆီးရမိသည့်ပစ္စည်းထဲမှ၊ မိမိ၏ဝေစုကို သိမ်းယူခြင်းနှင့် ဆုံးရှုံးခြင်းလည်း ခံထိုက်စေရမည်။ (၆) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားသော ရေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်ပေါ်ရှိ အရာရှိ၊ ရေယာဉ်သား၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားသူတဦးဦးကို လုယက်လျှင်၊ ရိုက်နှက်လျှင်၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းဆဲလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိ၊ ရေယာဉ်သား၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားသူ၏ အဝတ်အစားကို ဆွဲချွတ်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၇) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အစိုးရအသုံးပြုသောရေယာဉ်တစင်းကို ကွပ်ကဲသောအရာရှိဖြစ်သည့်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) ရန်သူနှင့်အတူပူးပေါင်းကြံစည်ပြီး ရေယာဉ်၊ ကုန်စည်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာဝတ္ထုတခုခုကို သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ်ယူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ဖမ်းဆီးထားသော ရေယာဉ်၊ ကုန်စည်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာဝတ္ထုတခုခုကို ရွေးယူစေရန်၊ သူတဦးဦးနှင့် တရားဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် သဘောတူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ဖမ်းဆီးထားသော ရေယာဉ်၊ ကုန်စည်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာ ဝတ္ထုတခုခုကို ရွေးယူရန်အတွက် တရားဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် သဘောတူညီထားချက်နှင့်အညီ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် ပူးပေါင်းကြံစည်ပြုလုပ်ထားခြင်းနှင့်အညီ၊ လက်လွှတ်လိုက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြန်အပ်လိုက်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ (၈) ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ သုံ့ပန်းပစ္စည်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်မက်ဘက်ပြိုင်ခြင်း၏ အခွင့်အရေးတခုခုကိုသုံးစွဲ၍ဖြစ်စေ၊ ရေကြောင်း ဓားပြတိုက်ခြင်းဆိုင်ရာ၊ သို့တည်းမဟုတ် လူကုန်ကူးခြင်းဆိုင်ရာ၊ သို့တည်းမဟုတ် အကောက်တော်ဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ တခုခုအရဖြစ်စေ၊ တားဆီးထားသည့် ရေယာဉ်တစင်းပေါ်ရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်ပိုင် မည်သည့် အရာဝတ္ထုကိုမဆို၊ အလွဲသုံးစားပြုလုပ်ရန်အကြံဖြင့် အချို့အဝက်ကို ဖေါက်၍နုတ်ယူလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည့်ပြင်၊ ဖမ်းဆီးရမိသည့်ပစ္စည်းထဲမှ မိမိ၏ဝေစုကို သိမ်းယူခြင်းနှင့်ဆုံးရှုံးခြင်းလည်း ခံထိုက်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 05.09.1960, 04.11.2010> ၆၄-က။ အစိုးရပိုင်ရေယာဉ်အား အပိုင်စီးရန်ကြံရွယ်ချက်ဖြင့် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦး ဦးသည် ရေယာဉ်မှူးအား ခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြစ်မှုမကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုခြင်းဖြင့် တစ် နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်စေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူရေယာဉ်မှူး သည် တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင် သောအခါသေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသော လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။<ပြင်ဆင် 04.11.2010> စည်းကမ်းဖေါက်ဖျက်မှု။ ၆၅။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် သီးခြားဖော်ပြမထား သော်လည်း စံနစ်တကျရှိခြင်းနှင့် စစ်စည်းကမ်းကိုထိခိုက်သော ပြုလုပ်မှုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စံနစ်တကျရှိခြင်းနှင့် စစ်စည်းကမ်းထိခိုက်အောင်ပျက်ကွက်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင် သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ် ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ===အထွေထွေပြစ်မှုများ။=== ၆၆။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူတဦးဦးသည်- (က) တာဝန်ကျနေရာတခုကို ကွပ်ကဲနေရစဉ်ဖြစ်စေ၊ စစ်ချီနေစဉ်ဖြစ်စေ၊ မိမိလက်အောက်ရှိ တဦး တယောက်သောသူက အခြားသူတဦးဦးအားရိုက်နှက်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားနည်းဖြင့်ညှဉ်းပန်း သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဘိနှိပ်ချုတ်ချယ်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပွဲဈေးတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဈေးတခုခုကို သော်လည်းကောင်း၊ နှောင့်ရှက်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကျော်နင်းမှုကိုသော်လည်းကောင်း ကျူးလွန်သည်ဟု တိုင်ကြားချက်တရပ်ကိုရရှိလျက်နှင့် နစ်နာသူကို ထိုက်သင့်သောကြေနပ်မှုရရှိအောင် ပြုလုပ်ရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်ထံ အမှုကို အစီရင်ခံရန် ပျက်ကွက်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုသောနေရာတခုခုကို ယုတ်ညံ့စေခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားနည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သူတဦး ဦး၏ ဘာသာသာသနာကိုတမင်စော်ကားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် သူတဦးဦး၏ဘာသာရေးစိတ်ကို တမင် နာကြည်းစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) မိမိကိုယ်ကို မိမိသတ်ရန်အားထုတ်၍ ထိုသို့အားထုတ်ရာတွင် ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ရန် ရှေ့ရှုသော ပြုလုပ်မှုတခုခုကိုပြုလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) အရာခံဗိုလ်အောက် အဆင့်ရှိသူဖြစ်လျက်၊ တာဝန်ဝတ်တရားမထမ်းဆောင်သည့်အခါ၊ ဆိုင်ရာ အခွင့်အာဏာမပါရှိဘဲ၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်စခန်း၊ လေယာဉ် သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်အတွင်းတွင်ဖြစ်စေ၊ ပြင်ပတွင်ဖြစ်စေ၊ ရိုင်ဖယ်၊ စစ်ဓားလွယ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်မူနိုင်သောအခြားလက်နက်ကို ကိုင်ဆောင် လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (င) သူတဦးဦး၏စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းရေးကိုဆောင်ရွက်ပေးရန်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်မှုထမ်း နေသူတဦးဦးအတွက် ခွင့်ရက်ရရေးကိုသော်လည်းကောင်း၊ ရာထူးတိုးမြှင့်ရေးကိုသော်လည်းကောင်း၊ အခြားကျေးဇူးတခုခု ကိုသော်လည်းကောင်း၊ အခြားလိုက်လျောမှုတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ပေးရန်အတွက် ရည်ရွယ်ချက်အဖြစ်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ဆုလာဘ်အဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တံစိုးတခုခုကို မိမိအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ သူတပါးအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ တိုက်ရိုက်၊ သို့တည်းမဟုတ် သွယ်ဝိုက်၍လက်ခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရယူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ခံရန်သဘောတူလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရယူရန်အားထုတ်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (စ) မိမိစစ်မှုထမ်းနေသော တိုင်းပြည်တွင် ယာယီ၊ သို့တည်းမဟုတ် အမြဲနေထိုင်သူတဦးဦး၏ ပစ္စည်းကို သော်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိခိုက်စေသော ပြစ်မှုတခုခုကိုကျူးလွန်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ခုနစ်နှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အားထုတ်မှု။ ၆၇။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ ပုဒ်မ ၃၂ မှ ၆၆ ထိ၊ ထိုပုဒ်မ နှစ်ခုလုံး အပါအဝင် ဖြစ်သော ပုဒ်မများတွင်သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုများအနက် ပြစ်မှုတခုခုကို ကျူးလွန်ရန် အားထုတ်၍ ထိုသို့အားထုတ်ရာတွင် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းသို့ရှေ့ရှုသော ပြုလုပ်မှုတခုခုကိုပြုလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ အဆိုပါအားထုတ်မှုအတွက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရန် ဤ အက်ဥပဒေက အတိအလင်းပြဋ္ဌာန်းခြင်းမပြုသည့်အခါ၊ ကျူးလွန်ရန်အားထုတ်သည့် ပြစ်မှုသည်၊ သေဒဏ်စီရင်ထိုက်သည့် ပြစ်မှုဖြစ်ပါက၊ တဆယ့်လေးနှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရ မည်။ ကျူးလွန်ရန် အားထုတ်သည့် ပြစ်မှုသည်၊ ထောင်ဒဏ်စီရင်ထိုက်သည့် ပြစ်မှုဖြစ်ပါက ထိုပြစ်မှုအတွက် သတ်မှတ်သည့် အများဆုံး ထောင်ဒဏ်ကာလ၏တဝက်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော် ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ကျူးလွန်ပြီးဖြစ်သောပြစ်မှုကို အားပေးကူညီမှု။ ၆၈။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ ပုဒ်မ ၃၂ မှ ၆၆ ထိ၊ ထိုပုဒ်မနှစ်ခုလုံး အပါအဝင် ဖြစ်သော ပုဒ်မများတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသောပြစ်မှုများအနက် ပြစ်မှုတခုခုကျူးလွန်ခြင်းကို အားပေး ကူညီလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ထိုအားပေးကူညီခြင်းခံရသော ပြုလုပ်မှုအထ မြောက်ခဲ့ရာတွင်၊ အားပေးကူညီခြင်းအတွက် ပြစ်ဒဏ်ကို၊ ဤအက်ဥပဒေက အတိအလင်း ပြဋ္ဌာန်းထား ခြင်းမရှိပါက၊ ကျူးလွန်ခဲ့သော ပြစ်မှုရင်းအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်ပြစ်ဒဏ် ထိုက်သင့်စေရမည်။ သေဒဏ်ထိုက်သင့်သော်လည်း ကျူးလွန်ခြင်းအထမမြောက်သည့်ပြစ်မှုကို အားပေးကူညီမှု။ ၆၉။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ ပုဒ်မ ၃၂၊ ၃၃၊ ၃၆၊ ၃၇ (၁) ၅၁-က၊ ၆၁-က၊ ၆၄-က နှင့် ၆၄ (၂) အရ၊ သေဒဏ် ထိုက်သင့်သော ပြစ်မှုတခုခုကိုကျူးလွန်ရန် အားပေးကူညီလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်သောအခါ၊ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းအထမမြောက်ခဲ့ရာတွင်၊ ထိုအားပေးကူညီမှုအတွက် ဤအက် ဥပဒေက ပြစ်ဒဏ်အတိအလင်းပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းမရှိပါက တဆယ့်လေးနှစ်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤ အက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ထောင်ဒဏ် ထိုက်သင့်သော်လည်း ကျူးလွန်ခြင်း အထမမြောက်သည့် ပြစ်မှုကို အားပေးကူညီမှု။ ၇၀။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ ပုဒ်မ ၃၂ မှ ၆၆ ထိ၊ ထိုပုဒ်မ နှစ်ခုလုံး အပါအဝင် ဖြစ်သော ပုဒ်မများတွင် သီးခြားဖော်ပြထား၍၊ ထောင်ဒဏ် ထိုက်သင့်သောပြစ်မှုတခုခုကို ကျူးလွန်ရန် အားပေးကူညီလျှင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းအထမမြောက် ခဲ့ရာတွင်၊ ထိုအားပေးကူညီမှုအတွက် ဤအက်ဥပဒေက ပြစ်ဒဏ်အတိအလင်းပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းမရှိပါ က၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် အများဆုံးထောင်ဒဏ်၏ တဝက်ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက် ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ===နယ်ဘက်ပြစ်မှုများ။=== ၇၁။ ။ ပုဒ်မ ၇၂ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြင်ပရှိ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို၊ နယ်ဘက်ပြစ်မှု တခုခုကိုကျူးလွန်လျှင်၊ ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုကိုကျူးလွန်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ထို့ပြင် ဤပုဒ်မအရ၊ ထိုပြစ်မှုအတွက်၊ စွဲချက်တင်ခြင်းခံရပါက၊ စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်း ခံရ မည့်ပြင်၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ- (က) ထိုပြစ်မှုသည်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၊ တည်ဆဲတရားဥပဒေတခုခုအရ သေဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တကျွန်းပို့ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သောပြစ်မှုတခုဖြစ်ပါက၊ ကြိမ်ဒဏ်မှအပ၊ အဆိုပါတရားဥပဒေ က ထိုပြစ်မှုအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသော ပြစ်ဒဏ်အပြင် ဤအက်ဥပဒေတွင်ဖော်ပြထားသည့် လျော့သော ပြစ်ဒဏ်လည်း ထိုက်သင့်စေရမည်။ ထို့ပြင် (ခ) အခြားပြစ်ဒဏ်ထိုက်သင့်သည့် ပြစ်မှုတခုခုအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ကြိမ်ဒဏ်မှအပ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာ နိုင်ငံအတွင်း တည်ဆဲတရားဥပဒေက ထိုပြစ်မှုအတွက်ပြဋ္ဌာန်းထားသောပြစ်ဒဏ်တခုခုဖြစ်စေ၊ ခုနစ်နှစ် ထိထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထိုက်သင့်စေရ မည်။ စစ်တရားရုံးဖြင့်မစစ်ဆေးနိုင်သော နယ်ဘက်ပြစ်မှုများ။ ၇၂။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးသည်၊ စစ်ဘက်ဥပဒေကို မလိုက်နာရသူတဦးအား၊ လူသတ်မှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသို့မလိုက်နာရသူတဦးအား၊ လူသတ်မှုမမြောက်သော ရာဇဝတ်ပြစ်ဒဏ် ထိုက်သည့် လူသေမှုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသို့မလိုက်နာရသူတဦးအား၊ မုဒိမ်းမှုကိုသော် ၎င်း၊ ကျူးလွန်ခြင်းမှာ- (က) တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံပြင်ပရှိ နေရာတခုခုတွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့်၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ သီးခြားဖော်ပြထားသော နယ်စပ် စစ်စခန်းတွင်၊ ကျူးလွန်ခြင်းမဟုတ်လျှင်၊ ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုခုက ကျူးလွန်သည်ဟု မမှတ်ယူရ။ ထို့ပြင် ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား စစ်တရားရုံးက စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းလည်းမပြုရ။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 04.11.2010> ==ပြစ်ဒဏ်များ== အခဏ်း ၇။ ပြစ်ဒဏ်များ။ စစ်တရားရုံးများကချမှတ်နိုင်သော ပြစ်ဒဏ်များ။ ၇၃။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများသည်၊ မိမိတို့ကျူးလွန်သည့် ပြစ်မှုများအတွက်၊ စစ်တရားရုံး များက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ၊ အောက်ပါအချိုးအစားအတိုင်း ပြစ်ဒဏ်ထိုက်သင့်စေရမည်။ (က) သေဒဏ်။ (ခ) တသက်တကျွန်းဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခုနစ်နှစ်အောက်မလျော့သော တကျွန်းပို့ဒဏ်။ (ဂ) တဆယ့်လေးနှစ်ထက်မပိုသော အလုပ်ကြမ်းနှင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အလုပ်မဲ့ထောင်ဒဏ်။ (ဃ) အရာရှိများအတွက်ဖြစ်ပါက ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်။ (င) စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်။ (စ) အရာခံဗိုလ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ပို၍နိမ့်သောအဆင့်၊ ပို၍နိမ့်သောအတန်း၊ ၎င်းတို့၏အဆင့် စာရင်းတွင် ပို၍နိမ့်သောနေရာ၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်သားအဆင့်သို့လျော့ချဒဏ်။ ထို့ပြင် အကြပ်များ အတွက်ဖြစ်ပါက၊ ပို၍နိမ့်သောအဆင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်သားအဆင့်သို့လျော့ချဒဏ်။ သို့ရာတွင် တပ်သားအဆင့်သို့ လျော့ချထားသော အရာခံဗိုလ်တဦးအား၊ ၎င်း၏ဆန္ဒနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် တပ်သား အဖြစ်ဖြင့် စစ်မှုမထမ်းစေရ။ (ဆ) အရာရှိများ၊ အရာခံဗိုလ်များနှင့် အကြပ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ အဆင့်သက်တမ်းလျှော့ဒဏ်၊ ထို့ပြင် အဆင့်တိုးမြှင့်ရေးသည်၊ စစ်မှုထမ်းသက်တမ်းပေါ်တွင် အမှီပြုရသူများဖြစ်ပါက၊ အဆင့်တိုးမြှင့် ရေးကိစ္စအတွက်၊ ၎င်းတို့၏စစ်မှုထမ်းသက်အားလုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တစိတ်တဒေသကို ဆုံးရှုံးစေသည့် ဒဏ်။ (ဇ) လစာတိုးမှုကိစ္စအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အငြိမ်းစားလစာအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသတ်မှတ်ထား သော ကိစ္စတရပ်ရပ်အတွက်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်မှုထမ်းသက်လျှော့ဒဏ်။ (ဈ) အရာရှိများ၊ အရာခံဗိုလ်များနှင့် အကြပ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ပြင်းထန်စွာပြစ်တင်ရှုတ်ချဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချဒဏ်။ (ည) တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် ကျူးလွန်သောပြစ်မှုတခုအတွက်ဖြစ်ပါက၊ သုံးလထက်မပိုသော လစာနှင့် စရိတ်များကို ဖြတ်တောက်ဒဏ်။ (ဋ) ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ် ချမှတ်ခံရသူ တဦးအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ယင်းသို့ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်မှု ထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ခံရချိန်တွင်၊ ထိုသူအားပေးရန်ကျန်ရှိနေသော လစာနှင့်စရိတ်များ အပြင်၊ အစိုးရထံမှ ထိုသူရထိုက်သော အခြားငွေအားလုံးသိမ်းယူရန်။ (ဌ) ထိုသူအား ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရသည့် ပြစ်မှုကြောင့် ဆုံးရှုံးကြောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီး နစ်နာကြောင်း ထင်ရှားသက်သေခံချက်ရှိသော ဆုံးရှုံးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးနစ်နာခြင်းတခုခု အတွက် လျော်ပေးပြီးသည်အထိ လစာနှင့်စရိတ်များ ရပ်စဲဒဏ်။ စစ်တရားရုံးက လွှဲပြောင်းချမှတ်နိုင်သော ပြစ်ဒဏ်များ။ ၇၄။ ။ ပုဒ်မ ၃၂ မှ ၇၀ ထိ၊ ထိုပုဒ်မနှစ်ခုလုံး အပါအဝင်ဖြစ်သော ပုဒ်မများတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုများအနက်၊ ပြစ်မှုတခုခုကျူးလွန်သည့် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးအား၊ ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ရာတွင်၊ ဤအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ပြစ်မှုအမျိုးအစားနှင့် အကြီး အငယ်ကိုထောက်ထားပြီး၊ ထိုပြစ်မှုအတွက်စီရင်နိုင်သည်ဟု အဆိုပါပုဒ်မများတွင် ဖော်ပြထားသော သီးခြားပြစ်ဒဏ်ကိုဖြစ်စေ၊ ထိုပြစ်ဒဏ်အစား ပုဒ်မ ၇၃ တွင်ဖော်ပြထားသော အချိုးအစားအောက်ပို၍ လျော့သောပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုခုကိုဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးက ချမှတ်နိုင်သည်။ စုပေါင်းချမှတ်နိုင်သော ပြစ်ဒဏ်များ။ ၇၅။ ။ စစ်တရားရုံးတရုံးသည်၊ ချမှတ်လိုက်သည့် ပြစ်ဒဏ်တခုအပြင်၊ ပုဒ်မ ၇၃ ၏ အပိုဒ်(ဃ)၊ သို့တည်းမဟုတ် အပိုဒ် (င) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်နှင့် ထိုပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(စ)မှ (ဌ) အထိ ဖြစ်သော အပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုဖြစ်စေ၊ တခုထက် ပို၍ဖြစ်စေ၊ ပူးပေါင်းပြီးချမှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် စစ်တရားရုံးတရုံးသည်၊ အခြားပြစ်ဒဏ်တခုမချမှတ် စေကာမူ၊ ပုဒ်မ ၇၃ ၏ အပိုဒ်(ဃ)၊ သို့တည်းမဟုတ် အပိုဒ် (င) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်နှင့် ထိုပုဒ်မ၏ အပိုဒ် (စ) မှ (ဌ) အထိဖြစ်သော အပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုဖြစ်စေ၊ တခုထက်ပို၍ဖြစ်စေ၊ ပူးပေါင်းပြီးချမှတ်နိုင်သည်။ အရာရှိများအတွက် ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်။ ၇၆။ ။ အရာရှိတဦးအား၊ ပုဒ်မ ၇၃ ၏ အပိုဒ်(က)မှ (ဂ) အထိဖြစ်သော အပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြ ထားသောပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုခုမချမှတ်မီ၊ ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်း ထုတ်ပစ်ဒဏ်ချမှတ်ရ မည်။ စစ်မြေပြင် ပြစ်ဒဏ်။ ၇၇။ ။ စစ်တရားရုံးသည် အမျိုးသမီးတဦးမှတပါး၊ အရာခံဗိုလ်အဆင့်အောက်နိမ့်သော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည့် အခြားသူတဦးဦးအား၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် ပြစ်မှုတခုခုကိုကျူးလွန်သည့်အတွက်၊ စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်ဟု၊ သတ် မှတ်ထားသည့်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုခုချမှတ်နိုင်သည်။ စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ လူကိုချုတ်ချယ်ခြင်းမျိုး၊ သို့တည်းမဟုတ် အလုပ်ကြမ်းမျိုးဖြစ်သော ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေရမည်။ သို့သော်လည်း အသက်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်အင်္ဂါကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိခိုက်စေသည့်ပြစ်ဒဏ်မျိုးမဖြစ်စေရ။ ထို့ပြင် အဆိုပါ စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်တွင်၊ ရိုက်နှက်ဆုံးမခြင်း မပါဝင်စေရ။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 04.11.2010> ပြစ်ဒဏ်များ အချိုးအစားတွင် စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်၏ နေရာ။ ၇၈။ ။ ပြစ်ဒဏ်လျော့ပေါ့ပြောင်းလွှဲခြင်းကိစ္စအတွက် စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ ပုဒ်မ ၇၃ ရှိ သီးခြား ဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များအချိုးအစားတွင် အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်အောက် ကပ်လျက်ရှိသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ အရာခံဗိုလ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်တဦးအားချမှတ်သော အချို့ပြစ်ဒဏ်များ၏ အကျိုးသက် ရောက်ခြင်း။ ၇၉။ ။ စစ်တရားရုံးတရုံးက တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ ထောင်ဒဏ်၊ စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်မှု ထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံရသော အရာခံဗိုလ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်တဦး သည်၊ တပ်သားအဆင့်သို့လည်း လျော့ချခြင်းခံရသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသူတဦးကို တပ်သားအဆင့်တွင် ဆက်လက်ထားရှိခြင်း။ ၈၀။ ။ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းပြီးသူတဦးဦးအား၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် စစ်တရားရုံးက အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်ကို၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်ကို အမြဲတမ်းထုတ်ပစ် ဒဏ်နှင့် ပူးပေါင်းလျက်ဖြစ်စေ၊ မပူးပေါင်းဘဲဖြစ်စေ၊ ချမှတ်သည့်အခါ၊ သတ်မှတ်ထားသော အရာရှိက၊ ထိုသူကို တပ်သားအဆင့်တွင် ဆက်လက်စစ်မှုထမ်းရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် တကျွန်းပို့ဒဏ်ကို ဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်ကိုဖြစ်စေ၊ ချမှတ်ခဲ့လျှင်၊ ယင်းသို့တပ်သားအဖြစ်နှင့် စစ်မှုထမ်းသည့်ကာလကို ထိုသူ ကျခံရသော တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်၏တစိတ်တဒေသအဖြစ်ဖြင့် ရေတွက်ရမည်။ စစ်တရားရုံးဖြင့်မဟုတ်ဘဲ၊ အခြားနည်းဖြင့် ချမှတ်သောပြစ်ဒဏ်များ။ ၈၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများကျူးလွန်သော သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေး စီရင်ခြင်းမပြုဘဲ၊ ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့တွင် ဖော်ပြထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ပြစ်ဒဏ်များကို ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961> အရာရှိနှင့် အရာခံဗိုလ်မဟုတ်သူများအား ချမှတ်နိုင်သော ပြစ်ဒဏ်များ။ ၈၂။ ။ ပုဒ်မ ၈၃ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ တပ်မှူးတဦးသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသော အခြားအရာရှိတဦးသည်၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသည်လည်း ဖြစ်၍၊ အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာခံဗိုလ်လည်းမဟုတ်သော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦး အား၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း စစ်ဆေးစီရင်၍၊ အောက်ပါပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ် တခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ တခုထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ထားသည့်အထိ ချမှတ်နိုင်သည်။ (က) စစ်ဘက်အချုပ်တွင် နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်ထိ ထောင်ဒဏ်။ (ခ) စစ်တန်းလျားများတွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်တွင် နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်ထိ လိုင်းချုပ်။ (ဂ) (၁) အပိုကင်းတာဝန်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အပိုတာဝန်များ။ (၂) အပိုအလုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အပိုစစ်ရေးပြခြင်းများ။ သို့ရာတွင် အဆိုပါတာဝန်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ရေးပြခြင်းများသည်၊ အရေအတွက်အားဖြင့် တဆယ့်လေးကြိမ်ထက် မပိုစေရ။ (ဃ) ရာထူးသဘော သက်ဝင်သည့်အဆင့်အတန်းကို ဖြုတ်ပစ်ခြင်း၊ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်အတွက်ထက်မပိုသော အရည်အချင်းလစာကို ဖြတ်တောက် ခြင်း၊ ထို့ပြင် အကြပ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ခေတ္တအဆင့်ကို ဖြုတ်ပစ်ခြင်း။ (င) မည်သည့် လတလတွင်မဆို၊ တဆယ့်လေးရက်အတွက်ထိ လစာနှင့်ညီမျှသော ငွေဒဏ်။ (စ) ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်း။ (ဆ) ပုဒ်မ ၉၃ ၏ အပိုဒ်(ဆ)အရ၊ ဒဏ်အဖြစ်လစာနှင့် စရိတ်များဖြတ်တောက်ခြင်း။ (ဇ) တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းနေသူတဦးအတွက်ဖြစ်ပါက၊ သတ်မှတ်ထားသော စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်တမျိုး မျိုးကို နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်ထိ။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 04.11.2010> ပုဒ်မ ၈၂ အရ ချမှတ်နိုင်သောပြစ်ဒဏ်များကို ကန့်သတ်ခြင်း။ ၈၃။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၈၂ ပါ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရာတွင် စစ်မြေပြင်ပြစ်ဒဏ်ကို ထိုပုဒ်မ၏ (က) နှင့် (ခ)တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုခုနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ခုစလုံးနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပူးပေါင်းချမှတ်ခြင်းမပြုရ။ (၂) အဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(က)၊ (ခ) နှင့် (ဂ)တို့တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသည့် ပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်နှစ်ခုသော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ခုထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ ချမှတ်ခဲ့ပါက၊ အပိုဒ်(က) တွင် သီးခြားဖော်ပြထား သည့် ပြစ်ဒဏ်ကျခံပြီးမှသာလျှင်၊ အပိုဒ်(ခ)၊ သို့တည်းမဟုတ် အပိုဒ်(ဂ) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသည့် ပြစ်ဒဏ်ကို စတင်ကျခံစေရမည်။ (၃) သူတဦးအား၊ အဆိုပါ အပိုဒ်(က) နှင့် (ခ) များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များကို ပေါင်း စပ်၍ချမှတ်သည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုကျခံနေရသည့်အခါ၊ စုစုပေါင်းပြစ်ဒဏ်သည်၊ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်ထက်မပိုစေရ။ (၄) အပြစ်ပေးခံရသော ပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ချိန်တွင် အကြပ်အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဦးအားအဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(က)၊ (ခ)၊ (ဂ) (၂) နှင့် (ဇ) တို့တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသောပြစ်ဒဏ်များကို မချမှတ်ရ။ အသက်တဆယ့်ခြောက်နှစ်အောက် ဖြစ်သောသူများဖြစ်ပါက၊ အဆိုပါပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(က) နှင့် (ဃ) မှ (ဇ) အထိဖြစ်သော အပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များကို မချမှတ်ရ။ ထို့ပြင် အဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(ခ) နှင့် (ဂ) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များကို၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားသတ်မှတ်ပေးထားသည်အထိ၊ ကန့်သတ်ချမှတ်ရမည်။ အဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ် (ဇ) တွင် သီးခြား ဖော်ပြထားသောပြစ်ဒဏ်ကို၊ အမျိုးသမီးများအပေါ်တွင် မချမှတ်ရ။ (၅) အကြပ်အဆင့်အောက် နိမ့်သောအဆင့်ရှိသူ တဦးဦးအား၊ အဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ် (စ) တွင် သီးခြား ဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်ကိုမချမှတ်ရ။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961,10.05.1989, 04.11.2010> ပုဒ်မ ၈၂ တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များအပြင် ချမှတ်နိုင်သောပြစ်ဒဏ်များ။ ၈၄။ ။ ပုဒ်မ ၈၂ တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုခုနှင့် ပူးပေါင်း၍ သော်လည်းကောင်း၊ ပြစ်ဒဏ်တခုခုမပါဘဲသော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ပုဒ်မ ၈၂ အရ ချမှတ်နိုင်သော အခြားပြစ်ဒဏ်များနှင့် ထိုအခြားပြစ်ဒဏ်များကို မည်ရွေ့ မည်မျှအထိ ချမှတ်နိုင်သည်ကို သီးခြားဖော်ပြနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)မှူးများနှင့် အခြားအရာရှိများက အရာရှိများနှင့်အရာခံ ဗိုလ်များအား ချမှတ်နိုင်သော ပြစ်ဒဏ်များ။ ၈၅။ ။ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့ အစည်းအောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့် အရာရှိတဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိတဦးဦးက၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသည့် ဗိုလ်မှူးအဆင့်အောက်နိမ့်သည့် အရာရှိတဦးအား၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာခံဗိုလ်တဦးအား စစ်ဆေးစီရင်၍၊ အောက်ပါပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ တခုထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ ချမှတ်နိုင်သည်။ (က) ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခြင်း။ (ခ) ထိုသူအား ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသည့်ပြစ်မှုကြောင့် ဆုံးရှုံးကြောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီး နစ်နာကြောင်း ထင်ရှားသက်သေခံချက် ရှိသောဆုံးရှုံးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ်ပျက်စီးနစ်နာခြင်း တခုခု အတွက် လျော်ပေးပြီးသည်အထိ လစာနှင့်စရိတ်များ ရပ်စဲဒဏ်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 04.11.2010> တပ်မမှူးနှင့်အခြားအရာရှိများက အရာရှိများနှင့် အရာခံဗိုလ်များအား ချမှတ်နိုင်သောပြစ်ဒဏ်များ။ ၈၆။ ။ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မအောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိတဦး၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ စစ်တရားရုံးချုပ် ဖွဲ့စည်းနိုင်ခွင့် အာဏာ အပ်နှင်းခြင်းခံရသော အရာရှိတဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသည့် အခြားအရာရှိသည်၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသည့် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အောက်နိမ့်သော အရာရှိတဦးအား၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာခံဗိုလ်တဦးအား၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း စစ်ဆေးစီရင်၍ အောက်ပါပြစ်ဒဏ်များအနက်၊ ပြစ်ဒဏ်တခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ တခုထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ ချမှတ်နိုင် သည်။ (က) အဆင့်သက်တမ်းလျှော့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် မိမိ၏အဆင့် တိုးမြှင့်ရေးသည်၊ စစ်မှုထမ်းသက် ပေါ်တွင်အမှီပြုရသောသူဖြစ်ပါက၊ တဆယ့်နှစ်လထက်မပိုသော စစ်မှုထမ်းသက်ကို အဆင့်တိုးမြှင့်ရေး ကိစ္စအတွက်လျှော့ဒဏ်။ သို့ရာတွင် ပြစ်ဒဏ်မချမှတ်မီ တရားခံသည်၊ စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင် ခြင်းကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ (ခ) မည်သည့်လ တလတွင်မဆို၊ တဆယ့်လေးရက်အတွက်ထိ လစာနှင့်ညီမျှသော ငွေဒဏ်။ (ဂ) ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင်ရှုတ်ချဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချဒဏ်။ (ဃ) ထိုသူအားပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရသည့်ပြစ်မှုကြောင့် ဆုံးရှုံးကြောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးနစ်နာကြောင်းထင်ရှား သက်သေခံ ချက်ရှိသောဆုံးရှုံးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးနစ်နာခြင်းတခုခုအတွက် လျော်ပေးပြီးသည်အထိ လစာနှင့်စရိတ်များ ရပ်စဲဒဏ်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 10.05.1989, 04.11.2010> တပ်မှူးများက အရာခံဗိုလ်များအား ချမှတ်နိုင်သောပြစ်ဒဏ်များ။ ၈၇။ ။ တပ်မှူးတဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသည့် အခြားအရာရှိသည်၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသည့် အရာခံဗိုလ်တဦးအား၊ သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းလမ်းအတိုင်း စစ်ဆေးစီရင်၍ ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရသည့် ပြစ်မှုကြောင့် ဆုံးရှုံးကြောင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးနစ်နာကြောင်း၊ ထင်ရှားသက်သေခံချက်ရှိသော ဆုံးရှုံးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်စီးနစ်နာခြင်း တခုခုအတွက် လျော်ပေးပြီး သည်အထိ လစာနှင့်စရိတ်များ ရပ်စဲဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 10.05.1989, 04.11.2010> အမှုတွဲများ ပို့ပေးခြင်း။ ၈၈။ ။ ပုဒ်မ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊ ပုဒ်မ တခုခုအရ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်လိုက်သည့်အမှုတိုင်းတွင်၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်သောအရာရှိသည်၊ အမှုတွဲ၏ တာဝန်ခံမိတ္တူမှန်များကို၊ ပုဒ်မ ၉၀ တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြ ထားသော စစ်ဘက်အထက်အာဏာပိုင်ထံ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်းပေးပို့ရမည်။ အမှုတွဲများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း။ ၈၉။ ။ ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊ ပုဒ်မတခုခုအရ ချမှတ်လိုက်သည့် ပြစ်ဒဏ်တခုခုသည်၊ တရားဥပဒေနှင့်မညီ၊ တရားမမျှတ၊ သို့တည်းမဟုတ် များလွန်းသည်ဟု ပုဒ်မ ၉၀ တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြ ထားသော စစ်ဘက်အထက်အာဏာပိုင် တဦးကယူဆလျှင်၊ အဆိုပါ အာဏာပိုင်သည် ထိုပြစ်ဒဏ်ကို ဖျက်သိမ်း၊ ပြောင်းလဲ၊ သို့တည်းမဟုတ် လျှော့ပစ်နိုင်သည့်ပြင်၊ ထိုအမှု၏ အဖြစ်အပျက် အကြောင်းခြင်းရာများနှင့် သင့်လျော်မည့် အခြားညွှန်ကြားချက်တရပ်ကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961> စစ်ဘက် အထက်အာဏာပိုင်။ ၉၀။ ။ ပုဒ်မ ၈၈ နှင့် ၈၉ တို့၏ ကိစ္စအလို့ငှါ၊ “စစ်ဘက်အထက်အာဏာပိုင်”ဆိုသည်မှာ- (က) တပ်မှူးတဦးက ချမှတ်သောပြစ်ဒဏ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ထိုတပ်မှူး၏ အထက်အရာရှိတဦးဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသည့် အခြားအရာရှိကိုဆိုလိုသည်။ (ခ) အခြားအာဏာပိုင်တဦးဦးက ချမှတ်သော ပြစ်ဒဏ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသည့် အခြားအရာရှိ ကို ဆိုလိုသည်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 10.05.1989, 04.11.2010> စုပေါင်းငွေဒဏ်များ။ ၉၁။ ။ (၁) တပ်၊ တပ်ခွဲ၊ သို့တည်းမဟုတ် အလားတူတပ်တခု၏ ပစ္စည်းကိရိယာတန်ဆာပလာတွင် ပါဝင်သည့် လက်နက်တခုခုသော်လည်းကောင်း၊ လက်နက်တခု၏ အစိတ်အပိုင်းတခုခုသော်လည်းကောင်း၊ ပျောက်ဆုံးသည့် အခါဖြစ်စေ၊ ခိုးယူခြင်းခံရသည့်အခါဖြစ်စေ၊ တပ်မတော် (ကြည်း) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက် မငယ်သောအဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့်အရာ ရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိတဦးဦးသည်၊ စုံစမ်းရေးခုံရုံးတခု၏ အစီရင် ခံချက်ကိုရယူပြီးနောက်၊ အဆိုပါတပ်ရှိအရာခံဗိုလ်များ၊ အကြပ်များနှင့်တပ်သားများအား၊ သို့တည်း မဟုတ် အဆိုပါပျောက်ဆုံးမှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ခိုးမှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ရှိသည်ဟု၊ မိမိထင်မြင် ယူဆသောသူဟူသမျှအား စုပေါင်းငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်သည်။ (၂) အဆိုပါဒဏ်ငွေကို၊ ပေးဆောင်ရမည့်သူတဦးချင်း၏ လစာပေါ်မူတည်သည့် ရာခိုင်နှုန်းအဖြစ်ဖြင့်၊ ပေးစေရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> == ဒဏ်ငွေ == အခဏ်း ၈ ဒဏ်အဖြစ်ဖြင့်ငွေနုတ်ယူခြင်းများ။ အရာရှိများ၏ လစာနှင့်စရိတ်ထဲမှ ငွေနုတ်ယူခြင်းများ။ ၉၂။ ။ အရာရှိများ၏ လစာနှင့်စရိတ်များထဲမှ ဒဏ်အဖြစ်ဖြင့် အောက်ပါငွေများ နုတ်ယူနိုင်သည်။ (က) အရာရှိတဦးသည်၊ ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်သဖြင့်၊ ကျေနပ်ဘွယ်ကောင်းသော ထုချေချက်တရပ်ကို၊ မိမိ၏ တပ်မှူးအားပေးပြီးသည့်ပြင်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကလည်း ထိုထုချေချက်ကို လက်ခံသည့် ကိစ္စမျိုးမှတပါး ထိုအရာရှိ ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်သည့် ရက်အသီးသီးအတွက် ရသင့်သောလစာနှင့် စရိတ်အားလုံး။ (ခ) အရာရှိတဦးသည်၊ ပြစ်မှုတခုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရပြီးသည့်နောက်၊ ရာဇဝတ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၅ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၈၆ အရဖြစ်စေ၊ အာဏာ သုံးစွဲနိုင်သောအရာရှိတဦးက၊ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင်၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် ထိုအရာရှိအချုပ်ခံနေရ သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရာထူးမှခေတ္တချထားခြင်းခံနေရသည့် ရက်အသီးသီးအတွက် ကျန်ရှိနေသေး သည့် လစာနှင့် စရိတ်အားလုံး။ (ဂ) တရားဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်လျက် လက်ရှိထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားဥပဒေနှင့် ဆန့်ကျင် လျက် ပေးရန်ငြင်းပယ်ခဲ့သော၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦး၏လစာအတွက် လျော်ပေးရန် လိုအပ်သည့်ငွေ။ (ဃ) ပြစ်မှုတခုကျူးလွန်သဖြင့်၊ အရာရှိတဦးအား ပြစ်မှုထင်ရှားသည်ဟုစီရင်သော စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၅ အရ ဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၈၆ အရဖြစ်စေ၊ အာဏာသုံးစွဲနိုင်သော အရာရှိတဦးက၊ ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ရသည့် စရိတ်စကများ၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ပျက်စီးနစ်နာခြင်း၊ သို့တည်း မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်းအတွက် ဆုံးဖြတ်သည့်လျော်ကြေးကို ပေးရန်လိုအပ်သည့်ငွေ။ (င) စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၅ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၈၆ အရဖြစ်စေ၊ အာဏာသုံးစွဲနိုင်သည့် အရာရှိတဦးက သိမ်းယူ စေရန်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရပ်စဲစေရန် အမိန့်ချမှတ်သောလစာနှင့် စရိတ်အားလုံး။ (စ) ရာဇဝတ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၇၁ အရ စီရင်ပိုင်ခွင့် အာဏာသုံးစွဲနိုင်သည့် စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၆ အရ အာဏာသုံးစွဲနိုင်သော အရာရှိတဦးက ချမှတ်သည့် ဒဏ်ငွေကို ပေးဆောင်ရန်လိုအပ်သည့်ငွေ။ (ဆ) လုပ်သင့်လုပ်ထိုက်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက်၊ အရာရှိမှ မတရားပြုလုပ်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ပေါ့လျော့မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဖြစ်ပေါ်ရသည်ဟု၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ယူဆသောပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်ရင်းပိုင်ပစ္စည်း ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ပျက်စီးနစ်နာခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖျက်ဆီး ခြင်းအတွက် လျော်ပေးရန်လိုအပ်သည့်ငွေ။ (ဇ) အရာရှိတဦးသည်၊ တပ်မှရန်သူ့ထံသို့ ထွက်ပြေးသည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူ၏ လက်တွင်းသို့ ကျရောက်နေစဉ် ရန်သူနှင့်အတူ အမှုထမ်းရွက်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူ၏အမိန့်များကို ခံယူသည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် ရှိသင့်သောကြိုတင်စီမံမှု မရှိခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားသက်သေခံချက်ရှိသော အမိန့်ဖီဆန်မှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ တာဝန်ဝတ်တရားဆောင်ရွက်ရန် တမင်ပျက်ကွက်မှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ သုံ့ပန်းဖြစ် သွားသည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် သုံ့ပန်းဖြစ်သွားပြီးနောက်၊ မိမိစစ်မှုထမ်းရွက်ရေးအတွက် ပြန်၍လာနိုင်သည့်အခါတွင် ပြန်လာရန်ပျက်ကွက်သည်ဟု တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤကိစ္စအလို့ငှါ သတ်မှတ်ထားသော အရာရှိတဦးဦးက ဖွဲ့စည်းသော စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးခုံရုံး တခုကယူဆလျှင်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏အမိန့်အရ သိမ်းယူရမည့် ထိုအရာရှိ၏ လစာနှင့်စရိတ်အားလုံး။ (ဈ) အရာရှိတဦး၏ မယားစရိတ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိတဦး၏ တရားဝင်ကလေး၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားမဝင်သောကလေး၏ စရိတ်အတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါမယားကိုဖြစ်စေ၊ ကလေးကိုဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတော်ကပေးသော ကူညီထောက်ပံ့မှုတခုခု၏ ကုန်ကျစရိတ်အတွက်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဆောင်ရွက်ရန်လွှဲအပ်ထားသော အရာရှိတဦးဦး၏ အမိန့်အရ ပေးရမည့်လိုအပ်သည့်ငွေ။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 05.10.1961, 10.05.1989, 04.11.2010> အရာရှိမဟုတ်သူများ၏ လစာနှင့်စရိတ်များထဲမှ ငွေနုတ်ယူခြင်းများ။ ၉၃။ ။ ပုဒ်မ ၉၆ ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ အရာရှိတဦးမှတပါး ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသော အခြားသူတဦး၏ လစာနှင့်စရိတ်များထဲမှ ဒဏ်အဖြစ်ဖြင့် အောက်ပါငွေများကို နုတ်ယူ နိုင်သည်။ (က) တပ်မှထွက်ပြေးခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ သုံ့ပန်းတဦး အဖြစ် ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပျက်ကွက်သည့်ရက်အသီးသီးအတွက်၊ ထို့ပြင်ရာဇဝတ်တရားရုံးကဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံး ကဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၈၂ အရ အာဏာသုံးစွဲနိုင်သည့် အရာရှိတဦးကဖြစ်စေ၊ ချမှတ်သောတကျွန်းပို့ဒဏ်၊ ထောင်ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိကဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးကဖြစ်စေ၊ ချမှတ်သောစစ်မြေပြင် ပြစ်ဒဏ်ခံရသည့် ရက်အသီးသီးအတွက် လစာနှင့်စရိတ်အားလုံး။ (ခ) အရာရှိမဟုတ်သူတဦးသည်၊ ပြစ်မှုတခုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရပြီးသည့်နောက်၊ ရာဇဝတ် တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၂ အရ၊ အာဏာသုံးစွဲနိုင်သော အရာရှိတဦးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင်၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် ထိုအရာရှိမဟုတ်သူ အချုပ်ခံနေရ သည့် ရက်အသီးသီးအတွက် ကျန်ရှိနေသေးသည့်လစာနှင့် စရိတ်အားလုံး။ (ဂ) အရာရှိမဟုတ်သူတဦး၏ ဖျားနာမှုသည်၊ ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုခုကို ထိုသူကျူး လွန်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု၊ ထိုသူအား ဆေးကုပေးသောဆေးဘက်အရာရှိက သက်သေခံလျှင်၊ ထိုသူဆေးရုံတက်နေရသည့် ရက်အသီးသီးအတွက် လစာနှင့်စရိတ်အားလုံး။ (ဃ) အရာရှိမဟုတ်သူတဦး၏ ဖျားနာမှုသည်၊ ထိုသူ၏အကျင့်ပျက်ပြားမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆင်ခြင် ခြင်းကင်းမဲ့မှုကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု၊ ထိုသူအားဆေးကုပေးသော ဆေးဘက်အရာရှိက သက်သေခံလျှင်၊ ထိုသူဆေးရုံတက်နေရသည့် ရက်အသီးသီးအတွက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသည့် အရာရှိကချမှတ်သောအမိန့်အရ သီးခြားဖော်ပြသည့်ငွေ။ (င) စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက် ပုဒ်မ တခုခုအရ၊ အာဏာ သုံးစွဲနိုင်သည့် အရာရှိတဦးက သိမ်းယူစေရန်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရပ်စဲစေရန် အမိန့်ချမှတ်သော လစာနှင့် စရိတ်အားလုံး။ (စ) အရာရှိမဟုတ်သူတဦးကို ရန်သူ့ထံမှ ပြန်လည်ရရှိသည့်နေ့ရက်နှင့် ရန်သူက သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးထားစဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူရန်သူ့လက်တွင်းရှိနေစဉ်၊ ၎င်း၏အပြုအမူကြောင့် စစ်မှုထမ်း ခြင်းမှ ၎င်းအား အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းခံရသည့် နေ့ရက်အကြားရှိ ရက်အသီးသီးအတွက် လစာနှင့် စရိတ်အားလုံး။ (ဆ) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအား စရိတ်စကများ ကုန်ကျအောင် ဖြစ်စေ၊ ဆုံးရှုံးအောင်ဖြစ်စေ၊ ပြုလုပ်သည့်အတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆောက်အအုံတခုခုကို၊ သို့တည်း မဟုတ် ပစ္စည်းတခုခုကို ပျက်စီးနစ်နာအောင်ဖြစ်စေ၊ ပျက်ပြုန်းအောင်ဖြစ်စေ၊ ပြုလုပ်သည့်အတွက် တပ်မှူးကချမှတ်သည့် လျော်ကြေးကိုပေးရန် လိုအပ်သည့်ငွေ။ (ဇ) ရာဇဝတ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၇၁ အရ၊ စီရင်ပိုင်ခွင့် အာဏာသုံးစွဲနိုင်သော စစ်တရား ရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၂ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၉၁ အရဖြစ်စေ၊ အခွင့်အာဏာသုံးစွဲနိုင်သည့် အရာရှိတဦးက ချမှတ်သည့်ဒဏ်ငွေကို ပေးဆောင်ရန် လိုအပ်သည့်ငွေ။ (ဈ) အရာရှိမဟုတ်သူတဦး၏ မယားစရိတ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိမဟုတ်သူတဦး၏ တရားဝင်သော ကလေး၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားမဝင်သော ကလေး၏စရိတ်အတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါမယားကို ဖြစ်စေ၊ ကလေးကိုဖြစ်စေ၊ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အစိုးရကပေးသော ကူညီထောက်ပံ့မှုတခုခု၏ ကုန်ကျ စရိတ်အတွက် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အရာရှိတဦးဦး၏ အမိန့် အရ ပေးရမည့်လိုအပ်သည့်ငွေ။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 10.05.1989> ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်း၏၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရခြင်း၏ အချိန်ကာလတွက်စစ်နည်း။ ၉၄။ ။ ပုဒ်မ ၉၃၊ အပိုဒ်(က)နှင့် (ခ)တို့၏ ကိစ္စများအလို့ငှါ- (က) ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရခြင်းသည် လုံးဝအားဖြင့် တရက်အတွင်း တွင်ဖြစ်စေ၊ တစိတ်တဒေသအားဖြင့် တရက်အတွင်းနှင့် တစိတ်တဒေသအားဖြင့် အခြားတရက်အတွင်း တွင်ဖြစ်စေ၊ တဆက်တည်း ခြောက်နာရီသော်လည်းကောင်း၊ ခြောက်နာရီထက်ပို၍သော်လည်းကောင်း၊ မကြာမြင့်ဘဲ မည်သူ့ ကိုမျှ တရက်အတွက် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရသည်ဟု မယူဆရ။ (ခ) တဦးတယောက်သောသူသည်၊ တရက်အောက်လျော့၍ ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်သဖြင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရသဖြင့် စစ်ဘက်တာဝန်ဝတ်တရားတခုခုကို ပြီးမြောက်အောင်မဆောင်ရွက်နိုင်ရာ၊ ထိုတာဝန်ဝတ်တရားကို အခြားသူတဦးကဆောင်ရွက်ရလျှင်၊ အဆိုပါခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်းကိုဖြစ်စေ၊ အချုပ်နှင့်နေရခြင်းကိုဖြစ်စေ၊ တရက်ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရခြင်းဟု ရေတွက်နိုင်သည်။ (ဂ) တဆက်တည်း တဆယ့်နှစ်နာရီဖြစ်စေ၊ တဆယ့်နှစ်နာရီထက် ပို၍ဖြစ်စေ၊ ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရခြင်း၏ တစိတ်တဒေသကျရောက်သည့် ရက်တိုင်းကို တရက်လုံး အတွက် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက် ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်နေရခြင်းဟု ရေတွက်နိုင်သည်။ (ဃ) ည ၁၂ နာရီအချိန်မတိုင်မီ အစပြု၍၊ ည ၁၂ နာရီကျော်လွန်ပြီးသည့် နောက်တွင် အဆုံးသတ်သော ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်း ကာလအပိုင်းအခြားကို၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်ကို တရက်အဖြစ် ရေတွက်နိုင် သည်။ စစ်ဆေးစီရင်နေစဉ် လစာနှင့်စရိတ်များ။ ၉၅။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးသည်၊ ပြစ်မှုတခုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသဖြင့်၊ အချုပ်ခံနေရသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရာထူးမှခေတ္တချထားခြင်းခံရသည့်အခါ၊ ထိုစွပ်စွဲခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း ၍ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်း မပြီးပြတ်ဘဲရှိနေဆဲတွင်၊ ထိုသူ၏ လစာနှင့်စရိတ်များအနက် တစ်ဝက်ထက်မပိုသောငွေကို မပေးသေးဘဲဆိုင်းထားရန်၊ သတ်မှတ်ထားသောအရာရှိက ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ငွေနုတ်ယူခြင်းအချို့ကို ကန့်သတ်ခြင်း။ ၉၆။ ။ ပုဒ်မ ၉၃ ၏ အပိုဒ် (င) နှင့် (ဆ) မှ (ဈ) အထိ အပိုဒ်များအရ၊ တဦးတယောက်သောသူ၏ လစာ နှင့်စရိတ်များထဲမှ နုတ်ယူသည့်စုစုပေါင်းငွေသည်၊ ထိုသူအား အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ် ချမှတ်သည့် အခါမှတပါး၊ မည်သည့်လတွင်မဆို၊ ထိုလအတွက် လစာနှင့်စရိတ်များ၏ တဝက်မပိုစေရ။ တဦးတယောက်သောသူရသင့်သည့် အစိုးရငွေမှနုတ်ယူခြင်း။ ၉၇။ ။ သူတဦးဦး၏လစာနှင့် စရိတ်များထဲမှ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ နုတ်ယူခွင့်ပြုသောငွေကို၊ ထိုငွေ ပြန်လည်ရယူတောင်းခံနိုင်သည့် အခြားနည်းတခုခုကို မထိခိုက်စေဘဲ၊ အငြိမ်းစားလစာထဲမှတပါး၊ ထိုသူရထိုက်သည့် အစိုးရငွေတခုခုထဲမှ နုတ်ယူနိုင်သည်။ သုံ့ပန်းတဦး၏အပြုအမူကို စုံစမ်းစစ်ဆေးနေစဉ် ထိုသူ၏လစာနှင့် စရိတ်များ။ ၉၈။ ။ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးသည်၊ ရန်သူ၏ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရစဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူ၏လက်တွင်းကျရောက်နေစဉ်၊ မိမိ၏အပြုအမူကို၊ ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်စေ၊ အခြားတရားဥပဒေ တခုခုအရဖြစ်စေ၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည့်အခါ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အာဏာလွှဲအပ်သော အရာရှိတဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါ စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းမပြီးပြတ်မီ၊ ထိုသူ၏ လစာနှင့်စရိတ်များ၏ တစ်ဝက်ထက်မပိုသောငွေကို မပေးသေးဘဲ ဆိုင်းထားရန် အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> နုတ်ယူငွေများလျှော့ခြင်း။ ၉၉။ ။ ဤအက်ဥပဒေ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ၊ လစာနှင့်စရိတ်များထဲမှ နုတ်ယူခြင်းတခုခုကို၊ အခါအားလျော် စွာ၊ သတ်မှတ်ထားသည့်အာဏာပိုင်က၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ သတ်မှတ်ထားသရွေ့ လျှော့နိုင်သည်။ နုတ်ယူငွေအနက် လျှော့ငွေထဲမှ သုံ့ပန်းအားမှီခိုနေသူများအတွက် စရိတ်ထောက်ခြင်း။ ၁၀၀။ ။ ပုဒ်မ ၉၂၊ အပိုဒ် (ဇ) အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၉၃၊ အပိုဒ် (က) အရဖြစ်စေ၊ လစာနှင့်စရိတ်များ သိမ်းယူခြင်းခံရသည်ဖြစ်၍၊ ပုဒ်မ ၉၉ အရ လျှော့ခွင့်ရသည်လည်းဖြစ်သော၊ သုံ့ပန်းများဖြစ်ကြရသည့်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူအားလုံးနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ သတ်မှတ်ထားသောအာဏာပိုင်များသည်၊ ထို လစာနှင့်စရိတ်များထဲမှ၊ ထိုသူများအပေါ် မှီခိုနေသူများအတွက်၊ သင့်လျော်သော ထောက်ပံ့ကြေးငွေကို ပေးနိုင်စေရမည်။ ထို့ပြင် ထိုသို့ထောက်ပံ့ကြေးငွေပေးလျှင်၊ ဆိုခဲ့သည့်လျှော့ခြင်းသည်၊ ထောက်ပံ့ကြေး ငွေနုတ်ပြီး ကျန်ရှိနေသောလစာ၊ စရိတ်များနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ သုံ့ပန်းအား မှီခိုနေသူများအတွက် ထိုသုံ့ပန်း၏လစာနှင့် စရိတ်များထဲမှ စရိတ်ထောက်ခြင်း။ ၁၀၁။ ။ သုံ့ပန်းတဦးဖြစ်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျောက်နေသော၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးအပေါ် မှီခိုနေရသူများအတွက်၊ သတ်မှတ်ထားသော အာဏာပိုင်များက၊ ထိုသုံ့ပန်း၏ လစာနှင့် စရိတ်များထဲမှ တဝက်အောက် မလျော့သောငွေကို၊ ထောက်ပံ့ကြေးငွေအဖြစ် ပေးနိုင်စေရမည်။ တဦးတယောက်သောသူအား သုံ့ပန်းတဦးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည့်ကာလအပိုင်းအခြား။ ၁၀၂။ ။ ပုဒ်မ ၁၀၀ နှင့် ၁၀၁ တို့၏ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ တဦးတယောက်သောသူအား ပုဒ်မ ၉၈ တွင် ရည်ညွှန်းထားသည့်အတိုင်း၊ ထိုသူ၏အပြုအမူကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းပြီးဆုံးသည်အထိ၊ သုံ့ပန်းတဦး ဆက်လက်ဖြစ်နေသည်ဟု မှတ်ယူရမည့်ပြင်၊ အဆိုပါအပြုအမူကြောင့် စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ ထိုသူအား ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်လျှင်ဖြစ်စေ၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ထိုသို့ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်း ထုတ်ပစ်သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်သည့်အချိန်အထိ၊ ထိုသူသည်၊ သုံ့ပန်းတဦးဆက်လက် ဖြစ်နေသည်ဟုလည်း မှတ်ယူရမည်။ ==မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း== အခဏ်း ၉။ === ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုမီ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို ချုပ်ထားခြင်း။ ၁၀၃။ ။ (၁) ပြစ်မှုတခုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသော၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးကို၊ စစ်ဘက်အချုပ်နှင့် ထားနိုင်သည်။ (၂) အဆိုပါသူတဦးဦးကို စစ်ဘက်အချုပ်နှင့်ထားရန် အထက်အရာရှိတဦးဦးက အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ (၃) အရာရှိတဦးသည်၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်မှု၊ သတ်ပုတ်နှောင့်ရှက်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဗရုန်းသုံးကားဖြစ်မှုတွင် ပါဝင်သောအရာရှိတဦးဦးကို အဆင့်အားဖြင့် မိမိထက်ပို၍မြင့်သူဖြစ်စေကာမူ၊ စစ်ဘက်အချုပ်နှင့်ထား ရန် အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ ချုပ်ထားခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မှူး၏တာဝန်ဝတ်တရား။ ၁၀၄။ ။ (၁) တပ်မှူးတိုင်းသည်၊ ပြစ်မှုတခုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသော မိမိကွပ်ကဲရသူ တဦးတယောက်ကို အချုပ်နှင့်ထားကြောင်း မိမိအားသတင်းပို့ပြီးသည့်နောက်၊ ပြည်သူ့အကျိုးကို ထောက်ထားရခြင်းကြောင့်၊ နှစ်ဆယ့်လေးနာရီအတွင်း စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းပြုလုပ်ရန် မဖြစ်နိုင်ဟု မိမိယူ ဆသည့်အခါမှတပါး၊ ထိုစွပ်စွဲချက်ကို မစုံစမ်းမစစ်ဆေးဘဲ၊ နှစ်ဆယ့်လေးနာရီထက်ပို၍၊ ထိုသူကိုအချုပ် နှင့် မထားရန်ဂရုစိုက်ရမည်။ (၂) တပ်မှူးသည်၊ နှစ်ဆယ့်လေးနာရီထက် ကျော်လွန်ပြီးချုပ်ထားခြင်းခံရသူတိုင်း၏ ကိစ္စကို၎င်း၊ ထိုသို့ နှစ်ဆယ့်လေးနာရီထက်ပို၍ ချုပ်ထားရခြင်း၏အကြောင်းပြချက်ကို၎င်း၊ စွပ်စွဲခြင်းခံရသူအား စစ်ဆေး စီရင်ရေးအတွက်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံးတခုဖွဲ့စည်းပေးရန် လျှောက်ထားခြင်းခံရမည့် အရာရှိထံ အစီရင်ခံရမည်။ (၃) ပုဒ်မခွဲ(၁)တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော နှစ်ဆယ့်လေးနာရီကို ရေတွက်ရာ၌၊ အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များကို ချန်လှပ်ထားရမည်။ (၄) ပယ်ဖျက် <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အချုပ်နှင့်ထားခြင်းနှင့်စစ်တရားရုံးဖွဲ့စည်းခြင်း စပ်ကြားရှိအချိန်ကာလ။ ၁၀၅။ ။ ပုဒ်မ ၁၀၃တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ချုပ်ထားခြင်းခံနေရသူဖြစ်သည့်ပြင်၊ တန်းပြည့်စစ်မှု ထမ်းနေရသူလည်းမဟုတ်သော သူတဦးဦးအား စစ်ဆေးစီရင်ရန်အတွက် စစ်တရားရုံး တရုံးဖွဲ့စည်းစေ ရန် အမိန့်မပေးသေးဘဲ ရှစ်ရက်ထက်ပို၍ အချုပ်ခံနေရသည့်အမှုတိုင်းတွင်၊ ထိုသူ၏တပ်မှူးက၊ ကြန့် ကြာရသည့်အကြောင်းများပါရှိသည့် အထူးအစီရင်ခံချက်တခုကို သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းလမ်းအတိုင်း ပေးပို့ရမည့်ပြင်၊ စစ်တရားရုံးအဖွဲ့ဝင်များ ရုံးထိုင်ရန် စုဝေးရောက် ရှိသည်အထိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုပြစ်မှုကို၊ ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊ ပုဒ်မတခုခုအရ အရေးယူပြီးသည်အထိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူကိုအချုပ်မှလွှတ်သည်အထိ၊ အလားတူအစီရင်ခံချက်တခုကိုလည်း ရှစ်ရက်တကြိမ်ပေးပို့ရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961> နယ်ဘက်အာဏာပိုင်များက ဖမ်းဆီးခြင်း။ ၁၀၆။ ။ မည်သည့်အခါမဆို၊ ရာဇဝတ်တရားသူကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် ရဲအရာရှိတဦးဦး၏ အာဏာ ပိုင်နက်အတွင်း၊ ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုခုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသည့် ဤ အက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးရှိနေလျှင်၊ ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် ရဲအရာရှိ သည်၊ ထိုသူအားဖမ်းဆီးရေးနှင့် စစ်ဘက်အချုပ်သို့ လက်ရောက်အပ်ရေးအတွက် ထိုသူ၏ တပ်မှူး လက်မှတ်ရေးထိုးသော တောင်းဆိုစာတစောင်ကို ရရှိသောအခါ၌၊ ထိုအရေးများတွင်ကူညီရမည်။ စစ်ပြေးများကို ဖမ်းဆီးခြင်း။ ၁၀၇။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ တပ်မှထွက်ပြေးလျှင်၊ ထိုသူပါဝင်သည့် တပ်အဖွဲ့၊ ဌာန၊ တပ်၊ ရေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်၏တပ်မှူးက၊ ထိုစစ်ပြေးကိုဖမ်းဆီးရန် အကူအညီပေးနိုင်မည်ဟုယူဆသည့်၊ နယ်ဘက်အာဏာပိုင်များထံ၊ ထိုတပ်မှထွက်ပြေးကြောင်း စာရေး အကြောင်းကြားရမည်။ အဆိုပါအာဏာပိုင်များသည်၊ ထိုအကြောင်းကြားစာရသည့်အခါ၊ အဆိုပါ စစ်ပြေးအား ဖမ်းဆီးရန်အတွက် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးက ဖမ်းဆီးရန်ဝရမ်းထုတ်ထားသူ တဦးဖြစ်ဘိ သကဲ့သို့ အရေးယူရမည့်ပြင်၊ ဖမ်းဆီးရမိသောအခါ၊ ထိုသူကို စစ်ဘက်အချုပ်သို့လက်ရောက်အပ်ရမည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိပြီး၊ စစ်ပြေးတဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် အခွင့်အာဏာမပါဘဲ ခရီးသွားနေသူတဦးဖြစ်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ရန်အကြောင်းရှိ သော သူတဦးဦးကို၊ ရဲအရာရှိတဦးဦးက ဝရမ်းမရှိဘဲဖမ်းဆီးနိုင်သည့်ပြင်၊ တရားဥပဒေနှင့်အညီ အရေး ယူရန် အနီးဆုံးရာဇဝတ် တရားသူကြီးရှေ့မှောက်သို့ ကြန့်ကြာမှုမရှိဘဲ၊ ထိုသူကိုခေါ်လာရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်းကို စုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း။ ၁၀၈။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ ရရှိသင့်သောအခွင့်အာဏာမရရှိဘဲ၊ နှစ်ဆယ့် တရက်မျှ၊ မိမိ၏တာဝန်ဝတ်တရားဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်သည့်အခါ၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ခုံရုံးတခုကို ဆောလျင်နိုင်သမျှဆောလျင်စွာ ဖွဲ့စည်းစေရမည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ ထိုခုံရုံးက သက်သေများကို ကျမ်းသစ္စာသော်လည်းကောင်း၊ ကတိသစ္စာသော်လည်းကောင်း၊ ပြုစေပြီးနောက်၊ ထိုသူ၏ ခွင့်မဲ့ ပျက်ကွက်မှုနှင့် ထိုသူအားအပ်နှံထားသော အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများ၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်နက်များ၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များ၊ ပစ္စည်းကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ အဝတ်အစား၊ သို့တည်းမဟုတ် လိုအပ်သော ပစ္စည်းများလျော့၍နေခြင်း တခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးရမည်။ ထို့နောက် အဆိုပါခွင့်မဲ့ပျက် ကွက်ခြင်းသည်၊ ရရှိသင့်သောအခွင့်အာဏာမရှိဘဲ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားလုံလောက်သောအကြောင်း မရှိဘဲ၊ ပျက်ကွက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုကျေနပ်ပါက၊ ထိုခုံရုံးသည်၊ အဆိုပါခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်ခြင်းနှင့် ခွင့်မဲ့ပျက် ကွက်ခြင်း၏ ကာလအပိုင်းအခြားအပြင်၊ ပစ္စည်းလျော့နေခြင်းရှိလျှင်၊ အဆိုပါပစ္စည်းလျော့နေခြင်းကိုပါ ကျေညာရမည်။ ထို့နောက် ထိုသူပါဝင်သော တပ်အဖွဲ့၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်ကို ကွပ်ကဲသည့် အရာရှိက၊ ထိုတပ်အဖွဲ့၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်၏ စစ်တရားရုံး မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် ထိုကျေညာချက်ကို ရေးသွင်းရမည်။ (၂) ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်သည်ဟု ကျေညာခြင်းခံရသူသည်၊ ယင်းသို့ကျေညာပြီးသည့်နောက် လာ၍ဖမ်းဆီး ခြင်းမခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူအားဘမ်း၍မရလျှင်၊ ဤအက်ဥပဒေ၏ ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ စစ်ပြေး တယောက်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တပ်ထိန်းချုပ်။ ၁၀၉။ ။ (၁) တပ်ထိန်းချုပ်များကို၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော အရာရှိတဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊ ခန့်အပ်နိုင်သည်။ (၂) တပ်ထိန်းတဦး၏ တာဝန်ဝတ်တရားများသည်၊ ပြစ်မှုတခုခုအတွက် အချုပ်နှင့်ထားသူများကို စောင့်ထိန်းရန်၎င်း၊ စည်းကမ်းနှင့်စံနစ်တကျရှိမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်၎င်း၊ တပ်မတော်တွင် ပါဝင်အမှုထမ်း ရွက်နေကြသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တွဲဘက်ထားသောသူများက အဆိုပါစည်းကမ်းနှင့် စံနစ်တကျရှိမှု ဖေါက်ဖျက်ခြင်းကို တားမြစ်ရန်၎င်း၊ ဖြစ်သည်။ (၃) တပ်ထိန်းတဦးသည်၊ ပြစ်မှုတခုကိုကျူးလွန်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်မှုတခုနှင့်စွပ်စွဲခြင်း ခံရသော၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးကို မည်သည့်အခါမဆိုဖမ်းဆီးပြီးနောက်၊ စစ်ဆေး စီရင်ရန်အတွက် ချုပ်ထားနိုင်သည့်အပြင်၊ စစ်တရားရုံးကသော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၈၂ အရ အခွင့်အာဏာသုံးစွဲ နိုင်သည့် အရာရှိတဦးကသော်လည်းကောင်း၊ ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းနှင့်အညီ ကျခံရမည့်ပြစ်ဒဏ်တခုခု အကျိုးသက်ရောက်အောင်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း တပ်ထိန်းချုပ်တဦးသည်၊ မိမိ၏အခွင့် အာဏာကိုသုံးစွဲပြီး မည်သည့်ပြစ်ဒဏ်ကိုမျှမပေးရ။ သို့ရာတွင်အရာရှိမဟုတ်သူတပ်ထိန်းတဦးသည်၊ အရာရှိတဦးကို အခြားအရာရှိတဦး၏ အမိန့်အရမှ တပါး၊ မဖမ်းဆီးရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ချုပ်မထားရ။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> ==စစ်တရားရုံး== အခဏ်း ၁၀။ စစ်တရားရုံးများ။ စစ်တရားရုံး အမျိုးအစားများ။ ၁၁၀။ ။ ဤအက်ဥပဒေ၏ ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ အောက်ပါအတိုင်း၊ စစ်တရားရုံး လေးမျိုးရှိရမည်။ (က) စစ်တရားရုံးချုပ်၊ (ခ) တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ (ဂ) အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်နှင့် (ဃ) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး။ စစ်တရားရုံးချုပ်ဖွဲ့စည်းရန်အာဏာ။ ၁၁၁။ ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာ အပ်နှင်းထားသော အရာရှိတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးချုပ်တခုကို ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> တိုင်းစစ်တရားရုံး ဖွဲ့စည်းရန်အာဏာ။ ၁၁၂။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်တခုဖွဲ့စည်းရန် အာဏာရရှိထားသော အရာရှိတဦးကဖြစ်စေ၊ ထိုအရာရှိ တဦးဦးက၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသော အရာရှိတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ တိုင်းစစ်တရားရုံးတရုံးကို ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ပုဒ်မ ၁၁၁ နှင့် ၁၁၂ အရ၊ ထုတ်ပေးသော အမိန့်စာတွင်ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများ။ ၁၁၃။ ။ ပုဒ်မ ၁၁၁၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၁၁၂ အရ၊ ထုတ်ပေးသော အမိန့်စာတွင် ထိုအမိန့်စာကို ထုတ်ပေးသောအရာရှိက သင့်တော်မည်ဟုထင်သည့် ကန့်သတ်ချက်များ၊ ခြွင်းချက်များ၊ သို့တည်း မဟုတ် စည်းကမ်းချက်များ ပါဝင်နိုင်သည်။ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ် ဖွဲ့စည်းရန်အာဏာ။ ၁၁၄။ ။ အောက်ပါအာဏာပိုင်များမှာ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တခုကို ဖွဲ့စည်းရန်အာဏာရှိရမည်။ (က) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ အမိန့်တရပ်ဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသော အရာရှိတဦး၊ (ခ) တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်၊ စစ်မြေပြင်၌ တပ်ဖွဲ့များကိုကွပ်ကဲနေသည့် အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိက ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိတဦး၊ (ဂ) စစ်စည်းကမ်းနှင့် စစ်ဘက်လတ်တလော လိုအပ်ခြင်းများကို ထိုက်သင့်သလို ထောက်ထား၍၊ ပြစ်မှု တမှုကို စစ်တရားရုံးချုပ်တခုဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်ရန်မဖြစ်နိုင်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အခါ၊ တန်းပြည့်စစ်မှု ထမ်းချိန်တွင် တပ်မတော်၏ ခွဲထုတ်ထားသော အစိတ်အပိုင်းတခုခုကို ကွပ်ကဲနေသည့်အရာရှိတဦး။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> စစ်တရားရုံးချုပ်တွင် ပါဝင်သူများ။ ၁၁၅။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်တခုတွင် ငါးဦးအောက်မနည်းသော အရာရှိများပါဝင်ရမည်။ ထိုအရာရှိ အသီးသီးသည်၊ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ်ဖြင့် အနည်းဆုံးသုံးနှစ်အမှုထမ်းရွက်ပြီးသူ ဖြစ်ရမည့်ပြင်၊ ထိုအရာရှိများအနက်၊ အနည်းဆုံး လေးဦးသည်၊ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ရှိသူများဖြစ်ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တိုင်းစစ်တရားရုံးတွင် ပါဝင်သူများ။ ၁၁၆။ ။ တိုင်းစစ်တရားရုံးတရုံးတွင် သုံးဦးအောက်မနည်းသောအရာရှိများပါဝင်ရမည်။ ထိုအရာရှိအသီး သီးသည်၊ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ်ဖြင့် အနည်းဆုံးနှစ်နှစ်အမှုထမ်းရွက်ပြီးသူဖြစ်ရမည်။ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တွင် ပါဝင်သူများ။ ၁၁၇။ ။ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တခုတွင်၊ သုံးဦးအောက်မနည်းသော အရာရှိများပါဝင်ရမည်။ စစ်တရားရုံးများတွင် ပါဝင်သူများ။ ၁၁၈။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်အသီးသီးတွင်၊ တရားခံသည် တပ်မတော် (ကြည်း)မှ ဖြစ်လျှင်၊ အဖွဲ့ဝင်အများသည် တပ်မတော် (ကြည်း)မှဖြစ်ရမည်။ တရားခံသည် တပ်မတော်(ရေ) မှဖြစ်လျှင်၊ အဖွဲ့ဝင်များသည် တပ်မတော်(ရေ)မှ ဖြစ်ရမည်။ တရားခံသည် တပ်မတော်(လေ)မှဖြစ်လျှင်၊ အဖွဲ့ဝင်များသည် တပ်မတော်(လေ)မှဖြစ်ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး။ ၁၁၉။ ။ (၁) တပ်တွင်း စစ်တရားရုံးတရုံးတွင်၊ အောက်ပါအရာရှိများရုံးထိုင်နိုင်သည်။ (က) တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်လျှင် တပ်အဖွဲ့၊ တပ်၊ ဌာန၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်တခုခု၏တပ်မှူး။ (ခ) တပ်မတော်(ရေ) အတွက်ဖြစ်လျှင် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ ရေယာဉ်၊ တပ်၊ တပ်မတော်(ရေ)စခန်း၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(ရေ) စခန်းခွဲတခုခု၏ တပ်မှူး။ (ဂ) တပ်မတော်(လေ)အတွက်ဖြစ်လျှင် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ တပ်မတော်(လေ)စခန်း၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွဲထုတ်တပ်တခုခု၏တပ်မှူး။ (ဃ) တွဲဘက်ထား၍ အမှုထမ်းရွက်နေကြသည့်၊ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသော အကြပ်နှင့် တပ်သားများကို ကွပ်ကဲနေသော၊ သို့တည်းမဟုတ် အမိန့်ပေးနိုင်သော အပိုဒ်(က)၊ (ခ)၊ သို့တည်းမဟုတ် အပိုဒ် (ဂ) တွင် ဖော်ပြထားသည့် တပ်မှူးတဦးဦး။ (၂) တပ်တွင်း စစ်တရားရုံးအသီးသီးတွင် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းပြုလုပ်သည့် အရာရှိတဦးတည်းသာ ပါဝင်ရမည်။ သို့သော်လည်း အခြားအရာရှိနှစ်ဦးသည်၊ မှုခင်းကိစ္စ ဆောင်ရွက်ချက်များတလျှောက်လုံး တွင် တက်ရောက်ရမည်။ ထိုသို့တက်ရောက်သော အရာရှိနှစ်ဦးအား၊ ကျမ်းသစ္စာဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာဖြစ် စေ၊ မပြုစေရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> စစ်တရားရုံးများဖျက်သိမ်းခြင်း။ ၁၂၀။ ။ (၁) စစ်ဆေးစီရင်ခြင်း စတင်ပြီးသည့်နောက်၊ စစ်တရားရုံးတရုံးတွင်ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင်ဦးရေ သည်၊ အနည်းဆုံးတရားဝင်ဦးရေအောက်လျော့သွားလျှင်၊ ထိုစစ်တရားရုံးကို ဖျက်သိမ်းရမည်။ သို့ရာတွင် စစ်တရားရုံးချုပ်ဖွဲ့စည်းသည့်အရာရှိက အနည်းဆုံးတရားဝင်ဦးရေပြည့်ရန် အဖွဲ့ဝင်အသစ် များကို ခန့်အပ်သည့်ပြင် စစ်တရားရုံး၏ မူလအဖွဲ့ဝင်သုံးဦးလည်း စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းတလျှောက်လုံးတွင် ကျန်ရှိနေသမျှကာလပတ်လုံး ဤပုဒ်မခွဲပါပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် စစ်တရားရုံးချုပ်တခုနှင့် မသက်ဆိုင် စေရ။ ထို့ပြင် အဖွဲ့ဝင်သစ်တဦးဦးသည်၊ ကျမ်းသစ္စာဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာဖြစ်စေ၊ ပြုပြီးသောအခါ၊ တရားခံ၊ တရားလို ဘက်မှလိုက်ပါသူများ၊ တရားခံဘက်မှလိုက်ပါသူများနှင့် စစ်ဥပဒေအရာရှိ၏ရှေ့တွင် ယခင်က စစ်ဆေးမေးမြန်းပြီးသည့် သက်သေတဦးစီ၏ ရေးမှတ်ထားပြီးသက်သေခံချက်ကို စစ်တရားရုံး အား ဘတ်ပြပြီးနောက်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်သည်။ (၂) ဆုံးဖြတ်ချက်မချမှတ်မီ၊ တရားခံဖျားနာသောကြောင့် ဆက်လက်စစ်ဆေးစီရင်ရန် မဖြစ်နိုင်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးကို ဖျက်သိမ်းရမည်။ (၃) စစ်တရားရုံး ဖွဲ့စည်းသည့်အရာရှိသည်၊ စစ်ဘက်လတ်တလော လိုအပ်ခြင်းများ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်စည်းကမ်းအရ လိုအပ်ခြင်းများကြောင့်၊ ထိုစစ်တရားရုံးဆက်လက် ရုံးထိုင်ရန်မဖြစ်နိုင်၊ သို့တည်း မဟုတ် မသင့်လျော် ဟု ထင်မြင်လျှင်၊ အဆိုပါစစ်တရားရုံးကို ဖျက်သိမ်းနိုင်သည်။ (၄) ဤပုဒ်မအရ စစ်တရားရုံးကို ဖျက်သိမ်းသည့်အခါ၊ တရားခံကို ထပ်မံစစ်ဆေးစီရင်နိုင်သည်။ စစ်တရားရုံးချုပ်နှင့် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တို့၏ အာဏာများ။ ၁၂၁။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်မှာ ဤအက်ဥပဒေအရ ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ထိုက်သည့် ပြစ်မှုတခုခုအတွက် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား စစ်ဆေးစီရင်ရန်နှင့် ဤအက်ဥပဒေကခွင့်ပြုသည့် ပြစ်ဒဏ်တခုခုချမှတ်ရန် အာဏာရှိရမည်။ တိုင်းစစ်တရားရုံးများ၏ အာဏာများ။ ၁၂၂။ ။ တိုင်းစစ်တရားရုံးမှာ ဤအက်ဥပဒေအရ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ထိုက်သည့် ပြစ်မှုတခုခုအတွက် အရာရှိမှတပါး၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသော အခြားသူတဦးဦးအား စစ်ဆေးစီရင်ရန်နှင့် သေဒဏ်၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် နှစ်နှစ်ထက်ပိုသော ထောင်ဒဏ်မှတပါး ဤအက်ဥပဒေက ခွင့်ပြုသည့် အခြားပြစ်ဒဏ်တခုခုကိုချမှတ်ရန် အာဏာရှိရမည်။ သို့ရာတွင် တိုင်းစစ်တရားရုံးတရုံးသည်၊ အရာခံဗိုလ်တဦးအား ထောင်ဒဏ်မချမှတ်ရ။ တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးများ၏ အာဏာများ။ ၁၂၃။ ။ (၁) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးသည်၊ ပုဒ်မခွဲ (၂) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ထိုက်သော မည်သည့် ပြစ်မှုကိုမဆို စစ်ဆေးစီရင်နိုင်သည်။ (၂) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးသည်၊ အမြန်အရေးယူရန်အရေးကြီးသော အကြောင်းလည်းမရှိသည့်ပြင်၊ စစ် စည်းကမ်းကိုထိခိုက်နစ်နာမှုလည်းမရှိလျှင်၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံရသောသူအား စစ်ဆေး စီရင်ရန်အတွက် တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် အကျဉ်းစစ်တရား ရုံးချုပ် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည့် အခွင့်အာဏာရအရာရှိထံ အမှုကိုတင်ပြနိုင်သည့်အခါ၊ ထိုသို့တင်ပြခြင်းမပြုဘဲ၊ ပုဒ်မ ၃၂၊ ၃၃၊ ၃၆၊ ၆၄(၂) ၃၇(၁) တန်းပြည့် စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်စစ်ပြေးမှု၊ ၅၁-က၊ ၆၁-က၊ ၆၄-ကနှင့် ၇၁ တို့အနက် ပုဒ်မ တခုခုအရ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ထိုက်သည့် ပြစ်မှုတခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး၊ ရုံးထိုင်နေသည့် အရာရှိအပေါ် ကျူးလွန်သောပြစ်မှုတခုခုကို စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုရ။ (၃) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးသည်၊ အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာခံဗိုလ်မှတပါး ထိုတပ်တွင်း စစ်တရား ရုံး၊ ရုံးထိုင်နေသည့်အရာရှိ၏ ကွပ်ကဲခြင်းခံနေရသော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသော အခြားသူတဦး ဦးအား စစ်ဆေးစီရင်နိုင်သည်။ (၄) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးသည်၊ သေဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မခွဲ (၅)တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ကန့်သတ်ချက်ထက်ပိုသည့် ထောင်ဒဏ်မှတပါး၊ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ချမှတ်နိုင်သည့် အခြားပြစ်ဒဏ်တခုခုကို ချမှတ်နိုင်သည်။ (၅) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး၊ ရုံးထိုင်သည့်အရာရှိသည်၊ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အောက်မနိမ့်သော အဆင့်ရှိသူ ဖြစ်လျှင်၊ ပုဒ်မခွဲ (၄) တွင် ရည်ညွှန်းသည့်ကန့်သတ်ချက်သည် ထောင်ဒဏ်တနှစ်၊ ထို့ပြင် အဆိုပါအရာရှိ သည်၊ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အောက်နိမ့်သော အဆင့်ရှိသူဖြစ်လျှင်၊ ပုဒ်မခွဲ (၄) တွင် ရည်ညွှန်းသည့်ကန့်သတ် ချက်သည် ထောင်ဒဏ်သုံးလဖြစ်ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ဒုတိယအကြိမ် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခြင်း။ ၁၂၄။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား၊ စစ်တရားရုံးကဖြစ်စေ၊ ရာဇဝတ်တရားရုံးက ဖြစ်စေ၊ ပြစ်မှုတခုအတွက် တရားသေလွှတ်လိုက်သည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်လိုက် သည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊ ပုဒ်မတခုခုအရ အရေးယူပြီးသည့် အခါ၊ ထိုသူကို ထိုပြစ်မှုအတွက် စစ်တရားရုံးဖြင့် ထပ်မံ၍စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုရ၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါပုဒ်မများအရ အရေးယူခြင်းမပြုရ။ ရှင်းလင်းချက်။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုအတည်မပြုသေးသမျှ၊ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်သည်ခိုင်လုံခြင်းမရှိ၊ ထိုသို့ ခိုင်လုံခြင်းမရှိသော ကြောင့် တရားခံအား တရားသေလွှတ်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သည်ဟုမဆိုရ။ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းဆိုင်ရာ ကာလစည်းကမ်းသတ်။ ၁၂၅။ ။ (၁) ပုဒ်မခွဲ(၂)တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည့်အတိုင်းမှတပါး၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့်နေ့ရက်မှ သုံးနှစ်ကုန်ဆုံးသည့်အခါ၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေး စီရင်ခြင်းကို စတင်မပြုလုပ်ရ။ (၂) ပုဒ်မခွဲ (၁) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ စစ်ပြေးမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် လိမ်လည်လှည့်ဖျား၍ စစ်မှုထမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၃၆ တွင် ဖော်ပြထားသည့်ပြစ်မှုများအနက် ပြစ်မှုတခုခုကို စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းနှင့် မသက်ဆိုင်စေရ။ (၃) ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် ဖော်ပြထားသည့် ကာလအပိုင်းအခြားကို တွက်စစ်ရာတွင် ထိုသူပြစ်မှုကျူးလွန်ပြီး သည့်နောက် သုံ့ပန်းတယောက်ဖြစ်နေသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူ၏နယ်မြေတွင် ရောက်ရှိနေသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခြင်းကိုရှောင်တိမ်းနေသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးထားခြင်းကိုဖြစ်စေ၊ ရာထူးမှ ခေတ္တချထားခြင်းကိုဖြစ်စေ၊ ခံနေရစဉ် ဆေးရုံတက်ရသည့်၊ ကာလကို ထည့်သွင်းတွက်စစ်ခြင်း မပြုရ။ (၄) လိမ်လည်လှည့်ဖျား၍ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းသည့်ပြစ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် တန်းပြည့်စစ်မှု ထမ်းချိန်မဟုတ်သည့်အခါတွင် စစ်ပြေးမှုကျူးလွန်သူတဦးသည်၊ အရာရှိမဟုတ်သည့်ပြင်၊ ထိုပြစ်မှု ကျူးလွန်ပြီးသည့်နောက်၊ တပ်မတော်၏အစိတ်အပိုင်းတခုခုတွင်၊ သုံးနှစ်အောက်မနည်း၊ စံနမူနာပြု လောက်အောင်လည်း တဆက်တည်းအမှုထမ်းရွက်ခဲ့လျှင်၊ ထိုသူအား၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် စစ်ဆေးစီရင် ခြင်းကို စတင်မပြုလုပ်ရ။ ပြစ်မှုကျူးလွန်ပြီးနောက် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူအဖြစ်မှ ရပ်စဲသွားသူ၏တာဝန်။ ၁၂၆။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေပါပြစ်မှုတခုကို ကျူးလွန်ပြီး နောက်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူအဖြစ်မှ ရပ်စဲပြီးဖြစ်သော်လည်း၊ ထိုသူကို ထိုပြစ်မှုအတွက် စစ်ဘက်အချုပ် နှင့်ထားနိုင်သည့်ပြင်၊ ဤအက်ဥပဒေကို ဆက်လက်လိုက်နာနေရဘိသကဲ့သို့၊ ထိုသူအား စစ်ဆေးစီရင်၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူအဖြစ်မှ ရပ်စဲပြီးသည့်နောက် ခြောက်လအတွင်း၊ ထိုသူအား စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းစတင်မပြုလုပ်လျှင်၊ ထိုသူအား ပြစ်မှုတခုအတွက် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုလုပ်ရ။ သို့ရာတွင် ဤပုဒ်မခွဲပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ စစ်ပြေးမှုကိုဖြစ်စေ၊ လိမ်လည်လှည့်ဖျား၍ စစ်မှုထမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းသည့်ပြစ်မှုကိုဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၃၆ တွင် ဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုများအနက်၊ ပြစ်မှုတခုခု ကိုဖြစ်စေ၊ ကျူးလွန်သောထိုသူတဦးအား စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းနှင့်မသက်ဆိုင်စေရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရာဇဝတ်တရားရုံးအပြင်၊ စစ်တရားရုံးကလည်း စစ်ဆေးစီရင်နိုင်သောပြစ်မှုတခုကို စစ်ဆေးစီရင်ရန် ရာဇဝတ်တရားရုံး၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို မထိခိုက်စေရ။ (၃) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးအား၊ စစ်တရားရုံးက တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင် ဒဏ်ချမှတ်သောအခါ၊ ထိုသူသည် ရှုတ်ချ၍အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ စစ်မှုထမ်းခြင်းမှ အမြဲတမ်း ထုတ်ပစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျခံရစေကာမူ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားတနည်းနည်းဖြင့်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူအဖြစ်မှ ရပ်စဲသွားပြီဖြစ်စေကာမူ ထိုသူတကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်ကျခံ ရသည့်ကာလအတွင်း ဤအက်ဥပဒေသည်၊ ထိုသူနှင့်သက်ဆိုင်စေရမည့်ပြင်၊ ထိုသူသည်၊ ဤအက်ဥပဒေ ကို လိုက်နာရသူ ဆက်လက်ဖြစ်နေဘိသကဲ့သို့၊ ထိုသူအားအချုပ်နှင့် ထားနိုင်သည်၊ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည်၊ ထောင်ချနိုင်သည်၊ ထို့ပြင် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ (၄) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးအား၊ စစ်တရားရုံးက သေဒဏ်ချမှတ်သောအခါ၊ ထိုပြစ်ဒဏ် ကို ဆောင်ရွက်ပြီးသည်အထိ၊ ဤအက်ဥပဒေသည်၊ ထိုသူနှင့်သက်ဆိုင်စေရမည်။ စစ်ဆေးစီရင်သည့်နေရာ။ ၁၂၇။ ။ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုခုကိုကျူးလွန်သည့်၊ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးအား၊ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို၊ အဆိုပါပြစ်မှုအတွက် စစ်ဆေးစီရင်၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ရာဇဝတ်တရားရုံးကိုဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးကိုဖြစ်စေ၊ ရွေးချယ်ခြင်း။ ၁၂၈။ ။ ရာဇဝတ်တရားရုံးနှင့် စစ်တရားရုံးမှာ၊ ပြစ်မှုတခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာ အသီးသီး ရှိနေသောအခါ၊ ထိုမှုခင်းကိစ္စကို မည်သည့်တရားရုံးကစစ်ဆေးစီရင်ရမည်ဟု၊ တရားခံအား၊ စစ်ဆေး ရန်အတွက်၊ စစ်တရားရုံးချုပ်ဖွဲ့စည်းနိုင်သည့် အခွင့်အာဏာရအရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထား သည့် အခြားအရာရှိက မိမိ၏သဘောအတိုင်းဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုအရာရှိသည် ထိုမှုခင်း ကိစ္စကို၊ စစ်တရားရုံးက စစ်ဆေးစီရင်ရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်လျှင်၊ တရားခံအား စစ်ဘက်အချုပ်နှင့်ထားရ မည်ဟု၊ မိမိ၏သဘောအတိုင်းညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို လက်ရောက်ပေးအပ်ရန် ရာဇဝတ်တရားရုံးက တောင်းဆိုနိုင်သည့်အာဏာ။ ၁၂၉။ ။ (၁) စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာရရှိထားသော ရာဇဝတ်တရားရုံးသည်၊ စွပ်စွဲထားသော ပြစ်မှုတခုခုနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် မှုခင်းကိစ္စကို၊ မိမိရုံးတွင်ပင်စွဲဆိုရမည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အခါ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို၊ အနီးဆုံးရာဇဝတ်တရားသူကြီးထံ တရားဥပဒေနှင့်အညီ ဆက်လက်အရေးယူရန် လက်ရောက်ပေးအပ် ခြင်းကိုဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ တင်ပြခြင်းကိစ္စမပြီးပြတ်မီ၊ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ချက်များ ရွှေ့ဆိုင်းထားခြင်းကိုဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၂၈ တွင်ရည်ညွှန်းထားသည့် အရာရှိအား၊ ၎င်း၏ သဘောအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်၊ ထိုရာဇဝတ်တရားရုံးက နို့တစ်စာဖြင့်တောင်းဆိုနိုင်သည်။ (၂) အဆိုပါကိစ္စတိုင်းတွင်၊ ထိုအရာရှိသည်၊ တောင်းဆိုချက်အရ၊ လိုက်နာဆောင်ရွက်လျက် ပြစ်မှု ကျူးလွန်သူကို လက်ရောက်ပေးအပ်ရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် မှုခင်းကိစ္စ စွဲဆိုရမည့်ရုံး ရွေးချယ်ရေး ပြဿနာကိုဆုံးဖြတ်ရန်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ ချက်ခြင်းတင်ပြရမည်။ ထိုသို့တင်ပြသည့် ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အပြီးအပြတ်ဖြစ်စေရမည်။ (၃) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည့် တရားခံတဦးသည်၊ ရာဇဝတ်တရားရုံးတွင် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို ခံနေရသောအခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုတရားခံအား စစ်ဆေးစီရင်ရမည့်ရုံး အမျိုးအစားနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဆုံးဖြတ်ချက်မချရသေးမီ၊ ထိုတရားခံကို စစ်ဘက်အချုပ်နှင့်ထားနိုင်သည်။ စစ်ဆေးသည့်တရားရုံးက၊ ထိုတရားခံကိုခေါ်လာရမည်ဟု တောင်းဆိုသည့်အခါ၊ ထိုတရားရုံးရှေ့မှောက် သို့ပို့ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ၁၃၀။ ။ ပယ်ဖျက် <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ==ကျင့်ထုံး== အခဏ်း ၁၁။ စစ်တရားရုံးများလိုက်နာရမည့်ကျင့်ထုံး။ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်သော အရာရှိ။ ၁၃၁။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တွင် ပါဝင်သည့် အဖွဲ့ဝင် များအနက်၊ ဝါအရင့် ဆုံးအဖွဲ့ဝင်သည် ထိုစစ်တရားရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ရမည်။ စစ်ဥပဒေအရာရှိ။ ၁၃၂။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ် အသီးသီးတွင်၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိတဦးပါဝင်ရမည့်ပြင်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး အသီးသီး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်အသီးသီးတွင်လည်း စစ်ဥပဒေအရာရှိ တဦးပါဝင် နိုင်သည်။ ထိုစစ်ဥပဒေအရာရှိသည်၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးမှ အရာရှိတဦးသော်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါအရာရှိတဦးကို မရနိုင်လျှင်၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ကဖြစ်စေ၊ ဒုတိယစစ်ဥပဒေချုပ်တဦးဦးကဖြစ်စေ၊ သဘောတူသည့် သင့်တော် သူတဦးဦးသော်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ကန့်ကွက်ခြင်း။ ၁၃၃။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးချုပ်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်ဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်သည့်အခါတိုင်း၊ စစ်တရားရုံး၊ ရုံးထိုင်လျှင်ထိုင်ခြင်း၊ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်သောအရာရှိ နှင့် အဖွဲ့ဝင်များ၏အမည်များကို တရားခံအားဘတ်ပြရမည်။ ထိုသို့ဘတ်ပြပြီးသောအခါ၊ ထိုစစ်တရား ရုံးတွင် ပါဝင်ရုံးထိုင်နေသော အရာရှိတဦးဦး၏ စစ်ဆေးစီရင်ချက်ကို ကန့်ကွက်လို၊ မလို တရားခံအား မေးမြန်းရမည်။ ထို့ပြင် ပုဒ်မ ၁၂၀ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၁)အရ၊ အဖွဲ့ဝင်အသစ် တဦးဦးခန့်အပ်လျှင်၊ ထိုသို့ခန့်အပ် ပြီးနောက် စစ်တရားရုံးချုပ်ရုံးထိုင်လျှင်ထိုင်ခြင်း ထိုအဖွဲ့ဝင်အသစ်တဦးနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်း ဤနည်း လမ်းအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။ (၂) အဆိုပါအဖွဲ့ဝင်အရာရှိတဦးဦးအား တရားခံကကန့်ကွက်လျှင်၊ တရားခံ၏ကန့်ကွက်ချက်နှင့် ကန့် ကွက်ခံရသောအရာရှိ၏ ချေပချက်တို့ကိုကြားနာ၍၊ ရေးမှတ်ရမည်။ ထို့ပြင်ကန့်ကွက်ခံရသော အရာရှိ ၏မျက်ကွယ်တွင်၊ ကျန်ရှိနေသောအဖွဲ့ဝင် အရာရှိများက ကန့်ကွက်ချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆုံးဖြတ် ရမည်။ (၃) မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသော အဖွဲ့ဝင်အရာရှိများ၏ ဦးရေတဝက်ကဖြစ်စေ၊ တဝက်ထက်ပိုသော အဖွဲ့ဝင် အရာရှိများကဖြစ်စေ၊ ကန့်ကွက်ချက်ကိုထောက်ခံမဲပေးလျှင်၊ ကန့်ကွက်ချက်ကိုလက်ခံရမည်။ ထိုအခါ၊ ကန့်ကွက်ခံရသောအဖွဲ့ဝင်သည် နုတ်ထွက်ရမည်။ ထို့နောက်တရားခံ၏ ကန့်ကွက်နိုင်သည့် အခွင့်အရေး ကို မထိခိုက်စေဘဲ၊ လစ်လပ်သည့်နေရာတွင် အခြားအရာရှိတဦးအား၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်း အတိုင်း ခန့်အပ်နိုင်သည်။ (၄) ကန့်ကွက်ခြင်းမပြုလုပ်သည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ကန့်ကွက်ခြင်းပြုလုပ်ပြီးကန့်ကွက်ခြင်းကို ပယ် လိုက်သည့် အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ကန့်ကွက်ချက်ကိုလက်ခံသဖြင့်၊ နုတ်ထွက်သွားသောအရာရှိတဦး၏ နေရာတွင်၊ အခြားအရာရှိတဦးကိုခန့်အပ်ပြီး၊ ထိုအရာရှိအားကန့်ကွက်ခြင်းမပြုလုပ်သည့်အခါ၊ သို့တည်း မဟုတ် ပြုလုပ်သည့်ကန့်ကွက်ချက်ကို လက်မခံသည့်အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးသည်၊ စစ်ဆေးစီရင် ခြင်းကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည်။ အဖွဲ့ဝင်၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိနှင့်သက်သေတို့ ကျမ်းသစ္စာပြုခြင်း။ ၁၃၄။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၁၂၀ နှင့် ပုဒ်မ ၁၃၃ တို့တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အတိုင်းမှတပါး၊ စစ်တရားရုံးတရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်အသီးသီးနှင့် စစ်ဥပဒေအရာရှိသည်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကိုမစမီ၊ ကျမ်းသစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ကတိ သစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ပြုရမည်။ (၂) စစ်တရားရုံးတွင် သက်သေခံသူအသီးသီးအား၊ သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း ကျမ်းသစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာကိုဖြစ်စေ၊ နည်းလမ်းတကျ ပြုစေပြီးမှ စစ်မေးရမည်။ (၃) သက်သေသည်၊ အသက်တဆယ့်နှစ်နှစ်အောက် ကလေးတယောက်ဖြစ်သည့်ပြင်၊ အမှန်ထွက်ဆိုရ မည့် တာဝန်ဝတ်တရားကိုနားလည်စေကာမူ၊ ကျမ်းသစ္စာ၏သဘောကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကတိသစ္စာ၏သဘော ကိုသော်လည်းကောင်း၊ နားမလည်ဟု စစ်တရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆသောအခါ၊ ပုဒ်မခွဲ(၂)ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ။ အဖွဲ့ဝင်များကမဲပေးခြင်း။ ၁၃၅။ ။ (၁) ပုဒ်မခွဲ (၂) နှင့် (၃) တို့၏ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ စစ်တရားရုံးသည်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တခုကို တဝက်ထက်ပိုသည့် မဲများအရချမှတ်ရမည်။ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ မဲအရေအတွက် တူညီနေသည့်အခါ၊ စစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ် ချက်သည်၊ တရားခံကို သက်သာခွင့်ပေးသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်စေရမည်။ (၂) စစ်တရားရုံးချုပ်သည်၊ အဖွဲ့ဝင်အနည်းဆုံးသုံးပုံနှစ်ပုံ၏ သဘောတူညီချက်ကို မရရှိဘဲ၊ သေဒဏ် မချမှတ်ရ။ (၃) အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်သည်၊ အဖွဲ့ဝင်အားလုံး၏ သဘောတူညီချက်ကို မရရှိဘဲ၊ သေဒဏ်မချ မှတ်ရ။ (၄) ကန့်ကွက်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်နှင့် စပ်လျဉ်း သည့်ကိစ္စမှအပ၊ အခြားကိစ္စများတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည့်အရာရှိ၌၊ အနိုင်မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိရမည်။ သက်သေခံနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ယေဘုယျဥပဒေ။ ၁၃၆။ ။ ဤအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ သက်သေခံအက်ဥပဒေ (The Evidence Act) သည်၊ စစ်တရားရုံး တရုံးတွင် စစ်ဆေးစီရင်သည့် မှုခင်းကိစ္စအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်စေ ရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> တရားခံ၏ သက်သေခံချက်။ ၁၃၇။ ။ ပြစ်မှုတခုဖြင့် စွဲဆိုခြင်းခံရသူသည်၊ တဦးတည်းစွဲဆိုခြင်းခံရသည်ဖြစ်စေ၊ အခြားသူတဦးနှင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားသူများနှင့် ပူးတွဲ၍စွဲဆိုခြင်းခံရသည်ဖြစ်စေ၊ ထိုပြစ်မှုဆိုင်ရာ စစ်ဆေးစီရင် မှုတွင် မိမိအတွက် ကိုယ်တိုင်သက်သေခံရန် အရည်အချင်းရှိသူဖြစ်ရမည်။ ထိုသူ၏ သက်သေခံချက်ကို၊ ထိုသူနှင့်ပူးတွဲ၍ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းခံရသူတဦးအပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ အများအပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ အသုံးပြုနိုင် သည်။ သို့ရာတွင်- (က) တရားခံက မိမိသဘောအတိုင်း သက်သေခံလိုသောအခါမှတပါး၊ အခြားအခါများတွင် တရားခံကို သက်သေအဖြစ် စစ်မေးခြင်းမပြုရ။ (ခ) တရားခံကသက်သေမခံမီ၊ စစ်တရားရုံးသည်၊ တရားခံ၌ သက်သေခံရန် တာဝန်ဟူ၍ မရှိဟု သတိပေးရမည့်ပြင်၊ တရားခံက သက်သေခံလျှင်၊ တရားခံနှင့် ပူးတွဲစစ်ဆေးစီရင်ခြင်းခံရသူ တဦးအပေါ်တွင်၎င်း၊ အများအပေါ်တွင်၎င်း၊ တရားခံ၏ သက်သေခံချက်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟုလည်း တရားခံအား သတိပေးရမည်။ (ဂ) တရားခံက သက်သေမခံ၊ ပျက်ကွက်ခြင်းကြောင့် ထိုသို့ပျက်ကွက်ခြင်းကို အကြောင်းပြုလျက်၊ တရားလိုဘက်က အာတော်ကိုမပြောရ၊ အဆိုပါပျက်ကွက်ခြင်းကို အကြောင်းပြုလျက် တရားခံအား နစ်နာစေမည့် ယူဆချက်ကို မည်သည့်စစ်တရားရုံးကမျှ မယူဆရ။ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ တရားခံရရှိသည့် မိမိအတွက် ကိုယ်ပိုင်သက်သေခံနိုင်ခွင့်သည်၊ ကျမ်းသစ္စာမပြုဘဲ ထွက်ဆိုချက်ပြုနိုင်ခွင့်အစားဖြစ်ရမည်။ ထိုအခွင့်အရေးနှစ်ရပ်အနက်၊ မိမိကြိုက်နှစ်သက်ရာအခွင့်အရေး ကို သုံးစွဲနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> တရားစီရင်ရာတွင် ကိစ္စအချို့ကို သက်သေခံချက်မယူဘဲ လက်ခံခြင်း။ ၁၃၈။ ။ စစ်တရားရုံးသည်၊ တရားစီရင်ရာတွင် မည်သည့်အကြောင်းကိစ္စနှင့်မဆို စပ်လျဉ်း၍ အဖွဲ့ဝင် များ၏ စစ်ဘက်ဗဟုသုတကို သက်သေခံချက်မယူဘဲ လက်ခံနိုင်သည်။ သက်သေများအား သမ္မာန်စာချအပ်ခြင်း။ ၁၃၉။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးဖွဲ့စည်းသည့်အရာရှိ၊ စစ်တရားရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဥပဒေအရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားခံ၏တပ်မှူးသည်၊ မိမိလက်မှတ်ရေးထိုးသော သမ္မာန်စာဖြင့် သူတဦးဦးအား၊ သက်သေခံရန် ဖြစ်စေ၊ စာတမ်းအမှတ်အသားတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ အခြားအရာတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ တင်ပြရန်ဖြစ်စေ၊ သမ္မာန်စာတွင်ဖော်ပြထားသည့် နေ့ရက်နှင့်အချိန်တွင် ဖော်ပြထားသည့်နေရာသို့ လာရောက်ရန်ဆင့်ခေါ် နိုင်သည်။ (၂) စစ်ဘက်အမိန့်အာဏာကို လိုက်နာရသူတဦးအတွက်ဖြစ်ပါက ထိုသူ၏ တပ်မှူးထံသို့ သမ္မာန်စာကို ပို့ရမည်။ ထိုတပ်မှူးက ထိုသူအပေါ်သမ္မာန်စာချအပ်ရမည်။ (၃) အခြားသက်သေတဦးဦးအတွက်ဖြစ်ပါက ထိုသက်သေရှိနိုင်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် နေထိုင်သော ဒေသအတွင်း စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိသည့် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးထံ သမ္မာန်စာပို့ရမည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါ ရာဇဝတ်တရားသူကြီးသည်၊ ထိုသက်သေအပေါ်မိမိ၏ တရားရုံးတွင် အလိုရှိသည့်သက်သေဖြစ်ဘိသကဲ့ သို့ သမ္မာန်စာချအပ်ရမည်။ (၄) သက်သေတဦး၏ လက်ရှိဖြစ်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲနိုင်ခွင့်ရှိသော သီးခြားစာတမ်း အမှတ်အသားတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ အခြားအရာတခုခုကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသက်သေအားတင်ပြခိုင်းသော အခါ၊ သမ္မာန်စာတွင် ထိုစာတမ်းအမှတ်အသား၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာတခုခုကို တိကျမှန်ကန်နိုင်သမျှ မှန်ကန်အောင်ဖော်ပြရမည်။ တင်ပြခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရသည့် စာတမ်းအမှတ်အသားများ။ ၁၄၀။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၁၃၉ ပါ မည်သည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်ကမျှ သက်သေခံအက်ဥပဒေရှိပုဒ်မ ၁၂၃ နှင့် ပုဒ်မ ၁၂၄ တို့၏ အကျိုးသက်ရောက်ခြင်းကို မထိခိုက်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် စာတိုက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကသော်လည်းကောင်း၊ ကြေးနန်းဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကသော်လည်းကောင်း၊ ထိန်းသိမ်းထားရသော ချောစာနှင့်ဖြစ်စေ၊ စာပို့ကဒ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ကြေးနန်းစာနှင့်ဖြစ် စေ၊ အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားနှင့်ဖြစ်စေ မသက်ဆိုင်ဟုမှတ်ယူရမည်။ (၂) ထိုသို့ ထိန်းသိမ်းထားသော စာတမ်းအမှတ်အသားတခုခုကို စစ်တရားရုံး၏ ကိစ္စအတွက် အလိုရှိသည်ဟု ခရိုင်ရာဇဝတ်တရားသူကြီး၊ စက်ရှင်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားလွှတ်တော်က ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီးကဖြစ်စေ၊ စက်ရှင်တရားရုံးကဖြစ်စေ၊ တရားလွှတ်တော်က ဖြစ်စေ၊ ညွှန်ကြားသူထံသို့ ထိုစာတမ်းအမှတ်အသားကို လက်ရောက်ပေးအပ်ရန်၊ ထိုရာဇဝတ် တရား သူကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် စက်ရှင်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားလွှတ်တော်၊ သက်ဆိုင်ရာရာက စာတိုက် ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကြေးနန်းဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဆင့်ဆိုနိုင်သည်။ (၃) အဆိုပါစာတမ်းအမှတ်အသားတခုခုကို ထိုကိစ္စတခုခုအတွက်အလိုရှိသည်ဟု အခြားရာဇဝတ် တရားသူကြီးတဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊ ရဲမင်းကြီးတဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊ ခရိုင်ရဲဝန်တဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊ ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ ထိုခရိုင်ရာဇဝတ်တရားသူကြီး၊ စက်ရှင်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားလွှတ်တော် ကအမိန့်မချမှတ်မီ၊ အဆိုပါစာတမ်းအမှတ်အသားကိုရှာဖွေစေပြီးနောက် သိမ်းဆည်းထားရန် ထိုရာဇ ဝတ်တရားသူကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် ရဲမင်းကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် ခရိုင်ရဲဝန်၊ သက်ဆိုင်ရာရာက စာတိုက် ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကိုဖြစ်စေ၊ ကြေးနန်းဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များကိုဖြစ်စေ ဆင့်ဆိုနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> သက်သေ များကို စစ်ဆေးမေးမြန်းရန်အတွက် ကော်မရှင်များ။ ၁၄၁။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်နေစဉ် တရားမျှတမှုရရှိရေးအတွက် သက်သေကို စစ်မေးရန် လိုအပ်သည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆသည့်ပြင်၊ အမှု၏အခြေအနေအရ မသင့်တော်သော နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခြင်းမရှိဘဲ၊ စရိတ်စကကုန်ကျခြင်းမရှိဘဲ၊ သို့တည်းမဟုတ် ကသိကအောက် ဖြစ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ထိုစစ်တရားရုံးရှေ့သို့ ထိုသက်သေတက် ရောက်ခြင်းကိုမရရှိနိုင်ဟုလည်း ယူဆသောအခါ၊ ထိုစစ် တရားရုံးသည်၊ ထိုသက်သေ၏ သက်သေခံချက် ကိုရယူရန် ကော်မရှင်ထုတ်ပေးစေခြင်းငှါ၊ စစ်ဥပဒေ ချုပ်အား တိုက်ရိုက်အကြောင်းကြားနိုင်သည်။ (၂) ထိုအခါ၊ စစ်ဥပဒေချုပ်သည်၊ လိုအပ်သည်ဟုမိမိယူဆလျှင်၊ ထိုသက်သေနေထိုင်သော ဒေသန္တရ နယ်နိမိတ်အတွင်း စီရင်ပိုင်ခွင့်အာဏာရှိသော ခရိုင်ရာဇဝတ်တရားသူကြီး၊ ပဌမတန်း ရာဇဝတ်တရား သူကြီး၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မခွဲ(၄) တွင် ဖော်ပြထားသည့် အရာရှိတဦးဦးထံသို့ ထိုသက်သေ၏ သက် သေခံချက်ကို ရယူရန်ကော်မရှင် ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ (၃) ကော်မရှင်ထုတ်ပေးခြင်းခံရသော ရာဇဝတ်တရားသူကြီးသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီးမှာ၊ ခရိုင်ရာဇဝတ်တရားသူကြီးဖြစ်လျှင်၊ ထိုခရိုင်ရာဇဝတ် တရားသူကြီးသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤကိစ္စအလို့ငှါ ထိုခရိုင်ရာဇဝတ်တရားသူကြီးကခန့်အပ်သော ပဌမတန်း ရာဇဝတ်တရားသူကြီးသည်၊ ထိုသက်သေရှိရာနေရာသို့ သွားရောက်၍ဖြစ်စေ၊ ထိုသက်သေကို မိမိရှေ့သို့ သမ္မာန်စာဖြင့်ဆင့်ခေါ်၍ဖြစ်စေ၊ သက်သေခံချက်ကိုရေးမှတ်ယူရမည့်ပြင်၊ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေအရ ဝရမ်းမှုများစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် သက်သေခံချက်ကို ရယူသည့်နည်းလမ်းအတိုင်း ထိုသူ၏ သက်သေခံချက်ကို ရယူမည်ဖြစ်၍၊ ထိုသို့စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် သုံးစွဲသည့်အာဏာများကို ဤကိစ္စ အလို့ငှါ သုံးစွဲနိုင်သည်။ (၄) သက်သေသည်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံပြင်ပတွင်နေထိုင်သောအခါ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ကောင်စစ်အရာရှိတဦးဦးထံသို့ဖြစ်စေ၊ ထိုသက်သေနေထိုင်သည့်နေရာတွင် ကျမ်းသစ္စာကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကတိ သစ္စာကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပြုခိုင်းရန်အခွင့်အာဏာရှိသော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြားအရာရှိတဦးဦးထံ သို့ဖြစ်စေ၊ ထိုကော်မရှင်ကို ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ (၅) ဤပုဒ်မနှင့် ပုဒ်မ ၁၄၂ ရှိ “စစ်ဥပဒေချုပ်”ဆိုသည့် စကားရပ်တွင် ဒုတိယစစ်ဥပဒေချုပ် ပါဝင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> ကော်မရှင်အရ သက်သေတဦးအား စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း။ ၁၄၂။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၁၄၁ အရကော်မရှင်ထုတ်ပေးရသော အမှုတခုခုတွင် တရားလိုဘက် အမှုလိုက်အရာရှိ နှင့် တရားခံအသီးသီးတို့သည်၊ အမှုနှင့်သက်ဆိုင်သည်ဟု စစ်တရားရုံးကထင်မြင်သော မေးမြန်းချက် စာတမ်းများကို ရေးသားပေးပို့နိုင်သည်။ ထို့နောက် ကော်မရှင်အရ ဆောင်ရွက်ရမည့် ရာဇဝတ်တရား သူကြီးကဖြစ်စေ၊ အရာရှိကဖြစ်စေ၊ ထိုမေးမြန်းချက်စာတမ်းများအရ၊ သက်သေကိုစစ်မေးရမည်။ (၂) ထိုတရားလိုဘက်အမှုလိုက်အရာရှိနှင့် ထိုတရားခံသည်၊ ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီးရှေ့သို့၊ သို့တည်း မဟုတ် ထိုအရာရှိရှေ့သို့ မိမိတို့ကိုယ်စား ရှေ့နေများအား သွားရောက်စေနိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် တရားခံသည်၊ အချုပ်နှင့်နေရသည့်အခါမှတပါး၊ ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီးရှေ့သို့၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိရှေ့သို့၊ ကိုယ်တိုင်လာရောက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါသက်သေအားစစ်မေးခြင်း၊ ပြန်လှန် စစ်မေးခြင်း၊ ထပ်မံစစ်မေးခြင်းတို့ကို အကြောင်းအားလျော်စွာပြုလုပ်နိုင်သည်။ (၃) ပုဒ်မ ၁၄၁ အရ ထုတ်သောကော်မရှင်ကို နည်းလမ်းတကျ ဆောင်ရွက်ပြီးသည့်နောက်၊ ထိုကော်မရှင်အရ စစ်မေးပြီးသည့် သက်သေ၏အစစ်ခံချက်နှင့်အတူ ထိုကော်မရှင်ကို၊ စစ်ဥပဒေချုပ်ထံ သို့ ပြန်ပို့ရမည်။ (၄) ပုဒ်မခွဲ(၃)အရ ပြန်ပို့သည့်ကော်မရှင်နှင့် သက်သေအစစ်ခံချက်ကို ရသည့်အခါ၊ စစ်ဥပဒေချုပ်သည်၊ ထိုကော်မရှင်နှင့် သက်သေအစစ်ခံချက်ကို၊ ကော်မရှင်ထုတ်ပေးရန်တောင်းဆိုသည့် စစ်တရားရုံးသို့ ဖြစ်စေ၊ ထိုစစ်တရားရုံးဖျက်သိမ်းပြီးဖြစ်လျှင်၊ ထိုတရားခံအား စစ်ဆေးစီရင်ရန် ဖွဲ့စည်းသည့် အခြား စစ်တရားရုံးသို့ဖြစ်စေ၊ ပို့ရမည်။ ထို့ပြင် တရားလိုဘက် အမှုလိုက်အရာရှိနှင့် တရားခံအား ထိုကော်မရှင်၊ ထိုကော်မရှင်အတွက် အစီရင်ခံစာနှင့် ထိုသက်သေအစစ်ခံချက်တို့ကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးနိုင်ခွင့် ပေးရမည့် ပြင်၊ တရားမျှတသောကန့်ကွက်ချက်များကို ထောက်ထားလျက်၊ ထိုအမှုတွင် တရားလိုဘက်အမှု လိုက်အရာရှိကဖြစ်စေ၊ တရားခံကဖြစ်စေ၊ သက်သေခံအဖြစ်ဘတ်ပြနိုင်၍၊ ထိုကော်မရှင်အတွက် အစီရင် ခံစာနှင့် ထိုသက်သေအစစ်ခံချက်တို့သည်၊ ထိုအမှုတွဲ၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်စေရမည်။ (၅) ပုဒ်မ ၁၄၁ အရ ကော်မရှင်ထုတ်ပေးရသည့် အမှုတိုင်းတွင်၊ ထိုကော်မရှင်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ထိုကော်မရှင်ကို ပြန်ပို့ရန်အတွက် သင့်တော်လုံလောက်အောင် သီးခြားဖော်ပြသည့်အချိန်ထိ၊ စစ်ဆေး စီရင်ခြင်းကို ရွှေ့ဆိုင်းထားနိုင်သည်။ စွပ်စွဲခြင်းမရှိသည့်ပြစ်မှုအရ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း။ ၁၄၃။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးတွင်၊ စစ်ပြေးမှုဖြင့်စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ စစ်ပြေးမှုကျူးလွန်ရန် အားထုတ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်မှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင် သည်။ (၂) စစ်တရားရုံးတွင်၊ စစ်ပြေးမှုကျူးလွန်ရန်အားထုတ်မှုဖြင့် စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ ခွင့်မဲ့ပျက် ကွက်မှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ (၃) စစ်တရားရုံးတွင်၊ ရာဇဝတ်မကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုမှုဖြင့် စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ လက်ရောက်မှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ (၄) စစ်တရားရုံးတွင်၊ ခြိမ်းချောက်သောစကားပြောဆိုမှုဖြင့် စွပ်စွဲခံရသူတဦးသည်၊ စည်းကမ်းဖီဆန် သော စကားပြောဆိုမှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ (၅) ပုဒ်မ ၅၁ ၏ အပိုဒ်(က)၊ (ခ)၊ (ဂ) နှင့် (ဃ)တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုများအနက်၊ ပြစ်မှု တခုခုဖြင့် စစ်တရားရုံးတွင်စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ သီးခြားဖော်ပြထားသည့် ထိုပြစ်မှုများအနက်၊ ထိုသူအား စွပ်စွဲနိုင်သော အခြားပြစ်မှုတခုခုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးကဆုံးဖြတ်နိုင် သည်။ (၆) ပုဒ်မ ၇၁ အရ ပြစ်ဒဏ်ထိုက်သင့်သော ပြစ်မှုတခုဖြင့်၊ စစ်တရားရုံးတွင် စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် သက်ဆိုင်ပါက၊ ထိုသူအပြစ်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်နိုင်မည့် အခြားပြစ်မှုတခုခုအတွက်အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ (၇) ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုခုဖြင့်၊ စစ်တရားရုံးတွင် စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ ပို၍ကြီးလေးသည့် ပြစ်ဒဏ်ထိုက်သင့်နိုင်သောအခြေအနေတွင် ကျူးလွန်ခဲ့ကြောင်း သက်သေထင်ရှား မပြနိုင်သည့်အခါ၊ ပေါ့လျော့သည့်ပြစ်ဒဏ်ထိုက်သင့်နိုင်သော အခြေအနေတွင် ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ခဲ့သည့် အတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ (၈) ဤအက်ဥပဒေအရဖြစ်သော ပြစ်မှုတခုခုဖြင့်၊ စစ်တရားရုံးတွင် စွပ်စွဲခြင်းခံရသူတဦးသည်၊ ထိုပြစ်မှု ကျူးလွန်ရန် အားထုတ်မှုဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်ရန် အားပေးကူညီမှုဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ခွဲခြား၍ စွပ်စွဲ ခြင်းမခံရသော်လည်း၊ ထိုအားထုတ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအားပေးကူညီမှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု ထိုစစ်တရားရုံးက ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ ထိုးမြဲလက်မှတ်များကို အမှန်ကဲ့သို့မှတ်ယူခြင်း။ ၁၄၄။ ။ ဤအက်ဥပဒေအရ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းတခုခုတွင်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်တနယ်အစိုးရ၏ လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းနေသော အရာရှိတဦးက လက်မှတ်ရေးထိုးသည်ဟု သဘောသက်ရောက်သောလျှောက်လွှာ၊ သက်သေခံလက်မှတ်၊ ဝရမ်း၊ ပြန် ကြားစာ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားတခုခုကို တင်ပြရာတွင်၊ ဆန့်ကျင်ကွဲလွဲကြောင်း သက်သေထင်ရှား မပြနိုင်သမျှကာလပတ်လုံး၊ ထိုးမြဲလက်မှတ်ဟု သဘောသက်ရောက်သော လက်မှတ် ဖြင့် လက်မှတ်ထိုးရမည့်သူက၊ နည်းလမ်းတကျထိုးထားသည့် ထိုးမြဲလက်မှတ်အမှန်ကဲ့သို့၎င်း၊ ထိုးမြဲ လက်မှတ်ဟု သဘောသက်ရောက်သောလက်မှတ်ဖြင့် လက်မှတ်ထိုးရမည့်သူက ရာထူးအရ နည်းလမ်း တကျထိုးထားသည့် ထိုးမြဲလက်မှတ်အမှန်ကဲ့သို့၎င်း၊ မှတ်ယူရမည်။ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလွှာ။ ၁၄၅။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေအရ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း တခုခုတွင်၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်း ရေးအရာရှိတဦးက လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်ဟု သဘောသက်ရောက်သော စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်း သွင်းလွှာသည်၊ ထိုစာရင်းသွင်းလွှာပါမေးခွန်းများကို စစ်မှုထမ်းအဖြစ်စာရင်းသွင်းခြင်းခံရသူက ဖြေဆို သည့်အတိုင်း ဖော်ပြထားကြောင်းသက်သေခံချက်ဖြစ်စေရမည်။ (၂) ထိုသူ၏ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလွှာမူရင်းကိုဖြစ်စေ၊ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလွှာကို ထိန်းသိမ်းရသောအရာရှိက မိတ္တူမှန်ဟု သက်သေခံလက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် သဘောသက်ရောက် သော၊ ထိုသူ၏ စစ်မှုထမ်းအဖြစ် စာရင်းသွင်းလွှာမိတ္တူတခုကိုဖြစ်စေ၊ တင်ပြခြင်းဖြင့် ထိုသူ စစ်မှုထမ်း အဖြစ် စာရင်းသွင်းခြင်းကို သက်သေထင်ရှားပြနိုင်သည်။ စာတမ်းအမှတ်အသားအချို့ကို အမှန်ကဲ့သို့ မှတ်ယူခြင်း။ ၁၄၆။ ။ (၁) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ကိုယ်စားဖြစ်စေ၊ သတ်မှတ်ထားသော အရာရှိတဦးဦးက ဖြစ်စေ၊ လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်ဟု သဘောသက်ရောက်သော၊ တပ်မတော်၏ အစိတ်အပိုင်းတခုခု တွင် သူတဦးဦး စစ်မှုထမ်းရွက်ခဲ့ကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်၏ အစိတ် အပိုင်းတခုခုမှ သူတဦးဦးအားရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းနှင့် ဖြစ်စေ၊ ထွက်ခွင့်ပေးခြင်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ စပ်လျဉ်းသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်၏အစိတ်အပိုင်းတခုခု တွင် သူတဦးဦးစစ်မှုမထမ်းရွက် ခဲ့ကြောင်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်၏အစိတ်အပိုင်းတခုခုတွင် သူတဦးဦး မပါဝင်ခဲ့ကြောင်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ စပ်လျဉ်းသည့်စာ၊ ပြန်တမ်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်း အမှတ် အသားသည်၊ ထိုစာ၊ ပြန်တမ်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသည့် အကြောင်းခြင်းရာများ၏ သက်သေခံဖြစ်စေရမည်။ (၂) အမိန့်အရထုတ်ပြန်သည်ဟု သဘောသက်ရောက်သော တပ်မတော် (ကြည်း)၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) ဆိုင်ရာစာရင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြန်တမ်းတခုသည်၊ ၎င်းတွင်ဖော်ပြထားသည့် အရာရှိများ၏ အဆင့်အတန်း၊ အဆင့်၊ ထိုအရာရှိများ ရရှိထားသည့် ရာထူး၊ ထိုအရာရှိများ ပါဝင်သည့်တပ်အဖွဲ့၊ ရေယာဉ်၊ တပ်၊ စစ်လက်ရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် ဌာနနှင့်၎င်း၊ တပ်မတော် (ကြည်း)၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ)နှင့်၎င်း၊ စပ်လျဉ်းသည့် သက်သေခံဖြစ်စေရမည်။ (၃) ဤအက်ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ ပြုသည့်နည်းဥပဒေများနှင့်အညီဖြစ်စေ၊ အခြားနည်းဖြင့်၊ စစ်ဘက်တာဝန်ဝတ်တရားအရ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရသည်နှင့်အညီဖြစ်စေ၊ တပ်ရင်းမှတ်တမ်းစာအုပ်တွင် အကြောင်းအရာတခုကို ရေးမှတ်ထားသည့်ပြင်၊ ထိုရေးမှတ်ချက်ကို တပ်မှူးကဖြစ်စေ၊ ထိုသို့ရေးမှတ်ရန် တာဝန်ရှိသည့်အရာရှိကဖြစ်စေ၊ လက်မှတ်ရေးထိုးသည်ဟုသဘော သက်ရောက်သော ထိုရေးမှတ်ချက်သည်၊ ၎င်းတွင်ဖော်ပြထားသည့် အကြောင်းခြင်းရာများ၏ သက်သေ ခံဖြစ်စေရမည်။ (၄) တပ်ရင်းမှတ်တမ်းစာအုပ်တခုခုကို ထိန်းသိမ်းရသောအရာရှိက၊ ထိုစာအုပ်တခုခုမှ မိတ္တူမှန်ဟု သက်သေခံလက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် သဘောသက်ရောက်သော မှတ်တမ်းတင်ချက်တခုခု၏ မိတ္တူ သည်၊ ထိုမှတ်တမ်းတင်ချက်၏ သက်သေခံဖြစ်စေရမည်။ (၅) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား စစ်ပြေးမှုအတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်မှု အတွက် စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင်၊ ထို့ပြင်ထိုသူက အရာရှိတဦးဦးထံသော်လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာ ရသည့်အခြားသူ တဦးဦးထံသော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်၏အစိတ်အပိုင်း တခုခုသို့သော်လည်းကောင်း၊ လာ၍ဖမ်းဆီး ခြင်းခံရာတွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည့် ထိုအခြားသူ ကသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသူအားဖမ်းဆီးထားရာတွင်၊ ထိုအရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူလာ၍ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရ သည့် တပ်မတော်အစိတ်အပိုင်းတခု၏ တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူပါရှိသည့် တပ်အဖွဲ့၊ ဌာန၊ ခွဲထုတ်တပ်၊ တပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်ကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိ၊ သက်ဆိုင်ရာရာက လက်မှတ် ရေးထိုးထားသည်ဟု သဘောသက်ရောက်သည့်ပြင်၊ ထိုသို့ လာ၍ဖမ်းဆီးခြင်းခံသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးထားသည့် အကြောင်းခြင်းရာ၊ နေ့ရက်၊ နေရာနှင့် ထိုသူဝတ်ဆင်ထားပုံတို့ကို ဖော်ပြသည့် သက်သေခံလက်မှတ်သည်၊ ထိုသို့ဖော်ပြထားသည့် အကြောင်းအရာများ၏ သက်သေခံဖြစ်စေရမည်။ (၆) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား စစ်ပြေးမှုအတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်မှု အတွက် စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင်၊ ထို့ပြင် ထိုသူကရဲဌာနတခုကို အုပ်ချုပ်သည့်ရဲအရာရှိ အဆင့်အောက်မနိမ့် သည့် ရဲအရာရှိတဦးထံလာ၍ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ထိုရဲအရာရှိက ဖမ်းဆီးထားရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ထိုရဲအရာရှိက လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်ဟု သဘောသက်ရောက်သည့်ပြင်၊ ထိုသို့လာ၍ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးထားသည့်အကြောင်းခြင်းရာ၊ နေ့ရက်၊ နေရာနှင့် ထိုသူဝတ်ဆင်ထားပုံ တို့ကို ဖော်ပြသည့်သက်သေခံလက်မှတ်သည်၊ ထိုသို့ဖော်ပြထားသည့် အကြောင်းအရာများ၏ သက်သေခံ ဖြစ်ရမည်။ (၇) စမ်းသပ်ကြည့်ရှုရန်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဓာတ်ခွဲ၍အစီရင်ခံရန်၊ အစိုးရဓာတုဗေဒဝန်ထံသို့ဖြစ်စေ၊ အစိုးရလက်ထောက် ဓာတုဗေဒဝန်ထံသို့ဖြစ်စေ၊ နည်းလမ်းတကျတင်ပို့သော ဝတ္ထုပစ္စည်းအပေါ်တွင် သော်လည်းကောင်း၊ အရာတခုခုအပေါ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါသူတဦးဦးက ရေးသားလက်မှတ်ထိုးသော အစီရင်ခံ စာသဘောသက်ရောက်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကို၊ ဤအက်ဥပဒေအရဆောင်ရွက်သော မှုခင်းကိစ္စ တွင် သက်သေခံအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 10.05.1989, 04.11.2010> တရားခံကအစိုးရအရာရှိကို ကိုးကားခြင်း။ ၁၄၇။ ။ (၁) စစ်ပြေးမှုအတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခွင့်မဲ့ပျက်ကွက်မှုအတွက်ဖြစ်စေ၊ ပေးသည့်ခွင့်ရက်ထက် ပို၍နေမှုအတွက်ဖြစ်စေ၊ စစ်မှုထမ်းရန်သတိပေးသောအခါ ပြန်၍မလာမှုအတွက်ဖြစ်စေ၊ စစ်ဆေးစီရင်မှု တခုခုတွင်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းခံရသူက မိမိ၏ခုခံချေပချက်တွင် အခွင့်မရရှိသော မိမိ၏ပျက်ကွက်မှု အတွက် လုံလောက်သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ယုတ္တိတန်သည့်အကြောင်းကိုပြ၍ ထိုအကြောင်းပြချက်ကို ခိုင်လုံစေရန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြည်နယ်တနယ်အစိုးရ၏ အရာရှိတဦးဦး အားကိုးကားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသို့ကိုးကားခြင်းခံရသည့်အရာရှိက၊ ထိုတရားခံ၏ အဆိုပါ အကြောင်းပြချက်မှန်၊ မမှန်သက်သေခံတန်ရာသည့် အကြောင်းပေါ်ပေါက်လျှင်၊ ထိုစစ်တရားရုံးသည်၊ ထိုအရာရှိထံ အကြောင်းကြားရမည့်ပြင်၊ ထိုအရာရှိ၏ပြန်ကြားစာကို လက်ခံရရှိသည့်အချိန်ထိလည်း ထိုမှုခင်းကိစ္စကို ရွှေ့ဆိုင်းထားရမည်။ (၂) ထိုသို့ကိုးကားခြင်းခံရသည့် အရာရှိ၏ပြန်ကြားစာသည်၊ ထိုအရာရှိက လက်မှတ်ရေးထိုးထားလျှင် သက်သေခံအဖြစ်နှင့် လက်ခံရမည့်ပြင်၊ စစ်တရားရုံးတွင် ကျမ်းသစ္စာပြုပြီး ထွက်ဆိုသည့်သက်သေခံ ချက် ဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်စေရမည်။ (၃) အဆိုပါပြန်ကြားစာကို မရရှိမီ၊ ထိုစစ်တရားရုံးကို ဖျက်သိမ်းလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤပုဒ်မပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကိုလိုက်နာရန် ထိုစစ်တရားရုံးက ပျက်ကွက်လျှင်၊ စစ်တရားရုံးဖွဲ့စည်းသည့်အရာရှိက၊ မိမိ၏သဘောအတိုင်း၊ ထိုမှုခင်းဆောင်ရွက်ချက်များကို ပယ်ဖျက်၍စစ်ဆေးစီရင်ခြင်း အသစ်တရပ်ကို ပြုလုပ်ရန် အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> ယခင်ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခံရခြင်းများနှင့် အကျင့်စာရိတ္တသက်သေခံ။ ၁၄၈။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအားပြစ်မှုတခုခုအတွက် ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်သည့်အခါ၊ ထိုသူအား စစ်တရားရုံး တရုံးကဖြစ်စေ၊ ရာဇဝတ်တရားရုံး တရုံးကဖြစ်စေ၊ ယခင်ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခံရခြင်းများကို၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊ ပုဒ်မ တခုခုအရ ယခင်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းတခုခုကို ထိုစစ်တရားရုံးက စုံစမ်းနိုင်သည့်ပြင်၊ ၎င်းတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် သက်သေခံများကိုရယူ၍ရေးမှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဆက်လက်၍ ထိုသူ၏ အကျင့်စာရိတ္တ နှင့် သတ်မှတ်ထားသည့် အခြားအကြောင်းအရာများကို စုံစမ်း၍ရေးမှတ်နိုင်သည်။ (၂) ဤပုဒ်မအရ လက်ခံရရှိသည့်သက်သေခံသည်၊ နှုတ်သက်သေခံ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံး စာအုပ်များတွင်ဖြစ်စေ၊ အစိုးရ၏ အခြားမှတ်တမ်းများတွင်ဖြစ်စေ၊ ရေးသွင်းချက်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးစာအုပ်များမှဖြစ်စေ၊ အစိုးရ၏အခြားမှတ်တမ်းများမှဖြစ်စေ၊ တာဝန်ခံကောက်နုတ်ချက် များဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် တရားခံအား ၎င်း၏ယခင်ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခံရခြင်းများနှင့်ဖြစ်စေ၊ အကျင့် စာရိတ္တနှင့်ဖြစ်စေ၊ စပ်လျဉ်းသည့်သက်သေခံကို ရယူမည်ဟု စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြုမီ အကြောင်းကြား ထားရန်မလိုချေ။ (၃) တပ်တွင်း စစ်တရားရုံးတွင် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို ပြုလုပ်နေသည့်အရာရှိသည်၊ သင့်တော်သည်ဟု မိမိထင်မြင်လျှင်၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူခံခဲ့ရသော ယခင်ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းများ၊ ထိုသူ၏ အကျင့် စာရိတ္တ၊ ထို့ပြင်သတ်မှတ်ထားသည့် အခြားအကြောင်းအရာများကို ဤပုဒ်မပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ သက်သေထင်ရှားပြစေမည့်အစား၊ မိမိကိုယ်တိုင်သိရှိသည့် ထိုသူ၏အကြောင်းအရာဟူသမျှကို ရေးမှတ် နိုင်သည်။ တရားခံရူးသွပ်ခြင်း။ ၁၄၉။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးဖြင့်စစ်ဆေးစီရင်နေစဉ် တရားခံသည်၊ စိတ်ပေါ့သွပ်သူဖြစ်သောကြောင့် ခုခံချေပနိုင်စွမ်းမရှိဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုတရားခံကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲသောပြုလုပ်မှုကို ထိုတရားခံ ကျူးလွန်သော်လည်း စိတ်ပေါ့သွပ်နေသည့်အကြောင်းကြောင့် မိမိ၏ပြုလုပ်မှုသည်၊ မည်သို့သဘော ရှိသည်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ မတော်မမှန်သည်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ တရားဥပဒေနှင့်ဆန့်ကျင်သည်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ မသိနိုင် ဟု စစ်တရားရုံးကထင်မြင်ယူဆသောအခါ၊ ထိုသို့ထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်ကို စစ်တရားရုံးက ရေးမှတ်ရမည်။ (၂) စစ်တရားရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးဖြစ်ပါက၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို ပြုလုပ်နေသည့်အရာရှိသည်၊ ထိုကိစ္စကိုအတည်ပြုအရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၁၆၆ အရ စစ်တရားရုံး ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အရေးယူဆောင်ရွက်ရန် အခွင့်အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အာဏာပိုင်၊ သက်ဆိုင်ရာရာသို့ ချက်ချင်းအကြောင်းကြားရမည်။ (၃) ပုဒ်မခွဲ(၂) အရ ထိုကိစ္စကို အကြောင်းကြားခြင်းခံရသည့် အတည်ပြုအရာရှိသည်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်မပြုလျှင်၊ အဆိုပါစစ်တရားရုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားစစ်တရားရုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုတရားခံအား မူလက စွပ်စွဲထားသည့်ပြစ်မှုအတွက် စစ်ဆေးစီရင်စေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ (၄) ပုဒ်မခွဲ(၂) အရ တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အကြောင်းကြားခြင်းခံရသည့် အာဏာပိုင်သည်၎င်း၊ ထိုသို့အကြောင်းကြားသည့် အမှုတခုခုတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်တခုကို အတည်ပြုသည့် အတည်ပြုအရာရှိတဦးသည်၎င်း၊ သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းလမ်းအတိုင်း တရားခံကိုချုပ်ထားရန် အမိန့်ပေးရ မည့်ပြင်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အမိန့်ရယူရန်အလို့ငှါ၊ ထိုအမှုအကြောင်းကို အစီရင်ခံရမည်။ (၅) ပုဒ်မခွဲ (၄) အရ အစီရင်ခံချက်တရပ်ကိုရရှိသောအခါ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ တရားခံအား စိတ္တဇဆေးရုံတွင်ဖြစ်စေ၊ လုံခြုံစွာချုပ်ထားနိုင်မည့် အခြားသင့်တော်သည့် နေရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ချုပ်ထား ရန် အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ရူးသွပ်သောတရားခံ ပြန်၍ကျန်းမာလာသဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်း။ ၁၅၀။ ။ စိတ်ပေါ့သွပ်သည့်အကြောင်းကြောင့် ခုခံချေပနိုင်စွမ်းမရှိဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းခံရသည့် တရားခံတဦးအား၊ ပုဒ်မ ၁၄၉ အရ ချုပ်ထားသည့်ကိစ္စတွင်၊ ထိုတရားခံအား ချုပ်ထားသည့်နယ်မြေကို ကွပ်ကဲရ၍၊ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို၊ ကွပ်ကဲရသည်လည်း ဖြစ်သော အရာရှိသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဤကိစ္စအလို့ငှါ၊ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြားအရာရှိတဦးသည်- (က) ထိုတရားခံကို ပုဒ်မ ၁၄၉၊ ပုဒ်မခွဲ(၄) အရ ချုပ်ထားလျှင်၊ ထိုတရားခံ၌ ခုခံချေပနိုင်စွမ်းရှိပြီဟု ဆေးဘက်အရာရှိက အစီရင်ခံသောအခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ထိုတရားခံကို ပုဒ်မ ၁၄၉၊ ပုဒ်မခွဲ(၅)အရ ထောင်တွင်အချုပ်ထားလျှင်၊ အကျဉ်းထောင်မင်းကြီး ထံမှ၊ ထို့ပြင်ထိုတရားခံကို၊ အဆိုပါပုဒ်မခွဲအရ စိတ္တဇဆေးရုံတွင်ချုပ်ထားလျှင်၊ ထိုစိတ္တဇဆေးရုံကြည့်ရှု ရသော လူကြီးများအနက်၊ လူကြီးနှစ်ဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် နှစ်ဦးထက်ပိုသော လူကြီးများထံမှ၊ ထိုတရား ခံ၌ ခုခံချေပနိုင်စွမ်းရှိပြီဟု သက်သေခံလက်မှတ် ရရှိသောအခါ၊ တရားခံအားမူလကစွပ်စွဲထားသည့် ပြစ်မှုအတွက်ဆိုခဲ့သည့် စစ်တရားရုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားစစ်တရားရုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စစ်ဆေးစီရင်ရန် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ ပုဒ်မ ၁၅၀ အရ အမိန့်ကိုပေးပို့ခြင်း။ ၁၅၁။ ။ ပုဒ်မ ၁၅၀ အရ၊ တရားခံကိုစစ်ဆေးရန်၊ အရာရှိတဦးဦးကထုတ်သည့်အမိန့်စာတိုင်း၏ မိတ္တူ ကို၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ ချက်ခြင်းပေးပို့ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ရူးသွပ်သည့် တရားခံအားလွှတ်ခြင်း။ ၁၅၂။ ။ ပုဒ်မ ၁၄၉ ၏ ပုဒ်မခွဲ (၄) အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မခွဲ (၅) အရဖြစ်စေ၊ တရားခံတဦးအား ချုပ်ထားသည့် ကိစ္စတွင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် သည်- (က) ထိုတရားခံကို အဆိုပါပုဒ်မခွဲ (၄) အရ ချုပ်ထားလျှင်၊ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိက အစီရင်ခံသော အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ထိုတရားခံကို အဆိုပါ ပုဒ်မခွဲ(၅)အရ ချုပ်ထားလျှင်၊ ပုဒ်မ ၁၅၀ ၏ အပိုဒ် (ခ) တွင် ဖော်ပြထား သည့် အကျဉ်းထောင်မင်းကြီး၏၊ သို့တည်းမဟုတ် စိတ္တဇဆေးရုံကြည့်ရှုရသော လူကြီးများ၏ ထင်မြင် ယူဆချက်အရ၊ ထိုတရားခံသည်၊ မိမိကိုယ်ကိုဖြစ်စေ၊ အခြားသူတဦးဦးကိုဖြစ်စေ၊ နစ်နာစေမှုပြုမည်ဟု စိုးရိမ်ဘွယ်ရာမရှိသဖြင့် ထိုတရားခံအားလွှတ်နိုင်ကြောင်း၊ ထိုမင်းကြီးထံမှဖြစ်စေ၊ ထိုလူကြီးများ ထံမှဖြစ်စေ၊ သက်သေခံလက်မှတ်ရရှိသောအခါ၊ ထိုတရားခံအားလွှတ်ရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အချုပ်နှင့်ထားရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူကို စိတ္တဇ ဆေးရုံသို့ မပို့ရသေးလျှင်၊ စိတ္တဇဆေးရုံသို့ ပို့ရမည်ဟု အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ရူးသွပ်သည့်တရားခံကို ဆွေမျိုးများအား လက်ရောက်ပေးအပ်ခြင်း။ ၁၅၃။ ။ ပုဒ်မ ၁၄၉ ၏ပုဒ်မခွဲ(၄)၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မခွဲ (၅) အရ ချုပ်ထားခြင်းခံရသူ၏ ဆွေမျိုး ကဖြစ်စေ၊ မိတ်ဆွေကဖြစ်စေ၊ ထိုသူကိုစောင့်ရှောက်အုပ်ထိန်းထားရန်၊ မိမိအားပေးအပ်စေလို၍ ထိုသို့ ပေးအပ်စေလိုကြောင်းလျှောက်ထားလျှင်၊ ထိုသူကိုကောင်းမွန်စောင့်ရှောက်ပါမည်ဟုလည်းကောင်း၊ သူ့ကိုယ်ကိုဖြစ် စေ၊ အခြားသူတဦးတယောက်ကိုဖြစ်စေ၊ နစ်နာစေမှုမပြုအောင် တားဆီးပေးပါမည်ဟုလည်းကောင်း၊ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ညွှန်ကြားသောအရာရှိထံ၊ ထိုသူကို၊ ညွှန်ကြားသောအချိန်နှင့်နေရာများတွင်၊ ထိုအရာရှိက စစ်ဆေးရန် အလို့ငှါပို့ပေးပါမည်ဟုလည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကြေနပ်အောင် ခံဝန်ချုပ်၊ ချုပ်ဆိုသောအခါ၊ ထိုသူကို အဆိုပါဆွေမျိုးထံသို့ဖြစ်စေ၊ အဆိုပါမိတ်ဆွေထံသို့ဖြစ်စေ၊ ပေးအပ်စေဟု တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းမပြီးပြတ်သေးသောအမှုများတွင် ပစ္စည်းကိုထိန်းသိမ်းရေးအတွက်၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးအတွက်အမိန့်။ ၁၅၄။ ။ ကျူးလွန်ခဲ့ပုံပေါ်သည့် ပြစ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်းသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းအတွက် အသုံးပြုခဲ့ ပုံပေါ်သောပစ္စည်းကို၊ အမှုစစ်ဆေးစီရင်နေစဉ်အတွင်း၊ စစ်တရားရုံးရှေ့သို့ တင်ပြသောအခါ၊ ထိုစစ်တရားရုံးသည်၊ ထိုစစ်ဆေးစီရင်မှု မပြီးပြတ်သေးမီအတွင်းတွင်၊ ထိုပစ္စည်းကိုကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းရန်၊ မိမိသင့်တော်မည်ဟုထင်မြင်သော အမိန့်ကိုချမှတ်နိုင်သည်။ ထိုပစ္စည်းသည်၊ အလျင် အမြန်သော်လည်းကောင်း၊ ဓမ္မတာအတိုင်းသော်လည်းကောင်း၊ ပျက်စီးလွယ်သည့် ပစ္စည်းဖြစ်လျှင်၊ ထိုစစ်တရားရုံးသည်၊ လိုအပ်သည်ဟုထင်မြင်သော သက်သေခံကိုရေးမှတ်ပြီးနောက်၊ ထိုပစ္စည်းကို ရောင်းချရန်ဖြစ်စေ၊ အခြား နည်းဖြင့် စီမံခန့်ခွဲရန်ဖြစ်စေ၊ အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ ကျူးလွန်ပြီးပြစ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်းသောပစ္စည်းကို စီမံခန့်ခွဲရန်အမိန့်။ ၁၅၅။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးတွင် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းပြီးဆုံးသည့်အခါ၊ ထိုစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် ထို စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ အတည်ပြုသည့်အရာရှိ၊ သို့တည်း မဟုတ် ထိုအရာရှိ၏အထက်အာဏာပိုင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုစစ်တရားရုံးကို ဖွဲ့စည်းသည့်အရာရှိ၏ အထက်အာဏာပိုင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ အတည် ပြုရန်မလိုသည့် စစ်တရားရုံးအတွက်ဆိုသော်၊ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)အတွင်း စစ်ဆေး စီရင်သောအမှုတွင်၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)အောက် မငယ်သောအဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိ၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထား သည့် အဖွဲ့အစည်းအောက် မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းအတွင်း စစ်ဆေးစီရင်သောအမှုတွင်၊ ထိုအဖွဲ့အစည်း ကို ကွပ်ကဲသောအရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိက၊ စစ်တရားရုံးတွင် တင်ပြထားသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးတွင်တင်ပြ ထားသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ကျူးလွန်ခဲ့ပုံပေါ် သည့်ပြစ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်းသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းအတွက် အသုံးပြုခဲ့သောပစ္စည်း ကိုဖြစ်စေ၊ စာတမ်းအမှတ်အသားကိုဖြစ်စေ၊ ဖျက်ဆီးခြင်း ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဘဏ္ဍာတော်အဖြစ် သိမ်းယူခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လက်ရှိထားခွင့်ရှိသည်ဟု တောင်းဆိုသူ အားပေးအပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားနည်း ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စီမံခန့်ခွဲရန် သင့်တော်သည်ဟု ထင်မြင်သည့် အမိန့်ကို ချမှတ်နိုင်သည်။ (၂) ကျူးလွန်ခဲ့ပုံပေါ်သည့် ပြစ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ပစ္စည်းနှင့်သက်ဆိုင်သော အမိန့်တခုခုကို ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ ချမှတ်သည့်အခါ၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ ပြည်ပတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ ထိုပစ္စည်း အခါအားလျော်စွာ တည်ရှိရာနယ်နိမိတ်အတွင်း စီရင်ပိုင်ခွင့် အာဏာရှိသည့် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးတဦးထံ၊ အဆိုပါအမိန့်ကို ချမှတ်သည့်အာဏာပိုင်က၊ ထိုအမိန့်၏ တာဝန်ခံ မိတ္တူတစောင်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးပို့နိုင်သည်။ ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီးသည်၊ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံးဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ၊ ထိုအမိန့်ကို မိမိကချမှတ်သည့်အမိန့်ဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ ပြီးမြောက် အောင် ဆောင်ရွက်ရမည်။ ရှင်းလင်းချက်။ ။ ဤပုဒ်မတွင် “ပစ္စည်း”ဆိုသည့်စကားရပ်၌ ကျူးလွန်ခဲ့ပုံပေါ်သော ပြစ်မှုနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်ပစ္စည်းဖြစ်လျှင်၊ တဦးတယောက်သောသူ မူလလက်ရှိဖြစ်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်သောပစ္စည်းသာမက၊ ထိုပစ္စည်းမှပြောင်းလဲလိုက်သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုပစ္စည်းနှင့် လဲလှယ်လိုက်သည့် ပစ္စည်းပါဝင်သည့်ပြင်၊ ထိုသို့ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လဲလှယ်ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ချက်ခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ အခြားနည်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ရရှိသောပစ္စည်းလည်းပါဝင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ဤအက်ဥပဒေအရ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် စစ်တရားရုံး၏ အာဏာများ။ ၁၅၆။ ။ ဤအက်ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ၊ စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို၊ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၁၉၃နှင့် ၂၂၈ တို့၏ အဓိပ္ပာယ်အရ တရားစီရင်သော မှုခင်းကိစ္စတခုဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည့်ပြင်၊ ထိုစစ်တရားရုံးကိုလည်း ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး ဥပဒေပုဒ်မ ၄၈၀ နှင့် ၄၈၂ တို့၏ အဓိပ္ပာယ်အရ တရားရုံးဟု မှတ်ယူရမည်။ === အခဏ်း ၁၂။ === အတည်ပြုခြင်းနှင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း။ ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်တို့သည် အတည်မပြုမခြင်းမခိုင်လုံ။ ၁၅၇။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တခု၏ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်သည်၊ ဤအက်ဥပဒေဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်အတိုင်း အတည်မပြုမခြင်းမခိုင်လုံ။ စစ်တရားရုံးချုပ်၏ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်တို့ကို အတည်ပြုရန်အာဏာ။ ၁၅၈။ ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤကိစ္စအလို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်း ထားသည့် အရာရှိတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးချုပ်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို အတည်ပြုနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> တိုင်းစစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်တို့ကို အတည်ပြုရန်အာဏာ။ ၁၅၉။ ။ စစ်တရားရုံးချုပ်တခုကိုဖွဲ့စည်းရန်အာဏာရ အရာရှိတဦးဦးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိက ဤကိစ္စအလို့ငှါ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိတဦးဦးက တိုင်းစစ်တရားရုံးများ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို အတည်ပြု နိုင်သည်။ အတည်ပြုအာဏာပိုင်၏ အာဏာများကို ကန့်သတ်ခြင်း။ ၁၆၀။ ။ ပုဒ်မ ၁၅၈၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၁၅၉ အရ ထုတ်သည့်အမိန့်စာတွင် ထိုအမိန့်စာကိုထုတ်သည့် အာဏာပိုင်က သင့်တော်မည်ထင်သည့် ကန့်သတ်ချက်များ၊ ခြွင်းချက်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် စည်းကမ်း ချက်များ ပါဝင်နိုင်သည်။ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်တို့ကို အတည်ပြုရန်အာဏာ။ ၁၆၁။ ။ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်ဖွဲ့စည်းသည့်အရာရှိက၊ အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များ နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို အတည်ပြုနိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအရာရှိက မိမိအထက် အာဏာပိုင်တဦးက အတည်ပြုလိမ့်မည်ဟုဖော်ပြလျှင်၊ ထိုအထက်အာဏာပိုင်က အတည်ပြုနိုင်သည်။ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို လျှော့ပေါ့ရန်၊ လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပြုရန်၊ သို့တည်းမဟုတ် လျှော့ပေါ့ပြောင်းလဲရန် အတည်ပြုအာဏာပိုင်၏ အာဏာ။ ၁၆၂။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၁၅၈၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၁၅၉ အရ ထုတ်သည့် အမိန့်စာတွင်ပါဝင်သည့် ကန့်သတ် ချက်များ၊ ခြွင်းချက်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် စည်းကမ်းချက်များအပြင်၊ ပုဒ်မခွဲ(၂)ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ အတည်ပြုအာဏာပိုင်သည်၊ စစ်တရားရုံး၏ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို အတည်ပြုသော အခါ၊ ထိုစစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်ကို လျော့နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် လွတ်ငြိမ်းသက်သာ ခွင့်ပြုနိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၇၃ တွင်ဖော်ပြထားသည့် အချိုးအစားရှိ ပို၍နိမ့်သော ပြစ်ဒဏ်တခုခုနှင့်ဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုပြစ်ဒဏ်ကို လျော့ပေါ့ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ (၂) စစ်တရားရုံးကချမှတ်သည့် တကျွန်းပို့ဒဏ်ကို၊ ၎င်း၏ကာလထက်ပိုသည့် ကာလအတွက် ထောင်ဒဏ်နှင့် လျော့ပေါ့ပြောင်းလဲခြင်း မပြုလုပ်ရ။ ရေယာဉ်ပေါ်တွင် ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို အတည်ပြုခြင်း။ ၁၆၃။ ။ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ ရေယာဉ်တစင်းပေါ်တွင်ရှိနေစဉ် စစ်တရား ရုံးဖြင့်စစ်ဆေးစီရင်၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသည့်အခါ၊ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို၊ ထိုရေယာဉ်ပေါ်တွင်အတည်ပြုခြင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရသေးပါက၊ ထိုသူအား ထိုရေယာဉ်ဆိုက်သည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့တွင် စစ်ဆေးစီရင်ဘိသကဲ့သို့ အတည်ပြု၍၊ ထိုသို့အတည်ပြုသည့်အတိုင်းဆောင်ရွက်ရ မည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း။ ၁၆၄။ ။ (၁) အတည်ပြုချက်လိုသေးသည့် စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက်ကို၊ အတည်ပြုအာဏာပိုင်၏အမိန့်ဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း တကြိမ်ပြုလုပ်နိုင် သည့်ပြင်၊ ထိုသို့ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရာတွင် အတည်ပြုအာဏာပိုင်က ညွှန်ကြားလျှင်၊ ထိုစစ်တရားရုံးသည်၊ ညွှန်ကြား သည့်အတိုင်း နောက်ထပ်သက်သေခံချက် ယူနိုင်သည်။ (၂) မူလဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်စဉ်က ရှိကြသည့်အရာရှိများအနက်၊ တဦးဦးမလွှဲမရှောင်သာ၍ ပျက်ကွက် သည်မှအပ၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်းပြုလုပ်ရာ၌၊ ထိုစစ်တရားရုံးတွင် ထိုအရာရှိများပါဝင်ရမည်။ (၃) ထိုသို့မလွှဲမရှောင်သာသည့် ပျက်ကွက်ခြင်းမျိုးတွင်၊ ထိုသို့ပျက်ကွက်ရခြင်း၏ အကြောင်းပြချက်ကို၊ အမှုတွဲ၌ နည်းလမ်းတကျရေးသားလက်မှတ်ထိုးပြီးနောက်၊ ထိုစစ်တရားရုံးသည်၊ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရမည်။ သို့ရာတွင် စစ်တရားရုံးချုပ်တခုဖြစ်နေလျှင်၊ ထိုရုံးတွင် အရာရှိငါးဦး ပါဝင်လျက်ပင် ရှိနေရမည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းစစ်တရားရုံးချုပ်တခုသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းစစ်တရားရုံး သော်လည်းကောင်း၊ ဖြစ်နေလျှင်၊ ထိုရုံးတွင်အရာရှိသုံးဦး ပါဝင်လျက်ပင် ရှိနေရမည်။ တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်။ ၁၆၅။ ။ (၁) ပုဒ်မခွဲ (၂) တွင် အတိအလင်းအခြားနည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်မှတပါး၊ တပ်တွင်း စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို အတည်ပြုရန်မလိုသည့်ပြင်၊ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်တို့ကို ချက်ခြင်းဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ (၂) စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကိုပြုလုပ်သည့် အရာရှိသည်၊ ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိအဖြစ် စစ်မှုထမ်းသက် ငါးနှစ် အောက်လျော့သူဖြစ်လျှင်၊ တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်မှတပါး၊ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားသတ်မှတ်ထားသည့် အရာရှိ၏သဘောတူညီချက်ကို မရမခြင်း၊ ထိုအရာရှိသည်၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ပြီးမြောက်အောင်မဆောင်ရွက်ရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တပ်တွင်းစစ်တရားရုံး၏ အမှုတွဲများကိုပေးပို့ခြင်း။ ၁၆၆။ ။ တပ်မတော် (ကြည်း)အတွက်ဆိုလျှင်၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)အတွင်းစစ်ဆေးစီရင်သောအမှုဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာ အဖွဲ့ (အခြေချ) အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိထံ၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ)အတွက်ဆိုလျှင်၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့် တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက် မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းအတွင်း စစ်ဆေးစီရင်သောအမှုဖြစ်ပါက၊ ထိုအဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသော အရာရှိထံ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသောအရာရှိထံ၊ တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးအသီးသီး၏ အမှုတွဲကို ကြန့်ကြာခြင်းမရှိဘဲပို့ရမည်။ ထို့ပြင် ထိုအရာရှိက သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ကသော်လည်းကောင်း၊ ဤကိစ္စအလို့ငှာ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိ တဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊ အမှု၏အရည်အသွားကို မထိခိုက်သည့် အကြောင်းများ သက်သက်ကိုအခြေမပြုဘဲ၊ အမှု၏ အရည်အသွားကိုသာ အခြေပြု၍၊ မှုခင်းကိစ္စ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ပယ်ဖျက်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုစစ်တရားရုံးက ချမှတ်နိုင်မည့် အခြားပြစ်ဒဏ်တခုခုသို့ ထိုပြစ်ဒဏ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 10.05.1989, 04.11.2010> အချို့အမှုများတွင်ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ပြောင်းလဲခြင်း။ ၁၆၇။ ။ (၁) အတည်ပြုပြီးသော၊ သို့တည်းမဟုတ် အတည်ပြုရန်မလိုသော စစ်တရားရုံး၏ အပြစ်ရှိ သည်ဆိုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်မှာ၊ အကြောင်းတခုခုကြောင့် မခိုင်လုံဟုတွေ့ရှိသည့်အခါ၊ သို့တည်း မဟုတ် သက်သေခံအထောက်အထားမရှိသည့်အခါ၊ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ခိုင်လုံသည်ဖြစ်ခဲ့လျှင် ထိုက်သင့်စေ သည့်ပြစ်ဒဏ်ကို ပုဒ်မ ၁၈၂ အရ၊ လျှော့ပေါ့ပြောင်းလဲရန် အာဏာရှိမည့်အာဏာပိုင်က ထိုဆုံးဖြတ်ချက် အစား ဆုံးဖြတ်ချက်အသစ်တခုကို ချမှတ်နိုင်သည့်ပြင်၊ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အသစ်တွင် သီးခြားဖော်ပြသည့် ပြစ်မှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်အသစ်တွင် ပေါ်လွင်သည့်ပြစ်မှုအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် စွဲချက်အရ ထိုစစ်တရားရုံးက ခိုင်လုံစွာချမှတ်နိုင်မည့် ဆုံးဖြတ်ချက်မျိုးမဟုတ်သည့်ပြင်၊ အဆိုပါပြစ်မှုကို ထင်ရှားစေသည့်အကြောင်းခြင်းရာများရှိကြောင်း ထိုစစ်တရားရုံးက ကြေနပ်နိုင် ဘွယ်ရှိပုံလည်းမပေါ်လျှင်၊ ယင်းသို့အစားထိုးခြင်းကို မပြုလုပ်ရ။ (၂) ပုဒ်မခွဲ (၁) အရ အစားထိုးသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်အသစ်နှင့်အညီ ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်မဟုတ်ဘဲ၊ အတည်ပြုပြီးဖြစ်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် အတည်ပြုရန်မလိုသော စစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ် မှာ အကြောင်းတခုခုကြောင့် မခိုင်လုံဟုတွေ့ရှိသည့်အခါ၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် ရည်ညွှန်းထားသည့် အာဏာ ပိုင်သည်၊ ခိုင်လုံသည့်ပြစ်ဒဏ်ကို ချမှတ်နိုင်သည်။ (၃) ပုဒ်မခွဲ(၁)၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မခွဲ(၂) အရ ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ ဤပုဒ်မအရ ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက်အသစ်တခုဖြင့် အစားထိုးခြင်းခံရသော ပြစ်ဒဏ်ထက်မပိုစေရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်များ အချိုးအစားတွင် ထိုအစားထိုးခြင်းခံရသော ပြစ်ဒဏ်ထက်မမြင့်စေရ။ (၄) ဤပုဒ်မအရ အစားထိုးသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် ချမှတ်သည့် ပြစ်ဒဏ်တခုခု သည်၊ ဤအက်ဥပဒေနှင့် ဤအက်ဥပဒေအရပြုသည့် နည်းဥပဒေများ၏ကိစ္စများအလို့ငှာ၊ စစ်တရားရုံး ၏ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက် ဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်စေရမည်။ စစ်တရားရုံး၏အမိန့်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကာကွယ်ခွင့်၊ ရယူခွင့်။ ၁၆၈။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ တဦးဦးသည်၊ မိမိအား စစ်တရားရုံးချမှတ်သောအမိန့်က နစ်နာစေ သည်ဟုယူဆလျှင်၊ ထိုစစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ အတည်ပြုရန် အာဏာအပ်နှင်းခြင်းခံရသည့်အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် အာဏာပိုင်ထံ လျှောက်လွှာတင် နိုင်သည့်ပြင်၊ ချမှတ်သည့်ထိုအမိန့် မှန် မမှန်တရားဥပဒေနှင့် ညီမညီ၊ သင့်လျော်အပ်စပ်ခြင်းရှိ မရှိနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအမိန့်နှင့်စပ်ဆိုင်သည့် မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းတွင် နည်းလမ်းကျ မကျနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကြေနပ်အောင်၊ လိုအပ်သည်တို့ကို ထိုအတည်ပြုအာဏာပိုင်က ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးသည်၊ မိမိအားစစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကဖြစ်စေ၊ နစ်နာစေသည်ဟုယူဆလျှင်၊ အတည်ပြုအရာရှိထံသော်လည်းကောင်း၊ တပ်တွင်း စစ်တရားရုံးတရုံးအတွက်ဖြစ်ပါက ပြန်လည်သုံးသပ်ရေး အာဏာပိုင်ထံသော်လည်းကောင်း၊ လိုက်နာရမည့် လမ်းစဉ် အတိုင်းလျှောက်လွှာတင်နိုင်သည့်ပြင်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် မှုခင်းကိစ္စကို အတည်ပြုသည့်အရာရှိထက် ကွပ်ကဲမှုတွင် တဆင့်မြင့် သောအရာရှိသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးအတွက်ဖြစ်ပါက ပုဒ်မ ၁၆၆ အရ၊ ထိုမှုခင်း ကိစ္စကို ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်အရာရှိသည်၊ ထိုမှုခင်းကိစ္စတွင် မိမိသင့်တော်မည်ထင်သည့်အမိန့်ကို ချမှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းများကို ပယ်ဖျက်ခြင်း။ ၁၆၉။ ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထား သည့်အရာရှိသည်၊ တရားဥပဒေနှင့်မညီဆိုသည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တရားမျှတမှုမရှိဆိုသည့် အကြောင်း ပြချက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းများကို ပယ်ဖျက်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံး၏ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကိုပယ်ဖျက်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> ==ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း== အခဏ်း ၁၃။ === ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။ သေဒဏ်ချမှတ်နည်း။ ၁၇၀။ ။ စစ်တရားရုံးတရုံးသည်၊ သေဒဏ်ချမှတ်သည့်အခါ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား၊ လည်ပင်းကြိုးတပ် ၍ မသေမခြင်းကြိုးဆွဲချ သတ်ရမည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် သေနတ်ဖြင့် မသေမခြင်းပစ်သတ်ရမည်ဟု၊ ထိုစစ်တရားရုံး၏ သဘောအတိုင်း ညွှန်ကြားရမည်။ တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်စတင်ခြင်း။ ၁၇၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ သူတဦးအား စစ်တရားရုံးက တကျွန်းပို့ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ချမှတ်သောအခါ ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်သည်ဖြစ်စေ၊ ပြန်လည်မပြင်ဆင်သည် ဖြစ်စေ၊ ထိုတကျွန်းပို့ဒဏ် သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်သည်၊ စစ်တရားရုံး ဥက္ကဋ္ဌက သို့တည်းမဟုတ် တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးတရုံးအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ထိုစစ်တရားရုံးက၊ မူရင်းအမှုတွဲတွင် လက်မှတ်ရေးထိုး သည့်နေ့ရက်မှ စတင်သည်ဟုရေတွက်ရမည်။ တကျွန်းပို့ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။ ၁၇၂။ ။ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်ကိုချမှတ်သည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် သေဒဏ်ကို တကျွန်းပို့ဒဏ်သို့ လျှော့ပေါ့ပြောင်းလဲသည့်အခါ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသူ၏တပ်မှူးက၊ သို့တည်းမ ဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့်အခြားအရာရှိက၊ ထိုသူကိုချုပ်ထားရမည်ဖြစ်သော နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင် အုပ်ချုပ်သည့်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ထားသည့်ပုံစံအတိုင်း ဝရမ်းတစောင်ပေးပို့ရမည့်ပြင်၊ ထိုသူကို ဝရမ်း နှင့်အတူတကွ ထိုနယ်ဘက် အကျဉ်းထောင်သို့ပို့ရန် စီစဉ်ရမည်။ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။ ၁၇၃။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေအရ စစ်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်ချမှတ်သည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် သေဒဏ်ကိုဖြစ်စေ၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်ကိုဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်သို့လျှော့ပေါ့ပြောင်းလဲချမှတ်သည့်အခါ၊ ပုဒ်မခွဲ (၃) နှင့် (၄) တွင် အခြားနည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်မှ တပါး၊ စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်တွင် ချုပ်ထား ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်တွင် ချုပ်ထား ခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုထောင်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ကျခံစေရမည်ဟုအတည်ပြုအရာရှိက၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးအတွက်ဖြစ်ပါက ထိုစစ် တရားရုံး၊ ရုံးထိုင်သည့်အရာရှိက၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့် အခြားအရာရှိက ညွှန်ကြား ရမည်။ (၂) ပုဒ်မခွဲ(၁) အရ ညွှန်ကြားချက်ပေးပြီးသည့်အခါ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသူကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသည့်အခြားအရာရှိက၊ ထိုသူကိုချုပ်ထားရမည်ဖြစ်သော အကျဉ်းထောင် အုပ်ချုပ်သည့်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ထားသည့်ပုံစံအတိုင်း ဝရမ်းတစောင်ပေးပို့ရမည့်ပြင်၊ ထိုသူကို၊ ဝရမ်း နှင့်အတူတကွ၊ ထိုအကျဉ်းထောင်သို့ပို့ရန် စီစဉ်ရမည်။ (၃) စစ်တရားရုံးက ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ချမှတ်သည့် သုံးလထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်အတွက်ဖြစ် ပါက၊ နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်အစား၊ စစ်ဘက်အချုပ်တွင် ချုပ်ထားခြင်းဖြင့်၊ ထိုထောင်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုကျခံစေရမည်ဟု ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် ဖော်ပြသည့် သက်ဆိုင် ရာအရာရှိက ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ (၄) တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် စစ်မြေပြင်ရှိတပ်ဖွဲ့များကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိက၊ အခါအားလျော်စွာ သီးခြားဖော်ပြသည့်နေရာ၌ ချုပ်ထားခြင်းဖြင့်၊ ချမှတ်သောထောင်ဒဏ်ကိုကျခံစေနိုင်သည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို ယာယီချုပ်ထားခြင်း။ ၁၇၄။ ။ တကျွန်းဒဏ်ကို၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်ကို၊ နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်တွင် ကျခံစေရမည် ဟု ညွှန်ကြားသည့်အခါ၊ နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်သို့မပို့နိုင်သေးမီ၊ စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်တွင်ဖြစ်စေ၊ စစ်ဘက်အချုပ်တွင်ဖြစ်စေ၊ သင့်တော်သည့်အခြားနေရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကိုထားနိုင်သည်။ အထူးကိစ္စများတွင် ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။ ၁၇၅။ ။ ထောင်ဒဏ်ကိုဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်၏တစိတ်တဒေသကိုဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၇၃ ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များ နှင့်အညီ၊ စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဘက်အချုပ်တွင်သော်လည်းကောင်းအကြောင်းထူးများ ကြောင့်၊ လွယ်ကူစွာကျခံစေနိုင်မည်မဟုတ်ဟု တပ်မတော် (ကြည်း) အတွက် ဖြစ်ပါက တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)အောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို၊ တပ်မတော်(ရေ)၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(လေ) အတွက်ဖြစ်ပါက၊ တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ) (တပ်မတော် (ကြည်း)) နှင့်တူညီသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် အဖွဲ့အစည်းအောက်မငယ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ကွပ်ကဲသော အရာရှိ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိက ထင်မြင်ယူဆသောအခါ၊ နယ်ဘက် အကျဉ်းထောင်တွင်ဖြစ်စေ၊ သင့်တော်သည့်အခြားနေရာတွင်ဖြစ်စေ၊ ချုပ်ထားခြင်းအားဖြင့်၊ ထိုထောင် ဒဏ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုထောင်ဒဏ်၏ တစိတ်တဒေသကိုသော်လည်းကောင်း၊ ကျခံစေရမည်ဟု ထိုအရာရှိက၊ ညွှန် ကြားနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တကျွန်းပို့ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသည့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများနှင့်ပတ်သက်၍ ကျွန်းသို့မပို့သေးမီ ဆောင်ရွက်နည်း။ ၁၇၆။ ။ ဤအက်ဥပဒေအရ တကျွန်းပို့ဒဏ်ချမှတ်သည့်အမှုတိုင်းတွင် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို၊ ကျွန်းသို့မပို့ ရသေးမီ၊ အလုပ်ကြမ်းနှင့်ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရဘိသကဲ့သို့၊ ထိုသူအား၊ အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ကျခံစေရမည်။ ထို့ပြင် အဆိုပါအလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ်ကျခံနေရသည့် ကာလကိုလည်း တကျွန်းပို့ ဒဏ်ခံနေရသည့် ကာလကဲ့သို့မှတ်ယူရမည်။ အကျဉ်းသားကို တနေရာမှ တနေရာသို့ယူဆောင်ခြင်း။ ၁၇၇။ ။ တကျွန်းပို့ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ချမှတ်ခြင်းခံရသူကို၊ တနေရာမှတနေရာသို့ယူ ဆောင်သွားနေစဉ်၊ ထိုသူအား လုံခြုံစွာယူဆောင်ရေးနှင့် ရွှေ့ပြောင်းရေးအတွက် လိုအပ်သည့်ချုတ်ချယ် မှုမျိုးပြုနိုင်သည်။ အချို့အမိန့်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အကျဉ်းထောင်အရာရှိများထံ အကြောင်းကြားခြင်း။ ၁၇၈။ ။ တဦးတယောက်သောသူအား၊ နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်အကျဉ်း ထောင်တွင်ကျခံစေသည့်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ အမိန့်ကိုဖြစ်စေ၊ ဝရမ်းကိုဖြစ်စေ၊ ပယ်ဖျက်သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြောင်းလဲသည့်အမိန့်ကို၊ ဤအက်ဥပဒေအရ နည်းလမ်းတကျထုတ်သည့်အခါ၊ ထိုအ မိန့် ထုတ်သည့်အရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ထိုအရာရှိ၏ ဦးစီးအရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော အခြား အရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ထုတ်သည့်အမိန့်နှင့်အညီ ဝရမ်းတစောင်ကို၊ ထိုသူအားချုပ်ထားသည့် အကျဉ်း ထောင် အုပ်ချုပ်သောအရာရှိထံပို့ရမည်။ ငွေဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။ ၁၇၉။ ။ စစ်တရားရုံးက၊ ပုဒ်မ ၇၁ အရငွေဒဏ်ချမှတ်သောအခါ၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို၊ ပြည်ထောင် စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ ပြင်ပတွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဖြစ်စေ၊ အတည်ပြု အရာရှိက၊ သို့တည်းမဟုတ် အတည်ပြုရန်မလိုသည့်အခါ၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို ပြုလုပ်သည့် အရာရှိကလက်မှတ် ရေးထိုးသော ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်၏ တာဝန်ခံမိတ္တူတစောင်ကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ ရာဇဝတ်တရားသူကြီးတဦးထံပို့နိုင်သည့်ပြင်၊ ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်၏ တာဝန်ခံ မိတ္တူကိုရရှိသည့်အခါ၊ ထိုရာဇဝတ်တရားသူကြီးသည်၊ ထိုငွေဒဏ်မှာ၊ မိမိချမှတ်သော ငွေဒဏ်ဖြစ်ဘိ သကဲ့သို့၊ ရာဇဝတ် ကျင့်ထုံးဥပဒေပါ ဒဏ်ငွေကောက်ခံခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ၊ ထိုဒဏ်ငွေကို ကောက်ခံစေရမည်။ စစ်ဘက်အကျဉ်းထောင်များထားရှိခြင်း။ ၁၈၀။ ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ အဆောက်အအုံတခုခုကိုဖြစ်စေ၊ အဆောက်အအုံ၏ အစိတ်အပိုင်းတခုခုကိုဖြစ်စေ၊ နေရာတခုခုကိုဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေအရ ထောင် ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသူများ ချုပ်ထားရန်အတွက်၊ စစ်ဘက်အကျဉ်း ထောင်အဖြစ် သီးသန့်ထားရှိနိုင် သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အမိန့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဝရမ်းတွင်စည်းကမ်းမကျခြင်း၊ မှားယွင်းခြင်း။ ၁၈၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေအရ၊ တဦးတယောက်သောသူအား၊ တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင် ဒဏ်ချမှတ်သည့်ပြင်၊ ဤအက်ဥပဒေနှင့်အညီ ထုတ်သည့်အမိန့်အရဖြစ်စေ၊ ဝရမ်းအရဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ချုပ်ထားရမည့်နေရာတွင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူအား ချုပ်ထားရမည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ထိုသူပြစ်ဒဏ် ခံနေရသည့်အခါ၊ အမိန့်၊ ဝရမ်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားဖြင့် ပေးအပ်သည့်အာ ဏာအရဖြစ်စေ၊ အမိန့်၊ ဝရမ်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားဖြင့် ပေးအပ်သည့်အာဏာ အရ ဆောင်ရွက်ရာ၌ဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ထိုနေရာတခုခုသို့ ယူဆောင် စေခဲ့ခြင်းသည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုနေရာတခုခုတွင်ချုပ်ထားစေခဲ့ခြင်းသည်၊ အဆိုပါအမိန့်၊ ဝရမ်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်း အမှတ်အသား စည်းကမ်းမကျသည့် အကြောင်း ကြောင့်သာဖြစ်စေ၊ အဆိုပါ အမိန့်၊ ဝရမ်း၊ သို့တည်း မဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ်အသားတွင် မှားယွင်းချက်ပါရှိသည့် အကြောင်းကြောင့်သာဖြစ်စေ၊ တရား ဥပဒေနှင့်မညီဟုမမှတ်ယူရ။ ထို့ပြင် အဆိုပါအမိန့်၊ ဝရမ်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစာတမ်းအမှတ် အသားကို လိုအပ်သည့်အတိုင်း ပြင်ဆင်နိုင်သည်။ ==ပြစ်ဒဏ်== အခဏ်း ၁၄။ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းများ။ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်နှင့် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်း သက်သာခွင့်။ ၁၈၂။ ။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ပြစ်မှုတစ်ခုခုအတွက် စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း ခံရသည့် သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက အယူခံပယ်ခြင်းခံရသည့် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးအား- (က) ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသူက လက်ခံသော စည်းကမ်းချက်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုစည်းကမ်းချက်များ မပါရှိဘဲဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးနိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ချမှတ်သည့် ပြစ်ဒဏ်တခုလုံးကိုဖြစ်စေ၊ ထိုပြစ်ဒဏ်၏ တစိတ်တဒေသကိုဖြစ်စေ၊ လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပေးနိုင် သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ချမှတ်သောပြစ်ဒဏ်ကို ပေါ့လျော့စေနိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ချမှတ်သော ပြစ်ဒဏ်ကို၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်တခုခုနှင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် လျော့သောပြစ်ဒဏ်များနှင့် လျော့ပေါ့ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ သို့တည်းမဟုတ် (ဃ) ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသူက လက်ခံသောစည်းကမ်းချက်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုစည်းကမ်းချက်များ မပါရှိဘဲဖြစ်စေ၊ ထိုသူအား ကတိထားစေ၍ လွှတ်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> စည်းကမ်းချက်ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ကတိထားစေ၍ စည်းကမ်းချက်ခြင်းလွှတ်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် စည်းကမ်းချက်ဖြင့် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်း သက်သာခွင့်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း။ ၁၈၃။ ။ (၁) တဦးတယောက်သောသူအား ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ကတိထားစေ၍လွှတ်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်ဒဏ်ကိုလွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပေးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင် သည့် စည်းကမ်းချက်တခုခုကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန်ပျက်ကွက်သည်ဟု၊ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေး သည့်၊ ကတိထားစေ၍လွှတ်သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပေးသည့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်း၊ ကတိထားစေ၍လွှတ်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပေးခြင်းကိုဖျက်သိမ်းနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုသို့ဖျက်သိမ်းသည့် အခါ၊ ထိုသူအားလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်၊ ကတိထားစေ၍လွှတ်ခွင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် လွတ်ငြိမ်းသက်သာ ခွင့်ကို မပေးဘိသကဲ့သို့၊ ထိုစစ်တရားရုံး၏ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ကျခံစေရမည်။ (၂) တကျွန်းပို့ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျခံရသူတဦးဖြစ်လျှင်၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ စစ်တရားရုံး၏ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ကျခံစေသည့်အခါ၊ ထိုတကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်၏ ကျန်ရှိနေသေးသည့် အစိတ်အပိုင်းကိုသာ ကျခံစေရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အရာခံဗိုလ်၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်ကိုလျှော့ချခြင်း။ ၁၈၄။ ။ ပုဒ်မ ၇၉ ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ၊ အရာခံဗိုလ်တဦးကို၊ သို့တည်းမဟုတ် အကြပ်တဦးကို တပ်သားအဆင့်သို့ လျှော့ချလိုက်သည်ဟု မှတ်ယူရသည့်အခါ၊ ပုဒ်မ ၁၈၂ ၏ ကိစ္စအလို့ငှါ ယင်းသို့ လျှော့ချခြင်းကို၊ စစ်တရားရုံး၏ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်အရ ကျခံစေ သည့် ပြစ်ဒဏ်ကဲ့သို့ မှတ်ယူရမည်။ တကျွန်းပို့ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထောင်ဒဏ်ကိုဆိုင်းငံ့ထားခြင်း။ ၁၈၅။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူတဦးအား၊ စစ်တရားရုံးတရုံးက တကျွန်းပို့ဒဏ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ထောင်ဒဏ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ချမှတ်သည့်အခါ၊ ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို အကျဉ်းထောင်၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်အချုပ်သို့ပို့ပြီးသည်ဖြစ်စေ၊ မပို့ရသေးသည်ဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးချုပ်ကိုဖြစ်စေ၊ အကျဉ်းစစ် တရားရုံးချုပ်ကို ဖြစ်စေ၊ ဖွဲ့စည်းရန် အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိက ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆိုင်းငံ့ထားနိုင်သည်။ (၂) ထိုသို့ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုဆိုင်းငံ့ထားရန် အမိန့်ချမှတ်ခြင်းခံရသည့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူတဦးအ တွက်ဖြစ်ပါက၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အာဏာပိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိ သည်၊ မိမိ၏အမိန့်များကိုမရမခြင်း ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို အကျဉ်းထောင်သို့ဖြစ်စေ၊ စစ်ဘက်အချုပ်သို့ ဖြစ်စေ၊ မပို့ရဟု ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ (၃) အတည်ပြုပြီးသော၊ လျှော့ချပြီးသော၊ သို့တည်းမဟုတ် လျှော့ပေါ့ပြောင်းလဲပြီးသော၊ ထိုပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက် မျိုးနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်ကိစ္စတွင်၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) နှင့် (၂) ဖြင့် အပ်နှင်းထားသည့် အာဏာများကို သုံးစွဲနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်း မပြုလုပ်ရသေးမီ ချမှတ်သည့်အမိန့်များ။ ၁၈၆။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၁၈၅ တွင်ရည်ညွှန်းသည့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးမှတပါး၊ အခြားစစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ကိစ္စတွင်၊ အတည်ပြုအရာရှိသည်၊ ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို အတည် ပြုသောအခါ၊ အဆိုပါပုဒ်မတွင်သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အာဏာပိုင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိ၏ အမိန့်များကိုမရမခြင်း ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို အကျဉ်းထောင်သို့ဖြစ်စေ၊ စစ်ဘက်အချုပ်သို့ဖြစ်စေ၊ မပို့ရဟု ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ (၂) တပ်တွင်းစစ်တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်ချမှတ်သည့်ကိစ္စတွင်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကိုပြုလုပ်သည့် အရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၁၆၅ ၏ ပုဒ်မခွဲ (၂) အရ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို သဘောတူညီရန် အာဏာ အပ်နှင်းခြင်းခံရသောအရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် ရည်ညွှန်းသည့် ညွှန်ကြားချက်ကို ထုတ်နိုင် သည်။ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက် ဆိုင်းငံ့ထားသောအခါလွှတ်ခြင်း။ ၁၈၇။ ။ ပုဒ်မ ၁၈၅ အရ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆိုင်းငံ့ထားသောအခါ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို အချုပ်မှ ချက်ခြင်း လွှတ်ရမည်။ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်း၏ ကာလအပိုင်းအခြားတွက်စစ်နည်း။ ၁၈၈။ ။ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားသည့် ကာလအပိုင်းအခြားကို ထိုပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ပါကာလ၏ တစိတ် တဒေသအဖြစ် ရေတွက်ရမည်။ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားပြီးသည့်နောက် ထုတ်သည့်အမိန့်။ ၁၈၉။ ။ ပုဒ်မ ၁၈၅ တွင်သီးခြားဖော်ပြထားသော အာဏာပိုင်ကသော်လည်းကောင်း၊ အရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်၊ ဆိုင်းငံ့ထားစဉ်၊ မည်သည့်အချိန်တွင်မဆို- (က) ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား၊ ပြစ်ဒဏ်၏ ကျန်ရှိနေသေးသည့်အစိတ်အပိုင်းကို ကျခံရန်ပို့ရမည်ဟု အမိန့် ထုတ်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပြစ်ဒဏ် လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပေးသည်ဟု အမိန့်ထုတ်နိုင်သည်။ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားပြီးသည့်နောက် အမှုကိုပြန်လည်စဉ်းစားခြင်း။ ၁၉၀။ ။ (၁) ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက် ဆိုင်းငံ့ထားရာတွင် ပုဒ်မ ၁၈၅ ပါသီးခြားဖော်ပြထားသော အာဏာပိုင် ကဖြစ်စေ၊ အရာရှိကဖြစ်စေ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၁၈၅ ပါသီးခြားဖော်ပြထားသည့် အာဏာပိုင်ကသော် ၎င်း၊ အရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ နည်းလမ်းတကျအာဏာပေးအပ်ထားသည့် ဗိုလ်ချုပ်တဦးဦးကဖြစ်စေ၊ ဗိုလ်မှူးအဆင့်အောက်မနိမ့်သော အခြားအရာရှိတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ မည်သည့်အချိန်မဆို အမှုကိုပြန် လည်စဉ်းစားနိုင်သည့်ပြင်၊ လေးလထက်မပိုသည့် ကြားကာလ များတွင် အမှုကိုပြန်လည်စဉ်းစားရမည်။ (၂) အဆိုပါ အာဏာပေးခြင်း ခံရသည့်အရာရှိက၊ ထိုသို့ ပြန်လည် စဉ်းစားရာတွင်၊ ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ပြီးသည့်အချိန်မှစ၍ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ၏ အပြုအမူသည်၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို လွတ်ငြိမ်းသက် သာခွင့် ပြုထိုက်လောက်အောင် ကောင်းမွန်လာသည်ဟု ယူဆလျှင်၊ ထိုအရာရှိက၊ ပုဒ်မ ၁၈၅ တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အာဏာပိုင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အရာရှိအား ထိုအကြောင်းကို တင်ပြရမည်။ ၁၉၁။ ။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ တဦးအပေါ်ချမှတ်ခဲ့သည့် ပြစ်ဒဏ်တခုကို၊ ဤအက်ဥပဒေအရ ဆိုင်းငံ့ထား စဉ်၊ အခြားပြစ်မှုတခုခုအတွက်၊ ထိုသူပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသည့်အခါ- ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားပြီးသည့်နောက်၊ ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်အသစ်။ (က) ထပ်မံချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်ကိုပါ၊ ဤအက်ဥပဒေအရဆိုင်းငံ့ထားလျှင်၊ ပြစ်ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးကို တပြိုင်တည်းကျခံစေရမည်။ (ခ) ထပ်မံချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ ကာလအပိုင်းအခြားအားဖြင့်သုံးလ၊ သို့တည်းမဟုတ် သုံးလထက် ပိုသည့်ပြင်၊ ဤအက်ဥပဒေအရလည်း ဆိုင်းငံ့၍မထားလျှင်၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား၊ အကျဉ်းထောင် သို့ဖြစ်စေ၊ စစ်ဘက်အချုပ်သို့ဖြစ်စေ၊ ယခင်ကျန်ရှိနေသေးသည့် ပြစ်ဒဏ်အစိတ်အပိုင်းအတွက်ပါပို့ရ မည်။ သို့သော်လည်း ပြစ်ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးကို တပြိုင်တည်းကျခံစေရမည်။ ထို့ပြင် (ဂ) ထပ်မံချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ ကာလအပိုင်းအခြားအားဖြင့် သုံးလအောက်လျော့သည့်ပြင်၊ ဤအက်ဥပဒေအရလည်း ဆိုင်းငံ့၍မထားလျှင်၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို ထိုပြစ်ဒဏ်အတွက်သာလျှင် အကျဉ်းထောင်သို့ဖြစ်စေ၊ စစ်ဘက်အချုပ်သို့ဖြစ်စေပို့ရမည်။ ထို့ပြင် ယခင်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို၊ ပုဒ်မ ၁၈၉ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၉၀ အရဖြစ်စေ၊ ချမှတ်နိုင်သည့် အမိန့်တခုခုနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ဆက်လက် ဆိုင်းငံ့ထားရမည်။ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်း၏ အာဏာသက်ရောက်ခြင်း။ ၁၉၂။ ။ ပုဒ်မ ၁၈၅ နှင့် ၁၈၉ အရ အပ်နှင်းထားသည့်အာဏာများသည်၊ ပြစ်ဒဏ်လျှော့သော၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပြုသော၊ ပြစ်ဒဏ်လျှော့ပေါ့ပြောင်းလဲသောအာဏာများကို ဖြည့်စွက် ခြင်းများသာဖြစ်စေရမည်၊ ယုတ်လျော့စေခြင်းများမဖြစ်စေရ။ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ရှုတ်ချ၍အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းတွင် ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထားခြင်းနှင့်ပြစ်ဒဏ် လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပြုခြင်းတို့အတည်ဖြစ်ခြင်း။ ၁၉၃။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးက၊ အခြားပြစ်ဒဏ်တခုခုအပြင်၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ကိုပါဖြစ်စေ၊ ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်ကိုပါဖြစ်စေ၊ ချမှတ်ပြီး၊ ပုဒ်မ ၁၈၅ အရ ထိုအခြားပြစ်ဒဏ်ကို ဆိုင်းငံ့ထားပါက၊ ထိုအမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရှုတ်ချ၍အမြဲတမ်း ထုတ်ပစ်ဒဏ်သည်၊ အဆိုပါပုဒ်မ တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အာဏာပိုင်ကသော်လည်းကောင်း၊ အရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ အတည်ဖြစ်စေဟု အမိန့် မချမခြင်း၊ အတည်မဖြစ်စေရ။ (၂) ပုဒ်မ ၁၈၉ အရ ထိုအခြားပြစ်ဒဏ်ကို လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပြုလျှင်၊ အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ဒဏ်၊ သို့တည်းမဟုတ် ရှုတ်ချ၍ အမြဲတမ်း ထုတ်ပစ်ဒဏ်ကိုပါ လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပြုနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အခဏ်း ၁၅။ ရေယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ။ ကုန်သည်ရေယာဉ်၏ ရေယာဉ်မှူးသည် ခြံရံစောင့်ကြပ်သည့်အရာရှိ၏ အမိန့်များကိုနာခံရန်။ ၁၉၄။ ။ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အစိုးရရေယာဉ် (Ship of the Union Government in commission) တစင်း၏ ခြံရံစောင့်ကြပ်မှုကိုခံယူသော ကုန်သည်ရေယာဉ်တစင်း ကိုဖြစ်စေ၊ အခြားရေယာဉ်တစင်းကိုဖြစ်စေ၊ ကွပ်ကဲသောရေယာဉ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအရာရှိ တိုင်းသည်၊ ခြံရံစောင့်ကြပ်ထားသည့်ရေယာဉ်စု၏သွားလာမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် လုံခြုံမှုနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ကိစ္စအားလုံးတွင်၊ ခြံရံစောင့်ကြပ်သော တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အစိုးရရေယာဉ်ကို ကွပ်ကဲသောအရာရှိ၏ အမိန့်များကိုနာခံရမည့်ပြင်၊ ထိုကွပ်ကဲသည့်အရာရှိက ညွှန်ကြားသည့်အ တိုင်း၊ ရန်သူကိုရှောင်ရှားရေးအတွက် ကြိုတင်စီမံမှုများကိုပြုလုပ်ရမည်။ ထို့ပြင်အဆိုပါ ညွှန်ကြားချက် များကို၊ ထိုသူလိုက်နာရန်ပျက်ကွက်လျှင်၊ ထိုကွပ်ကဲသည့်အရာရှိသည်၊ လက်နက်ဖြင့်အတင်းအကြပ် လိုက်နာစေနိုင်သည်။ အဆိုပါအရာရှိက ထိုသို့လက်နက်အသုံးပြုရခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်နိုင်သည့် အသက် ဆုံးရှုံးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ပစ္စည်းဆုံးရှုံးခြင်းတခုခုအတွက်၊ ထိုအရာရှိအပေါ် တာဝန်မရှိစေရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ခရီးသည်များအဖြစ် လိုက်ပါသည့်အခြားသူများ။ ၁၉၅။ ။ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အစိုးရ၏ မည်သည့်ရေယာဉ်ပေါ်တွင်မဆို၊ အမိန့်အရလက်ခံထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ခရီးသည်များဖြစ်ကြသော အခြားသူအားလုံးသည်၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေများအရ၊ အခါအားလျော်စွာ၊ ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> စစ်ဖြစ်သောအခါ၊ တပ်မတော်(ရေ)တွင်၊ အသုံးပြုသည့် ရေယာဉ်များတွင် စည်းကမ်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော ပြဋ္ဌာန်းချက်များ။ ၁၉၆။ ။ အစိုးရပိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ မပိုင်သည်ဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်(ရေ) သားစင်းလုံးပြည့် မပါရှိသော်လည်း၊ လက်နက်တပ်ဆင်ထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်(ရေ)တွင် အမှုထမ်းသည့်အရာရှိက ကွပ်ကဲသော၊ စစ်ဖြစ်သောအခါ တပ်မတော်(ရေ) တွင်အသုံးပြုသည့် ရေယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ညွှန်ကြားသင့်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်းညွှန်ကြားလျှင်၊ အောက်ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များ သည် အတည်ဖြစ်စေရမည့်ပြင်၊ အဆိုပါညွှန်ကြားချက်ကို ထုတ်သောအခါ၊ ထိုညွှန်ကြားချက်ကို၊ ထိုရေယာဉ်၏ စည်းမျဉ်းများတွင် သီးခြားဖော်ပြထားရမည်။ (က) အဆိုပါရေယာဉ်တစင်း၏ ရေယာဉ်သားစာရင်းတွင်ပါရှိသူတိုင်းသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာ ရမည်။ (ခ) ထိုသူတဦးဦးက ကျူးလွန်သည့်ပြစ်မှုကို၊ ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသူ တဦးဦးက အလားတူ ပြစ်မှုကို ကျူးလွန်လျှင်၊ စစ်ဆေးစီရင်၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်သည့်နည်းတူ၊ စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်၍ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ် ရမည်။ (ဂ) စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်ရမည်ဖြစ်သော အဆိုပါပြစ်မှုကျူးလွန်သူတိုင်းကို၊ စစ်တရားရုံးဖြင့် မစစ်ဆေးနိုင်သေးမီ၊ လိုအပ်သောချုတ်ချယ်မှုများဖြင့် ထားရှိရမည်။ (ဃ) တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အစိုးရ၏ မည်သည့်ရေယာဉ်ကိုမဆို၊ ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိသည်၊ ထိုရေယာဉ်ပေါ်ရှိအရာရှိများ၊ ရေယာဉ်သားများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ ထိုရေယာဉ်ပေါ်ရှိ အခြားသူများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ အခိုက်အတန့်အားဖြင့် အာဏာများရရှိသကဲ့သို့၊ ထိုရေယာဉ်တိုင်းကို ကွပ်ကဲသည့် အရာရှိသည်လည်း၊ ထိုရေယာဉ်၏ ရေယာဉ်သားစာရင်းတွင်ပါရှိသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုရေယာဉ်ပေါ်တွင်၊ အခိုက်အတန့်အားဖြင့်၊ ရှိကြသည့် အခြားသူများအားလုံးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထပ်တူ အာဏာများရရှိရမည်။ သို့ရာတွင် ထိုရေယာဉ်များကို ကွပ်ကဲသည့်အရာရှိမရှိသည့်အခါ၊ အခိုက်အတန့်အားဖြင့် အဆိုပါ သူအား အချုပ်နှင့်ထားနိုင်ရာဖြစ်သည့် ရေယာဉ်ကိုဖြစ်စေ၊ ရေယာဉ်ကိုဖြစ်စေ၊ စခန်းကိုဖြစ်စေ၊ ကွပ်ကဲသည့် အရာရှိသည်၊ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အာဏာကို ရရှိရမည်။ (င) သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမှူးနှင့် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်မှူးတို့သည်၊ အစိုးရအသုံးပြုနေသော ရေယာဉ်တစင်း၏ အရာရှိများနှင့် ရေယာဉ်သား များအပေါ် အခိုက်အတန့်အားဖြင့် အာဏာများရှိသကဲ့သို့၊ ထိုရေယာဉ်တိုင်း၏ အရာရှိများနှင့် တပ်မတော်(ရေ) သားများအပေါ်တွင် ထပ်တူ အာဏာများရရှိရမည်။ <ပြင်ဆင် 10.05.1989, 04.11.2010> ရေယာဉ်များပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်များ။ ၁၉၇။ ။ (၁) တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အစိုးရ၏ မည်သည့်ရေယာဉ်မဆို ပျက်သည့် အခါ၊ ဆုံးရှုံးသည့်အခါ၊ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရန်သူ၏ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရသည့်အခါ၊ အစိုးရ၏ အခြားစစ်ရေယာဉ်အချို့သို့၊ ထိုရေယာဉ်သားများကို နည်းလမ်းတကျ ရွှေ့ပြောင်းမပေးရသေးမီ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုကိစ္စများတွင် တပ်မတော်(ရေ)ဓလေ့ထုံးစံနှင့်အညီ အဆိုပါ ရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်ခုံရုံး၊ ရုံးမထိုင်နိုင်သေးမီ၊ ဤအက်ဥပဒေ၏ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ အဆိုပါရေယာဉ်များကို ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုးရက အသုံးပြုနေသေးသည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ (၂) အဆိုပါရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းအတွက် သော်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ အဆိုပါရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခြင်းခံရခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုရေတပ်မတော်၏အရာရှိတဦးဦးကိုဖြစ်စေ၊ ရေယာဉ်သားတဦး ဦးကိုဖြစ်စေ၊ အခြားသူတဦးဦးကိုဖြစ်စေ၊ သီးခြားစွပ်စွဲခြင်းမပြုသည့်အခါ၊ အဆိုပါရေယာဉ်၏ အရာရှိ များနှင့် ရေယာဉ်သားအားလုံးကို၊ သို့တည်းမဟုတ် မသေဘဲကျန်ရှိနေသည့် အရာရှိများနှင့်ရေယာဉ်သား အားလုံးကို စစ်တရားရုံးတရုံးတည်းဖြင့်အတူတကွ စစ်ဆေးစီရင်နိုင်သည့်ပြင်၊ ထိုသူ အားလုံးကိုသော် ၎င်း၊ ထိုသူတို့အနက်တဦးဦးကိုသော်လည်းကောင်း၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးဆဲအကြောင်းအရာများအနက် အကြောင်းအရာ တခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်း၊ ထိုစစ်တရားရုံးတွင် ကျမ်းသစ္စာဖြစ်စေ၊ ကတိသစ္စာဖြစ်စေ၊ ပြုပြီးသက်သေ ခံစေနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း အရာရှိ၊ ရေယာဉ်သား၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားသူမှာ မိမိအပေါ် ပြစ်မှု ထင်ရှားစေသည့် သဘောသက်ရောက်နိုင်သော သက်သေခံချက်ပေးရန် တာဝန်မရှိစေရ။ (၃) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်တရားရုံးများဖွဲ့စည်းရန် အာဏာအပ်ထားခြင်းခံရသည့် အရာရှိတဦးဦးက လိုအပ်သည်ဟုမှတ်ယူသည့်အခါ၊ အဆိုပါရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီး ခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းအတွက်ဖြစ်စေ၊ အဆိုပါရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်စေ၊ အဆိုပါရေယာဉ်ပျက်ခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အဆိုပါအရာရှိများနှင့် ရေယာဉ်သားများအနက်တယောက်၊ သို့တည်းမဟုတ် တယောက်ထက်ပိုသောသူများကို စစ်ဆေးစီရင် ခြင်းအတွက် သီးခြားစစ်တရားရုံးများ ရုံးထိုင်စေရမည်။ (၄) အဆိုပါ ရေယာဉ်ပျက်စီးပြီးနောက်၊ ဆုံးရှုံးပြီးနောက်၊ ဖျက်ဆီးခံရပြီးနောက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက်၊ အရာရှိတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ ရေတပ်သားတဦးဦးကဖြစ်စေ၊ ကျူးလွန်သည့်ပြစ်မှု တခုခုအတွက် ထိုပြစ်မှုကျူးလွန်သူကို စစ်ဆေးစီရင်ရန် သီးခြားစစ်တရားရုံးတရုံး ရုံးထိုင်စေရမည်။ (၅) တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် အစိုးရရေယာဉ်များအနက်၊ ရေယာဉ်နှစ်စင်းကိုဖြစ် စေ၊ နှစ်စင်းထက်ပိုသော ရေယာဉ်များကိုဖြစ်စေ၊ ကွပ်ကဲရန်အမိန့်ရရှိသည့် အရာရှိတဦးဦး၏ ရေယာဉ် ပျက်လျှင်၊ ဆုံးရှုံးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားနည်းဖြင့်ဖျက်ဆီးခံရလျှင်၊ ထိုအရာရှိသည်၊ မိမိ၏ ရေယာဉ်ပျက်ချိန်၌ဖြစ်စေ၊ ဆုံးရှုံးချိန်၌ဖြစ်စေ၊ ဖျက်ဆီးခံရချိန်၌ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိ သော အခြားရေယာဉ်တစင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ အများကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဆက်လက်ကွပ်ကဲလျက်ရှိရမည့်ပြင်၊ ယင်း သို့ပျက်သည့်၊ ဆုံးရှုံးသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖျက်ဆီးခံရသည့်ရေယာဉ်များမှ မသေဘဲကျန်ရှိနေကြသော အရာရှိများနှင့် ရေယာဉ်သားများအား၊ မိမိ၏ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ အခြားရေယာဉ်တစင်းတွင် လိုက်ပါ ကြရမည်ဟု အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ သို့တည်းမဟုတ် မိမိ၏ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရေယာဉ်တစင်းထက်ပိုနေ လျှင်၊ ထိုရေယာဉ်များသို့ ထိုသူများကိုခွဲဝေပို့နိုင်သည်။ ထို့ပြင်၊ ထိုအရာရှိသည်၊ မိမိထက် အဆင့်မြင့်သည့် အခြားအရာရှိတဦးဦးနှင့်မတွေ့မခြင်း မိမိ၏ရေယာဉ်မှာ မပျက်စီး၊ မဆုံးရှုံး၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖျက်ဆီး မခံရဘိသကဲ့သို့ကိစ္စ အရပ်ရပ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထပ်တူအာဏာနှင့်အခွင့်အာဏာကိုရရှိရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> == ပစ္စည်း လွဲပြောင်း == အခဏ်း ၁၆။ သေဆုံးသူများ၊ စစ်ပြေးများနှင့် ရူးသွပ်သူများ၏ပစ္စည်း။ သေဆုံးသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မှထွက်ပြေးသော အရာရှိမဟုတ်သူများ၏ပစ္စည်း။ ၁၉၈။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေကိုလိုက်နာရသော အရာရှိမဟုတ်သူ တဦးဦးသေဆုံးသောအခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မှထွက်ပြေးသောအခါ၊ သေဆုံးသူ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေးပါဝင်သည့် တပ်အဖွဲ့၊ ဌာန၊ ခွဲထုတ်တပ်၊ ရေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်၏တပ်မှူးသည်၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါပြုထားသည့် နည်းဥပဒေများနှင့်မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ဆောလျင်နိုင်သမျှဆောလျင်စွာ- (က) သေဆုံးသူ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေးပိုင်ဆိုင်သည့်၊ စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ ရှိသော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းအားလုံးကို ရယူထားရမည့်ပြင်၊ ထိုပစ္စည်းများ၏စာရင်းတခုကိုလည်း ပြုလုပ်စေရမည်။ (ခ) ထိုသူရထိုက်သော လစာနှင့် စရိတ်ကိုထုတ်ယူရမည်။ (ဂ) ထိုသူ၏၊ စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများရှိခဲ့ လျှင်၊ ထိုကြွေးမြီများကိုပေးဆပ်ရန်အတွက် ထိုက်သင့်သောငွေထားရှိရမည်။ (၂) သေဆုံးသူတဦးနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ကိစ္စဖြစ်လျှင်၊ တပ်မှူးသည်- (က) ဤအက်ဥပဒေအရပြုသည့် နည်းဥပဒေများတွင် အခြားနည်းပြဋ္ဌာန်းထားခြင်းမရှိလျှင်၊ စခန်း၌ ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာဖြစ်စေ၊ ရှိသည့်တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများကို ပေးဆပ်ရန်သာမက၊ သေဆုံးသူ၏ မသာစရိတ်စကများအပြင်၊ သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မှူးက ကုန်ကျရ သည့် စရိတ်စကများရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုစရိတ်စကများကိုပါ ပေးရန်လိုအပ်သည်ဟု မိမိထင်မြင်ယူဆပါက၊ ဘဏ်တွင် (စာတိုက်၊ ငွေစုဘဏ်တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် သမဝါယမဘဏ်တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် အဖွဲ့တခုခု၊ သို့တည်းမဟုတ် မည်သည့်အမည်ဖြင့်မဆို ခေါ်ထားစေကာမူ၊ အပ်ငွေများလက်ခံသည့် အခြား အဖွဲ့အစည်းတခုခုပါဝင်သည်)၊ သေဆုံးသူ ထားခဲ့သည့်ငွေအားလုံးကိုတောင်းယူရမည်။ ထို့ပြင် (ခ) အခြားကိစ္စတခုခုအတွက်လည်း ထိုငွေများအားလုံးကိုတောင်းယူနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့် ကိစ္စများအတွက်၊ ထိုဘဏ်၊ အဖွဲ့၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း၏ နည်းဥပဒေများတွင် မည်သို့ပင်ပါရှိစေကာမူ၊ ထိုငွေများကိုတပ်မှူးအားချက်ခြင်းပေးရန် ထိုဘဏ်၊ အဖွဲ့၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း၏ကိုယ်စားလှယ်၊ မန်နေဂျာ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားဆိုင်ရာ အရာရှိအားတောင်းဆိုနိုင်သည်။ ထိုသို့တောင်းဆိုသည့်အခါ၊ ထိုကိုယ်စားလှယ်၊ မန်နေဂျာ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားဆိုင်ရာ အရာရှိသည်၊ ထိုသို့တောင်းဆိုသည့်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရမည်။ (၃) ပုဒ်မခွဲ(၂) အရ တောင်းဆိုသည့်အတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်၍၊ ထိုဘဏ်၊ အဖွဲ့၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်းကငွေကို ထုတ်ပေးပြီးသောအခါ၊ ထိုဘဏ်၊ အဖွဲ့၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း အား ထိုငွေနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မည်သူ့မှာမျှ တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်မရှိစေရ။ (၄) သေဆုံးသူမှာ၊ စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများ ရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုကြွေးမြီများကိုပေးဆပ်ရန်၊ ထို့ပြင် သေဆုံးသူ၏မသာစရိတ်စကများပေးရန် အခြားနည်း စီမံရာထားခြင်းမရှိလျှင်၊ ထိုစရိတ်စကများကိုပေးရန်၊ ထို့ပြင် သေဆုံးသူ၏ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မှူးက ကုန်ကျရသည့်စရိတ်စကများရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုစရိတ်စကများကိုပေးရန်၊ သေဆုံးသူ ၏ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်သူက တပ်မှူးကြေနပ်လောက်အောင်ခံဝန်ပေးသောအခါ၊ တပ်မှူးသည်၊ ပုဒ်မခွဲ(၁) နှင့် (၂) အရ လက်ခံရရှိသောပစ္စည်းကို၊ ထိုကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူအား လက်ရောက်ပေးအပ်ရမည်။ ထိုသို့ လက်ရောက်ပေးအပ်လိုက်သောအခါ၊ သေဆုံးသူ၏ပစ္စည်းဥစ္စာကို စီမံခန့်ခွဲရေးအတွက် တပ်မှူး၏ တာဝန်သည် ရပ်စဲရမည်။ (၅) ပုဒ်မခွဲ(၄) အရ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၂၀၅ အရ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းမခံရသည့် သေဆုံးသူ တဦး၏ ကိစ္စတွင်၎င်း၊ စစ်ပြေးတဦး၏ကိစ္စတွင်၎င်း၊ တပ်မှူးသည်- (က) သေဆုံးသူ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေး၏စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ ရှိသည့်တပ် ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများ၊ သေဆုံးသူ၏မသာစရိတ်စကများရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုမသာစရိတ်စကများ၊ ထို့ပြင် သေဆုံးသူ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေး၏ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မှူးကကုန်ကျရသည့် စရိတ်စကများရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုစရိတ်စကများ မပျက်မကွက်ပေးဆပ်နိုင်စေခြင်းငှာ၊ သေဆုံးသူ၊ သို့တည်း မဟုတ်စစ်ပြေး၊ သက်ဆိုင်ရာရာ၏ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းကို ရောင်းရန်သော်လည်းကောင်း၊ ငွေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရန်၎င်း၊ လိုအပ်သည်ဟုမိမိထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ ထိုရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းကို ရောင်းစေရ မည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ငွေအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲစေရမည်။ ထို့ပြင် (ခ) အခြားကိစ္စတခုခုအတွက်လည်း၊ ထိုရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့်ပစ္စည်းကို ရောင်းစေနိုင်သည်၊ သို့တည်း မဟုတ် ငွေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ (၆) ပုဒ်မခွဲ (၁)၊ (၂) နှင့် (၅) အရ လက်ခံရရှိသည့်၊ တောင်းယူရရှိသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထုခွဲ၍ ရယူသည့် ငွေများထဲမှ၊ သေဆုံးသူ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေး၊ သက်ဆိုင်ရာရာ၏၊ စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင် ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုကြွေးမြီများကို သေဆုံး သူ၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေး၏ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တပ်မှူးကကုန်ကျရသည့် စရိတ်စကများရှိခဲ့ လျှင်၊ ထိုစရိတ်စကများကို၊ ထို့ပြင်၊ သေဆုံးသူတဦး၏ကိစ္စတွင်၊ သူ၏မသာစရိတ်စကများပေးရန်၊ အခြားနည်း စီမံရာထားခြင်းမရှိလျှင်၊ အဆိုပါမသာစရိတ်စကများကို တပ်မှူးကပေးရမည်။ (၇) ပုဒ်မခွဲ (၆) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသည့် ကြွေးမြီများနှင့် စရိတ်စကများကို ပေးပြီးသည့်နောက် ငွေပိုရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုပိုငွေကို- (က) သေဆုံးသူတဦး၏ကိစ္စတွင်၊ သေဆုံးသူ၏ ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုကိုယ်စား ဆောင်ရွက်သူအား၊ သို့တည်းမဟုတ် သေဆုံးပြီးနောက် တဆယ့်နှစ်လအတွင်း ထိုပိုငွေရထိုက်ကြောင်း ခိုင်လုံသော အထောက်အထားပြ၍ မတောင်းဆိုလျှင်၊ သတ်မှတ်ထားသူအားပေးရမည်၊ ထို့ပြင် (ခ) စစ်ပြေးတဦး၏ကိစ္စတွင်၊ သတ်မှတ်ထားသူအား ချက်ခြင်းပေးရမည်။ ထို့ပြင်ထိုသူတပ်မှထွက် ပြေးသည့်နေ့ရက်မှအစပြု၍၊ သုံးနှစ်မကုန်ဆုံးမီ၊ ထိုစစ်ပြေးလာ၍ ဖမ်းဆီးခြင်းမခံလျှင်၊ သို့တည်း မဟုတ် ထိုစစ်ပြေးအား ဖမ်းဆီးရမိခြင်းမရှိလျှင်၊ ထိုသုံးနှစ်ကုန်ဆုံးသောအခါ၊ ထိုပိုငွေကို အစိုးရဘဏ္ဍာ တော်အဖြစ်သိမ်းယူရမည်။ သို့ရာတွင် ထိုသုံးနှစ်မကုန်ဆုံးမီ၊ ထိုစစ်ပြေးလာ၍ဖမ်းဆီးခြင်းမခံလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုစစ်ပြေး အား ဖမ်းဆီးရမိခြင်းမရှိလျှင်၊ သတ်မှတ်ထားသူသည်၊ အပိုဒ် (ခ) အရ မိမိလက်ခံရရှိသော ပိုငွေအား လုံးကိုဖြစ်စေ၊ တစိတ်တဒေသကိုဖြစ်စေ၊ ထိုစစ်ပြေး၏မယားအားသော်လည်းကောင်း၊ သားသမီးများအားသော် ၎င်း၊ အခြားမှီခိုသူ တဦးဦးအားသော်လည်းကောင်း၊ ထိုသုံးနှစ်ကာလ အပိုင်းအခြားအတွင်း၊ မည်သည့်အချိန် အခါ၌မဆို ပေးနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> သေဆုံးသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မှထွက်ပြေးသော အရာရှိများ၏ပစ္စည်း။ ၁၉၉။ ။ ပုဒ်မ ၁၉၈ ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ အောက်ပါပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခြင်းများနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ သေဆုံးသော၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မှထွက်ပြေးသော အရာရှိတဦးဦး၏ပစ္စည်းကို စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့်လည်း သက်ဆိုင်စေရမည်။ (က) ပုဒ်မ ၁၉၈ အရ၊ တပ်မှူးကဆောင်ရွက်ရမည့် အလုပ်ဝတ်တရားများကို၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ သတ်မှတ် ထား သည့်နည်းလမ်းအတိုင်း ဖွဲ့စည်းသည့်စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီက ဆောင်ရွက်ရမည်။ (ခ) သေဆုံးသော အရာရှိတဦး၏ကိစ္စတွင်၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၆)၌ သီးခြားဖော်ပြထားသော ကြွေး မြီများနှင့်စရိတ်စကများကို ပေးပြီးသည့်နောက်ငွေပိုရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုပိုငွေကို သတ်မှတ်ထားသူအားပေးရ မည်။ စစ်စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ ရှိသည့်တပ်ကြွေးမြီများ၊ အခြားကြွေးမြီများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ပြဿနာများ ဆုံးဖြတ်ခြင်း။ ၂၀၀။ ။ သေဆုံးသူတဦး၏၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ပြေးတဦး၏၊ စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာ နေရာ ၌ဖြစ်စေ၊ ရှိသည့်တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများသည်၊ မည်သည်တို့ဖြစ်ကြသည်ဆိုသည့် အချက်နှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုပေးဆပ်ရမည့် ကြွေးမြီမည်ရွေ့မည်မျှရှိသည်ဆိုသည့် အချက် နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သံသယသော်လည်းကောင်း၊ ကွဲလွဲမှုသော်လည်းကောင်းရှိလျှင်၊ သတ်မှတ်ထားသောသူ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် သည်၊ အပြီးအပြတ်ဖြစ်စေရမည့်ပြင်၊ ကိစ္စအရပ်ရပ်အတွက် အားလုံးသောသူများအပေါ် အတည်ဖြစ်စေ ရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် ကော်မီတီက ကိုယ်စားဆောင်ရွက်နိုင်သည့်အာဏာများ။ ၂၀၁။ ။ တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီ၊ သက်ဆိုင်ရာရာက၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ အရဖြစ်စေ၊ မိမိ၏တာဝန်ဝတ်တရားများကို ဆောင်ရွက်ရာတွင်၊ အခြားအာဏာပိုင် အားလုံး နှင့်အခြားသူအားလုံးက မည်သို့မျှစွက်ဖက်ခွင့်မရှိစေဘဲ၊ သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ကိုယ်စားဆောင် ရွက်နိုင်ခွင့် လက်မှတ်ကိုတပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီက ရယူထားဘိသကဲ့သို့ ထပ်တူအခွင့်အရေးနှင့် အာဏာများကို ရရှိရမည့်ပြင်၊ ထိုတပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုကော်မီတီ၊ သက်ဆိုင်ရာရာက ပေးသောပြေစာသည်လည်း၊ ထိုအခွင့်အရေးနှင့် အာဏာများအရ ပေးသောပြေစာ ကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> သေဆုံးသူ၏ပစ္စည်းဥစ္စာကို အမွေထိန်းမင်းကြီးထံလွှဲအပ်ရန် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏အာဏာ။ ၂၀၂။ ။ (၁) အမွေထိန်းမင်းကြီးအက်ဥပဒေ (The Administrator-General’s Act) တွင် မည်သို့ပင် ပါရှိစေကာမူ၊ အမွေထိန်းမင်းကြီးသည်၊ ဤအက်ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များက၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုပြဋ္ဌာန်း ချက်များအရ၊ မိမိအား အတိအလင်းဆောင်ရွက်စေသည့်အတိုင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုသည့် အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်မှတပါး၊ ပုဒ်မ ၁၉၈၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၁၉၉ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ စီမံခန့်ခွဲထားသော သေဆုံးသူတဦး၏ ပစ္စည်းတခုခုနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ တနည်း နည်းဖြင့် ကြားဝင်ဆောင် ရွက်ခြင်းမပြုရ။ (၂) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည်၊ မည်သည့်အခါမဆို၊ အခြေအနေအရ သင့်တော်မည်ထင်လျှင် တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီအား၊ သေဆုံးသူတဦး၏ပစ္စည်းဥစ္စာကို စီမံခန့်ခွဲရေးအတွက် အမွေထိန်းမင်းကြီးထံ လွှဲအပ်ရမည်ဟု ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုသို့ ညွှန်ကြားသည့်အခါ၊ ထိုတပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုကော်မီတီသည်၊ အဆိုပါပစ္စည်းဥစ္စာကို အမွေထိန်းမင်းကြီးထံ လွှဲအပ်ရမည်။ (၃) ဤပုဒ်မအရ ပစ္စည်းဥစ္စာကို အမွေထိန်းမင်းကြီးထံလွှဲအပ်သောအခါ၊ အမွေထိန်းမင်းကြီးသည်၊ အမွေထိန်းမင်းကြီးအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ထိုပစ္စည်းဥစ္စာကိုစီမံခန့်ခွဲရမည်။ သို့ရာတွင် သေဆုံးသူ၏စခန်း၌ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီ များရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုကြွေးမြီများကို၊ ထိုသူပေးဆပ်ရမည့် အခြားကြွေးမြီတခုခုထက် ဦးစားပေး၍ ပေးဆပ်ရ မည်။ (၄) အမွေထိန်းမင်းကြီးသည်၊ ကြွေးမြီများနှင့် စရိတ်များကိုပေးပြီးသည့်နောက်၊ မိမိလက်ဝယ်ငွေပိုကျန် နေလျှင်၊ ထိုပိုငွေကို၊ သေဆုံးသူ၏ အမွေစားအမွေခံများအားပေးရမည်။ ထို့ပြင် အမွေစားအမွေခံကိုရှာ ဖွေ၍မရလျှင်၊ သတ်မှတ်ထားသောသူထံ၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ထိုပိုငွေကို ပေးအပ်ရ မည်။ (၅) အမွေထိန်းမင်းကြီးသည်၊ မိမိ၏လက်ဝယ်ရောက်ရှိသည့် စုစုပေါင်းငွေ၏၊ သို့တည်းမဟုတ် စခန်း၌ ဖြစ်စေ၊ နေထိုင်ရာနေရာ၌ဖြစ်စေ၊ ရှိသည့်တပ်ကြွေးမြီများနှင့် အခြားကြွေးမြီများပေးဆပ်ပြီးသည့် နောက်၊ မိမိ၏လက်ဝယ် ကျန်ရှိသည့်ငွေ၏ သုံးရာခိုင်နှုန်းထက်ပို၍၊ မိမိ၏တာဝန်ဝတ်တရားများနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး အခကြေးငွေမယူရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> သတ်မှတ်ထားသောသူများက ပိုငွေကိုစီမံခန့်ခွဲခြင်း။ ၂၀၃။ ။ သတ်မှတ်ထားသောသူသည်၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ ၏ ပုဒ်မခွဲ (၇) တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ ၏ အပိုဒ်(ခ) တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၂၀၂ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၄)တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ရည်ညွှန်းထားသည့် ပိုငွေကို လက်ခံရရှိသော အခါ- (က) သေဆုံးသူနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူရှိကြောင်း မိမိသိရှိလျှင်၊ ထိုပိုငွေကို ထိုကိုယ်စား ဆောင်ရွက်သူအားပေးရမည်။ (ခ) ထိုကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူရှိကြောင်း မိမိမသိသည့်ပြင်၊ ပုဒ်မ ၂၀၅ အရ ပိုငွေကို စီမံခန့်ခွဲမှု မပြုရ သေးလျှင်လည်း၊ နို့တစ်စာတစောင်ကို၊ သတ်မှတ်ထားသည့်ပုံစံဖြင့်၊ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်း အတိုင်း၊ ခြောက်နှစ်ဆက်၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းထုတ်ပြန်ကျေညာရမည်။ ထို့ပြင်အဆိုပါနို့တစ်စာများအနက်၊ နောက်ဆုံးနို့တစ်စာထုတ်ပြန် ကျေညာပြီးသည့်နောက် ခြောက်လအတွင်း၊ ထိုသေဆုံးသူနှင့် စပ်လျဉ်း သည့် ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူတဦးဦးက၊ ထိုပိုငွေကိုတောင်းဆိုခြင်းမပြုလျှင်၊ သတ်မှတ်ထားသောသူ သည်၊ ထိုပိုငွေကို ထိုငွေမှဖြစ်ထွန်းသည့် အမြတ်အစွန်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုအမြတ်အစွန်းမှ တိုးပွားလာသည့် အမြတ်အစွန်းများနှင့်ဖြစ်စေ၊ အတူတကွအစိုးရ၏ရငွေအဖြစ်အပ်နှံရမည်။ သို့ရာတွင် တဦးတယောက်သောသူမှာ ထိုပိုငွေကို အခြားနည်းဖြင့်ရထိုက်ခွင့်ရှိလျှင် ယင်းသို့ အစိုးရ ရငွေအဖြစ်အပ်နှံခြင်းသည်၊ ထိုပိုငွေ ကိုဖြစ်စေ၊ ထိုပိုငွေ၏ တစိတ်တဒေသကိုဖြစ်စေ၊ ထိုသူတောင်းဆို ပိုင်ခွင့်ကို တားမြစ်ခြင်းမဖြစ်စေရ။ ငွေမဟုတ်သည့် ပစ္စည်းအရပ်ရပ်ကို စီမံခန့်ခွဲ ခြင်း။ ၂၀၄။ ။ သေဆုံးသူတဦး၏ ပစ္စည်းဥစ္စာတစိတ်တဒေသတွင် ငွေအဖြစ်သို့မပြောင်းလဲရသေးသည့် ပစ္စည်းအရပ်ရပ်၊ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားပစ္စည်းပါဝင်သည့်အခါ၊ ထို ပစ္စည်းအရပ်ရပ်၊ ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားပစ္စည်းများကို လက်ရောက် ပေးအပ်ခြင်း၊ ပို့ပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် လွှဲပြောင်းခြင်းအတွက်၊ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိလျှင်၊ ပိုငွေပေးခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၇)၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ ၏ အပိုဒ် (ခ) နှင့် ပုဒ်မ ၂၀၃ ၏ အပိုဒ်(ခ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ ၎င်းတို့နှင့်လည်းသက်ဆိုင်စေရမည်။ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထားသော သူသည်၊ သေဆုံးသူနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူတဦးကဲ့သို့၊ ထိုပစ္စည်းအရပ်ရပ်၊ ငွေချေး သက်သေခံလက်မှတ်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားပစ္စည်းကို ငွေအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲခြင်းအတွက်ထပ်တူ အာဏာရရှိရမည်။ သေတမ်းစာအတည်ပြုလက်မှတ် အစရှိသည်တို့ကိုမတင်ပြဘဲ ပစ္စည်းတခုခုကိုစီမံခန့်ခွဲခြင်း။ ၂၀၅။ ။ သေဆုံးသူနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူအား၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၂၀၃ အရဖြစ်စေ၊ လက်ရောက်ပေးအပ်ရမည့်ပစ္စည်းနှင့် ပေးရမည့်ငွေကို၊ ထိုပစ္စည်း၏ တန်ဘိုးသည်၎င်း၊ ထိုငွေအရေအတွက်သည်၎င်း၊ အစုစုကျပ်ငါးထောင် ထက်မပိုလျှင်၊ ထို့ပြင် သတ်မှတ်ထား သောသူက သင့်တော်သည်ဟုယူဆလျှင်၊ သတ်မှတ်ထားသောသူသည်၊ ထိုပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ၊ ထိုငွေကို ဖြစ်စေ၊ လက်ခံရယူပိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟု မိမိထင်မြင်သော သူတဦးဦးအား၊ သို့တည်းမဟုတ် သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာကို စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟု မိမိထင်မြင်သောသူတဦးဦးအား၊ သေတမ်းစာအတည်ပြု လက်မှတ်ကိုဖြစ်စေ၊ ​အမွေထိန်းလက်မှတ်ကိုဖြစ်စေ၊ အမွေဆက်ခံရန် သက်သေခံလက်မှတ်ကိုဖြစ်စေ၊ ထိုသို့ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း အခြားအပြီးသတ်သက်သေ အထောက်အထားကိုဖြစ်စေ၊ မတင်ပြစေဘဲလက် ရောက်ပေးအပ်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေးနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> တပ်မှူး၊ ကော်မီတီ၊ သတ်မှတ်ထားသောသူ၊ ထို့ပြင်တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တွင် တာဝန်ကင်းလွတ်ခြင်း။ ၂၀၆။ ။ ပုဒ်မ ၁၉၈၊ ပုဒ်မ ၁၉၉၊ ပုဒ်မ ၂၀၃၊ ပုဒ်မ ၂၀၄၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၂၀၅ နှင့်အညီ တပ်မှူးက ဖြစ်စေ၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီကဖြစ်စေ၊ သတ်မှတ်ထားသောသူကဖြစ်စေ၊ သဘောရိုးဖြင့်ပြုလုပ်သည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြုလုပ်သည့်သဘော သက်ရောက်စေသောငွေပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ငွေသုံးစွဲခြင်း သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပစ္စည်းတခုခုကိုသုံးစွဲခြင်းသည်၊ လက်ရောက်ပေးအပ်ခြင်းသည်၊ ရောင်းခြင်း သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အခြားစီမံခန့်ခွဲခြင်းသည်၊ ခိုင်လုံရမည့်ပြင်၊ ထိုငွေနှင့်ဖြစ်စေ၊ ပစ္စည်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ စပ်လျဉ်း၍ တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသောသူ၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ သက်ဆိုင်ရာရာသည်၊ ဆက်လက်တာဝန်ရှိခြင်းမှ ကင်းလွတ်စေရ မည်။ သို့သော်လည်း ဤပုဒ်မတွင်ပါရှိသော မည်သည့်အချက်ကမျှ၊ ထိုသို့ငွေပေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် လက်ရောက်ပေးအပ်ခြင်းခံရသူတဦးဦးအား၊ သေတမ်းစာအတည်ပြုသူကဖြစ်စေ၊ အမွေထိန်းကဖြစ်စေ၊ အခြားကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူကဖြစ်စေ၊ သေဆုံးသူ၏မြီရှင်ကဖြစ်စေ၊ တောင်းဆိုနိုင်သည့် အခွင့်အရေး ကို မထိခိုက်စေရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> တပ်မှူး၊ ကော်မီတီ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသောသူ၏ လက်ဝယ်တွင်ရှိသည့် ပစ္စည်းသည်၊ ထိုတပ်မှူး၊ ကော်မီတီ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသောသူ၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာဖြစ်သည့် နေရာ အရပ်တွင် သေသူကျန်ရှိသည့် ပစ္စည်းဥစ္စာများ မဖြစ်စေရ။ ၂၀၇။ ။ ပုဒ်မ ၁၉၈ အရသော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ အရသော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၂၀၂ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၄) အရသော်လည်းကောင်း၊ တပ်မှူး၊ စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီ၊ သို့တည်းမဟုတ် သတ်မှတ်ထားသောသူ၏လက်ဝယ်သို့ ရောက်လာ သောပစ္စည်းသည်၊ ထိုသို့လက်ဝယ်ရောက်လာသည့် အကြောင်းကြောင့် ထိုတပ်မှူး၊ ထိုကော်မီတီ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသတ်မှတ်ထားသောသူ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာဖြစ်သည့် နေရာအရပ်တွင် သေသူ ကျန်ရှိသည့်ပစ္စည်းဥစ္စာများဖြစ်သည်ဟု မမှတ်ယူရ။ ထို့ပြင် ထိုသို့လက်ဝယ်ရောက်လာသည့် အကြောင်း ကြောင့်၊ ထိုနေရာအရပ်အတွက်၊ ထိုပစ္စည်းဥစ္စာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကိုယ်စားဆောင်ရွက်ခွင့် လက်မှတ် ကိုလည်း ထုတ်မယူစေရ။ ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်ခြွင်းချက်။ ၂၀၈။ ။ တပ်မှူး၊ သို့တည်းမဟုတ် စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီသည်၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ ၏ ပုဒ်မခွဲ (၇) အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ ၏အပိုဒ်(ခ) အရဖြစ်စေ၊ သတ်မှတ်ထားသောသူထံ၊ သေဆုံးသူ၏ပစ္စည်းအနက်ပိုနေသော ပစ္စည်းကိုအပ်ပြီးသည့်နောက်၊ သေဆုံးသူနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သူ၊ သို့တည်းမဟုတ် အ မွေထိန်းမင်းကြီးသည်၊ ထိုတပ်မှူးကသော်လည်းကောင်း၊ ထိုကော်မီတီကသော်လည်းကောင်း၊ စုဆောင်းထိန်းသိမ်းမထား သည့်ပြင်၊ အထက်ဆိုခဲ့သည့် ပိုနေသောပစ္စည်းတစိတ်တဒေသအဖြစ်နှင့်လည်း မပါဝင်သည့်သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ နှင့် ၁၉၉ တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းခြင်းမပြုဘိသကဲ့သို့၊ စီမံခန့်ခွဲရန် အခွင့်အရေး များနှင့် တာဝန်ဝတ်တရားများရရှိစေရမည်။ ပုဒ်မ ၁၉၈ မှ ပုဒ်မ ၂၀၈ ထိဖြစ်သော ပုဒ်မများသည်၊ ရူးသွပ်သူများ၊ သို့တည်းမဟုတ် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် ပျောက်ဆုံး နေပြီဟုအကြောင်းကြားခြင်း ခံရသူများနှင့်သက်ဆိုင်ခြင်း။ ၂၀၉။ ။ ရူးသွပ်ခြင်းအက်ဥပဒေ (The Lunacy Act)တွင် မည်သို့ပင်ပါရှိစေကာမူ သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်းအမှန်ရူးသွပ်သည်ဟု စုံစမ်းသိရှိရသော၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦး၏ ကိစ္စ တွင်၊ ထိုသူရူးသွပ်ခြင်းမှန်ကန်ကြောင်း စုံစမ်းသိရှိရသည့်နေ့ရက်၌၊ ထိုသူသေဆုံးဘိသကဲ့သို့၊ သို့တည်း မဟုတ် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်ပျောက်ဆုံးနေပြီဟု အကြောင်းကြားခြင်းခံရသော၊ ဤအက်ဥပဒေ ကို လိုက်နာရသူတဦး၏ကိစ္စတွင်၊ ထိုသို့အကြောင်းကြားခြင်းခံရသည့်နေ့ရက်၌၊ ထိုသူသေဆုံးဘိသကဲ့ သို့၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ မှ ပုဒ်မ ၂၀၈ ထိဖြစ်သော ပုဒ်မများပါပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ အဆိုပါသူများနှင့် သက်ဆိုင် နိုင်သမျှသက်ဆိုင်စေရမည်။ သို့ရာတွင် ပျောက်ဆုံးနေပြီဟု အကြောင်းကြားခြင်းခံရသူ၏ ကိစ္စတွင်၊ ထိုသူသေဆုံးပြီဟု ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်က မှတ်ယူခြင်းမပြုသေးသမျှ၊ ပုဒ်မ ၁၉၈ ၏ ပုဒ်မခွဲ (၂) မှ (၆) ထိဖြစ်သော ပုဒ်မခွဲများ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၉၉ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၂၀၂ အရဖြစ်စေ၊ အရေးမယူရ။ အချို့ကိစ္စများတွင် အမြဲတမ်းစီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီခန့်အပ်ခြင်း။ ၂၁၀။ ။ အရာရှိတဦးသေဆုံးသည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မှထွက်ပြေးသည့်အခါ သို့တည်းမဟုတ် အမှန်ရူးသွပ်သည်ဟု သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း စုံစမ်းသိရှိရသည့်အခါ၊ သို့တည်းမဟုတ် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်တွင် ပျောက်ဆုံးနေပြီဟု အကြောင်းကြားခြင်းခံရသည့်အခါ၊ ဤအခဏ်းရှိ အထက်ဆိုခဲ့သည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များတွင် စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီကို ရည်ညွှန်းသောအခါ၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ သတ်မှတ်ထားသည့်နည်းလမ်းအတိုင်းခန့်အပ်သော အမြဲတမ်းစီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီရှိခဲ့လျှင်၊ ထိုအမြဲ တမ်းစီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မီတီကို ရည်ညွှန်းဘိသကဲ့သို့ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရမည်။ ထို့ပြင် ထိုအမြဲတမ်း စီမံခန့်ခွဲရေးကော်မီတီကသာ ဤအခဏ်းပါစီမံခန့်ခွဲရေး ကော်မီတီ၏ အလုပ်ဝတ်တရားများကို ဆောင် ရွက်ခွင့်ရရှိရမည်။ ==အယူခံ== အခဏ်း ၁၇။ အယူခံခြင်းများ။ ၂၁၁။ (၁) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤ ကိစ္စအလို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသော အရာရှိတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ စစ်ဘက်အယူခံတရား ရုံးကို ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်အောက် မနိမ့်သည့် အရာရှိကြီးသုံးဦးဖြင့် အခါအားလျော်စွာ ဖွဲ့စည်းရမည်။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ကိစ္စအဝဝကိုဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤကိစ္စအလို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာ အပ်နှင်းထားသော အရာရှိတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ စစ်ဘက်အယူခံဌာန ကို ဖွဲ့စည်းပေးရမည်။ <ပြင်ဆင် 20.06.1962, 04.11.2010> ၂၁၂။ (၁) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်းတွင်ဖြစ်စေ၊ ပြင်ပ တွင်ဖြစ်စေ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ညွှန်ကြားသည့်နေရာတွင် ရုံးထိုင်ရမည်။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် ပြဿနာတစ်ရပ်ရပ်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင်အမှုကို ကြားနာစစ်ဆေးသည့် တရားသူကြီးများအနက် များရာတရားသူကြီးများ၏ ထင်မြင်ယူဆချက်အတိုင်း ဖြစ်စေရမည်။ (၃) စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်ပြီး ဤအခန်းပါပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့် အညီ ဆုံးဖြတ်ရန်အခွင့်အာဏာရှိသည်။ <ပြင်ဆင် 20.06.1962,04.11.2010> ၂၁၃။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသူသည် မိမိအား ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ အယူခံနိုင်သည်။ (၂) (က) သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသောအမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံရသူက အယူခံဝင်လိုလျှင် စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ အယူခံလွှာ တင်သွင်းရမည်။ (ခ) သေဒဏ်မှလွဲ၍ အခြားပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသော အမှုများဖြစ်ပါက အယူခံလိုသူသည် အောက် ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရမည်- (၁) စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးသောအမှုဖြစ်ပါက အတည်ပြုအာဏာပိုင်ထံသို့လည်းကောင်း၊ တပ်တွင်း စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးသောအမှုဖြစ်ပါက ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးအာဏာပိုင်ထံသို့လည်းကောင်း ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်ပေးရန် ယင်းတရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ပြီးနောက် ၁၀ ရက်အတွင်း လျှောက်လွှာတင်သွင်းရမည်။ (၂) ထိုသို့တင်သွင်းသောလျှောက်လွှာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က မည်သို့အမိန့်ချမှတ် ကြောင်း အကြောင်းပြန်ကြားချက် ရရှိသည့်နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းပြန် ကြားချက်မရရှိပါက သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်ထံသို့ လျှောက်လွှာတင်သွင်းခဲ့သည့် နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ ကုန်ဆုံးပြီးနောက်ထပ်ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ အယူခံဝင်နိုင်သည် <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ၂၁၄။ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ တင်ရန် အယူခံလွှာကို ဌာနမှူးထံသတ်မှတ်ထားသော ကာလအပိုင်းအခြားအတွင်း တင်သွင်းရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> သာမန်အမှုများတွင် အယူခံမှုများကို ဆုံးဖြတ်ခြင်း။ ၂၁၅။ ။ (၁) ပုဒ်မ ၂၁၆ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် မဆန့်ကျင်စေဘဲ၊ ဤအခဏ်းအရအယူခံမှုနှင့်စပ်လျဉ်း ၍ စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည်၊ သက်သေခံအထောက်အထားမရှိသဖြင့်မဖြစ်နိုင်ဟု၊ သို့တည်း မဟုတ် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာတရပ်ကို မှားယွင်းစွာဆုံးဖြတ်ထားခြင်း ပါဝင်သည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်သည်၊ အကြောင်းတခုခုကြောင့် တရားစီရင်မှုလွဲမှား သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ ထိုတရားရုံးသည်၊ အယူခံမှုကိုခွင့်ပြုရမည်။ အဆိုပါအကြောင်းတခုခုမရှိလျှင်၊ အယူခံမှုကိုပယ်ရမည်။ သို့ရာတွင် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည်၊ အယူခံမှုတွင် ထုတ်ဖော်ပြသည့်အချက်ကို အယူခံတရားလို၏ အကျိုးအတွက် ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်သည်ဟု၊ မိမိထင်မြင်ယူဆစေကာမူ၊ အရေးယူလောက်သည့် တရားစီရင် မှုလွဲမှားခြင်း အမှန်စင်စစ်မပါရှိဟုယူဆလျှင်၊ အယူခံမှုကိုပယ်နိုင်သည်။ (၂) စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးသည်၊ ဤအခဏ်းအရ အယူခံမှုကို ခွင့်ပြုလျှင် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက် ရမည်။ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ အာဏာများ။ ၂၁၆။ ။ (၁) အယူခံတရားလိုတဦးအား စစ်ဆေးစီရင်သည့် စစ်တရားရုံးက၊ ထိုသူကိုစွဲဆိုသည့် စွဲချက်တခုခုအတွက် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းသည် နည်းလမ်းတကျမရှိသော်လည်း၊ စွဲဆိုသည့် အခြားစွဲချက် တခုခုအတွက် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းသည် နည်းလမ်းတကျရှိသည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ ထိုအခါအခြားစွဲချက်အတွက်၊ ထိုအယူခံတရားလိုအား ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရ စေသည့် ပြစ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ထိုသူ့အပေါ်စစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ ဤအက်ဥပဒေက ခွင့်ပြုသော ပြစ်ဒဏ်မဟုတ်လျှင် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည်၊ ထိုသူအပေါ် စစ်တရားရုံးကချမှတ် သည့်ပြစ်ဒဏ်အစား၊ ဤအက်ဥပဒေကခွင့်ပြုသည့်ပြင်၊ အယူခံတရားရုံးက သင့်မြတ်လျော်ကန်သည်ဟု လည်းယူဆသော ပြစ်ဒဏ်ကို ထိုသူအပေါ်ချမှတ်ရမည်။ (၂) အယူခံတရားလိုတဦးသည်၊ ပြစ်မှုတခုအတွက် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရပြီး၊ ထိုသူအား စစ်ဆေး စီရင်သည့်စစ်တရားရုံးက၊ အခြားပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိသည်ဟု တရားဥပဒေနှင့်အညီ ဆုံးဖြတ်နိုင်မည့် အခါ၊ ထို့ပြင် ထိုသူအား ထိုအခြားပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်းထင်ရှားစေသည့် အကြောင်းခြင်းရာ များရှိကြောင်းကို စစ်တရားရုံးကကြေနပ်ပြီးဖြစ်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆသော အခါ၊ စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံးသည်၊ အယူခံမှုကို ခွင့်ပြုမည့်အစား၊ သို့တည်းမဟုတ် ပယ်မည့်အစား၊ စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြားပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်အစားထိုး နိုင်သည်။ ထို့ပြင် စစ်တရားရုံးက ထိုသူ့အပေါ်ချမှတ်သည့် ပြစ်ဒဏ်အစား၊ စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံးက သင့်တော်လျော်ကန်သည်ဟု ထင်သည့်အတိုင်း၊ ထိုအခြားပြစ်မှုအတွက်၊ ဤအက်ဥပဒေက ခွင့်ပြုသည့် ပြစ်ဒဏ်ကိုချမှတ်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း အစားထိုးချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်သည်၊ စစ်တရားရုံးက ချမှတ်ခဲ့သည့် ပြစ်ဒဏ်ထက်ပို၍ မကြီးလေးစေရ။ (၃) (က) ကြီးလေးသောပြစ်ဒဏ်နှင့် ပေါ့သည့်ပြစ်ဒဏ်နှစ်မျိုးအနက်၊ ကြီးလေးသောပြစ်ဒဏ်နှင့် အကျုံးဝင်သည့်အခြေအနေတွင် ကျူးလွန်သောပြစ်မှုတခုအတွက်၊ အယူခံတရားလိုတဦးသည်၊ ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသည့်အခါ၊ ပေါ့သည့်ပြစ်ဒဏ်နှင့် အကျုံးဝင်သောအခြေအနေတွင် ထိုပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ဘိသကဲ့သို့ ထိုသူမှာ ထိုပြစ်မှုအတွက်အပြစ်ရှိကြောင်း ထိုသူအားစစ်ဆေးစီရင်သည့် စစ်တရား ရုံးက ဆုံးဖြတ်သင့်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) အယူခံတရားလိုတဦးသည်၊ ပြစ်မှုတခုအတွက် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသည့်အခါ၊ ထိုသူအား စစ်ဆေးစီရင်သည့်စစ်တရားရုံးက၊ ခြွင်းချက်များ၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြောင်းလဲချက်များပြုလုပ်၍၊ ထိုသူ သည်၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်သင့်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆ လျှင်၊ စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံးသည်၊ အယူခံခြင်းကိုခွင့်ပြုမည့်အစား၊ သို့တည်းမဟုတ် ပယ်မည့်အစား၊ စစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို၊ ပေါ့သောပြစ်ဒဏ်နှင့် အကျုံးဝင်သည့် အခြေအနေများတွင် ထိုပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ဘိသကဲ့သို့ ထိုပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခြွင်းချက်များ ကိုဖြစ်စေ၊ ပြောင်းလဲချက်များကိုဖြစ်စေ၊ ပြုလုပ်၍၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်ချက်၊ သက်ဆိုင်ရာရာနှင့် အစားထိုးနိုင်သည့်ပြင် အစားထိုးထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်အညီဖြစ်သော ပြစ်မှုအတွက်၊ ဤအက်ဥပဒေက ခွင့်ပြုသည်လည်းဖြစ်၍၊ ပို၍မကြီးလေးသည်လည်းဖြစ်သော၊ စစ်ဘက်အယူခံတရား ရုံးကသင့်တော် လျော်ကန်သည်ဟုလည်း ယူဆသည့် ပြစ်ဒဏ်တရပ်ကို ပြင်ဆင်ချမှတ်နိုင်သည်။ (၄) အယူခံသည့်အခါ၊ အယူခံတရားလိုသည်၊ စွပ်စွဲသည့်ပြုလုပ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်ကွက်မှုအတွက် အပြစ်ရှိသော်လည်း၊ ထိုပြုလုပ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ပျက်ကွက်မှု ကျူးလွန်သည့်အချိန်၌၊ ထိုသူသည် ရူးသွပ်နေသည်ဖြစ်၍၊ ၎င်း၏ပြုမူမှုအတွက် တရားဥပဒေအရ တာဝန်မရှိဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ စစ်ဆေးစီရင်သည့်အခါက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်ကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ပယ်ဖျက်နိုင်သည့်ပြင်၊ အယူခံတရားလိုအား ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သည့် စစ်တရားရုံးက၊ ရူးသွပ်သည်ဟု အထူးဆုံးဖြတ်ချက်တရပ် ချမှတ်သည်တွင် အမိန့်ပေးသည့်နည်းတူ၊ အယူခံတရားလိုကို၊ အချုပ်နှင့် ထားရန် အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ (၅) ဤပုဒ်မ၏ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်များအနက်၊ ပြဋ္ဌာန်းချက်တခုခုအရ၊ စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်တခုခုသည်၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက အခြားနည်းညွှန်ကြားခြင်း မပြုလျှင်၊ အယူခံဝင်သည့်မူလအမှုတွဲတွင်၊ ထိုပြစ်ဒဏ်ကိုချမှတ်ခဲ့သော်၊ ထိုပြစ်ဒဏ်အစပြုမည့် အချိန်မှ အစပြုရမည်။ ထို့ပြင် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ် သည်၊ ထိုစစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 05.10.1961> ၂၁၇။ (၁) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် အပြီးသတ်အယူခံဝင်ရာ တရားရုံးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြားမည်သည့်တရားရုံးတွင်မျှ အယူခံဝင်ခွင့် မရှိစေရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် စစ်ဆေးစီရင်ခဲ့သော အယူခံမှုများကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့် နေ့ ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ တင်ပြရမည်။ (၃) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက တင်ပြလာသော ဆုံးဖြတ်ချက် နှင့် အယူခံအမှုတွဲကို စိစစ်ပြီးနောက် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုကြောင်း သို့မဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပယ်ဖျက်၍ စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန် လည်အတည်ပြုကြောင်း သို့မဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပယ်ဖျက်၍ အယူခံတ ရားလိုအားစွဲဆိုထားသော အမှုမှ အပြီးအပြတ်လွတ်ကြောင်း အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးကချမှတ်ခဲ့သော ပြစ်ဒဏ်ကိုပယ်ဖျက်၍ ယင်းပြစ်ဒဏ်ထက်လျော့သော ပြစ်ဒဏ်ကျခံစေ ရန် အမိန့်ကို သို့မဟုတ် ဤဥပဒေကခွင့်ပြုသည့် အခြားသင့်လျော်သည်ဟုထင်မြင်သည့် အမိန့်တစ်ရပ် ရပ်ကို ပြင်ဆင်ချမှတ်နိုင်သည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည် အပြီးအပြတ် ဖြစ်သည်။ <ပြင်ဆင် 20.06.1962, 04.11.2010> စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဖြည့်စွက်အာဏာများ။ ၂၁၈။ ။ (၁) ဤအခန်းပါကိစ္စများအလို့ငှါ၊ တရားမျှတမှုရှိစေရန်၊ လိုအပ်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် လျော် ကန်သင့်မြတ်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးကထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ ထိုစစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံး သည်- (က) အမှုဆုံးဖြတ်ရေးအတွက် တင်ပြရန်လိုအပ်သည်ဟု ယူဆပါက၊ မှုခင်းကိစ္စ၊ ဆောင်ရွက်ချက်များ နှင့် စပ်ဆိုင်သောစာတမ်းအမှတ်အသားကိုဖြစ်စေ၊ သက်သေခံပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ၊ အခြားအရာကိုဖြစ်စေ၊ တင်ပြရန် အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ (ခ) အမှုနှင့်ဖြစ်စေ၊ ထိုအမှုတွင်ပေါ်ပေါက်သည့် အချက်အလက်တခုနှင့်ဖြစ်စေ၊ စပ်လျဉ်း၍၊ စစ်ဆေး စီရင်သောစစ်တရားရုံး၏အဖွဲ့ဝင်တဦးဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် စစ်ဥပဒေအရာရှိအဖြစ် ဖြင့် ဆောင်ရွက်သူ၏ ထင်မြင်ယူဆချက်ကို ဖော်ပြထားသော အစီရင်ခံစာကို၊ သို့တည်းမဟုတ် အမှုစီ ရင်ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အမှန် သိရှိနိုင်ရန်အလို့ငှါ၊ စုံစမ်းရန်လိုအပ်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆသော အကြောင်းခြင်းရာ များပါဝင်သည့် အစီရင်ခံစာကို၊ အယူခံတရားလိုအား စစ်ဆေးစီရင်သောစစ်တရားရုံး၏ အဖွဲ့ဝင်တဦးဦးထံမှသော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် စစ်ဥပဒေအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သူထံမှသော်လည်းကောင်း၊ ရယူရေးအတွက်လိုအပ်သလို အရေးယူ ဆောင်ရွက်ရန် အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ (ဂ) စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် ဆင့်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်ဖြစ်စေ၊ ဆင့်ခေါ်ခြင်းမခံခဲ့ရသည်ဖြစ်စေ၊ စစ်ဆေး ရာတွင်မပျက်မကွက် လာရောက်အစစ်ခံရန် အတင်းအကျပ်ဆင့်ခေါ်ခြင်းခံရမည့်မည်သည့် သက်သေကို မဆို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့လာရောက်ရန်နှင့် စစ်မေးခြင်းခံရန်အမိန့်ပေးနိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသက်သေများအားစစ်မေးခြင်းကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏တရားသူကြီးတဦးဦးရှေ့တွင်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထိုကိစ္စအလို့ငှါ၊ ခန့်အပ်သော အခြားသူတဦးဦးရှေ့တွင်သော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ် ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရန်အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုသို့ရယူသည့် အစစ်ခံ ချက်များကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် သက်သေခံအဖြစ်ဖြင့် ခွင့်ပြုနိုင်သည်။ (ဃ) မပျက်မကွက် လာရောက်အစစ်ခံရန် အတင်းအကျပ်မဆင့်ခေါ်နိုင်သော်လည်း သက်သေခံရန် အရည်အချင်းရှိသည့်သက်သေများ (အယူခံတရားလိုပါဝင်သည်) ၏ သက်သေခံချက်ကိုတင်ပြလျှင်၊ ထိုသက်သေခံချက်ကို လက်ခံနိုင်သည်။ (င) အယူခံမှု၌ပေါ်ပေါက်သော ပြဿနာတခုခုတွင် စာတမ်းအမှတ်အသားများကိုဖြစ်စေ၊ ငွေစာရင်း များကိုဖြစ်စေ၊ အချိန်ကြာမြင့်စွာစစ်ဆေးခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် သိပ္ပံပညာအရစစ်ဆေးခြင်း၊ သို့တည်း မဟုတ် နေရာဌာနများ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်းပါဝင်ရာတွင်၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၌ အကြောင်း ညီညွတ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်မည် မဟုတ်ဟုထင်မြင်ယူဆပါက၊ ထိုပြဿနာကို စုံစမ်းစစ်ဆေး၍ အစီရင်ခံ ရန် ထိုစစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ခန့်အပ်သောအမှုအရေးလွှဲအပ်ခံရသူအထူးအရာရှိတဦးထံ သတ်မှတ် ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ လွှဲအပ်ရန်အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် ထိုအမှုအရေးလွှဲအပ်ခံရသူအထူးအရာရှိ၏ အစီရင်ခံစာထဲမှ မိမိတို့လက်ခံနိုင်မည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့် အချက်များကိုလက်ခံ၍ အရေးယူဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် (စ) နည်းလမ်းတကျ အမှုစီရင်ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန်အတွက်၊ အထူးကျွမ်းကျင်နားလည်မှုလိုသည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက၊ ထင်မြင်ယူဆပါက၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ အဆက်ဆာလူကြီးအဖြစ် ဖြင့်ဆောင်ရွက်ရန် မည်သည့်အထူးကျွမ်းကျင်နားလည်သူကိုမဆို ခန့်အပ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထိုစစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ အမိန့်များနှင့်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်များ အာဏာတည်စေရန် လိုအပ်သောဝရမ်းများကို ထုတ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် စစ်တရားရုံးဥက္ကဋ္ဌထံမှ အစီရင်ခံစာကို ရယူရန်ကိစ္စအလို့ငှါ၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက အမိန့်မပေးလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုစစ်တရားရုံးဥက္ကဋ္ဌထံမှ အစီရင်ခံစာရယူရန် မဖြစ်နိုင်ဟုသော်လည်းကောင်း၊ မလျော်သော ကြန့်ကြာမှုရှိမည်ဟုသော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ကြေနပ်သည်မဟုတ်လျှင်၊ ဤပုဒ်မခွဲ၏အပိုဒ် (ခ) အရ၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည်၊ စစ်တရားရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌထံမှအပ၊ အဖွဲ့ဝင်တဦးထံမှ အစီရင်ခံစာရယူရန်ကိစ္စ အလို့ငှါ၊ အမိန့်မထုတ်ရ။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ နည်းဥပဒေများက သတ်မှတ်သည့်အတိုင်း၊ ခရီးစရိတ်နှင့် စားစရိတ်ကို အောက်ပါတို့အားပေးနိုင်သည်။ (က) ပုဒ်မခွဲ (၁) ၏ အပိုဒ် (ဂ) အရထုတ်သော အမိန့်ကိုလိုက်နာလျက် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ လာရောက်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအပိုဒ်တွင်ဖော်ပြထားသူတဦးဦးထံတွင်၊ ထိုအမိန့်နှင့်အညီ စစ်မေး ခြင်းခံရသော သက်သေတဦး၊ (ခ) ပြဿနာတရပ်ကို စုံစမ်းစစ်ဆေး၍ အစီရင်ခံရန်အလို့ငှါ၊ ထိုပုဒ်မခွဲ၏ အပိုဒ် (င) အရ၊ လွှဲအပ်ခံ ရသော အမှုအရေးလွှဲအပ်ခံရသူ အထူးအရာရှိ၊ ထို့ပြင် (ဂ) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် အဆက်ဆာလူကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ရန်ထိုပုဒ်မခွဲ၏ အပိုဒ်(စ) အရ၊ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသူ။ (၃) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ နည်းဥပဒေများက သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း အခကြေးငွေကို ပုဒ်မခွဲ (၂) ၏ အပိုဒ် (ခ) နှင့် (ဂ) တွင် ဖော်ပြထားသောသူများကို ပေးနိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 05.09.1960> မိမိ၏အမှုကို ရေးသား၍တင်ရန်အယူခံတရားလို၏ အခွင့်အရေး။ ၂၁၉။ ။ အယူခံတရားလိုသည်၊ မိမိအမှု၏အဖြစ်အပျက်အကြောင်းအရာများကို၊ နှုတ်ဖြင့်တင်ပြပြောဆို မည့်အစား၊ ထိုအဖြစ်အပျက် အကြောင်းအရာများကို စာဖြင့်ရေးသားတင်ပြလိုလျှင် တင်ပြနိုင်သည်။ အယူခံတရားလိုများအား ဥပဒေကြောင်းကူညီမှု။ ၂၂၀။ ။ အယူခံတရားလိုတဦးသည်၊ မိမိအပေါ်စစ်တရားရုံးကချမှတ်သော သေဒဏ်ပါဝင်သည့် ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် အယူခံဝင်သောအခါ၊ အဆိုပါကိစ္စများအတွက် ရာဇဝတ်တရားရုံးများတွင် တည်ဆဲကျင့်ထုံးစည်းကမ်းနည်းလမ်းနှင့်အညီ၊ ထိုအယူခံတရားလိုတဦး အား အခလွတ်ဥပဒေကြောင်း ကူညီမှုပေးရမည်။ အယူခံတရားလိုများ မရှိဘဲ မှုခင်းကိစ္စများကို ကြားနာစစ်ဆေးခြင်း။ ၂၂၁။ ။ ဤအခန်းပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် အယူခံမှုကို ကြားနာစစ်ဆေးရာ တွင်သော်လည်းကောင်း၊ ထိုအယူခံမူ၏ အစအဦးဖြစ်သော၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုအယူခံမှုမှ ပေါ်ပေါက်သော မှုခင်း ကိစ္စ ဆောင်ရွက်ချက်များတွင်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ နည်းဥပဒေများကအယူခံတရားလို ၌ ရုံးသို့လာရောက်ခွင့်ရှိစေရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသောအခါမှတပါး၊ သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံးက အယူခံတရားလိုအား ရုံးသို့လာရောက်ခွင့် ပေးသောအခါမှတပါး၊ အယူခံတရားလိုသည်၊ ရုံး သို့ကိုယ်တိုင်လာရောက်ခွင့် မရရှိစေရ၊ ထို့ပြင် ထိုသို့ရုံးသို့ လာရောက်ခွင့် မပေးသည့်နှင့်အညီ အယူခံတ ရားလို ရုံးသို့လာရောက်ခြင်း မရှိစေကာမူ၊ ဤအခန်းပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး သည် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည့် အာဏာကို သုံးစွဲနိုင်သည်။ ၂၂၂။ (၁) စစ်ဥပဒေချုပ်သည် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးရှိ အယူခံအမှုများတွင် နိုင်ငံတော်အတွက်ကိုယ် တိုင်ဖြစ်စေ၊ ယင်းကစာဖြင့် တာဝန်ပေးအပ်သည့် လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ် ရာထူးအောက်မနိမ့်သော အရာရှိတစ်ဦးဦးကိုဖြစ်စေ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခွင့်ပြုရမည်။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးရှိ မည်သည့်အယူခံမှုတွင်မဆို အယူခံတရားလို(မူလရုံးတရားခံ)သည် မိမိ ကရွေးချယ်သဖြင့် ၎င်းအရာရှိမှလည်း ကျေနပ်လက်ခံသည့် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်အောက်မနိမ့်သော အရာရှိတစ်ဦးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ၂၂၃။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့်သေဒဏ်ချမှတ်သောအခါ- (က) ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကိုပယ်ဖျက်ပေးရန် အတည်ပြုအာဏာပိုင်ထံသို့ လျှောက်လွှာတင်သွင်းခဲ့ပါ က ထိုလျှောက်လွှာအပေါ် အမိန့်တစ်စုံတစ်ရာမချမှတ်မီဖြစ်စေ၊ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်ပေး ရန် လျှောက်လွှာတင်သွင်းခြင်း မပြုခဲ့ပါက ပုဒ် မ ၂၁၃ (၂) (က) အရ အယူခံဝင်ရန်သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်ပေါင်း ၆၀ မပြည့်မီဖြစ်စေ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို အတည်ပြုဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ။ (ခ) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ အယူခံလွှာတင်သွင်းထားပါက ယင်းအယူခံမှုကို ပလပ်ခြင်း၊ ရုပ်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ခြင်းမပြုမီ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ။ သို့ရာတွင် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်၌ စစ်တရားရုံးက တစ်ဦးတစ်ယောက်သောသူအား ချမှတ်သည့်သေ ဒဏ်ကို အတည်ပြုသည့် အာဏာပိုင်က စစ်စည်းကမ်း၏ အကျိုးအတွက်နှင့် ထိုသူပါရှိသည့် တပ်ဖွဲ့၏ လုံခြုံမှုရရှိရေးအတွက် ထိုသေဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ချက်ချင်းဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း သက်သေခံလက် မှတ်ပေးသောအခါ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် ထိုသေဒဏ်ချမှတ်ချက်နှင့် မသက်ဆိုင်စေရ။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ခိုးရာပါပစ္စည်းအစရှိသည်ကို ပြန်အပ်ခြင်း။ ၂၂၄။ ။ (၁) စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သည့်အခါ၊ ပုဒ်မ ၁၅၅ အရထုတ်သည့် (ပစ္စည်းကိုပြန်အပ် ခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော) အမိန့်အရဆောင်ရွက်ခြင်းကို (ထိုပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွား ဘွယ်မရှိဟု၊ ထိုအမိန့်ကိုထုတ်သောအာဏာပိုင်ကထင်မြင်ယူဆသောအမှုတွင်၊ ထိုအာဏာပိုင်ကဆန့်ကျင် ၍ ညွှန်ကြားခြင်းမပြုလျှင်)- (က) အမှုတခုခုတွင်၊ ပုဒ်မ ၂၁၃ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၂)အရ၊ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းပယ်ဖျက်ရန် လျှောက်လွှာ တင်သွင်းရမည့်၊ ဤအခဏ်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော ကာလအပိုင်းအခြား မကုန်ဆုံးမခြင်း၊ ထို့ပြင် (ခ) ထိုလျှောက်လွှာကိုနည်းလမ်းတကျ တင်သွင်းလျှင်၊ ထိုလျှောက်လွှာကို အပြီးအပြတ်မပယ်မီဖြစ်စေ၊ မရုပ်သိမ်းမီဖြစ်စေ၊ အယူခံမှုကိုမဆုံးဖြတ်မီဖြစ်စေ၊ လက်မလျှော့မီဖြစ်စေ၊ ဆိုင်းငံ့ထားရမည်။ ထို့ပြင် ဤပုဒ်မခွဲအရ၊ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့် ထိုအမိန့်အတိုင်း ဆောင်ရွက်ခြင်းဆိုင်းငံ့ထားသောအခါ၊ ပြစ်မှုထင် ရှားစီရင်ခြင်းကို၊ အယူခံဝင်ရာတွင် ပယ်ဖျက်လျှင် ထိုအမိန့်သည် အတည်မဖြစ်စေရ။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည်၊ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်ခြင်းမပြုသော်လည်း၊ ထိုအမိန့် ကို၊ အမိန့်ဖြင့်ပယ်ဖျက်နိုင်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်၊ ပယ်ဖျက်လျှင်၊ ထိုအမိန့်သည် အတည်မဖြစ်စေရ။ ပြောင်းလဲလျှင်၊ ပြောင်းလဲသည့်အတိုင်း အတည်ဖြစ်စေရမည်။ (၃) ဤပုဒ်မအရ၊ ထိုအမိန့်နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ခြင်း ဆိုင်းငံ့ထားသော ကာလအပိုင်းအခြားအတွက်၊ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း၊ ထိုအမိန့်နှင့်သက်ဆိုင်သော ပစ္စည်းတခုခုကိုလုံခြုံစွာ ထိန်းသိမ်းထားရေး အတွက်၊ စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံး၏ နည်းဥပဒေများဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည်။ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်သောအခါ၊ သူတဦးအား ထပ်မံစစ်ဆေးစီရင်ခြင်း မပြုရ။ ၂၂၅။ ။ ဤအခဏ်းပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ၊ တဦးတယောက်သောသူအား၊ ပြစ်မှုတခုအတွက်၊ စစ်တရား ရုံး၏ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကိုပယ်ဖျက်သည့်အခါ၊ ထိုသူသည်၊ ထိုပြစ်မှုအတွက်၊ စစ်တရားရုံးဖြင့်ဖြစ် စေ၊ ရာဇဝတ်တရားရုံးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထပ်မံစစ်ဆေးစီရင်ခြင်း မခံထိုက်စေရ။ အယူခံဝင်ရာတွင်၊ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သောစာတမ်းအမှတ်အသားများကို ပေးအပ်ခြင်း။ ၂၂၆။ ။ စစ်တရားရုံးကချမှတ်သောပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် ဤအခဏ်း ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ အယူခံဝင်သည့်အမှုတိုင်း၌၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ နည်းဥပဒေများနှင့် အညီ- (က) စစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကိုဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၁၆၄ ၏ ပုဒ်မခွဲ(၁) နှင့်အညီ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ထို့ပြင်စစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက် အတည် ပြုခြင်းနှင့် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသူ၏ လျှောက်လွှာနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်း ဆိုင်ရာ အမှုတွဲများကို စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံးက ဌာနမှူးထံသို့တည်းမဟုတ် (ခ) ပုဒ်မ ၁၆၆ နှင့်အညီ စစ်တရားရုံးတရုံးက ပြန်လည်သုံးသပ်သည့်အမှုတွဲကို၊ ထို့ပြင်ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရသူ၏ လျှောက်လွှာနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ခြင်းဆိုင်ရာ အမှုတွဲကို၊ တပ်မတော်မှတ်တမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးကသော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော အခြားအရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ဌာနမှူးထံပေးအပ်ရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အယူခံခြင်းများအစရှိသည်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဌာနမှူး၏ တာဝန်ဝတ်တရားများ။ ၂၂၇။ ။ ဤအခဏ်းပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ၊ အယူခံမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ရရှိစေခြင်းအလို့ငှါ၊ ဌာနမှူးသည်၊ လိုအပ်သောဆောင်ရွက်ချက်များပြုလုပ်ရမည့်ပြင်၊ အယူခံတရားလိုကို စစ်ဆေးစီရင် သည့် စစ်တရားရုံးတွင်မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် သက်ဆိုင်သောထိုအယူခံမှုကို မှန်ကန်စွာဆုံး ဖြတ်ရန်အတွက်လည်း၊ လိုအပ်သည်ဟုထင်မြင်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားများ၊ သက်သေခံပစ္စည်းများ နှင့် အခြားပစ္စည်းအားလုံးကို ရယူ၍၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင်၊ နည်းလမ်းတကျတင်ပြရမည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ အထူးလွှဲအပ်တင်ပြခြင်းများ။ ၂၂၈။ ။ စစ်တရားရုံးက၊ တဦးတယောက်သောသူအားပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ- (က) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ဆုံးဖြတ်သင့်သည်ဟု၊ စစ်ဥပဒေချုပ်က ထင်မြင်ယူဆသော၊ အထူး အရေးကြီးသည့် ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ အချက်တချက်သည်၊ စစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်တွင် ပါဝင် နေသည်ဟု စစ်ဥပဒေချုပ်က ထင်မြင်ယူဆလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် (ခ) စစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် စစ်တရားရုံးက သိရှိခဲ့ပုံမပေါ်ဟု ပုဒ်မ ၁၆၈ ၏ ပုဒ်မခွဲ (၂) ၌ ဖော်ပြထား သည့် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က ထင်မြင်ယူဆသောအကြောင်းကိစ္စများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့် အခါ၊ စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက စဉ်းစားသင့်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြန်လည်စဉ်းစားသင့်သည်ဟု၊ အဆိုပါပုဒ်မခွဲတွင် ဖော်ပြထားသော သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က ထင်မြင် ယူဆလျှင်၊ စစ်ဥပဒေချုပ်၊ သို့တည်းမဟုတ် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်၊ ဆိုင်သင့်ရာရာသည်၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းအတိုင်း၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ လွှဲအပ်တင်ပြနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဤအခဏ်းရှိ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၏ ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ ဤပုဒ်မအရလွှဲအပ်တင်ပြခြင်း သည်၊ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသူက၊ ၎င်းအားပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို အယူခံဝင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆရမည်။ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ အချို့အာဏာများကို စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ တရားသူကြီးတဦး ကသုံးစွဲခြင်း။ ၂၂၉။ ။ ဤအခဏ်းပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ မှုခင်းကိစ္စဆောင်ရွက်ချက်များတွင် အယူခံတရားလိုအား၊ ရုံးသို့ကိုယ်တိုင်လာရောက်ခွင့်ပြုရန်၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဤအခဏ်းရှိအာဏာများကို၊ စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးကသုံးစွဲနိုင်သည့်ထပ်တူနည်းလမ်းအတိုင်း၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ တရားသူကြီး တဦးကလည်း၊ ထပ်တူပြဋ္ဌာန်းချက်များကို လိုက်နာလျက်သုံးစွဲနိုင်သည်၊ သို့သော်လည်း ထိုသို့ရုံးသို့ ကိုယ်တိုင်လာရောက်ခွင့်ရရန် လျှောက်လွှာပယ်သည့်အာဏာကို၊ ဤအခဏ်းအရ အယူခံမှုများ ကြားနာ စစ်ဆေးခြင်းနှင့်စီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းအတွက်၊ နည်းလမ်းတကျဖွဲ့စည်းထားသည့် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး ကသာလျှင် သုံးစွဲနိုင်သည်။ ၂၃၀။ ပယ်ဖျက် <ပြင်ဆင် 05.09.1960, 20.06.1962,04.11.2010> အစားထိုးသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်တို့ကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူခြင်း။ ၂၃၁။ ။ ဤအခဏ်း၏ကိစ္စများအလို့ငှါ၊ စစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အတွက်ဖြစ်စေ၊ စစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့်ပြစ်ဒဏ်အတွက်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေက၊ ထိုကိစ္စအလို့ငှါ ပေးအပ်ထားသော အာဏာများ ကို အကြောင်းပြု၍ အစားထိုးသည့်ဆုံးဖြတ်ချက်သည်၊ သို့တည်းမဟုတ် အစားထိုးသည့် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ချက်သည်၊ ထိုစစ်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည်ဟုသော်လည်းကောင်း၊ ထိုစစ်တရားရုံးက ချမှတ်သည့် ပြစ်ဒဏ်ဖြစ်သည်ဟုသော်လည်းကောင်း၊ မှတ်ယူရမည့်ပြင်၊ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အစားထိုးသော ဆုံးဖြတ်ချက်တရပ်ကိုအကြောင်းပြု၍ ရရှိသည့်ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းသည်၊ ထိုစစ်တရားရုံး၏ ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ==နည်းဥပဒေ== အခဏ်း ၁၈။ နည်းဥပဒေများ။ ၂၃၂။ ။ ဤအက်ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် တပ်မတော်ကာ ကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လိုအပ်သော နည်းဥပဒေ များထုတ်ပြန်နိုင်ပြီး ဤနည်းဥပဒေအရ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြား ချက်များကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ၂၃၃။ ။ ပယ်ဖျက် <ပြင်ဆင် 04.11.2010> ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်နှင့်စပ်လျဉ်းသော နည်းဥပဒေပြုခြင်း အာဏာကိုကန့်သတ်ခြင်း။ ၂၃၄။ ။ ပုဒ်မ ၂၃၃ အရပြုသော နည်းဥပဒေများသည်၊ ကိုယ်ခန္ဓာဆိုင်ရာပြစ်ဒဏ်ကို၊ ပြစ်မှုတခုခုအတွက် ပေးရန်ခွင့်မပြုရ။ ထို့ပြင် နယ်ဘက်အကျဉ်းထောင်နှင့်သက်ဆိုင်သော တည်ဆဲတရားဥပဒေပါ ထောင် ဒဏ် ထက်ကြီးလေးသည့် ထောင်ဒဏ်ကိုလည်း၊ ထိုနည်းဥပဒေများကခွင့်မပြုရ။ စည်းမျဉ်းဥပဒေများပြုရန် အာဏာ။ ၂၃၅။ ။ ပယ်ဖျက် <ပြင်ဆင် 04.11.2010> အစိုးရပြန်တမ်းတွင် နည်းဥပဒေများနှင့် စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ထုတ်ပြန်ကျေညာခြင်း။ ၂၃၆။ ။ ဤအက်ဥပဒေအရပြုသည့် နည်းဥပဒေနှင့် စည်းမျဉ်းဥပဒေအားလုံးကို၊ အစိုးရပြန်တမ်းတွင် ထုတ်ပြန်ကျေညာရမည်။ ယင်းသို့ ထုတ်ပြန်ကျေညာသည့်အခါ၊ ၎င်းတို့သည်၊ ဤအက်ဥပဒေ၌ ပြဋ္ဌာန်း ထားဘိသကဲ့သို့ အတည်ဖြစ်စေရမည်။ ရုပ်သိမ်းခြင်း။ ၂၃၇။ ။ (၁) ဤအက်ဥပဒေ၏ဇယားတွင် ဖော်ပြထားသော အက်ဥပဒေများကို ဤအက်ဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ (၂) ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် မည်သို့ပင် ပါရှိစေကာမူ၊ မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော် (ကြည်း)အက်ဥပဒေ(The Burma Army Act) ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်(ရေ) စည်းကမ်းအက်ဥပဒေ (The Burma Naval Discipline Act,1947) နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော်(လေ) (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ [The Burma Air Force (Discipline) Act, 1947] များသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများ၊ ဤအက်ဥပဒေ စတင်အာဏာမတည်မီက၊ ကျူးလွန်သည့် အဆိုပါ အက်ဥပဒေများအရ ဖြစ်သောပြစ်မှုများနှင့်၎င်း၊ အဆို ပါပြစ်မှုများကျူးလွန်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါ ပြစ်မှုများ ကျူးလွန်ခြင်းမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကိစ္စအားလုံးနှင့်၎င်း၊ အဆိုပါ အက်ဥပဒေများကို မရုပ်သိမ်းဘိသကဲ့သို့၊ ဆက်လက်သက်ဆိုင်စေရမည်။ သို့ရာတွင် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ ထားခြင်းများအပြင်၊ အယူခံခြင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သည့်၊ ဤအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ ထိုသူတို့နှင့်သက်ဆိုင်စေရမည်။ <ပြင်ဆင် 05.10.1961, 04.11.2010> === နိုင်ငံတော် သမ္မတ === ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ၊ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ ဦးဝင်းမောင်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်။ (၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်။) အမိန့်အရ ပါစိန်၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ အတွင်းဝန်။ Footnote NOTE. ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ (၁၁/၁၉၆၂)၏ ပုဒ်မ ၃ ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်ကို မူရင်း ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော် အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁၁ ၌ ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ NOTE : ၁၉၆၅ ခုနှစ် စကားရပ်များပြောင်းလဲရေးဥပဒေ၊ ၇.၈.၁၉၇၄ ခုနှစ် ရက်စွဲပါ ဥပဒေစကားရပ်များကို အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ စကားရပ်များအစားထိုးသည့် ဥပဒေ (အမှတ် ၈/ ၁၉၈၈)၊ စကားရပ်များပြောင်းလဲသတ်မှတ်သည့် ဥပဒေ (အမှတ် ၁၅/ ၁၉၈၉)၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ် စကားရပ်များ အစားထိုးသည့် ဥပဒေ (အမှတ် ၁/၁၉၉၇)၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် စကားရပ်များအစားထိုးခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ (အမှတ် ၁၁/၂၀၁၁) အရ စကားရပ်များပြောင်းလဲသည်။ [ ပူးတွဲဖော်ပြသော စာရင်း 1 ] 01 ၁၉၅၉ ခုနှစ် အက်ဥပဒေများ ဇယား (ပုဒ်မ ၂၃၇ ကိုကြည့်) == ပြင်ဆင်ခြင်း == === ၁၉၆၀ === ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ တပ်မတော် (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေ။ [၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၃။] ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် (၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်) အောက်ပါအတိုင်းအက်ဥပဒေအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ၁။ ။ ဤအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ တပ်မတော်(ပြင်ဆင်ချက်)အက်ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ ၂။ ။ နောက်တွင် အဆိုပါအက်ဥပဒေဟုရည်ညွှန်းသည့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၊ အ ပိုဒ်(ဝ)၊ အပိုဒ်ခွဲ(၂)၌ “တပ်ရင်းအခြားငွေစာရင်း” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “တပ်အခြားငွေစာရင်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၃။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၂ တွင်- (က) အပိုဒ်(ဈ)၌ “အကျဉ်းသား” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သုံ့ပန်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုထည့် သွင်းရမည်။ ထို့ပြင် (ခ) အပိုဒ်(ည)၌ “အကျဉ်းသား” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “သုံ့ပန်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်း ရမည်။ ၄။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၄၊ အပိုဒ်(က)တွင် “သုံ့ပန်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းသားဖြစ်သွားလျှင် သို့တည်းမဟုတ် သုံ့ပန်းသော်လည်းကောင်း၊ အကျဉ်းသားသော်လည်းကောင်း ဖြစ်သွားသည့်နောက်” ဆိုသည့်စကားရပ်အ စား “သုံ့ပန်းဖြစ်သွားလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် သုံ့ပန်းဖြစ်သွားပြီးနောက်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကိုထည့် သွင်းရမည်။ ၅။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၆၊ အပိုဒ်(က)တွင် “ဖြစ်ပွားစေရန်၊ မည်သူနှင့်မဆို စတင်ပြုလုပ်လျှင်၊ လှုံ့ဆော်လျှင်၊ ဖြစ်ပွားစေလျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပူးပေါင်းကြံစည်လျှင်” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား “စ တင်ပြုလုပ်လျှင်၊ လှုံ့ဆော်လျှင်၊ ဖြစ်ပွားစေလျှင် သို့တည်းမဟုတ် မည်သူနှင့်မဆိုပူးပေါင်းကြံစည်လျှင်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၆။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၇၊ ပုဒ်မခွဲ(၃) တွင်- (က) “သိမြင်လျက်နှင့်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “သိလျက်နှင့်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရ မည်။ ထို့ပြင် (ခ) “တတ်စွမ်းသမျှ” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိသည့် ဆောင်ရွက်မှုတခုခုကို” ဆို သည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၇။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၇ ရှိ ရှင်းလင်းချက်တွင်၊ “သေရည်သေရက်တခုတည်း၏ အာနိသင် ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ တခုခုသော ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထုတခုတည်း၏ အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သေရည်သေရက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထုကို အခြားပတ်ဝန်းကျင် ကြောင်းခြင်းရာတခုခုနှင့်ပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သေရည်သေရက်တခုတည်း၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထုတခုတည်း၏ အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊ သေရည်သေရက်နှင့် သို့တည်းမဟုတ် ဆေး ဘက်ဝင် ဝတ္ထုနှင့် အခြားပတ်ဝန်းကျင် ကြောင်းခြင်းရာတခုခုပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ် စေ၊” ဆိုသည့် စကား ရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၈။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၈ တွင်၊ “လုံလောက်သော” ဆိုသည့်စကားရပ်အသီးသီးအစား၊ “ယုတ္တိတန်သော” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၉။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၉၊ အပိုဒ်(ခ)တွင်၊ “လုံလောက်သော” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “ယုတ္တိတန်သော” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၀။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၅၈၊ အပိုဒ်(က)တွင်၊ “လုံလောက်သော” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “ယုတ္တိတန်သော” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၁။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၁ တွင်- (က) အပိုဒ်(က)၌ “လုံလောက်သော” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “ယုတ္တိတန်သော” ဆိုသည့် စကား ရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ခ) အပိုဒ်(ခ)တွင်၊ “ပေါ့လျော့မှု တခုခုကြောင့် ပျက်စီးနစ်နာမှု၊ ဖျက်ဆီးမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေလျှင်”ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “ပေါ့လျော့မှု တခုခုကိုကျူးလွန်လျှင်” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ဂ) အပိုဒ်(ဃ) အစား၊ အောက်ပါကို၊ အပိုဒ် (ဃ) အဖြစ် ထည့်သွင်းရမည်။ “(ဃ) ပျံသန်းရာတွင် သော်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ကို အသုံးပြုရာတွင်သော်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်၊ သို့တည်းမဟုတ် လေယာဉ်ပစ္စည်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍သော်လည်းကောင်း၊ သူတဦးဦးအား၊ အသက်ဆုံးရှုံးမှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ကိုယ်အင်္ဂါ နာကျင်မှု ဖြစ်စေသော၊ သို့တည်းမဟုတ် ဖြစ်စေ တန်ရာသော ပြုလုပ်မှု၊ သို့တည်းမဟုတ် ပေါ့လျော့မှု တခုခုကို ကျူးလွန်လျှင်၊ သို့တည်းမဟုတ်”။ ၁၂။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၄ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (၂)၊ အပိုဒ် (စ) အစား၊ အောက်ပါကို၊ အပိုဒ်(စ) အဖြစ်ထည့်သွင်းရမည်။ “(စ) အဆိုပါ သင်္ဘောများ၏ သင်္ဘောသားများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်မှူးများကိုဖြစ်စေ၊ အဆိုပါ ရေယာဉ်များ၏ သင်္ဘောသားများ၊ သို့တည်းမဟုတ် ရေယာဉ်မှူးများကိုဖြစ်စေ၊ အလွဲအသုံးပြုလျှင်၊”။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (၄)၊ အပိုဒ်(က) နှင့် (ခ) ၌ “သိမ်းရပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ်အသီးသီးအစား၊ “သုံ့ပန်း ပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (၅)၊ အပိုဒ် (က) နှင့် (ခ) ၌ “သိမ်းရပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ်အသီးသီးအစား၊ “သုံ့ပန်း ပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ် ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ဃ) ပုဒ်မခွဲ (၆) ၌ “သိမ်းရပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သုံ့ပန်းပစ္စည်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (င) ပုဒ်မခွဲ (၇)၊ အပိုဒ် (က)၊ (ခ) နှင့် (ဂ) ၌ “သိမ်းရပစ္စည်း” ဆိုသည့် စကားရပ်အသီးသီးအစား၊ “သုံ့ ပန်းပစ္စည်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (စ) ပုဒ်မခွဲ (ဂ) ၌ “သိမ်းရပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သုံ့ပန်းပစ္စည်း” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၃။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၇၂ တွင်- (က) “မလိုက်နာသူ” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “မလိုက်နာရသူ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရ မည်။ (ခ) “သေစေသည့်” ဆိုသည့် စကားရပ်အသီးသီးကို ပယ်ဖျက်ရမည်။ ၁၄။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၉၂၊ အပိုဒ် (ဇ) တွင်၊ “သုံ့ပန်း၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းသားဖြစ်သွား သည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် အကျဉ်းသားဖြစ်သွားပြီးနောက်” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “သုံ့ပန်းဖြစ် သွားသည်ဟု၊ သို့တည်းမဟုတ် သုံ့ပန်းဖြစ်သွားပြီးနောက်” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၅။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၉၃၊ အပိုဒ် (စ) တွင် “အကျဉ်းသား” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သုံ့ပန်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၆။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၃၆ ရှိဘေးမှတ်ချက်တွင်၊ “နည်း” ဆိုသည့် စာလုံးကိုပယ်ဖျက်ရမည်။ ၁၇။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၃၇၊ အပိုဒ်(ခ)အစား၊ အောက်ပါကို အပိုဒ်(ခ)အဖြစ် ထည့်သွင်းရမည်။ “(ခ) တရားခံကသက်သေမခံမီ၊ စစ်တရားရုံးသည်၊ တရားခံ၌ သက်သေခံရန် တာဝန်ဟူ၍ မရှိဟု သတိ ပေးရမည့်ပြင်၊ တရားခံက သက်သေခံလျှင်၊ တရားခံနှင့် ပူးတွဲစစ်ဆေးစီရင်ခြင်းခံရသူ တဦးအပေါ်တွင် ၎င်း၊ အများ အပေါ်တွင်၎င်း၊ တရားခံ၏ သက်သေခံချက်ကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟုလည်း တရားခံအား သတိပေးရမည်။” ၁၈။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၄၀၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင်၊ “စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် များက” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “စာတိုက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကသော်လည်းကောင်း၊ ကြေးနန်းဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များကသော်လည်းကောင်း၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၉။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၄၁၊ ပုဒ်မခွဲ (၄) တွင်၊ “ကောင်စစ်ဝန်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ကောင်စစ်အရာရှိ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၂၀။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၄၆ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (၁)၌ “ရှုတ်ချ၍အမြဲတမ်းထုတ်ပစ်ခြင်းနှင့်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်နောက်တွင် “အမြဲ တမ်း ထုတ်ပစ်ခြင်းနှင့်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (၃) ၌ “အခြားနည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “အခြားနည်းဖြင့်” ဆိုသည့်စ ကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၂၁။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၄၇၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင်၊ “ယုတ္တိရှိသည့်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ယုတ္တိတန်သည့်” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၂၂။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၆၆ တွင်၊ “ထို့ပြင် ထိုအရာရှိက၊ သို့တည်းမဟုတ် ကာကွယ်ရေး ဦး စီးချုပ်က၊ ဤကိစ္စအလို့ငှါ အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိက၊” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ထို့ပြင် ထိုအရာရှိကသော်လည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကသော် ၎င်း၊ ဤကိစ္စအလို့ငှာ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိ တဦးဦးကသော်လည်းကောင်း၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၂၃။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၀၀ တွင်၊ “သေဆုံးသောအရာရှိ” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “သေဆုံး သူ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၂၄။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၀၁ တွင်၊ “သေဆုံးသူ” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သေဆုံးသူ၏ ပစ္စည်းဥစ္စာ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုထည့်သွင်းရမည်။ ၂၅။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၀၅ တွင်- (က) “ကျပ်ငါးထောင်ထက်မပိုလျှင်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “အစုစုကျပ်ငါးထောင်ထက်မပိုလျှင်” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ခ) “အပြီးသတ် သက်သေအထောက်အထား” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “အပြီးသတ် အခြားသက် သေအထောက်အထား” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၂၆။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၆ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (၁) ၌ “အချို့” ဆိုသည့် စကားရပ်သီးသီးအစား၊ “တခုခု” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့် သွင်း၍၊ “ထို့နောက်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ထိုအခါ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုထည့်သွင်းရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (၃) ၌ “သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုအတွက်ဖြစ်စေ၊ အစားထိုးထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက် တွင် ပါဝင်သော ပြစ်မှုအတွက်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “အစားထိုးထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက် တွင်သီးခြား ဖော်ပြထားသော ပြစ်မှုအတွက်ဖြစ်စေ၊ ပါဝင်သောပြစ်မှုအတွက်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကား ရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည့်ပြင်၊ “ပြစ်ဒဏ်တရပ်ကို” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ပြစ်ဒဏ်တရပ်နှင့်” ဆို သည့် စကားရပ်ကိုထည့်သွင်းရမည်။ ၂၇။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၈၊ ပုဒ်မခွဲ (၁)၊ အပိုဒ်(ခ) တွင်၊ “ဖော်ပြထားသော၊ သို့တည်းမဟုတ် အမှု၏အကြောင်းခြင်းရာ တခုခုအကြောင်း ရေးသားပါရှိသော အစီရင်ခံစာတစောင်ကို အမှုစီရင်ဆုံး ဖြတ်ရန် အတွက်၊ အမှန်သိရှိနိုင်ရန်အလို့ငှါ၊ စုံစမ်းရန်လိုအပ်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင် မြင်ယူဆပါက၊” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ဖော်ပြထားသော အစီရင်ခံစာကို၊ သို့တည်းမဟုတ် အမှုစီ ရင်ဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် အမှန် သိရှိနိုင်ရန်အလို့ငှါ၊ စုံစမ်းရန်လိုအပ်သည်ဟု စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက ထင်မြင်ယူဆသော အကြောင်းခြင်းရာ များပါဝင်သည့် အစီရင်ခံစာကို၊” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့် သွင်းရမည်။ ၂၈။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၃၀ အစား၊ အောက်ပါကို၊ ပုဒ်မ ၂၃၀ အဖြစ်ထည့်သွင်းရမည်။ စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံး၏ နည်းဥပဒေများ။ “၂၃၀။ ။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်သည်၊ နိုင်ငံတော်သမတ၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်၊ စစ်ဘက်အယူခံတ ရားရုံး နည်းဥပဒေများကို ပြုရမည်။ အဆိုပါ နည်းဥပဒေများဖြင့်၊ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက လိုက်နာရ မည့်ကျင့်ထုံးနှင့် စည်းကမ်းနည်းလမ်းများကို ပြ ဋ္ဌာန်းနိုင်သည်။” ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ၊ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ ဦးဝင်းမောင်၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတ၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၂ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁ ရက် (၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်) အမိန့်အရ သာထက် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ အတွင်းဝန် === ၁၉၆၁ === သမတအိမ်တော်၊ ရန်ကုန်မြို့ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်(ပြင်ဆင်ချက်)အက်ဥပဒေ။ [၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေ အမှတ် ၃၉။] ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်။ (၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်။) ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ၊ အောက်ဖော်ပြပါ အက်ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ အောက်ပါအတိုင်း အက်ဥပဒေအဖြစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ၁။ ။(၁) ဤအက်ဥပဒေကို၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေဟုခေါ်တွင်စေရမည်။ (၂) ဤအက်ဥပဒေပါ ပုဒ်မ ၁၅ မှတပါး၊ အခြားပုဒ်မအားလုံးသည်၊ နိုင်ငံတော်သမတက၊ အမိန့်ကြော် ငြာစာဖြင့် သတ်မှတ်သည့် နေ့ရက်တွင် စတင်အာဏာတည်ရမည်။ ပုဒ်မ ၁၅ သည်၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာတည်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ၂။ ။ နောက်တွင် အဆိုပါအက်ဥပဒေဟုရည်ညွှန်းသည့် ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၇ ရှိ ရှင်းလင်းချက်တွင် “သေရည်သေရက်နှင့်၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထုနှင့် အခြားပတ်ဝန်းကျင် ကြောင်းခြင်းရာ တခုခုပေါင်းစပ်ခြင်း၏ အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “သေရည် သေရက်၏၊ သို့တည်းမဟုတ် ဆေးဘက်ဝင်ဝတ္ထု၏ အာနိသင်နှင့် အခြားပတ်ဝန်းကျင်ကြောင်းချင်းရာ တခုခုပေါင်းစပ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၃။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၇၇ တွင်၊ “စစ်တရားရုံးသည် အရာခံဗိုလ်အဆင့်အောက်နိမ့်သော ဤ အက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတဦးဦးအား၊” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “စစ်တရားရုံးသည် မိန်းမတဦးမှ တပါး၊ အရာခံဗိုလ်အဆင့်အောက်နိမ့်သော ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသည့် အခြားသူတဦးဦးအား၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၄။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၁ တွင်၊ “ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများက ကျူးလွန်သောပြစ်မှု များနှင့် စပ်လျဉ်း၍” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများကျူးလွန်သော သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်း၍” ဆို သည့်စကားရပ်ကိုထည့်သွင်းရမည်။ ၅။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၂ တွင်- (က) “ဤအက်ဥပဒေအရ ဖြစ်သောပြစ်မှုတခု” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား၊ “သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှု တခုခု” ဆိုသည့်စကားရပ်ကိုထည့်သွင်းရမည်။ (ခ) အပိုဒ် (ဃ) အစား၊ အောက်ပါကို၊ အပိုဒ်(ဃ) အဖြစ်ထည့်သွင်းရမည်။ “(ဃ) ရာထူးသဘော သက်ဝင်သည့်အဆင့်အတန်းကို ဖြုတ်ပစ်ခြင်း၊ နှစ်ဆယ့်ရှစ်ရက်အတွက်ထက်မပို သော အရည်အချင်းလစာ ကို ဖြတ်တောက်ခြင်း၊ ထို့ပြင် အကြပ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ခေတ္တအဆင့်ကို ဖြုတ်ပစ်ခြင်း။” ၆။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၃၊ ပုဒ်မခွဲ (၄) အဆုံးတွင်၊ အောက်ပါကိုထည့်သွင်းသည်။ “အသက် တဆယ့်ခြောက်နှစ်အောက် ဖြစ်သောသူများဖြစ်ပါက၊ အဆိုပါပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(က) နှင့် (ဃ) မှ (ဇ) အထိဖြစ်သော အပိုဒ်များတွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များကို မချမှတ်ရ။ ထို့ပြင် အဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(ခ) နှင့် (ဂ) တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသော ပြစ်ဒဏ်များကို၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီး ခြားသတ်မှတ် ပေးထားသည်အထိ၊ ကန့်သတ်ချမှတ်ရမည်။ အဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ် (ဇ) တွင် သီးခြား ဖော်ပြထားသောပြစ်ဒဏ်ကို၊ မိန်းမများအပေါ်တွင် မချမှတ်ရ။” ၇။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၅ တွင်၊ “ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ဖြစ်သောပြစ်မှုတခု”ဆိုသည့်စကား ရပ်အစား၊ “သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၈။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၆ တွင်၊ “ဤအက်ဥပဒေအရ၊ ဖြစ်သောပြစ်မှုတခု” ဆိုသည့် စကား ရပ်အစား၊ “သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၉။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၇ တွင်၊ “ဤအက်ဥပဒေ အရဖြစ်သောပြစ်မှုတခု” ဆိုသည့်စကားရပ် အစား၊ “သတ်မှတ်ထားသည့် ပြစ်မှုတခုခု” ဆိုသည့်စကားရပ်ကိုထည့်သွင်းရမည်။ ၁၀။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၈၉ တွင်၊ “ပုဒ်မ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊” ဆို သည့်စ ကားရပ် အစား၊ “ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅၊ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရ မည်။ ၁၁။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၉၀ တွင်၊ အပိုဒ်(က) အစား၊ အောက်ပါကို အပိုဒ်(က) အဖြစ် ထည့်သွင်းရမည်။ “(က) တပ်မှူးတဦးက ချမှတ်သောပြစ်ဒဏ်များအတွက်ဖြစ်ပါက၊ ထိုတပ်မှူး၏ အထက်အရာရှိတဦး ဦး၊ သို့တည်းမဟုတ် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က သီးခြားဖော်ပြသည့် အခြားအရာရှိကိုဆိုလိုသည်။” ၁၂။ ။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၉၂ (င) တွင်၊ “စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၇ အရ” ဆို သည့်စကားရပ်အစား၊ “စစ်တရားရုံးက၊ သို့တည်းမဟုတ် ပုဒ်မ ၈၅ အရဖြစ်စေ၊ ပုဒ်မ ၈၆ အရဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၃။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေရှိပုဒ်မ ၁၀၅ တွင်၊ “စစ်တရားရုံးအဖွဲ့ဝင်များ ရုံးထိုင်ရန်စုဝေးရောက်ရှိသည့် အထိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူကို အချုပ်မှလွှတ်သည်အထိ၊ အလားတူ အစီရင်ခံချက်တခုကိုလည်း ရှစ် ရက်တကြိမ်ပေးပို့ရမည်။” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “စစ်တရားရုံးအဖွဲ့ဝင်များ ရုံးထိုင်ရန် စုဝေးရောက် ရှိသည်အထိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုပြစ်မှုကို၊ ပုဒ်မ ၈၂၊ ၈၅ ၈၆ နှင့် ၈၇ တို့အနက်၊ ပုဒ်မတခုခုအရ အရေး ယူပြီးသည်အထိ၊ သို့တည်းမဟုတ် ထိုသူကိုအချုပ်မှလွှတ်သည်အထိ၊ အလားတူအစီရင်ခံချက်တခုကို လည်း ရှစ်ရက်တကြိမ်ပေးပို့ ရမည်။” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၁၄။ အဆိုပါ အက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၂၁၆၊ ပုဒ်မခွဲ (၃)၊ အပိုဒ် (ခ) အောက်ရှိ၊ “စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး သည်၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့် အစပြု၍၊ “အစားထိုးချမှတ်နိုင်သည်” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့် အဆုံး သတ်သည့် စာပိုဒ်အစား အောက်ပါစာပိုဒ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ “စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည်၊ အယူခံခြင်းကို ခွင့်ပြုမည့်အစား၊ သို့တည်းမဟုတ် ပယ်မည့်အစား၊ စစ် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပေါ့သောပြစ်ဒဏ်နှင့် အကျုံးဝင်သည့် အခြေအနေများတွင် ထိုပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ဘိသကဲ့သို့၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်ချက်၊ သို့တည်းမဟုတ် ခြွင်းချက်များကို ဖြစ်စေ၊ ပြောင်းလဲချက်များကိုဖြစ်စေ၊ ပြုလုပ်၍၊ ထိုပြစ်မှုအတွက် အပြစ်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်ချက်၊ သက် ဆိုင်ရာရာနှင့် အစားထိုးနိုင်သည့်ပြင် အစားထိုးထားသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့်အညီဖြစ်သော ပြစ်မှုအတွက်၊ ဤအက်ဥပဒေက ခွင့်ပြုသည်လည်းဖြစ်၍၊ ပို၍မကြီးလေးသည်လည်းဖြစ်သော၊ စစ်ဘက်အယူခံတရား ရုံးကသင့်တော် လျော်ကန်သည်ဟုလည်း ယူဆသည့် ပြစ်ဒဏ်တရပ်ကို ပြင်ဆင်ချမှတ်နိုင်သည်။” ၁၅။ ။ အဆိုပါအက်ဥပဒေရှိ ပုဒ်မ ၂၃၇ ကို၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) အဖြစ်ပြန်လည်အမှတ်စဉ်၍၊ ထိုသို့ပြန်လည် အမှတ်စဉ်ထားသည့် ပုဒ်မခွဲ (၁) နောက်တွင် အောက်ပါကို၊ ပုဒ်မခွဲ (၂)အဖြစ် ထည့်သွင်းရမည်။ “(၂) ပုဒ်မခွဲ (၁) တွင် မည်သို့ပင် ပါရှိစေကာမူ၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကြည်းတပ်အက်ဥပဒေ(The Burma Army Act) ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံရေတပ်စည်းကမ်း အက်ဥပဒေ (The Burma Naval Discipline Act,1947) နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံလေတပ် (စည်းကမ်း) အက်ဥပဒေ [The Burma Air Force (Discipline) Act, 1947] များသည်၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူများ၊ ဤအက်ဥပဒေ စတင်အာဏာမတည်မီက၊ ကျူးလွန်သည့်အဆိုပါ အက်ဥပဒေများအရဖြစ်သောပြစ်မှုများနှင့်၎င်း၊ အဆို ပါပြစ်မှုများကျူးလွန်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသည့်၊ သို့တည်းမဟုတ် အဆိုပါ ပြစ်မှုများ ကျူးလွန်ခြင်းမှ ပေါ် ပေါက်လာသည့် ကိစ္စအားလုံးနှင့်၎င်း၊ အဆိုပါ အက်ဥပဒေများကို မရုပ်သိမ်းဘိသကဲ့သို့၊ ဆက်လက် သက်ဆိုင်စေရမည်။ သို့ရာတွင် ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်များ၊ ပြစ်ဒဏ်ဆိုင်းငံ့ထား ခြင်းများအပြင်၊ အယူခံခြင်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့်၊ ဤအက်ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည်၊ ထိုသူတို့ နှင့် သက်ဆိုင်စေရမည်”။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ၊ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ ဦးဝင်းမောင်၊ နိုင်ငံတော်သမတ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၂၃ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်။ (၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်။) အမိန့်အရ၊ သာထက်၊ နိုင်ငံတော်သမတ၏ အတွင်းဝန်။ [အမှတ် ၈၉] === ၁၉၆၂ တရားစီရင်ရေး === တော်လှန်ရေးကောင်စီ၊ ရန်ကုန်မြို့ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေကို ပြင်သည့် ဥပဒေ။ [၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၁။] ၁၃၂၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၃ ရက်။ (၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်။) အောက်ဖော်ပြပါ ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ကျေညာသည်။ နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌသည်၊ အောက်ပါဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ၁။ ။ (၁) ဤဥပဒေကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေကို ပြင်သည့် ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ (၂) ဤဥပဒေသည်၊ ချက်ခြင်းအာဏာတည်ရမည်။ ၂။ ။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေတွင်ပါရှိသည့်- (က) “တရားလွှတ်တော်ချုပ်”ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “နိုင်ငံတော် တရားရုံးချုပ်”၊ (ခ) “နိုင်ငံတော် တရားဝန်ကြီးချုပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား၊ “နိုင်ငံတော် တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီးချုပ်”၊ (ဂ)“တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားဝန်ကြီး”နှင့် “တရားလွှတ်တော် တရားဝန်ကြီး” ဆိုသည့်စကားရပ် အသီးသီး အစား၊ “နိုင်ငံတော် တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီး” ဆိုသည့်စကားရပ်တို့ကို ထည့်သွင်းရမည်။ ၃။ ။ ယခင်စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးတွင် မပြီးပြတ်ဘဲ ကျန်ရှိနေသေးသော အယူခံမှုများကို၊ ဤဥပဒေပုဒ်မ ၂ ဖြင့် ပြင်ထားသော ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၁ အရ၊ ဖွဲ့စည်းသည့် စစ်ဘက်အယူခံ တရားရုံးက၊ မိမိစတင် ကြားနာ စစ်ဆေးဘိသကဲ့သို့ ဆက်လက်ကြားနာစစ်ဆေးရမည်။ ဗိုလ်နေဝင်း၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ။ ၁၃၂၄ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၃ ရက်။ (၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်။) အမိန့်အရ၊ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး ကိုကို၊ အတွင်းဝန်၊ နိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့။ === ၁၉၈၉ တပ်မတော် === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေ [နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥပဒေအမှတ် ၁၃/၈၉] ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၃၅၁ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၆ ရက် (၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၀ ရက်) နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အောက်ပါဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ၁။ ဤဥပဒေကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ ၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်ပါရှိသည့် “ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်” ဆိုသည့် စကားရပ် အစား “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ထည့်သွင်းရမည်။ (ပုံ)စောမောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ === ၂၀၁၀ သန်းရွှေ === ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်အက်ဥပဒေကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၂၅/၂၀၁၀) ၁၃၇၂ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် (၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်) နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် အောက်ပါဥပဒေကိုပြဋ္ဌာန်းလိုက် သည်- ၁။ ဤဥပဒေကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ ၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင် ပါရှိသည့်- (က)“နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ” ဆိုသည့် စကားရပ်အစား “တပ်မ တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်”၊ (ခ) “ကြည်းတပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “တပ်မတော် (ကြည်း)”၊ (ဂ) “ရေတပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “တပ်မတော်(ရေ)”၊ (ဃ) “လေတပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “တပ်မတော်(လေ)”၊ (င) “သင်္ဘော” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “ရေယာဉ်”၊ (စ) “မိန်းမ” ဆိုသည့်စကားရပ်အစား “အမျိုးသမီး”၊ ဆိုသည့် စကားရပ်တို့ဖြင့် အသီးသီးအစားထိုးရမည်။ ၃။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်ပါရှိသော “တပ်မကြီး” ဆိုသည့် စကားရပ်တွင် “တပ်မ ကြီး/ တိုင်းစစ် ဌာနချုပ်”၊ “တပ်မဟာ” ဆိုသည့်စကားရပ်တွင် “တပ်မဟာ/စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (အခြေချ)” ဆိုသည့် စကားရပ်တို့ဖြင့် အသီးသီးအစားထိုးရမည်။ ၄။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်ပါရှိသော “တပ်မ” ဆိုသည့် စကားရပ်နောက်တွင် “ဒေသ ကွပ်ကဲမှု စစ်ဌာနချုပ်” ဆိုသည့် စကားရပ်အား ဖြည့်စွက်ရမည်။ ၅။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂ ပုဒ်မခွဲ (၁) ပုဒ်မခွဲငယ် (ဃ) နှင့်ပုဒ်မ ၄ ပုဒ်မခွဲ (၂) တို့ တွင်ပါရှိသော “စေခိုင်းခြင်းခံရသူများ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို “တာဝန်ပေးခြင်းခံရသူများ” ဆိုသည့် စ ကားရပ်ဖြင့် အသီးသီး အစားထိုးရမည်။ ၆။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃ ပုဒ်မခွဲ (ဘ) ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- (ဘ) “ဌာနမှူး” ဆိုသည်မှာ စစ်ဘက်အယူခံဌာန၏ ဌာနမှူးကိုဆိုသည်။ ၇။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၄ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (၁) ၌ပါရှိသော “ပြည်ထောင်စုအစိုးရလက်အောက်ရှိ” ဆိုသည့် စကားရပ်နှင့် “ပါလီမန်က ဖြစ်စေ၊ ပြည်နယ်ကောင်စီတစ်ခုခုကဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၏ အမိန့်အာဏာ အရဖြစ်စေ၊ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားသော”ဆိုသည့် စကားရပ်များကို “တပ်မ တော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (၃) ၌ပါရှိသော “ပြဋ္ဌာန်းထားသော အခြားဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “ထုတ် ပြန်ထားသော အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များ” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ ၈။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃ ပုဒ်မခွဲ (ဗ)၊ ပုဒ်မ ၁၈ ပုဒ်မခွဲ (၁)၊ ပုဒ်မ ၁၉၊ ပုဒ်မ ၁၀၄ ပုဒ်မခွဲ(၄)၊ ပုဒ်မ ၁၁၅ ၏ ဒုတိယစာပိုဒ်၊ ပုဒ်မ ၁၃၀၊ ပုဒ်မ ၂၃၀၊ ပုဒ်မ ၂၃၃ နှင့် ပုဒ်မ ၂၃၅ တို့ကို ပယ် ဖျက်ရမည်။ ၉။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၄ ပုဒ်မခွဲ (၅) ကို အောက်ပါအတိုင်း အစားထိုးရမည်- “(၅)။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က ပုဒ်မခွဲ(၂)အရ တိုင်ကြား ချက်အပေါ် ချမှတ်သော ဆုံးဖြတ်ချက် တစ်ခုခုကိုပြင်ဆင်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် တပ်မတော်ကာကွယ် ရေးဦးစီးချုပ်က ယင်းသို့ ပြင်ဆင်ခြင်းမပြုလျှင် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အပြီး အပြတ်ဖြစ်စေရမည်။” ၁၀။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၅ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (စ) ၌ပါရှိသော “တပ်၊ နေရာ” ဆိုသည့် စကားရပ်၏နောက်တွင် “လေယာဉ်” ဆိုသည့် စ ကားရပ်ကို လည်းကောင်း၊ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (ဇ) ၌ပါရှိသော “လေကြောင်းအချက်ပြ” ဆိုသည့် စကားရပ်၏နောက်တွင် “သို့တည်းမ ဟုတ် ရေကြောင်းအချက်ပြ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုလည်းကောင်းအသီးသီးဖြည့်စွက်ရမည်။ ၁၁။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၈ ၏နောက်တွင် ပုဒ်မ ၄၈-က အဖြစ် အောက်ပါအ တိုင်း ဖြည့်စွက်ရမည်- “၄၈-က။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးသည်- (က) မိမိအားစောင့်ထိန်းရန်လွှဲအပ်ထားသော သို့မဟုတ် မိမိက စောင့်ထိန်းရန် သို့မဟုတ် စောင့်ကြပ်ရန် တာဝန်ရှိသော ပြစ်ဒဏ်ကျအကျဉ်းသား သို့မဟုတ် ဥပဒေအရ ချုပ်နှောင်ထားသော အချုပ်သားကို အခြားသူတစ်ဦးနှင့် လူစားထိုးလဲလှယ်လျှင် သို့မဟုတ် (ခ) ယင်းသို့ လူစားထိုးလဲလှယ်ခြင်းကို ခွင့်ပြုလျှင် သို့မဟုတ် လက်သင့်ခံလျှင်စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ တစ်ဆယ့်လေးနှစ်ထိ ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေ တွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။” ၁၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၅၁ ၏နောက်တွင် ပုဒ်မ ၅၁-က အဖြစ်အောက်ပါ အတိုင်း ဖြည့်စွက်ရမည်- “၅၁-က။ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးသည်- (က) လက်နက်၊ ခဲယမ်းမီးကျောက်များကိုခိုးယူခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း၊ ဝယ်ယူခြင်း၊ တရားမဝင် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခြင်း၊ လဲလှယ်ခြင်း၊ ဥပဒေအရလက်ခံပိုင်ခွင့်မရှိသူကိုပေးအပ်ခြင်း သို့တည်းမဟုတ် (ခ) နိုင်ငံတော်အား နစ်နာဆုံးရှုံးစေရန် ကြံရွယ်ချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်များ ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပျက်စီးစေခြင်း သို့တည်းမဟုတ် (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က) နှင့် ပုဒ်မခွဲ (ခ) တို့ပါ ပြစ်မှုတစ်ခုခုကို ကျူးလွန်ရန်အားထုတ်ခြင်း၊ ပူးပေါင်းကြံစည်ခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အားပေးကူညီခြင်းပြုလျှင် စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်သောအခါ သေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့်စေရမည်။ ၁၃။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၁ ၏နောက်တွင် ပုဒ်မ ၆၁-က အဖြစ်အောက်ပါ အ တိုင်းဖြည့်စွက်ရမည်- “၆၁-က။ အစိုးရပိုင်လေယာဉ်ကို အပိုင်စီးရန် ကြံရွယ်ချက်ဖြင့်ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦး သည် လေယာဉ်မှူးအား ခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြစ်မှုမကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုခြင်းဖြင့် တစ် နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်စေလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူ လေယာဉ် မှူးသည် တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်လျှင်သော်လည်းကောင်း စစ်တရားရုံးကပြစ်မှုထင်ရှား စီ ရင်သောအခါ သေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက် သင့်စေရမည်” ၁၄။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၄ ၏နောက်တွင်ပုဒ်မ ၆၄-က အဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း ဖြည့်စွက်ရမည်- “၆၄-က။ အစိုးရပိုင်ရေယာဉ်အား အပိုင်စီးရန်ကြံရွယ်ချက်ဖြင့် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦး ဦးသည် ရေယာဉ်မှူးအား ခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြစ်မှုမကင်းသော အနိုင်အထက်ပြုခြင်းဖြင့် တစ် နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်စေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူရေယာဉ်မှူး သည် တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ မောင်းနှင်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင် သောအခါသေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဤအက်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသော လျော့သောပြစ်ဒဏ်ဖြစ်စေ ထိုက်သင့် စေရမည်။” ၁၅။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၄ ပုဒ်မခွဲ (၈) တွင်ပါရှိသော “ကျွန်ကုန်ကူးခြင်း” ဆို သည့် စကားရပ်ကို “လူကုန်ကူးခြင်း” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ ၁၆။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၆ ပုဒ်မခွဲ (ဃ) ၌ပါရှိသော “စစ်စခန်း၊” ဆိုသည့် စ ကားရပ်၏နောက်တွင် “လေယာဉ်”ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုဖြည့်စွက်ရမည်။ ၁၇။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၆၉ ၌ ပါရှိသော “ပုဒ်မ ၃၂၊ ၃၃၊ ၃၆၊ ၃၇(၁)” ဆိုသည့် ပုဒ်မများ နောက်တွင် “၅၁-က၊ ၆၁-က၊ ၆၄-က” ဆိုသည့် ပုဒ်မများကို ဖြည့်စွက်ရမည်။ ၁၈။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်- (က) ပုဒ်မ ၈၂၊ ပုဒ်မ ၈၄၊ ပုဒ်မ ၈၆ နှင့် ပုဒ်မ ၈၇ တို့၌ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ၏သဘောတူညီချက်ဖြင့်” ဆိုသည့် စကားရပ်ကိုလည်းကောင်း၊ (ခ) ပုဒ်မ ၉၀ ပုဒ်မခွဲ(ခ) တွင်ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို လည်းကောင်း၊ (ဂ) ပုဒ်မ ၁၁၁ ၌ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကဖြစ်စေ၊” ဆို သည့်စကားရပ်နှင့် “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့တည်းမဟုတ်” ဆို သည့် စကားရပ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ (ဃ) ပုဒ်မ ၁၄၆ ပုဒ်မခွဲ(၁)၌ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်နှင့် “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏ ကိုယ် စားဖြစ်စေ၊” ဆိုသည့်စကားရပ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ (င) ပုဒ်မ ၁၆၈ ပုဒ်မခွဲ (၂) ၌ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ သည်၊ သို့တည်းမဟုတ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို လည်းကောင်း၊ (စ) ပုဒ်မ ၁၆၉ ၌ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ သို့တည်းမ ဟုတ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို လည်းကောင်း၊ (ဆ) ပုဒ်မ ၁၈၅ ပုဒ်မခွဲ (၁)၌ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌက၊ သို့တည်းမဟုတ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကိုလည်းကောင်း အသီးသီးပယ်ဖျက်ရမည်။ ၁၉။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ ၈၃ ပုဒ်မခွဲ(၄)ကို အောက်ပါအတိုင်း အစားထိုးရမည်- “(၄) အပြစ်ပေးခံရသော ပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ချိန်တွင် အကြပ်အဆင့်ရှိသူ တစ်ဦးဦးအားအဆိုပါ ပုဒ်မ၏ အပိုဒ်(က)၊ (ခ)၊ (ဂ) (၂) နှင့် (ဇ) တို့တွင် သီးခြားဖော်ပြထားသောပြစ်ဒဏ်များကို မချမှတ်ရ။” ၂၀။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၉၂ ပုဒ်မခွဲ (ဈ) တွင်ပါရှိသော “ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအစိုး ရ” အစား “နိုင်ငံတော်” ဆိုသည့်စကားရပ်အား အစားထိုးရမည်။ ၂၁။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၉၅ နှင့် ပုဒ်မ ၉၈ တို့တွင်ပါရှိသော “သုံးပုံနှစ်ပုံထက်မပို သောငွေ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “တစ်ဝက်ထက်မပိုသောငွေ” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့် အသီးသီးအစား ထိုးရမည်။ ၂၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀၄ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (၁)၊ ပုဒ်မခွဲ (၂) နှင့် ပုဒ်မခွဲ (၃) တို့၌ပါရှိသော “လေးဆယ့်ရှစ်နာရီ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “နှစ်ဆယ့်လေးနာရီ” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (၃) ၌ပါရှိသော “တနင်္ဂနွေနေ့များနှင့်အစိုးရ၏ အခြားရုံးပိတ်ရက်များ” ဆိုသည့်စကားရပ် ကို “အစိုးရ ရုံးပိတ်ရက်များ” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးအစားထိုးရမည်။ ၂၃။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၀၉ တွင်- (က) ဘေးခေါင်းစဉ်နှင့် ပုဒ်မခွဲ(၁)တို့၌ပါရှိသော “တပ်ထိန်းချုပ်များ” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို “တပ် ထိန်းချုပ်” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (၂) နှင့် ပုဒ်မခွဲ (၃) တို့၌ ပါရှိသော “တပ်ထိန်းချုပ်” ဆိုသည့် စကားရပ်များကို “တပ် ထိန်း”ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးအစားထိုးရမည်။ ၂၄။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၁၄ ပုဒ်မခွဲ (က) တွင်ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ” ဆို သည့် စကားရပ်ကို “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ ၂၅။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၁၉ တွင်- (က) ပုဒ်မခွဲ (ခ) ၌ပါရှိသော “ရေတပ် အတွက်ဖြစ်လျှင်” ဆိုသည့် စကားရပ်နောက်တွင် “ရေတပ်စ ခန်းဌာနချုပ်၊” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ဖြည့်စွက်ရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (ဂ) ၌ ပါရှိသော “လေတပ်အတွက်ဖြစ်လျှင်” ဆိုသည့် စကားရပ်၏နောက်တွင် “လေတပ်စ ခန်းဌာန ချုပ်၊” ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ဖြည့်စွက်ရမည်။ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (ဂ) ၌ ပါရှိသော “လေတပ်ရင်း၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ပယ်ဖျက်ရမည်။ ၂၆။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂၃ ပုဒ်မခွဲ (၂) ၌ပါရှိသော “ပုဒ်မ ၃၂၊ ၃၃၊ ၃၆၊ ၆၄(၂)” ဆိုသည့် ပုဒ်မများနောက်တွင် “၃၇(၁) တန်းပြည့် စစ်မှုထမ်းချိန်တွင်စစ်ပြေးမှု၊ ၅၁-က၊ ၆၁-က၊ ၆၄-က” ဆိုသည့် ပုဒ်မများ ကို ဖြည့်စွက်ရမည်။ ၂၇။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၃၂ တွင်ပါရှိသော “စစ်ဥပဒေချုပ်ဌာန” ဆိုသည့် စ ကားရပ်ကို “စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်အစားထိုးရမည်။ ၂၈။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၅၀ တွင်ပါရှိသော “စစ်ဆေးစီရင်ရန်၊ သို့တည်းမဟုတ် ပြစ်မှုသည် နယ်ဘက်ပြစ်မှုဖြစ်လျှင်၊ ရာဇဝတ် တရားရုံးဖြင့်ဖြစ်စေ” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို ပယ်ဖျက်ရ မည်။ ၂၉။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၅၈ ၌ ပါရှိသော “နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက၊ သို့တည်းမဟုတ် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က၊ သို့တည်းမဟုတ် နိုင် ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က ဖြစ်စေ ဤကိစ္စအလို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိတစ်ဦးဦးက” ဆိုသည့် စကား ရပ်ကို “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤကိစ္စအ လို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသည့် အရာရှိတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်အ စားထိုးရမည်။ ၃၀။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော် အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၈၂ တွင်- (က) စာကိုယ်အပိုဒ်ကို- “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် ပြစ်မှုတစ်ခုခုအတွက် စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း ခံရသည့် သို့တည်းမဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက အယူခံပယ်ခြင်းခံရသည့် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးအား” ဆိုသည့် စကားဖြင့် အစားထိုးရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (ဂ) ၌ပါရှိသော “သို့ရာတွင် စစ်တရားရုံးကချမှတ်သည့် တစ်ကျွန်းပို့ဒဏ်ကို ၎င်း၏ကာလ ထက်ပိုသည့် ကာလအတွက် ထောင်ဒဏ်နှင့်လျော့ပေါ့ပြောင်းလဲခြင်းမပြုလုပ်ရ”ဆိုသည့် စကားရပ်ကို ပယ်ဖျက်ရမည်။ ၃၁။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၈၃ ပုဒ်မခွဲ (၁)၌ပါရှိသော “အာဏာပိုင်” ဆိုသည့်စကားရပ်နှင့် “ထိုအာဏာပိုင်” ဆိုသည့်စကားရပ်များကို “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့် အသီးသီး အစားထိုးရမည်။ ၃၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေတွင်- (က) ပုဒ်မ ၁၉၃ ပုဒ်မခွဲ (၂) တွင်ပါရှိသော “ခွင့်ပြုရမည်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “ခွင့်ပြုနိုင်သည်” ဆို သည့် စကားရပ်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ (ခ) ပုဒ်မ ၁၉၄၊ ပုဒ်မ ၁၉၅၊ ပုဒ်မ ၁၉၆ နှင့်ပုဒ်မ ၁၉၇ တို့တွင်ပါရှိသော “ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ”ဆိုသည့် စ ကားရပ်များကို ပယ်ဖျက်ရမည်။ ၃၃။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၉၆ ပုဒ်မခွဲ (င) ၌ပါရှိသော “တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်နှင့် ရေတပ်တိုင်းမှူးသည်၊” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမှူးနှင့် ရေတပ်စခန်း ဌာနချုပ်မှူးတို့သည်၊” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့် အစားထိုးရမည်။ ၃၄။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၁ ကို အောက်ပါအတိုင်း အစားထိုးရမည်- “၂၁၁။ (၁) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤ ကိစ္စအလို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့်အာဏာအပ်နှင်းထားသော အရာရှိတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ စစ်ဘက်အယူခံတရား ရုံးကို ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်အောက် မနိမ့်သည့် အရာရှိကြီးသုံးဦးဖြင့် အခါအားလျော်စွာ ဖွဲ့စည်းရမည်။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ကိစ္စအဝဝကိုဆောင်ရွက်နိုင်ရန် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဖြစ်စေ၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဤကိစ္စအလို့ငှာ အမိန့်စာဖြင့် အာဏာအပ်နှင်းထားသော အရာရှိတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ စစ်ဘက်အယူခံဌာန ကို ဖွဲ့စည်းပေးရမည်။” ၃၅။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၂ ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- “၂၁၂။ (၁) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်းတွင်ဖြစ်စေ၊ ပြင်ပ တွင်ဖြစ်စေ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ညွှန်ကြားသည့်နေရာတွင် ရုံးထိုင်ရမည်။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် ပြဿနာတစ်ရပ်ရပ်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင်အမှုကို ကြားနာစစ်ဆေးသည့် တရားသူကြီးများအနက် များရာတရားသူကြီးများ၏ ထင်မြင်ယူဆချက်အတိုင်း ဖြစ်စေရမည်။ (၃) စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးသည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်ပြီး ဤအခန်းပါပြဋ္ဌာန်း ချက်များနှင့် အညီ ဆုံးဖြတ်ရန်အခွင့်အာဏာရှိသည်။” ၃၆။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၃ ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- “၂၁၃။ (၁) စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရသူသည် မိမိအား ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို စစ် ဘက်အယူခံတရားရုံးတွင် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ အယူခံနိုင်သည်။ (၂) (က) သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသောအမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ခြင်းခံရသူက အယူခံဝင်လို လျှင် စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ချမှတ်ပြီးနောက် ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း စစ်ဘက်အယူခံတရား ရုံးသို့ အယူခံလွှာ တင်သွင်းရမည်။ (ခ) သေဒဏ်မှလွဲ၍ အခြားပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသော အမှုများဖြစ်ပါက အယူခံလိုသူသည် အောက် ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရမည်- (၁) စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးသောအမှုဖြစ်ပါက အတည်ပြုအာဏာပိုင်ထံသို့လည်းကောင်း၊ တပ်တွင်း စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးသောအမှုဖြစ်ပါက ပြန်လည်သုံးသပ်ရေးအာဏာပိုင်ထံသို့လည်းကောင်း ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်ပေးရန် ယင်းတရားရုံးက ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ပြီးနောက် ၁၀ ရက်အတွင်း လျှောက်လွှာတင်သွင်းရမည်။ (၂) ထိုသို့တင်သွင်းသောလျှောက်လွှာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်က မည်သို့အမိန့်ချမှတ် ကြောင်း အကြောင်းပြန်ကြားချက် ရရှိသည့်နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းပြန် ကြားချက်မရရှိပါက သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်ထံသို့ လျှောက်လွှာတင်သွင်းခဲ့သည့် နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ ကုန်ဆုံးပြီးနောက်ထပ်ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ အယူခံဝင်နိုင်သည်။” ၃၇။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၄ ကိုအောက်ပါအတိုင်း အစားထိုးရမည်- “၂၁၄။ စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ တင်ရန် အယူခံလွှာကို ဌာနမှူးထံသတ်မှတ်ထားသော ကာလအ ပိုင်းအခြားအတွင်း တင်သွင်းရမည်။” ၃၈။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၁၇ ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- “၂၁၇။ (၁) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် အပြီးသတ်အယူခံဝင်ရာ တရားရုံးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အခြားမည်သည့်တရားရုံးတွင်မျှ အယူခံဝင်ခွင့် မရှိစေရ။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသည် စစ်ဆေးစီရင်ခဲ့သော အယူခံမှုများကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်သည့် နေ့ ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ထံ တင်ပြရမည်။ (၃) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးက တင်ပြလာသော ဆုံးဖြတ်ချက် နှင့် အယူခံအမှုတွဲကို စိစစ်ပြီးနောက် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို အတည်ပြုကြောင်း သို့မဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပယ်ဖျက်၍ စစ်တရားရုံး၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ပြန် လည်အတည်ပြုကြောင်း သို့မဟုတ် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုပယ်ဖျက်၍ အယူခံတ ရားလိုအားစွဲဆိုထားသော အမှုမှ အပြီးအပြတ်လွတ်ကြောင်း အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် စစ်ဘက် အယူခံတရားရုံးကချမှတ်ခဲ့သော ပြစ်ဒဏ်ကိုပယ်ဖျက်၍ ယင်းပြစ်ဒဏ်ထက်လျော့သော ပြစ်ဒဏ်ကျခံစေ ရန် အမိန့်ကို သို့မဟုတ် ဤဥပဒေကခွင့်ပြုသည့် အခြားသင့်လျော်သည်ဟုထင်မြင်သည့် အမိန့်တစ်ရပ် ရပ်ကို ပြင်ဆင်ချမှတ်နိုင်သည်။ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အဆုံးအဖြတ်သည် အပြီးအပြတ် ဖြစ်သည်။” ၃၉။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၂၂ ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- “၂၂၂။ (၁) စစ်ဥပဒေချုပ်သည် စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးရှိ အယူခံအမှုများတွင် နိုင်ငံတော်အတွက်ကိုယ် တိုင်ဖြစ်စေ၊ ယင်းက စာဖြင့်တာဝန်ပေးအပ်သည့် လက်ထောက်စစ်ဥပဒေချုပ်ရာထူးအောက်မနိမ့်သော အရာရှိတစ်ဦးဦးကို ဖြစ်စေ လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခွင့် ပြုရမည်။ (၂) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးရှိ မည်သည့်အယူခံမှုတွင်မဆို အယူခံတရားလို(မူလရုံးတရားခံ)သည် မိမိ ကရွေးချယ်သဖြင့် ၎င်းအရာရှိမှလည်းကျေနပ်လက်ခံသည့် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်အောက်မနိမ့်သော အရာရှိတစ်ဦးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခွင့် ရှိရမည်။” ၄၀။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၂၃ ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- “၂၂၃။ (၁) စစ်တရားရုံးက ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့်သေဒဏ်ချမှတ်သောအခါ- (က) ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကိုပယ်ဖျက်ပေးရန် အတည်ပြုအာဏာပိုင်ထံသို့ လျှောက်လွှာတင်သွင်းခဲ့ပါ က ထိုလျှောက်လွှာအပေါ် အမိန့်တစ်စုံတစ်ရာမချမှတ်မီဖြစ်စေ၊ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်ပေး ရန် လျှောက်လွှာတင်သွင်းခြင်း မပြုခဲ့ပါက ပုဒ် မ ၂၁၃ (၂) (က) အရ အယူခံဝင်ရန်သတ်မှတ်ထားသည့် ရက်ပေါင်း ၆၀ မပြည့်မီဖြစ်စေ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို အတည်ပြုဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ။ (ခ) စစ်ဘက်အယူခံတရားရုံးသို့ အယူခံလွှာတင်သွင်းထားပါက ယင်းအယူခံမှုကို ပလပ်ခြင်း၊ ရုပ်သိမ်း ခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးဖြတ်ခြင်းမပြုမီ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ။ သို့ရာတွင် တန်းပြည့်စစ်မှုထမ်းချိန်၌ စစ်တရားရုံးက တစ်ဦးတစ်ယောက်သောသူအား ချမှတ်သည့်သေ ဒဏ်ကို အတည်ပြုသည့် အာဏာပိုင်က စစ်စည်းကမ်း၏ အကျိုးအတွက်နှင့် ထိုသူပါရှိသည့် တပ်ဖွဲ့၏ လုံခြုံမှုရရှိရေးအတွက် ထိုသေဒဏ်ချမှတ်ချက်ကို ချက်ချင်းဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း သက်သေခံလက် မှတ်ပေးသောအခါ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် ထိုသေဒဏ်ချမှတ်ချက်နှင့် မသက်ဆိုင်စေရ။” ၄၁။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၂၆ နှင့် ၂၂၇ တို့တွင်ပါရှိသော- “(က) “စစ်ဥပဒေချုပ်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “စစ်ဥပဒေချုပ်ရုံး” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ (ခ) “အတွင်းဝန်” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “ဌာနမှူး” ဆိုသည့်စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ (ဂ) “တပ်မတော်မှတ်တမ်းရုံး၏တပ်မှူး” ဆိုသည့်စကားရပ်ကို “တပ်မတော်မှတ်တမ်းညွှန်ကြားရေး မှူးရုံး” ဆိုသည့် စကားရပ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးအစားထိုးရမည်။” ၄၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၂၃၂ ကို အောက်ပါအတိုင်းအစားထိုးရမည်- “၂၃၂။ ဤအက်ဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် တပ်မတော်ကာ ကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် လိုအပ်သော နည်းဥပဒေ များထုတ်ပြန်နိုင်ပြီး ဤနည်းဥပဒေအရ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြား ချက်များကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။” (ပုံ) သန်းရွှေ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ === ၂၀၂၀ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော် === ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကိုပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၁၂။) ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၈ ရက် (၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်) ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည်ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ၁။ ဤဥပဒေကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ ၂။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ တပ်မတော်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂၅၊ ပုဒ်မခွဲ (၁) ကို အောက်ပါအတိုင်း အစားထိုးရမည်- “(၁) ပုဒ်မခွဲ (၂) တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည့်အတိုင်းမှတစ်ပါး အောက်ပါနေ့ရက်တစ်ခုခုမှ သုံးနှစ်ကုန်ဆုံးသည့် အခါ သက်ဆိုင်ရာပြစ်မှုတစ်ခုခုအတွက် ဤအက်ဥပဒေကို လိုက်နာရသူတစ်ဦးဦးအား စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်ခြင်းကို စတင်မပြုလုပ်ရ- (က) ပြစ်မှုကျူးလွန်သည့်နေ့ရက်၊ (ခ) နစ်နာသူ သို့မဟုတ် အရေးယူပိုင်ခွင့်ရှိသူက ပြစ်မှုကျူးလွန်ကြောင်း မသိရှိရာမှ ယင်းပြစ်မှုကျူးလွန် ကြောင်းကို သိရှိလာသည့်အခါ ၎င်းတို့သိရှိသည့် နေ့ရက်များအနက် စောရာနေ့ရက်၊ (ဂ) နစ်နာသူ သို့မဟုတ် အရေးယူပိုင်ခွင့်ရှိသူက ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ မည်သူဖြစ်ကြောင်းမသိရှိရာမှ ယင်းပြစ်မှုကျူးလွန်သူ မည်သူဖြစ်ကြောင်းကို ၎င်းတို့သိရှိသည့်နေ့ရက်များအနက် စောရာနေ့ရက်။” ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ (ပုံ) ဝင်းမြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် == တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ (၂၀၁၀ ခုနှစ်) == ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ (နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ်၊ ၃၂ / ၂၀၁၀) ၁၃၇၂ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် (၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်) နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ===အခန်း(၁)=== အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက် ၁။ ဤဥပဒေကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေး ဥပဒေ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ ၂။ ဤဥပဒေတွင် ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်စေရမည်- (က) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏တပ်မတော်ကို ကွပ်ကဲ အုပ်ချုပ်သည့် အကြီးအကဲကို ဆိုသည်။ (ခ) တပ်မြို့ ဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)တပ်ဖွဲ့များ အခြေစိုက်နေထိုင်သော နေရာနှင့် တပ်ဖွဲ့များ အသုံးပြုရန် လိုအပ်သည့် နေရာများကို ဤဥပဒေအရ တပ်မြို့အဖြစ်သတ်မှတ်သည့် နယ်မြေ ကိုဆိုသည်။ (ဂ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ တပ်မြို့ကိစ္စများစီမံခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်ရန် ဖွဲ့စည်းထား သော အဖွဲ့ ကိုဆိုသည်။ (ဃ) တပ်နယ်မှူး ဆိုသည်မှာ တပ်နယ်တစ်ခုတွင် တပ်ရင်း၊ တပ်ဖွဲ့များကို အခါအားလျော်စွာ ကြီးကြပ် ကွပ်ကဲရန် တိုင်းမှူး သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာ စစ်ဌာနချုပ်ကခန့်ထားသော တပ်မတော်အရာရှိကိုဆိုသည်။ (င) ဥက္ကဋ္ဌ ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့အား ကြီးကြပ် အုပ်ချုပ်သူကိုဆိုသည်။ (စ) အတွင်းရေးမှူး ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများအား အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၏ စီမံကွပ်ကဲမှုဖြင့် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသူကို ဆိုသည်။ (ဆ) ကျန်းမာရေးအရာရှိ ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့ကျန်မားရေးကိစ္စများ အတွက် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသော တပ်မတော်ဆေး အရာရှိ သို့မဟုတ် မြို့နယ်ကျန်းမာရေးအရာရှိ ဆေးမှူးကို ဆိုသည်။ (ဇ) လမ်း ဆိုသည်မှာ လမ်းနှင့် တံတားအသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေအရ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော လမ်းနှင့်ယင်း လမ်း၏ နယ်နိမိတ် သို့မဟုတ် လမ်းမကြီးနှင့် ယင်းလမ်းမကြီး၏ နယ်နိမိတ်ကို ဆိုသည်။ (ဈ) ဈေး ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် နယ်မြေ အတွင်းရှိ ပြည်သူများအတွက် သား၊ ငါး၊ သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သက်ရှိတိရစ္ဆာန်များ သို့မဟုတ် အခြားစားသောက် ကုန်နှင့် ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချသည့် နေရာကိုဆိုသည်။ (ည) တပ်မြို့ဈေး ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်၌ ရှိသော ဈေးကို ဆိုသည်။ (ဋ) သားသတ်ရုံ ဆိုသည်မှာ လူအများစားသုံးရန် အသားကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ရောင်းချရန် အလို့ငှာ တိရစ္ဆာန်များကိုသတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် မြို့နယ်စည်ပင် သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင်နေရာကို ဆိုသည်။ (ဌ) တပ်မြို့သားသတ်ရုံ ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်၌ ရှိသော သားသတ်ရုံကို ဆိုသည်။ (ဍ) အဆောက်အအုံ ဆိုသည်မှာ မည်သည့်ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းဖြင့် မဆို ယာယီ သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း ဆောက်လုပ်သည့် အိမ်၊ တိုက်၊ တဲ၊ တစ်ဖက်ယပ်၊ အမိုးပါရှိသော အခြားအဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် ယင်းတို့၏ အစိတ်အပိုင်းကို ဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် အဆောက်အအုံနံရံ၊ မြေထိန်းနံရံ၊ အကာအရံ၊ ဝင်းတံခါး၊ ခြံစည်းရိုး၊ ဝင်းထရံ၊ ဇာတ်ခုံ၊ တိုင်၊ ကျားထောက် သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံ၏ အကြမ်းထည်လည်း ပါဝင်သည်။ (ဎ) ပေါင်းစပ်နံရံ ဆိုသည်မှာ ပိုင်ရှင်သီးခြားဖြစ်သည့် အဆောက်အအုံ နှစ်ခုအကြားတွင် ခွဲခြားနေထိုင်အသုံးပြုရန် ပေါင်းစပ် ကာရံ ထားသည့် နံရံကိုဆိုသည်။ (ဏ) ရေပေးရေးလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့အတွင်း ရေပေးရန် ကိစ္စတွင်သုံးသည့်ချောင်း၊ မြောင်း၊ အင်း၊ အိုင်၊ ရေတွင်း၊ ရေကန်၊ ရေစုပ်စက်၊ ရေသယ်ကား၊ ရေဘုံဘိုင်နှင့် ရေပြွန်တို့အပါအဝင် ရေပေးရန်ကိစ္စတွင်သုံးသည့် စက်ကိရိယာ၊ မြေ၊ အဆောက်အအုံ၊ တံတားနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ဆိုသည်။ (တ) မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ တိရစ္ဆာန်များ မွေးမြူခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သားဖောက်ခြင်း၊ သိုလှောင်ခြင်း၊ သုတေသနပြု ခြင်း၊ ရောင်းချခြင်းနှင့် နို့နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။ (ထ) နေထိုင်သူ ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် နယ်မြေအတွင်း နေထိုင်သူ သို့မဟုတ် အလုပ်လုပ် ကိုင်နေသူ သို့မဟုတ် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းကိုပိုင်ဆိုင်သူ သို့မဟုတ် လက်ဝယ်ရှိသူကိုဆိုသည့် အပြင် အကယ်၍ အငြင်းအခုံ ဖြစ်ပွား ခဲ့လျှင် နေထိုင်သူဖြစ်ကြောင်းသက်ဆိုင်ရာ တရားရုံးက အဆုံးအဖြတ်ပေးခြင်း ခံရသူကိုဆိုသည်။ (ဒ) လက်ဝယ်ရှိသူ ဆိုသည်မှာ ပိုင်ရှင်အပါအဝင် မြေနှင့် အဆောက်အအုံတွင် နေထိုင်အသုံးပြုသူကို ဆိုသည်။ (ဓ) ကူးစက်တတ်သောရောဂါ ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့လည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန်မှ လူသို့လည်းကောင်း၊ သွေးနှင့် သွေးထွက်ပစ္စည်းများမှတစ်ဆင့် လူသို့လည်းကောင်း၊ လူ့အသုံးအ​ဆောင်ပစ္စည်းများမှတစ်ဆင့် လူသို့လည်းကောင်း၊ အစားအသောက်မှတစ်ဆင့် လူသို့လည်းကောင်း၊ ခြင်၊ ယင်၊ လှေးစသည့် ပိုးမွှားကောင် များမှတစ်ဆင့် လူသို့လည်းကောင်း၊ ကူးစက်တတ်သောရောဂါကို ဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနက အခါအားလျော်စွာ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါအဖြစ်သတ်မှတ် သည့် ကူးစက်ရောဂါများလည်း ပါဝင်သည်။ (န) နှောင့်ယှက်မှု ဆိုသည်မှာ လူ၏ အာရုံခံစားမှု၊ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်နှင့် ကျန်းမာရေးတို့ကို ထိခိုက်နစ်နာ စေမည့် ပြုလုပ်မှုနှင့် ပျက်ကွက်မှုများကို ဆိုသည်။ (ပ) ဘီးတပ်ယာဉ် ဆိုသည်မှာ မော်တော်ကား၊ မီးရထား၊ မော်တော် ဆိုင်ကယ်နှင့် စက်ဘီး၊ ဆိုက်ကားနှင့် လက်တွန်းလှည်းအပါအဝင် ဘီးတပ်ထားသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်များကို ဆိုသည်။ (ဖ) အိမ် ဆိုသည်မှာ စစ်မှုထမ်းတစ်ဦးနေထိုင်ရန် သို့မဟုတ် စစ်ဘက် ရိပ်သာတစ်ခုပြုလုပ်ရန် သင့်လျော်သော အဆောက်အအုံကိုဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် အဆောက်အအုံနှင့် ဆက်စပ်နေသော မြေနှင့် အဆောက်အအုံ များလည်း ပါဝင်သည်။ (ဗ) စစ်ဘက်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) တာဝန်များအရ တပ်နယ်တစ်ခု၌ တာဝန် ထမ်းဆောင်နေသော ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ သို့မဟုတ် အရာခံဗိုလ်ကို ဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ အမိန့်စာဖြင့် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအလို့ငှာ တပ်နယ်ရုံးနှင့် တပ်မတော်ဌာန တစ်ခုခုတွင် အရာရှိတာဝန်ထမ်း​ဆောင်နေ သူ လည်းပါဝင်သည်။ (ဘ) ပိုင်ရှင် ဆိုသည်မှာ တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေကွက်ပိုင်ဆိုင်သူကို ဆိုသည်။ ယင်း စကားရပ်တွင် အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေကွက်ကို အငှားချထားခြင်းကိစ္စ၌ ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်စားလှယ် ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ယုံမှတ် အပ်နှံခံရသူ အဖြစ်ဖြင့်ဖြစ်စေ အိမ်လခ သို့မဟုတ် မြေငှားခကို လက်ခံရရှိနေသူ သို့မဟုတ် ရရှိထိုက်သူတို့လည်း ပါဝင်သည်။ ===အခန်း(၂)=== တပ်မြို့သတ်မှတ်ခြင်း နှင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း ၃။ အစိုးရအဖွဲ့သည် အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) တပ်ဖွဲ့ များ အခြေစိုက်သောနေရာနှင့် တပ်ဖွဲ့များအသုံးပြုရန် လိုအပ်သည့်နေရာများကို နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်၍ တပ်မြို့ အဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် တပ်မြို့အဖြစ်မှပယ်ဖျက်ခြင်းနှင့်ခွဲထုတ်ခြင်းများပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၄။ (က) အစိုးရအဖွဲ့သည် အမိန့်ပြန်တမ်းထုတ်ပြန်၍ တပ်မြို့နှင့်ဆက်စပ်လျက်ရှိသည့်မည်သည့် ဒေသ၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာကိုမဆို တပ်မြို့နယ်နိမိတ်သို့ထည့်သွင်းရန်သော်လည်းကောင်း၊ တပ်မြို့တွင်ပါဝင်သည့် မည်သည့် ဒေသ၊ ရပ်ကွက်၊ကျေးရွာကိုမဆို ယင်းတပ်မြို့မှခွဲထုတ်ရန်သော်လည်းကောင်း ရည်ရွယ်ကြောင်းထုတ်ပြန်ကြေညာနိုင် သည်။ (ခ) တပ်မြို့သို့မဟုတ် ဒေသ၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာတွင် နေထိုင်သူမည်သူမဆို ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ထုတ်ပြန်ထားသော အမိန့်ကြော်ငြာစာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ယင်းအမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှ ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်အတွင်း အစိုးရ အဖွဲ့သို့ ကန့်ကွက်စာ တင်သွင်းနိုင်သည်။ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်သည့်နေ့မှ ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ် ကုန်ဆုံးသောအခါ အစိုးရ အဖွဲ့သည် ကန့်ကွက်ချက်မရှိလျှင်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ကန့်ကွက်စာ တင်သွင်းခြင်းရှိလျှင် ယင်း ကန့်ကွက်ချက်ကို စုံစမ်း စစ်ဆေး ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက်လည်းကောင်း ယင်းထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာနှင့် စပ်လျဉ်းသော ဒေသ၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာဖြစ်စေ၊ ယင်း၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုဖြစ်စေ တပ်မြို့အတွင်း ထည့်သွင်း နိုင်သည် သို့မဟုတ် တပ်မြို့မှ ခွဲထုတ်နိုင်သည်။ ၅။ ပုဒ်မ ၄ အရ အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်၍ တပ်မြို့အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း ခံရသော ဒေသ၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာသည်တည်ဆဲဥပဒေများ၊နည်းဥပဒေများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် အကျုံးဝင်သည့်အပြင် ဤဥပဒေပါ ညွှန်ကြားချက်များကိုလည်း လိုက်နာရမည်။ ၆။ (က) ပုဒ်မ ၃ အရ အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်၍ တပ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်သည့် နယ်မြေတစ်ခုလုံးကို တပ်မြို့ အဖြစ်မှ ရပ်စဲရန် လိုအပ်လျှင် အောက်ပါအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမည်- (၁) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သော ပစ္စည်းကိုဖြစ်စေ၊ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ စာရင်းအင်းနှင့်တကွ လွှဲပြောင်းနိုင်ရန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏အမိန့်တောင်းခံ၍ သက်ဆိုင်ရာ ရုံး၊ ဌာနသို့လွှဲအပ်ခြင်း၊ (၂) ရရန်၊ပေးရန်ကြွေးမြီများကို စာရင်းအင်းနှင့်တကွကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏အမိန့်တောင်းခံ၍ သက်ဆိုင်ရာ ရုံး၊ ဌာနသို့လွှဲအပ်ခြင်း၊ (၃) ဖျက်သိမ်းမိန့်သတ်မှတ်သည့်နေ့အထိ တပ်မြို့စည်ပင် သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင်ငွေများကို စာရင်းဇယားပြုလုပ်၍ နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေစာရင်းသို့ သက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အပ်နှံခြင်း။ (ခ) ပုဒ်မ ၃ အရ တပ်မြို့တွင် ပါဝင်သော ဒေသ၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာ သို့မဟုတ် ယင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို တပ်မြို့အဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ခဲ့လျှင် ယင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည်တို့ကိုလည်း ပုဒ်မခွဲ (က) နှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။ === အခန်း(၃) === တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း ၇။ တပ်မြို့တိုင်းတွင် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့တစ်ခုစီကို ဖွဲ့စည်းရမည်။ ယင်းအဖွဲ့ဖွဲ့စည်းခွင့်၊ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခွင့်၊ ရုပ်သိမ်းခွင့် တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ စစ်ထောက်ချုပ်မှ တစ်ဆင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်ကိုရယူ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ၈။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ အမည်ရှေ့တွင် သက်ဆိုင်ရာဒေသ အမည်ကိုဖော်ပြရမည်။ ယင်းအဖွဲ့တွင် ရုံးတံဆိပ်တစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်ပြီး ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်းများနှင့် မရွှေ့မပြောင်းနိုင်သောပစ္စည်းများကိုလက်ဝယ် ရယူခွင့်၊ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ ပဋိညာဉ် စာချုပ်ချုပ် ဆိုပိုင်ခွင့်ရှိရမည်။ ထို့ပြင် ယင်း၏အမည်ဖြင့် တရားစွဲဆိုနိုင်ခွင့်၊ တရားစွဲဆို ခံနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ၉။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ကို အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်- (က) တပ်နယ်မှူး၊ ဥက္ကဋ္ဌ (ခ) တပ်မြို့အတွင်းရှိတပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)မှအရာရှိတစ်ဦး၊ အဖွဲ့ဝင် (ဂ) တပ်မတော်ဆေးတပ်ဖွဲ့မှအရာရှိ(ဆေးမှူး) တစ်ဦး၊ အဖွဲ့ဝင် (ဃ) တပ်မတော်အင်ဂျင်နီယာတပ်မှ အင်ဂျင်နီယာအရာရှိ တစ်ဦး၊ အဖွဲ့ဝင် (င) တိုင်းမှူးမှ ရွေးချယ်သူ၊ အတွင်းရေးမှူး ၁၀။ ပုဒ်မ ၉ ပါ အဖွဲ့ဝင်များ၏ အမည်စာရင်းကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမှူးမှ ရွေးချယ်၍ စစ်ထောက်ချုပ်မှတစ်ဆင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သို့ တင်ပြခန့်အပ်ရမည်။ ===အခန်း(၄)=== တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ ၁၁။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် အောက်ပါလုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ရမည်- (က) တပ်မြို့မြေများကို တည်ဆဲဥပဒေများနှင့်အညီ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ (ခ) ဤဥပဒေအရ ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းများကို ညှိနှိုင်းဆုံးဖြတ်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဂ) နှစ်စဉ်ရသုံးမှန်းခြေငွေစာရင်းများကို အတည်ပြုခြင်း၊ (ဃ) တပ်မြို့အတွင်း အခွန်များစည်းကြပ်နိုင်ရန်ညှိနှိုင်းခြင်း၊ အခွန်နှုန်းထားများ သတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ (င) အခွန်ငွေများတိုးတက်မှုကို အခါအားလျော်စွာ ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း၊ (စ) အခြားဒေသန္တရ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်း၍ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိမည့် ကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဆ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သို့ ပေးအပ်ထားသော ပစ္စည်းများကို ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်ထားသော နည်းဥပဒေ များနှင့်အညီ စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ (ဇ) တပ်မြို့အတွင်း လမ်းသစ်များဖောက်လုပ်ရန်နှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အဆောက်အအုံများ၊ အဝန်း အဝိုင်းများ ပြုလုပ်နိုင်ရေးအတွက် မြေများသိမ်းယူရန် လိုအပ်သော အစီအမံ ပြုလုပ်ခြင်း၊ (ဈ) ပန်းဥယျာဉ်များ၊ ကလေးကစားကွင်းများ၊ ရုံးများ၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများ၊ သောက်ရေ၊ ရေတွင်း၊ ရေကန်များနှင့်အများပြည်သူများအတွက်အသုံးဝင်မည့်အခြားလုပ်ငန်းဆောင်တာများတည်ထောင်ခြင်း၊ ဆောက် လုပ်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းအတွက် စီမံကိန်းများပြုလုပ်ခြင်း၊ (ည) ကျန်းမာရေးနှင့် မညီညွတ်သော ရပ်ကွက်များကို ပြုပြင်ရန် အစီအမံများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ (ဋ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအတွက် ဤဥပဒေပါ အခြားလုပ်ငန်း တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း။ ၁၂။ ဥက္ကဋ္ဌသည် အောက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများကို စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရမည်- (က) မိမိကိုယ်တိုင်နှင့်အဖွဲ့ဝင်များအား တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံး အကောင်အထည် ဖော်ရမည့် ဥပဒေ၊နည်းဥပဒေများနှင့်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကိုကျွမ်းကျင်အောင် ဆည်းပူးလေ့လာဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ခ) အများပြည်သူစုဝေးရာနေရာများနှင့် သွားလာရာ လမ်းများတွင် လျှပ်စစ်မီးရရှိရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ (ဂ) အများပြည်သူအား ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်စေပြီး ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရာ တွင် လိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းများ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဃ) လူအများ အန္တရာယ်မဖြစ်စေရန် လမ်းများနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများတွင် မလိုလားအပ်သည့် အတားအဆီးများ၊ ဘေးအန္တရာယ် မကင်းသည့် အဆောက်အအုံများနှင့် နေရာများကို ကင်းလွတ် လုံခြုံအောင် ပြုလုပ်ခြင်း နှင့် ဖယ်ရှားခြင်း၊ (င) သုသာန်အတွက် မြေများသိမ်းယူထားရှိခြင်း၊ ယင်းမြေများကို ပြောင်းလဲခြင်း၊ စည်းကမ်း သတ်မှတ်ခြင်း၊ (စ) လမ်းများ၊ လမ်းကူးတံတားများ၊ ဈေးများ၊ သားသတ်ရုံများ၊ အိမ်သာများ၊ ရေမြောင်းများနှင့် အညစ် အကြေးပြွန်များ စသည့်တို့ကို ဆောက်လုပ်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ (ဆ) လမ်းဝဲယာနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာများတွင် သစ်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ပြုစုထိန်းသိမ်းခြင်း၊ (ဇ) လူအများသောက်သုံးရန် သန့်ရှင်းသောရေရရှိရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သောက်သုံးရန်ရေကိုမညစ် ညမ်းစေရန် ကာကွယ်တားဆီးခြင်းနှင့် မသန့်ရှင်းသောရေကို သုံးစွဲခြင်းမှ တားဆီးခြင်း၊ (ဈ) ဖွား၊ သေစာရင်း မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ (ည) မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားလျှင် ငြိမ်းသတ်ခြင်းနှင့် အသက်အိုးအိမ် ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း၊ (ဋ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ထံ အပ်နှံ ထုတ်ပေးပစ္စည်းများကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဌ) တပ်မြို့အတွက် မြေတိုင်းတာခြင်းနှင့် စစ်ဆေးခြင်း၊ (ဍ) ကူးစက်တတ်သောရောဂါဖြစ်ပွားပါက လိုအပ်သည့် အကူအညီများ ပေးခြင်း၊ (ဎ) တပ်မြို့တွင် နေထိုင်ကြသော အများပြည်သူ၏ ကျန်းမာရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့်သက်သာ ချောင်ချိရေးတို့အတွက် ပိုမိုထိ ရောက်မည့် နည်းလမ်းများဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဏ) အမှိုက်နှင့် အညစ်အကြေးများစွန့်ပစ်ရန် သင့်လျော်သည့်နေရာများ သတ်မှတ် ထားရှိစေခြင်း၊ ယင်းသတ်မှတ် နေရာသို့ သယ်ယူစွန့်ပစ်စေခြင်း။ (တ) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ခွင့်ပြုထားသော တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဆိုင်ရာ အထူးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ထ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် ရန်ပုံငွေအခြေအနေကို လေးလ တစ်ကြိမ်နှင့် နှစ်ချုပ်ငွေစာရင်းကို တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်သို့ တင်ပြ အစီရင်ခံခြင်း၊ ငွေစာရင်းနှင့် ပစ္စည်းစာရင်းများကို သက်ဆိုင်ရာ အထက်ဆင့် အရာရှိကြီးများ၏ စစ်ဆေးမှုကိုခံယူခြင်း၊ (ဒ) ဤဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း၊ အခြားတည်ဆဲဥပဒေအရသော်လည်းကောင်း ပေးအပ်သောတာဝန် ဝတ္တရားများကို ထမ်းဆောင်ခြင်း။ ၁၃။ အတွင်းရေးမှူးသည် အောက်ပါ လုပ်ငန်းတာဝန်ဝတ္တရားများ ဆောင်ရွက်ရမည်- (က) မိမိကိုယ်တိုင်နှင့် အဖွဲ့ဝင်များအား တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံး အကောင်အထည်ဖော်ရမည့် ဥပဒေ၊နည်းဥပဒေများနှင့်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကိုကျွမ်းကျင်အောင်ဆည်းပူးလေ့လာ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ခ) ဤဥပဒေအရ မိမိအား အပ်နှင်းထားသောတာဝန်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဂ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်ချက်ချထားသောလုပ်ငန်းများနှင့် ဥက္ကဋ္ဌကပေးအပ်သည့် လုပ်ငန်းတာဝန် များကို ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ဃ) သာမန်အားဖြင့် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရာတွင် ဥက္ကဋ္ဌထံမှ ခွင့်ပြုမိန့် ရယူဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သော်လည်း အများပြည်သူအကျိုးငှာ သို့မဟုတ် လုံခြုံရေးအတွက် အရေးတကြီးဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်ပါကမည်သည့်လုပ်ငန်း ကိုမဆို ချက်ချင်းလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းနှင့် ယင်းသို့ဆောင်ရွက်ရာတွင်ကုန်ကျစရိတ်ကို တပ်မြို့ဘဏ္ဍာငွေမှ ကျခံသုံးစွဲ၍ အရေးယူဆောင်ရွက်သည့်အမှုကိစ္စကို အကျိုးအကြောင်းနှင့်တကွ ဥက္ကဋ္ဌထံ အမြန်တင်ပြခြင်း၊ (င) အခွန်စည်းကြပ်ကောက်ခံခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရသော အဆောက်အအုံများနှင့် မြေများ၏သန့်ရှင်းရေးကို တာဝန်ယူ၍ အခမဲ့ ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ (စ) ငွေစာရင်းနှင့်ပစ္စည်းစာရင်းများကို လစဉ်ရေးဆွဲ၍ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် စာရင်းစစ်အဖွဲ့သို့ တင်ပြ၍ အစစ်ဆေးခံခြင်း။ ===အခန်း(၅)=== တပ်မြို့ ရငွေ၊ သုံးငွေနှင့် ပစ္စည်းများ ၁၄။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာငွေအပေါ် ရပ်တည်၍ လုပ်ငန်းများကို မိမိတို့၏ ဘဏ္ဍာငွေအစီအစဉ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ကြရမည်။ ၁၅။ (က) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ရငွေနှင့်သုံးငွေအတွက် ဥက္ကဋ္ဌသည် နှစ်စဉ်နိုင်ငံတော်၏ ဘဏ္ဍာငွေ အရအသုံးဆိုင်ရာဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် ရငွေတို့ကို စီမံ ကြီးကြပ် ကောက်ခံခြင်းနှင့် သုံးငွေတို့ကို စီမံ ခန့်ခွဲခြင်းပြုရမည်။ ထို့ပြင် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များ၏လုပ်ငန်း လိုအပ်ချက်အရ အစိုးရအဖွဲ့က သတ်မှတ်ပေးသောရငွေတို့ကို စီမံကြီးကြပ်ကောက်ခံခြင်းနှင့် သုံးငွေတို့ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်းများကိုလည်းဆောင်ရွက် ရမည်။ (ခ) ဥက္ကဋ္ဌသည် မိမိအားအပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကိုမိမိလက်အောက်ရှိလုပ်ငန်းဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်အသီးသီး အား လွှဲအပ် ဆောင်ရွက်စေနိုင်သည်။ (ဂ) ရငွေများကို စီမံကြီးကြပ် ကောက်ခံရာတွင်လည်းကောင်း၊ သုံးငွေများကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင်လည်းကောင်း နှစ်စဉ်နိုင်ငံတော်၏ဘဏ္ဍာငွေအရအသုံးဆိုင်ရာဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ သက်ဆိုင်ရာဥပဒေများ၊ နည်းဥပဒေ များ၊ စည်းမျဉ်းများ၊ စည်းကမ်းများ၊ အမိန့်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက် ရမည်။ ၁၆။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်သော်လည်း ကောင်းလိုအပ်သည့်ငွေကို ထောက်ပံ့ငွေဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ချေးငွေဖြင့်ဖြစ်စေအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက် ရယူဆောင်ရွက် နိုင်သည်။ ၁၇။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည်မိမိတို့နှင့်သက်ဆိုင်သောတည်ဆဲဥပဒေများ၊နည်းဥပဒေများ၊ စည်းမျဉ်း များ၊ စည်းကမ်းများ၊ အမိန့်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များအရ ခွင့်ပြုထားသော အခွန်အကောက်အမျိုးအစားများကို သာ ကောက်ခံနိုင်သည်။ ၁၈။ (က) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ရငွေများမှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်သည်- (၁) ဤဥပဒေအရဖြစ်စေ၊ ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်ထားသော နည်းဥပဒေများ သို့မဟုတ် စည်းမျဉ်းဥပဒေအရ ဖြစ်စေ ရသောဝင်ငွေများ၊ (၂) တပ်မြို့အတွင်းကျူးလွန်သည့် ပြစ်မှုအတွက် တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ အမိန့်အရ ဖြစ်စေရရှိသည့် ဒဏ်ကြေးငွေများ၊ (၃) တပ်မြို့ဘဏ္ဍာငွေသို့ ပေးသွင်းရမည်ဟုထည့်သွင်းဖော်ပြထားသောမည်သည့်ညွှန်ကြားချက်အရ မဆိုရရှိသည့် ငွေများ၊ (၄) တည်ဆဲဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်အရ ကောက်ခံရသည့်ဒဏ်ငွေများကို တပ်မြို့ဘဏ္ဍာငွေသို့ ပေးသွင်း ရမည်ဟု အစိုးရအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ရရှိသောငွေများ။ (ခ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ရငွေများကို အနီးဆုံးသောမြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်တွင် အပ်နှံထားခြင်းနှင့် ထုတ်ယူခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည်။ ၁၉။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က သိမ်းယူထားသည့် သို့မဟုတ် စီမံပြုလုပ်ထားသည့် သို့မဟုတ် ထိန်းသိမ်း ထားသည့် အောက်ပါပစ္စည်းများသည် တပ်မြို့ပိုင်ပစ္စည်းများဖြစ်စေရမည်။ ၎င်းတို့ကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေး အဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားမှု၊ အုပ်ချုပ်မှု၊ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ထားရှိရမည်- (က) ဈေးများ၊ သားသတ်ရုံများ၊ မြေဩဇာရုံများ၊ မိလ္လာရုံများနှင့် အဆောက်အအုံများ၊ (ခ) အများပြည်သူတို့အတွက် ရေသိုလှောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေပေးရေး လုပ်ငန်းများ၊ (ဂ) တံတားများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ စက်ပစ္စည်းများ၊ ယင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ (ဃ) အညစ်အကြေးပြွန်များ၊ရေမြောင်းများ၊လမ်းကူးတံတားများ၊ချောင်းမြောင်းများ၊ ယင်းတို့နှင့်သက်ဆိုင်သည့် လုပ်ငန်းများနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများ၊ (င) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ သိမ်းယူထားသည့် အညစ်အကြေးများ၊ ပြာများ၊ ကျွဲ နွားတိရစ္ဆာန်ချေး အစရှိသည်များ၊ (စ) တပ်မြို့အတွင်းရှိ လမ်းများ၊ အဆောက်အအုံများနှင့် စိုက်ပျိုးထားသည့် သစ်ပင်များ၊ (ဆ) နိုင်ငံတော်အစိုးရက တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သို့ လွှဲပြောင်းပေးသည့် မြေနှင့် အခြားပစ္စည်းများ။ ၂၀။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့ဘဏ္ဍာငွေများကို မိမိအားအပ်နှင်းထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အညီ အောက်ပါဦးစားပေး အစီအစဉ် အတိုင်းသုံးစွဲရမည်- (က) ပေးရန်ရှိသည့် ကြွေးမြီများ၊ (ခ) အမှုထမ်း၊ အရာထမ်းများအတွက် လစာနှင့် စရိတ်များ၊ (ဂ) ဤဥပဒေနှင့် နည်းဥပဒေများအရလည်းကောင်း၊ တည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်အရလည်းကောင်း ပေးချေရန် ပြဋ္ဌာန်း သတ်မှတ်ထားသောစရိတ်များ။ ===အခန်း(၆)=== အခွန်စည်းကြပ်ခြင်း ၂၁။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များဥပဒေအရ လည်းကောင်း၊ တည်ဆဲဥပဒေများ အရလည်းကောင်း စည်းကြပ်နိုင်သောအခွန်ကို အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန်၍ တပ်မြို့များတွင်လည်း စည်းကြပ် နိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ၂၂။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည်- (က) ပုဒ်မ ၂၁ အရ မည်သည့် အခွန်ကိုမဆို စည်းကြပ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိပါက အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ အခြားသင့်လျော်သည့်နည်းလမ်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာနိုင်သည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ထုတ်ပြန်ကြေညာသည့် ကြော်ငြာစာတိုင်းတွင် အောက်ပါအကြောင်းအရာများပါရှိရမည်- (၁) စည်းကြပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့်အခွန်၊ (၂) အခွန်စည်းကြပ်ရမည့် ပစ္စည်းအမျိုးအမည်၊ (၃) စည်းကြပ်မည့် အခွန်နှုန်းထား။ ၂၃။ တပ်မြို့တွင် နေထိုင်သူမည်သူမဆို ပုဒ်မ ၂၂၊ ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ထုတ်ပြန် ကြေညာသည့်နေ့ရက်မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း ယင်းကြေညာချက်အားလုံးကိုသော်လည်းကောင်း၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုသော်လည်းကောင်း ကန့်ကွက်လိုပါက စာဖြင့် ရေးသား ၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးထံသို့ တင်သွင်းနိုင်သည်။ ၂၄။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ပုဒ်မ ၂၃ အရ တင်သွင်းသော ကန့်ကွက်ချက်ကို စိစစ်ပြီး မူလကြေညာထား သည့်အတိုင်းသော်လည်းကောင်း၊ ပြင်ဆင်၍သော်လည်းကောင်း စည်းကြပ်ကောက်ခံ ခွင့်ပြုနိုင်သည်။ ၂၅။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့တွင် အောက်ပါအခွန်အမျိုးအစားများကို စည်းကြပ်ကောက်ခံရန် သတ်မှတ်သည်- (က) ပစ္စည်းခွန်၊ (ခ) ရေခွန်၊ (ဂ) မီးခွန်၊ (ဃ) သန့်ရှင်းရေးခွန်၊ (င) ဈေးကောက်နှင့် ဆိုင်ခန်းငှားခများ၊ (စ) သားသတ်လိုင်စင်ကြေးများ၊ (ဆ) ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းလိုင်စင်များ၊ (ဇ) ဘီးခွန်များ၊ (ဈ) အထူးအစီအစဉ်အရ ဆောင်ရွက်ပေးရသော သန့်ရှင်းရေးခွန်များ၊ (ည) ပြပွဲ၊ ဇာတ်ပွဲ၊ ရုပ်ရှင်၊ ဗွီဒီယို၊ ကာရာအိုကေ၊ အင်တာနက်ကဖေး(Internet Cafe) စသည့်တို့၏လိုင်စင်ကြေး များ။ ၂၆။ ပုဒ်မ ၂၅ အရ စည်းကြပ်ခွင့်ပြုသော အခွန်အခ(လိုင်စင်ကြေးအပါအဝင်) တို့ကို စည်းကြပ်သည့်နည်းစနစ်၊ ကောက်ခံမည့်နည်းစနစ်၊ အခွန်နှုန်းထားလျော့ပေါ့ခွင့်၊ ကင်းလွတ်ခွင့်၊ အခွန်စည်းကြပ်မှုအတွက် အယူခံခြင်း ကိစ္စသည်များအတွက် တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က သင့်လျော်သော စည်းကမ်းဥပဒေများ ထုတ်ပြန်ရမည်။ အခွန်စည်းကြပ်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ ၂၇။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များဥပဒေပါ အခွန်စည်းကြပ်ခြင်း၊ကောက်ခံ ခြင်းဆိုင်ရာ နည်းလမ်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ၂၈။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံ၊ တည်းခိုရန် အဆောက်အအုံ၊ ရိပ်သာ သို့မဟုတ် မည်သည့်ကိစ္စအတွက်မဆို အသုံးပြုသည့်အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေများကို သန့်ရှင်းရေး ဆောင်ရွက်ပေးရန်အလို့ငှာ အထူးနှုန်းသတ်မှတ်၍ စီမံဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်။ ဥက္ကဋ္ဌသည် ယင်းသို့ဆောင်ရွက် ပေးရမည့်လုပ်ငန်းအတွက် ကုန်ကျမည့် ခန့်မှန်းခြေစရိတ်ကို ကြိုတင်လျာထားပြီး ယင်းသို့ စီမံဆောင်ရွက် ပေးရသည့်အတွက် လုပ်ဆောင်ခငွေ ပေးဆောင်မည့်သူနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ၂၉။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် ပုဒ်မ ၂၈ အရ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံ၊ တည်းခိုရန် အဆောက်အအုံ၊ ရိပ်သာ သို့မဟုတ် မြေများကို သန့်ရှင်းရေး ဆောင်ရွက်သောအထူးနှုန်းသတ်မှတ်၍ စီမံဆောင်ရွက်ပေးခဲ့လျှင် ယင်းအဆောက်အအုံနှင့်မြေကို တပ်မြို့ အတွင်းတွင် သန့်ရှင်း ရေးခွန် စည်းကြပ်ကောက်ခံခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုရမည်၊ (ခ) အောက်ပါအဆောက်အအုံနှင့် မြေများတွင် အမှိုက်၊ ပလတ်စတစ်၊ ရေဆိုးနှင့် အညစ်အကြေးများ သန့်ရှင်း​ရေးအတွက် တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က အခမဲ့ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ သို့သော်ပစ္စည်းခွန်၊ ရေခွန်၊ မီးခွန်နှင့် သန့်ရှင်းရေး အခွန်စည်းကြပ် ကောက်ခံခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုရမည်- (၁) ပညာရေးအတွက် အသုံးပြုသည့်အဆောက်အအုံများ၊ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်များ၊ ကစားကွင်းများ၊ အများပြည်သူများ အခမဲ့ အသုံးပြုနိုင်သည့် ဇရပ်များ၊ (၂) ဘုရားဝတ်ပြုရန် သီးသန့်သတ်မှတ်ထားသော နေရာများ၊ (၃) အလှူခံငွေဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထိန်းသိမ်းထားသော ဆေးရုံနှင့် ဆေးပေးခန်းများ၊ (၄) သုသာန်မြေနေရာများ၊ (၅) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် အဆောက်အအုံများနှင့် မြေများ၊ (၆) အများပြည်သူအကျိုးငှာ အသုံးပြုသော အစိုးရပိုင် အဆောက်အအုံနှင့် မြေများ။ ၃၀။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် ဤဥပဒေအရ အခွန်စည်းကြပ်ခြင်းခံရသူက ပေးရန်ရှိသည့် အခွန်အခများကို သော်လည်းကောင်း၊ တစ်စိတ် တစ်ဒေသကိုသော်လည်းကောင်း ပေးဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိဟု ယူဆလျှင် တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်နှစ်ထက်မပိုသောကာလ အတွက် အခွန်များကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ယင်းကင်းလွတ်ခွင့်သည် တိုင်းမှူး၏ အတည်ပြုချက်ရရှိမှသာ အတည်ဖြစ်စေရမည်၊ (ခ) အခွန်စည်းကြပ်ခြင်းခံရသူထံမှ အခွန်ကြွေးများကို ဤဥပဒေအရ နည်းလမ်းရှိသရွေ့တောင်းခံသော်လည်း မရရှိလျှင် ၎င်းအခွန်များ လျော်ပစ်ခွင့်ကို အောက်ပါအတိုင်းခွင့်ပြုနိုင်သည်- (၁) တိုင်းမှူးသည် တစ်ကြိမ်လျှင် ကိစ္စတစ်ရပ်အတွက် ငွေကျပ်ငါးသောင်းအထိ၊ (၂) စစ်ထောက်ချုပ်သည် တစ်ကြိမ်လျှင် ကိစ္စတစ်ရပ်အတွက် ငွေကျပ်တစ်သိန်းအထိ။ ၃၁။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဤဥပဒေအရစည်းကြပ်သော မည်သည့် အခွန်ကိုမဆို တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို သော်လည်း ကောင်း၊ အပြည့်အဝကို သော်လည်းကောင်း ပေးဆောင်ခြင်းမှ အမိန့်ပြန်တမ်းထုတ်ပြန်၍ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ပစ္စည်း၏တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုသော်လည်းကောင်း၊ အားလုံးကိုသော် လည်းကောင်း အခွန်စည်းကြပ်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြု နိုင်သည်။ ၃၂။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် အခွန်ထမ်းကပေးဆောင်ရမည့် အခွန်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ စစ်ထောက်ချုပ်၏ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်ရယူလျက် ယင်းအခွန်ထမ်းနှင့် နှစ်ဦးသဘောတူ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းနိုင်သည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ နှစ်ဦးသဘောတူစေ့စပ်ညှိနှိုင်းထားသည့် ငွေကို အခွန်ထမ်းကပေးဆောင်ခြင်း မရှိလျှင် မြေခွန်မပြေ ကျန်ငွေ ဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ ကောက်ခံရမည်။ ၃၃။ ဤဥပဒေအရထုတ်ပြန်ထားသော ညွှန်ကြားချက်များ၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေများ၊ စည်းကမ်းဥပဒေများကို လိုက်နာ၍ အခွန်အခ စည်းကြပ်ကောက်ခံရာတွင် အခွန်ထမ်း၏အမည် သို့မဟုတ် ဝတ္ထုပစ္စည်းအကြောင်းအရာ သို့မဟုတ် အခွန်စည်းကြပ်မှုနှုန်းထား မှားယွင်းခဲ့သည်ရှိသော် အခွန်ထမ်းသည် ယင်းမှားယွင်းမှုကို အကြောင်းပြု၍ အခွန်ထမ်းဆောင် ရန် ငြင်းပယ်ခြင်းမပြုရ။ သို့သော် ယင်းမှားယွင်းမှုကို ဥက္ကဋ္ဌထံတင်ပြလျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည်အဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဥပဒေ နှင့်အညီ ပြင်ဆင်ပေးနိုင်သည်။ ယင်းပြင်ဆင်ချက်အရ ပေးသွင်းထားသော ငွေများအနက် ပိုငွေများကို သက်ဆိုင်သူအား ပြန်လည် ထုတ်ပေးရမည်။ ၃၄။ ဤဥပဒေအရ ငွေတောင်းနို့တစ်စာ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းဖမ်းဝရမ်းစာ သို့မဟုတ် ယင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့်အခြား ဆောင် ရွက်မှုများတွင် ပုံစံချို့ယွင်းချက်ရှိယုံမျှဖြင့် တရားမဝင်ဟု မယူဆရ။ ယင်းဝရမ်းနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်သူကို ပိုင်နက်ကျူး လွန်သူဟု မမှတ်ယူရ။ ထိုသို့ဝရမ်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ရာတွင် မှားယွင်းမှုကြောင့် နစ်နာမှုရှိခဲ့လျှင် နစ်နာသူသည် လျော်ကြေးရရန် သက်ဆိုင်ရာတရားရုံးတွင် တရားစွဲဆို တောင်းယူ ခွင့်ရှိသည်။ ===အခန်း(၇)=== ကန်ထရိုက်စာချုပ်များ ၃၅။ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အရ ဥက္ကဋ္ဌသည် လိုအပ်သော ကန်ထရိုက်စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ၃၆။ စာချုပ်ချုပ်ဆိုရာတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမည်- (က) တန်ဖိုးငွေ ကျပ်ငါးသိန်းအထိရှိသော ကန်ထရိုက်စာချုပ်များကို ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ (ခ) တန်ဖိုးငွေ ကျပ်ငါးသိန်းအထက်ရှိသော ကန်ထရိုက်စာချုပ်များကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ချုပ်ဆို နိုင်သည်။ (ဂ) ကန်ထရိုက်စာချုပ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးခွင့်ပြုငွေရှိမှသာ ချုပ်ဆိုရမည်။ ၃၇။ ချုပ်ဆိုသောစာချုပ်များကို အောက်ပါအတိုင်းဆောင်ရွက်ရမည်- (က) တန်ဖိုးငွေ ကျပ်ငါးသိန်းအထိရှိသော ကန်ထရိုက်စာချုပ်များကို အတွင်းရေးမှူးက ဥက္ကဋ္ဌကိုယ်စား လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ချုပ်ဆိုနိုင်သည်။ ဥက္ကဋ္ဌက ထပ်ဆင့်လက်မှတ် ရေးထိုးရမည်၊ (ခ) တန်ဖိုးငွေ ကျပ်ငါးသိန်းအထက်ရှိသော ကန်ထရိုက်စာချုပ်များကို ဥက္ကဋ္ဌက ကိုယ်တိုင်လက်မှတ်ရေးထိုးချုပ်ဆိုရမည်။ အသိသက်သေအဖြစ် အတွင်းရေးမှူးက လက်မှတ်ရေးထိုးရမည်၊ (ဂ) စာချုပ်၏ စာမျက်နှာတိုင်းတွင် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ရုံးတံဆိပ်ရိုက်နှိပ်ရမည်။ ===အခန်း(၈)=== ဈေးများ၊ သားသတ်ရုံများနှင့် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်များ ၃၈။ ဥက္ကဋ္ဌသည်- (က) တပ်မြို့ဈေးနှင့်တပ်မြို့သားသတ်ရုံကို သင့်လျော်သည့် အရေအတွက်အတိုင်း စီမံပြုလုပ်ထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။ ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားသူများအသုံးပြုရန် ဈေးဆိုင်များ၊ ဆိုင်ခန်းများ၊ တဲများ၊ တိရစ္ဆာန်ခြံများ စသည်တို့ကို အထူးစီမံဆောင်ရွက်ခြင်း နှင့်ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်နိုင်သည်။ ယင်းဈေးတွင်ကုန်ပစ္စည်းများချိန်တွယ်ရန်အလို့ငှာစက်ကိရိယာများ၊ အလေးချိန်ခွင်၊ တင်းတောင်း စသည်တို့ကို စီမံဆောင်ရွက်ထားနိုင်သည်။ အသား၊ ငါးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို အရည်အသွေးညံ့ဖျင်း အောင် ဆောင်ရွက်မှုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် အရေးယူခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ (ခ) အခြားသားသတ်ရုံများတွင် တိရစ္ဆာန်များကိုသတ်ဖြတ်ပြီး တပ်မြို့အတွင်းသို့ ယူဆောင်လာလျှင် ဤဥပဒေအရ အရေးယူ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ (ဂ) လိုအပ်ပါက ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်၍ တပ်မြို့ဈေး သို့မဟုတ် တပ်မြို့သားသတ်ရုံတစ်ခုလုံးကိုသော်လည်းကောင်း၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုသော်လည်းကောင်း ပိတ်ထားနိုင်သည်။ ၃၉။ တပ်မြို့အတွင်း- (က) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် ပစ္စည်းကို ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် ရောင်းချရန် ခင်းကျင်းထားခြင်း မပြုလုပ်ရ။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) ပါပြဋ္ဌာန်းချက်ကို ကျူးလွန်သူနှင့် ရောင်းချရန် ခင်းကျင်းထားသည့် တိရစ္ဆာန်များသို့မဟုတ် ပစ္စည်းများကို ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ပေးအပ်ထားသော အရာရှိ သို့မဟုတ် အမှုထမ်းများက ယင်းနေရာမှ ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ ၄၀။ တပ်မြို့ဈေး သို့မဟုတ် တပ်မြို့သားသတ်ရုံတွင် ကောက်ခံရမည့် ဆိုင်ခွန်ဆိုင်ခနှင့် အခြားအခွန်အခများစာရင်းကိုလည်း ကောင်း၊ တပ်မြို့ဈေးနှင့် တပ်မြို့သားသတ်ရုံအသုံးချခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စည်းကမ်းချက်များကိုလည်းကောင်းမြင်သာသည့် နေရာတွင် ကပ်ထားရမည်။ ၄၁။ တပ်မြို့ဈေးနှင့် တပ်မြို့သားသတ်ရုံမှ တစ်ပါး အခြားနေရာများကို ဈေးနှင့် သားသတ်ရုံအဖြစ် အသုံးမပြုရ။ သို့ရာတွင် ဤ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် အောက်ပါတိရစ္ဆာန်များသတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် မသက်ဆိုင်စေရ- (က) နယ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာမှ အမိန့်ကြိုတင်ရယူပြီး ဆင်ယင်ကျင်းပသောပွဲလမ်း အခမ်းအနားများအတွက် အတွင်းရေးမှူးက သတ်မှတ်ပေးထားသော စည်းကမ်းချက်များနှင့်အညီ တိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ (ခ) ဥက္ကဋ္ဌ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်အတွင်းရေးမှူးက အမိန့်ထုတ်ပြန်၍ ဘာသာထုံးစံဓလေ့နှင့်အညီ ပြုလုပ်ရန် သို့မဟုတ် စစ်သည်များစားသောက်ရန် သီးခြားသတ်မှတ်ထားသည့်နေရာများတွင် တိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်ခြင်း။ ၄၂။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၄၁ ပါ တားမြစ်ချက်ကိုဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ပြီး ဈေး သို့မဟုတ် သားသတ်ရုံဖွင့်လှစ်အသုံးပြုခဲ့လျှင် ထိုသူကို ကျပ်ငါးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်အထိချမှတ်နိုင်သည်။ ဆက်လက်ကျူးလွန်လျှင်၎င်းအား ဆက်လက်ကျူးလွန် သည့်နေ့ရက်များအတွက် တစ်နေ့လျှင် ငွေဒဏ်အနည်းဆုံးကျပ် ၁၀၀၀မှ အများဆုံးကျပ်ငါးသောင်းအထိ ထပ်မံချမှတ်နိုင် သည်။ ၄၃။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် အောက်ပါကိစ္စများအတွက် စည်းကမ်းချက်များကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်- (က) ဈေး သို့မဟုတ် သားသတ်ရုံကို ဖွင့်လှစ်နိုင်သည့် နေ့ရက်နှင့်အချိန်၊ (ခ) ဈေး နှင့် သားသတ်ရုံများ၏ စနစ်ပုံစံ၊ လေဝင်လေထွက်ပေါက်၊ ရေစီးမြောင်းနှင့် ၎င်းတို့ကို ဆောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုမည့် ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဂ) ဈေး၊ သားသတ်ရုံနှင့်စပ်ဆိုင်သည့်မြေ၊အဆောက်အအုံတို့ကိုသန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရန်နှင့်ရောဂါကင်းရှင်းရန် စီမံထားစေခြင်း၊ အမှိုက်များနှင့် အညစ်အကြေးများကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းစေခြင်း၊ ရေကောင်းရေသန့် သိုလှောင်ထားစေခြင်း၊ အများအသုံးပြု သည့် အိမ်သာများ၊ ကျင်ငယ်စွန့်သည့် နေရာများကိုအလုံအလောက် စီမံထားစေခြင်းနှင့် သန့်ရှင်းအောင် အမြဲဆေးကြော စေခြင်း၊ (ဃ) သားသတ်ရုံတွင် တိရစ္ဆာန်များကို ခြံလှောင်သည့်နည်းလမ်း၊ (င) တိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်ရမည့် နည်းလမ်း၊ (စ) သတ်ဖြတ်ရန်ယူဆောင်လာသည့် တိရစ္ဆာန်များကို အနာရောဂါ ရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ လူတို့စားသုံးရန်မသင့်ကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရလျှင် ၎င်းတိရစ္ဆာန်ကိုသတ်ဖြတ်ခွင့် ငြင်းပယ်ခြင်း၊ အခြားနည်းလမ်းဖြင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်း၊ (ဆ) အနာရောဂါကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ လူတို့စားသုံးရန် မသင့်ကြောင်း သတ်ဖြတ်ပြီးမှ သိရသည့် အသားများကိုဖျက်ဆီးခြင်း။ ၄၄။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည်- (က) အဝတ်လျှော်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူတို့ အလုပ်လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် သင့်လျော်သည့်နေရာများကို စီမံသတ်မှတ်ပေး နိုင်သည်။ ၎င်းနေရာများကို အသုံးပြုသည့်အတွက် သင့်လျော်သည့် အခကြေးငွေများကို စည်းကြပ်တောင်းဆိုနိုင်သည်။ (ခ) ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်ပြီး သတ်မှတ်ထားသောနေရာမှအပ အခြားနေရာများတွင် အဝတ်လျှော်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများ အဝတ်လျှော်ခြင်းမပြုလုပ်ရန်တားမြစ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် မည်သူမဆိုမိမိလက်ရှိနေထိုင်သည့်နေရာ၌ မိမိ၏အဝတ် အစားများ လျှော်ဖွပ်ခြင်းနှင့် မသက်ဆိုင်စေရ။ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ထုတ်ပြန်သည့် ကြော်ငြာစာတွင်ပါရှိသည့် တားမြစ်ချက်အား ကျူးလွန်သူကို ကျပ် ၂၀၀၀ ထက်မပိုသော ဒဏ်ကြေးငွေချမှတ်နိုင်သည်။ ၄၅။ (က) တပ်မြို့အတွင်း အောက်ပါလုပ်ငန်းများကို ခွင့်ပြုလိုင်စင်မရှိဘဲ လုပ်ကိုင်ခြင်းမပြုရ- (၁) ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်၊ ကြက်၊ ငှက်၊ ဘဲ စသည့် တိရစ္ဆာန် တို့ကို စီးပွားဖြစ် မွေးမြူခြင်း၊ (၂) အထက်ပါ တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများကို စီးပွားဖြစ် ရောင်းချခြင်း၊ (၃) အခြားကုန်စိမ်း၊ ကုန်ခြောက်ကို စီးပွားဖြစ်ရောင်းချခြင်း၊ (၄) မုန့်ပဲသရေစာ စီးပွားဖြစ်ရောင်းချခြင်း၊ (၅) သစ်၊ ဝါး၊ ဓနိ၊ သက်ကယ်စသော မီးလောင်လွယ်သည့် အိမ်ဆောက်ပစ္စည်းများရောင်းချခြင်း၊ (၆) ပုဂ္ဂလိကဆေးကုသရေးအတွက် ဆေးခန်းဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ (၇) မီးအန္တရာယ်ဖြစ်စေသော ရေနံ၊ ရေနံဆီ၊ ဓာတ်ဆီ၊ဒီဇယ်စသည့် လောင်စာဆီရောင်းချခြင်း၊ (၈) ဗွီဒီယိုရုံ၊ ကာရာအိုကေဆိုင်၊ အင်တာနက်ကဖေး (Internet Cafe ရုံများ)၊ ဆိုင်များဖွင့်လှစ်ခြင်း။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ထုတ်ပေးသည့် ခွင့်ပြုလိုင်စင်များမှာ တစ်နှစ် အတွက်သာ အတည်ဖြစ်စေရမည်။ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က) ပါလုပ်ငန်းများမှာ လူအများမနှစ်သက်ဖွယ် သို့မဟုတ် ဘေးဥပဒ်အန္တရာယ်ဖြစ်ဖွယ်မရှိလျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ခွင့်ပြုလိုင်စင် ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ ၄၆။ ပုဒ်မ ၄၅ အရထုတ်ပေးသည့် ခွင့်ပြုလိုင်စင်တွင် လိုင်စင်ရသူအတွက် ရောင်းဝယ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ရသည့် နေရာ၊ ရပ်ကွက်၊ လူ အများစားသုံးရန် ကုန်ပစ္စည်း အမျိုးအမည်၊ သွားလာသယ်ယူရမည့် အချိန်နာရီနှင့် နည်းလမ်းများသတ်မှတ်ပါရှိရမည်။ ၄၇။ ခွင့်ပြုလိုင်စင်ထုတ်ပေးသောလုပ်ငန်းကြောင့် သက်ဆိုင်ရာရပ်ကွက်တွင်အများပြည်သူငြိုငြင်ဖွယ် ဖြစ်ကြောင်း သို့မဟုတ် အသက်နှင့်ကျန်းမာရေးကိုသော်လည်းကောင်း၊ ပစ္စည်းများကိုသော်လည်းကောင်း အန္တရာယ်ဖြစ်စေကြောင်းသိရှိပါက ဥက္ကဋ္ဌသည် လိုင်စင်ရရှိသူအား ယင်းနေရာရပ်ကွက်တွင် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခြင်းမပြုရန် သို့မဟုတ် ယင်း၏ လုပ်ငန်းကို ဘေးအန္တရာယ်မရှိ သည်အထိ ပြုပြင်စေရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၄၈။ မည်သူမဆို ခွင့်ပြုလိုင်စင်လိုအပ်သည့်လုပ်ငန်းကို ခွင့်ပြုလိုင်စင်မရှိဘဲ လုပ်ကိုင်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ခွင့်ပြုလိုင်စင် ယာယီရပ်ဆိုင်းထားစဉ် လုပ်ကိုင်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ခွင့်ပြုလိုင်စင် ပယ်ဖျက်ပြီးနောက် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက် လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ပုဒ်မ ၄၇ အရ ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိလျှင်သော်လည်းကောင်း တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာ ရေးအဖွဲ့သည် ထိုသူကို ငွေဒဏ်ကျပ် ငါးသောင်း ထက်မပိုသော ဒဏ်ကြေးငွေ ချမှတ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ ပြစ်မှုကိုဆက်လက် ကျူးလွန်လျှင် ဆက်လက် ကျူးလွန်သည့်နေ့အသီးသီးအတွက် တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၁၀၀၀ ထက်မပိုသော ဒဏ်ကြေးငွေ ချမှတ်နိုင်သည်။ ၄၉။ မည်သူမဆို တပ်မြို့အတွင်း လူအများအတွက် နို့နှင့်အသားစားသုံးရန် မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်များကို အန္တရာယ် ဖြစ်စေတတ်သည့် အစာများကျွေးမွေးလျှင် သို့မဟုတ် စားကျက်မချရန် တားမြစ်ထားသောနေရာတွင် တိရစ္ဆာန်များကို စား ကျက်ချလျှင် ထိုသူကို ကျပ် တစ်သောင်း ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ၅၀။ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အတွင်းရေးမှူး၊ ကျန်းမာရေးအရာရှိသို့မဟုတ် ဤကိစ္စအလို့ငှာ ဥက္ကဋ္ဌက စာဖြင့် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသော အမှုထမ်းသည် တပ်မြို့အတွင်း ဈေးအဆောက်အအုံ၊ ဈေးဆိုင်၊ ဈေးခန်း နှင့် အခြားနေရာများကိုစစ်ဆေးရန် အချိန်အခါမရွေး ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ လူအများစားသုံးရန် ရောင်းချသော တိရစ္ဆာန်နှင့် စားသောက်ဖွယ်ရာများ၊ ဆေးဝါး ပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် ဝတ္ထုပစ္စည်းများ၊ ယင်းကိစ္စများအတွက် အသုံးပြုသည့် အလေးတင်းတောင်း၊ ချိန်ခွင်၊ ကတ္တား၊ အိုး၊ ခွက် စသည့် ကိရိယာတန်ဆာပလာများကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးနိုင်သည်။ ထို့ပြင် သားသတ်ရုံအတွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်နှင့် အရာဝတ္ထု ပစ္စည်းများကိုလည်း ကြည့်ရှု စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ===အခန်း (၉)=== ပြည်သူများအန္တရာယ်ကင်းစေမှုနှင့် အနှောင့်အယှက်ကင်းလွတ်စေမှုကိစ္စများ ၅၁။ မည်သူမဆို အောက်ပါပြစ်မှုတစ်ခုခုကျူးလွန်လျှင် ကျပ်တစ်သောင်းထက် မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်- (က) တပ်မြို့အတွင်း လမ်း သို့မဟုတ် အများပြည်သူနှင့် သက်ဆိုင်သော မည်သည့်နေရာတွင်မဆို- (၁) မိမိကိုယ်ခန္ဓာတွင်စွဲကပ်လျက်ရှိသော ရောဂါ သို့မဟုတ် ချို့ယွင်းနေသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းနှင့် အနာဒဏ်ရာ များကို လှစ်ဖော်ပြသအလှူခံခြင်း သို့မဟုတ် တောင်းရမ်းခြင်း၊ (၂) သား၊ ငါးများကို ဖုံးကွယ်ခြင်းမပြုဘဲ လူမြင်ကွင်းတွင် သယ်ဆောင်ခြင်း၊ (၃) ခွင့်ပြုချက်မရှိသောနေရာ၌ မော်တော်ကား၊ ဆိုင်ကယ်၊ ဆိုက္ကား၊ စက်ဘီးများရပ်ထားခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များကို ချည်နှောင်ထား ခြင်း သို့မဟုတ် လှည်းများကိုစုရုံးထားခြင်း၊ (၄) မိလ္လာ သို့မဟုတ် အခြားသော အနံ့အသက်ဆိုးများ ထွက်နေသည့် ပစ္စည်းနှင့် အမှိုက်များ သိမ်းဆည်းရာတွင် စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ဖိတ်စဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖိတ်စဉ်သည်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းရန် ပျက်ကွက်ခြင်း၊ (၅) ခွင့်ပြုမိန့်မရရှိဘဲ အဆောက်အအုံအထိမ်းအမှတ် တစ်စုံတစ်ရာ၊ တိုင်၊ နံရံ၊ ခြံစည်းရိုး၊ သစ်ပင် သို့မဟုတ် ဝတ္ထုပစ္စည်း တစ်စုံတစ်ခုပေါ်တွင် ကြော်ငြာ သို့မဟုတ် အခြားမှတ်တမ်း အမှတ်အသားများကပ်ခြင်း၊ (၆) ခွင့်ပြုမိန့်မရရှိဘဲ အဆောက်အအုံအထိမ်းအမှတ် တစ်စုံတစ်ရာ၊ တိုင်၊ နံရံ၊ ခြံစည်းရိုး၊ သစ်ပင်နှင့် ဝတ္ထုပစ္စည်း တစ်စုံတစ်ခုကို အသွင်သဏ္ဌာန် ပျက်ယွင်းစေရန် ပြုလုပ်ခြင်း၊ (၇) ဤဥပဒေအရ ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်ထားရှိသော ကြော်ငြာများကို အမိန့်မရဘဲ ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပျက်စီး အောင်ပြုလုပ်ခြင်း၊ (၈) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က ဆောက်လုပ်ထိန်းသိမ်းထားရှိသော လူသွားစင်္ကြံ၊ ​ရေမြောင်း၊ ရေစီးမြောင်း၊ လမ်းဘေးခင်းကျောက်ပြားများနှင့် အခြားလမ်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို ခွင့်ပြုမိန့်မရရှိဘဲ နေရာရွှေ့ပြောင်း ခြင်း၊ ပျက်စီးစေခြင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲစေခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းမီးတိုင်၊ တပ်ဝင်လမ်း ညွှန်တိုင်များ၊ မီးသတ်ခေါင်း သို့မဟုတ် ရေတိုင်ကီများ ပျက်စီးချို့ယွင်း အောင်ပြုလုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အများပြည်သူအကျိုးငှာ ထွန်းထားသောမီးကို ငြိမ်းသတ်ခြင်း၊ ပျက်စီးစေခြင်း၊ (၉) လူသေအလောင်းကို ပတ်ဝန်းကျင်​တွင်နေထိုင်ကြသူများ သို့မဟုတ် လမ်းသွားလမ်းလာများအား အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေမည့် သယ်ယူမှုပြုလုပ်ခြင်း၊ (၁၀) အနာရောဂါကူးစက်ခြင်းမဖြစ်စေရန်နှင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်ခြင်းမဖြစ်စေရန် လူသေအလောင်းကို သေသပ်စွာ သယ်ယူမှု မပြုခြင်း၊ (၁၁) လူသေအလောင်းများကို သတ်မှတ်ထားသော အချိန်နှင့်နေရာတွင် သင်္ဂြိုဟ်မှုမပြုခြင်း၊ (၁၂) မိလ္လာ၊ အညစ်အကြေးနှင့် အမှိုက်များကို သတ်မှတ်ပေးထားသော အချိန်တွင်သယ်ယူမှုမပြုခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ် ထားသော ပုံစံနှင့်မကိုက်ညီသည့် ယာဉ်နှင့်သယ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် သယ်ယူချိန်တွင် လုံခြုံစွာဖုံးအုပ်မှုမရှိခြင်း၊ (ခ) မိလ္လာနှင့် အညစ်အကြေးများကို တားမြစ်ထားသောလမ်းများမှ သယ်ယူခြင်း၊ (ဂ) တပ်မြို့အတွင်းအမှိုက်၊ ပလတ်စတစ်၊ အညစ်အကြေးနှင့် ပစ္စည်းများကို စည်းကမ်းမဲ့စွာ စွန့်ပစ်ခြင်း သို့မဟုတ် စုပုံခြင်း၊ (ဃ) မိမိနေထိုင်သည့်အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေပေါ်တွင် ကျွဲ၊ နွား၊ ဆင်၊ မြည်း၊ လား၊ သိုး၊ ဆိတ် သို့မဟုတ် ဝက်သေပါက သေဆုံးပြီး သုံးနာရီအတွင်း သို့မဟုတ် ညအချိန်တွင် သေဆုံးပါက နေထွက်ချိန်မှ သုံးနာရီအတွင်း- (၁) အတွင်းရေးမှူး သို့မဟုတ် ဤကိစ္စအတွက် ခန့်ထားသော အရာရှိထံတိရစ္ဆာန် အသေကောင်ကို ရှင်းလင်းနိုင်ရေးအတွက် သတင်းပို့ရန်ပျက်ကွက်ခြင်း၊ (၂) အထက်ပါအတိုင်း သတင်းပို့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အတွင်းရေးမှူး၏ ညွှန်ကြားချက်များအရ ဖယ်ရှားရှင်းလင်းပစ်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်း၊ (င) ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြုမိန့်မရရှိဘဲ သို့မဟုတ် ခွင့်ပြုမိန့်ပါလိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းချက်များနှင့် မညီညွတ်ဘဲ မိလ္လာ၊ နောက်ချေး၊ မြေဩဇာ အမှိုက်များနှင့် အနံ့အသက်ထွက်နေသည့် ပစ္စည်းများကို သိုလှောင်ထားခြင်း၊ (စ) အိမ်သာအဖြစ်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိသည့်နေရာတွင်စည်းကမ်းမဲ့စွာကျင်ကြီးကျင်ငယ်စွန့်ခြင်း၊ (ဆ) ယာဉ်များကိုလမ်းပိတ်ရပ်ထားခြင်း၊လမ်းပြောင်းပြန်မောင်းနှင်ခြင်း၊ (ဇ) တပ်မြို့နယ်နိမိတ်အတွင်း လမ်းနှင့်အများပြည်သူဝင်ထွက်သွားလာသည့်နေရာများတွင် တိရစ္ဆာန်များကိုစည်းကမ်းမဲ့ လွှတ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ငုတ်စိုက်ချည်နှောင်ထားခြင်း။ ခွေးများထိန်းသိမ်းရေး ၅၂။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိသော ခွေးများမှတ်ပုံတင်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် စည်းကမ်းချက်များကို သတ်မှတ်ရာတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်စေရမည်- (၁) တပ်စခန်းအသီးသီးတွင် မွေးမြူထားရှိသော ခွေးများအား သက်ဆိုင်ရာတပ်စခန်းများတွင် မှတ်ပုံတင်စာရင်း သွင်းထား စေခြင်း၊ (၂) မှတ်ပုံတင်ပြီးသော ခွေးတိုင်းကို ပိုင်ရှင်က လည်ပတ်ပတ်ပေးထားစေခြင်း၊ (၃) မှတ်ပုံတင်စာရင်းသွင်းထားခြင်းမပြုရသော ခွေး သို့မဟုတ် လည်ပတ်တပ်ဆင် ထားခြင်းမရှိသော ခွေးများကို တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က သုတ်သင်ရှင်းလင်းစေခြင်း၊ (၄) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ရုံးတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော ခွေးတိုင်းကို ပိုင်ရှင်မှ ခွေးရူးရောဂါကာကွယ်ရေးအတွက် လိုအပ်သည့် ဆေးကို နှစ်စဉ်ထိုးစေခြင်း၊ (၅) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က ခွေးရူးရောဂါ စွဲကပ်နေသည်ဟု ခိုင်လုံစွာယူဆသော ခွေး၊ ယင်းခွေး အကိုက်ခံရသော အခြားခွေးနှင့် တိရစ္ဆာန်များကို သုတ်သင်စေခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ်ပေးထားသော ကာလအပိုင်းအခြားအတွင်း ထိန်းသိမ်း ထားစေခြင်း၊ (၆) ပိုင်ရှင်မဲ့ခွေးများကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က သုတ်သင်စေခြင်း၊ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ခွေးသို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်ကို သုတ်သင်ခြင်း ပြုလုပ်ပါက မည်သည့်လျော်ကြေးမျှ တောင်းဆိုပိုင်ခွင့် မရှိစေရ။ ၅၃။ မည်သည့်ခွေးပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် ခွေးထိန်းကျောင်းသူကိုမဆို အောက်ပါ ပြုလုပ်မှုတစ်ခုခုကို ကျူးလွန်လျှင် ကျပ် ၅၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်- (က) မိမိ၏ခွေးအားပါးချုပ်မဲ့၊ နှောင်ကြိုးမဲ့ယူဆောင်လာ၍ ယင်းခွေးသည် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အား အနှောင့်အယှက် ပြုခြင်း၊ ခြိမ်းခြောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ကိုက်ခြင်း၊ (ခ) ခွေးရူးရောဂါ ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ခွေးအားပါးချုပ်မဲ့၊ နှောင်ကြိုးမဲ့ လွှတ်ထားခြင်းမပြုရန် ကြော်ငြာစာထုတ်၍ တားမြစ် ခြင်းကို ဖောက်ဖျက်ခြင်း။ ယာဉ်စည်းကမ်း ၅၄။ တပ်မြို့အတွင်းလမ်းပေါ်တွင် ယာဉ်အမျိုးမျိုးမောင်းနှင်ခြင်း၊ ယာဉ်ဖြင့် သွားလာခြင်း သိုမဟုတ် ယာဉ်တန်းဖြင့် သွားလာခြင်းပြုရာတွင် မော်တော်ယာဉ် ဥပဒေနှင့် ယာဉ်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၏ သတ်မှတ်ချက် များကို လိုက်နာရမည်။ မီး​ဘေးကာကွယ်ရေးကိစ္စများ ၅၅။ ဥက္ကဋ္ဌသည်- (က) တပ်မြို့အတွင်းသတ်မှတ်ပေးထားသည့်နေရာ၌ တဲအိမ်များ၊ အခြားအဆောက်အအုံများ၏ အမိုးများနှင့် ပြင်ပနံရံများကို ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းပြုလုပ်ရာတွင် သက်ငယ်၊ ဖျာ၊ သစ်ရွက်များ သို့မဟုတ် မီးတောက်လောင် လွယ်သောပစ္စည်းများ ဖြင့် မလုပ်ရဟု အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ယင်းသို့ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သူအား လိုအပ်သလို ပြုပြင်ရန်စာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ အမိန့်ကြော်ငြာစာမထုတ်မီ တပ်မြို့အတွင်း သက်ငယ်၊ ဖျာ၊ သစ်ရွက်များ သို့မဟုတ် မီးလောင်လွယ်စေ သော ပစ္စည်းများဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည့်အမိုး သို့မဟုတ် နံရံပါရှိသော အဆောက်အအုံ၏ ပိုင်ရှင်အား အဆိုပါအမိုး သို့မဟုတ် နံရံကိုသတ်မှတ်ပေးထားသည့် အချိန်ကာလအတွင်း ဖျက်သိမ်းရန်ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၅၆။ ဥက္ကဋ္ဌသည် အသက်ဘေးအန္တရာယ်နှင့် ပစ္စည်းဆုံးရှုံးမှုကို ကာကွယ်ရေးအတွက် လောင်စာဆီအမျိုးမျိုး သိုလှောင်ခြင်း၊ ထင်းများ၊ မြက်ခြောက်၊ ကောက်ရိုးနှင့် အခြားမီးလောင်လွယ်သော ဝတ္ထုပစ္စည်းများ စည်းကမ်းမဲ့ စုဆောင်းခြင်း၊ စုပုံခြင်းအပြင် တပ်မြို့ရှိ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အစောင့်အရှောက်မဲ့ မီးရှို့ခြင်းများကို တားမြစ်ကြောင်း အများပြည်သူသိရှိ စေရန် ကြော်ငြာချက်ထုတ်နိုင်သည်။ ၅၇။ မည်သူမျှ ဥက္ကဋ္ဌက စာဖြင့်ခွင့်ပြုထားသော ပွဲလမ်းသဘင် သို့မဟုတ် ဧည့်ခံပွဲများမှအပ တပ်မြို့အတွင်း မည်သည့်လမ်း၊ မည် သည့်နေရာတွင်မဆို တည်ရှိသော အဆောက်အအုံအနီးတွင် သို့မဟုတ် အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာတွင် မီးဘေး အန္တရာယ်ဖြစ် စေနိုင်သည့် မီးထွန်းညှိခြင်းမပြုလုပ်ရ။ ၅၈။ မည်သူမျှ ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေး နယ်နိမိတ်အတွင်း ရုပ်ပုံ၊ ကားချပ်များ ပြသခြင်း၊ ရုပ်ရှင်၊ ဇာတ်သဘင်၊ ကဇာတ်ပြသခြင်း၊ ကာရာအိုကေ၊ တီဗွီ သို့မဟုတ် ဗွီဒီယိုပြခြင်းမပြုလုပ်ရ။ ၅၉။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၅၇ နှင့် ၅၈ တို့ပါတားမြစ်ချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်လျှင် ထိုသူကို ကျပ် နှစ်သောင်း ထက်မပိုသော ငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ ပြစ်မှုကို ဆက်လက်ကျူးလွန်လျှင် ဆက်လက်ကျူးလွန်သည့်နေ့ အသီးသီး အတွက် တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၁၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ၆၀။ ပုဒ်မ ၉ အရ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သော တပ်နယ်မှူး၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်ပြုလုပ်သော တပ်များဖျော်ဖြေရေးအတွက် ရုပ်ရှင်၊ ဇာတ်၊ ပြဇာတ်၊ ပြပွဲခင်းကျင်းပြသခြင်းတို့သည် ပုဒ်မ ၅၈ အရ တားမြစ်ချက်နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိစေရ။ ပွဲလမ်းပြီးတိုင်း အမှိုက်၊ ပလတ်စတစ်များကို ချက်ချင်းရှင်းလင်းအောင် သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ရမည်။ ၆၁။ မည်သူမဆို တပ်မြို့နယ်နိမိတ်အတွင်း ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြုချက်မရဘဲ အောက်ပါပြုလုပ်မှုတစ်ခုခုကိုပြုလုပ်လျှင် ထိုသူကို ကျပ် ၅၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်- (က) မီးကျည်၊ မီးပန်းများနှင့် ဗြောက်အိုး ပြုလုပ်ခြင်း၊ သိုလှောင် ထားရှိခြင်းနှင့် ရောင်းဝယ်ခြင်း၊ (ခ) မီးရှူး၊ မီးပန်းလွှတ်ခြင်း၊ မီးကျည်များပစ်ဖောက်ခြင်း၊ ဗြောက်အိုးပစ်ဖောက်ခြင်း၊ (ဂ) မီးပုံးပျံများလွှတ်ခြင်း၊ ၆၂။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့တွင်းရှိ အများပြည်သူအား အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေနိုင်သော သို့မဟုတ် အသက်ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည့် ပျက်စီးနေသော အဆောက်အအုံ၊ ရေတွင်း၊ ရေကန်၊ ရေအိုင်၊ ကမ်းပါးနှင့် သစ်ပင်စသည်များကို အမြန်ပြင်ဆင်ရန် သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားရန် သင့်သည်ဟုယူဆပါက အမြန်ပြင်ဆင်ရန် သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားရန် ပိုင်ရှင်အားစာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ယင်းတို့ရှိနေခြင်းကြောင့် ဘေးအန္တရာယ်ချက်ချင်း ကျရောက်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု ယူဆပါက အများပြည်သူအား ယင်းအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရေးအတွက် အမြန်ဆုံး အရေးယူ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ၆၃။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်နယ်အတွင်းရှိ အသုံးမပြုသည့် ပိုင်ရှင်ရှိကွက်လပ်များပေါ်တွင် လောင်းကစားခြင်းနှင့် ဒုစရိုက်မှုများ မပြု လုပ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ ယင်းမြေကွက်များကို ကာရံထားစေရန် အချိန်ကန့်သတ်ပေး၍ စာဖြင့်ညွှန်ကြားရမည်။ ===အခန်း(၁၀)=== အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းများ၊ စည်းရိုး၊ သစ်ပင်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကြီးကြပ်ရေး ၆၄။ မည်သူမဆိုတပ်မြို့အတွင်း အဆောက်အအုံတစ်ခုခုကို အသစ် ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ အကြီးစား သို့မဟုတ် အသေးစားပြင်ဆင်ခြင်း၊ ပုံစံပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ခြံစည်းရိုးကာရံခြင်း၊ ဖြိုဖျက်ခြင်း၊ အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ် ရန် မြေပြုပြင်ခြင်း၊ အုတ်မြစ်အတွက်တူးဖော်ခြင်းနှင့် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သည့် အခြားသော ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ဆောင်ရွက်ခြင်းများဆောင်ရွက်လိုပါက ဥက္ကဋ္ဌထံ စာဖြင့်လျှောက်ထားရမည်။ ၆၅။ ပုဒ်မ ၆၄ အရ လျှောက်ထားရာတွင် အောက်ပါအချက်များပါရှိရမည်- (က) လျှောက်ထားရသည့် အကြောင်းရင်း၊ (ခ) ထုတ်ပြန်ထားသည့် စည်းကမ်းချက်နှင့်အညီ လိုအပ်ချက်များ၊ (ဂ) အဆောက်အအုံသစ်ဆောက်လုပ်ရန်ဖြစ်ပါက အဆောက်အအုံပုံစံ။ ၆၆။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရန် လျှောက်ထားချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ခွင့်ပြုနိုင်သည် သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်နိုင်သည်။ အကြောင်းအရာအားလုံးသော်လည်းကောင်း၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသသော်လည်းကောင်း သင့်လျော်သည့် အောက်ပါအချက်များနှင့်အညီ ဆောက်လုပ်စေရန် ခွင့်ပြုနိုင်သည်- (၁) အဆောက်အအုံရှေ့တွင် မြေကွက်လပ် သို့မဟုတ် လမ်းချန်လှပ်ထားခြင်း၊ (၂) အဆောက်အအုံပတ်လည်တွင် လေဝင်လေထွက် လွယ်ကူစေရန်၊ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ် နိုင်ရန်နှင့် မီးဘေးကာကွယ်မှု ပြုလုပ်နိုင်ရန် နေရာချန်လှပ်ထားခြင်း၊ (၃) အဆောက်အအုံ၏ လေဝင်လေထွက်ပေါက်စီမံချက်၊ အခန်းများ၏ အနည်းဆုံး ကုဗပေ၊ ဧရိယာ၊ အဆောက်အအုံ၏ အထပ် အရေအတွက်နှင့် အထပ်တစ်ထပ်စီ၏ အမြင့်သတ်မှတ်ခြင်း၊ (၄) မြောင်း၊ အိမ်သာ၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရာနေရာ၊ အညစ်အကြေးထည့်ရန် ပစ္စည်းများထားရှိရမည့်နေရာနှင့် အမှိုက်ကျင်း နေရာသတ် မှတ်ထားရှိခြင်း၊ (၅) အဆောက်အအုံအုတ်မြစ်ချရာအနိမ့်အမြင့်နှင့်အကျယ်၊ အောက်ဆုံးထပ်အခင်း၏ အနိမ့်အမြင့် နှင့် ခိုင်ခံ့မှုသတ်မှတ်ခြင်း၊ (၆) အဆောက်အအုံ၏ တံစက်မြိတ်သည် လမ်းနယ်နိမိတ်ပေါ်သို့ ကျူးကျော်ခြင်း မရှိစေရန် သတ်မှတ်ခြင်း၊ (၇) မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားပါက အဆောက်အအုံမှ အလွယ်တကူ ထွက်နိုင်ရေးအတွက် ထွက်ပေါက်ထားရှိရန် သတ်မှတ်ခြင်း၊ (၈) အဆောက်အအုံပြင်ပနံရံနှင့် အခန်းအတွက် ပေါင်းစပ်နံရံ၊ အခင်း၊ မီးဖိုနှင့် မီးဖိုခေါင်းတိုင်ဆောက်လုပ်ရေးအတွက် အသုံးပြုရန် ပစ္စည်းများနှင့် ဆောက်လုပ်ရန် စည်းကမ်းများသတ်မှတ်ခြင်း၊ (၉) လူများနေထိုင်ရန် သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်ရန် အဆောက်အအုံ အပေါ်ဆုံးထပ် အမိုး၊ အမြင့်နှင့်ဆင်ခြေလျှော သတ်မှတ်ခြင်း၊ (၁၀) အဆောက်အအုံသန့်ရှင်းရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့်ကိစ္စရပ်များ သတ်မှတ်ခြင်း။ (ခ) ဥက္ကဋ္ဌသည် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခြင်းကြောင့် အခြားအဆောက်အအုံတစ်ခုကို ထိခိုက်ရန် အကြောင်းရှိလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ နေထိုင်သူများအကျိုးငှာ အဆောက်အအုံများ ပြွတ်သိပ်ခြင်း မရှိစေရန်သော်လည်းကောင်း ဆောက်လုပ်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ငြင်းပယ်ပါက အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်လိုသူထံသို့ ငြင်းပယ်ရခြင်း အကြောင်းပြချက်ဖော်ပြ၍ ပြန်ကြားရမည်။ ၆၇။ (က) အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခွင့်ကို ငြင်းပယ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဤဥပဒေပုဒ်မ ၆၆၊ ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ညွှန်ကြားချက် တစ်စုံတစ်ခုကြောင့်ဖြစ်စေ ဆုံးရှုံးမှု သို့မဟုတ် နစ်နာမှုအတွက်လျော်ကြေးတောင်းဆိုပိုင်ခွင့် မရှိစေရ။ (ခ) ဆောက်လုပ်ခွင့်ပြုပြီးနောက် ဆောက်လုပ်ခြင်းကို ပုဒ်မ ၆၆၊ ပုဒ်မခွဲ (က) အရမဟုတ်ဘဲ အခြားတားမြစ်ခြင်းကြောင့် သော်လည်း ကောင်း၊ မိမိပိုင်မြေကို လမ်းမြေတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ အမှန်တကယ်ဆုံးရှုံးမှု သို့မဟုတ် နစ်နာမှု အတွက် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ထံမှ လျော်ကြေးတောင်းဆိုပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ၆၈။ (က) ဥက္ကဋ္ဌက ခွင့်ပြုခဲ့သော အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရန် ခွင့်ပြုချက်သည် ယင်းခွင့်ပြုချက်ပါ နေ့မှစ၍ တစ်နှစ်တာ ကာလအတွက် သာအတည်ဖြစ်စေရမည်။ (ခ) အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခွင့်ပြုချက်ရထားသူ သို့မဟုတ် တရားဝင် တောင်းဆိုပိုင်ခွင့် ရှိသူသည် ဆောက်လုပ်ခွင့်ရရှိပြီး သော အဆောက်အုံကို တစ်နှစ်တာကာလအတွင်း ခွင့်ပြုချက်ရရှိထားသည့် ပုံစံအတိုင်းအပြီး ဆောက်လုပ်ရမည်။ (ဂ) ခွင့်ပြုကာလကုန်ဆုံးသည့်တိုင် မဆောက်လုပ်ဖြစ်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ဆောက်လုပ်၍ မပြီးသေးလျှင်ဖြစ်စေ ခွင့်ပြုချက်အသစ် ထပ်မံ တောင်းခံရယူပြီးမှသာလျှင် ဆက်လက် ဆောက်လုပ်ရမည်။ ၆၉။ မည်သူမဆို အောက်ပါတစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်လျှင် ကျပ်ငါးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်- (က) ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခြင်း၊ (ခ) ပုဒ်မ ၆၆ ပါအချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို လိုက်နာရန်ပျက်ကွက်ခြင်း၊ (ဂ) ခွင့်ပြုချက်သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့ပြီးနောက် အဆောက်အအုံကိုစတင်ဆောက်လုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်လက်ဆောက်လုပ် ခြင်း။ ၇၀။ ဥက္ကဋ္ဌသည် ပုဒ်မ ၆၆ ပါအချက်များကို လိုက်နာခြင်းမရှိဘဲ ဆောက်လုပ်ထားသည့် အဆောက်အအုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြေပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် လက်ရှိနေထိုင်သူအား ဆောက်လုပ်နေသော အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံ၏ မည်သည့် အစိတ်အပိုင်းကိုမဆို လိုအပ်သလို ပြန်လည်ပြုပြင်ဆောက်လုပ်ရန် သို့မဟုတ် လုံးဝ ဖျက်သိမ်းရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၇၁။ ဥက္ကဋ္ဌသည် အောက်ပါကိစ္စရပ်များကို သတ်မှတ်နိုင်သည်- (က) တပ်မြို့အတွင်းအဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခွင့်ပြုရန်လျှောက်လွှာနှင့်အတူ ဆောက်လုပ်မည့်အဆောက်အအုံအကြောင်း အရာ ဖော်ပြချက်များနှင့် ပုံစံများကို ဥက္ကဋ္ဌထံသို့ ပေးပို့သည့်နည်းလမ်း၊ (ခ) သတ်မှတ်ထားသော နယ်မြေတွင် ဆောက်လုပ်ခွင့်ရှိသည့် အဆောက်အအုံ အမျိုးအစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်၊ (ဂ) ဆောက်လုပ်မည့် အဆောက်အအုံ၏ အခန်းများအတွက် အနည်းဆုံး ကုဗပေဧရိယာ သတ်မှတ်ချက်များ၊ (ဃ) တပ်မြို့အတွင်းဆောက်လုပ်နိုင်မည့်အဆောက်အအုံပုံစံများ သို့မဟုတ် အသေးစိတ်ဖော်ပြချက်များအတွက် တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သို့ ပေးဆောင်ရမည့် အခကြေးငွေသတ်မှတ်ချက်များ။ ၇၂။ အဆောက်အအုံများ၏ အဖီအဆွယ်ဆင်ဝင်ကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်း၍- (က) တပ်မြို့အတွင်း အဆောက်အအုံပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် လက်ရှိနေထိုင်သူသည် ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အခြား အဆောက်အအုံ၊ အမိုး၊ လမ်း၊ မြောင်း၊ မိလ္လာ၊ ရေပြွန် သို့မဟုတ် ရေတူးမြောင်းပေါ်တွင် မိုးနေမည့်အစွန်း သို့မဟုတ် ဆင်ဝင်စွန်းထွက်နေခြင်း သို့မဟုတ် လမ်းပေါ်သို့ကျူးကျော်နေမည့် အမိုး၊ တံစက်မြိတ်အစွန်းများ ထားရှိခြင်းမပြုလုပ်ရ။ (ခ) ဥက္ကဋ္ဌသည် ယင်းအစွန်း သို့မဟုတ် ကျူးကျော်မှုကို ပြုပြင်ရန်၊ ဖယ်ရှားရန် ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် နေထိုင်သူအား စာဖြင့် ညွှန်ကြား နိုင်သည်။ (ဂ) ဥက္ကဋ္ဌသည် သတ်မှတ်ထားသော လမ်းအချို့ရှိ အဆောက်အအုံ၏ ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် နေထိုင်သူအား အဆောက်အအုံ၏ အထက်ထပ်တွင် အောက်ဆုံးအထပ်နံရံမှ သတ်မှတ်ပေးထားသည့်အကွာအဝေးနှင့် လမ်းမျက်နှာပြင်မှ အထက် သတ်မှတ်ပေး ထားသည့်အမြင့်တွင် အစွန်းထုတ်၍ အမိုးမပါဝရန်တာများ သို့မဟုတ် လသာဆောင်များကို ခြွင်းချက်အနေဖြင့် စစ်ဆေး ဆောက်လုပ်ခွင့် ပြုနိုင်သည်။ ၇၃။ တပ်မြို့အတွင်းရှိ အများသုံးမိလ္လာပြွန်၊ ရေမြောင်း၊ လမ်းကူးပြွန်၊ ရေသွယ်မြောင်း၊ သို့မဟုတ် ရေပြွန်ပေါ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ၏ ခွင့်ပြု ချက်မရှိဘဲ အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ခဲ့လျှင် ယင်းအဆောက်အအုံကို ဖျက်သိမ်းရန် သို့မဟုတ် သင့်လျော်သလို ပြုပြင်ရန် ဥက္ကဋ္ဌက ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၇၄။ ရေဆိုး၊ ရေစီးမြောင်းစသည်များဆောက်ရန် ကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်း၍- (က) ဥက္ကဋ္ဌသည်လမ်းတွင်ရှိ အဆောက်အအုံပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် လက်ရှိနေထိုင်သူအား အဆောက်အအုံမှ မိုးရေများ စီးဆင်းနိုင် ရေးအတွက် ရေသွားလျှောက်များနှင့် ရေသယ်ပြွန်များကို ၎င်းတို့၏စရိတ်ဖြင့် တပ်ဆင်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ (ခ) အိမ်ဝင်း၊ လမ်းကြား သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံများကြားရှိ လမ်းမြှောင်ကို ရေဝပ်ခြင်း၊ ရေအိုင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းစေနိုင်သည်။ ၇၅။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ လမ်းနှင့် မြေများပေါ်တွင် ပြည်သူ၏လုံခြုံမှုနှင့် လွယ်ကူစွာသွားလာမှုကို မထိခိုက်စေ မည့် စည်းကမ်းချက်များနှင့် အခကြေးငွေသတ်မှတ်ပြီး အောက်ပါကိစ္စရပ်များအတွက် ယာယီအသုံးပြုခွင့် ပေးနိုင်သည်- (၁) အဆောက်အအုံဆောက်ရန် ပစ္စည်းစုပုံခြင်း၊ (၂) ယာယီလမ်းဖောက်လုပ်ခြင်း၊ (၃) ယာယီအဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ခြင်း။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ သတ်မှတ်သည့်စည်းကမ်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်လျှင် ခွင့်ပြုချက်ကို ဥက္ကဋ္ဌက ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းနိုင်သည်။ ၇၆။ ဥက္ကဋ္ဌသည် လမ်းဖွင့်ခွင့်၊ ပိတ်ခွင့်တို့နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အောက်ပါလုပ်ပိုင်ခွင့်များရှိသည်- (က) သက်ဆိုင်ရာတိုင်းမှူး၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မည်သည့်လမ်းကိုမဆို အမြဲတမ်းပိတ်ပင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ (ခ) တပ်မြို့အတွင်းရှိလမ်း သို့မဟုတ် လမ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ပြင်ဆင်ရန်ဖြစ်စေ၊ ရေစီးမြောင်း၊ ရေပေးဝေရေး လုပ်ငန်းနှင့် ဤဥပဒေအရ ပြုလုပ်ရမည့်တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်စေ အများသိစေရန် ကြေညာ၍ ယင်းလမ်းကို ယာယီပိတ်ထားခြင်း၊ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (ခ)ပါလုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့် အများပြည်သူ၏ အသက်အိုးအိမ်ပစ္စည်းများကို အန္တရာယ်ပြုနိုင်စရာ အကြောင်းရှိလျှင် လုံခြုံရေးအတွက် အတားအဆီးအကာအကွယ်များ ပြုလုပ်ပေးစေ ရမည့်အပြင် အဆိုပါ အတားအဆီး အကာ အကွယ်တွင် နေဝင်ချိန်မှ နေထွက်ချိန်အထိ လုံလောက်စွာ မီးထွန်းညှိပေးခြင်း၊ (ဃ) ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အဆောက်အအုံများနှင့် မြေကွက်ကို ကာကွယ်မှု ပြုလုပ်ပေးရမည့်အပြင် ယင်းအဆောက်အအုံများနှင့် မြေ သို့ဝင်ထွက် သွားလာနိုင်ရေးအတွက် သင့်လျော်သလို ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း။ ၇၇။ ဥက္ကဋ္ဌသည်- (က) တပ်မြို့အတွင်းရှိ လမ်းတစ်ခုစီကို အမည်တစ်ခုစီပေးနိုင်သည်။ (ခ) တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံများကို အိမ်နံပါတ် တပ်ဆင်စေရမည်။ (ဂ) မည်သူမဆို တပ်ဆင်ထားသော လမ်းအမည် သို့မဟုတ် အိမ်နံပါတ်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဆွဲဖြုတ်ခြင်း၊ ဖျောက်ဖျက်ခြင်း၊ လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် မူလရေးသားထားသော အမည် သို့မဟုတ် နံပါတ်အစားကွဲပြားခြားနားသည့် အမည် သို့မဟုတ် နံပါတ် တပ်ဆင်ခြင်းပြုလုပ်လျှင် ကျပ်တစ်သောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံရမည်။ ၇၈။ ဥက္ကဋ္ဌသည် မြေပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် လက်ရှိနေထိုင်သူအား အောက်ပါ အတိုင်းစာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည်- (က) နယ်နိမိတ်နံရံ၊ စည်းရိုးဝင်းခြံအကာအရံကို မသင့်လျော်ဟုယူဆလျှင် ဖယ်ရှားစေခြင်း၊ (ခ) နယ်နိမိတ်နံရံ၊ စည်းရိုးဝင်းခြံအကာအရံတို့၏ အတိုင်းအတာနှင့် ယင်းတို့ကို ဆောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုရမည့် ပစ္စည်းတို့ ကိုသတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ (ဂ) ဆောက်လုပ်ထားသော နယ်နိမိတ်၊ နံရံ၊ ဝင်းခြံအကာအရံ၊ ခြံစည်းရိုးပင်များကို ထိန်သိမ်းပြုပြင်ထားစေခြင်း။ ၇၉။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဝင်းခြံအတွင်းမှ အများပြည်သူအား ဘေးအန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သော သို့မဟုတ် တပ်မြို့သာယာလှပမှုကို ထိခိုက်စေနိုင်သော မည်သည့် သစ်ပင်ကိုမဆို သတ်မှတ်ထားသော နေ့ရက်အတွင်းအပြီး ရှင်းလင်း ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၈၀။ မည်သူမဆို ဥက္ကဋ္ဌ၏ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ တပ်မြို့အတွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင် မဟုတ်သော မည်သည့်နေရာကိုမဆို တူးဖော်လျှင် ထိုသူကို ကျပ်နှစ်သောင်းထက် မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ယင်းပြစ်မှုကို ဆက်လက်ကျူးလွန်နေလျှင် ကျူးလွန်သည့် ရက်အသီးသီးအတွက် တစ်ရက်လျှင်ကျပ် ၅၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ် ချမှတ်နိုင်သည်။ ၈၁။ တပ်မြို့အတွင်း ကျောက်၊ မြေ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းများ တူးဖော် သယ်ယူခြင်းသည် အများပြည်သူကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည် သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသည်ဟုယူဆလျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည် အဆိုပါနေရာ၏ ပိုင်ရှင်၊ ငှားယူထားသူ သို့မဟုတ် နေထိုင်သူအား ထိုသို့ တူးဖော်ခြင်း၊ သယ်ယူခြင်းများကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခြင်း မပြုရန် စာဖြင့်တားမြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဘေးအန္တရာယ်မှ လိုအပ်သလို အကာအကွယ်ပြုလုပ်စေရန် ညွှန်ကြားခြင်းကို ဆောင်ရွက်နိုင် သည်။ ၈၂။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၈၁ အရ တားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်လျှင် သို့မဟုတ် ညွှန်ကြားချက်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက် ခြင်း မပြုလျှင် ကျပ် နှစ်သောင်း ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ===အခန်း(၁၁)=== တပ်မြို့ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေး ၈၃။ တပ်မြို့အတွင်းရှိ သီးခြားသတ်မှတ် ဖော်ပြထားသောဒေသတွင် ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေးအတွက် အောက်ပါအရာရှိများက အကြံပြုချက်နှင့်အတူ ဥက္ကဋ္ဌထံ အစီရင်ခံစာကို တင်ပြရမည်- (က) တပ်မတော်မှ အသုံးပြုသော အဆောက်အအုံနှင့် မြေများအတွက် သက်ဆိုင်ရာတပ်မှူး သို့မဟုတ် တပ်နယ်မှူး၊ (ခ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ အစိုးရနယ်ဘက် ဌာနဆိုင်ရာများသို့ လွှဲပြောင်းပေးထားသော မြေများနှင့် ယင်းမြေပေါ် တွင် ဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက်အအုံနှင့် မြေများအတွက် နယ်ဘက်ဌာနဆိုင်ရာတာဝန်ခံများ၊ (ဂ) တပ်မြို့ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေးအတွက် တာဝန်ပေးခြင်းခံရသည့် တပ်မတော်ဆေးတပ်ဖွဲ့မှ အရာရှိ (ဆေးမှူး) သို့မဟုတ် မြို့နယ်ကျန်းမာရေးအရာရှိများ။ ၈၄။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ ဆောက်လုပ်ထိန်းသိမ်းရသော အများပြည်သူအသုံးပြုသည့် အိမ်သာများနှင့် ကျင်ငယ် စွန့်ရာနေရာများတွင် အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီးများအတွက် သီးသန့်အခန်းများ ဆောက်လုပ်ရမည့်အပြင် ၎င်းတို့ အား အချိန်မှန် ဆေးကြောသန့်စင်ရေးနှင့် စနစ်တကျထားရှိရေးတို့အတွက် လိုအပ်သော သန့်ရှင်းရေးအမှုထမ်းများ ခန့်ထား ပေးရမည်။ ၈၅။ အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေကွက်ပိုင်ရှင်သည် အညစ်အကြေးများ သိမ်းဆည်းပေးရန် လျှောက်ထားလာလျှင် လိုအပ်သည့် အချိန်ကာလအတွက် အခနှုန်းထားများသတ်မှတ်ပြီး ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်။ ၎င်းကိစ္စအတွက် လျှောက် ထားခြင်းမရှိသော်လည်း လိုအပ်လျှင် ဥက္ကဋ္ဌက ၎င်းအားစာဖြင့် အကြောင်းကြား၍ သန့်ရှင်းရေးကို အခနှုန်းထား သတ်မှတ် ပြီး ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည်။ ၈၆။ (က) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် အမှိုက်များ၊ အနံ့အသက် ဆိုးဝါးသော ပစ္စည်းများ၊ တိရစ္ဆာန်အသေကောင် များနှင့် ရေပုပ်ရေဆိုးများအတွက် ယာယီသိုလှောင်နိုင်ရန်နှင့် စွန့်ပစ်ရန် သင့်လျော်မည့်နေရာများကို သတ်မှတ်ပေးရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) တွင် ဖော်ပြပါရှိသည့် အညစ်အကြေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မည်သည့်အချိန်တွင် မည်သို့သယ်ယူရမည်ဟူသော အကြောင်းအချက်များအပေါ်အခြေခံ၍ လမ်းပေါ်မှသယ်ဆောင်သွားခြင်း၊ စုပုံထားခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်းအစ ရှိသည်များကို ပြုလုပ်ရန် ဥက္ကဋ္ဌသည် ညွှန်ကြားချက်များထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ (ဂ) အမှိုက်ထည့်ရန် ပစ္စည်းနှင့် အမှိုက်သိုလှောင်ရုံများ သို့မဟုတ် ယင်းနေရာများတွင် စုပုံထားသည့် အမှိုက်များသည် တပ်မြို့ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ပစ္စည်းဖြစ်ရမည်။ ၈၇။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် အကြောင်းကြားစာပေးပို့၍ တပ်မြို့ အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် လက်ရှိနေထိုင်နေသူအား အောက်ပါကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်ရန်ညွှန်ကြားနိုင်သည်- (က) မြေ သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံနှင့် ဆက်စပ်နေသော အညစ်အကြေးတွင်းသည် အများပြည်သူအား အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်ဟု ထင်မြင်ယူဆလျှင် ပိတ်စေခြင်း သို့မဟုတ် အသစ် ပြုလုပ်စေခြင်း၊ (ခ) မြေပေါ် သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံအတွင်းစုပုံနေသောအညစ်အကြေးများထည့်ရန်ပုံးများကို သန့်ရှင်း စင်ကြယ်စွာထားရှိ စေခြင်း၊ (ဂ) အိမ်သာနှင့် ကျင်ငယ်စွန့်ရာနေရာမှ အနံ့အသက်ဆိုးဝါးသော ရေဆိုးများကို အများသုံးရေမြောင်းအတွင်းသို့ စီးဆင်း စိမ့်ဝင်မှု မရှိရန် ဆောင်ရွက်စေခြင်း၊ (ဃ) သန့်ရှင်းရေးအလုပ်သမားများ သယ်ယူနိုင်ရေးအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် အမှိုက်ပုံး သို့မဟုတ် နေရာတွင် အမှိုက် သရိုက်နှင့် အနံ့ဆိုးထွက်နေသည့် ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်ထားသည့်အချိန်အတွင်း စွန့်ပစ်စေခြင်း၊ (င) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် ရေမြောင်းကို လွှဲပြောင်းခြင်း၊ ရေမြောင်းအသစ် ဖောက်လုပ်ခြင်း မပြုစေရန် ညွှန်ကြား ခြင်း၊ (စ) မိမိတို့ ပိုင်နက်အတွင်းမှ ရေမြောင်းအား သန့်ရှင်းစေရန် အချိန်သတ်မှတ်ပြီး လွှဲပြောင်းပြင်ဆင်စေခြင်း။ ၈၈။ ကျန်းမာရေးအရာရှိက တပ်မြို့အတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်ခြံဝင်းအတွင်းမှ ရေတွင်း၊ ရေကန်၊ ရေသိုလှောင်ကန် စသည်တို့သည် ခြင်များပေါက်ဖွားရာ နေရာများဖြစ်သည် သို့မဟုတ် အများပြည်သူကျန်းမာရေးအတွက် ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု တင်ပြလျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည် သက်ဆိုင်သူအား သတ်မှတ်သည့်အချိန်အတွင်း ယင်းရေတွင်း၊ ရေကန်စသည်တို့ကို မြေဖို့ခြင်း၊ ဖုံးဖိထား စေခြင်းနှင့် ရေကိုထုတ်ပစ်ခြင်းများ ပြုလုပ်စေရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၈၉။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေပိုင်နှင့် လက်ရှိနေထိုင်သူအား အိမ်သာ၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရန် နေရာ အမှိုက်ပုံး၊ အညစ်အကြေးတွင်း၊ အမှိုက်ထည့်ရန် ပစ္စည်းများကို သတ်မှတ်သည့်ပုံစံနှင့် လိုအပ်သည့်အရေအတွက် အတိုင်းထား ရှိရန် စာဖြင့်ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၉၀။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းတွင် အလုပ်သမား ငါးဦးထက်ပို၍ရှိသော လုပ်ငန်းရှင်များအားလည်းကောင်း၊ ဈေး၊ ကျောင်း၊ ရုပ်ရုင်ရုံသို့မဟုတ် အများပြည်သူအသုံးပြုနေသည့်နေရာကိုစီမံအုပ်ချုပ်သူအားလည်းကောင်း လိုအပ်သောအိမ်သာ၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရာ နေရာများထားရှိရန်နှင့် ယင်းတို့ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ရေးအတွက် သတ်မှတ်အရေအတွက်အတိုင်း အလုပ်သမား ခန့်ထားစေရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၉၁။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိအဆောက်အအုံများအား အောက်ပါအချက်များကြောင့်ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်မှု မရှိဟုယူဆလျှင် အဖွဲ့ငယ်ဖွဲ့စည်း၍ စစ်ဆေးနိုင်သည်- (၁) ကြပ်တည်းပြွတ်သိပ်စွာဆောက်လုပ်ထားခြင်း၊ (၂) ​ရေမြောင်းများစနစ်တကျဖောက်လုပ်မထားခြင်း၊ (၃) လေကောင်းလေသန့်မရခြင်း၊ (၄) အဆောက်အအုံများအကြား လမ်းများကျဉ်းမြောင်းခြင်း။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ငယ်တွင် အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ရမည်- (၁) တပ်နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်အရှိတစ်ဦး၊ (၂) တပ်နယ်ကျန်းမာရေးအရာရှိ၊ (၃) ဆောက်လုပ်ရေး (အင်ဂျင်နီယာ) တပ်မှ အရာရှိတစ်ဦး၊ (၄) သက်ဆိုင်ရာမြို့နယ်အဆင့်မှ ကိုယ်စားလှယ်အရာရှိတစ်ဦး။ (ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က) နှင့်(ခ) တို့အရ ဖွဲ့စည်းသောအဖွဲ့ငယ်သည် ဥက္ကဋ္ဌထံသို့ အဆောက်အဦများ၏ အခြေအနေနှင့် နေထိုင်သူများ အတွက် ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေးအခြေအနေကို အစီရင်ခံတင်ပြရမည်။ ယင်းအစီရင်ခံစာတွင် နေထိုင်သူများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အား ကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်ဖွယ်ရာရှိမည်ဟုယူဆလျှင်အားလုံး သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ဖယ်ရှားပစ်ရန် သင့်သည်ဟု ဆောက်လုပ်ရေး(အင်ဂျင်နီယာ)တပ်မှ အရာရှိကထောက်ခံသည့် အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းများ၊ ရေမြောင်းများကို မြေပုံ ပေါ်တွင် ပေါ်လွင်စွာဖော်ပြပြီး အစီရင်ခံစာနှင့်အတူတင်ပြရမည်။ (ဃ) ဥက္ကဋ္ဌသည် ပုဒ်မခွဲ (ဂ) အရ တင်ပြသည့်အစီခံစာရရှိသည့်အခါ ဖယ်ရှားသင့်သည်ဟု ယူဆသည့် အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းများ၊ ရေမြောင်းများကို ဖယ်ရှားပေးရန် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ပိုင်ရှင်အားစာဖြင့် အကြောင်းကြားနိုင်သည်။ ယင်းသို့ဖယ်ရှားရသည့်အတွက် လျော်ကြေး သို့မဟုတ် ပြောင်းရွှေ့ဆောက်လုပ်ရသည့်ကုန်ကျ စရိတ် များကို တည်ဆဲ ဥပဒေစည်းမျဉ်းများအရပေးလျော်ရန် ဥက္ကဋ္ဌကဆောင်ရွက်ရမည်။ ၉၂။ (က) တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသတွင် နေထိုင်သူ ဦးရေ ပြည့်ကျပ်နေသဖြင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်နိုင်သည်ဟုယူဆလျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည်လိုအပ်သော စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်၍ ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် နေထိုင်သူအား တစ်လထက်မနည်းသော အချိန်အတွင်းနေထိုင်သူဦးရေ လျှော့ပေါ့သွားရန်အလို့ငှာ ငှားရမ်း နေထိုင်သူ၊ တည်းခိုနေထိုင်သူ၊ မှီတင်း နေထိုင်သူ ဦးရေမည်မျှ လျှော့ချပစ်ရန် စာဖြင့်အကြောင်းကြားနိုင်သည်။ (ခ) ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် နေထိုင်သူသည် ပုဒ်မခွဲ (က) အရ အကြောင်းကြားချက်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် လုံလောက်သော အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ ပျက်ကွက်လျှင် ယင်းအားကျပ် ၅၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ဆက်လက်၍ ပျက်ကွက် နေလျှင် ပျက်ကွက်သည့် ရက်အသီးသီးအတွက် တစ်ရက်လျှင် ငွေဒဏ်ကျပ် ၅၀၀ ချမှတ်နိုင်သည်။ ၉၃။ တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံတစ်ခုခုသည် ပျက်စီးယိုယွင်း နေသဖြင့် ကျန်းမာသန့်ရှင်းမှုမရှိဟု ဥက္ကဋ္ဌက ထင်မြင်လျှင် ပိုင်ရှင်အား သတ်မှတ်ပေးထားသော အချိန်အတွင်းပြင်ဆင် ပြောင်းလဲမှုများပြုလုပ်ရန် စာဖြင့် အကြောင်းကြား နိုင်သည်။ လူနေထိုင်ရန်သင့်လျော်စွာ ဆောင်ရွက်မှုများပြုလုပ်ပြီးမှသာ နေထိုင်ခွင့်ပြုရမည်။ အထက်ပါအတိုင်း စာဖြင့် အကြောင်းကြားရာတွင် ဖော်ပြထားသော အဆောက်အအုံပိုင်ရှင်သည် ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခြင်းမပြုတော့ဘဲ အဆောက်အအုံ အား လုံးဝဖျက်သိမ်းပစ်လျှင် ဤအကြောင်းကြားစာကို လိုက်နာဆောင်ရွက်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ၉၄။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံ သို့မဟုတ် မြေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကျန်းမာရေးကိုထိခိုက်နိုင်စေသည် အထိ ညစ်ညမ်းနေသည်ဟု ယူဆလျှင်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် နေထိုင်သူအား သန့်ရှင်းရေးကို ၂၄ နာရီအတွင်း ဆောင်ရွက်ရန် စာဖြင့်အ ကြောင်းကြားနိုင်သည်။ ယင်းအကြောင်းကြားချက်တွင် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများကိုပါ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပေးရန် ထည့်သွင်းဖော်ပြ နိုင်သည်။ ၉၅။ သုသာန်မြေနှင့်စပ်လျဉ်း၍- (က) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် တပ်မြို့အတွင်းသင့်လျော်သည့် မြေနေရာကို သုသာန်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြု နိုင်သည်။ (ခ) တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည် သုသာန်မြေတွင် လိုအပ်သည့်အစောင့်အလုပ်သမားများ ခန့်ထား ရမည်။ (ဂ) ဥက္ကဋ္ဌသည် သုသာန်မြေအတွက် လိုအပ်မည့်စည်းကမ်းများ သတ်မှတ်ကြေညာ ဆောင်ရွက်ရမည်၊ (ဃ) ပုဒ်မခွဲ (ဂ) ပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်သည် တပ်မတော်စစ်သင်္ချိုင်းများနှင့်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာ စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီနှင့် အဖွဲ့များက ကြီးကြပ်သော သုသာန်များနှင့်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ခြင်း မရှိစေရ။ ၉၆။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်းမှ လူသေအလောင်းများကို မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ရန်သို့မဟုတ် မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန်သယ်ယူပို့ဆောင်ရ မည့်လမ်းကို ကြေညာ၍ သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ ၉၇။ ကျန်းမာရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသူ၏ အမိန့်တစ်စုံ တစ်ရာမရှိဘဲ မည်သူမဆို လူသေအလောင်းများကို သေဆုံးပြီးနောက် ၇၂ နာရီထက်ကျော်၍ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်းမပြုဘဲ မထားရှိရ။ သေဆုံးသောရောဂါသည် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်လျှင် သေဆုံးပြီးနောက် ၁၂နာရီအတွင်း မြှုပ်နှံခြင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း ပြုလုပ်ရမည်။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော မိသားစုဖြစ်ပါက တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က စရိတ်ခံ၍ သင်္ဂြိုဟ်ပေးရမည်။ ၉၈။ အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်များသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ ပြည်သူ့ဆေးရုံတွင် တက်ရောက်နေသော လူနာမှအပ အခြားသူတစ်ဦးဦး တွင် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်ပွားနေကြောင်းကို ကျန်းမာရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ပေးအပ် ထားသူထံသို့ အမြန်ဆုံးသတင်းပို့ရမည်- (က) အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် ဆေးကုသည့် မှတ်ပုံတင် ဆရာဝန်များ၊ (ခ) ရောဂါဖြစ်ပွားသော လူနာရှိသည့်အိမ်၏ အိမ်ထောင်ဦးစီး သို့မဟုတ် အိမ်ထောင်ဦးစီး ကိုယ်တိုင်ရောဂါဝေဒနာခံစား နေရပါက အိမ်ရှိအရွယ်ရောက်ရှိပြီးသူတစ်ဦး၊ (ဂ) ရောဂါဖြစ်ပွားသူကို စောင့်ရှောက်နေရသူ။ ၉၉။ ကျန်းမာရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသူသည် မည်သည့်အချိန် အခါမဆို ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်ပွားသူရှိသည်ဟု ယူဆရသော အဆောက်အအုံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်စစ်ဆေးနိုင် သည်။ ၁၀၀။ တပ်မြို့အတွင်းအခြေအနေအတည်တကျမရှိဘဲ နေထိုင်သူမည်သူမဆို ကူးစက်တတ်သောရောဂါဖြစ်ပွားနေကြောင်း သိရှိ လျှင် ကျန်းမာရေးအရာရှိသို့မဟုတ် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေး အဖွဲ့ကတာဝန် ပေးအပ်ခြင်းခံရသူသည် ထိုသူအား သက်ဆိုင်ရာ ဆေးရုံတင်ပို့ရန် ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ ယင်းလူနာသည် ကျန်းမာရေးအရာရှိ၏ ခွင့်ပြုချက်ရရှိမှသာ ဆေးရုံမှ ဆင်းရမည်။ ၁၀၁။ (က) ကူးစက်တတ်သော ရောဂါရှိနေသူသည် သေချာစွာကုသကာကွယ်မှု ပြုလုပ်ခြင်းမရှိဘဲ အများပြည်သူသွားလာရာ နေရာများသို့ ဝင်ထွက်သွားလာခြင်းမပြုရ၊ (ခ) ကူးစက်တတ်သောရောဂါရှိသူ၏ အုပ်ထိန်းသူသည် ရောဂါရှိသူကို အများပြည်သူများအား ပြသခြင်းမပြုရ၊ (ဂ) ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်သူ၏ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းမှ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းမပြုဘဲ ထပ်မံ သုံးစွဲခြင်းမပြုရ။ ၁၀၂။ တပ်မြို့အတွင်း ကူးစက်တတ်သော ရောဂါရှိသည့်လူနာများကို တင်ဆောင်သည့် ယာဉ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျန်းမာရေး အရာရှိကဖြစ်စေ၊ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ပေးအပ်သူကဖြစ်စေ စိတ်ကျေနပ်သည်အထိ ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် ယာဉ်မောင်းသည် ၎င်းယာဉ်ကို ပိုးသတ်ဆေးများပက်ဖြန်း၍ သန့်စင်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။ ၁၀၃။ ကျန်းမာရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသူသည် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ မပြန့်ပွားစေရေးအတွက် ကူးစက်တတ်သောရောဂါဖြစ်ပွားသည့် အဆောက်အအုံတစ်ခုလုံးကို ဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ် တစ်ဒေသကိုဖြစ်စေ ပိုးသတ်ဆေးပက်ဖြန်းသန့်စင်စေနိုင်သည်။ ၁၀၄။ တပ်မြို့အတွင်း ကူးစက်တတ်သောရောဂါအန္တရာယ်ကျရောက်လျှင် သို့မဟုတ် ကျရောက်ရန် အကြောင်းဖြစ်ပေါ်လျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည်- (က) အထူးစီမံချက်များပြုလုပ်၍ ရောဂါကာကွယ်ရေးကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ (ခ) ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း၊ ပျံ့ပွှားခြင်းမှကာကွယ်ရန် ဒေသန္တရ ညွှန်ကြားချက်များ ထုတ်ပြန်ကြေညာ နိုင်သည်။ ၁၀၅။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့သည်- (က) ကူးစက်တတ်သော ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းကို ကာကွယ်ရေးအတွက် အဆောက်အအုံများကို ဖျက်သိမ်းရန်လိုအပ်သည်ဟု ယူဆလျှင် ကြိုတင်အကြောင်းကြားပြီး ဖျက်သိမ်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ (ခ) ကူးစက်တတ်သော ရောဂါအန္တရာယ်ပြန့်ပွားနိုင်သည်ဟုယူဆရသော အဝတ်အထည်လူသုံးပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါကူးစက်မှုမရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းပြုနိုင်သည်။ (ဂ) အဆောက်အအုံနှင့် လူသုံးပစ္စည်းများကို သိမ်းယူခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်ဆီးခြင်းကြောင့် ဆုံးရှုံးမှုအတွက် သင်လျော်သည့်အ တိုင်း လျော်ကြေးပေးနိုင်သည်။ ၁၀၆။ တပ်မြို့အတွင်းရှိ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အသက်ကိုလည်းကောင်း၊ အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကိုလည်းကောင်း၊ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးစေနိုင်သည့် ရောဂါအန္တရာယ်ကျရောက်နေချိန်၊ ကျရောက်မည်ဟုယူဆရချိန်တွင် သာမန်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်ကို ကာကွယ်ရန်မလုံလောက်ဟု ထင်မြင်ယူဆပါက ဥက္ကဋ္ဌသည် ဤဥပဒေနှင့်တည်ဆဲဥပဒေများအရ အရေးပေါ်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ၁၀၇။ ပုဒ်မ ၁၀၄၊ ၁၀၅ နှင့် ၁၀၆ တို့တွင်ပါရှိသော ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်ပါက ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်နှိမ်နင်းရေးဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်စေနိုင်သည်။ ၁၀၈။ အတွင်းရေးမှူးသည် တပ်မြို့အတွင်းကူးစက်တတ်သောရောဂါဖြင့် တစ်ဦးဦးသေဆုံးလျှင် အောက်ပါအချက်များကို စာဖြင့် ညွှန်ကြားနိုင်သည်- (က) လူသေအလောင်းကို တာဝန်ယူသူအား ယင်းအလောင်းကို ရင်ခွဲရုံသို့ပို့ဆောင်ရန်၊ (ခ) လူသေအလောင်းကို သေဆုံးသည့်နေရာမှ မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်ရန် သို့မဟုတ် မီးသင်္ဂြိုဟ်ရန် သို့မဟုတ် ရင်ခွဲရုံသို့ ယူဆောင် ရန်မှအပ အခြားနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းယူဆောင်ခြင်း မပြုရန်။ ၁၀၉။ (က) ကျန်းမာရေးအရာရှိသည် တပ်မြို့အတွင်း နေထိုင်သည့် ကူးစက်တတ်သောရောဂါဖြစ်နေသည်ဟု ယုံကြည်ရသူ အား သတ်မှတ်ထားသောနေ့ရက်တွင် ဆေးရုံ သို့မဟုတ် အစိုးရ ဆေးပေးခန်းသို့သွားရောက်၍ စစ်ဆေးမှုခံယူရန်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဆရာဝန်၏ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ ထွက်ခွာခြင်းမပြုရန်စာဖြင့် ညွှန်ကြားရမည်။ ဆေးရုံ သို့မဟုတ် အစိုးရ ဆေးပေးခန်းမှ ဆရာဝန်သည် ၎င်းအားကူးစက်တတ်သော ရောဂါရှိမရှိ ကျေနပ်သည်အထိ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ရမည်။ သို့ရာတွင် ရောဂါလက္ခဏာ၊ လူနာ၏အခြေအနေနှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတို့ကို သုံးသပ်ပြီး ကျန်းမာရေး အရာရှိ သိုမဟုတ် ဆရာဝန်က ၎င်းအား ဆေးရုံသို့မဟုတ် ဆေးပေးခန်းသို့သွားရောက်ရန်မလိုသေးဟုယူဆလျှင် အိမ်တွင် စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်နိုင်သည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ စစ်ဆေးမှုပြုလုပ်ရာတွင် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါဖြစ်နေကြောင်းတွေ့ရှိပါက ကျန်းမာရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်သည် ထိုသူအား ဆေးရုံသို့တက်ရောက်၍ ရောဂါပျောက်ကင်းသည်အထိ ဆေးကုသမှုခံယူရန် ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ရောဂါလက္ခဏာ၊ လူနာ၏ အခြေအနေတို့နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေကို သုံးသပ်၍ ကျန်းမာရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် ဆေးရုံမှ ဆရာဝန်သည် ၎င်းအား ဆေးရုံတွင်ထားရှိရန် မလိုဟုယူဆလျှင် ရောဂါနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လုပ်ဆောင်ရမည့် အချက်များသို့မဟုတ် ညွှန်ကြားချက်များပေး၍ ဆေးရုံမှဆင်းစေနိုင်သည်။ ၁၁၀။(က) ကူးစက်တတ်သောရောဂါစွဲကပ်သူ တစ်ဦးဦးသည် ပုဒ်မ ၁၀၉ အရ ထုတ်ပြန်ခဲ့သော ညွှန်ကြားချက်ကိုမလိုက်နာဘဲ ဆေးရုံသို့မဟုတ် အစိုးရဆေးပေးခန်းသို့ တက်ရောက်ကုသရန်ငြင်းပယ်ကြောင်း သို့မဟုတ် ဆေးရုံ၊ အစိုးရဆေးပေးခန်းတွင် ကုသမှုခံယူနေစဉ် ဆရာဝန်၏ခွင့်ပြုမိန့်မရဘဲ ဆေးရုံ၊ ဆေးပေးခန်းမှ ဆင်းသွားကြောင်း အဆိုပါဆရာဝန်၏စာဖြင့်တိုင်တန်း ချက်ရရှိလျှင် တပ်နယ်မှူးသည်အဆိုပါကူးစက်တတ်သောရောဂါစွဲကပ်သူအား တပ်နယ်အတွင်းမှ ၂၄နာရီအတွင်း ထွက်ခွာစေရန် နှင့် ခွင့်ပြုမိန့်မရှိဘဲ ပြန်မဝင်ရန် စာဖြင့်ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ထို့ပြင်ထိုသူ သွားရောက်မည့်ဒေသရှိ ကျန်းမာရေးအရာရှိထံ ထိုသူ၏ ရောဂါအခြေအနေကို စာဖြင့်အသိပေးရမည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ တားမြစ်ခြင်းခံရသူတစ်ဦးဦးသည် တပ်နယ်မှူး၏ စာဖြင့်ခွင့်ပြုမိန့်မရဘဲအခြားမည်သည့်တပ်မြို့သို့မျှ ဝင်ရောက်ခွင့်မရှိစေရ။ ၁၁၁။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့အတွင်း၌ ကူးစက်တတ်သောရောဂါဖြစ်ပွားနေချိန်တွင် အများပြည်သူ၏အသက်အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန်လိုအပ်သည်ဟုယူဆလျှင် သွားလာရမည့်လမ်းများ သတ်မှတ်စီမံပေးနိုင်သည်။ ၎င်းကို အများသိစေရန် ကြေညာပေး ရမည်။ ၁၁၂။ အညစ်အကြေးနှင့် အမှိုက်များသုတ်သင်ရှင်းလင်းရန် ဥက္ကဋ္ဌက ခန့်အပ်ထားသော သန့်ရှင်းရေး အလုပ်သမားတစ်ဦးဦး က လုံလောက်သည့် အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲသော်လည်းကောင်း၊ တစ်လကြိုတင် အကြောင်းကြားခြင်းမရှိဘဲ သော် လည်းကောင်း အလုပ်မှနုတ်ထွက်လျှင် သို့မဟုတ် မိမိ၏အလုပ်ဝတ္တရားများကိုဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုဖြစ်စေ ဆောင်ရွက်ရန်ပျက်ကွက်လျှင် သို့မဟုတ် ငြင်းပယ်လျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည် တည်ဆဲအလုပ်သမားဥပဒေများနှင့်အညီ စစ်ဆေး ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသည်။ ===အခန်း(၁၂)=== လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ပြစ်ဒဏ်နှင့် အယူခံခြင်းများ ၁၁၃။ ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အတွင်းရေးမှူး သို့မဟုတ် ဥက္ကဋ္ဌမှ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသော သူသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ အဆောက်အအုံအတွင်းသို့ဖြစ်စေ၊ မြေနေရာ တွင်းသို့ဖြစ်စေ ကူညီသူအမှုထမ်းများနှင့်အတူ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့မပါဘဲ ဤဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်း ဥပဒေ၊ စည်းကမ်းဥပဒေများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည့် လုပ်ငန်းစစ်ဆေးခြင်း၊ တိုင်းတာခြင်း၊ တန်ဖိုးဖြတ် ခြင်း သို့မဟုတ် အလုပ်တစ်စုံတစ်ရာ လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့အတွက် ဝင်ရောက်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ၁၁၄။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် ငွေစာရင်းများကို သက်ဆိုင်ရာမြို့နယ်စာရင်းရုံးက စစ်ဆေးရမည်။ ၁၁၅။ (က) ဥက္ကဋ္ဌသည် အောက်ပါကိစ္စရပ်များဆောင်ရွက်ရန် သာမန်သို့မဟုတ် အထူးအမိန့်ဖြင့် မည်သူ့ကိုမဆို တာဝန်ပေး အပ်နိုင်သည်- (၁) တပ်မြို့အတွင်းအဆောက်အအုံတစ်ခုခုနှင့် မြေကွက်တစ်ခုခုရှိရေတွင်း၊ ရေမြောင်း၊ အိမ်သာ၊ ရေပုပ်တွင်း၊ ရေပြွန် ရေစီးလမ်းကြောင်းတို့ကို စစ်ဆေးခြင်းနှင့်လိုအပ်လျှင် ယင်းတို့မှ အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ပေါ်စေမှုများကို ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားရန် အတွက် မြေကို တူးလှန်စေခြင်း၊ (၂) တပ်မြို့အတွင်းဆောက်လုပ်နေသည့် လုပ်ငန်းများကို စစ်ဆေးစေခြင်း၊ မြေ အနိမ့်အမြင့် တိုင်းတာစေခြင်း သို့မဟုတ် တိုင်းတာသည့်ကိရိယာများကို ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ စမ်းသပ်ခြင်း၊ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် အသစ်လဲလှယ်ခြင်းများ ပြုလုပ်စေခြင်း။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ စစ်ဆေးရာတွင် မြေကိုတူးလှန်ရန် လိုအပ်ပါက ယင်းသို့ဆောင်ရွက်သည့် ကုန်ကျစရိတ်ကို ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် လက်ဝယ်ထားရှိသူမှကျခံရမည်။ ၁၁၆။ အတွင်းရေးမှူးသည် ကူညီသူအမှုထမ်းပါသည်ဖြစ်စေ၊ မပါသည်ဖြစ်စေ တပ်မြို့အတွင်း တည်ဆောက်နေသည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဝင်ရောက်စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ၁၁၇။ ဤဥပဒေအရ တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသူသည် တပ်မြို့အတွင်းရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင် နေရာတစ်ခုအတွင်းဝင်ရန် လိုအပ်သည်ဟုယူဆပါက ပိုင်ရှင်သို့မဟုတ် လက်ဝယ်ထားရှိသူမရှိခိုက် သို့မဟုတ် ရှိလျက်နှင့် ဝင်းတံခါး သို့မဟုတ် အခြားအတား အဆီးများကို ဖွင့်ပေးရန်ငြင်းဆိုပါက သက်ဆိုင်ရာရပ်ကွက်တာဝန်ရှိသူ လူကြီးနှစ်ဦးနှင့်အတူ အတားအဆီးများကို ဖယ်ရှား၍ ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ၁၁၈။ ဥက္ကဋ္ဌက တာဝန်ပေးထားသည့် သူတစ်ဦးဦး၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကို နှောင့်ယှက်တားဆီးခြင်း သို့မဟုတ် ပြုလုပ်လျှင် ထိုသူကို ကျပ်တစ်သောင်းထက် မပိုသောငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ၁၁၉။ အကြောင်းကြားစာနှင့်စပ်လျဉ်း၍- (က) ဤဥပဒေအရ တစ်စုံတစ်ရာလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရန် အချိန်ကန့်သတ်ပေးထားခြင်းမရှိပါက ယင်းအကြောင်းကြားစာ သို့မဟုတ် အမိန့်စာတွင် သင့်လျော်သည့် အချိန်ကန့်သတ်ပေးရမည်။ (ခ) အကြောင်းကြားစာနှင့် အမိန့်စာများကို ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အတွင်းရေးမှူးကလက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ရမည်။ (ဂ) ယင်းအကြောင်းကြားစာ သို့မဟုတ် အမိန့်စာကို သက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်ထံသို့ ပေးပို့ရမည်။ အကယ်၍ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကို မတွေ့ရှိပါ က အတူနေမိသားစုဝင်တစ်ဦးဦး၏ လက်ဝယ်သို့ သက်သေတစ်ဦး၏ ရှေ့မှောက်တွင်ပေးအပ်ရမည်။ အကယ်၍ သက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်၏နေအိမ်တွင် နေထိုင်သူမရှိပါက ယင်းအကြောင်းကြားစာ သို့မဟုတ် အမိန့်စာကို အဆိုပါ နေအိမ်ရှေ့တွင်ကပ်ထားပြီး သက်ဆိုင်ရာ ရပ်ကွက် သို့မဟုတ် ကျေးရွာရှိ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း၏ အတည်ပြုချက်ကို ရယူရမည်။ ယင်းသို့ဆောင်ရွက်သော အကြောင်းကြားစာ သို့မဟုတ် အမိန့်စာသည် သက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်ထံသို့ တိုက်ရိုက် ပေးပြီးဖြစ်သကဲ့သို့ မှတ်ယူရမည်။ ၁၂၀။ ဤဥပဒေအရ တစ်ဦးတစ်ယောက်ထံသို့ အမည်တပ်ပေးပို့ရမည့် အကြောင်းကြားစာမဟုတ်ဘဲ အများသိသာစေရန် ဝေငှ ရန်အကြောင်းကြားစာဖြစ်ပါက အဆိုပါ အကြောင်းကြားစာကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ရုံးတွင် ကြော်ငြာ သင်ပုန်း၌ ကပ်ထားခြင်း၊ သတင်းစာတွင် ထည့်သွင်းကြေညာခြင်း သို့မဟုတ် ဥက္ကဋ္ဌ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြင့် လုံလောက်စွာ ဆောင်ရွက်ပြီး ဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ၁၂၁။ ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်သောအကြောင်းကြားစာ သို့မဟုတ် အမိန့်စာကိုလိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ပျက်ကွက်သူအား ပျက်ကွက်မှုအတွက် ပြစ်ဒဏ်ကျခံပြီးဖြစ်စေကာမူ ဥက္ကဋ္ဌသည် ၎င်းအားစာဖြင့်အကြောင်းကြားလျက်ညွှန်ကြားချက်အရ လိုက်နာ ဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်တို့ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စေရမည်။ ၁၂၂။ အခွန်အခများရရှိရေးနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် စည်းကမ်းချက်များအပြင် ဤဥ​ပဒေအလို့ငှာ ဥက္ကဋ္ဌသည် တရားဝင် ရသင့်ရထိုက်သောအခွန်အခ သို့မဟုတ် ကြွေးမြီကို မြေခွန်မပြေကျန်ငွေဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ တောင်းခံရယူရမည်။ ၁၂၃။ မည်သူမဆို ဤဥပဒေအရ ပြစ်မှုအတွက် ပြစ်ဒဏ်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိသော ကိစ္စရပ်တွင် အကြောင်းကြားစာ သို့မဟုတ် အမိန့်စာများကိုလိုက်နာရန် ပျက်ကွက်လျှင် သို့မဟုတ် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်လျှင် ထိုသူကို ကျပ်၅၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်နိုင်သည်။ ဆက်လက်ကျူးလွန်လျှင် ကျူးလွန်သည့်ရက်အသီးသီးအတွက် တစ်ရက် လျှင် ငွေဒဏ် ကျပ် ၅၀၀ ထပ်မံချမှတ်နိုင်သည်။ ၁၂၄။ ဤဥပဒေအရ ခွင့်ပြုလိုင်စင်ရရှိထားသူ သို့မဟုတ် ထိုသူ၏ တရားဝင်ကိုယ်စားလှယ်သည် ခွင့်ပြုလိုင်စင်ပါ စည်းကမ်း ချက်များကို ဖောက်ဖျက်လျှင် ဥက္ကဋ္ဌသည် ခွင့်ပြုလိုင်စင်ကိုပယ်ဖျက်ခြင်း သို့မဟုတ် အချိန်ကန့်သတ်၍ ရပ်ဆိုင်းခြင်း ပြုနိုင်သည်။ ၁၂၅။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ပိုင် ပစ္စည်းပျက်စီးမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အပြစ်ပေးခံရသူတစ်ဦးသည် ပျက်စီးမှု တန်ဖိုးကို ပေးလျော်ရမည်။ အကယ်၍ တန်ဖိုးနှင့်စပ်လျဉ်း၍အငြင်းပွားသော် စီရင်ချက်ချမှတ် အပြစ်ပေးခဲ့သည့်တရားရုံးက လျော်ကြေး ငွေကို သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်ပေးရမည်။ ယင်းလျော်ကြေးငွေကို ပေးဆောင်ရန် ပျက်ကွက်လျှင်တရားရုံးက တရားမကျင့်ထုံး ဥပဒေနှင့်အညီ ဝရမ်းထုတ်ပြီး ထိုသူပိုင်ပစ္စည်းကို သိမ်းယူရောင်းချခြင်းဖြင့် ရယူရမည်။ ၁၂၆။ ဤဥပဒေအရ ကျူးလွန်သော ပြစ်မှုတစ်ခုခုအတွက် ပြစ်မှုကျူးလွန်ပြီးနောက် တစ်နှစ်အတွင်း သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံး တွင် တရားစွဲဆိုခြင်းမရှိခဲ့လျှင် အဆိုပါ ပြစ်မှုအတွက် မည်သည့်တရားရုံးတွင်မျှ စစ်ဆေးစီရင်ခြင်း မရှိစေရ။ ၁၂၇။ ပုဒ်မ ၉ အရ ဖွဲ့စည်းသော တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့တွင် ခန့်အပ်ခြင်း ခံ​ရသော ဥက္ကဋ္ဌ၊ အတွင်းရေးမှူး၊ အဖွဲ့ဝင် များ သို့မဟုတ် အရာထမ်း၊ အမှုထမ်းများအား ဤဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းများကို သဘောရိုးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်း အတွက် မည်သည့်တရားရုံးတွင်မျှ ပြစ်မှုကြောင်းအရဖြစ်စေ၊ တရားမကြောင်းအရဖြစ်စေ တရားစွဲဆိုခြင်း မပြုစေရ။ ၁၂၈။ ဥက္ကဋ္ဌက ချမှတ်သည့်အမိန့်ကို မကျေနပ်သူသည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ တိုင်းမှူးထံတွင် ရက် ၉၀ အတွင်း လည်းကောင်း၊ မြို့နယ်တရားသူကြီးက ချမှတ်သည့်စီရင်ချက်အမိန့်ကို သက်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်တရားရုံးတွင် ရက်၃၀ အတွင်း လည်းကောင်း အယူခံဝင်နိုင်သည်။ ၁၂၉။ ပုဒ်မ ၁၂၈ အရ အယူခံလျှောက်ထားချက်ကို စာဖြင့်ရေးသားပြီး ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် မြို့နယ်တရားသူကြီးက ချမှတ်သည့် အမိန့်စာ မိတ္တူနှင့်တကွ ပူးတွဲတင်သွင်းရမည်။ ၁၃၀။ (က) ဥက္ကဋ္ဌက ထုတ်ဆင့်လိုက်သော အမိန့်တစ်စုံတစ်ရာကို တရားရုံးတစ်ခုခုမှပယ်ဖျက်ခဲ့သော် ထိုသို့ ပယ်ဖျက် သည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၆၀ အတွင်း ဥက္ကဋ္ဌသည် တစ်ဆင့်မြင့်သည့် တရားရုံးသို့ စီရင်ချက်ပြင်ဆင်ပေးရန် လျှောက်ထား နိုင်သည်၊ (ခ) ဤအခန်းတွင် ပါရှိသည့်အယူခံအတွက် ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် ဤပုဒ်မအရ တင်သွင်းသည့် ပြင်ဆင်မှု လျှောက်လွှာ များနှင့်လည်း အကျုံးဝင်သည်။ ၁၃၁။ ပုဒ်မ ၁၃၀ အရ ဆောင်ရွက်ခြင်းမှတစ်ပါး ဤဥပဒေပါအခြားကိစ္စများတွင် အယူခံအာဏာပိုင်၏ စီရင်ချက်သည် အပြီး အပြတ်ဖြစ်စေရမည်။ ===အခန်း(၁၃)=== နည်းဥပဒေနှင့်စည်းကမ်းဥပဒေများ ၁၃၂။ (က) ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဤဥပဒေပါပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လိုအပ်သော နည်းဥပဒေ များကို အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လိုအပ်သောလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ အမိန့်နှင့်ညွှန်ကြားချက် များကို လည်းကောင်း ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။ (ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) ဖြင့် အပ်နှင်းထားသည့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၏ ယေဘုယျသဘောကို မထိခိုက်စေဘဲ အထူးသဖြင့် အောက်ပါ ကိစ္စများ အတွက် နည်းဥပဒေများထုတ်ပြန်နိုင်သည်- (၁) တပ်မြို့အတွင်းရှိ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနပိုင်မြေကို အသုံးပြုရေးအတွက် ခွင့်ပြုအမိန့် လျှောက်ထားရာ၌ မည်သူထံသို့ မည်သည့်နည်းဖြင့် လျှောက်ထားရန်ကိစ္စ၊ (၂) အဆိုပါ ခွင့်ပြုမိန့်ကို ချမှတ်နိုင်သူနှင့် ခွင့်ပြုမိန့်တွင်ပါဝင်ရမည့် စည်းကမ်းချက်များကိစ္စ။ ၁၃၃။ ဥက္ကဋ္ဌသည် တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် အောက်ပါအကြောင်းအရာ အားလုံးအတွက် ဖြစ်စေ၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအတွက် ဖြစ်စေ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်- (က) မွေးဖွားမှုနှင့် သေဆုံးမှုမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ (ခ) ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း၊ (ဂ) အခွန်အခနှင့် အကောက်များစည်းကြပ်ကောက်ခံခြင်း၊ (ဃ) လမ်းများပေါ်တွင် နေဝင်မှနေထွက်ချိန်အတွင်းရပ်ထားသော၊ မောင်းနှင်သော သို့မဟုတ် ဆွဲယူသွားသော ယာဉ်များတွင် မည်ကဲ့သို့ မီးထွန်းထားရန် သတ်မှတ်ခြင်း၊ (င) တပ်မြို့အတွင်း ပိုင်ရှင်မပါဘဲလွှတ်ထားသော တိရစ္ဆာန်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း၊ (စ) မီးဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ခြင်းနှင့် မီးငြိမ်းသတ်ခြင်း၊ (ဆ) အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရာတွင်ပါဝင်သော အလုပ်သမားနှင့် အများပြည်သူ၏ လုံခြုံရေးအတွက် စည်းကမ်းချက် များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဇ) ဤဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသော အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ပြုပြင်ခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ရေမြောင်းများ၊ လေဝင်လေထွက်ပေါက်များ၊ ရေပိုက်များ၊ အိမ်သာများ၊ ကျင်ငယ်စွန့်ရာနေရာများ၊ ရေပုပ်တွင်းများနှင့် အခြားရေပုပ်ရေဆိုး ထုတ်ရာ မြောင်းများကိုဆေးကြောသုတ်သင်ခြင်းနှင့် ပြင်ဆင်ခြင်းများအတွက် စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဈ) ရေမြောင်းအတွင်း၊ ညစ်ညမ်းသော ရေနှင့်အခြားအနံ့အသက်ဆိုးဝါးသောရေ သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့နိုင်သော ပစ္စည်းများ စွန့်ပစ်မှု ကိုတားမြစ်ခြင်း၊ (ည) အများပြည်သူကျန်းမာရေးအား အန္တရာယ်ပြုနိုင်ဖွယ်ရာရှိသော တိရစ္ဆာန်များထားရှိခြင်းအတွက်စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဋ) လူသေအလောင်းများကိုစနစ်တကျမြှုပ်နှံခြင်း၊ သုသာန်နေရာများ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုခြင်းအတွက် အခကြေးငွေ ရယူရေး စည်ကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဌ) လမ်းများနှင့် အဆောက်အအုံများတွင် ရောင်းချရန် ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဍ) စခန်းချရာနေရာများ၊ တိရစ္ဆာန်ထောင်များ၊ အဝတ်အထည် လျှော်ဖွပ်ရာနေရာများ၊ တည်းခိုခန်းနှင့် ရိပ်သာများ၊ အသင်းပိုင် အဆောက်အအုံများ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ အဖျော်ယမကာဆိုင်များ အပြင်အများသုံးအပန်းဖြေကွင်းများ၊ ပွဲလမ်းသဘင်နှင့် အများသုံးနေရာများကို ကြပ်မတ်ကွပ်ကဲခြင်းနှင့် လိုက်နာရမည့် စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဎ) အဖျော်ယမကာနှင့် အစားအသောက်များ ပြုလုပ်ရောင်းချခြင်းတို့အတွက်အသုံးပြုသည့် အဆောက်အအုံတွင် လေဝင် လေထွက် အလင်းရောင်ရရှိမှု၊ ဆေးကြောသုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်း၊ ရေထုတ်မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်းနှင့် ရေရရှိရေး အတွက် လိုက်နာရမည့်စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဏ) ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးထားသော ခွင့်ပြုလိုင်စင်များတွင် လိုက်နာရမည့်စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ထားရှိခြင်း၊ (တ) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သော သို့မဟုတ် အနံ့အသက် ဆိုးဝါးသော ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုပြုလုပ်သည့် နေရာ များကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာထားရှိစေရန် သို့မဟုတ် အဆိုပါလုပ်ငန်း ဆောင်တာများမှ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် သို့မဟုတ် ဖြစ်နိုင်သည့် အနံ့အသက်ဆိုးဝါးမှု သို့မဟုတ် အန္တရာယ်ပြုမှုများကို နည်းနိုင်သည်ထက် နည်းစေရန် ကြီးကြပ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (ထ) တပ်မြို့အတွင်းရှိမည်သည့်မြေနေရာတွင်မဆို ဝင်းခြံ၊ အကာအရံ၊ တဲ၊ နေရာ သို့မဟုတ် အခြား ယာယီအဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ခြင်းအတွက် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဒ) အဆောက်အအုံများဆောက်လုပ်ရာတွင် လမ်းများအကွက်ချ ဖောက်လုပ်ရေးအတွက် မြေနေရာချန်လှပ်ထားရန် စည်းကမ်း သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် တားမြစ်ခြင်း၊ (ဓ) အများပြည်သူအသုံးပြုရန် သတ်မှတ်ထားသော ဥယျာဉ်ပန်းခြံများ၊ မြေနေရာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (န) လမ်းများ၊ အများပြည်သူအသုံးပြုသည့်မြေနေရာနှင့် ဆက်စပ် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသော သစ်ပင်များ၊ ပန်းပင်များ၊ မြက်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း၊ (ပ) တိရစ္ဆာန်စားကျက်များအတွက် စည်ကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဖ) အများသုံးရေချိုးဆိပ်များ၊ အဝတ်အထည်များလျှော်ဖွပ်ရန် နေရာ၊ ယင်းနေရာများအသုံးပြုခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စည်းကမ်း ချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဗ) ကြော်ငြာစာများ၊ ကြော်ငြာသင်ပုန်းများအတွက် နေရာသတ်မှတ်ပေးခြင်းအပြင် စိုက်ထူမည့် ကြော်ငြာသင်ပုန်းနှင့် လမ်းမှတ် တိုင်အနေအထားအရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်များအတွက် စည်းကမ်းချက်သတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဘ) ကုန်ပစ္စည်းများကို အတိုင်းအတာဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အလေးချိန်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ရောင်းချရန် နည်းလမ်း များသတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ (မ) တပ်မြို့အတွင်းအောက်ပါတို့အတွက် လိုင်စင်ယူစေခြင်း- (၁) ကုန်ပစ္စည်းများထမ်းပိုးသယ်ယူပို့ဆောင်သူများ၊ (၂) တိရစ္ဆာန်များ အငှားလိုက်သူများ၊ (၃) ယာဉ်များ၊ လှေများ သို့မဟုတ် အခြားသယ်ယူပို့ဆောင်သော ယာဉ်ပိုင်သူများ သို့မဟုတ် မောင်းနှင်သူများ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များကို ထားရှိ ငှားရမ်းစားသူများ။ (ယ) ပုဒ်မခွဲ (မ) အရ ထုတ်ပေးသည့် လိုင်စင်အတွက် လိုင်စင်ခသတ်မှတ်ခြင်း၊ လိုင်စင်များထုတ်ပေးခြင်း၊ လိုင်စင်များ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ခေတ္တရပ်ဆိုင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခြင်း၊ (ရ) ကုန်ပစ္စည်းများ ထမ်းပိုးသယ်ယူပို့ဆောင်ပေးရသူများ၊ ကုန်ပစ္စည်းများ ပို့ဆောင်ပေးရသော တိရစ္ဆာန်များ၊ ယာဉ်များနှင့် အခြားသယ်ယူပို့ဆောင်ပေးရသော ယာဉ်များအတွက် ပေးဆောင်ရမည့် အခကြေးငွေများ သတ်မှတ်ပေးခြင်း၊ (လ) ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး၊ရောဂါကာကွယ်ရေး၊ အများပြည်သူလုံခြုံရေးနှင့် သက်သာချောင်ချိရေးလုပ်ဆောင်မှုများအတွက် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဝ) တပ်မြို့အတွင်းရှိမြေ သို့မဟုတ် အဆောက်အအုံပိုင်ရှင်များသည် တပ်မြို့အတွင်းနေထိုင်ခြင်း မပြုလျှင်သော်လည်း ကောင်း၊ တပ်မြို့ပြင်ပသို့ ယာယီခရီးသွားလျှင်သော်လည်းကောင်း စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (သ) တပ်မြို့အတွင်းမှ ကူးစက်ပြန့်ပွားတတ်သော ရောဂါများမပြန့်ပွားစေရန် ကာကွယ်တားဆီးခြင်းနှင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများဖြစ်နေသော တိရစ္ဆာန်များကိုတပ်မြို့အတွင်းတွင် ခွဲခြားထားရှိစေခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားပစ်စေခြင်း၊ (ဟ) တပ်မြို့အတွင်းရှိမြင်းဇောင်းများ၊ နွားတင်းကုပ်များ၊ သိုးများ၊ ဆိတ်များနှင့် ကြက်များထားရှိရန်အသုံးပြုသော အဆောက်အအုံများအတွက် စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (ဠ) တပ်မြို့အတွင်းခရာနှင့် အချက်ပေးသော ဥဩများကို အသုံးပြုခြင်း၊ အသံချဲ့စက်များ၊ တီဗွီ၊ ဗွီဒီယို၊ ကာရာအိုကေရုံများ အသုံးပြုခြင်းအတွက် စည်းကမ်းချက်များသတ်မှတ်ခြင်း၊ (အ) ဤဥပဒေအရ တပ်မြို့အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် စည်းကမ်းချက်များ သတ်မှတ်ခြင်း။ ၁၃၄။ ဥက္ကဋ္ဌက ပုဒ်မ ၁၃၃ အရ ထုတ်ပြန်သော အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို လိုက်နာမှုမရှိသူအား စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်အဖြစ် အောက်ပါအတိုင်း ဒဏ်ကြေးငွေတပ်ရိုက်နိုင်ကြောင်း စည်းကမ်းချက်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြနိုင်သည်- (က) ကျပ်တစ်သောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်၊ (ခ) ကျပ်တစ်သောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်အပြင် ယင်းပြစ်မှုကို ဆက်လက်ကျူးလွန်သည့်ရက်အသီးသီးအတွက် တစ်ရက်လျှင် ကျပ် ၁၀၀၀ ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်။ ၁၃၅။ ဤဥပဒေအရ ပြုလုပ်သည့် နည်းဥပဒေများကို မြန်မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ထည့်သွင်းမည်။ ယင်းအမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်များကို တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေး အဖွဲ့ရုံးတွင် မိတ္တူတစ်စောင်စီထားရှိ၍ တပ်မြို့အတွင်း နေထိုင်ကြသူ မည်သူကိုမဆို ကြည့်ရှုခွင့် ပေးရမည်။ === အခန်း(၁၄) === အထွေထွေ ၁၃၆။ ဤဥပဒေအရ အပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဥက္ကဋ္ဌခွင့်သွားနေစဉ် တိုင်းမှူး၏ အစီအစဉ်အရ အတွင်းရေးမှူး သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဦးက ဥက္ကဋ္ဌ၏တာဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ အတွင်းရေးမှူး ခွင့်သွားနေစဉ် ဥက္ကဋ္ဌ၏ ယာယီအစီအစဉ်အရ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဦးက အတွင်းရေးမှူး၏ တာဝန်ကိုလည်းကောင်း ထမ်းဆောင်ရန်ဖြစ်သည်။ ၁၃၇။ ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ညွှန်ကြားချက်များ၊ အကြောင်းကြားစာများ၊ ထုတ်ပေးသည့်လိုင်စင်များနှင့် အခြားစာရွက်စာတမ်းများသည် ပုံစံအားဖြင့် မှားယွင်းချွတ်ချော်မှုရှိစေကာမူ တရားဝင်သည်ဟုမှတ်ယူရမည်။ ၁၃၈။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ ပြေစာ၊ လျှောက်လွှာပုံစံ၊ နှိုးဆော်စာ၊ အမိန့်စာ သို့မဟုတ် ရုံးတွင်းရှိ မှတ်ပုံတင်စာအုပ် တစ်အုပ်တွင် မည်သည့်ရေးသွင်းချက်၏ မိတ္တူကိုမဆို ဝတ္တရားအရ ကိုင်တွယ်မှတ်တမ်းတင် ရသူ သို့မဟုတ် ဤကိစ္စအလို့ငှာ ဥက္ကဋ္ဌ၏ တာဝန်ပေးခြင်းခံရသူက မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေခံလက်မှတ် ရေးထိုးထားခဲ့လျှင် ယင်းမိတ္တူမှန်သည်ဆိုခဲ့သည့် ယင်းစာတမ်းအမှတ်အသားသည် သက်သေခံဝင်သည်ဟုမှတ်ယူရမည်။ ယင်းစာရွက် စာတမ်း သို့မဟုတ် ရေးသွင်းချက်နှင့်စပ် လျဉ်း၍ တရားရုံသို့ သက်သေခံအဖြစ်တင်ပြရာတွင် မူရင်းစာရွက်စာတမ်း သို့မဟုတ် ရေးသွင်းချက်ကို တင်ပြသကဲ့သို့ မိတ္တူမှန် ကိုသက်သေခံအဖြစ် လက်ခံခွင့်ရှိရမည်။ ၁၃၉။ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏ အရာထမ်း၊ အမှုထမ်းသည် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် မသက်ဆိုင်သည့် မည်သည့်တရားမမှုတွင် မဆို မှတ်ပုံတင်စာအုပ် သို့မဟုတ် စာရွက်စာတမ်းတွင် ပါရှိသည့်အကြောင်းအရာများကို ဤဥပဒေပုဒ်မ ၁၃၈ အရ မိတ္တူမှန် ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ပြီးစီးနိုင်သည့်ကိစ္စတွင် ယင်းမူရင်းမှတ်ပုံတင်စာအုပ်၊ မူရင်းစာရွက်စာတမ်းများကို တင်ပြခြင်းမပြုရ။ ထို့ပြင် မည်သည့်အကြောင်းအရာ သို့မဟုတ် ရေးသားချက်ကိုဟုတ်မှန်ကြောင်း သက်သေခံရန်တရားရုံး၏ ဆင့်ခေါ်ချက်မှ တစ်ပါး သက်သေအဖြစ်ပါဝင်ခြင်း မပြုရ။ ၁၄၀။ ဤဥပဒေအရ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များနှင့် ဥက္ကဋ္ဌများအား မြို့ပြစည်ပင်သာယာရေးနှင့် မြို့ပြစည်ပင်သာ ယာရေးအဖွဲ့၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်ရရှိသူများအဖြစ် မှတ်ယူရမည်။ ၁၄၁။ The Cantonments Act. နှင့် The Cantonments (House Accommodation)Act. တို့ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်း လိုက်သည်။ (ပုံ) သန်းရွှေ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ == ကိုးကား == [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ဥပဒေ]] 83ujl588c607jm38u45vbwv8su2u2bs 0 124544 1037320 756798 2026-06-11T02:23:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037320 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | official_name = ဂူတာပြင် | pushpin_label_position = bottom | pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ | pushpin_map_caption = ဂူတာပြင် တည်နေရာ၊ မြန်မာ။ | pushpin_mapsize = 300 | subdivision_type = နိုင်ငံ | subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်နယ်များ|ပြည်နယ်]] | subdivision_name1 = ရခိုင်ပြည်နယ် | subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] | subdivision_name2 = | subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] | subdivision_name3 = ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် | subdivision_type4 = [[ကျေးရွာအုပ်စု]] | subdivision_name4 = | latNS = N | latd = 20.8 | longEW = E | longd = 92.4 | P-code = }}'''ဂူတာပြင်''' သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တွင် ရှိသော ရွာဖြစ်သည်။ == အုပ်ချုပ်ရေး == <br /> == စီးပွားရေး == <br /> == ဘာသာရေး == == ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်များ == ၂၀၁၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ARSA တိုက်သည့်နောက် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ကျေးရွာများကို လိုက်စစ်ရာ ရွာတွင်းမှ ရွာသားအချို့အပါအဝင် လူ ၅၀၀ ခန့် ထွက်လာ၍ ပစ်ရာ အသေမိ ၁၉ ယောက်နှင့် လက်လုပ်လက်နက်များ ရသည်။ ညောင်ချောင်း နယ်မြေရဲစခန်း၌ သေမှုသေခင်း ဖွင့်သည်။ အဆိုပါကိစ္စ ဖြစ်ပြီးနောက် စက်တင်ဘာလကုန်တွင် ရပ်ရွာတည်ငြိမ်မှု မရှိဟု ယူဆကာ ရွာသား ၇၀၀ ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ကူးသည်။ <ref>(၂၀၁၇ အောက်တိုဘာ ၂) "[http://www.mizzimaburmese.com/article/32698 ဘူးသီးတောင်မှ ဘင်္ဂါလီ တစ်သောင်းခန့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဘက်သို့ ထွက်ခွာရန် နယ်စပ်အနီး ထပ်မံရောက်ရှိ]"။ မဇ္ဈိမ။</ref> အစုလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရသော အလောင်းများကို နေရာ ၅ ခုခွဲ၍ မြုပ်နှံထားကြောင်း အေပီသတင်းဌာနက ၂၀၁၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ပါသည်။ ထိုကိစ္စကို စုံစမ်းရန် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် အခြားတာဝန်ရှိသူတို့ ဒေသခံ မွတ်ဆလင်ရပ်မိရပ်ဖ (၅) ဦးနှင့်အတူ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် သွားစစ်ကြသည်။ ထို့နောက် အဆိုပါသတင်း မမှန်ကြောင်း သတင်းပြန်သည်။ <ref>(၂၀၁၉ နိုဝင်ဘာ ၂၆) "[https://elevenmyanmar.com/headline/36062 ဂူတာပြင်ကျေးရွာဝန်းကျင်တွင် ရာနှင့်ချီသည့် ရုပ်အလောင်းများ နေရာငါးနေရာ၌ အစုလိုက် အပြုံလိုက် မြှုပ်နှံထားသည်ဟု AP သတင်းဌာန၏ ဖော်ပြချက်သည် ပဏာမစစ်ဆေးချက်အရ မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်]{{Dead link|date=June 2026 }}"။ အီလဲဗင်း မြန်မာ။</ref> <ref>(2 Feb 2018) "[https://www.bbc.com/burmese/burma-42922628 ဂူတာပြင်မှာ ရုပ်အလောင်းတွေ တွေ့တဲ့သတင်း မမှန်ဘူးလို့ အာဏာပိုင်ပြော]"။ ဘီဘီစီ။</ref> ၂၀၁၉ ခု၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုလုပ်မည်ဟု တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က ဆိုသည်။ <ref>ပိုင်စိုး (၂၀၁၉ အောက်တိုဘာ ၃၀) "ဂူတာပြင်ရွာ ဖြစ်စဉ်အပေါ် စစ်တရားရုံးဖြင့် စစ်ဆေးစီရင်နိုင်ရေး စတင်ဆောင်ရွက်နေ"။ ဒီဗီဘီ။ </ref> ဗိုလ်ချုပ် မြတ်ကျော်နှင့်အဖွဲ့ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးခုံရုံး ဖွဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် စစ်စေသည်။ ၂၀၁၉ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်အထိ စစ်ပြီးနောက် စည်းကမ်းလိုက်နာမှု အားနည်းခြင်းရှိကြောင်း ၂၀၁၉ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်၌ သတင်းထုတ်သည်။ <ref>စိုင်းဝဏ္ဏ (၂၀၁၉ စက်တင်ဘာ ၁) "ရခိုင်ပြည်နယ် အကြမ်းဖက်မှုကာလအတွင်း ဂူတာပြင်ကျေးရွာ၌ စည်းကမ်းလိုက်နာမှု အားနည်းခဲ့ဟု တပ်မတော်ထုတ်ပြန်"။ မြန်မာတိုင်းမ်။</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ ရွာများ]] 7c25s9v5971505xgt014arijd1befmh 0 124777 1037458 745042 2026-06-11T10:51:48Z Chenzeyan29 141880 1037458 wikitext text/x-wiki '''မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲ''' (သို့မဟုတ်) '''တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ''' (ခရစ်နှစ် ၁၂၇၇–၁၂၈၇) သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အင်အားကြီးမားခဲ့သော [[မွန်ဂိုအင်ပါယာ]] (တရုတ်နိုင်ငံ [[ယွမ်မင်းဆက်]]) နှင့် မြန်မာသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်နိုင်ငံလုံးကို စုစည်းတည်ထောင်ခဲ့သော [[ပုဂံအင်ပါယာ]] (ပုဂံခေတ်) တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co. pp. 64-69.</ref> ဤစစ်ပွဲသည် ပုဂံနေပြည်တော်၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[နရသီဟပတေ့]]မင်း လက်ထက်တွင် ကူဗလိုင်ခန် (Kublai Khan) စေလွှတ်လိုက်သော မွန်ဂိုသံတမန်များကို ကွပ်မျက်ခဲ့ခြင်းနှင့် လက်အောက်ခံအဖြစ် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သရန် ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="YuanShi">Song Lian (ed.). ''Yuan Shi'' (History of Yuan), Vol. 210.</ref> [[File:Mongol invasions of Burma (1277-87).png|thumb|right|360px|၁၂၇၇ မှ ၁၂၈၇ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲ၏ စစ်ကြောင်းချီတက်မှု ပြမြေပုံ။]] စစ်ပွဲကာလအတွင်း အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်စေခဲ့သည့် ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ (၁၂၇၇)၊ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၁၂၈၃) နှင့် ပုဂံတိုက်ပွဲ (၁၂၈၇) တို့တွင် မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဗျူဟာမြောက် မြင်းတပ်များနှင့် မြားဆန်းတိုက်ကွက်များကြောင့် ပုဂံ၏ ထင်ရှားလှသော ဆင်တပ်မတော်ကြီး ပျက်စီးကာ အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref name="Polo">Polo, Marco (1920). ''The Travels of Marco Polo'', Translated by Henry Yule. Volume 2, Book II, Chapter L.</ref> ဤစစ်ပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော် ထည်ဝါစွာ မင်းလုပ်အုပ်စိုးခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာကြီး လုံးဝပြိုကွဲ ပျက်စီးသွားခဲ့ရပြီး၊ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် [[အင်းဝခေတ်]]ဦး ကာလနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော ဒေသန္တရ နေပြည်တော်ငယ်များ သီးခြားကွဲထွက် ပေါ်ပေါက်လာစေသည့် သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းကြီးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == ခရစ်နှစ် ၁၂၇၁ တွင် ဂျင်ဂစ်ခန်၏ မြေးတော် [[ကူဗလိုင်ခန်]] သည် တရုတ်ပြည်တွင် [[ယွမ်မင်းဆက်]] ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံနေပြည်တော်၏ ဘုရင် နရသီဟပတေ့ မင်းထံသို့ လက်အောက်ခံအဖြစ် အခွန်ပဏ္ဏာဆက်သရန် သံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နရသီဟပတေ့မင်းသည် မွန်ဂိုတို့၏ တောင်းဆိုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရောက်ရှိလာသော မွန်ဂိုသံအဖွဲ့ကို ကွပ်မျက်ခဲ့သဖြင့် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားရန် အကြောင်းဖန်လာခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925"/> == ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းဝင် အဓိကတိုက်ပွဲများ == === ၁။ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ (၁၂၇၇) === ပုဂံတပ်မတော်သည် မွန်ဂိုတို့၏ ဩဇာခံဖြစ်သွားသော ကန်နဂိုင် (Kaungai) နယ်စပ်ဒေသကို စတင်ကျူးကျော်ရာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယွမ်မင်းဆက်၏ Yunnan Gazetteer နှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် [[မာကိုပိုလို]] ၏ မှတ်တမ်းများအရ မြန်မာတို့ဘက်မှ ဆင်တပ်အင်အား အမြောက်အမြား အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref name="Polo"/> မြန်မာတို့၏ ဆင်တပ်ကြီးကို မြင်သောအခါ မွန်ဂိုမြင်းတပ်မှ မြင်းများ ထိတ်လန့်လန့်ပြေးသဖြင့် မွန်ဂိုစစ်သေနာပတိ နာဆရူဒင် (Nasr al-Din) သည် မြင်းများပေါ်မှဆင်းကာ သစ်ပင်များတွင် ချည်နှောင်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် မွန်ဂိုမြားသမားများအား ဆင်များ၏ မျက်လုံးများကိုသာ ဦးတည်ပစ်ခတ်စေခဲ့ရာ မြန်မာ့ဆင်တပ်ကြီး ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာရကာ နောက်ပြန်လှည့်၍ မိမိတို့စစ်ကြောင်းကို ပြန်လည်နင်းမိသဖြင့် ပုဂံတပ်မတော် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref name="Polo"/> === ၂။ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၁၂၈၃) === ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုတို့သည် စစ်အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဗန်းမော် (Bhamo) နှင့် ငဆောင်ချမ်းခံတပ်များကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲတွင် မြန်မာတို့ဘက်မှ ကောင်းစွာခုခံခဲ့သော်လည်း မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဗျူဟာကြောင့် ခံတပ်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဤသတင်းကို ကြားသိရသောအခါ နရသီဟပတေ့မင်းသည် ပုဂံနေပြည်တော်ကို စွန့်ခွာ၍ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[ပြည်မြို့]] သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းတွင် "တရုတ်ပြေးမင်း" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964"/> === ၃။ ပုဂံနေပြည်တော်ကျဆုံးခြင်း (၁၂၈၇) === ၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် ကူဗလိုင်ခန်၏ မြေးတော် မင်းသား တန်မူရ် (Prince Temür) ဦးဆောင်သော မွန်ဂိုတပ်မတော်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပုဂံမြို့တော်အထိ ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နရသီဟပတေ့မင်းသည် ၎င်း၏သားတော် သီဟသူ၏ အဆိပ်ကျွေးသတ်ခြင်းကို ခံရပြီးဖြစ်သဖြင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ခေါင်းဆောင်မဲ့ကာ လွယ်ကူစွာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံမြို့ရှိ စေတီပုထိုးအချို့ကို ဖျက်ဆီးကာ နန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းကို ၎င်းတို့၏ 'ကျန်စိန့်ပြည်နယ်' (Zhengmian Province) အဖြစ် ခေတ္တကြေညာခဲ့သည်။<ref name="YuanShi"/> == သမိုင်းဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်နှင့် အကျိုးဆက် == မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲကြောင့် ရာစုနှစ် နှစ်ခုကျော်ကြာ ထည်ဝါစွာ တည်ရှိခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာ ကြီးသည် လုံးဝပြိုကွဲပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းများနှင့် မြန်မာကျောက်စာအထောက်အထားများအရ မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံတွင် ရေရှည်အခြေစိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း မပြုဘဲ ၁၂၈၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref name="Luce1961">Luce, G. H. (1961). "The Early Syam in Burma's History". ''Journal of the Siam Society'', 49(2), 123-130.</ref> ဤစစ်ပွဲ၏ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်အဖြစ် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ၏ အင်းဝခေတ်ဦး အာဏာစက် ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းသည် ခေတ်တစ်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} psnetfm5g3iy984g6lfrn4ddkw0xgim 1037459 1037458 2026-06-11T10:52:25Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037459 wikitext text/x-wiki '''မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲ''' (သို့မဟုတ်) '''တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ''' (ခရစ်နှစ် ၁၂၇၇–၁၂၈၇) သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အင်အားကြီးမားခဲ့သော [[မွန်ဂိုအင်ပါယာ]] (တရုတ်နိုင်ငံ [[ယွမ်မင်းဆက်]]) နှင့် မြန်မာသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်နိုင်ငံလုံးကို စုစည်းတည်ထောင်ခဲ့သော [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]] (ပုဂံခေတ်) တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co. pp. 64-69.</ref> ဤစစ်ပွဲသည် ပုဂံနေပြည်တော်၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[နရသီဟပတေ့]]မင်း လက်ထက်တွင် ကူဗလိုင်ခန် (Kublai Khan) စေလွှတ်လိုက်သော မွန်ဂိုသံတမန်များကို ကွပ်မျက်ခဲ့ခြင်းနှင့် လက်အောက်ခံအဖြစ် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သရန် ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="YuanShi">Song Lian (ed.). ''Yuan Shi'' (History of Yuan), Vol. 210.</ref> [[File:Mongol invasions of Burma (1277-87).png|thumb|၁၂၇၇ မှ ၁၂၈၇ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲ၏ စစ်ကြောင်းချီတက်မှု ပြမြေပုံ။]] စစ်ပွဲကာလအတွင်း အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်စေခဲ့သည့် ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ (၁၂၇၇)၊ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၁၂၈၃) နှင့် ပုဂံတိုက်ပွဲ (၁၂၈၇) တို့တွင် မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဗျူဟာမြောက် မြင်းတပ်များနှင့် မြားဆန်းတိုက်ကွက်များကြောင့် ပုဂံ၏ ထင်ရှားလှသော ဆင်တပ်မတော်ကြီး ပျက်စီးကာ အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref name="Polo">Polo, Marco (1920). ''The Travels of Marco Polo'', Translated by Henry Yule. Volume 2, Book II, Chapter L.</ref> ဤစစ်ပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော် ထည်ဝါစွာ မင်းလုပ်အုပ်စိုးခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာကြီး လုံးဝပြိုကွဲ ပျက်စီးသွားခဲ့ရပြီး၊ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် [[အင်းဝခေတ်]]ဦး ကာလနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော ဒေသန္တရ နေပြည်တော်ငယ်များ သီးခြားကွဲထွက် ပေါ်ပေါက်လာစေသည့် သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းကြီးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == ခရစ်နှစ် ၁၂၇၁ တွင် ဂျင်ဂစ်ခန်၏ မြေးတော် [[ကူဗလိုင်ခန်]] သည် တရုတ်ပြည်တွင် [[ယွမ်မင်းဆက်]] ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံနေပြည်တော်၏ ဘုရင် နရသီဟပတေ့ မင်းထံသို့ လက်အောက်ခံအဖြစ် အခွန်ပဏ္ဏာဆက်သရန် သံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နရသီဟပတေ့မင်းသည် မွန်ဂိုတို့၏ တောင်းဆိုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရောက်ရှိလာသော မွန်ဂိုသံအဖွဲ့ကို ကွပ်မျက်ခဲ့သဖြင့် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားရန် အကြောင်းဖန်လာခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925"/> == ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းဝင် အဓိကတိုက်ပွဲများ == === ၁။ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ (၁၂၇၇) === ပုဂံတပ်မတော်သည် မွန်ဂိုတို့၏ ဩဇာခံဖြစ်သွားသော ကန်နဂိုင် (Kaungai) နယ်စပ်ဒေသကို စတင်ကျူးကျော်ရာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယွမ်မင်းဆက်၏ Yunnan Gazetteer နှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် [[မာကိုပိုလို]] ၏ မှတ်တမ်းများအရ မြန်မာတို့ဘက်မှ ဆင်တပ်အင်အား အမြောက်အမြား အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref name="Polo"/> မြန်မာတို့၏ ဆင်တပ်ကြီးကို မြင်သောအခါ မွန်ဂိုမြင်းတပ်မှ မြင်းများ ထိတ်လန့်လန့်ပြေးသဖြင့် မွန်ဂိုစစ်သေနာပတိ နာဆရူဒင် (Nasr al-Din) သည် မြင်းများပေါ်မှဆင်းကာ သစ်ပင်များတွင် ချည်နှောင်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် မွန်ဂိုမြားသမားများအား ဆင်များ၏ မျက်လုံးများကိုသာ ဦးတည်ပစ်ခတ်စေခဲ့ရာ မြန်မာ့ဆင်တပ်ကြီး ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာရကာ နောက်ပြန်လှည့်၍ မိမိတို့စစ်ကြောင်းကို ပြန်လည်နင်းမိသဖြင့် ပုဂံတပ်မတော် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref name="Polo"/> === ၂။ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၁၂၈၃) === ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုတို့သည် စစ်အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဗန်းမော် (Bhamo) နှင့် ငဆောင်ချမ်းခံတပ်များကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲတွင် မြန်မာတို့ဘက်မှ ကောင်းစွာခုခံခဲ့သော်လည်း မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဗျူဟာကြောင့် ခံတပ်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဤသတင်းကို ကြားသိရသောအခါ နရသီဟပတေ့မင်းသည် ပုဂံနေပြည်တော်ကို စွန့်ခွာ၍ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[ပြည်မြို့]] သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းတွင် "တရုတ်ပြေးမင်း" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964"/> === ၃။ ပုဂံနေပြည်တော်ကျဆုံးခြင်း (၁၂၈၇) === ၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် ကူဗလိုင်ခန်၏ မြေးတော် မင်းသား တန်မူရ် (Prince Temür) ဦးဆောင်သော မွန်ဂိုတပ်မတော်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပုဂံမြို့တော်အထိ ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နရသီဟပတေ့မင်းသည် ၎င်း၏သားတော် သီဟသူ၏ အဆိပ်ကျွေးသတ်ခြင်းကို ခံရပြီးဖြစ်သဖြင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ခေါင်းဆောင်မဲ့ကာ လွယ်ကူစွာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံမြို့ရှိ စေတီပုထိုးအချို့ကို ဖျက်ဆီးကာ နန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းကို ၎င်းတို့၏ 'ကျန်စိန့်ပြည်နယ်' (Zhengmian Province) အဖြစ် ခေတ္တကြေညာခဲ့သည်။<ref name="YuanShi"/> == သမိုင်းဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်နှင့် အကျိုးဆက် == မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲကြောင့် ရာစုနှစ် နှစ်ခုကျော်ကြာ ထည်ဝါစွာ တည်ရှိခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာ ကြီးသည် လုံးဝပြိုကွဲပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းများနှင့် မြန်မာကျောက်စာအထောက်အထားများအရ မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံတွင် ရေရှည်အခြေစိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း မပြုဘဲ ၁၂၈၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref name="Luce1961">Luce, G. H. (1961). "The Early Syam in Burma's History". ''Journal of the Siam Society'', 49(2), 123-130.</ref> ဤစစ်ပွဲ၏ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်အဖြစ် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ၏ အင်းဝခေတ်ဦး အာဏာစက် ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းသည် ခေတ်တစ်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} mtxwrz9bzpedhkpsxw3n37w1yktud5a 1037462 1037459 2026-06-11T10:59:16Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်နှင့် အကျိုးဆက် */ 1037462 wikitext text/x-wiki '''မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲ''' (သို့မဟုတ်) '''တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲ''' (ခရစ်နှစ် ၁၂၇၇–၁၂၈၇) သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အင်အားကြီးမားခဲ့သော [[မွန်ဂိုအင်ပါယာ]] (တရုတ်နိုင်ငံ [[ယွမ်မင်းဆက်]]) နှင့် မြန်မာသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်နိုင်ငံလုံးကို စုစည်းတည်ထောင်ခဲ့သော [[ပုဂံခေတ်|ပုဂံအင်ပါယာ]] (ပုဂံခေတ်) တို့ ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည့် သမိုင်းဝင် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co. pp. 64-69.</ref> ဤစစ်ပွဲသည် ပုဂံနေပြည်တော်၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက်ဖြစ်သော [[နရသီဟပတေ့]]မင်း လက်ထက်တွင် ကူဗလိုင်ခန် (Kublai Khan) စေလွှတ်လိုက်သော မွန်ဂိုသံတမန်များကို ကွပ်မျက်ခဲ့ခြင်းနှင့် လက်အောက်ခံအဖြစ် အခွန်ပဏ္ဏာ ဆက်သရန် ငြင်းပယ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="YuanShi">Song Lian (ed.). ''Yuan Shi'' (History of Yuan), Vol. 210.</ref> [[File:Mongol invasions of Burma (1277-87).png|thumb|၁၂၇၇ မှ ၁၂၈၇ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲ၏ စစ်ကြောင်းချီတက်မှု ပြမြေပုံ။]] စစ်ပွဲကာလအတွင်း အဆုံးအဖြတ်ဖြစ်စေခဲ့သည့် ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ (၁၂၇၇)၊ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၁၂၈၃) နှင့် ပုဂံတိုက်ပွဲ (၁၂၈၇) တို့တွင် မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဗျူဟာမြောက် မြင်းတပ်များနှင့် မြားဆန်းတိုက်ကွက်များကြောင့် ပုဂံ၏ ထင်ရှားလှသော ဆင်တပ်မတော်ကြီး ပျက်စီးကာ အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref name="Polo">Polo, Marco (1920). ''The Travels of Marco Polo'', Translated by Henry Yule. Volume 2, Book II, Chapter L.</ref> ဤစစ်ပွဲ၏ ရလဒ်အဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇ တွင် နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ ကျော် ထည်ဝါစွာ မင်းလုပ်အုပ်စိုးခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာကြီး လုံးဝပြိုကွဲ ပျက်စီးသွားခဲ့ရပြီး၊ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ဩဇာလွှမ်းမိုးသည့် [[အင်းဝခေတ်]]ဦး ကာလနှင့် ဟံသာဝတီကဲ့သို့သော ဒေသန္တရ နေပြည်တော်ငယ်များ သီးခြားကွဲထွက် ပေါ်ပေါက်လာစေသည့် သမိုင်းအလှည့်အပြောင်းကြီးကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> == နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း == ခရစ်နှစ် ၁၂၇၁ တွင် ဂျင်ဂစ်ခန်၏ မြေးတော် [[ကူဗလိုင်ခန်]] သည် တရုတ်ပြည်တွင် [[ယွမ်မင်းဆက်]] ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ပုဂံနေပြည်တော်၏ ဘုရင် နရသီဟပတေ့ မင်းထံသို့ လက်အောက်ခံအဖြစ် အခွန်ပဏ္ဏာဆက်သရန် သံတမန်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နရသီဟပတေ့မင်းသည် မွန်ဂိုတို့၏ တောင်းဆိုချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ ၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရောက်ရှိလာသော မွန်ဂိုသံအဖွဲ့ကို ကွပ်မျက်ခဲ့သဖြင့် စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားရန် အကြောင်းဖန်လာခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925"/> == ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းဝင် အဓိကတိုက်ပွဲများ == === ၁။ ငဆောင်ချမ်းတိုက်ပွဲ (၁၂၇၇) === ပုဂံတပ်မတော်သည် မွန်ဂိုတို့၏ ဩဇာခံဖြစ်သွားသော ကန်နဂိုင် (Kaungai) နယ်စပ်ဒေသကို စတင်ကျူးကျော်ရာမှ ပထမဆုံးအကြိမ် ထိပ်တိုက်တွေ့ဆုံပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ယွမ်မင်းဆက်၏ Yunnan Gazetteer နှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည် [[မာကိုပိုလို]] ၏ မှတ်တမ်းများအရ မြန်မာတို့ဘက်မှ ဆင်တပ်အင်အား အမြောက်အမြား အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref name="Polo"/> မြန်မာတို့၏ ဆင်တပ်ကြီးကို မြင်သောအခါ မွန်ဂိုမြင်းတပ်မှ မြင်းများ ထိတ်လန့်လန့်ပြေးသဖြင့် မွန်ဂိုစစ်သေနာပတိ နာဆရူဒင် (Nasr al-Din) သည် မြင်းများပေါ်မှဆင်းကာ သစ်ပင်များတွင် ချည်နှောင်စေခဲ့သည်။ ထို့နောက် မွန်ဂိုမြားသမားများအား ဆင်များ၏ မျက်လုံးများကိုသာ ဦးတည်ပစ်ခတ်စေခဲ့ရာ မြန်မာ့ဆင်တပ်ကြီး ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာရကာ နောက်ပြန်လှည့်၍ မိမိတို့စစ်ကြောင်းကို ပြန်လည်နင်းမိသဖြင့် ပုဂံတပ်မတော် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။<ref name="Polo"/> === ၂။ ဗန်းမော်တိုက်ပွဲ (၁၂၈၃) === ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုတို့သည် စစ်အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ဗန်းမော် (Bhamo) နှင့် ငဆောင်ချမ်းခံတပ်များကို ထပ်မံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲတွင် မြန်မာတို့ဘက်မှ ကောင်းစွာခုခံခဲ့သော်လည်း မွန်ဂိုတို့၏ စစ်ဗျူဟာကြောင့် ခံတပ်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဤသတင်းကို ကြားသိရသောအခါ နရသီဟပတေ့မင်းသည် ပုဂံနေပြည်တော်ကို စွန့်ခွာ၍ မြန်မာပြည်အောက်ပိုင်း [[ပြည်မြို့]] သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းတွင် "တရုတ်ပြေးမင်း" ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964"/> === ၃။ ပုဂံနေပြည်တော်ကျဆုံးခြင်း (၁၂၈၇) === ၁၂၈၇ ခုနှစ်တွင် ကူဗလိုင်ခန်၏ မြေးတော် မင်းသား တန်မူရ် (Prince Temür) ဦးဆောင်သော မွန်ဂိုတပ်မတော်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် ပုဂံမြို့တော်အထိ ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် နရသီဟပတေ့မင်းသည် ၎င်း၏သားတော် သီဟသူ၏ အဆိပ်ကျွေးသတ်ခြင်းကို ခံရပြီးဖြစ်သဖြင့် ပုဂံနိုင်ငံတော်သည် ခေါင်းဆောင်မဲ့ကာ လွယ်ကူစွာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref> မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံမြို့ရှိ စေတီပုထိုးအချို့ကို ဖျက်ဆီးကာ နန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းကို ၎င်းတို့၏ 'ကျန်စိန့်ပြည်နယ်' (Zhengmian Province) အဖြစ် ခေတ္တကြေညာခဲ့သည်။<ref name="YuanShi"/> == သမိုင်းဆိုင်ရာ သုံးသပ်ချက်နှင့် အကျိုးဆက် == မွန်ဂို-မြန်မာစစ်ပွဲကြောင့် ရာစုနှစ် နှစ်ခုကျော်ကြာ ထည်ဝါစွာ တည်ရှိခဲ့သော ပုဂံအင်ပါယာ ကြီးသည် လုံးဝပြိုကွဲပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းများနှင့် မြန်မာကျောက်စာအထောက်အထားများအရ မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံတွင် ရေရှည်အခြေစိုက်အုပ်ချုပ်ခြင်း မပြုဘဲ ၁၂၈၉ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref name="Luce1961">Luce, G. H. (1961). "The Early Syam in Burma's History". ''Journal of the Siam Society'', 49(2), 123-130.</ref> ဤစစ်ပွဲ၏ နောက်ဆက်တွဲအကျိုးဆက်အဖြစ် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] ၏ အင်းဝခေတ်ဦး အာဏာစက် ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး မြန်မာ့သမိုင်းသည် ခေတ်တစ်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။ == ဒုတိယမွန်ဂိုကျူးကျော်မှု (၁၃၀၀–၁၃၀၁) == (ခရစ်နှစ် ၁၃၀၀ စက်တင်ဘာ – ၁၃၀၁ ဧပြီ) သည် ပုဂံအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသော [[မြင်းစိုင်းခေတ်]] တည်ထောင်သူ [[ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး]] နှင့် တရုတ်ပြည် [[ယွမ်မင်းဆက်]] မွန်ဂိုတပ်မတော်တို့အကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် မွန်ဂိုကျူးကျော်စစ် ဖြစ်သည်။<ref name="ThanTun1964">ဒေါက်တာသန်းထွန်း (၁၉၆၄)။ ''မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း (အေဒီ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀)''။ ရန်ကုန်။</ref> မွန်ဂိုတို့သည် ပုဂံတွင် ၎င်းတို့တင်မြှောက်ထားသော ရုပ်သေးမင်း [[စောနစ်]] နှင့် [[ကျော်စွာ (ပုဂံ)|ကျော်စွာမင်း]] တို့ကို ဖယ်ရှားကာ အာဏာရယူခဲ့သည့် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးကို နှိမ်နင်းရန် စစ်ချီလာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref name="Harvey1925">Harvey, G. E. (1925). ''History of Burma: From the Earliest Times to 10 March 1824''. London: Longmans, Green and Co. p. 76.</ref> ဤတိုက်ပွဲတွင် မြင်းစိုင်းတပ်မတော်က မွန်ဂိုတို့ကို အောင်မြင်စွာ ရိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့၏ အာဏာစက် လုံးဝချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့ရသည်။<ref name="Luce1961">Luce, G. H. (1961). "The Early Syam in Burma's History". ''Journal of the Siam Society'', 49(2), 123-130.</ref> ခရစ်နှစ် ၁၂၉၇ တွင် ပုဂံပြည့်ရှင် ကျော်စွာမင်းသည် မွန်ဂို (ယွမ်) ဧကရာဇ် [[ခန်ဘလစ်]] (ပေကျင်း) ထံ ခေါင်းငုံ့ခံကာ ကာကွယ်မှု တောင်းခံခဲ့သည်။ ယင်းကို မကျေနပ်သော မြင်းစိုင်းအခြေစိုက် ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးသည် ၁၂၉၈ ခုနှစ်တွင် ပုဂံသို့ စစ်ချီကာ ကျော်စွာမင်းနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းသားတို့ကို ဖမ်းဆီး၍ နန်းချခဲ့ပြီး ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။<ref name="YuanShi">Song Lian (ed.). ''Yuan Shi'' (History of Yuan), Vol. 210.</ref> ကျော်စွာမင်း၏ သားတော် စောမွန်နစ်သည် တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်သို့ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားပြီး မွန်ဂိုဧကရာဇ် [[အာရှုရ်ဗာရ်ဗာဒါမင်း]] (Temür Khan) ထံ မိဘများအတွက် ကလဲ့စားချေပေးရန်နှင့် မြင်းစိုင်းပုန်ကန်သူများကို နှိမ်နင်းပေးရန် တိုင်တည်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မွန်ဂိုဧကရာဇ်က မြင်းစိုင်းကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်မိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="Harvey1925"/> == စစ်ပွဲဖြစ်စဉ်နှင့် မြင်းစိုင်းခံတပ်တိုက်ပွဲ == === မွန်ဂိုတို့ စစ်ချီလာခြင်း === ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မွန်ဂိုသေနာပတိ နာဆရူဒင် (Nasr al-Din) ဦးဆောင်သော ယွမ်မင်းဆက် မြင်းတပ်နှင့် ခြေလျင်တပ် အင်အား ၁၂,၀၀၀ ကျော်သည် ယူနန်မှတစ်ဆင့် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ စစ်ကြောင်းနှစ်ဖြာခွဲ၍ ချီတက်လာခဲ့သည်။<ref name="YuanShi"/> ၎င်းတို့သည် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မြင်းစိုင်းမြို့အနီးသို့ ရောက်ရှိလာပြီး မြင်းစိုင်းခံတပ်ကို ဝန်းရံပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ === မြင်းစိုင်းခံတပ်ခုခံပွဲ (၁၃၀၁ ဇန်နဝါရီ – ဖေဖော်ဝါရီ) === မြင်းစိုင်းမြို့သည် ကျုံး၊ မြောင်း၊ ကတုတ်များနှင့် အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသော ခံတပ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးသည် ခံတပ်အတွင်းမှနေ၍ မွန်ဂိုတို့၏ ထိုးစစ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။မွန်ဂိုတပ်များသည် ခံတပ်ကို ရက်သတ္တပတ်ပေါင်းများစွာ ဝန်းရံထားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့ပြင် မြန်မာပြည်အလယ်ပိုင်း၏ ပြင်းထန်သော အပူဒဏ်၊ ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုတို့ကြောင့် မွန်ဂိုစစ်သည် အမြောက်အမြား သေဆုံးကာ စစ်ပန်းလာခဲ့သည်။<ref name="Hmannan">''မှန်နန်း ရာဇဝင်တော်ကြီး''၊ အတွဲ ၁ (၂၀၀၃)။ ရန်ကုန်။</ref>စစ်ရေးအရ အသာမစီးရနိုင်တော့သည်ကို သိသောအခါ မြင်းစိုင်းခေါင်းဆောင် အသင်္ခယာသည် သံတမန်ရေးနှင့် ငွေဝယ်ဗျူဟာကို သုံးခဲ့သည်။ မြန်မာရာဇဝင်များနှင့် ခေတ်ပြိုင်တရုတ်မှတ်တမ်းများအရ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦးသည် မွန်ဂိုစစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို ရွှေ၊ ငွေနှင့် ရတနာအမြောက်အမြား တံစိုးလက်ဆောင် (လာဘ်ထိုး) ပေး၍ ဆုတ်ခွာရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။<ref name="ThanTun1964"/><ref name="YuanShi"/> တံစိုးလက်ဆောင် ရရှိသွားသော မွန်ဂိုစစ်ဗိုလ်ချုပ်များသည် ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုနှင့် ရောဂါဘေးတို့ကို အကြောင်းပြကာ ၁၃၀၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မြင်းစိုင်းခံတပ်ဝန်းရံမှုကို ရုပ်သိမ်း၍ တရုတ်ပြည်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။<ref name="Harvey1925"/> တရုတ်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်တွင် မွန်ဂိုဧကရာဇ်သည် မြင်းစိုင်းထံမှ လာဘ်ယူကာ စစ်ရှုံး၍ ပြန်လာသော မွန်ဂိုစစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို စစ်ခုံရုံးတင်၍ ကွပ်မျက်ပြစ်ဒဏ် ပေးခဲ့သည်။<ref name="YuanShi"/> ခရစ်နှစ် ၁၃၀၃ တွင် မွန်ဂိုတို့သည် မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းရှိ ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများကိုပါ လုံးဝရုပ်သိမ်းလိုက်သဖြင့် မြန်မာပြည်အတွင်း မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုနှင့် အာဏာစက်သည် တရားဝင် အဆုံးသတ်သွားခဲ့ပြီး ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး၏ မြင်းစိုင်း-ပင်းယ ခေတ်ကြီး သာမက နောက်ပိုင်း [[အင်းဝမင်းဆက်|အင်းဝအင်ပါယာ]] ပေါ်ပေါက်လာစေရန် လမ်းစဖွင့်ပေးခဲ့သည်။<ref name="Luce1961"/> == ကိုးကားချက်များ == {{Reflist}} d7vnsxffzkaqfdh402pmk9da7bbhc2t 0 126682 1037348 851212 2026-06-11T05:53:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037348 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist |Name=တင်ဇာမော် |image= |caption=7 Concert တွင် တွေ့ရသော တင်ဇာမော် |image_size= |native_name= |native_name_lang= |Background=solo_singer |Birth_name=တင်ဇာမော် |birth_date={{birth date and age|df=y|1976|2|7}} |birth_place=[[ရန်ကုန်မြို့]] |Instrument=အဆို၊ ဂစ်တာ |Genre=ပေါ့ပ်၊ ပေါ့ပ်ရော့ခ်၊ ရော့ခ် |Occupation=အဆိုတော်၊ တေးရေး |Years_active=၁၉၉၅–၂၀၀၅<br>၂၀၁၃–လက်ရှိ |Label=TZM Records |Associated_acts=[[ထွန်းအိန္ဒြာဗို]]၊ [[မဒီ]]၊ [[စည်သူလွင်]] }} '''တင်ဇာမော်''' (၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် စီးပွားရေးအရအအောင်မြင်ဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီးအဆိုတော်များထဲတွင် တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။<ref name="mmtimes">{{Cite news|title=Stars align for duet performance|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/22076-stars-align-for-duet-performance.html|date=22 August 2016|accessdate=2 January 2020|archivedate=2 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200102101540/https://www.mmtimes.com/lifestyle/22076-stars-align-for-duet-performance.html}}</ref><ref name="a">{{Cite news|title=Singer to rock her way over the hill with family and fans|url=https://www.mmtimes.com/lifestyle/18593-singer-to-rock-her-way-over-the-hill-with-family-and-fans.html|date=21 January 2016|accessdate=2 January 2020|archivedate=2 January 2020|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200102104924/https://www.mmtimes.com/lifestyle/18593-singer-to-rock-her-way-over-the-hill-with-family-and-fans.html}}</ref> တင်ဇာမော်သည် ''[[မြန်မာ အိုင်ဒေါ|Myanmar Idol]]'' တွင် ဒိုင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။<ref>{{Template:Cite web|url=https://www.mmtimes.com/news/myanmar-idol-back.html|title=Myanmar Idol is back|date=16 January 2018}}</ref> === Myanmar Idol === တင်ဇာမော်သည် ''[[အမေရိကန် အိုင်ဒယ်(လ်)|American Idol]]'' ၏ မြန်မာနိုင်ငံ အစီအစဉ်ဖြစ်သော ''[[မြန်မာ အိုင်ဒေါ|Myanmar Idol]]'' တွင် ဒုတိယရာသီမှ စတင်ကာ ဒိုင်အဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|title=တေးသံရှင် တင်ဇာမော်နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း|url=https://news-eleven.com/article/119096|work=[[Eleven Media Group]]|date=25 June 2019|language=my|archive-date=2 January 2020|access-date=2 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102101529/https://news-eleven.com/article/119096|url-status=dead}}</ref> == Discography == === တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ်များ === တင်ဇာမော်သည် ယနေ့အထိ တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် ခုနစ်ခု ဖြန့်ချိထားသည်။<ref>{{Cite web|url=http://www.myanmarmp3.net/en/artists/browse/120/tin-zar-maw|title=Tin Zar Maw|access-date=2 January 2020|archive-date=2 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200102100046/https://www.myanmarmp3.net/en/artists/browse/120/tin-zar-maw}}</ref> * ''စွဲလမ်းမှုပြဿနာ'' (၁၉၉၅) * ''ကြင်နာသူနှစ်ဦး ဆုံနိုင်ရင်'' (၁၉၉၇) * ''အချစ်ကျောင်းသူ'' (၂၀၀၀) * ''တင်ဇာမော်ရဲ့ တင်ဇာမော်'' (၂၀၀၂) * ''ကြယ်စင်လို အချစ်များ'' (၂၀၀၃) * ''တင်ဇာမော်ရဲ့ တင်ဇာမော် အတွဲ'' ''၂'' (၂၀၀၅) * ''ခုနစ်'' (၂၀၁၇) == မိသားစု == တင်ဇာမော်သည် အိမ်ထောင်ကျပြီးဖြစ်ကာ သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက် ရှိသည်။<ref>{{Cite news|title=လန်ဒန်မှာရှိနေတဲ့ သားနဲ့ သမီးအကြောင်း ပြောပြတဲ့ အဆိုတော် တင်ဇာမော်|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/01/29/181732.html|work=[[The Irrawaddy]]|language=my|date=29 January 2019}}</ref> == ဆုများနှင့် ဇကာတင်များ == === ပထမအကြိမ် Major M ဂီတဆု (၂၀၁၈) === {| class="wikitable" style="width:80%;" |- ! width="5%" | ခုနှစ် ! style="width:40%;" | လက်ခံသူ ! style="width:45%;" | ဆု ! style="width:10%;" | ရလဒ် |- | rowspan="10" style="text-align:center;" |၂၀၁၈ | rowspan="3" style="text-align:center;" |''Seven'' | style="text-align:center;" |အကောင်းဆုံး ပေ့ါပ်အယ်လ်ဘမ် | {{Won}} |- | style="text-align:center;" |တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး အယ်လ်ဘမ် | {{Won}} |- | style="text-align:center;" |လူထု အကြိုက်ဆုံး အယ်လ်ဘမ် | {{Nominated}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;" |''တင်ဇာမော်'' | style="text-align:center;" | တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး အနုပညာရှင် | {{Won}} |- | style="text-align:center;" | လူထု အကြိုက်ဆုံး အနုပညာရှင် | {{Nominated}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;" |''ဧည့်သည်'' | style="text-align:center;" | တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံး သီချင်း | {{Nominated}} |- | style="text-align:center;" | အကောင်းဆုံး ပေါ့ပ်သီချင်း | {{Won}} |- | style="text-align:center;" | လူထု အကြိုက်ဆုံး သီချင်း | {{Nominated}} |- | rowspan="1" style="text-align:center;" |''Bone'' | style="text-align:center;" | Best Song with a Social Message | {{Won}} |- | rowspan="1" style="text-align:center;" |''7 Concert'' | style="text-align:center;" | Best Live Show | {{Nominated}} |} === ၁၆ ကြိမ်မြောက် City FM ဆု === {| class="wikitable" style="width:80%;" ! width="5%" | နှစ် ! style="width:40%;" | လက်ခံသူ ! style="width:45%;" | ချီးမြှင့် ! style="width:10%;" | ရလဒ် |- | rowspan="2" style="text-align:center;" | ၂၀၁၈ | rowspan="2" style="text-align:center;" | ''ခုနစ်'' | style="text-align:center;" | ရောင်းအားအကောင်းဆုံးအမျိုးသမီး စတူဒီယို အယ်လ်ဘမ် | {{Won}} |- | style="text-align:center;" | တစ်နှစ်တာ ရောင်းအား အကောင်းဆုံးအယ်လ်ဘမ် | {{Won}} |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ]] ddzovl1ng420qjkzep1csihpfa3pky9 0 130728 1037257 946752 2026-06-10T12:40:41Z Salai Rungtoi 22844 သက်တမ်းကုန် 1037257 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | name = ဇော်လင်းထွဋ် | image = | caption = | order = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် | term_start = ၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ | term_end =၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | constituency = [[မွန်ပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် ၉ |majority = ၅၁,၃၇၆ မဲ | deputy = | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | birth_date = {{Birth date and age|1964|2|11|df=y}} | birth_place =[[ရန်ကုန်မြို့]] | parents = ဦးမောင်မောင်ဦး<br /> ဒေါ်တင် | lunar_birth_year = | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | ethnicity = | spouse = ဝတ်ရည်ဝင့် | children = | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]] | signature = |honorific prefix=ဒေါက်တာ}} ဒေါက်တာ'''ဇော်လင်းထွဋ်''' (၁၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် [[မွန်ပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၉ ကိုယ်စားပြု၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။<ref name="a">{{cite web|url=https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c58ae53f609e2b2c8b4585|title=Mp Profile|work=Pyidaungsu Hluttaw|date=|accessdate=1 September 2018|language=my|archive-date=1 September 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180901044621/https://pyidaungsu.hluttaw.mm/members/56c58ae53f609e2b2c8b4585}}</ref><ref name="am">{{cite web|url=http://www.amyotha.hluttaw.mm/members/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%8B%E1%80%BA|title=Mp Profile|work=Amyotha Hluttaw|date=|accessdate=1 September 2018|language=my|archive-date=14 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180814122123/http://www.amyotha.hluttaw.mm/members/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%87%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%BD%E1%80%8B%E1%80%BA}}</ref> == အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== ဒေါက်တာဇော်လင်းထွဋ်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် [[ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်]]မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref name="a"/> ==နိုင်ငံရေး== သူသည် [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ်နေရာအတွက် မွန်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ၉ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲအရေအတွက် ၅၁,၃၇၆ ဖြင့် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။<ref name="a"/><ref name="Elections Result-Golbal New Light Of Myanmar">{{cite web|url=http://www.myanmar1329.rssing.com/chan-69067934/all_p1.html |title=Elections Results – Global New Light Of Myanmar |publisher=Myanmar1329.rssing.com}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[Category:၁၉၆၄ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ]] {{Myanmar-politician-stub}} i1ipdswnkkypom6j3ok8lcn9pfcl4kg 0 131494 1037369 1036191 2026-06-11T06:24:37Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှရာဇ် ဆက်စပ်မှု */ 1037369 wikitext text/x-wiki '''ဗြိတိသျှရာဇ်''' ({{lang-en|British Raj}} / ရာဇ်ဆိုသည်မှာ ဆန်စကရစ်ဘာသာဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အင်ပါယာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) သည် ၁၈၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် တည်ရှိခဲ့သော [[ဗြိတိန်]]နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီအင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်<ref name="Metcalf">{{cite book |last1=Metcalf |first1=B. D. |last2=Metcalf |first2=T. R. |title=A Concise History of Modern India |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |pages=100–123}}</ref>။ ဗြိတိသျှရာဇ်၏ တရားဝင် အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေအတွင်း၌ ယနေ့ခေတ် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် ဤဒေသတစ်ခုလုံးကို '''ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ''' (British India) သို့မဟုတ် '''အိန္ဒိယအင်ပါယာ''' (Indian Empire) ဟုလည်း အများစုက ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ {{Infobox former country | native_name = British Raj<br />{{Lang|hi|ब्रिटिश राज}}<br />{{Lang|ur|برطانوی راج}} | conventional_long_name = ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ အင်ပါယာ | common_name = ဗြိတိသျှရာဇ် | status = [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်း | era = [[ကိုလိုနီခေတ်]] | event_start = [[၁၈၅၇ အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု|အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု]]အပြီး အုပ်ချုပ်ရေးလွှဲပြောင်းခြင်း | date_start = ၂ နိုဝင်ဘာ | year_start = ၁၈၅၈ | event_end = [[အိန္ဒိယ လွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေ ၁၉၄၇|အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန် ခွဲထွက်ခြင်း]] | date_end = ၁၅ ဩဂုတ် | year_end = ၁၉၄၇ | p1 = အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေး | flag_p1 = British Raj Red Ensign.svg | s1 = အိန္ဒိယနိုင်ငံ (၁၉၄၇–၁၉၅၀) | flag_s1 = National Flag of India.svg | s2 = ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ (၁၉၄၇–၁၉၅၆) | flag_s2 = Flag of Pakistan.svg | s3 = ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ | flag_s3 = Flag of British Burma (1939–1941, 1945–1948).svg | image_flag = British Raj Flag.svg | flag_alt = ဗြိတိသျှရာဇ် အလံတော် | image_coat = Coat of arms of the United Kingdom (1837-1952).svg | symbol_type = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | image_map = British India (orthographic projection).svg | map_caption = ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ (ဗြိတိသျှရာဇ်) ပြမြေပုံ | capital = [[ကာလကတ္တားမြို့]] (၁၈၅၈–၁၉၁၁)<br />[[နယူးဒေလီမြို့]] (၁၉၁၁–၁၉၄၇) | national_motto = ''Dieu et mon droit''<br />(ပြင်သစ်ဘာသာ: "ဘုရားသခင်နှင့် ကျွန်ုပ်၏အခွင့်အရေး") | national_anthem = [[ဘုရားသခင်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စောင့်ရှောက်ပါစေ]] (God Save the King/Queen) | common_languages = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] (ရုံးသုံး)<br />[[ဟိန္ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]]၊ [[အူရဒူဘာသာစကား|အူရဒူ]]၊ [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]နှင့် အခြားဒေသခံဘာသာစကားများ | religion = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]] | government_type = [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် | title_leader = [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ|ဧကရာဇ်မင်းမြတ်]] | leader1 = [[ဝိတိုရိယ (ဘုရင်မ)|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] (ပထမဆုံး အိန္ဒိယဧကရာဇ်မင်းမြတ်) | year_leader1 = ၁၈၅၈–၁၉၀၁ | leader2 = [[ဂျော့ဂျ် ဆဋ္ဌမ]] (နောက်ဆုံး အိန္ဒိယဧကရာဇ်မင်းမြတ်) | year_leader2 = ၁၉၃၆–၁၉၄၇ | title_deputy = [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံချုပ်|ဘုရင်ခံချုပ်နှင့် ဘုရင်ခံမင်းကြီး]] (Viceroy) | deputy1 = Lord Canning (ပထမဆုံး) | year_deputy1 = ၁၈၅၈–၁၈၆၂ | deputy2 = Lord Mountbatten (နောက်ဆုံး) | year_deputy2 = ၁၉၄၇ | currency = [[အိန္ဒိယရူပီးငွေ]] (Indian Rupee) }} ၁၈၅၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယစစ်သည်တော်များ ပုန်ကန်မှု (Sepoy Mutiny) ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ (East India Company) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ ဗြိတိသျှထီးနန်း (Crown) က တိုက်ရိုက်လွှဲပြောင်းအုပ်ချုပ်ရာမှ ဗြိတိသျှရာဇ်ခေတ် စတင်ခဲ့သည်<ref name="Spear">{{cite book |last1=Spear |first1=Percival |title=A History of India, Volume 2 |publisher=Penguin Books |year=1990 |pages=145–150}}</ref>။ == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှရာဇ် ဆက်စပ်မှု == လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် နယ်မြေဒေသသည် [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ]] ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲ]]အပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းသွားချိန်မှစ၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားကိုလိုနီမဟုတ်ဘဲ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ (ဗြိတိသျှရာဇ်) ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏ လက်အောက်မှ တဆင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်<ref name="Charney">{{cite book |last1=Charney |first1=Michael W. |title=A History of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2009 |pages=18–35}}</ref>။ သို့သော်လည်း မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် လူဦးရေစရိုက်လက္ခဏာများသည် အိန္ဒိယနှင့် ကွဲပြားခြားနားလှသဖြင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်မှုများ၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအက်ဥပဒေ (Government of Burma Act 1935) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှရာဇ် (အိန္ဒိယ) လက်အောက်မှ လုံးဝခွဲထုတ်ကာ ဗြိတိန်ဒိုင်အာခီအစိုးရ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် သီးသန့်ကိုလိုနီ (Separate Crown Colony) တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်<ref name="Charney" />။ == နိဂုံး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဗြိတိသျှရာဇ် အင်ပါယာကြီးသည် လုံးဝပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဟူ၍ နိုင်ငံနှစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်ရေးပေးကာ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗြိတိသျှရာဇ်မှ ခွဲထွက်ပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအောက်မှ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:ကိုလိုနီခေတ်]] 1j4x6b3nxf0u5qzk8j6t8q8g103xyc8 1037370 1037369 2026-06-11T06:25:05Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှရာဇ် ဆက်စပ်မှု */ 1037370 wikitext text/x-wiki '''ဗြိတိသျှရာဇ်''' ({{lang-en|British Raj}} / ရာဇ်ဆိုသည်မှာ ဆန်စကရစ်ဘာသာဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အင်ပါယာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) သည် ၁၈၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် တည်ရှိခဲ့သော [[ဗြိတိန်]]နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီအင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်<ref name="Metcalf">{{cite book |last1=Metcalf |first1=B. D. |last2=Metcalf |first2=T. R. |title=A Concise History of Modern India |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |pages=100–123}}</ref>။ ဗြိတိသျှရာဇ်၏ တရားဝင် အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေအတွင်း၌ ယနေ့ခေတ် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် ဤဒေသတစ်ခုလုံးကို '''ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ''' (British India) သို့မဟုတ် '''အိန္ဒိယအင်ပါယာ''' (Indian Empire) ဟုလည်း အများစုက ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ {{Infobox former country | native_name = British Raj<br />{{Lang|hi|ब्रिटिश राज}}<br />{{Lang|ur|برطانوی راج}} | conventional_long_name = ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ အင်ပါယာ | common_name = ဗြိတိသျှရာဇ် | status = [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်း | era = [[ကိုလိုနီခေတ်]] | event_start = [[၁၈၅၇ အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု|အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု]]အပြီး အုပ်ချုပ်ရေးလွှဲပြောင်းခြင်း | date_start = ၂ နိုဝင်ဘာ | year_start = ၁၈၅၈ | event_end = [[အိန္ဒိယ လွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေ ၁၉၄၇|အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန် ခွဲထွက်ခြင်း]] | date_end = ၁၅ ဩဂုတ် | year_end = ၁၉၄၇ | p1 = အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေး | flag_p1 = British Raj Red Ensign.svg | s1 = အိန္ဒိယနိုင်ငံ (၁၉၄၇–၁၉၅၀) | flag_s1 = National Flag of India.svg | s2 = ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ (၁၉၄၇–၁၉၅၆) | flag_s2 = Flag of Pakistan.svg | s3 = ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ | flag_s3 = Flag of British Burma (1939–1941, 1945–1948).svg | image_flag = British Raj Flag.svg | flag_alt = ဗြိတိသျှရာဇ် အလံတော် | image_coat = Coat of arms of the United Kingdom (1837-1952).svg | symbol_type = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | image_map = British India (orthographic projection).svg | map_caption = ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ (ဗြိတိသျှရာဇ်) ပြမြေပုံ | capital = [[ကာလကတ္တားမြို့]] (၁၈၅၈–၁၉၁၁)<br />[[နယူးဒေလီမြို့]] (၁၉၁၁–၁၉၄၇) | national_motto = ''Dieu et mon droit''<br />(ပြင်သစ်ဘာသာ: "ဘုရားသခင်နှင့် ကျွန်ုပ်၏အခွင့်အရေး") | national_anthem = [[ဘုရားသခင်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စောင့်ရှောက်ပါစေ]] (God Save the King/Queen) | common_languages = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] (ရုံးသုံး)<br />[[ဟိန္ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]]၊ [[အူရဒူဘာသာစကား|အူရဒူ]]၊ [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]နှင့် အခြားဒေသခံဘာသာစကားများ | religion = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]] | government_type = [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် | title_leader = [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ|ဧကရာဇ်မင်းမြတ်]] | leader1 = [[ဝိတိုရိယ (ဘုရင်မ)|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] (ပထမဆုံး အိန္ဒိယဧကရာဇ်မင်းမြတ်) | year_leader1 = ၁၈၅၈–၁၉၀၁ | leader2 = [[ဂျော့ဂျ် ဆဋ္ဌမ]] (နောက်ဆုံး အိန္ဒိယဧကရာဇ်မင်းမြတ်) | year_leader2 = ၁၉၃၆–၁၉၄၇ | title_deputy = [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံချုပ်|ဘုရင်ခံချုပ်နှင့် ဘုရင်ခံမင်းကြီး]] (Viceroy) | deputy1 = Lord Canning (ပထမဆုံး) | year_deputy1 = ၁၈၅၈–၁၈၆၂ | deputy2 = Lord Mountbatten (နောက်ဆုံး) | year_deputy2 = ၁၉၄၇ | currency = [[အိန္ဒိယရူပီးငွေ]] (Indian Rupee) }} ၁၈၅၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယစစ်သည်တော်များ ပုန်ကန်မှု (Sepoy Mutiny) ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ (East India Company) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ ဗြိတိသျှထီးနန်း (Crown) က တိုက်ရိုက်လွှဲပြောင်းအုပ်ချုပ်ရာမှ ဗြိတိသျှရာဇ်ခေတ် စတင်ခဲ့သည်<ref name="Spear">{{cite book |last1=Spear |first1=Percival |title=A History of India, Volume 2 |publisher=Penguin Books |year=1990 |pages=145–150}}</ref>။ == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှရာဇ် ဆက်စပ်မှု == လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် နယ်မြေဒေသသည် [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ]] ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲ]]အပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းသွားချိန်မှစ၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားကိုလိုနီမဟုတ်ဘဲ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ (ဗြိတိသျှရာဇ်) ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏ လက်အောက်မှ တဆင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်<ref name="Charney">{{cite book |last1=Charney |first1=Michael W. |title=A History of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2009 |pages=18–35}}</ref>။ သို့သော်လည်း မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် လူဦးရေစရိုက်လက္ခဏာများသည် အိန္ဒိယနှင့် ကွဲပြားခြားနားလှသဖြင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်မှုများ၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအက်ဥပဒေ (Government of Burma Act 1935) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှရာဇ် (အိန္ဒိယ) လက်အောက်မှ လုံးဝခွဲထုတ်ကာ ဗြိတိန်ဒိုင်အာခီအစိုးရ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် သီးသန့်ကိုလိုနီ (Separate Crown Colony) တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်<ref name="Charney" />။ == နိဂုံး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဗြိတိသျှရာဇ် အင်ပါယာကြီးသည် လုံးဝပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဟူ၍ နိုင်ငံနှစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်ရေးပေးကာ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗြိတိသျှရာဇ်မှ ခွဲထွက်ပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအောက်မှ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:ကိုလိုနီခေတ်]] r4x1tywivms7i7ja209iffhczlfu8ih 1037374 1037370 2026-06-11T06:27:20Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှရာဇ် ဆက်စပ်မှု */ 1037374 wikitext text/x-wiki '''ဗြိတိသျှရာဇ်''' ({{lang-en|British Raj}} / ရာဇ်ဆိုသည်မှာ ဆန်စကရစ်ဘာသာဖြင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အင်ပါယာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်) သည် ၁၈၅၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ [[တောင်အာရှ]]နှင့် [[အရှေ့တောင်အာရှ]]တွင် တည်ရှိခဲ့သော [[ဗြိတိန်]]နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီအင်ပါယာတစ်ခု ဖြစ်သည်<ref name="Metcalf">{{cite book |last1=Metcalf |first1=B. D. |last2=Metcalf |first2=T. R. |title=A Concise History of Modern India |publisher=Cambridge University Press |year=2006 |pages=100–123}}</ref>။ ဗြိတိသျှရာဇ်၏ တရားဝင် အုပ်ချုပ်မှုနယ်မြေအတွင်း၌ ယနေ့ခေတ် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]]၊ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]၊ [[ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ]]နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် ဤဒေသတစ်ခုလုံးကို '''ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ''' (British India) သို့မဟုတ် '''အိန္ဒိယအင်ပါယာ''' (Indian Empire) ဟုလည်း အများစုက ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ {{Infobox former country | native_name = British Raj<br />{{Lang|hi|ब्रिटिश राज}}<br />{{Lang|ur|برطانوی راج}} | conventional_long_name = ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ အင်ပါယာ | common_name = ဗြိတိသျှရာဇ် | status = [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ အစိတ်အပိုင်း | era = [[ကိုလိုနီခေတ်]] | event_start = [[၁၈၅၇ အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု|အိန္ဒိယပုန်ကန်မှု]]အပြီး အုပ်ချုပ်ရေးလွှဲပြောင်းခြင်း | date_start = ၂ နိုဝင်ဘာ | year_start = ၁၈၅၈ | event_end = [[အိန္ဒိယ လွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေ ၁၉၄၇|အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန် ခွဲထွက်ခြင်း]] | date_end = ၁၅ ဩဂုတ် | year_end = ၁၉၄၇ | p1 = အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေး | flag_p1 = British Raj Red Ensign.svg | s1 = အိန္ဒိယနိုင်ငံ (၁၉၄၇–၁၉၅၀) | flag_s1 = National Flag of India.svg | s2 = ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ (၁၉၄၇–၁၉၅၆) | flag_s2 = Flag of Pakistan.svg | s3 = ဗြိတိသျှမြန်မာနိုင်ငံ | flag_s3 = Flag of British Burma (1939–1941, 1945–1948).svg | image_flag = British Raj Flag.svg | flag_alt = ဗြိတိသျှရာဇ် အလံတော် | image_coat = Coat of arms of the United Kingdom (1837-1952).svg | symbol_type = နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ် | image_map = British India (orthographic projection).svg | map_caption = ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ (ဗြိတိသျှရာဇ်) ပြမြေပုံ | capital = [[ကာလကတ္တားမြို့]] (၁၈၅၈–၁၉၁၁)<br />[[နယူးဒေလီမြို့]] (၁၉၁၁–၁၉၄၇) | national_motto = ''Dieu et mon droit''<br />(ပြင်သစ်ဘာသာ: "ဘုရားသခင်နှင့် ကျွန်ုပ်၏အခွင့်အရေး") | national_anthem = [[ဘုရားသခင်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်ကို စောင့်ရှောက်ပါစေ]] (God Save the King/Queen) | common_languages = [[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]] (ရုံးသုံး)<br />[[ဟိန္ဒီဘာသာစကား|ဟိန္ဒီ]]၊ [[အူရဒူဘာသာစကား|အူရဒူ]]၊ [[ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား|ဘင်္ဂါလီ]]၊ [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]]နှင့် အခြားဒေသခံဘာသာစကားများ | religion = [[ဟိန္ဒူဘာသာ]]၊ [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]]၊ [[ခရစ်ယာန်ဘာသာ]]၊ [[ဗုဒ္ဓဘာသာ]]၊ [[ဆစ်ခ်ဘာသာ]] | government_type = [[ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]]၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် | title_leader = [[ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်များ|ဧကရာဇ်မင်းမြတ်]] | leader1 = [[ဝိတိုရိယ (ဘုရင်မ)|ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး]] (ပထမဆုံး အိန္ဒိယဧကရာဇ်မင်းမြတ်) | year_leader1 = ၁၈၅၈–၁၉၀၁ | leader2 = [[ဂျော့ဂျ် ဆဋ္ဌမ]] (နောက်ဆုံး အိန္ဒိယဧကရာဇ်မင်းမြတ်) | year_leader2 = ၁၉၃၆–၁၉၄၇ | title_deputy = [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ခံချုပ်|ဘုရင်ခံချုပ်နှင့် ဘုရင်ခံမင်းကြီး]] (Viceroy) | deputy1 = Lord Canning (ပထမဆုံး) | year_deputy1 = ၁၈၅၈–၁၈၆၂ | deputy2 = Lord Mountbatten (နောက်ဆုံး) | year_deputy2 = ၁၉၄၇ | currency = [[အိန္ဒိယရူပီးငွေ]] (Indian Rupee) }} ၁၈၅၇ ခုနှစ် အိန္ဒိယစစ်သည်တော်များ ပုန်ကန်မှု (Sepoy Mutiny) ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ (East India Company) ၏ အုပ်ချုပ်ရေးကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ ဗြိတိသျှထီးနန်း (Crown) က တိုက်ရိုက်လွှဲပြောင်းအုပ်ချုပ်ရာမှ ဗြိတိသျှရာဇ်ခေတ် စတင်ခဲ့သည်<ref name="Spear">{{cite book |last1=Spear |first1=Percival |title=A History of India, Volume 2 |publisher=Penguin Books |year=1990 |pages=145–150}}</ref>။ == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှရာဇ် ဆက်စပ်မှု == လက်ရှိ မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်လာမည့် နယ်မြေဒေသသည် [[အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများ]] ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဗြိတိသျှတို့၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် [[တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်|တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲ]]အပြီး ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းသွားချိန်မှစ၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားကိုလိုနီမဟုတ်ဘဲ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ (ဗြိတိသျှရာဇ်) ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု အဖြစ်သာ သတ်မှတ်ကာ အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်၏ လက်အောက်မှ တဆင့် အုပ်ချုပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်<ref name="Charney">{{cite book |last1=Charney |first1=Michael W. |title=A History of Modern Burma |publisher=Cambridge University Press |year=2009 |pages=18–35}}</ref>။ သို့သော်လည်း မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် လူဦးရေစရိုက်လက္ခဏာများသည် အိန္ဒိယနှင့် ကွဲပြားခြားနားလှသဖြင့် မြန်မာပြည်သူများ၏ ပြင်းထန်သော ကန့်ကွက်မှုများ၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအက်ဥပဒေ (Government of Burma Act 1935) ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှရာဇ် (အိန္ဒိယ) လက်အောက်မှ လုံးဝခွဲထုတ်ကာ ဗြိတိန်ဒိုင်အာခီအစိုးရ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည့် သီးသန့်ကိုလိုနီ (Separate Crown Colony) တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်<ref name="Charney" />။ [[ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်]]တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ သုံးကြိမ် (၁၈၂၄၊ ၁၈၅၂၊ ၁၈၈၅) ဖြင့် အခြေအနေအဆင့်ဆင့် ခွဲကာ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် သီပေါမင်းကို ဖမ်းဆီးပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံးကို ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်း သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ သွတ်သွင်းရာတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သီးခြားကိုလိုနီအဖြစ် မထားရှိဘဲ ဗြိတိသျှအိန္ဒိယအင်ပါယာ (British Raj) ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု (Province of India) အဖြစ် အိန္ဒိယဒေလီ/ကာလကတ္တား ဗဟိုအစိုးရ၏ အောက်တွင် ထားရှိ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Thant |first=Myint-U |title=The Making of Modern Burma |year=2001 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0521799140 |language=en}}</ref> ဤသို့ အိန္ဒိယ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစည်းလိုက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်အကြား နယ်စပ်စည်းခြားမှုများ မရှိတော့ဘဲ လွတ်လပ်စွာ ကူးလူးသွားလာခွင့် ရရှိသွားခဲ့ကာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် မကြုံစဖူးသော လူဦးရေရွှေ့ပြောင်းမှုကြီး စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင်မှ အိန္ဒိယအုပ်ချုပ်ရေးအောက်မှ ခွဲထွက်ကာ ဗြိတိသျှတို့၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော သီးခြားကိုလိုနီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Cady |first=John F. |title=A History of Modern Burma |year=1958 |publisher=Cornell University Press |language=en}}</ref> ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားအမြစ်တွယ်ရန်နှင့် စီးပွားရေးအရ စပါးစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု တိုးတက်စေရန်အတွက် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်မှ လူသားအရင်းအမြစ်များကို အမြောက်အမြား ခေါ်ယူအသုံးပြုခဲ့သည်။ ဆွဲဆောင်မှုရှိသော လစာ၊ မြေယာအခွင့်အရေးများနှင့် ကိုလိုနီအစိုးရ၏ ပံ့ပိုးမှုများကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအနှံ့အပြားမှ လူမျိုးပေါင်းစုံ၊ ဘာသာပေါင်းစုံသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ လယ်ယာလုပ်သား၊ စစ်သား၊ စာရေး၊ ကုန်သည်နှင့် အခြေခံအလုပ်သမားများအဖြစ် အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Chakravarti |first=Nalini Ranjan |title=The Indian Minority in Burma: The Rise and Decline of an Immigrant Community |year=1971 |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref> ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာများကို ယုံကြည်မှုမရှိသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများ၌ အင်္ဂလိပ်စာတတ်မြောက်ပြီးသား ဖြစ်သည့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်သားများကို ဦးစားပေးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဟိန္ဒူနှင့် မွတ်စလင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများသည် စာရေး၊ ကြေးနန်းနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ရန်ကုန်နှင့် မြို့ကြီးများတွင် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ စစ်ဘက်တွင်လည်း ဆစ်ခ် (Sikh) လူမျိုးများ၊ ပန်ချာပီများနှင့် ပထန်လူမျိုးများသည် ကိုလိုနီစစ်တပ်၏ အဓိက အင်အားစုအဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဗြိတိသျှတို့က ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စပါးကျီအဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အလွန်သက်သာသော လုပ်ခလစာဖြင့် ခိုင်းစေနိုင်သည့် လယ်ယာလုပ်သားများကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ်စ် (Madras) နှင့် ဘင်္ဂလားဒေသ (ယခု ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယအနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်) တို့မှ သင်္ဘောလိုင်းများဖြင့် စနစ်တကျ သယ်ယူခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Adas |first=Michael |title=The Burma Delta: Economic Development and Social Change on an Asian Rice Frontier, 1852–1941 |year=1974 |publisher=University of Wisconsin Press |language=en}}</ref> အထူးသဖြင့် စစ်တကောင်း (Chittagong) ဒေသမှ ဘင်္ဂါလီမွတ်စလင် လယ်လုပ်သားများသည် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် အောက်မြန်မာပြည် လယ်ကွင်းများသို့ ရာသီအလိုက် လာရောက်လုပ်ကိုင်ရင်းမှ ရေရှည်အခြေချ နေထိုင်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းမှ လာသော တမီးလ်ဟိန္ဒူ "ချစ်တီးယား" (Chettiar) အနွယ်ဝင်များသည် မြန်မာပြည် လယ်ယာစီးပွားရေးတွင် အဓိက ငွေချေးသူ (Bankers) များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စပါးဈေးကွက် ပျက်ပြားချိန်များတွင် မြန်မာလယ်သမားများသည် ချစ်တီးယားများထံမှ ချေးယူထားသော ငွေကို မဆပ်နိုင်သဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ လယ်မြေအမြောက်အမြားမှာ အိန္ဒိယသား ချစ်တီးယားများလက်ထဲသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ရာ၊ ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသားရေး အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားရသည့် အကြောင်းရင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Turnell |first=Sean |title=Fiery Dragons: Banks, Moneylenders and Microfinance in Burma |year=2009 |publisher=Nordic Institute of Asian Studies |isbn=978-8776940409 |language=en}}</ref> ၁၉၂၀ နှင့် ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ရန်ကုန်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အိန္ဒိယရွှေ့ပြောင်းလုပ်သား အများဆုံးဝင်ရောက်ရာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ မြို့လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော် (၅၃% ခန့်) မှာ အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="margin: 10px auto;" |+ ၁၉၃၁ ဗြိတိသျှသန်းခေါင်စာရင်းအရ ရန်ကုန်မြို့ လူဦးရေအချိုးအစား ! လူမျိုးစု !! ရာခိုင်နှုန်း (%) |- | အိန္ဒိယနွယ်ဖွား (ဟိန္ဒူ/မွတ်စလင်) || ၅၃% |- | မြန်မာ (ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား) || ၃၂% |- | တရုတ်နွယ်ဖွား || ၉% |- | အခြား (အင်္ဂလိပ်၊ ကရင်၊ ကပြား) || ၆% |} ဤကဲ့သို့ အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂါလီလုပ်သားများ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးကဏ္ဍအားလုံးတွင် အင်အားကြီးမားလာမှုသည် ပြည်တွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားများနှင့် စီးပွားရေးအရ ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်းများ (၁၉၃၀၊ ၁၉၃၈) နှင့် ဆရာစံလယ်သမားအုံကြွမှုတို့ကို ဖြစ်ပွားစေသည့် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး မကျေနပ်မှု တွန်းအားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် အိန္ဒိယနွယ်ဖွား သန်းဝက်ကျော် မြန်မာနိုင်ငံမှ အိန္ဒိယသို့ ခြေကျင်ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသော်လည်း၊ ကျန်ရှိနေထိုင်ခဲ့သူများသည် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း မြန်မာပြည်ပွား အိုင်အက်စ်အေ (သွေးနှော) များအဖြစ် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအတွင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပေါင်းစည်း ဆက်လက်ရှင်သန်ခဲ့ကြသည်။ == နိဂုံး == ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဗြိတိသျှရာဇ် အင်ပါယာကြီးသည် လုံးဝပြိုကွဲသွားခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဟူ၍ နိုင်ငံနှစ်ခုအဖြစ် လွတ်လပ်ရေးပေးကာ ခွဲထွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗြိတိသျှရာဇ်မှ ခွဲထွက်ပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအောက်မှ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကားချက်များ == {{reflist}} [[Category:ဗြိတိသျှအင်ပါယာ]] [[Category:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကြောင်း]] [[Category:မြန်မာ့သမိုင်း]] [[Category:ကိုလိုနီခေတ်]] hfw1kjcx07oipsgeb6hw55jkiqm2kxm 0 137866 1037436 860092 2026-06-11T09:44:19Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037436 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = နန်းမွေစံ | image = | alt = | caption = | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1988|6|23|df=y}} | birth_place = [[ကွန်ဟိန်းမြို့]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]] | death_date = | death_place = | nationality = | other_names = | occupation = မော်ဒယ်၊ ဆရာဝန် | years_active = ၂၀၁၈–လက်ရှိ | known_for = | notable_works = | parents = ဦးစိုင်းဆန်းဝင်း<br/> ဒေါ်ကြူကြူဆွေ | alma_mater = [[ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်]] အထက ၂ ကမာရွတ် }} '''နန်းမွေစံ''' သည် မြန်မာလူမျိုး မော်ဒယ် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူမသည် ဆရာဝန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အလှ Sexy ပုံများကို Facebook ပေါ်တင်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးကောင်စီက ဆေးကုသခွင့် ဆမ လက်မှတ်ကို အသိမ်းခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=Sexy အသားပေးသော ရုပ်ပုံလွှာများ၏ ဂယက် |url=https://news-eleven.com/article/151879 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |date=31 December 2019 |language=my}}</ref> သူမသည် 2019 Myanmar International Fashion Week တွင် runway မော်ဒယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=Myanmar Int'l Fashion Week 2019 |url=https://www.instagram.com/p/B6Xt88pFeHB/?hl=en |website=Instagram |language=en}}</ref> ထို့အပြင် သူမသည် ဧရာဝတီသတင်းက ထုတ်ပြန်သော "အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ မြန်မာ Sexy Modelများ" တွင်ပါဝင် ဖော်ပြခံရသည်။<ref>{{cite news |title=အွန်လိုင်းပေါ်မှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ မြန်မာ Sexy Model များ |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/trend/2020/06/30/225526.html |work=ဧရာဝတီ |date=30 June 2020}}</ref> ၂၀၂၀ ဂျူလိုင်လတွင် သူမသည် YVCTကောလိပ်၏ Kindness Ambassador အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။<ref>{{cite news |title=ရန်ကုန်အသက်မွေးနည်းပညာကောလိပ်ကနေ Kindness Ambassadorအနေနဲ့ခန့်အပ်ခြင်းခံရတဲ့ နန်းမွေ့စံ |url=https://mmload.com/news/73455 |work=Myanmarload |date=11 July 2020 |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723154353/https://mmload.com/news/73455 }}</ref> နန်းမွေစံသည် OK Dollar, Biomanic Plusနှင့် အခြားသော ကြေညာများလဲ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သူမ၏ ဆမ လက်မှတ်သိမ်းခံရခြင်းနှင့် ပတ်သတ်ပြီး လူ့အခွင့်ရေးချိုးဖောက်ခံရသည်ဟုဆိုကာ မြန်မာပြည်တွင် ဝေဖန်မှုများကျယ်လောင်စွာ ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထိုကိစ္စသည် နိုင်ကာငံတကာ၏ သတင်း မီဒီယာများစွာတွင်လည်း ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ပရော်ဖက်ရှင်နှစ်ခု အပြိုင်ဖြစ်မှုနဲ့ နန်းမွေစံရဲ့ “ဆမ” ပြဿနာ |url=https://news-eleven.com/article/117088 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |date=16 June 2019 |language=my |archive-date=23 July 2020 |access-date=23 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200723153703/https://news-eleven.com/article/117088 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |last1=Paddock |first1=Richard C. |last2=Nang |first2=Saw |title=A Myanmar Doctor Trades Her Scrubs for a Bikini, and Loses Her License |url=https://www.nytimes.com/2019/06/18/world/asia/myanmar-doctor-model.html |work=The New York Times |date=18 June 2019}}</ref> ==နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု== [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]]တွင် အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် သူမသည် ပါဝင်ခဲ့သည်။ တရားမျှတမှုကို ကျွန်ုပ်တို့ လိုအပ်သည် ဟူသော လက်သုံးချောင်းထောင်၍ ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တရားမျှတမှု We Want Justice ကန်ပိန်းတွင် အနုပညာရှင်များပါဝင် ဆန္ဒထုတ်ဖော် (ဓာတ်ပုံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/439052 |work=DVB |date=4 February 2021 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ စာပေ၊ သဘင်အနုပညာရှင်များက We Want Justice လက်သုံးချောင်းထောင်ပြီး လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/204128 |work=Eleven Media Group |date=6 February 2021 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lat |first1=Pan Pyoe |title=အမေရိကန် သံရုံးရှေ့မှာ ပြည်သူတွေ နဲ့ အတူ ထိထိ ရောက်ရောက် ဆန္ဒထုတ် ဖော်ထုတ်ခဲ့တဲ့ မော်ဒယ် နန်းမွေစံ |url=https://panpyoelat.com/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%BB/ |work=Panpyoelat |date=16 February 2021 |language=my |accessdate=27 September 2022 |archivedate=16 October 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20211016063538/https://panpyoelat.com/%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%99%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B9-%E1%80%9E%E1%80%B6%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%82%95%E1%80%99%E1%80%BD%E1%80%AC-%E1%80%BB/ }}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလတွင် နန်းမွေစံသည် ပြည်ပထွက်ခွာခွင့် ပိတ်ပင်ခံရသည်။ သူမ၏ ဖခင်အား [[ဘန်ကောက်မြို့|ဘန်ကောက်]]တွင် ဆေးကုသမှုပြုလုပ်ရန်အတွက် သူမ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ် သက်တမ်းတိုးရာတွင် ရန်ကုန်နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ထုတ်ပေးရေးရုံးက သူမ၏ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်အား ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် သူမ၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ဒေါက်တာစိုင်းဆန်းဝင်းသည် ဆေးကုသမှုမရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Passportမရှိလို့အဖေကိုဆေးကုသခွင့်မရခဲ့ဘူး |url=https://www.youtube.com/watch?v=oQCw4XNps38&t=42s |work=Media Queen |date=Jun 8, 2022 |language=my}}</ref> သူမ၏ အခွင့်အရေးဖြစ်သော နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခွင့် မရရှိခဲ့ခြင်းအား "တရားမျှတမှုမရှိ" ဟု သူမက စောဒကတက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Burmese OnlyFans star barred from traveling to Bangkok: source |url=https://coconuts.co/yangon/news/burmese-onlyfans-star-barred-from-leaving-country-source/ |work=Coconuts |date=May 19, 2022}}</ref> မီဒီယာ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် သူမသည် လိင်အသားပေးမော်ဒယ်အဖြစ်မှ ရပ်နားကာ ဆရာဝန်အဖြစ် ပြန်လည်လုပ်ကိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တည်တည်တံ့တံ့နေပြီး ဆရာဝန် ပြန်လုပ်မယ့် နန်းမွေစံ |url=https://www.facebook.com/watch/?v=690407572046653|work=Myanmar Celebrity |date=9 June 2022 |language=my}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် နန်းမွေစံနှင့်အတူ အခြားမော်ဒယ်တစ်ဦးဖြစ်သော [[သင်ဇာဝင့်ကျော်]]တို့အား မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ထိခိုက်စေသော လိင်အသားပေး ဓာတ်ပုံနှင့် ဗွီဒီယိုဖိုင်များအား အင်တာနက်တွင် အခကြေးငွေရယူကာ လွှင့်တင်ခဲ့သည့်အတွက် စစ်ကောင်စီက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။<ref name="arrest">{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် မင်းသမီး သင်ဇာဝင့်ကျော်နှင့် မော်ဒယ် နန်းမွေစံတို့ကို စစ်ကောင်စီ အမှုဖွင့် |url=http://burmese.dvb.no/archives/547129 |work=DVB |date=5 August 2022 |language=en}}</ref> နိုင်ငံပိုင်မီဒီယာဖြစ်သော [[MRTV]]က ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာတွင် သူမတို့နှစ်ဦးအား ထောင်ဒဏ် ၁၅ နှစ်အထိ အများဆုံး ချမှတ်နိုင်သော အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၃၃ (က) အရ ဖမ်းဆီးကာ အမှုဖွင့် အရေးယူထားကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name="arrest"/><ref>{{cite news |last1=Auto |first1=Hermes |title=Top Myanmar models face jail for alleged explicit videos {{!}} The Straits Times |url=https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/top-myanmar-models-face-jail-for-alleged-explicit-videos |work=Straits Times |date=6 August 2022 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=Two Myanmar models face up to 15 years in jail for posting 'obscene' videos |url=https://www.wionews.com/world/two-myanmar-models-face-up-to-15-years-in-jail-for-alleged-posting-obscene-videos-504393 |work=WION |date=6 August 2022 |language=en}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} ==အရင်းမြစ်== *{{cite news |title=Can one be sexy in Myanmar? |url=https://www.mmtimes.com/news/can-one-be-sexy-myanmar.html |work=The Myanmar Times |date=10 August 2018 |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723153713/https://www.mmtimes.com/news/can-one-be-sexy-myanmar.html }} * {{cite news |title=Putting on a brave front |url=https://www.mmtimes.com/news/putting-brave-front.html |work=The Myanmar Times |date=19 July 2019 |accessdate=23 July 2020 |archivedate=23 July 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20200723160006/https://www.mmtimes.com/news/putting-brave-front.html }} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] d4kdyv127h7tu2pahw23opjvbuojtwh 0 142128 1037311 1018086 2026-06-11T01:34:10Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037311 wikitext text/x-wiki {{short description|Myanmar actress}} {{Infobox person | name = ခြူးလေး | image = Chue Lay.jpg | caption = ၂၀၂၀ တွင် တွေ့ရသည့် ခြူးလေး | native_name = | birth_name = စန်းသော်တာ | height = {{height|ft=5|in=4}} | birth_date = {{birth date and age|1993|10|5}} | birth_place = [[သံတွဲ]], [[ရခိုင်ပြည်နယ်]], မြန်မာ | nationality = ရခိုင် | occupation = [[သရုပ်ဆောင်]] | awards = | years_active = ၂၀၁၂-ယနေ့ထိ | alma_mater = [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်]] | parents = | spouse = | relatives = | website = | nickname = ခြူးခြူး | background = | awards = [[File:အကယ်ဒမီ.gif|10px]] [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု]] (၂၀၂၄) }} '''ခြူးလေး''' ({{lang-en|Chue Lay}}; ၅ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၃ မွေး)သည် ယခင်က '''နေအဉ္ဇရာ''' ဟုလူသိများခဲ့ပြီး MRTV-4 ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် လူသိများလာသော မြသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=Beauty Blogger နေခြည်ဦးလို ယုံကြည်မှု ရှိချင်တဲ့ သရုပ်ဆောင် ခြူးလေး |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/10/21/206546.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=21 October 2019|language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ပိတောက်နဲ့အလှချင်းပြိုင်နေတဲ့ သရုပ်ဆောင်ခြူးလေးရဲ့ သင်္ကြန်ဖက်ရှင် |url=http://burmese.dvb.no/archives/321123 |work=[[Democratic Voice of Burma]] |date=4 April 2019}}</ref>''[[မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ]]'' ရုပ်ရှင်၌ ဇာတ်နှင့်လိုက်ဖက်ညီစွာ သရုပ်ဆောင်နိုင်မှုကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မြန်မာရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု အတွက် ဆန်ကာတင်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။<ref name="a">{{cite news |title="ပေါ်ပင်လုပ်ပြမှ လူစိတ်ဝင်စားတဲ့ ခေတ်ဖြစ်နေတယ်"လို့ သရုပ်ဆောင် ခြူးလေး ပြော |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/05/19/191746.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=19 May 2019|language=}}</ref>၂၀၂၄ ခုနှစ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲတွင် ဘိုးတော်ကင်းဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== သရုပ်ဆောင် ခြူးလေး ကို [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]၊ [[သံတွဲမြို့]] တွင် ၁၉၉၃ အောက်တိုဘာ ၅ ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ စန်းသော်တာ ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းနှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အင်းစိန် အမှတ်(၄)အခြေခံပညာအထက်ကျောင်း၌ အထက်တန်းပညာသင်ယူခဲ့ပြီး [[ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းတက္ကသိုလ်]]မှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအထူးပြုဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Win |first1=Leanne |title=ပရိသတ်တွေမုန်းသွားမှာ စိုးရိမ်နေတဲ့ နေအဉ္ဇရာ |url=https://www.popularmyanmar.com/2017/07/17/ပရိတ္သတ္ေတြမုန္းဩားမွ/ |work=[[Popular News Journal]] |date=17 July 2017 |language= }}{{Dead link|date=January 2021 }}</ref> ==အနုပညာ== ===၂၀၁၂-၂၀၁၃: ပွဲဦးထွက်ကာလ=== ၂၀၁၂ တွင် မျက်နှာသစ်သရုပ်ဆောင်ရွေးချယ်ပွဲ ဖြစ်သော ''ပျော်ရွှင်စရာသရုပ်ဆောင်ကမ္ဘာ'' ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် [[MRTV-4]] ရုပ်သံနှင့် ငါးနှစ်စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ''ကြယ်တာရာတိုက်ပွဲ''ရုပ်ရှင်၌ သရုပ်ဆောင်သင်တန်းမှ သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ပွဲဦးထွက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက်၊ [[ဟိန်းဝေယံ]]အပြိုင် အင်တင်တင်ဂွင်၌လည်းကောင်း၊ [[ပြေတီဦး]]နှင့်အပြိုင် Twist ၌လည်းကောင်း သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။<ref name="b">{{cite news |title=ဟာသကားတွေ ရိုက်ရင် မရယ်မိအောင် ကြိုးစားနေရသေးတယ်လို့ ပြောတဲ့ ခြူးလေး |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/04/29/190014.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=29 April 2019}}</ref> ===၂၀၁၄: ရေပန်းစားမှု=== ၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ တွင် MRTV-4 မှ ထုတ်လွှင့်သော ပွဲဦးထွက်ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ''[[ထာဝရမန္တလေး]]'' ၌ သရုပ်ဆောင် [[အောင်မင်းခန့်]]၊ ဟန်လင်းသန့်၊ [[အောင်ရေချမ်း]]၊ [[မေမီကျော်ကျော်]]တို့နှင့်အတူ အဓိကဇာတ်ရုပ်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် မြန်မာရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲသမိုင်းတွင် အကြီးအကျယ် အောင်မြင်မှု ရရှိသည်။ ထို့နောက် ဒုတိယရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သော ''ပန်းနုသွေး''(ဇာတ်ထုပ် ၂)၌ ပါဝင်ရာ၊ ထိုနှစ်မှာပင် MRTV-4 က ထုတ်လွှင့်သည်။ ထိုတွင် သူ့ဇာတ်ရုပ်ဖြစ်သော ခြူးလေးကို ဝိုင်းဝန်း၍ အားပေးကြရာ၊ လူအများပါးစပ် ရေပန်းစားလာသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ့အမည်ကို နေအဉ္ဇရာမှ ခြူးလေးဟု ပြောင်းသည်။<ref name="b"/><ref>{{cite news |title=ခြူးလေးဆိုတဲ့နံမည်ပြောင်းလိုက်တာကြောင့်ထူးခြားမူ့တွေရှိလာတဲ့အကြောင်း - နေအဥ္ဇရာ |url=https://www.pyoneplay.com/video/U2eHA4ZTE6ZwlXW0asUNs9ivGoqWtXHH |work=Pyone Play |date=28 January 2019 |accessdate=22 September 2020 |archivedate=1 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001190701/https://www.pyoneplay.com/video/U2eHA4ZTE6ZwlXW0asUNs9ivGoqWtXHH }}</ref> ===၂၀၁၅-မျက်မှောက်: ရုပ်ရှင်ကားကြီး၌ ပါဝင်ခြင်း=== ၂၀၁၅ တွင်၊ ဟန်လင်းသန့်၊ [[မေမြင့်မိုရ်]]တို့နှင့် အပြိုင် ''မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ'' ဇာတ်ကား၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးနေရာ၌ ဦးစွာ သရုပ်ဆောင်လာသည်။<ref>{{cite news |title=မိုးပန်းပွင့်ရဲ့ သင်္ကေတ ဇာတ်ကားကြီးမှာ အပြိုင်ဇာတ်ရုပ်အဖြစ် ပါဝင်ခွင့်ရလို့ ပျော်ပါတယ်ဆိုတဲ့ ခြူးလေး |url=https://www.kumudranews.com/news-30048 |work=[[Kumudra]] |date=8 September 2018 |accessdate=22 September 2020 |archivedate=1 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001235701/https://www.kumudranews.com/news-30048 }}</ref>၂၀၁၈ စက်တင်တာ ၁၄ ၌ ရုံတင်ပြသရာ၊ ၂၀၁၈ [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲ]]၌ အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုအတွက် စကာတင်စာရင်း ဝင်သွားသည်။<ref name="a"/><ref>{{cite news |title=သရုပ်ဆောင် ခြူးလေး(ရုပ်သံအစီအစဉ်) |url=https://news-eleven.com/broadcast/6038 |work=[[Eleven Media Group]] |date=30 April 2019 |archive-date=23 January 2023 |access-date=22 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230123160706/https://news-eleven.com/broadcast/6038 |url-status=dead }}</ref> ထို့နောက် ''လူရည်ချွန်'' (၂၀၁၅)၊ ၂၀၁၆ တွင် ''ပို၍လှသောမနက်ဖြန်''၊ ''ကံကံ၏အကျိုး''၊ ၂၀၁၈ တွင် ''ရသမော်ကွန်းအလင်္ကာ''၊ ''ရွှေဖူးစာဆုံရာမြေ''၊ Happy Beach: Season 2၊ ၂၀၁၉ တွင် ''ချစ်ရပါသောနွေ''၊ ''နွေလယ်ညရဲ့လမင်း''ဟူသော မြောက်မြားလှသော ရုပ်သံစီးရီးများတွင် ပါဝင်လာသည်။<ref>{{cite news |title="နွေလယ်ညရဲ့လမင်း" ဇာတ်လမ်းတွဲမှာ ဗီလိန်အနေနဲ့ သရုပ်ဆောင်ထားတဲ့ ခြူးလေး |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/11/13/208238.html |work=[[The Irrawaddy]] |date=13 November 2019}}</ref>၂၀၁၉ တွင် ''ကျော်ကြားအမွှေစိန်ဝိဉာဉ်''၊ ၂၀၂၀ တွင် ''သောင်းတိုက်ကကြားစေသား'' ရုပ်ရှင်တို့တွင် ပါဝင်သည်။ စာရေးဆရာမ [[ခင်နှင်းယု]] ရေးသော နာမည်ကျော် ဝတ္ထုဖြစ်သည့် ''သရဖူ'' ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည်။<ref>{{cite news |title=ဗီလိန်ဇာတ်ရုပ် ရိုက်ကူးမှုတွေကို ခြူး (ခြူးလေး) ဘာကြောင့် နားထားရသလဲ |url=https://www.popularmyanmar.com/2018/01/16/%E1%80%97%E1%80%AE%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B9%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9-%E1%82%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0/ |work=[[Popular News Journal]] |date=16 January 2018 |accessdate=12 October 2020 |archivedate=1 October 2020 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201001084532/https://www.popularmyanmar.com/2018/01/16/%E1%80%97%E1%80%AE%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%87%E1%80%AC%E1%80%90%E1%80%B9%E1%82%90%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%B9-%E1%82%90%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%B0/ }}</ref> ==ရုပ်ရှင်ရုပ်သံ== ===ရုပ်ရှင်=== {| class="wikitable !ခုနှစ် !ဇာတ်ကားအမည် !ဇာတ်ကောင် !တွဲဖက်သရုပ်ဆောင် !မှတ်ချက် |- | ၂၀၁၂ | ''ကြယ်တာရာတိုက်ပွဲ'' | | | ပွဲဦးထွက်ရုပ်ရှင် |- | rowspan=2| ၂၀၁၃ | ''အင်တင်တင်ဂွင်'' | | [[ဟိန်းဝေယံ]] | |- | ''Twist'' | | [[ပြေတီဦး]] | |- | ၂၀၁၄ | ''ကောက်ကြောင်းမျဉ်းပြိုင်'' | | [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]] [[ဝတ်မှုံရွှေရည်]] [[ဇေရဲထက်]] | |- |} ===ရုံတင်ရုပ်ရှင်=== {| class="wikitable sortable" !ခုနှစ် !ရုပ်ရှင်အမည် !မှတ်ချက် |- | ၂၀၁၈ | ''မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ'' | အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုစာရင်းဝင် |- |rowspan=2|၂၀၁၉ | ''ကျော်ကြားအမွှေစိန် ဝိညာဉ်'' | |- | ''ဘာညာဘာညာ'' | |- | ၂၀၂၀ | ''သောင်းတိုက်ကကြားစေသား'' | |- |၂၀၂၄ |ဘိုးတော်ကင်း |အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုရရှိ |} ===ရုပ်သံ=== {| class="wikitable" |- ! width=10|ခုနှစ် ! ဇာတ်လမ်းတွဲအမည် ! ကွန်ယက် ! မှတ်ချက် |- |၂၀၁၄ | ''[[ထာဝရမန္တလေး]]'' | [[MRTV-4]] | |- | rowspan="2" | ၂၀၁၅ | ''ပန်းနုသွေး'' အတွဲ၂ | [[MRTV-4]] | |- | ''လူရည်ချွန်'' | [[MRTV-4]] | |- | rowspan="2" |၂၀၁၆ | ''[[ပို၍လှသောမနက်ဖြန်]]'' | [[MRTV-4]] | |- | ''[[ကံ ကံ၏အကျိုး (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)|ကံ ကံ၏အကျိုး]]'' | [[MRTV-4]] | |- | ၂၀၁၇ | ''ပဉ္စလက်ရွာ'' | [[MRTV-4]] | |- | rowspan="3" | ၂၀၁၈ | ''[[ရသ ​မော်ကွန်း အလင်္ကာ]]'' | [[MRTV-4]] | |- | ''[[ရွှေဖူးစာဆုံရာမြေ]]'' | [[MRTV-4]] | |- | ''Happy Beach: Season 2'' | [[MRTV-4]] | |- | rowspan="2" | ၂၀၁၉ | ''[[ချစ်ရပါသောနွေ]]'' | [[MRTV-4]] | |- | ''[[နွေလယ်ညရဲ့လမင်း]]'' | [[MRTV-4]] | |- |} ==ဆုနှင့် စကာတင်== {| border="2" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%" |- bgcolor="#B0C4DE" align="center" ! ခုနှစ် ! ဆု ! အမျိုးအစား ! လက်ရာ ! ရလဒ် |- | ၂၀၁၈ | [[မြန်မာရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီဆု]] | အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု | ''[[မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ]]'' | {{Nominated}} |- | ၂၀၁၈ | ကြယ်ပွင့်ဆု | အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု | ''[[မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ]]'' | {{Nominated}} |- | ၂၀၁၈ | [[Star Awards (ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု)|ကြယ်ပွင့်ဆု]] | အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးမျက်နှာသစ်ဆု | ''[[မိုးပန်းပွင့်ရဲ့သင်္ကေတ]]'' | {{Nominated}} |- |၂၀၂၄ |မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု |အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု |ဘိုးတော်ကင်း |ဆုရရှိ |} == ရရှိခဲ့သောဆုတံဆိပ်များ == သရုပ်ဆောင်ခြူးလေးသည် ၂၀၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော ၂၀၂၄ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် '''ဘိုးတော်ကင်း''' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် '''မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု(အကောင်းဆုံးအမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆု)''' ကိုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၄၃/၂၀၂၆) ဖြင့် '''လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်)''' ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{Facebook|nayinzara}} *{{Instagram|chue__lay}} {{authority control}} [[Category:၁၉၉၃ မွေးဖွားသူများ]] [[Category:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၂၁ ရာစု သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရခိုင် တိုင်းရင်းသားများ]] ixj818db2vnw3xsc293culenf9mjkp8 0 146142 1037433 959570 2026-06-11T09:42:08Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037433 wikitext text/x-wiki {{merge|ယွန်းလူမျိုး}} {{short description|တိုင်းလူမျိုးစု}} {{redirect|တိုင်းယွန်း|တရုတ်မြို့|ထိုင်ယွန်း}} {{Infobox ethnic group | group = တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) | image = [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 045.jpg|thumb|250px|[[ချင်းမိုင်မြို့]]မှ ရိုးရာအက ကပြနေသည့် တိုင်းယွန်းအကမယ်တစ်ဦး။]] | image_caption = [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]၊ အကမယ် | population = ၆ သန်း ခန့်<ref>Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nod Entry for Northern Thai] Dallas, Tex.: SIL International.</ref> | popplace = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | rels = [[File:Dharma Wheel.svg|16px]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | langs = [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|လန်နားဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား]] | related = [[တိုင်လူမျိုးများ]] ([[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလုံ]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|တိုင်းလာအို]]၊ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ]]) | native_name = คนเมือง / ไตยว | native_name_lang = nod }} '''ယွန်းရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Tai Yuan}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းယွန်းလူမျိုး''' (ဝါ) '''ခွန်မောင်း''' (မြောက်ပိုင်းထိုင်း: {{lang|nod|คนเมือง}} - ''တောင်ပေါ်သား သို့မဟုတ် မြို့သူမြို့သား'') သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ယခင် လန်နားဒေသ) နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ganjanapan |first=Anan |title=Local Control of Land in Northern Thailand |year=1984 |publisher=Chiang Mai University |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု လူသိများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ပြည်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ == အက်ဆိုးနင်းနှင့်မြိုးရိုးအမည် == ထိုင်းအလယ်ပိုင်းမြောက်ပိုင်းထိုင်းမျိုးနွယ်နှင့်သူတို့၏ဘာသာစကားကိုယွမ်ဟုခေါ်နိုင်သည်။<ref>{{Citation|author=Frederic Pain|title=An introduction to Thai ethnonymy: examples from Shan and Northern Thai|journal=The Journal of the American Oriental Society|year=2008|url=http://www.thefreelibrary.com/An+introduction+to+Thai+ethnonymy%3A+examples+from+Shan+and+Northern...-a0214480325}}</ref><ref>{{cite conference|url=http://laomanuscripts.net/downloads/literaryheritageoflaos31_raendchen_en.pdf|title=The socio-political and administrative organisation of müang in the light of Lao historical manuscripts|author=Jana Raendchen|authorlink=|date=10 Oct 2005|conference=The Literary Heritage of Laos Conference, 2005|conferenceurl=http://laomanuscripts.net/en/resources/papers#1|editor=paper 31|others=Website content written by Harald Hundius and David Wharton, Lao translation by Oudomphone Bounyavong, edited by Harald Hundius.|booktitle=The Literary Heritage of Laos: Preservation, Dissemination and Research Perspectives, Vientiane: National Library of Laos|publisher=Digital Library of Lao Manuscripts|location=Staatsbibliothek zu Berlin Preußischer Kulturbesitz|format=PDF 316 KB|accessdate=12 Sep 2013|quote=Traditionally, these people called themselves according to the place of their settlement, combining the term "Tai" (man) with the place name, as for example Tai Müang Phuan, Tai Müang Swa (Luang Phabang).|at=image 4, page 404|archive-date=4 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104074758/http://laomanuscripts.net/downloads/literaryheritageoflaos31_raendchen_en.pdf|url-status=dead}}</ref> အိမ်နီးချင်းမြန်မာနိုင်ငံရှိဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မှအုပ်ချုပ်သူများကသူတို့အားရှမ်းလူမျိုးများနှင့်ခွဲခြားရန်သူတို့ကိုထိုင်းနိုင်ငံရှမ်းလူမျိုးများဟုရည်ညွှန်းခဲ့သည်။<ref>{{Citation|author=Andrew Turton|authorlink=Andrew Turton|title=Violent Capture of People for Exchange on Karen-Tai borders in the 1830s|work=Structure of Slavery in Indian Ocean Africa and Asia|year=2004|publisher=Frank Cass|place=London|page=73}}</ref> ဤလူမျိုးစုမှလူများသည်သူတို့ကိုယ်သူတို့ ခွန်းမိန်းဟုရည်ညွှန်းကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စိုက်ပျိုးမြေမှလူများ၊ “ ငါတို့အသိုင်းအဝိုင်းမှလူများ” သို့မဟုတ်“ လူ့အဖွဲ့အစည်း” ကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်ရှိသည့်တိုင်ဘာသာစကားများတွင်အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သည်။ တိုင်းလူမျိုး၏လူမှုရေးဖွဲ့စည်းပုံမှာ ဤအမည်ဖြင့်သူတို့သည်သမိုင်းကြောင်းအရမိမိကိုယ်ကိုသွင်ပြင်လက္ခဏာများဖြစ်သောချိုင့်ဝှမ်းများ၊ မြစ်ချောင်းများနှင့်သူတို့နေထိုင်ရာဒေသရှိကုန်းပြင်မြင့်များ၌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်၊ ထိုဒေသများသည်ဒေသခံလူထုများနေထိုင်ရာအမ်ဖေးမိန်းဟုခေါ်ပြီးစပါးစိုက်ခင်းများတွင်ဆန်စပါးကိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ ဤအချက်ကသူတို့အားဒေသတွင်းရှိဒေသခံများတောင်ပေါ်အနွယ်များနှင့်လူယာလူမျိုးကဲ့သို့ပင်သီးခြားခွဲခြားထားသည့်စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများမှခွဲခြားထားသည်။ ထို့ကြောင့်လူမျိုးစုဝင်ဖြစ်ခြင်းကိုမျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့်မဟုတ်ဘဲလူနေမှုပုံစံစသည့်ပုံစံဖြင့်သတ်မှတ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်ဗမာနှင့်ဆိုင်းယန်းလူမျိုးစုများမှခွဲထွက်ခြင်းဟူသောစကားလုံးသည်လန်းနာနိုင်ငံတော်ကိုရာစုနှစ်နှင့်ချီပြီခံယူခဲ့ပြီးသူတို့အမ်ဖေးမိန်းလူမျိုးများမဟုတ်သူများဖြစ်သည်။<ref>{{Citation|author=Andrew Turton|title=Introduction|work=Civility and Savagery: Social Identity in Tai States|publisher=Curzon Press|place=Richmond, Surrey|year=2000|page=11}}</ref><ref>{{Citation|author=Cholthira Satyawadhna|chapter=A Comparative Study of Structure and Contradiction in the Austro-Asiatic System of the Thai-Yunnan Periphery|editor=Gehan Wijeyewardene|title=Ethnic Groups Across National Boundaries in Mainland Southeast Asia|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|place=Singapore|year=1990|page=76|isbn=981-3035-57-9|quote=There is a well-known Northern Thai saying: ''Lua yea' hai'' The Lua work swiddens ''Tai het na'' The Tai work paddy fields.}}</ref><ref>{{cite book|author=Natnapang Burutphakdee|others=Asst. Prof. Dr. Kirk R. Person, adviser|title=Khon Muang Neu Kap Phasa Muang|trans-title=Attitudes of Northern Thai Youth towards Kammuang and the Lanna Script|url=http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Natnapang_Thesis.pdf|format=PDF|accessdate=8 Jun 2013|type=M.A. Thesis|series=Presented at 4th National Symposium on Graduate Research, Chiang Mai, Thailand, August 10–11, 2004|date=October 2004|publisher=Payap Universit|location=Chiang Mai|at=P. 7, digital image 30|quote=The reason why they called this language "Kammuang" is because they used this language in the towns where they lived together, which were surrounded by mountainous areas where there were many hill tribe people.|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HFpJw01B?url=http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Natnapang_Thesis.pdf|archivedate=2013-06-09|url-status=dead}}</ref> == လန်နာကိုထိုင်းနိုင်ငံနှင့်ပေါင်းစည်းပြီးနောက် == ၂၀ ရာစုအစတွင်မြောက်ဒေသပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလအတွင်းလနန်ဒေသအနောက်ဘက်မှဖရာ့(มณฑลพายัพ) မှတာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thai-language.com/id/140203|title=พายัพ|editor=Glenn Slayden|date=29 Sep 2013|format=Dictionary|work=Royal Institute Dictionary - 1982|publisher=Thai-language.com|accessdate=2013-09-29|quote=Royal Institute - 1982 พายัพ /พา-ยับ/ {Sanskrit: วายวฺย ว่า ของวายุ} [นาม] ชื่อทิศตะวันตกเฉียงเหนือ.}}</ref> ထိုင်းမြောက်ပိုင်းသားများအသုံးပြုခဲ့ဖူးသောတိုင်းသမ်အက္ခရာကိုလည်းလန်နာအက္ခရာဟုလည်းခေါ်သည်။ ဘာသာပြန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့်ထိုင်းမြောက်ပိုင်းအနည်းငယ်သည်စာဖတ်ခြင်း၊ ရေးခြင်းများပြုလုပ်နိုင်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သူတို့ပြောထားသည့်ပုံစံ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိများကိုအတိအကျကိုယ်စားပြုခြင်းမရှိသေးလို့ပါ။ == ကြည့်ရှုရန် == * [[လူမျိုးစုဆိုင်ရာဘာသာဗေဒ]] * [[လန်းချာမ်]] * [[ဘာသာဗေဒမနုဿဗေဒ]] * [[ရှမ်းပြည်နယ်]] * [[လူမှုဗေဒဘာသာစကား]] == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * {{Cite book|author1=Andrew Forbes|author2=David Henley|title=Khon Muang: People and Principalities of North Thailand|publisher=Teak House Books|place=Bangkok and Chiang Mai|year=1997}} * {{Cite book|editor=Volker Grabowsky|title=Regions and National Integration in Thailand 1892–1992|publisher=Harrassowitz Verlag|place=Wiesbaden|year=1995|isbn=3-447-03608-7}} * {{Cite book|author=Akiko Iijima|title=The Nyuan in Xayabury and Cross-border Links to Nan|url=https://archive.org/details/contestingvision0000unse|work=Contesting Visions of the Lao Past. Laos Historiography at the Crossroads|publisher=NIAS Press|place=Copenhagen|year=2003|isbn=87-91114-02-0|pages=[https://archive.org/details/contestingvision0000unse/page/165 165]–180}} * {{Cite book|author=Andrew C. Shahriari|title=Khon Muang Music and Dance Traditions in Northern Thailand|publisher=White Lotus|place=Chiang Mai|year=2007}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ|ယွမ်]] spv2ewaf9x25fpckgiplt3qoaop5yf6 1037435 1037433 2026-06-11T09:42:31Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037435 wikitext text/x-wiki {{short description|တိုင်းလူမျိုးစု}} {{redirect|တိုင်းယွန်း|တရုတ်မြို့|ထိုင်ယွန်း}} {{Infobox ethnic group | group = တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) | image = [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 045.jpg|thumb|250px|[[ချင်းမိုင်မြို့]]မှ ရိုးရာအက ကပြနေသည့် တိုင်းယွန်းအကမယ်တစ်ဦး။]] | image_caption = [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]၊ အကမယ် | population = ၆ သန်း ခန့်<ref>Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nod Entry for Northern Thai] Dallas, Tex.: SIL International.</ref> | popplace = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | rels = [[File:Dharma Wheel.svg|16px]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | langs = [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|လန်နားဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား]] | related = [[တိုင်လူမျိုးများ]] ([[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလုံ]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|တိုင်းလာအို]]၊ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ]]) | native_name = คนเมือง / ไตยว | native_name_lang = nod }} '''ယွန်းရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Tai Yuan}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းယွန်းလူမျိုး''' (ဝါ) '''ခွန်မောင်း''' (မြောက်ပိုင်းထိုင်း: {{lang|nod|คนเมือง}} - ''တောင်ပေါ်သား သို့မဟုတ် မြို့သူမြို့သား'') သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ယခင် လန်နားဒေသ) နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ganjanapan |first=Anan |title=Local Control of Land in Northern Thailand |year=1984 |publisher=Chiang Mai University |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု လူသိများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ပြည်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ == အက်ဆိုးနင်းနှင့်မြိုးရိုးအမည် == ထိုင်းအလယ်ပိုင်းမြောက်ပိုင်းထိုင်းမျိုးနွယ်နှင့်သူတို့၏ဘာသာစကားကိုယွမ်ဟုခေါ်နိုင်သည်။<ref>{{Citation|author=Frederic Pain|title=An introduction to Thai ethnonymy: examples from Shan and Northern Thai|journal=The Journal of the American Oriental Society|year=2008|url=http://www.thefreelibrary.com/An+introduction+to+Thai+ethnonymy%3A+examples+from+Shan+and+Northern...-a0214480325}}</ref><ref>{{cite conference|url=http://laomanuscripts.net/downloads/literaryheritageoflaos31_raendchen_en.pdf|title=The socio-political and administrative organisation of müang in the light of Lao historical manuscripts|author=Jana Raendchen|authorlink=|date=10 Oct 2005|conference=The Literary Heritage of Laos Conference, 2005|conferenceurl=http://laomanuscripts.net/en/resources/papers#1|editor=paper 31|others=Website content written by Harald Hundius and David Wharton, Lao translation by Oudomphone Bounyavong, edited by Harald Hundius.|booktitle=The Literary Heritage of Laos: Preservation, Dissemination and Research Perspectives, Vientiane: National Library of Laos|publisher=Digital Library of Lao Manuscripts|location=Staatsbibliothek zu Berlin Preußischer Kulturbesitz|format=PDF 316 KB|accessdate=12 Sep 2013|quote=Traditionally, these people called themselves according to the place of their settlement, combining the term "Tai" (man) with the place name, as for example Tai Müang Phuan, Tai Müang Swa (Luang Phabang).|at=image 4, page 404|archive-date=4 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131104074758/http://laomanuscripts.net/downloads/literaryheritageoflaos31_raendchen_en.pdf|url-status=dead}}</ref> အိမ်နီးချင်းမြန်မာနိုင်ငံရှိဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်မှအုပ်ချုပ်သူများကသူတို့အားရှမ်းလူမျိုးများနှင့်ခွဲခြားရန်သူတို့ကိုထိုင်းနိုင်ငံရှမ်းလူမျိုးများဟုရည်ညွှန်းခဲ့သည်။<ref>{{Citation|author=Andrew Turton|authorlink=Andrew Turton|title=Violent Capture of People for Exchange on Karen-Tai borders in the 1830s|work=Structure of Slavery in Indian Ocean Africa and Asia|year=2004|publisher=Frank Cass|place=London|page=73}}</ref> ဤလူမျိုးစုမှလူများသည်သူတို့ကိုယ်သူတို့ ခွန်းမိန်းဟုရည်ညွှန်းကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ စိုက်ပျိုးမြေမှလူများ၊ “ ငါတို့အသိုင်းအဝိုင်းမှလူများ” သို့မဟုတ်“ လူ့အဖွဲ့အစည်း” ကျယ်ပြန့်သောအဓိပ္ပာယ်ရှိသည့်တိုင်ဘာသာစကားများတွင်အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သည်။ တိုင်းလူမျိုး၏လူမှုရေးဖွဲ့စည်းပုံမှာ ဤအမည်ဖြင့်သူတို့သည်သမိုင်းကြောင်းအရမိမိကိုယ်ကိုသွင်ပြင်လက္ခဏာများဖြစ်သောချိုင့်ဝှမ်းများ၊ မြစ်ချောင်းများနှင့်သူတို့နေထိုင်ရာဒေသရှိကုန်းပြင်မြင့်များ၌နေထိုင်ခဲ့ကြသည်၊ ထိုဒေသများသည်ဒေသခံလူထုများနေထိုင်ရာအမ်ဖေးမိန်းဟုခေါ်ပြီးစပါးစိုက်ခင်းများတွင်ဆန်စပါးကိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ ဤအချက်ကသူတို့အားဒေသတွင်းရှိဒေသခံများတောင်ပေါ်အနွယ်များနှင့်လူယာလူမျိုးကဲ့သို့ပင်သီးခြားခွဲခြားထားသည့်စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများမှခွဲခြားထားသည်။ ထို့ကြောင့်လူမျိုးစုဝင်ဖြစ်ခြင်းကိုမျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့်မဟုတ်ဘဲလူနေမှုပုံစံစသည့်ပုံစံဖြင့်သတ်မှတ်သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင်ဗမာနှင့်ဆိုင်းယန်းလူမျိုးစုများမှခွဲထွက်ခြင်းဟူသောစကားလုံးသည်လန်းနာနိုင်ငံတော်ကိုရာစုနှစ်နှင့်ချီပြီခံယူခဲ့ပြီးသူတို့အမ်ဖေးမိန်းလူမျိုးများမဟုတ်သူများဖြစ်သည်။<ref>{{Citation|author=Andrew Turton|title=Introduction|work=Civility and Savagery: Social Identity in Tai States|publisher=Curzon Press|place=Richmond, Surrey|year=2000|page=11}}</ref><ref>{{Citation|author=Cholthira Satyawadhna|chapter=A Comparative Study of Structure and Contradiction in the Austro-Asiatic System of the Thai-Yunnan Periphery|editor=Gehan Wijeyewardene|title=Ethnic Groups Across National Boundaries in Mainland Southeast Asia|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|place=Singapore|year=1990|page=76|isbn=981-3035-57-9|quote=There is a well-known Northern Thai saying: ''Lua yea' hai'' The Lua work swiddens ''Tai het na'' The Tai work paddy fields.}}</ref><ref>{{cite book|author=Natnapang Burutphakdee|others=Asst. Prof. Dr. Kirk R. Person, adviser|title=Khon Muang Neu Kap Phasa Muang|trans-title=Attitudes of Northern Thai Youth towards Kammuang and the Lanna Script|url=http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Natnapang_Thesis.pdf|format=PDF|accessdate=8 Jun 2013|type=M.A. Thesis|series=Presented at 4th National Symposium on Graduate Research, Chiang Mai, Thailand, August 10–11, 2004|date=October 2004|publisher=Payap Universit|location=Chiang Mai|at=P. 7, digital image 30|quote=The reason why they called this language "Kammuang" is because they used this language in the towns where they lived together, which were surrounded by mountainous areas where there were many hill tribe people.|archiveurl=https://www.webcitation.org/6HFpJw01B?url=http://ic.payap.ac.th/graduate/linguistics/theses/Natnapang_Thesis.pdf|archivedate=2013-06-09|url-status=dead}}</ref> == လန်နာကိုထိုင်းနိုင်ငံနှင့်ပေါင်းစည်းပြီးနောက် == ၂၀ ရာစုအစတွင်မြောက်ဒေသပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလအတွင်းလနန်ဒေသအနောက်ဘက်မှဖရာ့(มณฑลพายัพ) မှတာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thai-language.com/id/140203|title=พายัพ|editor=Glenn Slayden|date=29 Sep 2013|format=Dictionary|work=Royal Institute Dictionary - 1982|publisher=Thai-language.com|accessdate=2013-09-29|quote=Royal Institute - 1982 พายัพ /พา-ยับ/ {Sanskrit: วายวฺย ว่า ของวายุ} [นาม] ชื่อทิศตะวันตกเฉียงเหนือ.}}</ref> ထိုင်းမြောက်ပိုင်းသားများအသုံးပြုခဲ့ဖူးသောတိုင်းသမ်အက္ခရာကိုလည်းလန်နာအက္ခရာဟုလည်းခေါ်သည်။ ဘာသာပြန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့်ထိုင်းမြောက်ပိုင်းအနည်းငယ်သည်စာဖတ်ခြင်း၊ ရေးခြင်းများပြုလုပ်နိုင်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သူတို့ပြောထားသည့်ပုံစံ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိများကိုအတိအကျကိုယ်စားပြုခြင်းမရှိသေးလို့ပါ။ == ကြည့်ရှုရန် == * [[လူမျိုးစုဆိုင်ရာဘာသာဗေဒ]] * [[လန်းချာမ်]] * [[ဘာသာဗေဒမနုဿဗေဒ]] * [[ရှမ်းပြည်နယ်]] * [[လူမှုဗေဒဘာသာစကား]] == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * {{Cite book|author1=Andrew Forbes|author2=David Henley|title=Khon Muang: People and Principalities of North Thailand|publisher=Teak House Books|place=Bangkok and Chiang Mai|year=1997}} * {{Cite book|editor=Volker Grabowsky|title=Regions and National Integration in Thailand 1892–1992|publisher=Harrassowitz Verlag|place=Wiesbaden|year=1995|isbn=3-447-03608-7}} * {{Cite book|author=Akiko Iijima|title=The Nyuan in Xayabury and Cross-border Links to Nan|url=https://archive.org/details/contestingvision0000unse|work=Contesting Visions of the Lao Past. Laos Historiography at the Crossroads|publisher=NIAS Press|place=Copenhagen|year=2003|isbn=87-91114-02-0|pages=[https://archive.org/details/contestingvision0000unse/page/165 165]–180}} * {{Cite book|author=Andrew C. Shahriari|title=Khon Muang Music and Dance Traditions in Northern Thailand|publisher=White Lotus|place=Chiang Mai|year=2007}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ|ယွမ်]] hywyso0l5v7snqrq5ld33cfe02xqf9i 1037437 1037435 2026-06-11T09:46:49Z Chenzeyan29 141880 /* အမည်ရင်းမြစ် */ 1037437 wikitext text/x-wiki {{short description|တိုင်းလူမျိုးစု}} {{redirect|တိုင်းယွန်း|တရုတ်မြို့|ထိုင်ယွန်း}} {{Infobox ethnic group | group = တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) | image = [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 045.jpg|thumb|250px|[[ချင်းမိုင်မြို့]]မှ ရိုးရာအက ကပြနေသည့် တိုင်းယွန်းအကမယ်တစ်ဦး။]] | image_caption = [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]၊ အကမယ် | population = ၆ သန်း ခန့်<ref>Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nod Entry for Northern Thai] Dallas, Tex.: SIL International.</ref> | popplace = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | rels = [[File:Dharma Wheel.svg|16px]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | langs = [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|လန်နားဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား]] | related = [[တိုင်လူမျိုးများ]] ([[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလုံ]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|တိုင်းလာအို]]၊ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ]]) | native_name = คนเมือง / ไตยว | native_name_lang = nod }} '''ယွန်းရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Tai Yuan}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းယွန်းလူမျိုး''' (ဝါ) '''ခွန်မောင်း''' (မြောက်ပိုင်းထိုင်း: {{lang|nod|คนเมือง}} - ''တောင်ပေါ်သား သို့မဟုတ် မြို့သူမြို့သား'') သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ယခင် လန်နားဒေသ) နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ganjanapan |first=Anan |title=Local Control of Land in Northern Thailand |year=1984 |publisher=Chiang Mai University |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု လူသိများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ပြည်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == "ယွန်း" သို့မဟုတ် "တိုင်းယွန်း" (Tai Yuan) ဟူသော ဝေါဟာရ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အဓိကယူဆချက် သုံးခု ရှိသည်။အထင်ရှားဆုံးနှင့် သမိုင်းအထောက်အထားအများဆုံး ယူဆချက်မှာ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ ပါဠိ၊ သက္ကတကျမ်းစာများလာ '''"ယောနက"''' (Yonaka) သို့မဟုတ် '''"ယောန"''' (Yona) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Penth |first=Hans |title=A Brief History of Lan Na: Civilizations of Northern Thailand |year=2000 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်းကြောင်းအရ အသောကမင်းကြီးလက်ထက် သာသနာပြုစေလွှတ်ခဲ့သည့် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနတွင် "ယောနကတိုင်း" (ယနေ့ခေတ် ထိုင်းမြောက်ပိုင်း ချင်းဆဲန်နှင့် ချင်းမိုင်ဒေသ) ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ပထမဆုံး လန်နားမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြန်မာနှင့် လာအိုတို့က "ယောနက" မှတစ်ဆင့် "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု ရိုးရာအလိုက် ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ထိုင်းရိုးရာ သမိုင်းကျမ်းစာ (Chronicles) များအရ တိုင်းယွန်းတို့၏ ရှေးဦးမင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့သည့် "ယုအွန်" (Hieuon / Yuon) သို့မဟုတ် ချင်းဆဲန်ဒေသရှိ မြို့ဟောင်းတစ်ခု၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။ တိုင်ဘာသာစကားဖြင့် "တိုင်း" (Tai) သည် လူမျိုးကို ဆိုလိုပြီး "ယွန်း" (Yuan) မှာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးအခြေစိုက်ရာ နယ်မြေကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် တိုင်းယွန်းလူမျိုးများသည် မိမိကိုယ်မိမိ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်လေ့မရှိဘဲ "ခွန်မောင်း" ({{lang|nod|คนเมือง}} - Khon Mueang) ဟုသာ အသုံးများကြသည်။ခွန် (Khon)သည် လူ သို့မဟုတ် လူမျိုးစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။မောင်း (Mueang)သည် မြို့ပြ၊ ဝင်းခြံ သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးမြေရှိရာ တောင်ကြားဒေသကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗဟိုထိုင်း (ဘန်ကောက်အစိုးရ) ၏ လွှမ်းမိုးမှု မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာချိန်နှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား (ကရင်၊ အာခါ) တို့နှင့် မိမိတို့၏ လူနေမှုပုံစံ ကွဲပြားကြောင်း ပြသလိုသည့်အခါတွင်၊ တောင်ပေါ်သားအရိုင်းများ မဟုတ်ဘဲ "လယ်ယာစိုက်ပျိုးပြီး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေထိုင်သူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "ခွန်မောင်း" ဟူသောအမည်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> == လန်နာကိုထိုင်းနိုင်ငံနှင့်ပေါင်းစည်းပြီးနောက် == ၂၀ ရာစုအစတွင်မြောက်ဒေသပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးကာလအတွင်းလနန်ဒေသအနောက်ဘက်မှဖရာ့(มณฑลพายัพ) မှတာဝန်ပေးခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.thai-language.com/id/140203|title=พายัพ|editor=Glenn Slayden|date=29 Sep 2013|format=Dictionary|work=Royal Institute Dictionary - 1982|publisher=Thai-language.com|accessdate=2013-09-29|quote=Royal Institute - 1982 พายัพ /พา-ยับ/ {Sanskrit: วายวฺย ว่า ของวายุ} [นาม] ชื่อทิศตะวันตกเฉียงเหนือ.}}</ref> ထိုင်းမြောက်ပိုင်းသားများအသုံးပြုခဲ့ဖူးသောတိုင်းသမ်အက္ခရာကိုလည်းလန်နာအက္ခရာဟုလည်းခေါ်သည်။ ဘာသာပြန်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ၏အကျိုးသက်ရောက်မှုများကြောင့်ထိုင်းမြောက်ပိုင်းအနည်းငယ်သည်စာဖတ်ခြင်း၊ ရေးခြင်းများပြုလုပ်နိုင်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်သူတို့ပြောထားသည့်ပုံစံ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိများကိုအတိအကျကိုယ်စားပြုခြင်းမရှိသေးလို့ပါ။ == ကြည့်ရှုရန် == * [[လူမျိုးစုဆိုင်ရာဘာသာဗေဒ]] * [[လန်းချာမ်]] * [[ဘာသာဗေဒမနုဿဗေဒ]] * [[ရှမ်းပြည်နယ်]] * [[လူမှုဗေဒဘာသာစကား]] == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * {{Cite book|author1=Andrew Forbes|author2=David Henley|title=Khon Muang: People and Principalities of North Thailand|publisher=Teak House Books|place=Bangkok and Chiang Mai|year=1997}} * {{Cite book|editor=Volker Grabowsky|title=Regions and National Integration in Thailand 1892–1992|publisher=Harrassowitz Verlag|place=Wiesbaden|year=1995|isbn=3-447-03608-7}} * {{Cite book|author=Akiko Iijima|title=The Nyuan in Xayabury and Cross-border Links to Nan|url=https://archive.org/details/contestingvision0000unse|work=Contesting Visions of the Lao Past. Laos Historiography at the Crossroads|publisher=NIAS Press|place=Copenhagen|year=2003|isbn=87-91114-02-0|pages=[https://archive.org/details/contestingvision0000unse/page/165 165]–180}} * {{Cite book|author=Andrew C. Shahriari|title=Khon Muang Music and Dance Traditions in Northern Thailand|publisher=White Lotus|place=Chiang Mai|year=2007}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ|ယွမ်]] 2iti3xljjc6buv4wtxqgkf5byuh5vpe 1037439 1037437 2026-06-11T09:52:48Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1037439 wikitext text/x-wiki {{short description|တိုင်းလူမျိုးစု}} {{redirect|တိုင်းယွန်း|တရုတ်မြို့|ထိုင်ယွန်း}} {{Infobox ethnic group | group = တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) | image = [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 045.jpg|thumb|250px|[[ချင်းမိုင်မြို့]]မှ ရိုးရာအက ကပြနေသည့် တိုင်းယွန်းအကမယ်တစ်ဦး။]] | image_caption = [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]၊ အကမယ် | population = ၆ သန်း ခန့်<ref>Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nod Entry for Northern Thai] Dallas, Tex.: SIL International.</ref> | popplace = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | rels = [[File:Dharma Wheel.svg|16px]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | langs = [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|လန်နားဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား]] | related = [[တိုင်လူမျိုးများ]] ([[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလုံ]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|တိုင်းလာအို]]၊ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ]]) | native_name = คนเมือง / ไตยว | native_name_lang = nod }} '''ယွန်းရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Tai Yuan}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းယွန်းလူမျိုး''' (ဝါ) '''ခွန်မောင်း''' (မြောက်ပိုင်းထိုင်း: {{lang|nod|คนเมือง}} - ''တောင်ပေါ်သား သို့မဟုတ် မြို့သူမြို့သား'') သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ယခင် လန်နားဒေသ) နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ganjanapan |first=Anan |title=Local Control of Land in Northern Thailand |year=1984 |publisher=Chiang Mai University |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု လူသိများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ပြည်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == "ယွန်း" သို့မဟုတ် "တိုင်းယွန်း" (Tai Yuan) ဟူသော ဝေါဟာရ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အဓိကယူဆချက် သုံးခု ရှိသည်။အထင်ရှားဆုံးနှင့် သမိုင်းအထောက်အထားအများဆုံး ယူဆချက်မှာ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ ပါဠိ၊ သက္ကတကျမ်းစာများလာ '''"ယောနက"''' (Yonaka) သို့မဟုတ် '''"ယောန"''' (Yona) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Penth |first=Hans |title=A Brief History of Lan Na: Civilizations of Northern Thailand |year=2000 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်းကြောင်းအရ အသောကမင်းကြီးလက်ထက် သာသနာပြုစေလွှတ်ခဲ့သည့် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနတွင် "ယောနကတိုင်း" (ယနေ့ခေတ် ထိုင်းမြောက်ပိုင်း ချင်းဆဲန်နှင့် ချင်းမိုင်ဒေသ) ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ပထမဆုံး လန်နားမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြန်မာနှင့် လာအိုတို့က "ယောနက" မှတစ်ဆင့် "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု ရိုးရာအလိုက် ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ထိုင်းရိုးရာ သမိုင်းကျမ်းစာ (Chronicles) များအရ တိုင်းယွန်းတို့၏ ရှေးဦးမင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့သည့် "ယုအွန်" (Hieuon / Yuon) သို့မဟုတ် ချင်းဆဲန်ဒေသရှိ မြို့ဟောင်းတစ်ခု၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။ တိုင်ဘာသာစကားဖြင့် "တိုင်း" (Tai) သည် လူမျိုးကို ဆိုလိုပြီး "ယွန်း" (Yuan) မှာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးအခြေစိုက်ရာ နယ်မြေကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် တိုင်းယွန်းလူမျိုးများသည် မိမိကိုယ်မိမိ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်လေ့မရှိဘဲ "ခွန်မောင်း" ({{lang|nod|คนเมือง}} - Khon Mueang) ဟုသာ အသုံးများကြသည်။ခွန် (Khon)သည် လူ သို့မဟုတ် လူမျိုးစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။မောင်း (Mueang)သည် မြို့ပြ၊ ဝင်းခြံ သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးမြေရှိရာ တောင်ကြားဒေသကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗဟိုထိုင်း (ဘန်ကောက်အစိုးရ) ၏ လွှမ်းမိုးမှု မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာချိန်နှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား (ကရင်၊ အာခါ) တို့နှင့် မိမိတို့၏ လူနေမှုပုံစံ ကွဲပြားကြောင်း ပြသလိုသည့်အခါတွင်၊ တောင်ပေါ်သားအရိုင်းများ မဟုတ်ဘဲ "လယ်ယာစိုက်ပျိုးပြီး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေထိုင်သူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "ခွန်မောင်း" ဟူသောအမည်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမတိုင်မီက ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများသည် မွန်လူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဟရိပုဉ္ဇယ]] (Hariphunchai) နိုင်ငံတော်နှင့် ခမာအင်ပါယာတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွား များအနက် တိုင်းယွန်းတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ချင်းဆဲန် (Chiang Saen) ဒေသ တောင်ကြားလွင်ပြင်များတွင် ပထမဆုံး စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Higham |first=Charles |title=The Civilization of Angkor |year=2001 |publisher=University of California Press |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် ရိုးရာဆည်မြောင်းစနစ်ဖြင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းကို အခြေခံကာ "မောင်း" (Mueang) ဟုခေါ်သည့် မြို့ပြပြန့်ပွားရေး အခြေခံအစုအဖွဲ့များကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းယွန်းတို့၏ သမိုင်းဝင် အထူးခြားဆုံး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် မင်းကြီးမန်ရိုင်း (King Mangrai) သည် မွန်တို့၏ ဟရိပုဉ္ဇယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုင်ယွန်းနွယ်ဖွားများကို စုစည်းကာ "လန်နားနိုင်ငံတော်" (Lanna Kingdom - လယ်ကွင်းပေါင်းတစ်သန်းပြည်) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် [[ချင်းမိုင်မြို့]] (ဇင်းမယ်) ကို မတည်ထောင်မီအထိ [[ချင်းရိုင်မြို့]] ကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Sarassawadee |first=Ongsakul |title=History of Lan Na |year=2005 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> လန်နားခေတ်သည် တိုင်းယွန်းတို့၏ အနုပညာ၊ ဗိသုကာ၊ ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည်လည်း နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) မှ ဆင်းသက်လာသည့် သာသနာတော်ကြောင့် လန်နားအက္ခရာဖြင့် ရေးသားသော ပိဋကတ်ကျမ်းစာများနှင့် သမိုင်းကျမ်းဂန်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ === မြန်မာ့ဩဇာခံဖြစ်ရသည့် ကာလ (၁၅၅၈ - ၁၇၇၅) === ၁၆ ရာစုအလယ်တွင် လန်နားနိုင်ငံတော်အတွင်း မင်းဆွေမင်းမျိုးများ အချင်းချင်း နန်းလုကြသဖြင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် [[တောင်ငူမင်းဆက်]]မှ [[ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]]သည် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာမှစ၍ တိုင်းယွန်းတို့၏ နယ်မြေသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် မြန်မာ (ဗမာ) ဘုရင်များ၏ လက်အောက်ခံ သို့မဟုတ် ဩဇာခံပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |language=en}}</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်အထိ မြန်မာတို့သည် ဇင်းမယ်ကို အခြေစိုက်စခန်းပြုလုပ်၍ အယုဒ္ဓယ (ယိုးဒယား) သို့ စစ်ချီခဲ့ကြသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း နှစ်ရာကျော်ကာလအတွင်း တိုင်းယွန်းတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း၊ ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း (ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်)၊ အစားအစာနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗိသုကာလက်ရာများတွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုများ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုးရောယှက်သွားခဲ့သည်။ မြန်မာတို့၏ ကာလရှည်အုပ်ချုပ်မှုကို တိုင်းယွန်းတို့ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လာချိန် ၁၇၇၅ ခုနှစ်တွင် တိုင်းယွန်းခေါင်းဆောင် ကရီလာ (Kawila) သည် သယာံ (ယိုးဒယား) ဘုရင် တာကဆင် (King Taksin)၊ ရာမ (၁) မင်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာတပ်များကို တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကရီလာသည် ဇင်းမယ်ဘုရင်အဖြစ် လန်နားဒေသကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ဗဟိုသယာံအစိုးရ (ဘန်ကောက်) ၏ သစ္စာခံ ကာကွယ်ရေးပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း၊ ရာမ (၅) မင်းမြတ် (King Chulalongkorn) လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဘန်ကောက်အစိုးရသည် ပြည်နယ်များကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ် (Thesaphiban) သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ရာ လန်နားစော်ဘွားများ၏ သက်ဦးဆံပိုင်အာဏာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး တိုင်းယွန်းဒေသသည် ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ (ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင်၊ လန်ပန်း၊ လမ်ဖွန်၊ ဖြဲ၊ နန် စသည်) အဖြစ် အပြီးသတ် ပေါင်းစည်းပါဝင်သွားခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုရန် == * [[လူမျိုးစုဆိုင်ရာဘာသာဗေဒ]] * [[လန်းချာမ်]] * [[ဘာသာဗေဒမနုဿဗေဒ]] * [[ရှမ်းပြည်နယ်]] * [[လူမှုဗေဒဘာသာစကား]] == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * {{Cite book|author1=Andrew Forbes|author2=David Henley|title=Khon Muang: People and Principalities of North Thailand|publisher=Teak House Books|place=Bangkok and Chiang Mai|year=1997}} * {{Cite book|editor=Volker Grabowsky|title=Regions and National Integration in Thailand 1892–1992|publisher=Harrassowitz Verlag|place=Wiesbaden|year=1995|isbn=3-447-03608-7}} * {{Cite book|author=Akiko Iijima|title=The Nyuan in Xayabury and Cross-border Links to Nan|url=https://archive.org/details/contestingvision0000unse|work=Contesting Visions of the Lao Past. Laos Historiography at the Crossroads|publisher=NIAS Press|place=Copenhagen|year=2003|isbn=87-91114-02-0|pages=[https://archive.org/details/contestingvision0000unse/page/165 165]–180}} * {{Cite book|author=Andrew C. Shahriari|title=Khon Muang Music and Dance Traditions in Northern Thailand|publisher=White Lotus|place=Chiang Mai|year=2007}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ|ယွမ်]] 8iqs51mm7flkd0blbu3p2lqey9x8puo 1037440 1037439 2026-06-11T09:53:20Z Chenzeyan29 141880 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1037440 wikitext text/x-wiki {{short description|တိုင်းလူမျိုးစု}} {{redirect|တိုင်းယွန်း|တရုတ်မြို့|ထိုင်ယွန်း}} {{Infobox ethnic group | group = တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) | image = [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 045.jpg|thumb|250px|[[ချင်းမိုင်မြို့]]မှ ရိုးရာအက ကပြနေသည့် တိုင်းယွန်းအကမယ်တစ်ဦး။]] | image_caption = [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]၊ အကမယ် | population = ၆ သန်း ခန့်<ref>Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nod Entry for Northern Thai] Dallas, Tex.: SIL International.</ref> | popplace = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | rels = [[File:Dharma Wheel.svg|16px]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | langs = [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|လန်နားဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား]] | related = [[တိုင်လူမျိုးများ]] ([[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလုံ]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|တိုင်းလာအို]]၊ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ]]) | native_name = คนเมือง / ไตยว | native_name_lang = nod }} '''ယွန်းရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Tai Yuan}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းယွန်းလူမျိုး''' (ဝါ) '''ခွန်မောင်း''' (မြောက်ပိုင်းထိုင်း: {{lang|nod|คนเมือง}} - ''တောင်ပေါ်သား သို့မဟုတ် မြို့သူမြို့သား'') သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ယခင် လန်နားဒေသ) နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ganjanapan |first=Anan |title=Local Control of Land in Northern Thailand |year=1984 |publisher=Chiang Mai University |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု လူသိများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ပြည်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == "ယွန်း" သို့မဟုတ် "တိုင်းယွန်း" (Tai Yuan) ဟူသော ဝေါဟာရ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အဓိကယူဆချက် သုံးခု ရှိသည်။အထင်ရှားဆုံးနှင့် သမိုင်းအထောက်အထားအများဆုံး ယူဆချက်မှာ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ ပါဠိ၊ သက္ကတကျမ်းစာများလာ '''"ယောနက"''' (Yonaka) သို့မဟုတ် '''"ယောန"''' (Yona) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Penth |first=Hans |title=A Brief History of Lan Na: Civilizations of Northern Thailand |year=2000 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်းကြောင်းအရ အသောကမင်းကြီးလက်ထက် သာသနာပြုစေလွှတ်ခဲ့သည့် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနတွင် "ယောနကတိုင်း" (ယနေ့ခေတ် ထိုင်းမြောက်ပိုင်း ချင်းဆဲန်နှင့် ချင်းမိုင်ဒေသ) ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ပထမဆုံး လန်နားမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြန်မာနှင့် လာအိုတို့က "ယောနက" မှတစ်ဆင့် "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု ရိုးရာအလိုက် ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ထိုင်းရိုးရာ သမိုင်းကျမ်းစာ (Chronicles) များအရ တိုင်းယွန်းတို့၏ ရှေးဦးမင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့သည့် "ယုအွန်" (Hieuon / Yuon) သို့မဟုတ် ချင်းဆဲန်ဒေသရှိ မြို့ဟောင်းတစ်ခု၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။ တိုင်ဘာသာစကားဖြင့် "တိုင်း" (Tai) သည် လူမျိုးကို ဆိုလိုပြီး "ယွန်း" (Yuan) မှာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးအခြေစိုက်ရာ နယ်မြေကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် တိုင်းယွန်းလူမျိုးများသည် မိမိကိုယ်မိမိ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်လေ့မရှိဘဲ "ခွန်မောင်း" ({{lang|nod|คนเมือง}} - Khon Mueang) ဟုသာ အသုံးများကြသည်။ခွန် (Khon)သည် လူ သို့မဟုတ် လူမျိုးစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။မောင်း (Mueang)သည် မြို့ပြ၊ ဝင်းခြံ သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးမြေရှိရာ တောင်ကြားဒေသကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗဟိုထိုင်း (ဘန်ကောက်အစိုးရ) ၏ လွှမ်းမိုးမှု မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာချိန်နှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား (ကရင်၊ အာခါ) တို့နှင့် မိမိတို့၏ လူနေမှုပုံစံ ကွဲပြားကြောင်း ပြသလိုသည့်အခါတွင်၊ တောင်ပေါ်သားအရိုင်းများ မဟုတ်ဘဲ "လယ်ယာစိုက်ပျိုးပြီး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေထိုင်သူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "ခွန်မောင်း" ဟူသောအမည်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမတိုင်မီက ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများသည် မွန်လူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဟရိပုဉ္ဇယ]] (Hariphunchai) နိုင်ငံတော်နှင့် ခမာအင်ပါယာတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွား များအနက် တိုင်းယွန်းတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ချင်းဆဲန် (Chiang Saen) ဒေသ တောင်ကြားလွင်ပြင်များတွင် ပထမဆုံး စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Higham |first=Charles |title=The Civilization of Angkor |year=2001 |publisher=University of California Press |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် ရိုးရာဆည်မြောင်းစနစ်ဖြင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းကို အခြေခံကာ "မောင်း" (Mueang) ဟုခေါ်သည့် မြို့ပြပြန့်ပွားရေး အခြေခံအစုအဖွဲ့များကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းယွန်းတို့၏ သမိုင်းဝင် အထူးခြားဆုံး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် မင်းကြီးမန်ရိုင်း (King Mangrai) သည် မွန်တို့၏ ဟရိပုဉ္ဇယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုင်ယွန်းနွယ်ဖွားများကို စုစည်းကာ "လန်နားနိုင်ငံတော်" (Lanna Kingdom - လယ်ကွင်းပေါင်းတစ်သန်းပြည်) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် [[ချင်းမိုင်မြို့]] (ဇင်းမယ်) ကို မတည်ထောင်မီအထိ [[ချင်းရိုင်မြို့]] ကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Sarassawadee |first=Ongsakul |title=History of Lan Na |year=2005 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> လန်နားခေတ်သည် တိုင်းယွန်းတို့၏ အနုပညာ၊ ဗိသုကာ၊ ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည်လည်း နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) မှ ဆင်းသက်လာသည့် သာသနာတော်ကြောင့် လန်နားအက္ခရာဖြင့် ရေးသားသော ပိဋကတ်ကျမ်းစာများနှင့် သမိုင်းကျမ်းဂန်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ === မြန်မာ့ဩဇာခံဖြစ်ရသည့် ကာလ (၁၅၅၈ - ၁၇၇၅) === ၁၆ ရာစုအလယ်တွင် လန်နားနိုင်ငံတော်အတွင်း မင်းဆွေမင်းမျိုးများ အချင်းချင်း နန်းလုကြသဖြင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် [[တောင်ငူမင်းဆက်]]မှ [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]]သည် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာမှစ၍ တိုင်းယွန်းတို့၏ နယ်မြေသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် မြန်မာ (ဗမာ) ဘုရင်များ၏ လက်အောက်ခံ သို့မဟုတ် ဩဇာခံပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |language=en}}</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်အထိ မြန်မာတို့သည် ဇင်းမယ်ကို အခြေစိုက်စခန်းပြုလုပ်၍ အယုဒ္ဓယ (ယိုးဒယား) သို့ စစ်ချီခဲ့ကြသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း နှစ်ရာကျော်ကာလအတွင်း တိုင်းယွန်းတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း၊ ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း (ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်)၊ အစားအစာနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗိသုကာလက်ရာများတွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုများ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုးရောယှက်သွားခဲ့သည်။ မြန်မာတို့၏ ကာလရှည်အုပ်ချုပ်မှုကို တိုင်းယွန်းတို့ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လာချိန် ၁၇၇၅ ခုနှစ်တွင် တိုင်းယွန်းခေါင်းဆောင် ကရီလာ (Kawila) သည် သယာံ (ယိုးဒယား) ဘုရင် တာကဆင် (King Taksin)၊ ရာမ (၁) မင်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာတပ်များကို တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကရီလာသည် ဇင်းမယ်ဘုရင်အဖြစ် လန်နားဒေသကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ဗဟိုသယာံအစိုးရ (ဘန်ကောက်) ၏ သစ္စာခံ ကာကွယ်ရေးပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း၊ ရာမ (၅) မင်းမြတ် (King Chulalongkorn) လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဘန်ကောက်အစိုးရသည် ပြည်နယ်များကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ် (Thesaphiban) သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ရာ လန်နားစော်ဘွားများ၏ သက်ဦးဆံပိုင်အာဏာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး တိုင်းယွန်းဒေသသည် ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ (ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင်၊ လန်ပန်း၊ လမ်ဖွန်၊ ဖြဲ၊ နန် စသည်) အဖြစ် အပြီးသတ် ပေါင်းစည်းပါဝင်သွားခဲ့သည်။ == ကြည့်ရှုရန် == * [[လူမျိုးစုဆိုင်ရာဘာသာဗေဒ]] * [[လန်းချာမ်]] * [[ဘာသာဗေဒမနုဿဗေဒ]] * [[ရှမ်းပြည်နယ်]] * [[လူမှုဗေဒဘာသာစကား]] == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * {{Cite book|author1=Andrew Forbes|author2=David Henley|title=Khon Muang: People and Principalities of North Thailand|publisher=Teak House Books|place=Bangkok and Chiang Mai|year=1997}} * {{Cite book|editor=Volker Grabowsky|title=Regions and National Integration in Thailand 1892–1992|publisher=Harrassowitz Verlag|place=Wiesbaden|year=1995|isbn=3-447-03608-7}} * {{Cite book|author=Akiko Iijima|title=The Nyuan in Xayabury and Cross-border Links to Nan|url=https://archive.org/details/contestingvision0000unse|work=Contesting Visions of the Lao Past. Laos Historiography at the Crossroads|publisher=NIAS Press|place=Copenhagen|year=2003|isbn=87-91114-02-0|pages=[https://archive.org/details/contestingvision0000unse/page/165 165]–180}} * {{Cite book|author=Andrew C. Shahriari|title=Khon Muang Music and Dance Traditions in Northern Thailand|publisher=White Lotus|place=Chiang Mai|year=2007}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ|ယွမ်]] egqtkun92rj0bpcbv973fss5btiqsll 1037441 1037440 2026-06-11T09:58:36Z Chenzeyan29 141880 /* ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစာပေ */ 1037441 wikitext text/x-wiki {{short description|တိုင်းလူမျိုးစု}} {{redirect|တိုင်းယွန်း|တရုတ်မြို့|ထိုင်ယွန်း}} {{Infobox ethnic group | group = တိုင်းယွန်း (ယွန်းရှမ်း) | image = [[File:Thai dancer Chiang Mai 2005 045.jpg|thumb|250px|[[ချင်းမိုင်မြို့]]မှ ရိုးရာအက ကပြနေသည့် တိုင်းယွန်းအကမယ်တစ်ဦး။]] | image_caption = [[ချင်းမိုင်မြို့|ချင်းမိုင်]]၊ အကမယ် | population = ၆ သန်း ခန့်<ref>Lewis, M. Paul (ed.), 2009. Ethnologue: Languages of the World, Sixteenth edition. [http://www.ethnologue.com/show_language.asp?code=nod Entry for Northern Thai] Dallas, Tex.: SIL International.</ref> | popplace = [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] နှင့် [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | rels = [[File:Dharma Wheel.svg|16px]] [[ထေရဝါဒ|ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ]] | langs = [[မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား|လန်နားဘာသာစကား]]၊ [[ထိုင်းဘာသာစကား|အလယ်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား]] | related = [[တိုင်လူမျိုးများ]] ([[ရှမ်းလူမျိုး|တိုင်းလုံ]]၊ [[လာအိုလူမျိုး|တိုင်းလာအို]]၊ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ]]) | native_name = คนเมือง / ไตยว | native_name_lang = nod }} '''ယွန်းရှမ်းလူမျိုး''' ({{lang-en|Tai Yuan}}) သို့မဟုတ် '''တိုင်းယွန်းလူမျိုး''' (ဝါ) '''ခွန်မောင်း''' (မြောက်ပိုင်းထိုင်း: {{lang|nod|คนเมือง}} - ''တောင်ပေါ်သား သို့မဟုတ် မြို့သူမြို့သား'') သည် [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] မြောက်ပိုင်း (ယခင် လန်နားဒေသ) နှင့် [[လာအိုနိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် [[တိုင်လူမျိုးများ|တိုင်နွယ်ဖွား လူမျိုးစုကြီး]]တစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ganjanapan |first=Anan |title=Local Control of Land in Northern Thailand |year=1984 |publisher=Chiang Mai University |language=en}}</ref> မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ၎င်းတို့ကို "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု လူသိများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေကို "ယွန်းပြည်" (ဇင်းမယ်ပြည်) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူဦးရေ ၆ သန်းခန့် ရှိပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ == အမည်ရင်းမြစ် == "ယွန်း" သို့မဟုတ် "တိုင်းယွန်း" (Tai Yuan) ဟူသော ဝေါဟာရ ဆင်းသက်လာပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဘာသာဗေဒနှင့် သမိုင်းပညာရှင်များအကြား အဓိကယူဆချက် သုံးခု ရှိသည်။အထင်ရှားဆုံးနှင့် သမိုင်းအထောက်အထားအများဆုံး ယူဆချက်မှာ ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယ ပါဠိ၊ သက္ကတကျမ်းစာများလာ '''"ယောနက"''' (Yonaka) သို့မဟုတ် '''"ယောန"''' (Yona) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Penth |first=Hans |title=A Brief History of Lan Na: Civilizations of Northern Thailand |year=2000 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်းကြောင်းအရ အသောကမင်းကြီးလက်ထက် သာသနာပြုစေလွှတ်ခဲ့သည့် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနတွင် "ယောနကတိုင်း" (ယနေ့ခေတ် ထိုင်းမြောက်ပိုင်း ချင်းဆဲန်နှင့် ချင်းမိုင်ဒေသ) ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ပြီး ပထမဆုံး လန်နားမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် တိုင်နွယ်ဖွားများကို အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြန်မာနှင့် လာအိုတို့က "ယောနက" မှတစ်ဆင့် "ယွန်းလူမျိုး" သို့မဟုတ် "ယွန်းရှမ်း" ဟု ရိုးရာအလိုက် ဆက်လက်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အချို့သော ထိုင်းရိုးရာ သမိုင်းကျမ်းစာ (Chronicles) များအရ တိုင်းယွန်းတို့၏ ရှေးဦးမင်းနေပြည်တော်ဖြစ်ခဲ့သည့် "ယုအွန်" (Hieuon / Yuon) သို့မဟုတ် ချင်းဆဲန်ဒေသရှိ မြို့ဟောင်းတစ်ခု၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြကြသည်။ တိုင်ဘာသာစကားဖြင့် "တိုင်း" (Tai) သည် လူမျိုးကို ဆိုလိုပြီး "ယွန်း" (Yuan) မှာ ၎င်းတို့၏ ရှေးဦးအခြေစိုက်ရာ နယ်မြေကို ညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် တိုင်းယွန်းလူမျိုးများသည် မိမိကိုယ်မိမိ "တိုင်းယွန်း" ဟု ခေါ်လေ့မရှိဘဲ "ခွန်မောင်း" ({{lang|nod|คนเมือง}} - Khon Mueang) ဟုသာ အသုံးများကြသည်။ခွန် (Khon)သည် လူ သို့မဟုတ် လူမျိုးစုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။မောင်း (Mueang)သည် မြို့ပြ၊ ဝင်းခြံ သို့မဟုတ် စိုက်ပျိုးမြေရှိရာ တောင်ကြားဒေသကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဗဟိုထိုင်း (ဘန်ကောက်အစိုးရ) ၏ လွှမ်းမိုးမှု မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိလာချိန်နှင့် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား (ကရင်၊ အာခါ) တို့နှင့် မိမိတို့၏ လူနေမှုပုံစံ ကွဲပြားကြောင်း ပြသလိုသည့်အခါတွင်၊ တောင်ပေါ်သားအရိုင်းများ မဟုတ်ဘဲ "လယ်ယာစိုက်ပျိုးပြီး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုနှင့် နေထိုင်သူများ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် "ခွန်မောင်း" ဟူသောအမည်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုလာခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == ခရစ်နှစ် ၁၁ ရာစုမတိုင်မီက ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ဒေသများသည် မွန်လူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည့် [[ဟရိပုဉ္ဇယ]] (Hariphunchai) နိုင်ငံတော်နှင့် ခမာအင်ပါယာတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာကြသည့် တိုင်နွယ်ဖွား များအနက် တိုင်းယွန်းတို့၏ ဘိုးဘွားများသည် မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ချင်းဆဲန် (Chiang Saen) ဒေသ တောင်ကြားလွင်ပြင်များတွင် ပထမဆုံး စတင်အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Higham |first=Charles |title=The Civilization of Angkor |year=2001 |publisher=University of California Press |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် ရိုးရာဆည်မြောင်းစနစ်ဖြင့် စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းကို အခြေခံကာ "မောင်း" (Mueang) ဟုခေါ်သည့် မြို့ပြပြန့်ပွားရေး အခြေခံအစုအဖွဲ့များကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၂၉၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းယွန်းတို့၏ သမိုင်းဝင် အထူးခြားဆုံး ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် မင်းကြီးမန်ရိုင်း (King Mangrai) သည် မွန်တို့၏ ဟရိပုဉ္ဇယနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး တိုင်ယွန်းနွယ်ဖွားများကို စုစည်းကာ "လန်နားနိုင်ငံတော်" (Lanna Kingdom - လယ်ကွင်းပေါင်းတစ်သန်းပြည်) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၂၉၆ ခုနှစ်တွင် [[ချင်းမိုင်မြို့]] (ဇင်းမယ်) ကို မတည်ထောင်မီအထိ [[ချင်းရိုင်မြို့]] ကို ဗဟိုပြုခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Sarassawadee |first=Ongsakul |title=History of Lan Na |year=2005 |publisher=Silkworm Books |language=en}}</ref> လန်နားခေတ်သည် တိုင်းယွန်းတို့၏ အနုပညာ၊ ဗိသုကာ၊ ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့ ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာသည်လည်း နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် အထူးထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) မှ ဆင်းသက်လာသည့် သာသနာတော်ကြောင့် လန်နားအက္ခရာဖြင့် ရေးသားသော ပိဋကတ်ကျမ်းစာများနှင့် သမိုင်းကျမ်းဂန်များစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ === မြန်မာ့ဩဇာခံဖြစ်ရသည့် ကာလ (၁၅၅၈ - ၁၇၇၅) === ၁၆ ရာစုအလယ်တွင် လန်နားနိုင်ငံတော်အတွင်း မင်းဆွေမင်းမျိုးများ အချင်းချင်း နန်းလုကြသဖြင့် အင်အားချည့်နဲ့လာခဲ့သည်။ ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် [[တောင်ငူမင်းဆက်]]မှ [[ဘုရင့်နောင်|ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး]]သည် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာမှစ၍ တိုင်းယွန်းတို့၏ နယ်မြေသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တိုင်တိုင် မြန်မာ (ဗမာ) ဘုရင်များ၏ လက်အောက်ခံ သို့မဟုတ် ဩဇာခံပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite book |last=Lieberman |first=Victor |title=Strange Parallels: Southeast Asia in Global Context, c. 800–1830 |year=2003 |publisher=Cambridge University Press |language=en}}</ref> ကုန်းဘောင်ခေတ် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်အထိ မြန်မာတို့သည် ဇင်းမယ်ကို အခြေစိုက်စခန်းပြုလုပ်၍ အယုဒ္ဓယ (ယိုးဒယား) သို့ စစ်ချီခဲ့ကြသည်။ ဤနှစ်ပေါင်း နှစ်ရာကျော်ကာလအတွင်း တိုင်းယွန်းတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း၊ ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း (ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်)၊ အစားအစာနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဗိသုကာလက်ရာများတွင် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုများ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုးရောယှက်သွားခဲ့သည်။ မြန်မာတို့၏ ကာလရှည်အုပ်ချုပ်မှုကို တိုင်းယွန်းတို့ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လာချိန် ၁၇၇၅ ခုနှစ်တွင် တိုင်းယွန်းခေါင်းဆောင် ကရီလာ (Kawila) သည် သယာံ (ယိုးဒယား) ဘုရင် တာကဆင် (King Taksin)၊ ရာမ (၁) မင်းတို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာတပ်များကို တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကရီလာသည် ဇင်းမယ်ဘုရင်အဖြစ် လန်နားဒေသကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ဗဟိုသယာံအစိုးရ (ဘန်ကောက်) ၏ သစ္စာခံ ကာကွယ်ရေးပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။<ref>{{cite book |last=Wyatt |first=David K. |title=Thailand: A Short History |year=2003 |publisher=Yale University Press |language=en}}</ref> ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း၊ ရာမ (၅) မင်းမြတ် (King Chulalongkorn) လက်ထက်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဘန်ကောက်အစိုးရသည် ပြည်နယ်များကို ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုစနစ် (Thesaphiban) သို့ ပြောင်းလဲခဲ့ရာ လန်နားစော်ဘွားများ၏ သက်ဦးဆံပိုင်အာဏာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး တိုင်းယွန်းဒေသသည် ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များ (ချင်းမိုင်၊ ချင်းရိုင်၊ လန်ပန်း၊ လမ်ဖွန်၊ ဖြဲ၊ နန် စသည်) အဖြစ် အပြီးသတ် ပေါင်းစည်းပါဝင်သွားခဲ့သည်။ == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဘာသာစာပေ == တိုင်းယွန်းလူမျိုးများသည် ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားမိသားစုဝင် မြောက်ပိုင်းထိုင်းဘာသာစကား သို့မဟုတ် လန်နားဘာသာစကား ({{lang|nod|กำเมือง}} - ''ကမ်မောင်း'') ကို ပြောဆိုကြသည်။<ref>{{cite book |last=Diller |first=Anthony |title=The Tai-Kadai Languages |year=2008 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားသည် အလယ်ပိုင်းထိုင်းစကား (ဘန်ကောက်စကား) နှင့် ဝေါဟာရအချို့ တူညီသော်လည်း လေယူလေသိမ်း၊ အသုံးအနှုန်းနှင့် အသံအနိမ့်အမြင့် ၆ မျိုးအထိ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် သိသိသာသာ ကွဲပြားသည်။ စာပေအရေးအသားတွင် ၎င်းတို့၌ ကိုယ်ပိုင်အက္ခရာဖြစ်သည့် လန်နားအက္ခရာ သို့မဟုတ် တူအာမောင်း (Tua Mueang) ရှိသည်။ ဤအက္ခရာသည် ရှေးဟောင်းမွန်အက္ခရာမှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ကျိုင်းတုံဒေသရှိ [[ဂုံလူမျိုး|တိုင်းဂုံ (ခွန်)]] စာပေ၊ စစ်ဆောင်ပန္နားရှိ [[လူးလူမျိုး|တိုင်းလူး]]စာပေတို့နှင့် တိုက်ရိုက်အမျိုးအနွယ်တူသည်။ လန်နားအက္ခရာကို ရှေးယခင်က ပေပုရပိုက်များပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓဝင်ကျမ်းစာများ၊ သမိုင်းကျမ်းများနှင့် ဆေးကျမ်းများ ရေးသားရာတွင် အဓိကအသုံးပြုခဲ့ပြီး၊ ယနေ့ခေတ်တွင် ရိုးရာပွဲလမ်းသဘင်များနှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဆိုင်းဘုတ်များတွင် အလှဆင်စာပေအဖြစ် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။<ref>{{cite book |last=Hundius |first=Harald |title=The Lanna Manuscript Project |year=2011 |publisher=Center for Southeast Asian Studies |language=en}}</ref> === ဗိသုကာလက်ရာ (Architecture) === တိုင်းယွန်းတို့၏ ဗိသုကာပညာကို "လန်နားဗိသုကာ" ဟု ခေါ်ဆိုကြပြီး အမိုးအထပ်ထပ်ကို အောက်သို့ ခပ်နိမ့်နိမ့် ဆွဲချထားသည့် ဘုန်းကြီးကျောင်း အဆောက်အအုံပုံစံများမှာ ထင်ရှားသည်။ အထူးခြားဆုံး ဝိသေသတစ်ခုမှာ လူနေအိမ်များနှင့် ကျောင်းဆောင်များ၏ အမိုးမြှားတွင် "ကာလယ်" (Kalae) ဟုခေါ်သည့် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကျွဲချိုပုံစံ ကန့်လန့်ဖြတ် အလှဆင်မှုများ ထည့်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကျွဲနွားမွေးမြူခြင်းကို အခြေခံသည့် ရှေးဦးတိုင်ဓလေ့နှင့် လျှပ်စီးအန္တရာယ် ကာကွယ်ရေး ယုံကြည်မှုတို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော် မြန်မာ့ဩဇာခံ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသဖြင့် ချင်းမိုင်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းကျောင်းအချို့တွင် မြန်မာ့ရိုးရာ [[ပြာသာဒ်]]၊ ကနုတ်ပန်းများနှင့် ဇရပ်လက်ရာများကို ရောနှောတွေ့ရှိရသည်။ === အနုပညာနှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု === လန်နာရိုးရာအကများသည် အလယ်ပိုင်းထိုင်းအကများထက် ပိုမိုနူးညံ့နှေးကွေးပြီး အလှဆင်ထားသည့် လက်သည်းရှည်များ တပ်ဆင်ကပြရသော "လက်သည်းအက" နှင့် ဖယောင်းတိုင်မီးများ ကိုင်ဆောင်ကပြရသော "ဖယောင်းတိုင်အက" တို့မှာ ကျော်ကြားသည်။တိုင်းယွန်းအမျိုးသမီးများသည် ကိုယ်တိုင်ရက်လုပ်သည့် ရောင်စုံအဆင်များပါသော "ဆင့်" (Pha Sin) ဟုခေါ်သည့် ရိုးရာလုံချည်ကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသားများသည် ရှေးယခင်က ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ပေါင်နှင့် တင်ပါးများတွင် ခိုင်ခံ့ခြင်းနှင့် သတ္တိရှိခြင်းကို ပြသသည့် အနက်ရောင် ရိုးရာဆေးမင်ကြောင် (ထိုးကွင်းမှင်ကြောင်) များကို အမြတ်တနိုး ထိုးနှံလေ့ရှိကြသည်။ === အစားအစာ === တိုင်းယွန်းတို့၏ မြောက်ပိုင်းထိုင်းအစားအစာသည် ဆန်ကြမ်းထက် ကောက်ညှင်းဆန် (Khao Niao) ကို အဓိက စားသုံးကြသည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အုန်းသီးပင်နည်းပါးသည့် တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်၍ အုန်းနို့သုံးဟင်းလျာ နည်းပါးသည်။ခေါက်ဆွိုင် (Khao Soi)သည် မြန်မာ့အုန်းနို့ခေါက်ဆွဲ ဖြစ်ပြီး ခေါက်ဆွဲပြုတ်ဟင်းလျာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။စိုင်းအူဝါ (Sai Hua)သည် စပါးလင်၊ ရှောက်ရွက်၊ ငရုတ်သီးတို့ဖြင့် စပ်စပ်မွှေးမွှေး လုပ်ထားသည့် ရိုးရာဝက်အူချောင်း ဖြစ်သည်။နမ်ဖရစ်အုန်း (Nam Phrik Ong)မှာ ငရုတ်သီး၊ ခရမ်းချဉ်သီးနှင့် ဝက်သားနုပ်နုပ်စင်းတို့ကို ချက်ထားသည့် အတို့အမြှုပ်စပ်စပ် ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} == နောက်ထပ်ဖတ်ရန် == * {{Cite book|author1=Andrew Forbes|author2=David Henley|title=Khon Muang: People and Principalities of North Thailand|publisher=Teak House Books|place=Bangkok and Chiang Mai|year=1997}} * {{Cite book|editor=Volker Grabowsky|title=Regions and National Integration in Thailand 1892–1992|publisher=Harrassowitz Verlag|place=Wiesbaden|year=1995|isbn=3-447-03608-7}} * {{Cite book|author=Akiko Iijima|title=The Nyuan in Xayabury and Cross-border Links to Nan|url=https://archive.org/details/contestingvision0000unse|work=Contesting Visions of the Lao Past. Laos Historiography at the Crossroads|publisher=NIAS Press|place=Copenhagen|year=2003|isbn=87-91114-02-0|pages=[https://archive.org/details/contestingvision0000unse/page/165 165]–180}} * {{Cite book|author=Andrew C. Shahriari|title=Khon Muang Music and Dance Traditions in Northern Thailand|publisher=White Lotus|place=Chiang Mai|year=2007}} [[ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ လူမျိုးများ|ယွမ်]] r56syvdpnjm3c4gl9b6llzw3n0codg4 0 149399 1037260 650779 2026-06-10T12:46:40Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037260 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific-prefix = လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် | name = ဦးထိုက်ဇော် | native_name = | image = | office = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် | term_start = | term_end = | majority = | predecessor = ဦးဇော်မင်းလတ် | successor = | constituency = [[ရှမ်းပြည်နယ်]] မဲဆန္ဒနယ် ၁ | birth_date = {{Birth date |၁၉၆၉|၁၀|၀၄|df=y}} | birth_place = [[တောင်တွင်းကြီးမြို့]]၊ [[မကွေးတိုင်း]] | death_date = {{Death date and age|df=yes|2020|11|21|1969|10|04}} | death_place = ပင်တိန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် | party = [[အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] | parents = | spouse = ဒေါ်ဥမ္မာ | children = ၂ | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | relatives = | nationality = | alma_mater = | website = | religion = | allegiance = | branch = | serviceyears = | rank = }} '''ဦးထိုက်ဇော်''' (၄ အောက်တိုဘာ ၁၉၆၉–၂၀ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀) သည် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်]] (NLD) ၏ [[ကျောက်မဲမြို့နယ်]] ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးထိုက်ဇော်ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မိဘများမှာ ဦးဇော်ဝင်းနှင့် ဒေါ်ခင်ဦးမြင့် တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://web.mvoterapp.com/candidates/845|title=ဦးထိုက်ဇော် - mVoter|accessdate=၂၂ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀|archivedate=19 February 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219011731/https://web.mvoterapp.com/candidates/845}}</ref> ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ နောင်ပိန်ကျေးရွာအုပ်စု၊ ပင်တိန်ကျေးရွာတွင် နေထိုင်သည်။<ref>https://www.moi.gov.mm/news/8113</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ရှမ်းပြည်နယ်]] [[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] အမှတ် ၁ မဲဆန္ဒနယ် အတွက် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။ ၂၀ ရက် နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ညနေပိုင်းတွင် ကျောက်မဲမြို့နေအိမ်တွင် သေနတ်သမား များ၏ လုပ်ကြံပစ်ခတ်ခံခဲ့ရကာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ <ref> [https://www.myanmar-now.org/mm/news/5075 ရွေးကောက်ခံ NLDကိုယ်စားလှယ် သေနတ်ဖြင့် ပစ်သတ်ခံရ]</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၉ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] {{Myanmar-bio-stub}} sp1how084kimzha6ldrhbyylfywjq72 0 160854 1037381 1035487 2026-06-11T06:40:37Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037381 wikitext text/x-wiki '''တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ'''သည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက် ရက်စွဲဖြင့် [[နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဥပဒေဖြစ်သည်။ ဥပဒေတွင် အခန်းပေါင်း (၁၄)ခန်း နှင့် ပုဒ်မပေါင်း (၁၄၁)ခု ပါဝင်သည်။ ဤဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်းဖြင့် ယခင်က ကျင့်သုံးခဲ့သော The Cantonments Act.{{Efn|1=[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=3378 THE CANTONMENTS ACT.<nowiki>[</nowiki>INDIA ACT II, 1924.<nowiki>]</nowiki>] (မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်)}} နှင့် The Cantonments (House Accommodation) Act.{{Efn|1=[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=3379 THE CANTONMENTS (HOUSE ACCOMMODATION) ACT. <nowiki>[</nowiki>INDIA ACT VI, 1923.<nowiki>]</nowiki>] (မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်)}} ဥပဒေတို့ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။<ref name=":0">[https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=961 တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ]{{Dead link|date=July 2025 }} (မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်)</ref> == ဥပဒေပါ အခန်းများ == ဥပဒေတွင် အခန်း(၁၄)ခန်း၊ ပုဒ်မ(၁၄၁)ခုပါဝင်ပြီး ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် အခန်းနံပါတ်အလိုက် ခေါင်းစဉ်နှင့် အကြောင်းအရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်<ref name=":0" /> – # အမည် နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက် # တပ်မြို့ သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း # တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း # တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ # တပ်မြို့ ရငွေ၊ သုံးငွေနှင့် ပစ္စည်းများ # အခွန်စည်းကြပ်ခြင်း # ကန်ထရိုက်စာချုပ်များ # ဈေးများ၊ သားသတ်ရုံများနှင့် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်များ # ပြည်သူများအန္တရာယ်ကင်းစေမှုနှင့် အနှောင့်အယှက်ကင်းလွတ်စေမှုကိစ္စများ # အဆောက်အအုံများ၊ လမ်းများ၊ စည်းရိုး၊ သစ်ပင်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကြီးကြပ်ရေး # တပ်မြို့ကျန်းမာသန့်ရှင်းရေး # လုပ်ပိုင်ခွင့်များ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ပြစ်ဒဏ်နှင့် အယူခံခြင်းများ # နည်းဥပဒေနှင့်စည်းကမ်းဥပဒေများ # အထွေထွေ == တပ်မြို့ == မြန်မာနိုင်ငံတွင် တပ်ရင်း၊ တပ်ဖွဲ့ အများအပြား အခြေစိုက်၍ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဖြင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်သော တပ်မြို့များရှိပြီး ဤဥပဒေအား ၎င်းမြို့များ၌ အဓိကကျင့်သုံးမည်ဖြစ်၏ - * (၁) [[ဗထူးတပ်မြို့]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]] [[တောင်ကြီးခရိုင်]] [[ရပ်စောက်မြို့နယ်]]) * (၂) [[ရဲမွန်တပ်မြို့]] ([[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] [[ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်]] [[လှည်းကူးမြို့နယ်]]) * (၃) [[ဘုရင့်နောင်တပ်မြို့]] ([[ကရင်ပြည်နယ်]] [[ဘားအံခရိုင်]] [[သံတောင်ကြီးမြို့နယ်]]) == ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန == မြန်မာနိုင်ငံ [[ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]]အနေဖြင့် အောက်ပါတပ်မတော်အက်ဥပဒေ (၁၅)မျိုးအား လက်ရှိကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးလျှက်ရှိသည် – # ၁၉၄၈ ခုနှစ် လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ (ပြောင်းရွှေ့ရေး) အက်ဥပဒေ၊ # ၁၉၅၆ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကာကွယ်ရေး (စစ်ဆင်မှုအထူးစီမံချက်) အက်ဥပဒေ၊ # [[တပ်မတော်အက်ဥပဒေများ|၁၉၅၉ ခုနှစ် တပ်မတော်အက်ဥပဒေ]]၊ # မြန်မာနိုင်ငံပြည်စောင့်တပ်အက်ဥပဒေ (THE MYANMAR TERRITORIAL FORCE ACT) # စစ်ဘက်ရာထူးနှင့် အဆင့်အခေါ်အဝေါ်များသုံးစွဲခြင်းကို ကန့်သတ်သည့် ဥပဒေ၊ # တပ်မတော်ဆိုင်ရာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အသုံးပြုခြင်းဥပဒေ၊ # တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ၊ # နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး အဆောက်အအုံနှင့် လုပ်ငန်းများဥပဒေ၊ # [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ|ပြည်သူ့စစ်မှုထမ်းဥပဒေ]]၊ # မသန်မစွမ်းဖြစ်သွားသော တပ်မတော်သားများနှင့် သေဆုံးသော သို့မဟုတ် ကျဆုံးသော တပ်မတော်သားများ၏ မိသားစုများအား ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်ရေးဥပဒေ၊ # မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်း အဖွဲ့ဥပဒေ၊ # ရေယာဉ်များ လက်နက်တပ် ဆင်မှုတားမြစ်ရေးဥပဒေ၊ # [[အရန်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ]]၊ # နယ်ခြားစောင့်တပ်ဥပဒေ (ခေတ္တဆိုင်းငံ့)၊ # [[မြန်မာနိုင်ငံကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့ဥပဒေ]]။ == ရှင်းလင်းချက်မှတ်စုများ == {{Notelist}} ==ကိုးကား== {{Reflist}} == ပြင်ပလင့်များ == {{Wikisource|တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ}} * [https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=961{{Dead link|date=July 2025 }} စာသားအပြည့်အစုံ (မြန်မာဘာသာ)]{{Dead link|date=June 2026 }} (မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်)။ * [https://www.mlis.gov.mm/mLsView.do?lawordSn=7356{{Dead link|date=July 2025 }} စာသားအပြည့်အစုံ (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)]{{Dead link|date=June 2026 }} (မြန်မာဥပဒေသတင်းအချက်အလက်စနစ်)။ * [https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191012061149/https://myanmar.gov.mm/my/ministry-of-defense |date=12 October 2019 }} * [https://news-eleven.com/article/128292 Eleven News] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191012101318/https://news-eleven.com/article/128292 |date=12 October 2019 }} * [https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/lawdatabase/my/ministry/ကာကွယ်ရေး-ဝန်ကြီးဌာန အစိုးရဝဘ်ဆိုက်]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210205054845/https://www.constitutionaltribunal.gov.mm/lawdatabase/my/ministry/%E1%80%80%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94 |date=5 February 2021 }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေများ]] [[ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ဥပဒေ]] 4hp1i1ylinhdq3nv4ad2ywc2nt2sq06 0 194113 1037404 1024437 2026-06-11T09:06:26Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037404 wikitext text/x-wiki {{ref improve}} '''ဒေးဗစ် အေဘယ်လ်''' {{lang-en | David Oliver Abel}} (၁၉၃၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ - ၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီ ၂ဝ) သည် [[နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့]] (နဝတ)အစိုးရအဖွဲ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ]]လက်ထက်တွင်လည်း ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌရုံးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သူဖြစ်ကာ<ref name="eleven"/> ဗိုလ်မှူးချုပ်ဖြစ် အငြိမ်းစားယူခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း(MEC) ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင် လီမီတက် (UMEHL) ကို စစ်မှုထမ်းများ သက်သာချောင်ချိရေး အတွက် နိုင်ငံတော်ဘဏ္ဍာကျပ်ငွေ ၁၀ ဘီလီယံအသုံးပြု မတည် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း အေဘယ်လ်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်ခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယု၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိဖြစ်ခဲ့သလို ခြေလျပ်တပ်ရင်းများတွင်လည်း ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးနှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး == ၁၉၃၅ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် အိန္ဒိယ-ဂျူး သွေးနှော မီးရထားအင်ဂျင်နီယာ အဲဖရတ် အေဘယ်လ် (Alfred. T. Abel) နှင့် အထက်တန်းပြဆရာမ ဒေါ်ချိုင်တို့မှ အင်းစိန်၌ မွေးသည်။ အဲလက် အေဘယ်လ် (Alexander Abel) ဟူသော မွေးချင်းတယောက်ရှိသည်။ ၁၉၅၁ ခုတွင် မေမြို့ စိန့်အဲလဘတ် ကတ်သလစ်သာသနာပြုကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်သည်။ မန္တလေးကောလိပ်၌ ဆေးပညာသင်စဉ် အထက်မြန်မာပြည်၌ ဆူပူသောကြောင့် ကျောင်းများပိတ်လေရာ ကျောင်းမပြီးလိုက်။ == စစ်မှုထမ်းဘဝ == ၁၉၅၃-၅၆ ကာလတွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဆင်းဟာ့ တော်ဝင်စစ်တက္ကသိုလ်တက်ကာ ဘောဂဗဒဖြင့် ဘွဲ့ရသည်။ မြန်မာပြည် ပြန်လာသည့်နောက် ဗိုလ်ချုပ် စန်းယု၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် စတင်အမှုထမ်းသည်။ ခြေလျင်တပ်ရင်းများတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးအထိ တာဝန်ထမ်းသည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နအဖ) မှ အာဏာသိမ်းသည့်နောက် ဗမာမဟုတ်သော တဦးတည်းသော လူမျိုးခြားအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၁ ခုအထိ စက်လက်နက်ပစ္စည်းဝယ်ယူရေး (ကကဝယ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၉-၉၂ ကာလတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့်စီးပွားရေးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) ဥက္ကဋ္ဌရုံး၏ ဝန်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ အခြားလုပ်ငန်း ၁၂ ခုတွင် ရှယ်ယာသွင်းကာ ၁၉၉၀ ခု၌ မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်နှင့်ကို နိုင်ငံဘဏ္ဍာငွေ ကျပ် သန်း ၁၀,၀၀၀ ဖြင့် တည်ထောင်သည်။ ၁၉၉၇ ခု၊ အာရှစီးပွားပျက်ကပ်နောက်ပိုင်း သူ၏ စီးပွားရေးမူဝါဒကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးတို့က သဘောမတွေ့တော့သောကြောင့် ၂၀၀၃ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် တပ်မတော်မှ အနားယူရသည်။ == မိသားစုဘဝ == ဗိုလ်မှူး ခင်သိန်းမူနှင့် လက်ထပ်သည်။ သားသမီးများမှာ * အော်ရီဒူးမြန်မာ ဒါရိုက်တာ ကျော်သီဟ (Denzil Abel) နှင့် * ချိုချိုခိုင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ == ဘဝနိဂုံး == ၂၀၁၉ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် နှလုံးဖောက်၍ ကွယ်လွန်သည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၂ ရက်တွင် ရေဝေး ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းပေါင်းစုံဥယျာဉ်တော်၌ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။<ref name="eleven">{{cite web |title=နဝတအစိုးရလက်ထက် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူ အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်အေဘဲလ်၏ဈာပန ရေဝေးခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းပေါင်းစုံဥယျာဉ်တော်တွင် ပြုလုပ် |url=https://news-eleven.com/article/73900 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |publisher=Eleven Media Group |access-date=၁၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |language=my }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|MISSING|၂၀၁၉}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၃၅ မွေးဖွားသူများ]] {{bio-stub}} b1nty64dlgcgqrd7mpjmf48zlqqejlq 0 203763 1037345 884953 2026-06-11T05:44:22Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037345 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix=[[သီရိပျံချီ]]<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/book/1240|title=၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၂) ရက်ထုတ် အတွဲ (၇၅) ၊ အမှတ် (၁၆) ပြန်တမ်းစာစောင်|date=}}</ref> <br>ဒေါက်တာ |name=ညွန့်ဖေ |native_name= |office2=လေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့ (ပညာ​ရေး) ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် |termend2=၂၀၂၁ |termstart2=​၂၀၁၇ |country=မြန်မာ |office=[[ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန|ပညာရေး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး]] |predecessor=[[မျိုးသိမ်းကြီး|​ဒေါက်တာမျိုးသိမ်းကြီး]] |successor= [[ချောချောစိန်|ဒေါက်တာ ချောချောစိန်]] |termstart=၁၆ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ |termend=၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |office1=ပုသိမ်တက္ကသိုလ် ပါ​မောက္ခချုပ် |termstart1= ၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၀ |termend1= ၂၃ ​အောက်တိုဘာ ၂၀၁၇ |birth_date= |birth_place= |nationality= |alma_mater= |cabinet= |honorific prefix=ဒေါက်တာ}} ဒေါက်တာ'''ညွန့်ဖေ'''သည် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းမှု]]တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]မှ ခန့်အပ်ထားသော ပညာရေးဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ ယခင်က [[ပုသိမ်တက္ကသိုလ်]] ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ ထိုတက္ကသိုလ်တွင် ငွေကြေးအရှုပ်အရှင်းများကြောင့် [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]၏ ဖြေရှင်းချက်တောင်းခြင်း ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://7day.news/%E1%80%95%E1%80%8A%E1%80%AC%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94-%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%85%E1%80%AF--%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%96%E1%80%B1%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%95%E1%80%BA-----303791|title=ပညာ​ရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စု ဝန်ကြီးအဖြစ် ဒေါက်တာညွန့်ဖေကို ခန့်အပ်|date=}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> == ငွေကြေးအရှုပ်အရှင်းကိစ္စများ == ပုသိမ်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်မှ နေပြည်တော်ရှိ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ပညာရေးလေ့လာဆန်းစစ်အကဲဖြတ်ရေးအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ရန် အမိန့်စာထွက်လာချိန်တွင် ပါမောက္ခချုပ် အခွင့်အာဏာမရှိတော့ပဲ ပုသိမ်တက္ကသိုလ်၏ ဝန်ထမ်းအိမ်ရာအဟောင်းများကို အသစ်တည်ဆောက်ရန် ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် အလျှင်အမြန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://thevoicemyanmar.com/it/13066-ptu|title=ပုသိမ်တက္ကသိုလ်ပါချုပ်ကို လုပ်ငန်းများဆက်မလုပ်ရန် တိုင်းအစိုးရညွှန်ကြား|date=|accessdate=23 February 2021|archivedate=5 September 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190905031503/http://thevoicemyanmar.com/it/13066-ptu}}</ref>ထို့အပြင် ကျောင်းသားများအပေါ် ငွေကြေးကောက်ခံမှုများ၊ ကျောင်းတွင်းငွေကြေးသုံးစွဲမှုများနှင့်လည်း ပြဿနာများ ရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/8586?__cf_chl_jschl_tk__=bd9804d2c0186c758e90ccccab5de82540694d76-1614061781-0-AbEnDnKLRxVbEeeagnoknHMtZGRguXPKciEFeGYUGtozGyhdrgJNoFHlO0adxYGeX3qLFzjApe0ZzcD79XUMGxfMKmi3cIIqYuPrh8La-SzOSwitrLB6DiA6XKF3nlYNSRWImaT7tVTgF6ZhyQsFzc3YaRgVp8_1QQ0vHMATCkOctgnoMDJPrKJiWbRgXOPL6rWgWv1Y7NBNW6Rzx8olEPkNFX-1PBuQAexRUsgGzBwcXHJ3eJYSlTk-MFCRtEgc7iZV7fTYlbP1zO6Mq7Sm2zv-YeZICPeC0vnqQqVKzKRciMaKMlH8Q8bDS-Jd9li1Ng|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးက ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး အစိုးရအဖွဲ့ထံ ပုသိမ်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ အဓိကစုံစမ်း စစ်ဆေးစေသည့် အချက်မှာ ကျောင်းသားများထံမှ ငွေကြေးကောက်ခံသည့် ကိစ္စဖြစ်ကြောင်း သိရ|date=}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://7day.news/%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%8A%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%91%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA-%E1%80%8C%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%B7-%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8-----109935|title=ပုသိမ်တက္ကသိုလ်ပါချုပ်ကို ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရာထူးဖြင့် ဌာနပြောင်းရွှေ့ ခန့်ထား|date=}}{{Dead link|date=April 2021 }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးဝန်ကြီးများ]] [[Category:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)]] 72s1j12eoucju0x0gpe2rqjg4ixstsh 0 204368 1037434 857991 2026-06-11T09:42:25Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037434 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |native_name = |official_name = နန်းပန်မြို့ |other_name = နန့်ပန် |pushpin_map = Burma |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ|မြို့]] |image_skyline = Nampan Village (42450790180).jpg |image_map = |map_caption = |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flag|Burma}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ရှမ်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[ကလောခရိုင်]] |subdivision_type3 = မြို့နယ် |subdivision_name3 = [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population_as_of = |population_density_km2 = auto |coordinates = {{coord|20|39|N|96|56|E|region:MM|display = inline,title}} |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်|MST]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''နန်းပန်မြို့''' သို့မဟုတ် '''နန့်ပန်မြို့''' သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]တောင်ပိုင်း၊ [[ညောင်ရွှေမြို့နယ်]]၊ [[အင်းလေး]]ဒေသရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ နန့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုကို ရပ်ကွက် ၄ ရပ်ကွက်ဖြင့် မြို့အဖြစ်အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့​​ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က နမ့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုကို ကျေးရွာ ၁၁ ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့ပြီး ယခုအခါ [[နန်းပန်ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|နမ်းပန်ကျေးရွာ]]၊ [[ကုန့်ကယ်ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|ကုန့်ကယ်ကျေးရွာ]]၊ [[ကြာတောရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|ကြာတောကျေးရွာ]]တို့ကို ရပ်ကွက်(၁) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[ပေါက်ပါးရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|ပေါက်ပါးကျေးရွာ]]၊ [[ရေလယ်ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|ရေလယ်ကျေးရွာ]]တို့ကို ရပ်ကွက်(၂) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[ဈေးပါးရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|ဈေးပါးကျေးရွာ]]၊ [[ဈေးကုန်းရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|ဈေးကုန်းကျေးရွာ]]၊ [[နောင်ကန်ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|နောက်ကန်ကျေးရွာ]]တို့ကို ရပ်ကွက်(၃) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ [[သရက်ပင်ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|သရက်ပင်ကျေးရွာ]]၊ [[မန်ကျီးကုန်းရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်|မန်ကျီးကုန်းကျေးရွာ]]၊ ရေတွင်းပက်ကျေးရွာတို့ကို ရပ်ကွက်(၄)အဖြစ်လည်းကောင်း မြို့အဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/343524|title=ညောင်​​ရွှေမြို့နယ်​ နန်းပန်​ကျေးရွာကို မြို့အဖြစ် တိုးချဲ့အဆင့်မြှင့်တင်​​မည်}}</ref> နမ့်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုကိုယခင် ၁၉၅၉ခုနှစ် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်လွှတ်စဉ်က အင်းလေးတောင်ပိုင်းဒေသကို နမ့်ပန်မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး အင်းလေးဒေသတွင် ညောင်ရွှေနှင့်နန်းပန်မြို့နယ် ၂ ခုရှိခဲ့ရာမှ ပြည်တွင်းမငြိမ်းချမ်းမှု အခြေအနေ‌များကြောင့် နန်းပန်မြို့နယ်ကို မြို့နယ်အဆင့်မှ လျှော့ချပြီး ညောင်ရွှေမြို့နယ်အတွင်းကို ထည့်သွင်းကာ ညောင်ရွှေတစ်မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="np">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/68425|title=မူလ နန်းပန်မြို့နယ် ပြန်လည်ရရှိရန် ပြည်သူလူထုတွေ့ဆုံပွဲ ပြုလုပ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်မှတစ်ဆင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတထံ တင်ပြထားဟုဆို|website=|access-date=|archive-date=21 April 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210421114733/https://news-eleven.com/article/68425|url-status=dead}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{ညောင်ရွှေမြို့နယ်}} [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့များ]] 41j6bb6c8aeeqjeiuhin0imo1lhhy3q 0 209815 1037343 825191 2026-06-11T05:01:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037343 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = ဆီမီးခုံ |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |settlement_type = မြို့ |image_map = |image_skyline = |image_caption = |map_caption = |subdivision_type = နိုင်ငံ |subdivision_name = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းဒေသကြီးများ|တိုင်းဒေသကြီး]] |subdivision_name1 = [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေး]] |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |subdivision_name2 = [[မြင်းခြံခရိုင်|မြင်းခြံ]] |subdivision_type3 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်]] |subdivision_name3 = [[မြင်းခြံမြို့နယ်|မြင်းခြံ]] |unit_pref = Imperial <!-- Population -----------------------> |population_as_of = |population_footnotes = |population_note = |population_total = |population_density_km2 = |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_urban = |population_density_urban_km2 = |population_density_urban_sq_mi = |population_blank1_title = လူမျိုးများ |population_blank1 = |population_blank2_title = |population_blank2 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = |area_total_km2 = |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 43 |lats = 58.9 |longEW = E |longd = 95 |longm = 25 |longs = 4.6 |elevation_ft = |elevation_m = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |website = }} '''ဆီမီးခုံမြို့''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[မြင်းခြံခရိုင်]]၊ [[မြင်းခြံမြို့နယ်]]ရှိ မြို့ဖြစ်သည်။ယခင်က ဆီမီးခုံကျေးရွာအုပ်စုရှိ [[ဆီမီးခုံရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်|ဆီမီးခုံကျေးရွာ]]ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ရက်နေ့တွင် ရပ်ကွက်(၄)ခုပါဝင်သော မြို့အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။<ref name="smk">{{Cite web |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/culture/2018/09/27/170980.html|title=မြင်းခြံ ဆီမီးခုံရှိ ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦ ၂ ခု၊ ပြည်ထောင်စုဘတ်ဂျက် ဖြင့်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမည်}}</ref>၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ဆီမီးခုံမြို့၌ လူဦးရေ ၅,၀၅၅ဦးရှိသည်။<ref name=lll>{{Cite web|url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA|title=မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်|accessdate=|publisher=[[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန]]|archive-date=7 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107075942/http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8F-%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA}}</ref>ဆီမီးခုံဟုဆိုသော်လည်း ဒေသခံများနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အရပ်များကမူ ဆမိတ်ခုံဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |url=https://www-bbc-com.cdn.ampproject.org/v/s/www.bbc.com/burmese/burma-56823454.amp?amp_js_v=a6&amp_gsa=1&usqp=mq331AQKKAFQArABIIACAw%3D%3D#aoh=16362739239929&referrer=https%3A%2F%2Fwww.google.com&amp_tf=From%20%251%24s&ampshare=https%3A%2F%2Fwww.bbc.com%2Fburmese%2Fburma-56823454|title=တလုပ်မြို့သားတွေနဲ့ စစ်တပ်နဲ့ ဧပြီ ၂၀ ရက် အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှု}}</ref> ==ပထဝီဝင်အနေအထား== ===တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း=== ဆီမီးခုံမြို့သည် မြင်းခြံမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ ==လူဦးရေ== [[အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန|အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန]]၏ နှစ်စဉ်အချက်အလက်များအရ ဆီမီးခုံမြို့တွင် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်၌ လူဦးရေ ၅,၀၅၅ဦးရှိသည်။[[ဗမာလူမျိုး]]များ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။ ==စီးပွားရေး== မြို့သာစက်မှုဥယျာဉ်စီမံကိန်း၏ ပထမအဆင့်အဖြစ် ဆီမီးခုံတွင် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုတည်ရှိသည်။မြို့သာစက်မှုဥယျာဉ် ဖွံ့ဖြိုးလာပါက ဆီမီးခုံတွင်လည်း စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးလာမည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://logisticsguide.com.mm/en/industry-news/port-new/224437-the-only-industrial-park-project-near-the-inland-port.html|title=မြို့သာစက်မှု ဥယျာဉ်စီမံကိန်းမှ ဆီမီးခုံ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ သင်္ဘောဆိပ်ကမ်း တည်ဆောက်ပြီးစီး|access-date=7 November 2021|archive-date=7 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107085722/https://logisticsguide.com.mm/en/industry-news/port-new/224437-the-only-industrial-park-project-near-the-inland-port.html}}</ref> ==ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး== ဆီမီးခုံမြို့ရှိ ဆီမီးခုံဆိပ်ကမ်း (ဧရာဝတီ)မှာ သင်္ဘောကြီးများ ဆိုက်ကပ်နိုင်သည့် အဆင့်မီဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ရန်ကုန် [[သီလဝါအထူးစီးပွားရေးဇုန်|သီလဝါဆိပ်ကမ်း]]နှင့် မန္တလေး ဆီမီးခုံဆိပ်ကမ်းတို့အကြား ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်မှု ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://news-eleven.com/news/9392|title=ရန်ကုန်မြို့ သီလဝါဆိပ်ကမ်းမှ အထက်မြန်မာပြည် ဆီမီးခုံဆိပ်ကမ်းသို့ ရေကြောင်းမှ ကုန်သေတ္တာဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ရန် ရှေ့ပြေးလုပ်ငန်းများ စတင်|access-date=7 November 2021|archive-date=7 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211107091225/https://news-eleven.com/news/9392|url-status=dead}}</ref>လက်ရှိတွင် မြင်းခြံ-ဆီမီးခုံလမ်း၊ နဘူးအိုင်-ဆီမီးခုံလမ်းတို့မှ သွားလာနိုင်သည်။<ref>{{Cite web |url=http://www.gad.gov.mm/my/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%B6%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%81%8A-%E1%80%94%E1%80%98%E1%80%B0%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA-%E1%80%86%E1%80%AE%E1%80%99%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%AF%E1%80%B6%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%80%E1%80%90%E1%80%B9%E1%80%90%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%81%E1%80%BC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%A1%E1%80%AC%E1%80%B8-%E1%80%80%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%80%80%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%B7%E1%80%9B%E1%80%B0%E1%80%B7%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%AF-%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8|title=မြင်းခြံမြို့နယ်၊ နဘူးအိုင်-ဆီမီးခုံလမ်း ကတ္တရာလမ်းခင်းခြင်းအား ကွင်းဆင်း ကြည့်ရူ့မှု သတင်း}}</ref>မြို့သာစက်မှုဥယျာဉ်၏ အဓိကလမ်းမကြီးများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည့် တံတားဦး-မြို့သာ-ဆီမီးခုံဆိပ်ကမ်းလမ်းမကြီးမှာ ဖောက်လုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။ထိုလမ်းမကြီးပြီးစီးပါက [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်း|ရန်ကုန်-မန္တလေးအမြန်လမ်းမကြီး]]များနှင့် အချိန်တိုအတွင်း ဆက်သွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |url=https://news-eleven.com/article/188083|title=မန္တလေး မြို့သာစက်မှုဥယျာဉ်နှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးကို တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်မည့် တံတားဦး-မြို့သာ-ဆီမီးခုံ ဧရာဆိပ်ကမ်းလမ်းပိုင်း စတင်ဖောက်လုပ်}}</ref> ==ပညာရေး== ဆီမီးခုံမြို့တွင် အထက်တန်းကျောင်း တည်ရှိသည်။အသက်(၁၅)နှစ်အထက်လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၇.၀၈ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။ ==ကျန်းမာရေး== ဆီမီးခုံမြို့တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံရှိသည်။ ==ထင်ရှားသောနေရာများ== ဆီမီးခုံမြို့တွင် နှစ်(၁၅၀)ကျော်သက်တမ်းရှိ ယွန်းကျောင်းဟုခေါ်သော ရှေးဟောင်းဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် မြို့၏ အရှေ့နှင့်အနောက်ကို ဆက်သွယ်ပေးသော ကျွန်းတံတားကြီးများ တည်ရှိသည်။<ref name="smk"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{မန္တလေးတိုင်း}} {{မြန်မာတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ မြို့များ]] {{Mandalay-geo-stub}} svfcbuk5hprrjn71i91d7tip6vr7jk9 0 212960 1037472 1037035 2026-06-11T11:24:09Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037472 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group | group = ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုး (ပထန်)<br>(Pashtuns / Pathans) | image = [[File: Pashtuns.jpg |thumb|260px|ရိုးရာဝတ်စုံ ဆင်ယင်ထားသည့် ပက်ရှ်ထွန် (ပထန်) လူမျိုးများ]] | poptime = သန်း ၅၀ – သန်း ၆၀ ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<ref>{{cite web |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/ |title=The World Factbook |publisher=Central Intelligence Agency |date=2024 |accessdate=2026-06-09 |archive-date=4 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210104183935/https://www.cia.gov/the-world-factbook/ |url-status=dead }}</ref> | regions = {{flag|Afghanistan}} (လူဦးရေ၏ ၄၂% ခန့်)<br>{{flag|Pakistan}} (လူဦးရေ၏ ၁၅% ခန့်)<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]]၊ [[အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု]]၊ [[ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း]] (ရွှေ့ပြောင်းအခြေချသူများ) | languages = [[ပက်ရှ်တွန်းဘာသာစကား|ပက်ရှ်တို]] (Pashto)<br>[[ဒါရီဘာသာစကား|ဒါရီ]] / [[ဥရဒူဘာသာစကား|ဥရဒူ]] (ဒုတိယဘာသာစကား) | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[အင်ဒို-အာရိယန် လူမျိုးများ]] }} '''ပထန်''' သို့မဟုတ် '''ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုး''' ({{lang-en|Pashtuns}} သို့မဟုတ် {{lang-en|Pushtuns}}) သည် တောင်အာရှနှင့် အလယ်အာရှအစပ် [[အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ]] တောင်ပိုင်းနှင့် [[ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ]] အနောက်မြောက်ပိုင်း (အထူးသဖြင့် ခိုင်ဘာပက်တွန်ခွာပြည်နယ်) တို့တွင် အဓိက အခြေချနေထိုင်ကြသည့် အီရန်နွယ်ဖွား တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Caroe |first=Olaf |title=The Pathans: 550 B.C.–A.D. 1957 |year=1958 |publisher=Macmillan & Co |language=en}}</ref> အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် "ပထန်လူမျိုး" ({{lang-en|Pathans}}) ဟူသော ဝေါဟာရဖြင့် ပိုမိုလူသိများကြသည်။ ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မျိုးနွယ်စုအခြေပြု လူ့အဖွဲ့အစည်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ မိမိတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ရိုးရာကျင့်ထုံးဥပဒေဖြစ်သော "ပက်ရှ်ထွန်ဝါလီ" (Pashtunwali) ဟုခေါ်သည့် ဂုဏ်သိက္ခာ၊ ဧည့်ဝတ်ကျေပွန်မှုနှင့် လက်စားချေခြင်းဆိုင်ရာ နတ်ရွာမကွဲ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို တင်းကျပ်စွာ စောင့်ထိန်းကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Ahmed |first=Akbar S. |title=Pukhtun Economy and Society: Traditional Structure and Economic Development in a Tribal Society |year=1980 |publisher=Routledge & Kegan Paul |isbn=978-0710003898 |language=en}}</ref> == မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်မှု == မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပထန်လူမျိုးများသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်ဦး (၁၉ ရာစု) ကတည်းက ဗြိတိသျှအိန္ဒိယစစ်တပ်၏ စစ်သည်တော်များ၊ အစောင့်အရှောက်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Chakravarti |first=Nalini Ranjan |title=The Indian Minority in Burma |year=1971 |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref> ပထန်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ သန်မာထွားကျိုင်းသော ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ပုံ၊ စစ်ရေးစွမ်းရည်နှင့် သစ္စာရှိမှုတို့ကြောင့် ကိုလိုနီအစိုးရ၏ အားထားရသည့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး [[ရန်ကုန်မြို့]]၊ [[မန္တလေးမြို့]]နှင့် [[မော်လမြိုင်မြို့]]ကြီးများတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ကာလကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ မြန်မာပြည်ဖွား ပထန်လူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း ပေါင်းစည်းသွားခဲ့ကြပြီး၊ အများစုမှာ ဗမာ သို့မဟုတ် အခြား အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများနှင့် သွေးနှောကာ မွတ်စလင်ဘာသာဝင် မြန်မာနိုင်ငံသားများအဖြစ် ယနေ့တိုင် ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးကဏ္ဍများတွင် ဆက်လက်ရှင်သန် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ == လူမျိုးသမိုင်း == ပက်ရှ်ထွန် (ပထန်) လူမျိုးများ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ရှေးဟောင်းအလယ်အာရှနှင့် တောင်အာရှ သမိုင်းကြောင်းများနှင့် နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့၏ မူလဇစ်မြစ်နှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များအကြား ကွဲပြားသော ယူဆချက်များ ရှိကြသော်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် အေဒီ ၁ ရာစုမတိုင်မီကတည်းက ဟိန္ဒူကုရှ် တောင်တန်းဒေသတစ်ဝိုက်တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အရှေ့အီရန်နွယ်ဖွား မျိုးနွယ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများက ဆိုသည်။ [[File:Farmers in Zabul province of Afghanistan.jpg|thumb|right|300px|အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ ဇာဘူးလ်ပြည်နယ် တွင် ရိုးရာ "ရှာဝါ ကမီးဇ်" ဝတ်စုံနှင့် ခေါင်းပေါင်းများကို ဆင်ယင်ကာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းခွင်အတွင်း လုပ်ကိုင်နေကြသည့် ပက်ရှ်ထွန် (ပထန်) လူမျိုး လယ်သမားများ]] ဂရိသမိုင်းပညာရှင် ဟီရိုဒိုးတပ်စ် (Herodotus) ၏ ခရစ်မပေါ်မီ ၅ ရာစုခန့်က မှတ်တမ်းများတွင် အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် ပါကစ္စတန်နယ်စပ် ပက်ခ်တီးယား (Pactya) ဒေသ၌ နေထိုင်ကြသည့် "ပက်ခ်တီယန်" (Pactyan) ဟုခေါ်သော သတ္တိပြောင်မြောက်သည့် လူမျိုးစုတစ်စုအကြောင်း ဖော်ပြထားရာ ထိုစကားလုံးသည် ယနေ့ခေတ် "ပက်ရှ်ထွန်" သို့မဟုတ် "ပခ်တွန်" (Pakhtun) ဟူသော အခေါ်အဝေါ်၏ ကနဦးအစ ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သမိုင်းပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။<ref>{{cite book |last=Caroe |first=Olaf |title=The Pathans: 550 B.C.–A.D. 1957 |year=1958 |publisher=Macmillan & Co |pages=၃၅-၄၂ |language=en}}</ref> ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် အစ္စလာမ့်သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့တွင်မူ ပထန်လူမျိုးများသည် အစ္စရေး၏ ပျောက်ဆုံးသွားသော မျိုးနွယ်စု ၁၀ ခု (Ten Lost Tribes of Israel) မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့၏ ဘိုးဘေးဖြစ်သူ "ကိုက်စ် အဗ္ဗဒူ ရာရှစ်" (Qais Abdur Rashid) သည် တမန်တော်မုဟမ္မဒ် သက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်ကတည်းက အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းကာ ပထန်မျိုးနွယ်စုများကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း ဤအယူအဆကို ခေတ်သစ်သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် DNA ဗီဇဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာချက်များက ခိုင်မာမှုမရှိကြောင်း ပယ်ချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite journal |last=Haber |first=Marc |title=Afghanistan's Ethnic Groups Share a Y-Chromosomal Heritage Structured by Historical Events |date=2012 |journal=PLOS ONE |volume=၇ |issue=၃ |pages=e34288 |language=en}}</ref> အေဒီ ၇ ရာစုတွင် အာရပ်မွတ်စလင် စစ်တပ်များ အလယ်အာရှသို့ ချီတက်လာချိန်မှစ၍ ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ တဖြည်းဖြည်း ကူးပြောင်းခဲ့ကြပြီး အေဒီ ၁၁ ရာစု ဂါ့ဇ်နီခေတ် (Ghaznavid Empire) သို့ရောက်သောအခါ အားလုံးနီးပါး မွတ်စလင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ပထန်လူမျိုးများသည် စစ်ရေးစွမ်းရည် ထက်မြက်လှသဖြင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ကို စိုးမိုးခဲ့သည့် ဒေလီဆုလတန်စော်ဘွားများခေတ် (Delhi Sultanate) တွင် အဓိက လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး လိုဒီမင်းဆက် (Lodi dynasty) နှင့် ဆူရီမင်းဆက် (Suri dynasty) တို့ကို တည်ထောင်ကာ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းကို ကိုယ်တိုင် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြဖူးသည်။<ref>{{cite book |last=Dupree |first=Louis |title=Afghanistan |year=1973 |publisher=Princeton University Press |pages=၃၆၈-၃၇၅ |language=en}}</ref> ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ပက်ရှ်ထွန်စစ်သူကြီး "အာမတ် ရှာ ဒူရာနီ" (Ahmad Shah Durrani) သည် ကွဲပြားနေသော ပထန်မျိုးနွယ်စုအားလုံးကို စုစည်းကာ ဒူရာနီအင်ပါယာ (Durrani Empire) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဤအင်ပါယာသည် ယနေ့ခေတ် ခေတ်သစ် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အစပျိုးခြင်းဖြစ်ပြီး အာမတ်ရှာကိုလည်း အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ဖခင်ကြီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Ewans |first=Martin |title=Afghanistan: A Short History of Its People and Politics |year=2002 |publisher=HarperCollins |isbn=978-0060505080 |language=en}}</ref> ၁၉ ရာစုတွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အာဖဂန်နစ္စတန်ကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းရာမှ အင်္ဂလိပ်-အာဖဂန် စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် အာဖဂန်စော်ဘွားတို့အကြား "ဒူးရန်းလိုင်း" (Durand Line) ဟုခေါ်သော နယ်စပ်မျဉ်းကို သတ်မှတ်ခဲ့ရာ၊ အဆိုပါမျဉ်းသည် ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများ စုစည်းနေထိုင်ရာ နယ်မြေကြီးကို တစ်စစီ ခွဲပစ်လိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တစ်ဝက် (အဓိက အာဏာရမျိုးနွယ်စုအဖြစ်) နှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တစ်ဝက် (လူနည်းစု မျိုးနွယ်စုအဖြစ်) နိုင်ငံနှစ်ခုကြား ကွဲပြားစွာ ရှင်သန်နေထိုင်ကြရခြင်း ဖြစ်သည်။ == မျိုးရိုးဗီဇနှင့် မူလအစ == ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် [[အီရန်လူမျိုးစုများ|အီရန်နွယ်ဖွား မျိုးနွယ်စု]] တွင် ပါဝင်ပြီး [[ပက်ရှ်တိုဘာသာစကား]]ကို မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ပတ်သက်၍ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် ဗီဇဗေဒပညာရှင်များ က လေ့လာခဲ့ကြရာ ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် အလယ်အာရှ ဥရောပ-အာရှ စတက်ပ်လွင်ပြင် မှ ရွှေ့ပြောင်းလာသော အင်ဒို-ဥရောပနွယ်ဖွား များ၊ အီရန်ကုန်းပြင်မြင့် အခြေချနေထိုင်သူများနှင့် ဒေသခံ တောင်အာရှသားများ၏ ဗီဇများ ရောနှောလျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ Y-Chromosome (ဖခင်ဘက်မှ ဆင်းသက်သော မျိုးရိုးဗီဇ) လေ့လာချက်များအရ ၎င်းတို့တွင် Haplogroup R1a (ဗဟိုနှင့် တောင်အာရှတွင် အတွေ့ရများသော ဗီဇ) ပါဝင်မှုနှုန်း အလွန်မြင့်မားကြောင်း ပြသနေသည်။<ref>{{cite journal |last=Haber |first=Marc |display-authors=etal |title=Afghanistan's Ethnic Groups Share a Y-Chromosomal Heritage Structured by Historical Events |date=2012 |journal=PLOS ONE |volume=7 |issue=3 |pages=e34288 |doi=10.1371/journal.pone.0034288 |language=en}}</ref> ရိုးရာပုံပြင်များနှင့် သမိုင်းဟောင်းအချို့တွင် ပက်ရှ်ထွန် (ပထန်) လူမျိုးများသည် အစ္စရေးတို့၏ ပျောက်ဆုံးသွားသော မျိုးနွယ်စုတစ်စု (Lost Tribes of Israel) မှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်ဟူသော "ဗာနီအစ္စရေး" (Bani Israel) သီအိုရီ ရှိခဲ့ဖူးသော်လည်း ခေတ်သစ် DNA စစ်ဆေးမှု အထောက်အထားများအရ ဤယူဆချက်သည် မှန်ကန်မှုမရှိဘဲ ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုသာဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite journal |last=Firasat |first=Sadaf |display-authors=etal |title=Y-chromosomal evidence for a limited Chaddar-like genetic contribution to the Pathans of Pakistan |date=2007 |journal=European Journal of Human Genetics |volume=15 |issue=1 |pages=121–126 |doi=10.1038/sj.ejhg.5201728 |language=en}}</ref> == ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုဓလေ့ == ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သီးခြားအတည်ရှိဆုံးနှင့် ထူးခြားမှုအရှိဆုံး ယဉ်ကျေးမှုများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် ဆွန်နီမွတ်စလင် ကျင့်ထုံးများနှင့် ၎င်းတို့၏ ရိုးရာဥပဒေများ ပေါင်းစပ်လျက်ရှိသည်။ === ပက်ရှ်ထွန်ဝါလီ (Pashtunwali) === ပက်ရှ်ထွန်လူ့အဖွဲ့အစည်းကို ထိန်းကျောင်းမောင်းနှင်နေသည့် အဓိကတရားရှင်မှာ ဥပဒေအထက်တွင်ရှိသော "ပက်ရှ်ထွန်ဝါလီ" (Pashtunwali) ဟုခေါ်သည့် မိရိုးဖလာ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံးဥပဒေ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Glautier |first=Michel |title=The Pashtunwali Code: Praise, Honor and Revenge |year=2010 |publisher=Baraka Books |isbn=978-0986513305 |language=en}}</ref> မဲလ်မတ်စ်တီယာ (Melmastia - ဧည့်ဝတ်ပြုခြင်း)သည် မိမိထံသို့ ရောက်ရှိလာသော ဧည့်သည် သို့မဟုတ် ခိုလှုံခွင့်တောင်းခံလာသူ မည်သူ့ကိုမဆို (ရန်သူပင်ဖြစ်လင့်ကစား) လူမျိုး၊ ဘာသာမရွေး နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုရမည်ဖြစ်ပြီး အသက်နှင့်လဲ၍ အကာအကွယ်ပေးရမည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်။နာနဝါဆေး (Nanawatai - ခိုလှုံခွင့်)သည် ပြစ်မှားမိသူတစ်ဦးက အမှားကို ဝန်ခံပြီး နှိမ့်ချစွာဖြင့် ခွင့်လွှတ်မှု သို့မဟုတ် အကာအကွယ် တောင်းခံလာပါက လက်ခံခွင့်လွှတ်ရမည့် ဓလေ့ဖြစ်သည်။ဗာဒယ်လ် (Badal - လက်စားချေခြင်း)သည် မိမိ၏ မိသားစု၊ ဆွေမျိုး သို့မဟုတ် ဂုဏ်သိက္ခာကို ထိပါးစော်ကားလာပါက မဖြစ်မနေ တုံ့ပြန်လက်စားချေရမည့် ကျင့်ဝတ်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်ကြောင့် ပက်ရှ်ထွန်မျိုးနွယ်စုများအကြား မျိုးဆက်နှင့်ချီသော ရန်ငြိုးအာဃာတများ (Blood feuds) ရှိတတ်ကြသည်။ === လူမှုဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဂျီရ်ဂါ (Jirga) === ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် မျိုးနွယ်စုအခြေပြု လူ့အဖွဲ့အစည်း (Tribal society) ဖြစ်ပြီး မိသားစုနှင့် မိမိတို့ မျိုးနွယ်စုအပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှုမှာ အလွန်မြင့်မားသည်။ အမျိုးနွယ်စုအတွင်း ပဋိပက္ခများ၊ မြေယာအငြင်းပွားမှုများနှင့် အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ချမှတ်ရာတွင် ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ တရားရုံးများသို့ မသွားဘဲ အသက်ကြီးသူ ပညာတတ်ရပ်မိရပ်ဖများ ပါဝင်သော "ဂျီရ်ဂါ" (Jirga) ဟုခေါ်သည့် သက်ကြီးဝါကြီးကောင်စီ အစည်းအဝေးများဖြင့်သာ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းလေ့ ရှိကြသည်။<ref>{{cite book |last=Beattie |first=Hugh |title=Imperial Frontier: Tribe and State in Waziristan |year=2002 |publisher=Routledge |pages=၄၅-၅၂ |language=en}}</ref> === ဝတ်စားဆင်ယင်မှုနှင့် အနုပညာ === ပက်ရှ်ထွန်အမျိုးသားများသည် ချောင်ချိပြီး သက်တောင့်သက်သာရှိသော "ပက်ရှ်ထွန် ရှာဝါ ကမီးဇ်" (Pashtun Shalwar Kameez) ဝတ်စုံပွပွများကို ဝတ်ဆင်ကြပြီး ဦးခေါင်းတွင် ရိုးရာခေါင်းပေါင်း (Lungee/Turban) သို့မဟုတ် ပါကော်လ် (Pakol) ဟုခေါ်သော သိုးမွေးဦးထုပ်များကို ဆင်ယင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများသည် လှပသော လက်ယက်ပန်းထိုး ဒီဇိုင်းများနှင့် ဖန်စီမှန်ကူကွက်များ ပါဝင်သည့် ရောင်စုံဂါဝန်ရှည်ကြီးများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Lindholm |first=Charles |title=Frontier Perspectives: Essays on Comparative Anthropology |year=2013 |publisher=Oxford University Press |language=en}}</ref> [[File:Pashtun clothes.jpg|thumb|upright=1.2|center|'''ပက်ရှ်ထွန် ရိုးရာဝတ်စုံများ'''<br>အနုစိတ်ပန်းထိုးလက်ရာများနှင့် မှန်ကူကွက်များ ပါဝင်သည့် ရောင်စုံဂါဝန်ရှည်ကို ဆင်ယင်ထားသော ပက်ရှ်ထွန် (ပထန်) အမျိုးသမီးငယ်တစ်ဦး။ ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုသည် ၎င်းတို့၏ တန်ဖိုးထားရာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရိုးရာလက်မှုအနုပညာကို ထင်ဟပ်စေသည်။]] အနုပညာပိုင်းတွင် ပက်ရှ်ထွန်လူမျိုးများသည် ကဗျာလင်္ကာ (Pashto Poetry) ရွတ်ဆိုခြင်းကို မြတ်နိုးကြပြီး ၎င်းတို့၏ ရိုးရာအကဖြစ်သော ရဲရင့်ဖျတ်လတ်သည့် "အတ္တန်အက" (Attan Dance) သည် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးများ စုပေါင်း၍ ဒုန်းမောင်းသံများနှင့်အတူ စည်းချက်ကျကျ ကပြရသော အလွန်ထင်ရှားသည့် အမျိုးသားရေး အထိမ်းအမှတ်အက ဖြစ်သည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[Category:တောင်အာရှရှိ လူမျိုးစုများ]] elifpmlqhw09iya2npkr0e3v81vrjw2 0 216182 1037342 811669 2026-06-11T04:49:02Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037342 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = | name = ဆာရာ ဒူတာတေး<br>Sara Duterte-Carpio | image = VPSDPortrait (cropped) (3).jpg | image_size = 220px | office = ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ | 1blankname = သမ္မတ | 1namedata = [[ဘွန်ဘွန်မားကို့စ်]] | term_start = ၃၀ ဇွန် ၂၀၂၂ | term_end = | predecessor = လီနီ​ရော်ဘရီတို | successor = | office1 = ပညာ​ရေးဝန်ကြီး | 1blankname1 = သမ္မတ | 1namedata1 = ဘွန်ဘွန်မားကို့စ် | term_start1 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၂၂ | term_end1 = | predecessor1 = | successor1 = | office2 = ဒါဗိုမြို့တော်ဝန် | 1blankname2 = ဒုတိယမြို့တော်ဝန် | 1namedata2 = ပေါ်လို ဒူတာတေး (၂၀၁၆ - ၂၀၁၈)<br /> Bernard Al-ag (''ယာယီ'', ၂၀၁၈ - ၂၀၁၉)<br /> ဆက်ဘယ်စတင်း ဒူတာတေး (၂၀၁၉ - လက်ရှိ) | term_start2 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၆ | term_end2 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၂၂ | predecessor2 = [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]] | successor2 = | 1blankname3 = ဒုတိယမြို့တော်ဝန် | 1namedata3 = ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး | term_start3 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၀ | term_end3 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၃ | predecessor3 = ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး | successor3 = ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး | order3 = ဒါဗို ဒုတိယမြို့တော်ဝန် | 1blankname4 = မြို့တော်ဝန် | 1namedata4 = ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး | term_start4 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၀၇ | term_end4 = ၃၀ ဇွန် ၂၀၁၀ | predecessor4 = Luis C. Bonguyan | successor4 = ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး | birth_name = Sara Zimmerman Duterte | birth_date = {{birth date and age|1978|5|31|mf=y}} | birth_place = {{flag|PHI}} ဒါဗိုမြို့ | nationality = | party = | parents = [[ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]]<br />အယ်လိဇဘက် | relations = | spouse = {{marriage|Manases Carpio|2007}} | children = ၃ | occupation = နိုင်ငံရေးသမား | profession = ရှေ့နေ | alma_mater = | caption = | signature = Sara Duterte Signature.svg }} '''ဆာရာ ဒူတာတေး ကာပီယို''' ({{lang-en|Sara Zimmerman Duterte-Carpio}}) သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား ရှေ့နေနှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ကာ လက်ရှိအချိန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတဖြစ်သည်။ မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၃ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးကာ ၂၀၁၆တွင် ဒုတိယအကြိမ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၀၇ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်အထိ ယင်းမြို့၏ ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Pre-2016 all over again? Bongbong Marcos visits Sara Duterte in Davao City |url=https://www.rappler.com/newsbreak/inside-track/bongbong-imee-marcos-meet-sara-duterte-davao-city |access-date= |work=Rappler |date=May 30, 2021 |quote=Sara is turning 43 on Monday, May 31.}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.sunstar.com.ph/davao/mayor-wants-be-called-inday-sara|title=Mayor wants to be called 'Inday Sara'|newspaper=SunStar|date=June 28, 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140416180623/http://www.sunstar.com.ph/davao/mayor-wants-be-called-inday-sara|archive-date=April 16, 2014|df=mdy-all|accessdate=1 October 2021|archivedate=16 April 2014|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140416180623/http://www.sunstar.com.ph/davao/mayor-wants-be-called-inday-sara}}</ref>ဖခင်ဖြစ်သူ [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]]မှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သည်။<ref>{{cite news|url=https://news-eleven.com/news/28043|title=ဖိလစ်ပိုင် ရှော့ပင်းမောမီးလောင်မှုအတွင်း လူဒါဇင်နှင့်ချီပြီး သေဆုံးဖွယ်ရှိ|archive-date=1 October 2021|access-date=1 October 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211001093720/https://news-eleven.com/news/28043|url-status=dead}}</ref> ==ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး== ဆာရာကို ၁၉၇၈ခုနှစ် မေလ ၃၁ရက်နေ့တွင် ဒါဗိုမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရှေ့နေ [[ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေး]]နှင့် လေယာဉ်မယ် အယ်လီဇဘက် ဇင်မာမမ်တို့၏ ဒုတိယမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ ဆမ်ပီဒရို ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် မိန့်ခွန်းပြောစဉ်တွင် ဆာရာက သူ့အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားထက် ကလေးအထူးကုတစ်ယောက် ဖြစ်ချင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆာရာသည် ဖိလစ်ပိုင်တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ==နိုင်ငံရေးသမားဘဝ== ===မြို့တော်ဝန်=== ဖခင်ဖြစ်သူ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေးသည် ဒါဗိုမြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၂၀၀၇ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်အထိ အရွေးချယ်ခံရစဉ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဆာရာကလည်း ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ဒါဗိုမြို့သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီးမြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၀မှ ၂၀၁၃အထိ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်စဉ်က ဖခင် ဒူတာတေးမှာ ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဖြစ်သည်။၂၀၁၃မှ ၂၀၁၆အထိ ဆာရာသည် ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဖြစ်နေချိန်တွင် မြို့တော်ဝန်မှာ ဖခင် ဒူတာတေးဖြစ်သည်။၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူမှာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဆာရာမှာ ဒါဗိုမြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဖြစ်သွားပြီး ဆာရာမှာ မြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့ပြန်သည်။ ===အနာဂတ် အလားအလာများ=== ဖခင်ဖြစ်သူ ဒူတာတေး သမ္မတဖြစ်ပြီး ၂နှစ်အကြာတွင် သူ့အနေဖြင့် သမီးဖြစ်သူ ဆာရာကို ၎င်း၏ သမ္မတနေရာကို ဆက်ခံသူအဖြစ် မျှော်မှန်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖခင်မှပြောကြားပြီး ၂လအကြာတွင် ဆာရာသည် ဒူတာတေး၏ နိုင်ငံရေးမိတ်ဆွေများ၊ ထောက်ခံသူများနှင့်အတူ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် သမ္မတလောင်းအဖြစ် အလားအလာရှိသူများစာရင်းတွင် ထိပ်ပိုင်းမှ ပါလာသော်လည်း ဆာရာက သူ့အနေဖြင့် သမ္မတထက် မြို့တော်ဝန်အဖြစ်သာ ဝင်အရွေးခံမည်ဖြစ်ကြောင်း အစောပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကောက်ခံသော စစ်တမ်းအရ သမ္မတအဖြစ် ရေပန်းစားမှု ၂၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ပြီး စစ်တမ်း၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလတွင် ကောက်ခံသော စစ်တမ်းအရ ၂၀ရာခိုင်နှုန်းသို့ ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |title=ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ၏သမီးကို ၂၀၂၂သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိပ်ဆုံးမှရွေးချယ်ထား |url=http://www.mdn.gov.mm/newspaper/public/ebooks/read/6821#14}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၇၈||}} [[ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံရေးသမားများ]] cbb58zzpb0ntavdv1nmlzo922ca0k3c 0 218806 1037330 845847 2026-06-11T04:06:12Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037330 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | status = CR | status_system = IUCN3.1 | status_ref = <ref name=IUCN>{{Cite iucn | author = BirdLife International | title = ''Emberiza aureola'' | volume = 2017 | page = e.T22720966A119335690 | date = 2017 | doi = 10.2305/IUCN.UK.2017-3.RLTS.T22720966A119335690.en | access-date = 15 January 2018}}</ref> | image = Yellow-breasted bunting in Nepal 02 -Cropped.jpg | image_caption = [[နီပေါနိုင်ငံ]]တွင် တွေ့ရသော စာဝါကျားငှက် | taxon = Emberiza aureola | authority = [[:en:Peter Simon Pallas|Pallas]], 1773 }} [[File:Emberiza aureola MHNT.ZOO.2010.11.219.21.jpg|thumb|''Emberiza aureola'']] '''စာဝါကျားငှက်''' (''Emberiza aureola'') သည် [[စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ|စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်]] ငှက်[[မျိုးစိတ်]]တစ်ခုဖြစ်ပြီး [[အာရှတိုက်]]မြောက်ပိုင်း၊ [[ရုရှားနိုင်ငံ]]တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အလျား {{convert|14|မှ|16|cm|abbr=on}} ရှိပြီး အလေးချိန် {{convert|17|မှ|26|g|1|abbr=on}} ရှိသည်။<ref name = "Brazil"/> ယင်းငှက်ကို ၂၀၀၄ မတိုင်ခင်ထိ [[နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း]]မှ [[မျိုးသုဉ်းမှုအန္တရာယ်ကျရောက်ခြင်းမရှိနိုင်သေးသော မျိုးစိတ်|မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရမှုအနည်းဆုံးမျိုးစိတ်]]အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော်လည်း ငှက်ကောင်ရေ တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာမှုကြောင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် [[မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်|မျိုးသုဉ်းရန် အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ရသော မျိုးစိတ်]]အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။<ref name=IUCN/> ဤငှက်မျိုးစိတ်ကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဆောင်းခိုကာလအတွင်း အများဆုံးဖမ်းဆီးကြသည်။<ref name="IBT"/><ref name = "Eleven"/> စာဝါကျားငှက်များသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ]]တွင် စပါးပင်နှင့် ရေစပ်စပ်ရှိနေသော wetlands နေရာမျိုးတွင် အများဆုံးနေထိုင်ကျက်စားပြီး [[ကချင်ပြည်နယ်]]၊ အင်းတော်ကြီးကုန်းတွင်းပိုင်း၊ ကွင်းပြင်များနှင့် လယ်ကွင်းများတွင် အများဆုံးတွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် [[ပုဂံမြို့]]အနီးတစ်ဝိုက်နှင့် [[ဧရာဝတီတိုင်း]]၊ [[မအူပင်မြို့]]၊ [[ဝါးခယ်မမြို့ ]]များတွင် တွေ့နိုင်ကာ [[တနင်္သာရီတိုင်း]]၊ [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[ရခိုင်ပြည်နယ်]]နှင့် [[ချင်းပြည်နယ်]]မှ [[နတ်မတောင်]]ဒေသများတွင်မူ မှတ်တမ်း မရရှိဖူးကြောင်း သိရသည်။ စာဝါကျားငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှစ၍ မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ရှိသော မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့ပြီး ငါးနှစ်ခန့်အကြာတွင် မျိုးသုဉ်းရန် အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ရသောအဆင့်သို့တစ်ဆင့် တက်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ စာဝါကျား ငှက်မျိုးစိတ်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အကောင်ရေ နှစ်သိန်းခန့် တွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၁၂၀ မှ ၆၀၀ ကြားသာ တွေ့နိုင်တော့ကြောင်း [[IUCN အနီရောင်စာရင်း]]တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။ စာဝါကျားငှက်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ၆၁ ကောင်၊ ပုဂံတွင် ၁၀ ကောင်ကျော် မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ပြီး အင်းလေး၊ [[အင်းတော်ကြီး]]၊ [[ကလောမြို့]]နှင့် အခြားဒေသအချို့တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။<ref name = "Eleven"/> မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခင်က စာဝါကျားငှက်ကို ပေါများစွာတွေ့ရှိရသော်လည်း လှောင်ချိုင့်တွင်မွေးရန် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း၊ ဘုရားတွင် ဘေးမဲ့လွှတ်ရန် ဖမ်းဆီးခံရခြင်း၊ စာကလေးကြော်ပြုလုပ်ရန် အခြားစာကလေးငှက်များနှင့် ရောနှော၍ ဖမ်းဆီးခံရခြင်းတို့ကြောင့် ငှက်ကောင်ရေ လျော့နည်းလျက်ရှိပြီး<ref name = "Eleven"/> မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး အန္တရာယ်ရှိသည့် ငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။<ref name = "MMT"/> ယင်းငှက်သည် အုပ်စုလိုက်နေတတ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အောက်တိုဘာလမှ ဧပြီလအထိ ခြောက်လကြာ နေထိုင်တတ်သည်။ စာဝါကျားငှက်သည် [[သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန]]၊ [[သစ်တောဦးစီးဌာန]]၏ အမိန့်ထုတ်ပြန်ချက်များအရ လုံးဝကာကွယ်ထားသည့် ငှက်မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်။<ref name = "MMT"/> ==ကိုးကား== {{Reflist | refs = <ref name = "Brazil">{{cite book | title = Birds of East Asia | first = Mark | last = Brazil | publisher = Christopher Helm | location = London, UK | year = 2009 | isbn = 978-0-7136-7040-0 | url = https://books.google.com/books?id=7-GgBoivL70C&pg=PA488 | page = 488}}</ref> <ref name = "IBT">{{cite web | url = http://www.ibtimes.co.uk/hunted-china-abundant-bird-species-could-be-wiped-out-like-passenger-pigeons-1505147 | title = abundant bird species could be wiped out like passenger pigeons | access-date = 9 June 2015 }}</ref> <ref name = "MMT">{{cite web | url = https://myanmar.mmtimes.com/news/122714.html | title = လှောင်ချိုင့်စံ ရှားပါးမျိုးစိတ် | publisher = ''[[Myanmar Times]]'' | date = 2 May 2019 | access-date = 29 October 2021 | archive-date = 29 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211029043036/https://myanmar.mmtimes.com/news/122714.html }}</ref> <ref name = "Eleven">{{cite web | url = https://news-eleven.com/article/60385 | title = မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိသော စာဝါကျားငှက်အား ထိန်းသိမ်းမည့်နိုင်ငံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စတင်ပါဝင်မည် | publisher = ''Eleven Media Group'' | date = 3 December 2018 | access-date = 29 October 2021 | archive-date = 29 October 2021 | archive-url = https://web.archive.org/web/20211029043031/https://news-eleven.com/article/60385 | url-status = dead }}</ref> }} [[ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြောက်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ]] j8vdceq4ktqqatc3d5cpff0gpppro4j 0 225744 1037268 866338 2026-06-10T14:27:11Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037268 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ဦးခင်ရွှေ | image = | caption = | birth_date = {{birth date and age|1951|12|21}} | death_date = | death_place = | nationality = မြန်မာ | occupation = ဇေကမ္ဘာကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌ | spouse = ဒေါ်စန်းစန်းကြွယ် | parents = | relatives = ဇေသီဟ၊ဇေဇင်လတ် }} '''ဦးခင်ရွှေ''' (၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၁ မွေးဖွား)<ref>{{cite web |title=Khin Shwe – FWP RESEARCH |url=https://www.fwpresearch.com/en/portfolio/khin-shwe/ |access-date=24 မတ် 2022 |archive-date=23 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220123031517/https://www.fwpresearch.com/en/portfolio/khin-shwe/ }}</ref> သည် မြန်မာနိုင်ငံသားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇေကမ္ဘာကုမ္ပဏီဖြင့်  လူသိများသလို ကျိုက်ထီးဆောင်းဆရာတော်နှင့် တပည့်ဒါယကာပြုထားခြင်းဖြင့်လည်း ထင်ရှားသည်။ == စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ခြင်း == ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း၊စက်မှုဇုန်လုပ်ငန်း၊ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ ပုဂ္ဂလိကပြတိုက်လုပ်ငန်း စသည့်လုပ်ငန်းများအားလုပ်ကိုင်သည့်အပြင် မြန်မာ့အသေးစားနှင့်အလတ်စားဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ နာယကတစ်ဦး၊ ရှယ်ယာရှင်လည်းဖြစ်သည်။ စစ်အာဏာရှင်လက်ထက်အတွင်း စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ စောင့်မကြည့်ရှုမြှောက်စားခြင်းခံရပြီး မြောက်မြားစွာသောစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများဖြင့် ကြီးပွားချမ်းသာလာသော ဦးခင်ရွှေသည် ခရိုနီတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားကာ သတင်းမီဒီယာများကပါ ထိုအတွင်းဖော်ပြကြသည်။<ref>{{cite news |last1=ထက်နိုင်ဇော် |title=ဇေကမ္ဘာ ခင်ရွှေ၊ ပတ္တမြားနဂါး နေဝင်းထွန်းနှင့် ခရိုနီတချို့ အခွန်လျှော့ပေးရန် လွှတ်တော်တွင် တောင်းဆို |url=https://burma.irrawaddy.com/business/2014/03/11/56085.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=ဧရာဝတီ |date=11 မတ် 2014}}</ref> ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်နှင့် နီးကပ်သောဆက်ဆံရေးရှိပြီး ၎င်းကိုယ်တိုင်က ဦး[[ခင်ညွန့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ခင်ညွှန့်]]အား ဆရာသမားတစ်ဦးအဖြစ်မှတ်ယူကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုထားကာ ဦးခင်ညွှန့်ထောင်မှ ပြန်လွတ်ပြီးနောက် အထောက်အပံ့အကူအညီများအား ဆက်တိုက်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=ခင်ဦးသာ |first1= |title=ဦးခင်ညွန့်ကို ဦးခင်ရွှေ ကျေးဇူးဆပ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/02/29/6681.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=ဧရာဝတီ |date=29 ဖေဖော်ဝါရီ 2012}}</ref> စစ်အာဏာရှင်လက်ထက် မြောက်မြားစွာသော စီးပွားရေးအခွင့်အလှမ်းများအား ရရှိခဲ့သည့် အပြင် လယ်ယာမြေများကိုလည်း ရရှိခဲ့၍ ၂၀၁၀မှ ၂၀၁၅အထိ မကြာခဏဆိုသလို မင်္ဂလာဒုံမှ လယ်သမားများနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့ကာ ဆန္ဒပြမှုများအား ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite news |title=ဇေကမ္ဘာ ဦးခင်ရွှေကို တရားစွဲပြီ |url=https://www.rfa.org/burmese/news/zaykabar-ukhinshwe-naymyowai-03062013104048.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=Radio Free Asia |language=en}}</ref> == နိုင်ငံရေးလောကထဲဝင်ရောက်ခြင်း == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ခုနှစ်အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]မှတဆင့်  [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]]ကိုယ်စားပြုကာ နိုင်ငံရေးလောကထဲဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး<ref>{{cite news |title=ဇေကမ္ဘာ ဦးခင်ရွှေ ကြံ့ခိုင်ရေး ပါတီ က နေ အရွေးခံမယ် |url=https://www.bbc.com/burmese/burma/2010/09/100903_biztycoon_usdp |access-date=24 မတ် 2022 |work=BBC News မြန်မာ |date=3 စက်တင်ဘာ 2010 |language=my}}</ref> ၂၀၁၀မှ ၂၀၁၅ခုနှစ် အထိ တွံ့တေး၊ကော့မှူး၊ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်များ၏ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဇေကမ္ဘာ ဦးခင်ရွှေရဲ့ နိုင်ငံရေးအမြင် သုံးသပ်ချက် |url=https://burmese.voanews.com/a/news-analysis-01-26-2011/1245415.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=ဗွီအိုအေ|language=my}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁]]၅ခုနှစ် တွင်မူ မူလမဲဆန္ဒနယ်နေရာမှနေ၍ နောက်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲထပ်ဝင်ခဲ့သော်လည်း အနိုင်မရဘဲ ပြိုင်ဘက် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]]ကိုယ်စားလှယ်ကို အပြတ်အသတ်ရှုံးနိမ့်သွားပြီးနောက် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူကာ ထင်ရှားသော စေတီ၊ပုထိုးများအား ထီးတော်တင်ခြင်း၊ပြင်ဆင်ခြင်း၊ထင်ရှားသော သံဃာတော်များအား လှူဒါန်းခြင်းစသည့် ဘာသာရေးပဲ လုပ်တော့မည်ဟု ၎င်းကထုတ်ဖော်ပြောခဲ့ဖူးသည်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကာလထဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထောက်ခံကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့၍  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ၏ ခေါ်ယူသတိပေးခြင်းကို ခံခဲ့ရကာ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ပါတီမှ နုတ်ထွက်သွားသည်။<ref>{{cite news |title=USDP Member Khin Shwe Defends His Support for Suu Kyi |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/usdp-member-khin-shwe-defends-his-support-for-suu-kyi.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=The Irrawaddy |date=15 ဇန်နဝါရီ 2016}}</ref> သို့သော်လည်း တစ်ဖက်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၆မှ ၂၀၂၀အထိ  မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးအခြေအနေအပေါ် တောက်လျှောက်ဝေဖန်ထောက်ပြခြင်းနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ မျက်ရည်တောက်တောက်ကျနေသည့် အခြေအနေရောက်နေပြီဟု မှတ်ချက်ပြုပြောဆိုခြင်းများရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=လက်ရှိအချိန်တွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ မျက်ရည်တောက်တောက်ကျရသည်အထိ အခက်အခဲများရှိနေကြောင်းနှင့် တစ်လလျှင် အလုပ်သမားလစာ ကျပ်သိန်းနှစ်သောင်းအတွက် ခေါင်းခဲနေရကြောင်း ဇေကမ္ဘာဦးခင်ရွှေ ပြောကြား |url=https://news-eleven.com/article/129994 |access-date=24 မတ် 2022 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |accessdate=23 March 2022 |archivedate=23 August 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190823025237/https://news-eleven.com/article/129994 }}</ref><ref>{{cite news |title=တစ်စခန်းထဦးမည့် စီးပွားရှင်တို့အသံ |url=https://thevoicejournal.com/archives/20962 |access-date=24 မတ် 2022 |work=The Voice Journal |language=my }}{{Dead link|date=May 2022 }}</ref> ၂၀၁၅နောက်ပိုင်းတွင်မူ နှစ်ပေါင်းများစွာဆက်ဆံလာသော စစ်တပ်နှင့် သယဇာတဖြစ်မှုမရှိတော့ဘဲ ၎င်း၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများထဲက ကြီးမားသော စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည့် မြရိပ်ညိုစီမံကိန်းပြန်သိမ်းခံခဲ့ရသလို၊NLDစိုးမိုးသော လွှတ်တော်တွင်လည်း NLDအမတ်များ၏ထောက်ပြဝေဖန်မှုကို အကြီးအကျယ်ခံခဲ့ရကာ လှိုင်သာ-တွံတေး-ကော့မှူး-ကွမ်းခြံကုန်း လမ်းပိုင်း လုပ်ပိုင်ခွင့်အား လက်လွတ်ခဲ့ရသည့်နည်းတူ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အစိုးရက ၎င်းနှစ်ရှည် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရ ရန်ကုန်မြို့ ကန်တော်ကြီးရှိ ကရဝိတ်ကို ငှားရမ်းခွင့် သက်တမ်းတိုးမပေးဘဲ စာချုပ်ဖျက်ပစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Tycoon seeks Shwe Mann’s help over halted project |url=https://www.frontiermyanmar.net/en/tycoon-seeks-shwe-manns-help-over-halted-project/ |access-date=24 မတ် 2022 |work=Frontier Myanmar |date=8 ဇွန် 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Deputy Minister Tells Tycoon to Finish Yangon Road Project by May or Lose Concession |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/deputy-minister-tells-tycoon-finish-yangon-road-project-may-lose-concession.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=The Irrawaddy |date=29 ဇန်နဝါရီ 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=Myanmar Military Shuts Down Chinese-Contracted $500M High-Rise Project |url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/myanmar-military-shuts-chinese-contracted-500m-high-rise-project.html |access-date=24 မတ် 2022 |work=The Irrawaddy |date=4 အောက်တိုဘာ 2018}}</ref><ref>{{cite news |title=ဇေကမ္ဘာကုမ္ပဏီ |url=https://www.myanmar-now.org/mm/topics/2297 |access-date=24 မတ် 2022 |work=Myanmar NOW |language=my}}</ref> ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းနှင့် ၎င်း၏မိသားစုသည် နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်များအပေါ် ဝေဖန်ထောက်ပြကြသူများထဲ မပါဝင်ဘဲ ရှေးဟောင်းပြတိုက်ဖွင့်လှစ်ရေးကိစ္စကိုသာ လုံးပန်းနေခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=Myanmar's preservation man pursues dream museum |url=https://asia.nikkei.com/Life-Arts/Arts/Myanmar-s-preservation-man-pursues-dream-museum |access-date=24 မတ် 2022 |work=Nikkei Asia}}</ref> == ဖမ်းဆီးခံရခြင်း == ယခင်၂၀၁၄ခုနှစ်က ငှားရမ်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သော စစ်တပ်ပိုင်မြေနေရာ မြရိပ်ညိုဟိုတယ်ဝင်းငှားရမ်းခအား အကျေအလည်မပေးသွင်းခြင်း၊မြေငှားသူ၏သဘောတူခွင့်ပြုချက်မယူဘဲ တရုတ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့်ပူးပေါင်းပြီး ကြီးမားသောမြေပြင်ခြင်း၊ ဝင်းအတွင်းရှိ ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်ဟောင်း၏ အိမ်တော်အပါအဝင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦးအချို့အား ဖြိုဖျက်ခဲ့သည်ဆိုသော စသည်စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကျော်မိုးက တရာလိုလုပ်ကာ ဖွင့်ခဲ့သည့်အမှုနှင့် ပတ်သတ်ပြီး ဦးခင်ရွှေနှင့်သားဖြစ်သူ ဇေသီဟတို့အား ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ရက် ည၇နာရီခန့်တွင် ဖမ်းဆီးကာ မတ်လ ၂၂ရက်တွင် အင်းစိန်ထောင်သို့ ပို့ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=ဇေကမ္ဘာပြတိုက်ပိုင်ရှင် ဦးခင်ရွှေနှင့်သားဖြစ်သူ ဇေသီဟတို့အား ၂၀၁၅ ခုနှစ်ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံများကာကွယ်ထိန်းသိမ်းရေးဥပဒေပုဒ်မ - ၂၄ ဖြင့် အမှုဖွင့်ပြီး အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်သို့ ပို့ဆောင်ထား |url=https://news-eleven.com/article/227947?fbclid=IwAR1U8bRk4fTIGuQDe0aQMONNjORfS2H2zX6qyU7d3ORqxkUAh8ubtDTGR1U |access-date=24 မတ် 2022 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |accessdate=23 March 2022 |archivedate=23 March 2022 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20220323082149/https://news-eleven.com/article/227947?fbclid=IwAR1U8bRk4fTIGuQDe0aQMONNjORfS2H2zX6qyU7d3ORqxkUAh8ubtDTGR1U }}</ref> ယင်းအပြင် ၎င်း၏ ဇေကမ္ဘာပြတိုက်ကိုလည်း မတ်လ၂၃ရက်တွင် စစ်တပ်က ချိတ်ပိတ်ခဲ့သည်။ယင်းနောက် သူ နှင့် သားဖြစ်သူ ဇေသီဟ တို့ကို တရားရုံးက ထောင်ဒဏ်ချမှတ်သည်။အင်းစိန်ထောင် အတွင်းထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသည့် ၎င်းသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် လွတ်ငြိမ်းဖြင့် ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/khinshwe-zaykabar-09292024022642.html|title=ဇေကမ္ဘာ ဦးခင်ရွှေ အင်းစိန်ထောင်က ပြန်လွတ်လာ|work=RFA Burmese|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၂၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၄ }}</ref> သားဖြစ်သူ ဇေသီဟ မှာမူ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၂ရက်တွင် ပြန်လွတ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c3dk43r3y9no|title=ဧဒင် ဦးချစ်ခိုင် နဲ့ လုပ်ငန်းရှင်တချို့ ပြန်လွတ်|work=BBC Burmese|access-date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၅|date=၁၂ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> == မိသားစုဘဝ == ဇနီးမှာဒေါ်စန်းစန်းကြွယ် ဖြစ်ပြီး၊သားသမီးနှစ်ဦးရှိကာ သားဖြစ်သူမှာ ဇေသီဟ ဖြစ်ပြီး သမီးဖြစ်သူမှာ ဇေဇင်လတ် ဖြစ်သည်။ သားဖြစ်သူ၏ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် [[နန္ဒာလှိုင်]] ဖြစ်ပြီး၊သမီးဖြစ်သူ၏ အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရ [[ရွှေမန်း၊ ဦး|ရွှေမန်း]]၏သား [[တိုးနိုင်မန်း]] ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၁၉၅၁ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] 5o8ef0t6cmw8219h4yqt89mjucbzrgd 0 228730 1037476 947412 2026-06-11T11:40:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037476 wikitext text/x-wiki {{Infobox district |name = ပလက်ဝခရိုင် |pushpin_map = မြန်မာနိုင်ငံ |pushpin_label_position =left |pushpin_map_caption = |settlement_type = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရိုင်များ|ခရိုင်]] |image_skyline = |image_map = Paletwa district in Chin state.svg |map_caption = ချင်းပြည်နယ်အတွင်းတည်နေရာ |subdivision_type = [[အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံများစာရင်း|နိုင်ငံ]] |subdivision_name = {{flagcountry|Burma}} |subdivision_type1 = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဒေသများ|ပြည်နယ်]] |subdivision_name1 = {{flag|ချင်းပြည်နယ်}} |subdivision_type2 = [[မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်များ|မြို့နယ်ပေါင်း]] |subdivision_name2 = ၁ |subdivision_type3 = မြို့တော် |subdivision_name3 = [[ပလက်ဝမြို့]] |unit_pref = Imperial |area_total_km2 = |population = |population_as_of = |population_footnotes = |population_density_km2 = auto |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = MM |latNS = N |latd = 21 |latm = 18 |lats = |longEW = E |longd = 92 |longm = 51 |longs = |timezone = [[မြန်မာစံတော်ချိန်]] |utc_offset = +6:30 |elevation_footnotes = |elevation_m = |elevation_ft = |website = |footnotes = }} '''ပလက်ဝခရိုင်''' ({{lang-en|Paletwa District}})သည် [[ချင်းပြည်နယ်]] တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မှ အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ==ပါဝင်သောမြို့နယ်များ== [[File:Paletwa district.svg|thumb|ပလက်ဝခရိုင်မြို့နယ်များ {{legend|#E31A1C|ပလက်ဝမြို့နယ်}}]] ပလက်ဝခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။<ref name="chm">{{cite web|url=https://mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17845|title=ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ခရိုင်အမည်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခြင်း|access-date=22 June 2022|archive-date=5 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240305052852/https://mlis.gov.mm/lsScPop.do?lawordSn=17845}}</ref> *[[ပလက်ဝမြို့နယ်]] **[[ပလက်ဝမြို့]] **[[ဆမီးမြို့]] ==သမိုင်းကြောင်း== ယခင်က မင်းတပ်ခရိုင်တွင် [[မင်းတပ်မြို့နယ်]]၊ [[ကန်ပက်လက်မြို့နယ်]]၊ [[မတူပီမြို့နယ်]]နှင့် [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်​တော် ပထမအကြိမ် လွှတ်တော်သက်တမ်းအတွင်း ပလက်ဝမြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်မှ ပလက်ဝမြို့နယ်အား ခရိုင်အဆင့်တိုးမြှင့်ရန် အစီအစဉ်ရှိမရှိ မေးမြန်းခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ပြည်နယ်အစိုးရ]]အား သဘောထားတောင်းခံသည်။ သို့သော် [[ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်|ပြည်နယ်လွှတ်တော်]]တွင် ပလက်ဝကို ခရိုင်အဆင့်မြှင့်ရန် သင့်မသင့် မဆွေးနွေးဘဲ မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များအနက် မည်သည့်မြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့်မြှင့်ရန် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ မတူပီမှ ၁၁ မဲ၊ ပလက်ဝမှ ၉ မဲရရှိခဲ့သည်။ [[သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန|နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး]]မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မင်းတပ်ခရိုင်ကို မူလ ၄ မြို့နယ်မှ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သော မင်းတပ်ခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်တို့ပါဝင်သော မတူပီခရိုင်အဖြစ် ခရိုင်(၂)ခုပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်းကို မှတ်တမ်းတင်ရန် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ထံသို့ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထို့​ကြောင့် ချင်းပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၄)ခုအထိ ရှိလာခဲ့သည်။ သို့သော် တစ်နှစ်အကြာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အထိ မြေနေရာအခက်အခဲကြောင့် ခရိုင်အဆင့်ရုံးနှင့်ဝန်ထမ်းများ ခန့်အပ်ထားနိုင်ခြင်းမရှိသေးဘဲ မြို့နယ်ရုံးများတွင်သာ ယာယီဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/120845|title=မတူပီမြို့နှင့် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် ခရိုင်ရုံး တည်ဆောက်ရန် လျာထားမှုကို သဘောမတူဘဲ မြို့၏ စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ်အတွင်း၌သာ ဆောက်လုပ်ရန် လိုလားကြောင်း ဒေသခံများက ရန်ကုန်မြို့၌ သတင်းစာ ရှင်းလင်း|publisher=အီလဲဗင်း သတင်းစာ|accessdate=|archive-date=5 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221005180410/https://news-eleven.com/article/120845|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/138573|title=ပလက်ဝမြို့နယ်အား မတူပီခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းမဖွဲ့စည်းရန် ချင်းပါတီတောင်းဆို|publisher=ဒီဗွီဘီ]|accessdate=}}</ref><ref>{{cite web|url=http://weeklyheadline.com/news/1111168/|title=မတူပီခရိုင်ဖွဲ့စည်းရေး မြေနေရာအခက်အခဲကြောင့်ကြန့်ကြာ|accessdate=|archivedate=28 July 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190728161458/http://weeklyheadline.com/news/1111168/}}</ref> ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင်မှ [[မတူပီခရိုင်]] မှ ပလက်ဝမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဆင့် တိုးမြှင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{ချင်းပြည်နယ်}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်]] tfmen2ojzsg0p52hcsojh23pp0o81r3 0 235317 1037454 831056 2026-06-11T10:35:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037454 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=နီလာသိန်း|image=Nilar-thein.jpg|alt=|caption=Nilar Thein shortly after her release in 2012|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1972|03|04|df=y}}|birth_place=[[ရန်ကုန်]]|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} or {{Death-date and age|Month DD, YYYY|Month DD, YYYY}} (death date then birth date) -->|death_place=|nationality=မြန်မာ|education=|years_active=|party=|parents=ဦးသိန်း၊ ဒေါ်အေးမူ|spouse=[[ကျော်မင်းယု]]|children=နေခြည်မင်းယု|other_names=|known_for=|occupation=|awards=|criminal_charge=|criminal_penalty=|criminal_status=}} '''နီလာသိန်း''' (၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့ ဖွား) သည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ [[၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများ]] အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင် ကိုဂျင်မီ(ခ)ကို[[ကျော်မင်းယု]]၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myanmar-now.org/mm/news/12135|title=“တရားတဲ့သူသာ နိုင်ကြေး”- ဂျင်မီ|work=Myanmar Now|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၃၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ }}</ref> နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ကာ သူမကို နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့က ယုံကြည်ချက်ကြောင့် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသူတစ်ဦး အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။<ref>{{cite web|url=http://www-secure.amnesty.org/fr/node/5954|title=Myanmar activist at risk of torture|work=Amnesty International|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၆ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၈|archive-date=2 September 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110902190020/http://www-secure.amnesty.org/fr/node/5954}}</ref> == သမိုင်းကြောင်း == နီလာသိန်းသည် သူမ၏ အနာဂတ်ခင်ပွန်းဖြစ်သူ [[ကျော်မင်းယု]] (ကိုဂျင်မီ) နှင့်အတူ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၈၈၈၈]] အရေးတော်ပုံတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် သူမသည် ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့် ထောင် နှစ်လ အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် သာယာဝတီအကျဉ်းထောင် ဆန္ဒပြပွဲများ စီစဉ်မှုအတွက် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ထောင်ဒဏ် ဆယ်နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ကျော်မင်းယုနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဆန္ဒပြပွဲများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် နီလာသိန်းလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၀) ရက်နေ့တွင် နီလာသိန်းသည် ရန်ကုန်ရှိ အခြားသော နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားအချို့နှင့်အတူ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သူမနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူအပါအဝင် ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများအဖွဲ့မှ ကိုဌေးကြွယ်၊ မမီမီ နှင့် အခြားသော တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၁၀ ဦးတို့မှာ “အီလက်ထရွန်နစ်ကို တရားမဝင်အသုံးပြုခြင်း” နှင့် “တရားမဝင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခြင်း” အစရှိသည့် စွပ်စွဲချက်များဖြင့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က ဆယ့်လေးဦးစလုံး သရက်အကျဉ်းထောင်တွင် ထောင်ဒဏ် ၆၅ နှစ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/a-27-2008-09-13-voa1-93539509/1236681.html|title=နီလာသိန်း ဖမ်းဆီးမှု လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ စိုးရိမ်|work=VOA|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၁၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၈ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/archive-news/item/news-1293.html|title=ထောင် ၆၅ နှစ် ကျခံရသူ မနီလာသိန်း ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်း|work=BNI|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၉ }}</ref>နီလာသိန်းနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကိုဂျင်မီတို့သည် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများအား အစုလိုက်အပြုံလိုက် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထောင်မှ ပြန်လွတ်ပြီးနောက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ လက်ပံတန်းကျောင်းသားသပိတ် ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် ရန်ကုန် သမိုင်းလမ်းဆုံတွင် ၂၀၁၅ခုနှစ် ဖေဖေါ်ဝါရီလအတွင်းက ဆန္ဒပြခဲ့မှုဖြင့် ၂၀၁၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mizzimaburmese.com/article/11603|title=မရမ်းကုန်းမြို့နယ်မှူးကို ပြန်တရားစွဲမည်ဟု ၈၈ငြိမ်းပွင့်မှ မနီလာသိန်းကပြော|work=Mizzimaburmese|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/nilar-thein-arrested-again/3204794.html|title=၈၈ မနီလာသိန်း ဖမ်းဆီးခံရ|work=VOA|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ }}</ref>၂၀၁၉ ခုနှစ်မေလ ကလည်း ဒေါင်းတို့မျိုးဆက် သံချပ်အဖွဲ့နှင့်<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/124274|title=ဒေါင်းတို့မျိုးဆက်ရုံးချိန်းတစ်ခုတွင် ရုန်းရင်းဆန်ခတ်ဖြစ်ပွားမှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခံရသည့် မနီလာသိန်း အပါအဝင် ငါးဦးအနက် လေးဦးကို အာမခံပေး|work=Eleven|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၂၃ ဇူလိုင် ၂၀၁၉|archive-date=28 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221128072914/https://news-eleven.com/article/124274|url-status=dead}}</ref> စပ်လျဉ်းပြီး ခေတ္တထိန်းသိမ်းခံရသည့် ဖြစ်စဉ်လည်းရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/program_2/88generation-05212019163438.html|title=မနီလာသိန်း အာမခံနဲ့ ပြန်လွတ်လာ|work=RFA|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၁ မေ ၂၀၁၉ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/nyi-la-thein-88-release-/4926978.html|title=၈၈ မနီလာသိန်း ဗိုလ်တထောင် ရဲစခန်းမှာ ခေါ်ယူစစ်ဆေးခံရ|work=VOA|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၂ မေ ၂၀၁၉ }}</ref>၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နီလာသိန်း တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးဂျင်မီ၏ ရုပ်အလောင်းမတွေ့မချင်း နာရေး လုပ်သွားမှာ မဟုတ်ဘဲ စစ်အာဏာရှင်စနစ် အမြစ်ဖြတ်တိုက်ထုတ်နိုင်ဖို့ ရန်ငါပြတ်ကြစေဖို့ တိုက်တွန်းကြောင်း ပြောစကားသည်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://burmese.dvb.no/archives/545068|title=၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ဦးဂျင်မီအတွက် နာရေး လုပ်မည် မဟုတ်၊ ရန်ငါပြတ်ကြရန် ဇနီးဖြစ်သူ မနီလာသိန်း တိုက်တွန်း|work=DVB|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-62278077|title=အလောင်းမရ၊ အရိုးပြာမပေး၊ သေဆုံးနေ့ အတိကျမသိခဲ့ရတဲ့ သေဒဏ်ပေးမှု|work=BBC Burmese|access-date=၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ }}</ref> == ရရှိခဲ့သည့်ဆုများ == ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား စုစုနွေး နှင့် မဖြူဖြူသင်း တို့နှင့်အတူ နီလာသိန်း Homo Homini ဆု ချီးမြှင့်ခံရသည်။ == မိသားစုဘဝ == နီလာသိန်းသည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကျော်မင်းယု နှင့် သမီးတစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] cj2y1kov0zcie1yg9pxai782aimxl42 0 235365 1037344 813228 2026-06-11T05:09:45Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037344 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|company_name=ဆောက်လုပ်ရေး၊ အိမ်ရာနှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် <br /><small>Construction, Housing and Infrastructure Development Bank </small>|company_logo=|company_type=အများပိုင်|slogan=အိမ်ရာဖွံ့ဖြိုး စီးပွားတိုး စိတ်ချမှန်ကန် CHID Bank|image=|foundation=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၁၃|location=[[ရန်ကုန်]]၊ {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}}|key_people=ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတာဝန်ပေးသူ|num_employees=|industry=[[ဘဏ်]]|products=|operating_income=|homepage=}} [[ဖိုင်:CHID BANK.jpg|thumb|ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းပေါ်ရှိ CHID BANK အားမြင်တွေ့ရစဉ်]] ဆောက်လုပ်ရေး၊ အိမ်ရာနှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးရေး ဘဏ်<ref>{{Cite web |title=မော်ကွန်းတင်ပြီးမိတ္တူ |url=https://www.cbm.gov.mm/my/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 |access-date=29 November 2022 |archive-date=3 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003055430/https://www.cbm.gov.mm/my/content/%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%AC%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%97%E1%80%9F%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%80%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%81%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%B7%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%AF%E1%80%91%E1%80%AC%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%B1%E1%80%AC-%E1%80%95%E1%80%AF%E1%80%82%E1%80%B9%E1%80%82%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%80%E1%80%98%E1%80%8F%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BB%E1%80%AC%E1%80%B8 }}</ref> ({{lang-en|Construction, Housing and Infrastructure Development Bank}}; အတိုကောက် '''CHID Bank''')သည် မြန်မာနိုင်ငံ [[ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန|ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန]] ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးဌာန၏ မတည်ရင်းနှီးငွေပါ ထည့်ဝင်ထားသော ဘဏ်လည်းဖြစ်သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်အားအမှတ်(၆၀)၊ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း == အဆိုပါဘဏ်သည် ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်ရှိကာ ကုမ္ပဏီမှတ်ပုံတင်အမှတ် (၅၇၀/၂၀၁၃-၂၀၁၄) ကို အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကပူးပေါင်း၍ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် လက်ခံရယူသည်။ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အများပိုင် ကုမ္ပဏီ လီမိတက်အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခြင်းဖြင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်သည် ဆောက်လုပ်ရေး၊ အိမ်ရာနှင့် အခြေခံ အဆောက်အအုံဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်အား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု သို့မဟုတ် ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လုပ်ငန်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရန် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းလိုင်စင်ချထားပေးခြင်း၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက် နေ့တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ် လုပ်ငန်းလိုင်စင်ကို ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၇၆ အရ အထက်ဖော်ပြပါ လိုင်စင်များကို မြန်မာနိုင်ငံတော် ဗဟိုဘဏ်ထံ အပ်နှံခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းများ ဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၁ အရ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဘဏ်လုပ်ငန်း လိုင်စင်အသစ် ကို ဗဟိုဘဏ်မှ ထုတ်ပေးခဲ့သည်။၂၀၁၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်၊ မြန်မာ့စီးပွားရေး မူဝါဒအရ အိမ်ရာကဏ္ဍသာမက လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၊ လမ်းတံတားနှင့် လူမှုအခြေခံအဆောက်အအုံများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို ဘဏ်မှ ငွေကြေးပံ့ပိုးကူညီရန် ထည့်သွင်းထားသောကြောင့် မူရင်းအမည် CHD Bank အစား ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ရက်တွင် CHID Bank ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။<ref name="CHID">{{Cite web|url= https://chid.com.mm/about|title= CHID Bank about at|access-date= 29 November 2022|archive-date= 29 November 2022|archive-url= https://web.archive.org/web/20221129113508/https://chid.com.mm/about}}</ref>တန်ဖိုးသင့်၊ တန်ဖိုးနည်း အိမ်ရာအခန်းများကို နှစ်ရှည်အိမ်ရာချေးငွေဖြင့် ဝယ်ယူသူများအတွက် ချေးငွေများထုတ်ချေးပေးခြင်းအပါအဝင် ဘဏ်လုပ်ငန်းများအား ဆောင်ရွက်သည်။<ref name="Eleven">{{Cite web|url=https://news-eleven.com/article/67804|title=တန်ဖိုးသင့်၊ တန်ဖိုးနည်းအိမ်ရာ အခန်းများကို နှစ်ရှည်အိမ်ရာချေးငွေဖြင့် ဝယ်ယူသူများအတွက် ချေးငွေကာလကို လက်ရှိတွင် ၁၀ နှစ်မှ အများဆုံး ၁၅ နှစ်အထိ ထုတ်ချေးထားသော်လည်း နှစ် ၂၀ အထိ တိုးမြှင့်ထုတ်ချေးရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> <ref name="NewDetail">{{Cite web|url=https://findpropertymm.com/news/416|title=အစကောင်းခဲ့တဲ့ အိမ်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်|access-date=29 November 2022|archive-date=29 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221129113508/https://findpropertymm.com/news/416}}</ref> == ဘဏ်ခွဲများ == ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလကုန်စာရင်းများအရ နေပြည်တော်၊မန္တလေးတိုင်း၊မွန်ပြည်နယ်၊ဧရာဝတီတိုင်း၊မကွေတိုင်းတို့တွင် ဘဏ်ခွဲပေါင်း (၉) ခုဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘဏ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ]] <references /> nyhabnemi6jnsxhpxd9wixl4wjim3q5 0 236442 1037451 947280 2026-06-11T10:21:57Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037451 wikitext text/x-wiki {{Infobox တက္ကသိုလ်|တက္ကသိုလ်အမည်(မြန်မာအက္ခရာ)=နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)|တက္ကသိုလ်အမည်(အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ)=CIVIL SERVICE ACADEMY (UPPER MYANMAR)|ဒေသအခေါ်အမည်=ဇီးပင်ကြီးကျောင်း|တည်ထောင်ခုနှစ်=၁၉၉၈|အမျိုးအစား=နိုင်ငံဝန်ထမ်းများနှင့်သက်ဆိုင်သော|affiliation=[[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့]]|ပါမောက္ခချုပ်=ဦးကျော်စိုး|တည်နေရာ=[[ပြင်ဦးလွင်မြို့ ]]၊ [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]|အဖွဲ့အစည်း=}} [[ဖိုင်:CIVIL_SERVICE_ACADEMY_(UPPER_MYANMAR).jpg|thumb|မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်ကားလမ်းဘေးရှိ တက္ကသိုလ်အဝင်ဝအားမြင်တွေ့ရစဉ်]] နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)<ref>{{cite web|url=https://www.ucsb.gov.mm/upper-list|title=နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)|work=ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207025212/https://www.ucsb.gov.mm/upper-list}}</ref> သည် [[ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့|ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့]] ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ == တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း == [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်]]၊ [[ဇီးပင်ကြီးရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်|ဇီးပင်ကြီး]]ကျေးရွာအနီး၊မန္တလေး- ပြင်ဦးလွင်အဆင်းလမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ [[မန္တလေးမြို့]]မှနေ၍ ၂၄ မိုင် ၅ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ (၉၀၅.၁၀)ဧက ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရတနာပုံဆိုင်ဘာစီးတီး၊ မြောက်ဘက်နှင့်အနောက်မြောက်တွင် ဗဟိုမီးသတ်သင်တန်းကျောင်း၊ ၊အနောက်ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ ရဲအရာရှိ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ ဇီးပင်ကြီးကျေးရွာနှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ပေပင်ကျေးရွာတို့ တည်ရှိသည်။ == သမိုင်းကြောင်း == နိုင်ငံဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)သည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်ပညာပေးသင်တန်းများ သင်ကြားပေးရန် ဖွင့်လှစ်ထားသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ သွားလာရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန်အတွက် နိုင်ငံတော်မှ တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ် ပေးထားသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ယခင်က ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်) အမည်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင်ယခင်က ကျင့်သုံးခဲ့သည့် Old Public Administration မှ ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် လျော်ညီသော New Public Management, New Public Government တို့ကို အထောက်အကူပြုသည့် New Public Service delivery လုပ်ငန်းစဉ်များကို အကောင်အထည်ခဲ့သည့်အနေဖြင့် “ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအကယ်ဒမီ (Civil Services Academy)” ကို ဖွင့်လှစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)ကို နိုင်ငံဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/26474|title=နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ် (အထက်မြန်မာပြည်)၏ ဒုတိယအကြိမ် မိုးရာသီအကြို သစ်ပင်စိုက်ပျိုးပွဲ ကျင်းပ|work=MWD Webportal|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၆ ဇွန် ၂၀၂၂ }}</ref> == ပညာဌာနများ == * စီမံခန့်ခွဲမှုပညာဌာန * စီးပွားရေးပညာဌာန * နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာဌာန * လူမှုရေးသိပ္ပံပညာဌာန * ဥပဒေပညာဌာန * သတင်းအချက်အလက်နှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာဌာန * အင်္ဂလိပ်ဘာသာပညာဌာန * ကာကွယ်ရေးပညာဌာန == တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သောပါမောက္ခချုပ်များ == * ဦးအောင်ဆန်းဝင်း (ပါမောက္ခချုပ်) (၁၀-၁၂-၁၉၉၈ မှ ၅-၆-၂၀၁၁ ထိ) * ဦးညီညီစံ (ပါမောက္ခချုပ်) (၆-၆-၂၀၁၁ မှ ၃၁-၃-၂၀၁၃ ထိ) * ဦးအောင်တင်စိုး (ပါမောက္ခချုပ်) (၂၂-၆-၂၀၁၃ မှ ၃၁-၃-၂၀၁၇ ထိ) * ဦးညီညီစံ (ပါမောက္ခချုပ်) (၁-၄-၂၀၁၇မှ ၁၁-၂-၂၀၁၉ ထိ) * ဦးကျော်စိုး (ပါမောက္ခချုပ်) (၁၈-၂-၂၀၁၉ မှ ယနေ့အထိ) == ထူးခြားဖြစ်စဉ် == ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်းက ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)၏ သင်ကြားနည်းစနစ်အကြောင်းကို  မိုးကုတ်မြို့ပြည်သူ့ဆေးရုံမှသွားနှင့်ခံတွင်းဆရာဝန်ဒေါက်တာစိုးသူရက<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/497|title=ဝါဒမှိုင်းများကို တိုက်ထုတ်သူ ဒေါက်တာစိုးသူရဇော်နှင့် အင်တာဗျူး |work=Myanmar Now|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ }}</ref> “ဇီးပင်ကြီး စစ်တမ်း” အမည်ဖြင့် ဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့ဖူးသည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/1732|title=‘ဇီးပင်ကြီးစစ်တမ်း’ ရေးသူကို 7Day က သူရဲကောင်းဆုချီးမြှင့် |work=Myanmar Now|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၇ မတ် ၂၀၁၉}}</ref> ယင်းတက္ကသိုလ်သည် လူမျိုးရေး၊ ဘာသာရေး ဝါဒမှိုင်းများဖြင့် သင်ကြားပို့ချနေကြောင်း ပါရှိခဲ့၍ လူထုအတွင်း ပြင်းထန်သည့် ဝေဖန်မှုများ ကြုံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/64975|title=ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ် (ဇီးပင်ကြီး) က ပြုလုပ်မည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ အထက်ညွှန်ကြားချက်ကြောင့် ပျက်ပြယ်မှုအပေါ် နားလည်ပေးကြရန်နှင့် သင့်လျော်သည့်အချိန်မှ ပြန်လည်ပြုလုပ်မည်ဟုဆို|work=Eleven Media|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈|archive-date=28 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221228055126/https://news-eleven.com/article/64975|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/500|title=ဇီးပင်ကြီးနဲ့ ဖောင်ကြီးမှာ လေထန်နေဆဲ ဝါဒမှိုင်းစစ်ဆင်ရေးများ|work=Myanmar Now|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |date= ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၈ }}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{မြန်မာနိုင်ငံရှိတက္ကသိုလ်များ}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] sbaavqq6be8arbod5adnklr5t9mggif 0 239182 1037326 1018675 2026-06-11T03:10:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037326 wikitext text/x-wiki {{Infobox university |name=ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ(တွံတေး) |former_name= ငါးမွေးမြူရေးစခန်းနှင့် ငါးသင်တန်းကျောင်း(တွံတေး) | image = Fishery Science (Twantay).jpg |type=အများဆိုင် |established=၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂ |principal=ဒေါ်မိုးသူဇာမောင် |province=[[တွံတေးမြို့နယ်]]၊[[ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး]] |campus=၉၂ ဒသမ ၈၄၆ ဧက |affiliation=[[စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]]၊[[ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာန]] }} '''ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ (တွံတေး)''' သည် [[ရန်ကုန်မြို့]]နှင့် ၃၀ ကီလိုမီတာအကွာအဝေး [[တွံတေးမြို့နယ်]] တွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ပထမဦးဆုံးသော ငါးလုပ်ငန်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သိပ္ပံကျောင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/nglupngnknnddphnphiuttiuttkcemnny-nglupngnsippnttnttekeaang|title=ငါးလုပ်ငန်းကဏ္ဍဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေမည့် ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ(တွံတေး)ကျောင်း|work=Myanmar Digital News|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၃|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207020238/https://www.mdn.gov.mm/my/nglupngnknnddphnphiuttiuttkcemnny-nglupngnsippnttnttekeaang}}</ref> (၃) နှစ်သင်တန်းတက်ရပြီး အောင်မြင်သူများအား ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ရေသတ္တဝါမွေးမြူရေး ဒီပလိုမာအောင်လက်မှတ် (Diploma in Fisheries and Aquaculture) အပ်နှင်းသည်။ အဆိုပါ သိပ္ပံကျောင်းသည် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]]တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော B.Sc (Fisheries and Aquaculture)သို့ <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/78356|title=ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံပညာ တက်ရောက်သည့် ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို နိုင်ငံခြားတွင် ပညာသင်ယူခွင့် ရသည်အထိ ဆောင်ရွက်မည်|work=Eleven Media|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၃၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၈|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207020242/https://news-eleven.com/news/78356|url-status=dead}}</ref> ဝင်ခွင့်ဖြေကာ ပေါင်းကူးတက်ရောက်နိုင်မည့် ကျောင်းတစ်ကျောင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ(တွံတေး)မှ သုံးနှစ်ပြီးမြောက်ပြီး ဒီပလိုမာနောက်ဆုံးနှစ်တွင် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ပါက ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရှိ B.Sc (Fisheries and Aquaculture) ဘွဲ့ရရှိရန် တတိယနှစ်သင်တန်းသို့ ဝင်ခွင့်ဖြေဆို၍ ချိတ်ဆက်တက်ရောက်နိုင်မည်ဖြစ်ပြီး သုံးနှစ်ဒီပလိုမာပြီးဆုံးပါကလည်း [[ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာန|ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာန]]တွင် ဒုတိယလက်ထောက်ဦးစီးမှူးအဖြစ် အလုပ်စတင်ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == နိုင်ငံတွင် လိုအပ်လျှက်ရှိနေသည့် ရေနေသယံဇာတများအားထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်၊<ref>{{cite web|url=http://pubs.iclarm.net/resource_centre/MFP-05-Aquaculture-b.pdf|title=မြန်မာ့ရေသတ္တဝါ မွေးမြူရေးကဏ္ဍပြောင်းလဲခြင်း|work=မြန်မာနိုင်ငံငါးလုပ်ငန်းမိတ်ဖက်အဖွဲ့|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207020237/http://pubs.iclarm.net/resource_centre/MFP-05-Aquaculture-b.pdf}}</ref>မွေးမြူရေးကဏ္ဍတိုးတက်စေရေးအပါအဝင် ရေလုပ်ငန်းအားစိတ်ဝင်စားသည့် လူငယ်များအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်ရန် အစရှိသောရည်ရွယ်မှုများဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တွံ့တေးမြို့နယ် ရှိ ယခင် ငါးမွေးမြူရေးစခန်းနှင့် ငါးသင်တန်းကျောင်း ကို အဆင့်မြှင့်တင်၍ ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ (တွံတေး) အား ဖွင့်လှစ်ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/nglupngnsippn-keaangsc-ttnnytheaangphnglcniungre-cheaangrk|title=ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ ကျောင်းသစ် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေး ဆောင်ရွက်|work=Myanmar Digital News|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၁|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207021744/https://www.mdn.gov.mm/my/nglupngnsippn-keaangsc-ttnnytheaangphnglcniungre-cheaangrk}}</ref> ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ကျင်းပသည့် ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ရေသတ္တဝါမွေးမြူရေး ဒီပလိုမာသင်တန်း ဆင်းပွဲအခမ်းအနားကို ၂၀၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သင်တန်းဆင်းသူ ၃၉ ဦးအား ဒီပလိုမာအောင်လက်မှတ်များ အသီးသီး ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ (တွံတေး) ၏ ပထမအကြိမ် ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ရေသတ္တဝါမွေးမြူရေးဒီပလိုမာအောင်လက်မှတ်ပေးအပ်ပွဲ ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/80654 |access-date=2026-03-07 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == တည်နေရာ == ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၆ ဒသမ ၉၅၆ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးရှိ တွံတေး-မအူပင်ကားလမ်း တွံတေးခရိုင် [[တွံတေးမြို့နယ်]] ဇီးဖြူကုန်းကျေးရွာနှင့် မြဂိုးကျေးရွာအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ကျောင်းအကျယ်အဝန်းမှာ ဧရိယာ ၉၂ ဒသမ ၈၄၆ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://mrtv-media.com/breakingnews_15122211am_6|title=ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနသည် ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ(တွံတေး)ကျောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ငါးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်လာရန် မျှော်မှန်းကာ တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းဖြစ်|work=MRTV News|access-date=၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃|date=၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၂|archive-date=7 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230207020238/https://mrtv-media.com/breakingnews_15122211am_6}}</ref> == သင်တန်းသားအရည်အချင်း သတ်မှတ်ချက် == အသက် ၂၂ နှစ်ထက်မကြီးသူ၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို သိပ္ပံဘာသာတွဲဖြင့် အောင်မြင်ပြီးသူ မြန်မာနိုင်ငံသားများ လျှောက်ထားခွင့်ရှိသည်။ === သင်ကြားသည့် ဘာသာရပ်များ === # ငါးမျိုးအမည် သရုပ်ခွဲခြင်း # ငါးအစာအာဟာရ ငါးအစာနှင့်အစာကျွေးခြင်း # မျိုးပွားခြင်းဆိုင်ရာဇီဝဗေဒ # ရေချိုငါးသယံဇာတနှင့် ဂေဟစနစ်ငါး # လုပ်ငန်း ဆိုင်ရာဇီဝဗေဒ # ငါးသားဖောက်ရုံစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အသုံးချနည်းပညာ # ငါးမွေးကန်စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် အသုံးချနည်းပညာ # ရေသတ္တဝါမွေးမြူရေး အင်ဂျင်နီယာပညာ # ဇီဝကမ္မဗေဒ # ငါးမျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာငါးလုပ်ငန်းဆိုင်ရာစီးပွားရေးပညာ # အစားအစာဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု # စီမံကိန်းရေးဆွဲခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း # ငါးသယံဇာတ ဂေဟဗေဒ # ရေသတ္တဝါရောဂါဗေဒ စသည့်ဘာသာရပ်များအပြင် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ ကွန်ပျူတာဘာသာရပ်များကိုလည်း သင်ကြားပို့ချသည်။ == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး]] ngj7mw8bpr9p21leg0xqab5pz0g82z2 0 239768 1037412 1036286 2026-06-11T09:15:04Z ~2026-34233-97 144193 /* */ 1037412 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ== == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] c5lttsn4xw0rvy2632648ysfwywf02z 1037414 1037412 2026-06-11T09:16:39Z ~2026-34233-97 144193 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ== */ 1037414 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] hkn4v3pfmov31s1osslhhmpjp6rkw9p 1037418 1037414 2026-06-11T09:18:30Z ~2026-34233-97 144193 /* ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ */ 1037418 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] ltlk7d25xwx82f12ctu3yzwl0dzixnw 1037419 1037418 2026-06-11T09:19:08Z ~2026-34233-97 144193 /* ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ */ 1037419 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] j1w1kbt8bc3zn7qctqum8cgd7g6f9hy 1037420 1037419 2026-06-11T09:22:43Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037420 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] i959kfnaaatzhuprup7nmbx7btpscef 1037422 1037420 2026-06-11T09:23:59Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037422 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ # == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] r91zd2brhxpo9af4opq7e7434ww60yk 1037423 1037422 2026-06-11T09:24:34Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037423 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] rihcj6wi28z6qume3pyobl6a5sdqqor 1037425 1037423 2026-06-11T09:25:05Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037425 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] cjuaii2h0ppwnmgzjvtcavvwprcp8bi 1037426 1037425 2026-06-11T09:25:34Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037426 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] ep06ig8x4lh3s4d3wxywqslepxxdupd 1037427 1037426 2026-06-11T09:26:11Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037427 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] s7jmb59ogr23ximajuivmq25k2pm8a6 1037428 1037427 2026-06-11T09:26:34Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037428 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] p98x8x0bbuf18zau32adc5i0tsbm1w7 1037429 1037428 2026-06-11T09:27:46Z ~2026-17022-36 140789 /* ပြဇာတ်များ */ 1037429 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} {{copyedit}} '''ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံ''' သည် [[ပဲခူးတိုင်း]]၊[[မင်းလှမြို့]]ဇာတိဖြစ်သည်၊"မောင်ကြေးမုံ" သည်ဂီတစာဆိုလည်းဟုတ်သည်၊ တေးပြုသူဆိုလျင်လည်းဟုတ်သည်။ ဂီတလောကတွင် ပထမဆုံးသော သူ့ဆရာ သူ့မိခင်သည် ဂီတမိခင်အလင်္ကာကျော်စွာ[[ဒေါ်စောမြအေးကြည်]]ပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ဂီတမိခင်သည် ဂီတအခြေခံ မဟာဂီတများကို သင်ကြားပေးသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစ၍ မောင်ကြေးမုံ အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ခြေချခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂီတလောကထဲသို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည် ဂီတပဒေသာစင်မြင့်ပေါ်တွင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၌ နှစ်စဉ်တင်ဆက်ခဲ့သောပြဇာတ်နှင့် တေးသရုပ်ဖော်များစွာတို့အနက် လူကြိုက်များထင်ရှားခဲ့သော တေးသရုပ်ဖော်များမှာ လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ အလှမာနကျဆုံးခန်း၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီပြဇာတ် စသည်တို့ဖြစ်ပေသည်။ မောင်ကြေးမုံ၏ “ဒီထက်ပိုပြီး ပြောချင်ဘူး၊ ပြောချင်ဘူး”၊ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်း၏ “သူများအကြောင်းလည်း မပြောတတ်ပါ၊ စပ်မိစပ်ရာ၊ ကြုံတုန်း ဆုံတုန်း” ဆိုသော သံချပ်စာသားများအား တခေတ်တခါက သင်္ကြန်ချစ်သူများ အမှတ်ရနေကြ လိမ့်မည် ဟု ထင်မိပါသည်။ ထို့အပြင်ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးများ၊ ရောင်းတမ်းဝင်ဓာတ်ပြားတွဲပြဇာတ်များ၊ ကက်ဆက်ခွေဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်ဝင်တေးများရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်ပါဝင်၍ အသံဖြင့်သရုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ရေဒီယိုဓာတ်ပြားတေးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတစာဆိုပြည်သူချစ်သော မောင်ကြေးမုံသည် အသက် ၆၃ နှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ဇွန်လ၊ ၁၄ ရက် နံနက် ၆နာရီ၊ မိနစ်၄၀တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပါသည်။ == ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ == == ပြဇာတ်များ == # လမင်းသာချိန်နေကွယ်ချိန်၊ # အိုဘယ့်တဏှာမိမာယာ၊ # ဆယ် ပြန်ဆယ်သက်နှင်းဝံ့သည်။ #အလှမာနကျဆုံးခန်း # ၊သွေးမျက်ရည်ဖြင့်သစ္စာနှံသည်၊ # အိပ်မက်သူဇာမောင့်ကြင်ရာ၊ # တိုက်ပွဲလမ်းမှချစ်ပန်းနီနီ == ဖန်တီးခဲ့သော တေးသီချင်းများ == == သံချပ်များ == ==ကိုးကား== # ဧရာဝတီမြန်မာပိုင်းတွင် မောင်မောင်ကျော် ရေးသားသည့်တခေတ်တခါက မဟာရန်ကုန် သင်္ကြန် မင်းသားကြီးများ ဆောင်းပါး # ဦးချစ်ဝင်းရေးသားသည် ဂီတစာဆိုမောင်ကြေးမုံအကြောင်း [[ကဏ္ဍ:၂၀၁၄ ကွယ်လွန်သူများ]] [[ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ]] kureeko71qlifc34irx2mpp4ihi58rc 0 241537 1037289 1033724 2026-06-11T00:22:34Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] 1037289 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = သော်လဲထာတိုက်ပွဲ | part_of = ကရင်ပဋိပက္ခ | date = ၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၁ | place = [[သံလွင်မြစ်]]နှင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ သော်လဲထာစစ်ကောင်စီ တပ်စခန်း | result = မြန်မာအစိုးရ ပြန်လည်အောင်နိုင် * တပ်မတော်စစ်စခန်းအား KNLA မှ သိမ်းပိုက်ဖျက်ဆီး * [[ကရင်ပြည်နယ်]]အတွင်း လေကြောင်းမှထိုးစစ်များ တပ်မတော် ပြုလုပ် * စစ်စခန်းအား တပ်မတော်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက် | combatant1 = {{flag|Myanmar}} * {{Armed forces|Myanmar}} | combatant2 = {{flagicon image|Flag of the Karen National Union.svg}} [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး]] * {{flagicon image|Flag of the KNLA.svg}} [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်]] နှင့် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] ([[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]])တို့ မြန်မာ-ထိုင်းနယ်စပ် အနီးတွင် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref name="Guardian">{{Cite web|url=http://www.theguardian.com/world/2021/apr/27/myanmar-ethnic-armed-group-seizes-military-base-near-thai-border|title=Myanmar: ethnic armed group seizes military base near Thai border|date=27 April 2021|website=the Guardian}}</ref><ref name="Reuters42721">{{Cite web|url=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/fighting-erupts-myanmar-near-thai-border-thai-witnesses-2021-04-27/|title=Fighting erupts in Myanmar; junta to ‘consider’ ASEAN plan|date=27 April 2021|website=Reuters}}</ref> ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်က တပ်မတော် အခြေစိုက် စခန်းတခုကို သိမ်းပိုက်ပြီး တိုက်ပွဲများ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ တပ်မတော်က [[ကရင်ပြည်နယ်]]အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများဖြင့် တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name="Reuters42721" /> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းအထိ ''[[အဲလ် ဂျာဇီးယား|အယ်လ်ဂျာဇီးယား]]''က ဤတိုက်ပွဲအား " [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းပြီး]] နောက်ပိုင်း တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် တပ်မတော်တို့အကြား အပြင်းထန်ဆုံး တိုက်ပွဲများ" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721">{{Cite web|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/4/27/fighting-erupts-in-eastern-myanmar-near-thai-border|title=Fighting erupts in eastern Myanmar near Thai border|website=www.aljazeera.com}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အကြမ်းဖက်မှုများနှင့် ဆန္ဒပြပွဲများ တိုးမြင့်လာမှု၏ နောက်ကွယ်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများ မတိုင်မီက မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂ အထူးသံတမန် ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လေ့လာသုံးသပ်သူများက အကြမ်းဖက်မှု တိုးမြင့်လာပါက တစ်နိုင်ငံလုံး ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု သတိပေးခဲ့ကြသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.france24.com/en/asia-pacific/20210331-un-envoy-warns-of-civil-war-in-myanmar-without-security-council-action|title=UN envoy warns of civil war in Myanmar without Security Council action|date=31 March 2021}}</ref> အစောပိုင်း နှစ်ရက်က ကျင်းပခဲ့သည့် [[အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး|အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေး]] အပြီးတွင် တိုက်ပွဲများ ခေတ္တမျှ ငြိမ်သက်သွားခဲ့သည်။<ref name="Jazeera42721"/> == အခြားကြည့်ရန် == * [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း]] * [[၂၀၂၁-၂၀၂၂ မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ|မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] 08zb2z67sxvyeo6t3b6a9chbcsrzffd 0 245091 1037401 1023953 2026-06-11T08:57:40Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037401 wikitext text/x-wiki {{Rough translation}} <!-- {{Infobox boxing match | image =[[File:Dave Leduc vs Tun Tun Min 3.png|300px]] | fight date = December 16, 2018 | location = [[Thein Pyu Stadium]], [[Yangon]], [[Myanmar]] | Fight Name = Dave Leduc vs. Tun Tun Min III | titles = [[Lethwei#Golden Belt|Openweight Golden Belt]] and [[Lineal championship|lineal]] Openweight titles | fighter1 = {{flagicon|CAN}}{{flagicon|MYA}} [[Dave Leduc]] | nickname1 = "The Steel Giraffe" | hometown1 = [[Quebec]], [[Canada]] | record1 = 4–0–5 (4 KOs) | height1 = 1.88 m | weight1 = {{convert|79.65|kg|abbr=on}} | style1 = [[Orthodox stance|Orthodox]] | recognition1 = Reigning undefeated Openweight Lethwei World Champion | reach1 = {{convert|72|in|cm|abbr=on}} | age1 = {{age|1991|12|13}} | fighter2 = {{flagicon|MYA}} [[Tun Tun Min]] | nickname2 = "The Bull" | record2 = 55–2–17 (55 KOs) | hometown2 = [[Mon State]], [[Myanmar]] | age2 = {{age|1992|9|4}} | height2 = 1.76 m | weight2 = {{convert|79.5|kg|abbr=on}} | style2 = [[Orthodox stance|Orthodox]] | reach2 = {{convert|74|in|cm|abbr=on}} | recognition2 = Former Openweight Lethwei World Champion<br>Youngest fighter to win the Openweight Golden Belt. | referee = Zarni Sin Yine | result = '''Draw''' <br/>Tun Tun Min gets knocked out at 2:30 first round, and uses [[Lethwei#Injury time-out|injury time-out]].<br/>After 5 rounds, fight is declared a draw with both man standing.<br/>'''Dave Leduc retains the Openweight Golden Belt''' }} --> '''''ဒေဝ'' vs.''' '''ထွန်းထွန်းမင်း III''', '''''"လက်ဝှေ့ သမိုင်းမှာ အကြီးဆုံးပွဲ"''''' လူသိများသော၊ <ref name="biggest in history">{{cite news|url=http://lethweiworld.com/the-biggest-figh…-lethwei-history|title=The Biggest Fight In Lethwei History|author=Matthew Carter|date=4 December 2018|publisher=Lethwei World}}{{Dead link|date=October 2023 }}</ref><ref name="third fight">{{Cite news|url=https://ici.radio-canada.ca/nouvelle/1141228/combat-dave-leduc-tun-tun-min-birmanie|title=" Il a eu deux ans pour me haïr et méditer devant ma photo " : Dave Leduc affronte Tun Tun Min une 3e fois|date=11 December 2018|author=Jonathan Jobin|work=[[:en:Canadian Broadcasting Corporation|Radio-Canada]]|language=French}}</ref><ref name=":10">{{Cite news|url=https://www.foxsportsasia.com/combat-sports/998320/lethwei-star-tun-tun-mins-road-to-redemption/|title=Lethwei star Tun Tun Min's road to redemption|last=Arthur|first=Richard|date=15 December 2018|work=[[:en:Fox Sports (Asian TV network)|Fox Sports Asia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181218011543/https://www.foxsportsasia.com/combat-sports/998320/lethwei-star-tun-tun-mins-road-to-redemption/|archive-date=18 December 2018|accessdate=17 June 2023|archivedate=18 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181218011543/https://www.foxsportsasia.com/combat-sports/998320/lethwei-star-tun-tun-mins-road-to-redemption/}}</ref> သည် သိမ်ဖြူ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ လက်ဝိတ်တန်းချန်ပီယံ [[ဒေ့ပ်လက်ဒပ်]] (''ဒေဝ)'' နှင့် အဖွင့်ဝိတ်တန်း [[မြန်မာ့ လက်ဝှေ့]] ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံဟောင်း [[ထွန်းထွန်းမင်း]] ကမ္ဘာ့ ချန်ပီယံလုပွဲဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ရက်နေ့တွင် [[ရန်ကုန်မြို့]]။<ref name="Global New Light">{{Cite news|url=http://www.globalnewlightofmyanmar.com/tun-tun-min-to-fight-against-lethwei-world-champion-dave-leduc-in-dec/|title=Tun Tun Min to fight against Lethwei World Champion Dave Leduc in Dec|date=October 21, 2018|work=[[:en:Global New Light of Myanmar|Global New Light of Myanmar]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181024015327/http://www.globalnewlightofmyanmar.com/tun-tun-min-to-fight-against-lethwei-world-champion-dave-leduc-in-dec/|archive-date=October 24, 2018}}</ref> ပြိုင်ဆိုင်မှုသည် 2016 ခုနှစ်တွင်စတင်ခဲ့ပြီး ဤပြိုင်ပွဲသည် trilogy ၏တတိယပွဲဖြစ်သည်။ ထွန်းထွန်းမင်းသည် ပထမအချီ ၂း၃၀ တွင် ''ဒေဝ'' ၏ တံတောင်ဖြင့် စက္ကန့် ၄၀ ကျော် အလဲထိုးခံခဲ့ရပြီး ၂ မိနစ်တွင် ဒဏ်ရာမှ ကုန်ဆုံးသွား ကာ ပြန်လည်ရရှိရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|url=https://www.scrapdigest.com/watch-lethwei-king-dave-leduc-just-brutalized-his-latest-opponent/43612|title=WATCH: Lethwei King Dave Leduc Just Brutalized His Latest Opponent|date=17 December 2018|website=ScrapDigest}}</ref> ပြိုင်ပွဲသည် ရိုးရာစည်းမျဉ်းများ နှင့်အညီ သရေကျကာ ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး ''ဒေဝ'' ၏ ကြိမ်မြောက် ချန်ပီယံဘွဲ့ခံစစ်ကို ဆက်တိုက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ <ref name="myanmar">{{cite news|author=Kyaw Zin Hlaing|url=https://www.mmtimes.com/news/fight-decade-ends-draw.html|title=Fight of the decade ends in a draw|date=18 December 2018|work=[[:en:Myanmar Times|Myanmar Times]]|accessdate=17 June 2023|archivedate=3 January 2022|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220103042748/https://www.mmtimes.com/news/fight-decade-ends-draw.html}}</ref> ''ဒေဝ'' သည် အနီရောင်ထောင့်မှ [[မြန်မာနိုင်ငံ|ဗမာ]] တိုက်ခိုက်ရေးသမားကို ဗမာမဟုတ်သော လက်ဝဲသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး အကြိမ်အဖြစ် အနီရောင်ထောင့်မှ တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်ကို မြင်တွေ့ရသည်။ <ref name="red corner">{{Cite news|url=https://www.foxsportsasia.com/combat-sports/998872/lethwei-king-dave-leduc-ready-to-go-to-war-to-defend-his-openweight-golden-belt/|title=Lethwei king Dave Leduc ready to go to war to defend his Openweight Golden Belt|last=Arthur|first=Richard|date=15 December 2018|website=[[:en:Fox Sports (Asian TV network)|FOX Sports Asia]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20181217112655/https://www.foxsportsasia.com/combat-sports/998872/lethwei-king-dave-leduc-ready-to-go-to-war-to-defend-his-openweight-golden-belt/|archive-date=17 December 2018|url-status=dead|accessdate=17 June 2023|archivedate=17 December 2018|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181217112655/https://www.foxsportsasia.com/combat-sports/998872/lethwei-king-dave-leduc-ready-to-go-to-war-to-defend-his-openweight-golden-belt/}}</ref><ref>{{cite news|url=http://lethweiworld.com/viewership-leduc-ttm-3|title=Massive Viewership Numbers For Leduc Vs Tun Tun Min Trilogy|publisher=Lethwei World|date=December 23, 2018|author=Matthew Carter|archive-date=11 June 2023|access-date=17 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611222503/https://lethweiworld.com/viewership-leduc-ttm-3/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://news-eleven.com/article/62956|title=ထွန်းထွန်းမင်း ဘာကြောင့်အနိမ့်သရေဖြစ်ခဲ့သလဲ|last=Moe Htet|first=Kyal Phyu|date=16 December 2018|work=Eleven Media Group|archive-date=11 June 2023|access-date=18 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611222501/https://news-eleven.com/article/62956|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.duwun.com.mm/sport-news/other-sports/daeka-sittiukmiuiueliu-pitkiu-etapnliukte-nnm-id5135|title=ဒဏ်ရာကြောင့် စိတ်တိုင်းကျမထိုးနိုင်ခဲ့လို့ ပရိသတ်ကို တောင်းပန်လိုက်တဲ့ ထွန်းထွန်းမင်း|last=Htay|first=Ye Yint|date=16 December 2018|website=Duwun Sports}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:လက်ဝှေ့]] kveaascatd05dxs1jpjdsx8exn7u53w 0 245364 1037287 1034778 2026-06-11T00:21:08Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] 1037287 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = သီးမူထာတိုက်ပွဲ | partof = [[ပြည်သူ့ခုခံတော်လှန်စစ်]] နှင့် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ]] | place = သီးမူထာ၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ကရင်ပြည်နယ် | date = ၂၇ မတ် ၂၀၂၁ | result = KNU အနိုင်ရ | combatant1 = {{flagicon image|Flag of the Karen National Union.svg}} [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] | combatant2 = {{flagdeco|MYA}} '''[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]''' | strength1 = ၂၀၀+ | strength2 = ၁၈+၁ | casualties1 = မသိရှိရ | casualties2 = ၁၀ ဦးသေဆုံး၊ ၈ ဦး ဖမ်းဆီးရမိ | campaignbox = }}{{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} '''သီးမူထာတိုက်ပွဲ''' သည် လက်တလော [[ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ [[ဖာပွန်ခရိုင်]]တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] ကေအန်ယူ တပ်မဟာ ၅ က သီးမူထာစစ်စခန်းအား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |last1=Now |first1=Myanmar |title=KNU seizes control of Tatmadaw base in Kayin state |url=https://myanmar-now.org/en/news/knu-seizes-control-of-tatmadaw-base-in-kayin-state/ |access-date=23 June 2023 |work=Myanmar Now |date=27 March 2021 |accessdate=23 June 2023 |archivedate=23 June 2023 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230623164722/https://myanmar-now.org/en/news/knu-seizes-control-of-tatmadaw-base-in-kayin-state/ }}</ref><ref>{{cite news |title=ဖာပွန်ခရိုင်အတွင်း တပ်မတော်စစ်စခန်းကို KNU တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ |url=https://burmese.voanews.com/a/militrary-coup-armed-force-day-knu-attacked-/5830579.html |access-date=၂၃ ဇွန် ၂၀၂၃ |work=ဗွီအိုအေ |date=၂၇ မတ် ၂၀၂၁ |language=my}}</ref> == တိုက်ပွဲ == ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့၊ မြန်မာ့[[တပ်မတော်နေ့]]တွင် ကေအန်ယူ တပ်မဟာ ၅ က တပ်မတော်၏ စစ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သော သီးမူထာစခန်းအား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ စစ်ကောင်စီတပ်သား အနည်းဆုံး ၁၀ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၈ ဦးအား ဖမ်းဆီးရမိခဲ့သည်။<ref>{{cite web |title=10 soldiers killed in Myanmar base attack rebel group, - ОВА |url=https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195 |website=www.aa.com |access-date=22 April 2023 |language=English |date=28 March 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230313112438/https://www.aa.com.tr/en/asia-pacific/10-soldiers-killed-in-myanmar-base-attack-rebel-group/2190195|archive-date=March 13, 2023}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] {{Myanmar-stub}} iwfrh4a6w86tx98tjtcl9cdxxvkqlug 0 245464 1037324 953344 2026-06-11T02:56:43Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037324 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = ဂျီဖက် | image = G Fatt (2019).jpg | caption = | birth_name = မြတ်သူ | birth_date = {{birth date and age|df=y|1992|12|31}} | birth_place = [[ရန်ကုန်မြို့]] | occupation = အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာ၊ သရုပ်ဆောင် | genre = [[ဟစ်ဟော့ ဂီတ]] | years_active = ၂၀၀၇ - လက်ရှိ | associated_acts = G Family, Frenzo | website = | instrument = Vocal . Piano . Guitar }} '''ဂျီဖက် ''' (ခေါ်) '''မြတ်သူ''' (၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်သား ဟစ်ဟော့အဆိုတော် ၊ တေးရေးနှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=http://news-eleven.com/interviews/41529|title=တေးသံရှင် G Fatt နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း|work=[[Eleven Media Group]]|date=4 March 2018|language=my|access-date=25 June 2023|archive-date=15 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215221258/https://news-eleven.com/interviews/41529|url-status=dead}}</ref> ဂျီဖက် သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အောင်မြင်သော အဆိုတော်များထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။<ref name="a">{{cite news|last1=Lay Myint|first1=Khin|title=G Fatt and His First One Man Show Concert|url=http://yangonlife.com.mm/en/article/g-fatt-and-his-first-one-man-show-concert|work=Yangon Life|date=14 November 2018|accessdate=25 June 2023|archivedate=15 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190215102818/http://yangonlife.com.mm/en/article/g-fatt-and-his-first-one-man-show-concert}}</ref> ဂျီဖက် ၏ ပွဲဦးထွက် အယ်လ်ဘမ်ကို ''[[ဂျင်]]'' အမည်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိခဲ့ပြီး တစ်နှစ်တာ အရောင်းရဆုံး အယ်လ်ဘမ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=http://www.mizzimaburmese.com/article/27065|title=အချစ်မရှိရင် ဘယ်မိန်းမမှ ချစ်လို့မရတော့ဘူးလို့ ဆိုတဲ့ G Fatt|work=[[Mizzima]]|date=18 May 2017|language=my}}</ref> == ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဂျီဖက် ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဦးညိုဦးနှင့် အမိ ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝေတို့က မွေးဖွားခဲ့သည် ။ မွေးချင်း နှစ်ယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်ပြီး အစ်မတစ်ဦးရှိသည်။ [[အ.ထ.က(၂)သင်္ကန်းကျွန်း|အမှတ်(၂) သင်္ဃန်းကျွန်း အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း]]တွင် အထက်တန်းကျောင်းတက်ခဲ့သည်။ [[ဒဂုံတက္ကသိုလ်]]မှ မြန်မာဘာသာဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=http://www.mizzimaburmese.com/article/9238|title=အဆိုတော် G-Fatt ၏ ၂၃ နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ပွဲကို ပရိသတ်များ နှင့် အတူ ကျင်းပ|work=[[Mizzima]]|date=31 December 2015|language=my}}</ref> == ဂီတအသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == [[File:G Fatt 3.jpg|thumb|ရှိုးပွဲတစ်ခုတွင် ဖျော်ဖြေနေသော ဂျီဖက်]] ဂျီဖက်သည် ဂီတလောက ကို အောက်ခြေမှစတင်လာပြီး ဟစ်ဟော့သီချင်းများနှင့် ဂီတလောကကို စတင်ခဲ့ဝင်ပြီး ဟစ်ဟော့ သီချင်းများ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ''အမုန်းကမ္ဘာ မှနေ့စွဲများ'' အယ်လ်ဘမ်တွင် ပထမဆုံးပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျီဖက်သည် (၈ရက်၊ ၈လ ၊ ၈နာရီ) သီချင်းနှင့် ပြည်ပသို့ပေးစာ သီချင်းများဖြင့် ဂီတလောကမှာ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး အွန်လိုင်းပေါ်တွင် လွှင့်တင်သည့်နေ့မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရေပန်းစားသော သီချင်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဂျီဖက်၏ပရိသတ်များထံမှ ပထမဆုံးအသိအမှတ်ပြုမှုရရှိခဲ့ပြီး အဖွဲ့အယ်လ်ဘမ်များ၊ ရှိုးပွဲ ဖျော်ဖြေပွဲများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ နေရာအသီးသီးတွင် ဖျော်ဖြေပွဲများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Lu|first1=Daung|title=ယောက်ျားလေးလည်းအချော့ကြိုက်ပါတယ်လို့ ပြောလာတဲ့ G-Fatt|url=http://mizzimaburmese.com/article/52837|work=[[Mizzima]] |date=1 December 2018|language=my}}</ref><ref>{{cite news|last1=Swe Thet|first1=Khin|title=အချစ်ရေးနဲ့ ပတ်သက်လို့ စိတ်ပူစေခဲ့တဲ့အပေါ် ပရိသတ်ကို G Fatt တောင်းပန်|url=http://www.7daydaily.com/story/143551|work=[[7Day News]]|date=1 December 2018|language=my|accessdate=25 June 2023|archivedate=15 February 2019|archiveurl=https://web.archive.org/web/20190215155839/http://www.7daydaily.com/story/143551}}</ref>ဂျီဖက်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်ပိုင်ဆိုင်သော Frenzo Production နှင့် လက်တွဲခဲ့သည်။ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၏ မွေးနေ့ရှိုးတွင် နှစ်တိုင်း ပါဝင်ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။ ဂျီဖက်သည် တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ်ကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ သူ၏ ပွဲဦးထွက် တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် ''ဂျင်'' ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး မြန်မာ့ဂီတလောကတွင် ရပ်တည်နိုင်ရန် နေရာတစ်ခု ဖန်တီးပေးခဲ့သော အောင်မြင်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ဒုတိယတစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် "120/B" ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/02/28/153107.html|title=ငယ်ဘဝကို ပြန်လည်တမ်းတတဲ့ အနေနဲ့ ပေးထားတဲ့ G Fatt ရဲ့ ဒုတိယအခွေ "120/B"|work=[[The Irrawaddy]]|date=28 February 2018|author=Yu Phyu Han|language=my}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.7daydaily.com/story/121513|title=ဒုတိယမြောက်အခွေမှာ Troller တွေကို စနောက်ထားတဲ့ G-Fatt|author=Khin Swe Thet|work=[[7Day News]]|date=1 March 2018|language=my|access-date=25 June 2023|archive-date=3 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181203124554/http://www.7daydaily.com/story/121513}}</ref> [[File:G Fatt 4.jpg|thumb|ရှိုးပွဲတစ်ခုတွင် ဖျော်ဖြေနေသော ဂျီဖက်]] === ရှိုးပွဲများ === [[File:G Fatt 2.jpg|thumb|left|သူ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော် ရှိုးပွဲတွင် ဖျော်ဖြေနေသော ဂျီဖက်]] ဂျီဖက်သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သူ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော် ဖျော်ဖြေပွဲကို ကန်တော်ကြီး မျှော်စင်ကျွန်းမှာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဖျော်ဖြေပွဲအစတွင် မိုးဖွဲဖွဲရွာနေသော်လည်း ပရိသတ်အများအပြားသည် မိုးရေထဲတွင် ရှိုးပွဲကို ပျော်ရွှင်စွာ ဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။<ref name="a"/><ref>{{cite web|url=http://www.7daydaily.com/story/141097|title=G Fatt ရဲ့ပထမဆုံးတစ်ကိုယ်တော်ဖျော်ဖြေပွဲ|author=Khin Swe Thet|work=[[7Day News]]|date=3 November 2018|language=my|access-date=25 June 2023|archive-date=15 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190215155853/http://www.7daydaily.com/story/141097}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သူသည် Illusion Paradise ဟု အမည်ပေးထားသည့် ၎င်း၏ တစ်ကိုယ်တော် ဖျော်ဖြေပွဲကို အွန်လိုင်းနှင့် TV မှတဆင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite news |title=တတိယမြောက် One Man Show “Illusion Paradise” ဖျော်ဖြေပွဲကို အွန်လိုင်းနှင့်ရုပ်သံလိုင်းမှ ကျင်းပမည့် G Fatt |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/149555.html |work=The Myanmar Times |date=9 January 2021 |language=my |accessdate=25 June 2023 |archivedate=20 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210220111339/https://myanmar.mmtimes.com/news/149555.html }}</ref><ref>{{cite news |title=G Fatt ရဲ့ တကိုယ်တော်ရှိုးကို ကရင်နှစ်သစ်ကူးနေ့တွင် ပြုလုပ်မည် |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2021/01/12/236336.html |language=my|work=The Irrawaddy |date=12 January 2021}}</ref> == ရုပ်ရှင်ကားရိုက်ကူးခြင်း == G Fatt သည် ပြည်တွင်းဟစ်ဟော့အနုပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ယုန်လေး၊ ရသ၊ ကြက်ဖ၊ G-Fatt ၊J Fire ၊ Ice Cold ၊ အခြားသရုပ်ဆောင်များစွာပါဝင်ထားသော မြန်မာဟစ်ဟော့ဘဝ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီး ''ကိုယ့်သမိုင်းကိုယ်ရေးကြသူများ ၂'' တွင် ပွဲဦးထွက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာ ဂျိုး က ရိုက်ကူးပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။ ''ကိုယ့်သမိုင်းကိုယ်ရေးကြသူများ ၂'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် Hip Hop အနုပညာလောကရှိ Undergroung ၌ လှုပ်ရှားရုန်းကန် ကြိုးစားနေရသည့် ဝါသနာရှင် အနုပညာရှင် လူငယ်များ၏ ဘဝနှင့် ဖြတ်သန်းမှုများကို ဇာတ်လမ်းဖွဲ့ထားခြင်းသည်။<ref>{{cite news |title=G Fatt နဲ့ တွေ့ဆုံခြင်း |url=http://thevoicemyanmar.com/index.php/entertainment/15567-gft |work=[[The Voice Weekly]] |date=2 January 2018 |language=my |accessdate=25 June 2023 |archivedate=21 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210221032738/http://thevoicemyanmar.com/index.php/entertainment/15567-gft }}</ref> == နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းပြီ]]းနောက် G Fatt သည် အာဏာသိမ်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင် လူကိုယ်တိုင်ပါဝင်ခဲ့သလို လူမှုကွန်ရက် မီဒီယာများမှတဆင့်လည်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းခြင်းကို ရှုတ်ချပြီး ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ "We Want Justice" တွင် လက်သုံးချောင်းဖြင့် အလေးပြုသည့် လှုပ်ရှားမှုတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယင်းလှုပ်ရှားမှုကို အနုပညာရှင်များစွာအပါအဝင် ဆိုရှယ်မီဒီယာတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=တရားမျှတမှု We Want Justice ကန်ပိန်းတွင် အနုပညာရှင်များပါဝင် ဆန္ဒထုတ်ဖော် (ဓာတ်ပုံ) |url=https://burmese.dvb.no/archives/439052 |work=DVB |date=4 February 2021 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title=ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ စာပေ၊ သဘင်အနုပညာရှင်များက We Want Justice လက်သုံးချောင်းထောင်ပြီး လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင် |url=https://news-eleven.com/article/204128 |work=Eleven Media Group |date=6 February 2021 |language=my}}</ref> စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ပြောဆိုခြင်းအတွက် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]မှ ရာဇသတ်ကြီး ပုဒ်မ ၅၀၅ (က) အရ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဂျီဖက်အား ဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခဲ့သည်။ လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာကို အသုံးပြုပြီး နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်မှုယန္တရားပျက်ပြားစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေကို [[အာဏာဖီဆန်ရေး ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှု]](CDM) တွင် ပါဝင်ရန် လှုံဆော်ခြင်း၊ [[CRPH]]ကို ထောက်ခံခြင်းစသည်တို့ဖြင့် အခြားသော ထင်ရှားကျော်ကြားသူများနှင့်အတူ တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite news |title=သက်မွန်မြင့်၊ ဖွေးဖွေး၊ ကော်နီနှင့် ကျားပေါက် အပါအဝင် နောက်ထပ် အယောက် ၂၀ ကို အမှုဖွင့် |url=https://burmese.dvb.no/archives/455991 |work=DVB |date=4 April 2021 |language=my}}</ref> ဂျီဖက်သည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်၌ တပ်မတော်က ကျင်းပသော သင်္ကြန်ပွဲတော်တွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် လူအများ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|title=Spring Revolution Daily News for 15 April 2023|url=https://mizzima.com/article/spring-revolution-daily-news-15-april-2023 |access-date=21 April 2023}}</ref> == သီချင်းအယ်လ်ဘမ်များ == * ''ဂျင်'' (၂၀၁၆) * ''120/B'' (၂၀၁၈) == ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ == ''ကိုယ့်သမိုင်းကိုယ်ရေးကြသူများ ၂'' (၂၀၁၈) == ဆုများရရှိခြင်း == [[စီးတီးအက်ဖ်အမ်|City FM]] မှ ချီးမြှင့်သော အတောင်းဆိုခံရဆုံး သီချင်းဆုကို Gin အယ်လ်ဘမ် ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၉၂| }} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] 8i7n5fi4hlvx47899z7apqrzzh48vzy 0 245695 1037460 1018325 2026-06-11T10:52:54Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037460 wikitext text/x-wiki {{Infobox musical artist | name = နေဝင်း | background = solo_singer | image = Nay Win (Snare).jpg | image_size = | caption = နေဝင်း ရှိူးပွဲဖျော်ဖြေနေပုံ ၂၀၁၉ခုနှစ် | birth_name = နေဝင်း | birth_date = {{birth date and age|df=y|1987|4|25}} | birth_place = ကျောက်မြောင်း၊ [[ရန်ကုန်]] | occupation = အဆိုတော်၊ တေးရေး၊ ရက်ပါ | instrument = အဆို | genre = [[ဟစ်ဟော့ ဂီတ|ဟစ်ဟော့]] | years_active = ၂၀၀၀–လက်ရှိ | associated_acts = Snare, Hip Hop Vibration, G Family, Frenzo | website = }} '''နေဝင်း'''(၂၅ ဧပြီ ၁၉၈၇ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်သား ဟစ်ဟော့အဆိုတော်၊ တေးရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။<ref name=snare>{{cite news |last1=Naing |first1=Su Hmue |title=တေးသံရှင်နေဝင်း (Snare) နှင့် တွေ့ဆုံခြင်း |url=https://news-eleven.com/article/59404 |work=[[Eleven Media Group]] |date=28 November 2018 |language=my |archive-date=13 July 2019 |access-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713232419/https://news-eleven.com/article/59404 |url-status=dead }}</ref>မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုရ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။ ==အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး== နေဝင်းအား ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောက်မြောင်းတွင် ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။<ref name=bio>{{cite news |last1=Khine |first1=Lin Lin |title=တေးသံရှင်နေဝင်း Snare ရဲ့ ငယ်စဉ်ဘဝ အမှတ်တရ ဖြတ်သန်းရာ |url=https://news-eleven.com/article/121092 |work=[[Eleven Media Group]] |date=5 July 2019 |language=my |archive-date=13 July 2019 |access-date=30 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190713232421/https://news-eleven.com/article/121092 |url-status=dead }}</ref> ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မွေးချင်းလေးဦးအနက် နေဝင်းမှာ ဒုတိယသားဖြစ်ကာ၊ အစ်ကို၊ အစ်မနှင့် ညီငယ်တစ်ဦး ရှိသည်။ နေဝင်းသည် [[အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ|အ.ထ.က (၁) ဒဂုံ]]မှ အထက်တန်းပညာ ပြီးမြောက်ခဲ့သည်။<ref name=bio/> ==ဂီတလှုပ်ရှားမှုများ== ===၂၀၀၀–၂၀၀၅: Snare/G Family/Hip Hop Vibration=== နေဝင်းသည် သူ၏ ဂီတခရီးလမ်းကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် Snare အဖွဲ့တည်ထောင်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့ကို ကျောင်းနေဖက်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ စည်သူဖေမြင့်နှင့်အတူ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အဖွဲ့တွင် ဖြိုးလေး၊ ဆက်ပိုင်စိုးနှင့် နေဝင်း၏ ဝမ်းကွဲ အောင်သူတို့လည်း ပါဝင်လာခဲ့သည်။ သူတို့၏ ပထမဆုံး အယ်လ်ဘမ်ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးမလုံလောက်မှုကြောင့် မြေအောက်လောကတွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့ရာ အခွေ ၄၀ ခန့်သာ ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၃/၂၀၀၄ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် သူတို့၏ ဒုတိယအယ်လ်ဘမ်၏ ထုတ်လုပ်သူမှာ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကာ မပြီးမြောက်ခဲ့သဖြင့် အဆို အောင်သူမှာ အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် နေဝင်းသည် ဟစ်ဟော့အဖွဲ့ G Family သို့ တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်များနှင့်အတူ သီချင်းများ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် Hip Hop Vibration အဖွဲ့ကို နိုင်ဝင်း၊ မေမိုးနှင့် မိုးသဲတို့နှင့်အတူ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ Hip Hop Vibration အဖွဲ့၏ '' Hip Hop Vibration ပြဋ္ဌာန်းချက်'' အယ်လ်ဘမ်ကို ဗွီစီဒီအနေဖြင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ==စီးပွားရေး== ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နေဝင်းသည် ‘Oh My Godfather’ (OMG) ဖက်ရှင်ဒီဇိုင်းနှင့် အရောင်းဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite news |last1=Win |first1=Leanne |title=တစ်သက်လုံး သီချင်းဆိုချင်တဲ့အတွက် ဖက်ရှင်ဆိုင်ဖွင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း နေဝင်း (Snare) ပြောပြ |url=https://www.popularmyanmar.com/2018/04/05/43910/ |work=Popular News Journal |date=5 April 2018 |language=my |accessdate=30 June 2023 |archivedate=13 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190713230918/https://www.popularmyanmar.com/2018/04/05/43910/ }}</ref> ==ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝနှင့်အနုပညာလမ်းကြောင်း== နေဝင်းသည် ခရီးသွားဘလော့ဂါတစ်ဦးဖြစ်သူ Travel Kueen နှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက ချစ်ကြိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite news |last1=Poe |first1=Chit |title=ချစ်သူ Travel Blogger အတွက် ခရီးသွားပုံတွေ ရိုက်ပေးနေတဲ့ အဆိုတော် နေဝင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/05/23/192201.html |work=[[The Irrawaddy]]|language=my|date=23 May 2019}}</ref>ချစ်သူသက်တမ်း ၁၄ နှစ်မြောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် တွင် မင်္ဂလာပွဲဆင်နွှဲသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/286417|title=၂၀၂၃ ခုနှစ်အတွင်း ကျင်းပခဲ့သည့် အနုပညာရှင်များ၏ မင်္ဂလာပွဲများ|work=Eleven Media Group|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၄|date=၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref> နေဝင်းသည် ၂၀၂၃ခုနှစ် [[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု|မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု]] [[မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်အလိုက် ဆုရရှိသူများစာရင်း|ချီးမြှင့်ပွဲ]] တွင် အကယ်ဒမီဇာတ်ပို့ဆုကို "ရည်ရွယ်မိုး"ဇာတ်ကား ဖြင့်ရရှိသည်။<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/nm-242305/|title=၂၀၂၃ ခုနှစ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ|work=ဆင်ဟွာသတင်း|access-date=၁၃ မေ ၂၀၂၄|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄ }}</ref>သူပထမဆုံးရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများဆက်လက်ရိုက်ကူးသည်။ == အယ်လ်ဘမ်များ == === အုပ်စုအယ်လ်ဘမ်များ=== *''Hip Hop Vibration ပြဋ္ဌာန်းချက်'' (၂၀၀၅) === နှစ်ယောက်တွဲ အယ်လ်ဘမ်များ (Snare) === *''Rap Game'' (၂၀၁၀) *''ဘကြီးဖြိုးနဲ့ဦးနေဝင်း'' (၂၀၁၃) *''ပူးတွဲချန်ပီယံ'' (၂၀၁၈) === တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ်များ === * ''ဆွေမျိုးပါမေ့'' (၂၀၁၈) === တွဲဖက် အယ်လ်ဘမ်များ === *''အသစ်ကြိုက်သူများ'' *''ပျော်စရာကြီး'' *''လက်လက်ကိုထလို့ ၁/၂'' *''မုန်းတယ်'' *''Solo Live'' *''ချီးယားစ်'' *''မင်းအတွက် ၃'' *''အိမ်မပိုင်ရင်ဂေါ်လီမလုပ်နဲ့'' *''Cherry Oo 13 Anniversary'' *''ဪလူတွေ'' *''ရုပ်ပေါက်နေပြီ'' *''New Age'' *''ဂျင်'' *''အမှားနဲ့မကင်းတဲ့လူ'' *'' 120/B '' *''ဘာတွေဖြစ်'' *''Sai Sai is Sai Sai'' *'' 9 Night Birthday'' *''ရှော့ခ်'' *''ခါချနေရတယ် '' *''ဂါ'' |} ==ဆုမျာနှင့်ဆန်ကာတင်စာရင်းများ== {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |- ! ခုနှစ် ! ဆု ! အမျိုးအစား ! ပါဝင်သောဇာတ်ကား ! ဆုရရှိမှု |- |၂၀၂၃ |rowspan="5"|[[မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု]] |အကောင်းဆုံး အမျိုးသား ဇာတ်ပို့ဆု |ရည်ရွယ်မိုး |{{Win}} |- |၂၀၂၅ |အကောင်းဆုံး အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆု |​ဗြောသံ |{{Nominated}} |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} ==ပြင်ပလင့်ခ်များ== *{{Facebook|oo.naywin.3}} {{Lifetime|၁၉၈၇| }} [[Category:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ]] ezaivupgmp1b8hpazkdldyn6a6aubvs 3 250182 1037332 811014 2026-06-11T04:18:50Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:GTSPACE]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SarKaLay]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/GTSPACE|GTSPACE]]" ကို "[[Special:CentralAuth/SarKaLay|SarKaLay]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 811014 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် GTSPACE ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၁၂၊ ၂၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၃ (UTC) icg0wwyzv9dle6ove6fjh8aajsjpg3o 0 254369 1037445 866827 2026-06-11T10:11:57Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037445 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = နိုင်ငံကြီးသား | image = Responsible Citizen film poster.jpg | caption = ရုံတင်ပိုစတာ | director = စတီးလ် (ဒွေးမေတ္တာ) | producer = နိုင်ဆွေ<br/>အေးမော်လေး | screenplay = မောင်မြတ်ဆွေ | story = ဈာန်သခင်သွေး<br/>စတီးလ် (ဒွေးမေတ္တာ) | starring = {{plainlist|*[[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]] *[[မင်းမော်ကွန်း]] *[[ထွန်းထွန်း]] *[[နေထက်လင်း]] *နေမျိုးအောင် *[[ဇင်ဝိုင်း]] *[[မင်းသွေး]] *[[စည်ဖြိုး]] *မိုးယံဇွန် *ထွန်းကိုကို *[[ရွှေသမီး]] *အောန်ဆိုင်း }} | music = | cinematography = Mano V. Narayanan | editing = | studio = အားမာန် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = {{film date|2019|8|8}} | runtime = ၁၂၀ မိနစ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | budget = | gross = }} '''''နိုင်ငံကြီးသား''''' ({{lang-en|Responsible Citizen}}) သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်ထွက် မြန်မာ နိုင်ငံရေးဇာတ်ကြမ်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး ဒါရိုက်တာ စတီးလ် (ဒွေးမေတ္တာ) က ရိုက်ကူးကာ [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]]၊ [[မင်းမော်ကွန်း]]၊ [[ထွန်းထွန်း]]၊ [[နေထက်လင်း]]၊ နေမျိုးအောင်၊ [[ဇင်ဝိုင်း]]၊ [[မင်းသွေး]]၊ [[စည်ဖြိုး]]၊ မိုးယံဇွန်၊ ထွန်းကိုကို၊ [[ရွှေသမီး]] နှင့် အောန်ဆိုင်း တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ အားမာန် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ဖြန့်ချိကာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title=နိုင်ငံကြီးသားဇာတ်ကားထဲက မင်းသွေးနဲ့ အမှတ်တရတွေကို ပြောပြလာတဲ့ - ထွန်းထွန်း |url=https://elevenmyanmar.com/broadcast/9853 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=en |archive-date=19 February 2024 |access-date=19 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219072312/https://elevenmyanmar.com/broadcast/9853 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=''နိုင်ငံကြီးသား''ဇာတ်ကားကို နေတိုးနဲ့ရိုက်ဖြစ်တဲ့အကြောင်းပြောလာတဲ့ ဒါရိုက်တာစတီးလ် |url=https://www.duwun.com.mm/entertainment/cele-yatkwat/uikiazatkakui-entuineuiksteaekaepalate-dauiktasti-id17915 |work=www.duwun.com.mm |language=en}}</ref><ref>{{cite news |title=နိုင်ငံကြီးသား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ဩဂုတ် ၈ ရက်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ရုံတင်ပြသမည် |url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngnkiisaa-ruprngjaattkaakiu-sgutt-8-rkttng-ttcniungngnlun-runttngpsmnny |work=MDN - Myanmar DigitalNews |language=my |accessdate=19 February 2024 |archivedate=19 February 2024 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20240219073812/https://www.mdn.gov.mm/my/niungngnkiisaa-ruprngjaattkaakiu-sgutt-8-rkttng-ttcniungngnlun-runttngpsmnny }}</ref><ref>{{cite news |title=နေတိုးနဲ့ နာမည်ကြီး သရုပ်ဆောင်တွေများစွာ ပါဝင်တဲ့ "နိုင်ငံကြီးသား" ရုပ်ရှင် Teaser |url=https://www.momolay.com/p/62246/text |work=Momolay |accessdate=19 February 2024 |archivedate=24 July 2019 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20190724152822/http://www.momolay.com/p/62246/text }}</ref><ref>{{cite news |title="နိုင်ငံကြီးသား" ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကိုရိုက်ပြတာက သမိုင်းရဲ ့ အစတစ်စကိုထုတ်ပြတာဖြစ်တဲ့အတွက် ဇာတ်ကားကိုကြည့်ရှုပြီးမှ ဝေဖန်ပါလို ့ဆိုခဲ့တဲ့ သရုပ်ဆောင် နေထက်လင်း |url=https://news-eleven.com/broadcast/9850 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |archive-date=19 February 2024 |access-date=19 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219072311/https://news-eleven.com/broadcast/9850 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=နေတိုးနှင့် ဝါရင့်သရုပ်ဆောင်များစွာပါဝင်သည့် 'နိုင်ငံကြီးသား'ရုပ်ရှင် ဩဂုတ် ၈ ရက် ရုံတင်မည် (နမူနာ) |url=http://burmese.dvb.no/archives/341048 |work=DVB |date=6 August 2019}}</ref><ref>{{cite news |title="နိုင်ငံကြီးသား"ရုပ်ရှင်ကားဝင်ငွေ သိန်း ၁၀၀ အား ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်ဖောင်ဒေးရှင်းကို လှူဒါန်း |url=http://burmese.dvb.no/archives/342939 |work=DVB |date=17 August 2019}}</ref><ref>{{cite news |title=ဘောလိဝုဒ်နဲ့ ကိုရီးယားဟန် မြန်မာ့နိုင်ငံကြီးသား |url=https://myanmar.mmtimes.com/news/127066.html |work=The Myanmar Times |date=15 August 2019 |accessdate=19 February 2024 |archivedate=19 February 2021 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20210219062827/https://myanmar.mmtimes.com/news/127066.html }}</ref><ref>{{cite news |title=နိုင်ငံကြီးသား |url=https://yangonlife.com.mm/mm/movie/62088 |work=Yangon Life |language=my }}{{Dead link|date=February 2024 }}</ref><ref>{{cite news |title=နိုင်ငံရေးလျှို့ဝှက်သည်းဖို "နိုင်ငံကြီးသား" ဇာတ်ကား၏ထိုးဖောက်အောင်မြင်မှု |url=https://www.frontiermyanmar.net/mm/%E1%80%94%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%84%E1%80%B6%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%BB%E1%80%BE%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7%E1%80%9D%E1%80%BE%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%8A/ |work=Frontier Myanmar |date=29 October 2019 |language=my}}</ref><ref>{{cite news |title="နိုင်ငံကြီးသား" ရုပ်ရှင်မှာ အတူတူ သရုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ မင်းသွေးကို သတိရနေတဲ့ မင်းမော်ကွန်း |url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2019/08/10/200521.html |work=ဧရာဝတီ |date=9 August 2019}}</ref> ==ဇာတ်ကောင်များ== *ဒုရဲမှူးရဲသီဟ အဖြစ် [[နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)|နေတိုး]] *ကောင်းတေဇ အဖြစ် [[မင်းမော်ကွန်း]] *ရဲအရာရှိ သူရဇော် အဖြစ် [[ထွန်းထွန်း]] *ဦးမင်းမောင် အဖြစ် [[နေထက်လင်း]] *ဦးထွဋ်တင် အဖြစ် နေမျိုးအောင် *ဦးကောင်းမြတ် အဖြစ် [[ဇင်ဝိုင်း]] *နေမင်းသူရိန် အဖြစ် [[မင်းသွေး]] *ထွဋ်မြတ်မင်း အဖြစ် နေရဲ *ချစ်စု အဖြစ် [[ရွှေသမီး]] *စောယုနွယ် အဖြစ် အောန်ဆိုင်း *[[စည်ဖြိုး]] *မိုးယံဇွန် *ထွန်းကိုကို *ထူးခြား *သိန်းလင်းစိုး *ဆာရာဆောင်းဦး *မောင်သီ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၂၀၁၉ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] {{Myanmar-film-stub}} qsm1mk9ucnfysxhvnnjfg155awah8kl 0 254392 1037465 951024 2026-06-11T11:07:51Z Salai Rungtoi 22844 1037465 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific_prefix = စည်သူ |name = ပိုးရယ်အောင်သိန်း |honorific_suffix = |image = |alt = |caption = |office1=[[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ <br>ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်]] |appointer1=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ |term_start1 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |president1 = [[ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး]] [[မင်းအောင်လှိုင်]] {{small|(ယာယီတာဝန်)}} |leader1= [[စောထွန်းအောင်မြင့်|စောထွန်းအောင်မြင့်]]၊ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် |predecessor1 = ''ရာထူးစတင်'' |successor1 =''ရာထူးဖျက်သိမ်း'' |office2 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် |appointer2=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ |predecessor2=ကောင်စီစတင် |successor2=ကောင်စီဖျက်သိမ်း |term_start2 = ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |term_end2 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |president2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] {{small|(ယာယီ)}} <br>မင်းအောင်လှိုင်၊ <small>ယာယီသမ္မတ (တာဝန်)</small> |leader2 = ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] |office3 = ပထမအကြိမ်[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency3 =[[ကယားပြည်နယ်]]<br> မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၈) |majority3= ကြိုတင်မဲ ၁၃၆၅<br>မဲစုစုပေါင်း ၁၃၈၇ မဲ |term_start3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၁ |term_end3 = ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |predecessor3 = ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံစတင် |successor3 = ဒေါက်တာခင်မကြီး (NLD) |birth_date = {{b-da|3 May 1953}} |birth_place = [[ကယားပြည်နယ်]] ၊ [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] |death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} --> |death_place = |death_cause = |citizenship = |nationality = |party =[[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] |spouse = |partner=<!--For those with a domestic partner and not married--> |relations = |children = |mother = ဒေါ်စိုးမြာ |father = ဦးစိုးရယ် |relatives = |residence = |education = |occupation = |awards=[[စည်သူဘွဲ့]] (၂၀၂၅) }} '''ပိုးရယ်အောင်သိန်း''' ( ၁၉၅၃ ဖွား) သည် [[ကယားလူမျိုး]] နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော်အမတ်]] ဖြစ်ခဲ့ပြီး [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2023/09/15/374329.html|title=တိုင်းရင်းသားပြည်နယ်များကို စည်းရုံးရန် စစ်ကောင်စီ ကြိုးစား|work=The Irrawaddy|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၅ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၃ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaaciimnaupkhuprekeaangciiwng-piuryaeaangsine-ncsckuunuttkhnchkckaa|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင် ပိုးရယ်အောင်သိန်း၏ နှစ်သစ်ကူးနှုတ်ခွန်းဆက်စကား|work=Myanmar Digital News|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၈ ဧပြီ ၂၀၂၃|archive-date=19 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240219160317/https://www.mdn.gov.mm/my/niungngntteaaciimnaupkhuprekeaangciiwng-piuryaeaangsine-ncsckuunuttkhnchkckaa}}</ref> == ငယ်ဘဝ == ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးစိုးရယ် နှင့် မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်စိုးမြာ တို့က ၁၉၅၃ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်တွင် [[ကယားပြည်နယ်]] [[လွိုင်ကော်မြို့နယ်]] [[ထေးသမရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်|ထေးသမရွာ]] တွင် သူ့အား မွေးဖွားသည်။ ပညာအရည်အချင်းမှာ ၁၀ တန်းအောင် ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.kantarawaddytimes.org/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/|title=ဦးပိုးရယ်အောင်သိန်း|work=Kantarawaddy Times|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၉ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀|archive-date=19 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240219203404/https://www.kantarawaddytimes.org/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%9A%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/}}</ref> == နိုင်ငံရေးသမားဘဝ == သူသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုကာ [[ကယားပြည်နယ်]] အမှတ်(၈)မဲဆန္ဒနယ် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ပြီးနောက် <ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2007-11-14.pdf|title=အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒမဲရရှိမှုအခြေအနေ(၇-၁၁-၂၀၁၀)|work=မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ အချက်ပို(ဃ )|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> မြန်မာ့နိုင်ငံရေးထဲ စတင် ဝင်ရောက်လာသည်။ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ၅ နှစ်တာ ဖြတ်သန်းသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/item/news-6995.html|title=ကရင်နီပြည် ငြိမ်းချမ်းရေးကိစ္စ ကြံခိုင်ရေးပါတီသို့ တင်ပြရန် အစီအစဉ်ရှိ|work=by - ကန္တာရဝတီတိုင်း(မ်)|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၁၁ }}</ref> အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅ တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမပြုဘဲ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် နှင့် ပြည်နယ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ စသည်ဖြင့် ပါတီလုပ်ငန်းများသာ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/en/news/karenni-state/item/3039-kayah-state-politicians-reflect-on-limited-public-engagement.html|title=Kayah State politicians reflect on limited public engagement|work=by - Kantarawaddy Times|access-date=19 Feb 2024|date=14 May 2017 }}</ref> <ref>{{cite web|url=http://www.usdp.org.mm/2019/06/10/ကယားပြည်နယ်-ပြည်ခိုင်ြ-26/|title=ကယားပြည်နယ် ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးပိုးရယ်အောင်သိန်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် နေအိမ်များ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည့် မိသားစုများအား သွားရောက်လှူဒါန်း|work=USDP Party|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၀ ဇွန် ၂၀၁၉}}{{Dead link|date=February 2024 }}</ref> ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ကယားပြည်နယ် အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁၁) မှနေ၍ ဝင်ရောက် အရွေးခံသော်လည်း<ref>{{cite web|url=http://www.usdp.org.mm/category/ပြည်တွင်းသတင်းများ/ကယားပြည်နယ်/|title=သတင်းထုတ်ပြန်ကြေညာချက် အမှတ်စဉ်(၂/၂၀၂၀)|work=USDP Party|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၁၂ ဩဂုတ် ၂၀၂၀}}{{Dead link|date=February 2024 }}</ref> ပြိုင်ဘက်ပါတီ အား ရှုံးနိမ့်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/2020-election-result-update-11092020123956.html|title=ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရ ကိုယ်စားလှယ်စာရင်း ထုတ်ပြန်ပြီးစီး|work=RFA Burmese|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> == နစက ကောင်စီဝင် == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်း]] ခံရပြီးနောက်ပိုင်း သူသည် မိခင်ပါတီ၏ လုပ်ငန်းများတွင်သာ အချိန်ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အသစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းစဉ် သူသည် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-64508865|title=စစ်ကောင်စီ အပြောင်းအလဲ စစ်တပ်ကလူဟောင်းတွေလွှမ်းမိုးထား|work=BBC Burmese|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ }}</ref> [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]]ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီရုံး]]၏ အမိန့်အမှတ် ၁၀/၂၀၂၅ ဖြင့် ယခင်နစက ကောင်စီဝင်များနှင့် နစက ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ဝင်များကို ကာလုံဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့သစ်ကို တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.cincds.gov.mm/node/29778?d=1|title=အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ ဗဟိုအကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|publisher=CINCDS|accessdate=2025 August 2}}</ref> == အရေးယူပိတ်ဆို့ခံရခြင်း == သူ့ကို ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့မှု ဖြင့် အမေရိကန်၊ဥရောပသမဂ္ဂ နှင့် ဆွတ်ဇာလန် အစရှိသည့် နိုင်ငံတို့က ၂၀၂၃ ခုနှစ်ထဲ တွင် ဒဏ်ခတ်ပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://dvb.no/post/605185|title=စစ်ကောင်စီဝန်ကြီးတွေအပါအဝင် လူပုဂ္ဂိုလ် ၆ ဦးနှင့် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို အီးယူ ပိတ်ဆို့ ဒဏ်ခတ်|work=DVB|access-date=၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၄|date=၂၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၃ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/politics/myanmar-junta-attempts-charm-offensive-in-ethnic-states.html|title=Myanmar Junta Attempts Charm Offensive in Ethnic States|work=The Irrawaddy|access-date=19 Feb 2024|date=13 September 2023 }}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၇) ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀/၂၀၂၅ အားဖြင့် [[ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ]]ဘွဲ့ ဖြစ်သော [[စည်သူဘွဲ့]]ကို နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ မင်းအောင်လှိုင်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=2 August 2025}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ}} {{lifetime|၁၉၅၃| }} [[ကဏ္ဍ:ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီဝင်များ]] [[Category:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ]] j0y8l5ztultrkxz4lrgooujp1j0opt5 0 254695 1037388 824788 2026-06-11T07:30:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037388 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ခိုးဆိုးလုနှိုက် ၂ တောကျီးကန်း | image = Taw Kyi Kan film poster.jpg | caption = ရုပ်ရှင်ပိုစတာ | native_name = {{Infobox name module|my|}} | director = စတီးလ် (ဒွေးမေတ္တာ) | producer = ဒေါ်နုနုစိန် | screenplay = နေစိုးသော် | story = ဈာန်သခင်သွေး | starring = {{plainlist|*[[မြင့်မြတ်]] *[[ခင်လှိုင်]] *ထူးခြား *[[မိုးဟေကို]] }} | music = | cinematography = | editing = | studio = မိုး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး | distributor = | released = {{film date|2017|12|22}} | runtime = ၁၂၀ မိနစ် | country = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] | language = [[မြန်မာဘာသာစကား|မြန်မာ]] | budget = | gross = }} '''''ခိုးဆိုးလုနှိုက် ၂ တောကျီးကန်း''''' သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်ထွက် မြန်မာ အချစ်ဇာတ်ကြမ်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး ဒါရိုက်တာ စတီးလ် (ဒွေးမေတ္တာ) က ရိုက်ကူးကာ [[မြင့်မြတ်]]၊ [[ခင်လှိုင်]]၊ ထူးခြားနှင့် [[မိုးဟေကို]] တို့ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ''[[ခိုးဆိုးလုနှိုက်]]'' ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၏ ဒုတိယရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ မိုး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ဖြန့်ချိပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite news |title="တောကျီးကန်း - ( ခိုးဆိုးလုနှိုက် ၂ )" အထူးပွဲပြသ |url=http://www.myanmarcelebrity.com/2017/12/blog-post_84.html?m=1 |work=Myanmar Celebrity News |language=english}}</ref><ref>{{cite news |title=မကြာခင်ထွက်လာတော့မယ့် တောကျီးကန်း |url=https://www.mmload.com/news/14464 |work=Myanmarload}}</ref><ref>{{cite news |title=မိုးဟေကိုနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း |url=https://news-eleven.com/interviews/28480 |work=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my |archive-date=23 February 2024 |access-date=23 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240223075147/https://news-eleven.com/interviews/28480 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=တောကျီးကန်း (ခိုးဆိုးလုနှိုက်-၂) |url=https://yangonlife.com.mm/en/movie/%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%82%8F%E1%80%AD%E1%82%88%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%81%82 |work=Yangon Life |language=en |accessdate=23 February 2024 |archivedate=10 July 2018 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180710193342/http://yangonlife.com.mm/en/movie/%E1%80%B1%E1%80%90%E1%80%AC%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%B9%E1%80%B8-%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9C%E1%80%AF%E1%82%8F%E1%80%AD%E1%82%88%E1%80%80%E1%80%B9-%E1%81%82 }}</ref><ref>{{cite news |title=စတင်ပျံသန်းတော့မယ့် တောကျီးကန်း |url=https://yangonlife.com.mm/mm/article/15660 |work=Yangon Life |language=my }}{{Dead link|date=March 2024 }}</ref><ref>{{cite news |title="တောကျီးကန်း" (ခိုးဆိုးလုနှိုက် ၂) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဒီဇင်ဘာ ၂၂ရက်တွင် ရုံတင်ပြသမည် |url=http://mizzimaburmese.com/article/35458 |work=Mizzima Myanmar News and Insight |language=en}}</ref> ==ဇာတ်ကောင်များ== *တောကျီးကန်း အဖြစ် [[မြင့်မြတ်]] *တောက်တဲ့ အဖြစ် [[ခင်လှိုင်]] *ရင်ရှမ်း အဖြစ် ထူးခြား *ဒီးဒီးပိုး အဖြစ် [[မိုးဟေကို]] ==ကိုးကား== {{reflist}} [[Category:၂၀၁၇ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] [[Category:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ]] {{Myanmar-film-stub}} g4opkniqipeykugethy2vgdzkxt2qo8 0 256274 1037290 884166 2026-06-11T00:24:38Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] 1037290 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ်]] | image = | image_size = | alt = | caption = ဥကရစ်ထစခန်းကုန်း | date = ၂၆ ဇွန် ၂၀၂၂ - ၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ | place = [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ ဥကရစ်ထကျေးရွာအနီး | coordinates = {{coord|16|16|28|N|98|40|19|E|region:MM|display=inline,title}} | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | territory = | result = ဖြစ်ပွားပြီး *[[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]]မှအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ | combatant1 = {{flagdeco|MYA}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * {{armed forces|MYA}} * {{air force|MYA}} | combatant2 = {{flagicon image|Former_flag_of_the_Karen_National_Liberation_Army.svg}} [[ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]] | units1 = {{Army|MYA}} * {{flagicon image|Shoulder_sleeve_insignia_of_Coastal_Region_Command.svg}}[[ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] * ‌{{flagicon image|Flag_of_myanmar_army’s_light_infantry_division_no._(44).gif}}[[အမှတ်(၄၄)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်]] * [[အမြောက်တပ်ဖွဲ့]] | units2 = * {{flagicon image|Flag_of_the_Karen_Army_(KNLA).png}}[[ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] * {{flagicon image|Flag_of_the_Karen_National_Defence_Organisation.svg }}[[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]] * {{flagicon image|Flag_of_PDF_Myanmar.svg}} [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] | strength1 = ၂၃‌ (၅၀+) | strength2 = ၁၀၀၀+ | casualties1 = မသိရှိ | casualties2 =အကျအဆုံးများ | casualties3 = | notes = | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}} }} '''ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲ''' သည် [[တပ်မတော်]]နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များအကြား ကာလရှည်ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/11812/|title=ဥကရစ်ထစခန်းတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီက လေတပ်ကိုသာ အားကိုးနေရ|work=myanmar now|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇွန် ၂၀၂၂|archive-date=29 March 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240329012029/https://myanmar-now.org/mm/news/11812/}}</ref>[[ကရင်ပြည်နယ်]]၊[[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]]- [[ထိုင်းနိုင်ငံ|ထိုင်း]] နယ်စပ်အနီး [[မြဝတီမြို့နယ်]] ၊ ဖလူး-ဝေါလေ-စုကလိဒေသလမ်းဆုံ ဥကရစ်ထကုန်းပေါ်ရှိ ဥကရစ်ထစစ်တပ်စခန်းအား ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၂၆ ရက် တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]](KNU) ၏ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) ၊ [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDO) တို့နှင့်အတူ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|PDF]] ပူးပေါင်းတပ်များက တစ်ပြိုင်တည်း စတင်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၁၂ ရက် ညနေပိုင်းတွင် စစ်တပ်စခန်းကျကာ တော်လှန်ရေးတပ်များက အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ce834xer273o|title=စစ်ကောင်စီတပ်ရဲ့ ဗျူဟာမြောက်အရေးပါတဲ့ ဥကရစ်ထစခန်းကို KNU/PDF ဘယ်လိုသိမ်းခဲ့လဲ|work=BBC Burmese|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}</ref> == သမိုင်းအကျဉ်း == [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်|ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်]] [[ကရင်ပြည်နယ်]]၊ ဝေါလေ- မြဝတီလမ်းပိုင်းရှိ ဥကရစ်ထစစ်စခန်းသည် မူလက [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]](KNU) ၏ စီမံအုပ်ချုပ်မှုဒေသထဲ ပါဝင်ခဲ့သည်။သို့သော်လည်း ၁၉၉၀ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် တပ်မတော်က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့၏ တောင်ဘက်စစ်ဆင်ရေး ခြေကုပ်စခန်းတစ်ခုအဖြစ် အခြေပြုခဲ့သည့် စခန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == စခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခြင်း == ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇွန်လ ၂၆ ရက် တွင် [[ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး|ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး]](KNU) ၏ [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်]] (KNLA) ၊ [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့|ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်]] (KNDO) တို့နှင့်အတူ [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့|PDF]] ပူးပေါင်းတပ်များက ဥကရစ်ထစခန်းကို အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် တစ်ပြိုင်တည်း စတင်ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ [[တပ်မတော်]]က လေကြောင်း နှင့် လက်နက်ကြီးပစ်ကူအမြောက်အများ ရယူခဲ့ရပြီး ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/541839|title=ဥကရစ်ထတိုက်ပွဲတွင် စစ်ကောင်စီလေတပ်က ၅ ရက်အတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၁၂၅ ကြိမ်ပြုလုပ် (ရုပ်သံ)|work=DVB|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၅ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ }}</ref> ထိုတိုက်ပွဲကာလအတွင်း [[တပ်မတော် (လေ)]] ပိုင် [[မစ်(ဂ်)-၂၉]]သည် အိမ်နီးချင်း[[ထိုင်းနိုင်ငံ]]ထဲသို့ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ မတော်တဆ ဝင်ရောက်ဖြတ်ကျော်မိခဲ့သည့်အပြင် <ref>{{cite web|url=https://www.bangkokpost.com/thailand/general/2337188/myanmar-fighter-jet-crosses-into-thailands-air-space-in-tak|title= Myanmar fighter jet crosses into Thailand's air space in Tak|work=bangkokpost|access-date=14 July 2025|date=30 June 2022}}</ref> နှစ်ဖက်တိုက်ပွဲကာလအတွင်း ‌လက်နက်ကြီးကျည် အချို့လည်း ကျရောက်ပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၂၆ ရက်မှ ဇွန် ၃၀ ရက်အထိ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ အကြိမ်ကြိမ်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်မှုအပေါ် စစ်တပ်က မြေပြင်ပစ်ကူနှင့် လေကြောင်း ပစ်ကူ များဖြင့် ခုခံတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့ပြီး စခန်းအရောက် စစ်ကူ၊ ပစ်ကူ လာရန်ချီတက်ကြသည့် စစ်ကြောင်းများနှင့် တပ်ချင်းဆက်၍ ပူး ပေါင်းသွားခဲ့မိကြပြီး ဥကရစ်ထစခန်း နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် တစ်ဝိုက်လုံခြုံရေး ကို ပြန်လည် စိုးမိုးသွားနိုင်ခဲ့သည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/27145|title=ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဥကရစ်ထ စစ်ဆင်ရေးခြေကုတ်စခန်းသို့ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်လာရောက်တိုက်ခိုက်သည့် PDF ပူးပေါင်းအဖွဲ့ အကျအဆုံးများစွာဖြင့် ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးလျက်ရှိ|work=MOI|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂ ဇူလိုင် ၂၀၂၂ }}</ref> == ဝါဒဖြန့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခြင်း == [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]က ဥကရစ်ထစခန်းတိုက်ပွဲတွင် စခန်းမကျခဲ့ဘဲ ခုခံတွန်းလှန်နိုင်ခဲ့မှုကို ဒါရိုက်တာ အကယ်ဒမီ တင်အောင်စိုး (ပန်းမြို့တော်)၊အကယ်ဒမီ ခန့်စည်သူ၊အကယ်ဒမီ မေသဉ္ဇာဦး အပါ အဝင် သရုပ်ဆောင်များဖြင့် "သက်ရှိစည်းရိုး" ဆိုသည့်  ဥကရစ်ထဖြစ်ရပ်မှန်တိုက်ပွဲဇာတ်ကား ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားကို (၇၉)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ်ဇာတ်ကားအဖြစ် ၂၀၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄၊ ၂၅ ရက်နေ့တို့တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/63363|title=(၇၉)နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့အထိမ်းအမှတ် ဂုဏ်ပြုစစ်ချီသီချင်း၊ စစ်သည်တေးသီချင်း၊ ကဗျာနှင့်ဝတ္ထုစာမူဆုရရှိသူစာပေပညာရှင်များအား မှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ပြုလွှာပေးအပ်ခြင်းနှင့် ဂုဏ်ပြုဆုချီးမြှင့်ခြင်း အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်လာကြသူများ၏ ဝမ်းသာပီတိစကားသံများ|work=MWD Webportal|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၇ မတ် ၂၀၂၄ }}</ref> == တစ်ကျော့ပြန်တိုက်ပွဲ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက် နေ့တွင် [[ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်]] (KNLA) နှင့် ပူးပေါင်းတပ်များက ထိုင်း- မြန်မာနယ်စပ်တလျှောက်ရှိ မြဝတီမြို့ တောင်ဘက်ခြမ်း စစ်တပ်စခန်းများဖြစ်သည့် ဝေါလေဗျူဟာကုန်း၊ သေ့ဘောဘိုး၊ ဘလယ်ဒို၊ ကနဲလေး နှင့် မော်ခီးစခန်းများကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ဆင်ရေး ပြုလုပ်သည်။ စစ်ဆင်ရေးအစ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေ ၂၃ ရက် တွင် ဘလယ်ဒိုစခန်း၊ မေလ ၂၈ ရက် ညနေ ၆ နာရီတွင် ကနဲလေးတပ်စခန်း၊ဇွန်လ ၃ရက် နေ့တွင် [[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်|ထိုင်း- မြန်မာ နယ်စပ်]]မျဉ်းအနီးရှိ သေဘောဘိုး တပ်စခန်း၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက် နေ့တွင် မြဝတီခရိုင် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်အနီးရှိ ထီးကပလယ်စခန်း၊ ဇူလိုင် ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဥကရစ်ထစခန်း တို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/05/30/401507.html|title=မြဝတီတောင်ခြမ်းမှ စခန်းများကို ရှင်းမည့် KNU စစ်ဆင်ရေး|work=The Irrawaddy|access-date=၁၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၀ မေ ၂၀၂၅ }}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/video/2025/05/23/401271.html|title=ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်က စစ်တပ်စခန်းတွေကို တပြိုင်တည်းဝင်တိုက်နေ (ရုပ်/သံ)|work=The Irrawaddy|access-date=၂၄ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၃ မေ ၂၀၂၅ }}</ref> ဥကရစ်ထစစ်စခန်းကို တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃ရက်ကစပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ၉ရက်အကြာတွင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/714256|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ် သိမ်းပိုက်|publisher=DVB|accessdate=2025-7-12}}</ref> ထိုင်းသတင်းဌာနတစ်ခုဖြစ်သော AEC က တိုက်ခိုက်မှုများကို ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့သည့်အတွက် ဒဏ်ရာရရှိသူများအပါအဝင် စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ထိုင်းနိုင်ငံဘက်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်လာကြောင်း ဓာတ်ပုံများနှင့်တကွ ဖော်ပြခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/12/61881|title=ဥကရစ်ထစခန်းကို KNLA ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းပိုက်၊ စစ်ကောင်စီတပ်သား ၁၀၀ ခန့် ထိုင်းဘက်ထွက်ပြေး|accessdate=2025-7-14|publisher=Mizzima}}</ref> မြဝတီတောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ဝေါလေဗျူဟာစခန်းကုန်းနှင့် ထီးသဲလယ် ကာကင်းစခန်း ၂ ခုသာ ကျန်ရှိတော့ရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://kicnews.org/2025/07/%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%9B%E1%80%85%E1%80%BA%E1%80%91%E1%80%85%E1%80%81%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%99%E1%80%BE-%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%A1%E1%80%84%E1%80%9A/|title=ဥကရစ်ထစခန်းမှ လက်နက်အငယ် (၅၀)ထက်မနည်း၊ ခဲယမ်းနှင့်လက်နက်ကြီးများ KNLA ပူးပေါင်းတပ်သိမ်းဆည်းရမိ|publisher=Karen Information Center|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၂}}{{Dead link|date=July 2025 }}</ref> == ကိုးကား == [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၄ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၅ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ကရင်ပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] 12h2cnxc4bu6427yzu36xwzn7oc2tp6 2 257139 1037334 954087 2026-06-11T04:18:50Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ:GTSPACE]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ:SarKaLay]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/GTSPACE|GTSPACE]]" ကို "[[Special:CentralAuth/SarKaLay|SarKaLay]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 954087 wikitext text/x-wiki [[ဖိုင်:စကြာဝဋ္ဌာ.jpg|alt=အာကာသ|left|thumb|'''စကြာ၀ဠာ''']] [[ဖိုင်:GTS SatKyarWaNar.jpg|alt=GTS SatKyarWaNar|thumb|'''စကြာ၀ဠာ''' ]] '''စကြာ၀ဠာ''' rgvy9ommykjsa3mvbmvch73l1lnynr0 0 260059 1037319 840472 2026-06-11T02:04:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037319 wikitext text/x-wiki [[Image:月桂冠大倉記念館 酒樽.jpg|thumb|right|300px|Sake barrels outside the Gekkeikan Ōkura Memorial Hall]] '''ဂတ်ခဲအိခန်ဆခဲကုမ္ပဏီ''' (月桂冠株式会社, Gekkeikan Kabushikigaisha) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဆာကေးအရက်နှင့် ဇီးသီးဝိုင်များထုတ်လုပ်သည့် ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကုမ္ပဏီသည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ကျိုတိုမြို့]]၊ [[ဖုရှိမိရပ်ကွက်၊ ကျိုတို|ဖုရှိမိရပ်ကွက်]]တွင် အခြေစိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.gekkeikan.co.jp/english/|title=GEKKEIKAN KYOTO SINCE 1637|website=GEKKEIKAN}}</ref> ကုမ္ပဏီကို ၁၆၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျိအဲမွန်အိုးခုရ သည် ဖုရှိမိရပ်ကွက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးသောကုမ္ပဏီများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟဲနိုခိအန်းအုပ်စု၏ အဖွဲ့ဝင်ကုမ္ပဏီတစ်လည်း ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|url=http://www.henokiens.com/content.php?id=51&id_membre=23&lg=en|title=Les Hénokiens - Association internationale d'entreprises familiales au moins bicentenaires|work=Hénokiens|access-date=2018-09-14}}</ref> ဤကုမ္ပဏီ၏ အမည်သည် စာအားဖြင့် “အောင်မြင်မှုလော်ရယ်သစ်ရွက်သရဖူ” ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်လည်း Gekkeikan Sake (USA), Inc., ဟူသည့် အမည်ဖြင့် ကုမ္ပဏီခွဲတစ်ခုရှိပြီး ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်, Folsom တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ဆာကေးအရက်ဈေးကွက်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။<ref name="gekkeikan">[http://www.gekkeikan.co.jp/english/company/overseas.html Gekkeikan: Overseas Business] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080103140431/http://www.gekkeikan.co.jp/english/company/overseas.html |date=2008-01-03 }}. Gekkeikan. Accessed March 23, 2015.</ref> ==ပြင်ပလင့်များ== *[http://www.gekkeikan.co.jp/english/index.html Gekkeikan official site] *[http://www.gekkeikan-sake.com/ Gekkeikan Sake (USA), Inc. official site] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210302171654/https://www.gekkeikan-sake.com/ |date=2 March 2021 }} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဖျော်ယမကာကုမ္ပဏီများ]] 5mimlnqekqejn9nx4s349a3xg8hslnj 0 268132 1037393 946040 2026-06-11T08:02:56Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037393 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ထားထက်ထက် | image = Htar Htet Htet.png | caption = | birth_name = ထားထက်ထက် | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1989|12|19}} | birth_place = [[ကလေးမြို့]]၊ မြန်မာ | death_date = | education = | occupation = အလှမယ် | years_active = | employer = | known_for = | notable_works = | height = | television = | spouse = | children = | father = ဒေါက်တာကျော်မိုး | mother = ဒေါ်တင်တင်ဆွေ | relatives = | awards = | title = [[Miss Grand Myanmar]] ၂၀၁၃ | signature = | signature_size = | website = }} '''ထားထက်ထက်'''သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော [[Miss Grand International]] အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည့် မြန်မာမင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ကျင်းပသည့် Miss Grand International 2013 အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် Miss Popular Award ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/opinion/2015/08/24/80222.html |title= Miss Gand International 2013 ထားထက်ထက်နှင့် အင်တာဗျူး |date= 24 August 2015 |publisher= }}</ref><ref name="TM" >{{cite web|url= https://news-eleven.com/entertainment/60336|title= မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ကျွမ်းဘားမယ်နှင့် မြန်မာကိုယ်စားပြုအလှမယ် သရုပ်ဆောင် ထားထက်ထက်၏ ငယ်ဘဝဖြတ်သန်းရာ|publisher= Eleven Media Group|access-date= 3 April 2025|archive-date= 18 July 2021|archive-url= https://web.archive.org/web/20210718063650/https://news-eleven.com/entertainment/60336|url-status= dead}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.rfa.org/english/news/myanmar/beauty-queen-06012021073234.html |title= Interview: Please do not Recognize This Regime|publisher=RFA}}</ref><ref>{{cite web|url= https://www.latintimes.com/former-myanmar-beauty-queen-joins-ethnic-rebels-against-junta-471066 |title= Former Myanmar Beauty Queen Joins Ethnic Rebels Against The Junta|date= 13 May 2021|publisher=Latin Times}}</ref><ref name="TnM">{{cite web|url= https://www.straitstimes.com/asia/se-asia/myanmar-beauty-queen-takes-up-arms-against-junta |title=Myanmar beauty queen takes up arms against junta|date=12 May 2021 |publisher=Straits Times}}</ref> == ငယ်ဘ၀နှင့် ပညာရေး == ထားထက်ထက်ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းလေးယောက်တွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။<ref name="TM"/> == အလှမယ်လောက == ထိုင်းနိုင်ငံ၌ကျင်းပသော Miss Grand International 2013 မှာ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲဝင် အယောက် ၈၀ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ထိပ်ဆုံး ၂၀ စာရင်းဝင်ခဲ့ပြီး Miss Popular ဆုကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.irrawaddy.com/news/burma/burmese-beauty-queen-wins-miss-popular-award.html/amp |title= Burmese Beauty Queen Wins 'Miss Popular' Award|date= 20 November 2013}}</ref> == အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း == ထားထက်ထက်သည် Miss Grand International 2013 တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ပြီးနောက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ဆောင်လောကကို စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။သူမ၏ ပွဲဦးထွက်သည် မြန်မာရုပ်ရှင် ''လူကြမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ ဒိုင်ယာရီ''တွင် လူမင်း နှင့် ယုန်လေး တို့ နှင့်အတူ အဓိကနေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သားညီ မှ ဒါရိုက်တာအဖြစ်ရိုက်ကူးထားပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာရုပ်ရှင်ရုံများတွင် ရုံတင်ပြသခဲ့သည်။<ref>{{cite news|url=http://burmese.dvb.no/archives/284712|title=လူမင်း၊ ယုန်လေး၊ ထားထက်ထက်တို့ ပါဝင်သည့် လူကြမ်းတယောက်ရဲ့ဒိုင်ယာရီ ရုပ်ရှင် (နမူနာ)|publisher=Burmese DVB|language=my}}</ref><ref name="a">{{cite news|url=https://burma.irrawaddy.com/lifestyle/entertainment/2018/07/23/164548.html|title=မကြာခင် ရုံတင်မယ့် ရုပ်ရှင်ကားအတွက် စိတ်လှုပ်ရှားနေရသူ အလှမယ် ထားထက်ထက်|publisher=Burmese Irrawaddy|language=my}}</ref> သို့သော်လည်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|အာဏာသိမ်းမှု]] ကြောင့် ရန်ကုန်မှ ထွက်ပြေးလာကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် စစ်သင်တန်းများ စတင်ရန် [[ကရင်အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအဖွဲ့]](KNDO) တို့ ပူးပေါင်း၍ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှု စတင်ခဲ့သည်။<ref name=nenow>{{cite web|url=https://nenow.in/top-news/burmese-beauty-queen-turns-rebel-vows-to-bring-down-myanmar-military-junta-or-die-fighting.html|title=Burmese beauty queen turns rebel, vows to bring down Myanmar military junta or die fighting|date=13 May 2021|accessdate=19 October 2021|work=The Northeast Today|archivedate=13 May 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210513095737/https://nenow.in/top-news/burmese-beauty-queen-turns-rebel-vows-to-bring-down-myanmar-military-junta-or-die-fighting.html}}</ref><ref name=citizenin>{{cite web|url=https://www.thecitizen.in/index.php/en/newsdetail/index/6/20435/young-women-and-men-from-myanmar-cities-head-to-the-jungle|date=2 June 2021|accessdate=19 October 2021|author=Amlan Home Chowdhury|work=[[The Citizen (India)|The Citizen]]|title=Young Women and Men from Myanmar Cities Head to the Jungle|archivedate=2 June 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210602111116/https://www.thecitizen.in/index.php/en/newsdetail/index/6/20435/young-women-and-men-from-myanmar-cities-head-to-the-jungle}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်များ နှင့် ပူးပေါင်းကာ တိုင်းပြည်၏ စစ်ခေါင်းဆောင်များကို လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။<ref name=bkkpost>{{cite news|url=https://www.bangkokpost.com/world/2126895/myanmar-rebels-teach-coup-protesters-how-to-make-war|title=Myanmar rebels teach coup protesters how to make war|date=4 June 2021|accessdate=18 October 2021|work=[[Bangkok Post]]|archivedate=18 October 2021|archiveurl=https://archive.today/20211018133443/https://www.bangkokpost.com/world/2126895/myanmar-rebels-teach-coup-protesters-how-to-make-war}}</ref><ref name=nenow/><ref name=guardian>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/world/2021/jun/01/rise-of-armed-civilian-groups-in-myanmar-fuels-fears-of-civil-war|title=Rise of armed civilian groups in Myanmar fuels fears of full-scale civil war|date=1 June 2021|accessdate=18 October 2021|author=Rebecca Ratcliffe|work=[[The Guardian]]|archivedate=24 September 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210924094249/https://www.theguardian.com/world/2021/jun/01/rise-of-armed-civilian-groups-in-myanmar-fuels-fears-of-civil-war}}</ref> == ပါဝင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ကားများ == {{incomplete list}} * ''လူကြမ်းတစ်ယောက်ရဲ့ ဒိုင်ယာရီ'' (၂၀၁၈)<ref name="a"/> * '''Special Force'''<ref name="a"/> * '''၂၅%'''<ref name="a"/> * '''အယူတော်မင်္ဂလာ'''<ref name="a"/> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Miss Grand Myanmar |}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အလှမယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၈၉ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်များ]] [[ကဏ္ဍ:Miss Grand Myanmar အနိုင်ရရှိသူများ]] cycu2ynp7xfd31y51ftdw328zyvxx9x 0 268215 1037280 865639 2026-06-10T19:09:31Z EmausBot 5629 [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] သို့ ပြန်ညွှန်းနှစ်ထပ်ဖြစ်နေသည်ကို ပြင်နေသည် 1037280 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ကချင်ထိုးစစ် (၂၀၂၄)]] 8nfa4iezuxam22qlu8pev6vkawq3ljy 0 269025 1037350 950730 2026-06-11T05:57:42Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037350 wikitext text/x-wiki '''ပန်းသေးလူမျိုး''' ({{lang-en|Panthay}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တရုတ်နွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ၎င်းတို့ကို '''ဟွေးလူမျိုး''' ({{lang-zh|回族}}) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပန်းသေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Yegar |first=Moshe |title=The Muslims of Burma: A Study of a Minority Group |year=1972 |publisher=Otto Harrassowitz |pages=၄၆-၅၀ |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် သာမန်တရုတ်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ဆွဲထားသော်လည်း ဘာသာရေးအရ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး ဝက်သားရှောင်ခြင်းနှင့် ဟာလာလ် (Halal) စားသောက်မှုဓလေ့ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။<ref>{{cite book |last=Forbes |first=Andrew |title=The Panthay: Chinese Muslims of Yunnan and the Shan States |year=2002 |publisher=CPA Media |language=en}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ပန်းသေးလူမျိုး (ဟွေးလူမျိုး)<br>(Panthay / Hui people) | image = [[File:Panthay men.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော ပန်းသေး (ဟွေးတရုတ်မွတ်စလင်) အမျိုးသားများ]] | poptime = ၁၅ သန်း ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<br>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-11}}</ref> | regions = {{flag|China}} (အထူးသဖြင့် နင်ရှ ဟွေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အထူးသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] ([[ယူနန်ဒေသိယစကား]])၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]] (Han Chinese) }} === မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း === မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက "လားဝန်တင်ကုလားအုပ်" မဏ္ဍိုင်ပြုသည့် ကုန်သည်ကြီးများအဖြစ် ယူနန်နှင့် အထက်မြန်မာပြည် (ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေး) ကြားတွင် ကူးလူးဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း (၁၈၅၆-၁၈၇၃ ခုနှစ်) တွင် ယူနန်ပြည်နယ်၌ ကန်ဆုစုန့် (Du Wenxiu) ဦးဆောင်သည့် ပန်းသေးဆူပူအုံကြွမှု (Panthay Rebellion) ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်မန်ချူးအစိုးရ၏ နှိမ်နင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ပန်းသေးဒုက္ခသည်များနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားသည် ဝ နယ် [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon |language=en}}</ref> ထို့နောက် သီပေါမင်းလက်ထက်နှင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး ပန်းသေးဗလီ (Panthay Mosque) ကို တည်ထောင်ကာ စီးပွားရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် "ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ" နှင့် "ပန်းသေးထမင်းကြော်" ကဲ့သို့သော ယူနန်-အစ္စလာမ် စားသောက်မှုယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာပြည်သူများအကြား ယနေ့တိုင် အလွန်ရေပန်းစား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} == ကိုးကား == {{Stub}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] jbv3s8oronmuqebkdhlrinq0vo0lt2i 1037351 1037350 2026-06-11T05:57:58Z Chenzeyan29 141880 1037351 wikitext text/x-wiki '''ပန်းသေးလူမျိုး''' ({{lang-en|Panthay}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တရုတ်နွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ၎င်းတို့ကို '''ဟွေးလူမျိုး''' ({{lang-zh|回族}}) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပန်းသေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Yegar |first=Moshe |title=The Muslims of Burma: A Study of a Minority Group |year=1972 |publisher=Otto Harrassowitz |pages=၄၆-၅၀ |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် သာမန်တရုတ်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ဆွဲထားသော်လည်း ဘာသာရေးအရ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး ဝက်သားရှောင်ခြင်းနှင့် ဟာလာလ် (Halal) စားသောက်မှုဓလေ့ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။<ref>{{cite book |last=Forbes |first=Andrew |title=The Panthay: Chinese Muslims of Yunnan and the Shan States |year=2002 |publisher=CPA Media |language=en}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ပန်းသေးလူမျိုး (ဟွေးလူမျိုး)<br>(Panthay / Hui people) | image = [[File:Panthay men.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော ပန်းသေး (ဟွေးတရုတ်မွတ်စလင်) အမျိုးသားများ]] | poptime = ၁၅ သန်း ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<br>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-11}}</ref> | regions = {{flag|China}} (အထူးသဖြင့် နင်ရှ ဟွေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အထူးသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] ([[ယူနန်ဒေသိယစကား]])၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]] (Han Chinese) }} === မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း === မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက "လားဝန်တင်ကုလားအုပ်" မဏ္ဍိုင်ပြုသည့် ကုန်သည်ကြီးများအဖြစ် ယူနန်နှင့် အထက်မြန်မာပြည် (ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေး) ကြားတွင် ကူးလူးဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း (၁၈၅၆-၁၈၇၃ ခုနှစ်) တွင် ယူနန်ပြည်နယ်၌ ကန်ဆုစုန့် (Du Wenxiu) ဦးဆောင်သည့် ပန်းသေးဆူပူအုံကြွမှု (Panthay Rebellion) ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်မန်ချူးအစိုးရ၏ နှိမ်နင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ပန်းသေးဒုက္ခသည်များနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားသည် ဝ နယ် [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon |language=en}}</ref> ထို့နောက် သီပေါမင်းလက်ထက်နှင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး ပန်းသေးဗလီ (Panthay Mosque) ကို တည်ထောင်ကာ စီးပွားရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် "ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ" နှင့် "ပန်းသေးထမင်းကြော်" ကဲ့သို့သော ယူနန်-အစ္စလာမ် စားသောက်မှုယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာပြည်သူများအကြား ယနေ့တိုင် အလွန်ရေပန်းစား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 13abxrrxvlag6mqn69z8l8ivm74wbb2 1037352 1037351 2026-06-11T05:58:11Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း */ 1037352 wikitext text/x-wiki '''ပန်းသေးလူမျိုး''' ({{lang-en|Panthay}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တရုတ်နွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ၎င်းတို့ကို '''ဟွေးလူမျိုး''' ({{lang-zh|回族}}) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပန်းသေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Yegar |first=Moshe |title=The Muslims of Burma: A Study of a Minority Group |year=1972 |publisher=Otto Harrassowitz |pages=၄၆-၅၀ |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် သာမန်တရုတ်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ဆွဲထားသော်လည်း ဘာသာရေးအရ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး ဝက်သားရှောင်ခြင်းနှင့် ဟာလာလ် (Halal) စားသောက်မှုဓလေ့ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။<ref>{{cite book |last=Forbes |first=Andrew |title=The Panthay: Chinese Muslims of Yunnan and the Shan States |year=2002 |publisher=CPA Media |language=en}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ပန်းသေးလူမျိုး (ဟွေးလူမျိုး)<br>(Panthay / Hui people) | image = [[File:Panthay men.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော ပန်းသေး (ဟွေးတရုတ်မွတ်စလင်) အမျိုးသားများ]] | poptime = ၁၅ သန်း ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<br>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-11}}</ref> | regions = {{flag|China}} (အထူးသဖြင့် နင်ရှ ဟွေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အထူးသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] ([[ယူနန်ဒေသိယစကား]])၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]] (Han Chinese) }} == မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက "လားဝန်တင်ကုလားအုပ်" မဏ္ဍိုင်ပြုသည့် ကုန်သည်ကြီးများအဖြစ် ယူနန်နှင့် အထက်မြန်မာပြည် (ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေး) ကြားတွင် ကူးလူးဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း (၁၈၅၆-၁၈၇၃ ခုနှစ်) တွင် ယူနန်ပြည်နယ်၌ ကန်ဆုစုန့် (Du Wenxiu) ဦးဆောင်သည့် ပန်းသေးဆူပူအုံကြွမှု (Panthay Rebellion) ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်မန်ချူးအစိုးရ၏ နှိမ်နင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ပန်းသေးဒုက္ခသည်များနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားသည် ဝ နယ် [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon |language=en}}</ref> ထို့နောက် သီပေါမင်းလက်ထက်နှင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး ပန်းသေးဗလီ (Panthay Mosque) ကို တည်ထောင်ကာ စီးပွားရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် "ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ" နှင့် "ပန်းသေးထမင်းကြော်" ကဲ့သို့သော ယူနန်-အစ္စလာမ် စားသောက်မှုယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာပြည်သူများအကြား ယနေ့တိုင် အလွန်ရေပန်းစား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] bpkx90k22wrkah7uvk2y894p3kgkq8y 1037353 1037352 2026-06-11T05:59:13Z Chenzeyan29 141880 /* မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း */ 1037353 wikitext text/x-wiki '''ပန်းသေးလူမျိုး''' ({{lang-en|Panthay}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တရုတ်နွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ၎င်းတို့ကို '''ဟွေးလူမျိုး''' ({{lang-zh|回族}}) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပန်းသေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Yegar |first=Moshe |title=The Muslims of Burma: A Study of a Minority Group |year=1972 |publisher=Otto Harrassowitz |pages=၄၆-၅၀ |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် သာမန်တရုတ်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ဆွဲထားသော်လည်း ဘာသာရေးအရ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး ဝက်သားရှောင်ခြင်းနှင့် ဟာလာလ် (Halal) စားသောက်မှုဓလေ့ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။<ref>{{cite book |last=Forbes |first=Andrew |title=The Panthay: Chinese Muslims of Yunnan and the Shan States |year=2002 |publisher=CPA Media |language=en}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ပန်းသေးလူမျိုး (ဟွေးလူမျိုး)<br>(Panthay / Hui people) | image = [[File:Panthay men.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော ပန်းသေး (ဟွေးတရုတ်မွတ်စလင်) အမျိုးသားများ]] | poptime = ၁၅ သန်း ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<br>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-11}}</ref> | regions = {{flag|China}} (အထူးသဖြင့် နင်ရှ ဟွေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အထူးသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] ([[ယူနန်ဒေသိယစကား]])၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]] (Han Chinese) }} == မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက "လားဝန်တင်ကုလားအုပ်" မဏ္ဍိုင်ပြုသည့် ကုန်သည်ကြီးများအဖြစ် ယူနန်နှင့် အထက်မြန်မာပြည် (ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေး) ကြားတွင် ကူးလူးဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း (၁၈၅၆-၁၈၇၃ ခုနှစ်) တွင် ယူနန်ပြည်နယ်၌ ကန်ဆုစုန့် (Du Wenxiu) ဦးဆောင်သည့် ပန်းသေးဆူပူအုံကြွမှု (Panthay Rebellion) ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်မန်ချူးအစိုးရ၏ နှိမ်နင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ပန်းသေးဒုက္ခသည်များနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားသည် ဝ နယ် [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon |language=en}}</ref> [[File:Panthay mosque, Mandalay, Myanmar.JPG|thumb|right|300px|မြန်မာနိုင်ငံ [[မန္တလေးမြို့]] အမှတ် (၃၅) လမ်းနှင့် (၇၉) လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိပြီး ၁၈၆၈ ခုနှစ် (မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်) ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပန်းသေးဗလီကြီး၏ ပုံရိပ် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာများနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အင်္ဂါရပ်များ ရောနှောတည်ဆောက်ထားသည်။]] ထို့နောက် သီပေါမင်းလက်ထက်နှင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး ပန်းသေးဗလီ (Panthay Mosque) ကို တည်ထောင်ကာ စီးပွားရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် "ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ" နှင့် "ပန်းသေးထမင်းကြော်" ကဲ့သို့သော ယူနန်-အစ္စလာမ် စားသောက်မှုယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာပြည်သူများအကြား ယနေ့တိုင် အလွန်ရေပန်းစား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] ovxl7zkw0dohngc5mzqextlpkq0ialx 1037354 1037353 2026-06-11T06:00:23Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037354 wikitext text/x-wiki '''ပန်းသေးလူမျိုး''' ({{lang-en|Panthay}}) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေချနေထိုင်ကြသော အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တရုတ်နွယ်ဖွားများကို ခေါ်ဆိုသည့် အမည်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ ၎င်းတို့ကို '''ဟွေးလူမျိုး''' ({{lang-zh|回族}}) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ပန်းသေးလူမျိုးများသည် သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း [[ယူနန်ပြည်နယ်]]မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေး အလှည့်အပြောင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Yegar |first=Moshe |title=The Muslims of Burma: A Study of a Minority Group |year=1972 |publisher=Otto Harrassowitz |pages=၄၆-၅၀ |language=en}}</ref> ၎င်းတို့သည် သာမန်တရုတ်လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် တရုတ်စကားနှင့် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုများကို လက်ဆွဲထားသော်လည်း ဘာသာရေးအရ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ကိုးကွယ်ကြပြီး ဝက်သားရှောင်ခြင်းနှင့် ဟာလာလ် (Halal) စားသောက်မှုဓလေ့ကို တင်းကျပ်စွာ လိုက်နာကြသည်။<ref>{{cite book |last=Forbes |first=Andrew |title=The Panthay: Chinese Muslims of Yunnan and the Shan States |year=2002 |publisher=CPA Media |language=en}}</ref> {{Infobox ethnic group | group = ပန်းသေးလူမျိုး (ဟွေးလူမျိုး)<br>(Panthay / Hui people) | image = [[File:Panthay men.jpg|thumb|260px|မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အခမ်းအနားတစ်ခုတွင် တွေ့ရသော ပန်းသေး (ဟွေးတရုတ်မွတ်စလင်) အမျိုးသားများ]] | poptime = ၁၅ သန်း ခန့် (ကမ္ဘာတစ်ဝန်း)<br>မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၅၀,၀၀၀ မှ ၁၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။<ref>{{cite web |url=https://www.worldatlas.com/articles/the-ethnic-groups-of-myanmar.html |title=The Ethnic Groups of Myanmar |publisher=WorldAtlas |date=2023 |accessdate=2026-06-11}}</ref> | regions = {{flag|China}} (အထူးသဖြင့် နင်ရှ ဟွေးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် [[ယူနန်ပြည်နယ်]])<br>[[မြန်မာနိုင်ငံ]] (အထူးသဖြင့် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[တောင်ကြီးမြို့]]၊ [[လားရှိုးမြို့]]၊ [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် [[ရန်ကုန်မြို့]]) | languages = [[တရုတ်ဘာသာစကား]] ([[အနောက်တောင် မန်ဒရင်း]])၊ [[မြန်မာဘာသာစကား]] | religions = [[အစ္စလာမ်ဘာသာ]] (ဆွန်နီမွတ်စလင် အများစု) | related = [[ဟန်တရုတ်လူမျိုး]] }} == မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းကြောင်း == မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက "လားဝန်တင်ကုလားအုပ်" မဏ္ဍိုင်ပြုသည့် ကုန်သည်ကြီးများအဖြစ် ယူနန်နှင့် အထက်မြန်မာပြည် (ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မန္တလေး) ကြားတွင် ကူးလူးဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစု အလယ်ပိုင်း (၁၈၅၆-၁၈၇၃ ခုနှစ်) တွင် ယူနန်ပြည်နယ်၌ ကန်ဆုစုန့် (Du Wenxiu) ဦးဆောင်သည့် ပန်းသေးဆူပူအုံကြွမှု (Panthay Rebellion) ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် တရုတ်မန်ချူးအစိုးရ၏ နှိမ်နင်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသဖြင့် ပန်းသေးဒုက္ခသည်များနှင့် စစ်သည်တော် အမြောက်အမြားသည် ဝ နယ် [[ပန်လုံမြို့]]နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ကာ အခြေချခဲ့ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Scott |first=J. George |title=Gazetteer of Upper Burma and the Shan States |year=1900 |publisher=Government Printing |location=Rangoon |language=en}}</ref> [[File:Panthay mosque, Mandalay, Myanmar.JPG|thumb|right|300px|မြန်မာနိုင်ငံ [[မန္တလေးမြို့]] အမှတ် (၃၅) လမ်းနှင့် (၇၉) လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိပြီး ၁၈၆၈ ခုနှစ် (မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်) ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့သည့် သမိုင်းဝင် ပန်းသေးဗလီကြီး၏ ပုံရိပ် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ရိုးရာ ဗိသုကာလက်ရာများနှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာရေး အင်္ဂါရပ်များ ရောနှောတည်ဆောက်ထားသည်။]] ထို့နောက် သီပေါမင်းလက်ထက်နှင့် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်တွင် [[မန္တလေးမြို့]]သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြပြီး ပန်းသေးဗလီ (Panthay Mosque) ကို တည်ထောင်ကာ စီးပွားရေး၊ ဆေးဝါးနှင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကဏ္ဍများတွင် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ပန်းသေးလူမျိုးများသည် မြန်မာ့လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် တစ်သားတည်း ပေါင်းစည်းနေထိုင်လျက်ရှိပြီး၊ အထူးသဖြင့် "ပန်းသေးခေါက်ဆွဲ" နှင့် "ပန်းသေးထမင်းကြော်" ကဲ့သို့သော ယူနန်-အစ္စလာမ် စားသောက်မှုယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာပြည်သူများအကြား ယနေ့တိုင် အလွန်ရေပန်းစား ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} {{Stub}} {{မြန်မာပြည် လူမျိုးများ}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံလူမျိုးများ]] 9ipvk6xtm3icnlp5vwzfri93vqfd75z 0 269180 1037288 1026980 2026-06-11T00:21:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037288 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific_prefix = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] <br/>[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]] <br/>[[ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့|ဇေယျကျော်ထင်]] | name = ခင်အောင်မြင့် | image = | image_upright = | alt = | caption = |order = မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ <br/> ဥက္ကဋ္ဌ |term_start = ၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၅ |term_end = |predecessor = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)|စိန်ဝင်း]]<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/69340|title=မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ အထူးညီလာခံ (၂၀၂၅) နှင့် ဆက်စပ်အစည်းအဝေးများကျင်းပ|work=MOI Myanmar|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=၂၉ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref> |successor = |order1 = {{flagicon image|Air Force Ensign of Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]]<br/> [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)]] |term_start1 = ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ |term_end1 = ၂ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈ |predecessor1 = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြတ်ဟိန်း]] |successor1 = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မောင်မောင်ကျော်]] |order2 = [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] |term_start2 = ၁၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ |term_end2 = ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၁၆ |predecessor2 = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[လှဌေးဝင်း (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|လှဌေးဝင်း]] |successor2 = [[ဗိုလ်ချုပ်ကြီး]] [[မြထွန်းဦး]] | birth_name = | other_name = | nickname = | birth_date = ၁၉၅၈ | birth_place = | death_date = <!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} death date first, then birth date --> | death_place = | allegiance = {{flag|မြန်မာနိုင်ငံ}} | branch = {{air force|Myanmar}} | serviceyears = ၁၉၇၈ - ၂၀၁၈ | serviceyears_label = | rank = [[File:Vice Senior General Tatmadaw Air Force.gif|15px]] ဗိုလ်ချုပ်ကြီး | rank_label = | servicenumber = လေ ၁၇၅၄ | unit =ကက(လေ) | battles_label = | battles = | awards =[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့|ဝဏ္ဏကျော်ထင်]] <br/>[[သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊#ဘွဲ့များ|ဇေယျကျော်ထင်]] | memorials = | parents = | father = | mother = | spouse = ဒေါ်အေးအေးသန်း | children = | relations = | laterwork = | signature = | signature_size = | signature_alt = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = }}'''ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်အောင်မြင့်''' (၁၉၅၈ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၁၃ဦးမြောက် [[ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)|ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ)]]နှင့် ၄ဦးမြောက် [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ဖြစ်သည်။လက်ရှိတွင် [[တပ်မတော်]] ၏ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ်ရပ်တည်နေသော မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်လျှက်ရှိသည်။ == စစ်ဘက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း == သူသည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁၉) ဆင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် လေ ၁၇၅၄ ဖြင့် တပ်မတော်(လေ) တွင် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။တာဝန်များ အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးဖြင့် စစ်ဦးစီး အရာရှိချုပ် (လေ) ဖြစ်လာသည်။ယင်းနောက် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၃ ရက်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး [[မြတ်ဟိန်း]] ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပြီး သမ္မတ [[ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ|ဦးသိန်းစိန် အစိုးရအဖွဲ့]] ၏ [[ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန]] ဝန်ကြီးအဖြစ်သို့ ပြောင်းရွေ့သွားသည့်အခါ သူသည် ထိုနေရာကို ဆက်ခံသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.daily-sun.com/post/181786|title=Myanmar air force commander-in-chief calls on BAF chief|work=daily sun|access-date=2 May 2025|date=7 Nov 2016}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/myanmars-air-force-commander-in-chief-calls-on-arun-jaitley-4807365/|title=Myanmar’s Air Force commander-in-chief calls on Arun Jaitley|work=The India Express|access-date=2 May 2025|date=21 August 2017 }}</ref> တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] ၏ အထူးယုံကြည်စိတ်ချရသူတစ်ဦးအဖြစ်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ထို့ကြောင့်သာပင် [[တပ်မတော် (ကြည်း)]] ထိပ်တန်းစစ်ဘက်အရာရှိကြီးများသာ တာဝန်ယူရလေ့ရှိသော [[ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း၊ ရေ၊ လေ)]] ရာထူးကိုပါ သူသည် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခွင့်ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://dsmuseum.gov.mm/military-army-navy-air-force-coordination-commanders/|title=ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး (ကြည်း၊ ရေ ၊ လေ) တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ|work=တပ်မတော်စစ်သမိုင်းပြတိုက်|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=}}{{Dead link|date=October 2025 }}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂ ရက် တွင် သက်ပြည့်ပင်စင်ဖြင့် တပ်မတော် မှ အငြိမ်းစားယူသည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/29952|title=သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူသွားသည့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်အောင်မြင့်နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော်အား ခန့်အပ်|work=Eleven Media Group|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=၃ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၈|archive-date=17 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181017035632/http://news-eleven.com/news/29952|url-status=dead}}</ref> == ၂၀၂၁ နောက်ပိုင်းကာလ == ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၃၀ ရက်တွင် ကျင်းပသည့် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ အထူးညီလာခံ(၂၀၂၅) တွင် ယင်းအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်တာဝန်ပေးခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/69364|title=မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ နာယက နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ အထူးညီလာခံ(၂ဝ၂၅)သို့ တက်ရောက်မိန့်ခွန်းပြောကြား|work=MOI Myanmar|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=၃၀ ဧပြီ ၂၀၂၅ }}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/703246|title=စစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်အောင်မြင့်ကို ခန့်အပ်|work=DVB|access-date=၂ မေ ၂၀၂၅|date=၁ မေ ၂၀၂၅ }}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၅၈|}} [[Category:ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] aei37nctwxtk1l5rs8ncre7wiyljqxk 0 269686 1037340 885703 2026-06-11T04:23:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037340 wikitext text/x-wiki {{Infobox public transit|name={{BTS route title | engname = ဘီတီအက်စ် စီလုမ်လိုင်း | thaname = สายสีลม <small>BTS Silom Line</small> }}|color={{rcr|BTS Skytrain|Silom}}|logo=BTS-Logo Dark Green.svg|logo_width=80px|image=File:(THA-Bangkok) BTS 890-990 @ Talat Phlu 2024-02-12.jpg|image_width=300px|caption= သလတ်ဖလူဘူတာသို့ ဆိုက်ရောက်လာသည့် '''EMU-B3''' ရထားတွဲအမျိုးအစားပုံ |native_name=|type=[[Rapid transit]]|system=[[ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား]]|owner=[[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]] |operator= Bangkok Mass Transit System Public Company Limited|locale=ဘန်ကောက်မြို့|start=[[File:BTS W1.svg|20px]] [[National Stadium BTS station|National Stadium]]|end=[[File:BTS S12.svg|20px]] {{station|Bang Wa}}|connectinglines=|stations=14 ''<small>(operational)</small>''<br>14 ''<small>(planned)</small>''|daily_ridership=926,294 <small>({{rint|bangkok|Sukhumvit}} and {{rint|bangkok|Silom}})</small><br><small>30 August 2024</small><ref>{{Cite web |date=2024-08-31 |title="กรมการขนส่งทางราง" เผยวันศุกร์สิ้นเดือนสิงหาคม 67 มีผู้ใช้บริการรถไฟฟ้าสายฉลองรัชธรรม (สีม่วง) และรถไฟฟ้าสายสีแดง สูงสุดตั้งแต่เปิดให้บริการมา หลังมีนโยบายอัตราค่าโดยสารรถไฟฟ้าสูงสุด 20 บาทตลอดสาย |url=https://www.drt.go.th/public-relations/%E0%B8%81%E0%B8%A3%E0%B8%A1%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%82%E0%B8%99%E0%B8%AA%E0%B9%88%E0%B8%87%E0%B8%97%E0%B8%B2%E0%B8%87%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%87-%E0%B9%80%E0%B8%9C%E0%B8%A2-7 |access-date=2024-09-04 |website=กรมการขนส่งทางราง กระทรวงคมนาคม |language=th}}</ref>|mapcolor={{RouteBox| |Silom Line|#246b5b}} [[Dark Green]]|yearcommenced={{Start date and age|1992|04|09|df=y}}|open={{start date and age|df=y|1999|12|05}}|lastextension={{date and age|df=y|2021|02|08}}|character=ကုန်းကျော်မိုးပျံရထားအမျိုးအစား|depot=Mo Chit Depot <small>(shared with {{rint|bangkok|Sukhumvit}})</small><br>Khu Khot Depot <small>(shared with {{rint|bangkok|Sukhumvit}})</small><br>Bang Wa Depot|stock='''[[Siemens Modular Metro]]'''<br>'''EMU-A1''': 35 four-car trains<br>'''[[Siemens]] [[Bozankaya]]'''<br>'''EMU-A2''': 22 four-car trains<br>'''[[CRRC Changchun Railway Vehicles|CNR Changchun Railway Vehicles]]'''<br>'''EMU-B1''': 12 four-car trains<br>'''[[CRRC Changchun Railway Vehicles|CNR Changchun Railway Vehicles]]'''<br>'''EMU-B2''': 5 four-car trains<br>'''[[CRRC Changchun Railway Vehicles]]'''<br>'''EMU-B3''': 24 four-car trains|linelength={{convert|13.09|km|abbr=on}}|gauge={{track gauge|sg|allk=on}}|electrification={{750 V DC|conductor=y}}|speed_km/h=80|signalling='''Former:''' [[Siemens Mobility|Siemens]] Trainguard LZB700M fixed block [[Automatic train control|ATC]] under [[Automatic train operation|ATO]] GoA 2 (STO)<br>'''Current:''' [[Bombardier Transportation|Bombardier]] CITYFLO 450 moving block [[Communications-based train control|CBTC]] [[Automatic train control|ATC]] under [[Automatic train operation|ATO]] GoA 2 (STO), with subsystems of [[Automatic train protection|ATP]], ATS and [[Computer-based interlocking|CBI]]<ref>{{Cite web|title=Mass transit signalling|url=https://rail.bombardier.com/en/solutions-and-technologies/signalling-and-infrastructure/mass-transit-signalling.html#CITYFLO_450|access-date=2020-06-16|website=Bombardier Transportation|language=en|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101063113/https://rail.bombardier.com/en/solutions-and-technologies/signalling-and-infrastructure/mass-transit-signalling.html|archive-date=2022-01-01}}</ref><ref>{{Cite web|title=Bombardier Projects in Mass-transit signalling|url=https://rail.bombardier.com/content/dam/transportation/products/mass-transit-signalling/BT_PDF_Mass-transit%20signalling.pdf|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20211123062807/https://rail.bombardier.com/content/dam/transportation/products/mass-transit-signalling/BT_PDF_Mass-transit%20signalling.pdf|archive-date=2021-11-23}}</ref>|map={{Silom Line route}}|map_state=collapsed}}'''စီလုမ်လိုင်း''' (အင်္ဂလိပ်: BTS Silom Line, ထိုင်း: สายสีลม )သည် [[ဘန်ကောက်မြို့]]တွင် ပြေးဆွဲနေသော [[ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား|ဘီတီအက်စ် မိုးပျံရထားစနစ်]]တွင် ပါဝင်သည့် အဓိက ရထားလိုင်းနှစ်လိုင်းအနက် တစ်လိုင်း ဖြစ်ပါသည်။ ၎င်းကို တရားဝင်အားဖြင့် "'''ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သက်တော် ၇၂ မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် မိုးပျံရထား"''' ဟု ခေါ်ဆိုပါသည်။ ဤရထားလိုင်းသည် ပထုမ်ဝန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ အမျိုးသားအားကစားကွင်းဘူတာမှ စတင်ထွက်ခွာပြီး၊ အရှေ့ဘက် ရာမ ၁ လမ်းမကြီးအတိုင်း ပြေးဆွဲကာ ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်းနှင့် ဆုံရာ ဆယမ်ဘူတာသို့ ရောက်ရှိပါသည်။ ထို့နောက် တောင်ဘက်သို့ ကွေ့ချိုးသွားပြီး ရာချာဒမ်ရီလမ်း၊ စီလုမ်လမ်း၊ ဆသွန်လမ်း စသည့် လမ်းများပေါ်မှ ဖြတ်သန်း၍ သက်ဆင်တံတားအထိ ဆက်သွားပါသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ကျောက်ဖယားမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းသို့ ဆက်လက်ပြေးဆွဲကာ ဖာစီကျာရွန်မြို့နယ်ရှိ ဘန်ဝါဘူတာတွင် ၎င်း၏ ခရီးစဉ်ကို အဆုံးသတ်ပါသည်။ စီလုမ်လိုင်းကို ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်းနှင့် တပြိုင်နက် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လိုင်းနှစ်ခုစလုံးကို Bangkok Mass Transit System Public Company Limited က [[ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့]] (Bangkok Metropolitan Administration) ထံမှ နှစ် ၃၀ လုပ်ပိုင်ခွင့် ရယူပြီး ပြေးဆွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ စတင်ဖွင့်ချိန်၌ ၎င်းလိုင်းသည် အမျိုးသားအားကစားကွင်းဘူတာမှ စဖန်သက်ဆင် (Saphan Taksin) ဘူတာအထိ ဘူတာ ၇ ခုဖြင့် ၆.၅ ကီလိုမီတာ (၄.၀ မိုင်) ခန့်သာ ရှည်လျားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း၊ စီလုမ်လိုင်းသည် ဘန်ကောက်မြို့၏ အဓိက အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး (ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်းအပါအဝင်) တစ်နေ့လျှင် ခရီးသည် ၉၀၀,၀၀၀ ဦးခန့်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်ပေးလျက်ရှိသည်။ == သမိုင်း == === မူရင်းအစီအစဉ် === စီလုမ်လိုင်း၏ မူလ စီစဉ်ထားသော လမ်းကြောင်းအရ ၎င်းသည် ရာမ ၁ လမ်းနှင့် ရာမ ၆ လမ်းဆုံအနီးရှိ (W2 ဟု သတ်မှတ်ထားသော) ဘူတာရုံတစ်ခုမှ စတင်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ ထို့နောက် ရာမ ၁ လမ်းပေါ်မှ အရှေ့ဘက်သို့ပြေးဆွဲလာပြီး ရာချာဒမ်ရီလမ်းဘက်သို့ တောင်ဘက်မကွေ့မီ ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်းနှင့် ဆုံတွေ့ရန် လျာထားခဲ့သည်။ ထိုမှ ဆီလုမ်လမ်းမကြီးအတိုင်း ဆူရာဆတ် လမ်းဆုံအထိ ဖြောင့်တန်းစွာ ဆက်သွားပြီး ဆူရာဆတ်လမ်းအတိုင်း တောင်ဘက်သို့ မကွေ့မီ၊ နောက်ဆုံးတွင် ဆသွန်လမ်းပေါ်၌ အနောက်ဘက်သို့ ပြန်ကွေ့ကာ ဆသွန်တံတားပေါ်တွင်ရှိမည့် (S5 ဟု သတ်မှတ်ထားသော) ဘူတာရုံ၌ လမ်းဆုံးရန် စီမံထားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားပါသည်။ <ref name="Smart EIA Plus : รายละเอียดรายงาน">{{Cite web|title=Smart EIA Plus : รายละเอียดรายงาน|url=https://eia.onep.go.th/eia/detail?id=6659#:~:text=%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%B5%E0%B8%A2%E0%B8%94%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99-,%E0%B8%94%E0%B8%B2%E0%B8%A7%E0%B8%99%E0%B9%8C%E0%B9%82%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%94%E0%B9%84%E0%B8%9F%E0%B8%A5%E0%B9%8C%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99,-%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%82%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B8%A3%E0%B8%B2%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%B2%E0%B8%99%20:|access-date=2024-09-26}}</ref> မူလအစက ရထားလိုင်းနှစ်ခုစလုံးအတွက် ယာဉ်ရုံ (depot) ကို လုမ္ဗနီပန်းခြံတွင် ထားရှိရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ပြည်သူလူထု၏ တုံ့ပြန်ကန့်ကွက်မှုများကြောင့် ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်းပေါ်ရှိ မောချစ်ဘူတာအနီး၊ ယခင် မြောက်ပိုင်းဘတ်စ်ကားဂိတ်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ပြောင်းလဲမှုများအပြီးတွင် ဆောက်လုပ်ရေးကာလအတွင်း အခြားသော ပြောင်းလဲမှုများစွာကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ရကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ == တိုးချဲ့မှုများ == === ဝေါင်ဝန်ယိုင်ဘူတာ တိုးချဲ့မှု === ၂၀၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဗဟိုအစိုးရ၏ ခွင့်ပြုချက်ကို မစောင့်တော့ဘဲ ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) က ဆိုင်လုံးလိုင်းအား ကရုန်ထွန်ဘူရီဘူတာနှင့် ဝေါင်ဝန်ယိုင်ဘူတာများအထိ ၂.၂ ကီလိုမီတာ (၁.၄ မိုင်) တိုးချဲ့ရန် ရန်ပုံငွေကိုယ်တိုင်ထောက်ပံ့၍ အပြီးသတ်ဆောင်ရွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး မူလက ၂ နှစ်အတွင်း၊ ဆိုလိုသည်မှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားခဲ့သည်။ သို့သော် Bombardier အမျိုးအစား အချက်ပြစနစ်အသစ် တင်ဒါခေါ်ယူခြင်းနှင့် တပ်ဆင်ခြင်းတို့တွင် ပြဿနာများကြောင့် အချိန်ဇယားသည် အကြိမ်ကြိမ် နောက်ကျခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုးချဲ့ထားသော လိုင်းပိုင်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်၊ ပလက်ဖောင်းတစ်ခုတည်းနှင့် လမ်းကြောင်းတစ်ခုတည်းသာရှိသော စဖန်သက်ဆင်ဘူတာရုံသည် လူများပြားသည့်အချိန်များတွင် များစွာ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် BMA မှ စဖန်သက်ဆင်ဘူတာရုံကို နောင်တွင် ဖျက်သိမ်းရန် စီစဉ်ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါတွင်မူ ပလက်ဖောင်းအသစ်များ တည်ဆောက်၍ ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုကို ဖြေရှင်းကာ မြစ်တွင်းသွားလာရေးအတွက် အရေးပါသော ဆက်သွယ်မှုပေးသည့် ထိုဘူတာရုံကို ဆက်လက်ထားရှိရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။ ဤအစီအစဉ်တွင် ဘူတာရုံအသစ်နှင့် ကိုက်ညီစေရန် လက်ရှိ ရထားလမ်း၏ ဘေးနှစ်ဖက်ရှိ လမ်းမကြီးများပေါ်မှ တံတားများကိုပါ ပြန်လည်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ === ဘန်ဝါဘူတာ တိုးချဲ့မှု === ကွန်ရက်၏ တတိယအကြိမ်မြောက် တိုးချဲ့မှုသည် ၅.၃ ကီလိုမီတာ (၃.၃ မိုင်) ရှည်လျားပြီး၊ ဝေါင်ဝန်ယိုင်ဘူတာမှ ဖာစီကျာရွန်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဘန်ဝါဘူတာအထိ ဘူတာရုံ လေးခု ပါဝင်ပါသည်။ ဤအပိုင်းကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၏ ဒုတိယသုံးလပတ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်အကုန်တွင် ပြီးစီးရန် ရည်မှန်းထားခဲ့သည်။ ရထားလမ်းခံတိုင်နှင့် အပေါ်ထပ်အဆောက်အဦ (viaduct) များမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်အနည်းငယ်ကပင် ပြီးစီးနေပြီဖြစ်၍ ဘူတာရုံများကိုသာ အဓိကတည်ဆောက်ရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဘန်ကောက်မြို့ ရေကြီးမှုကြောင့် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများသည် လပေါင်းများစွာ နှောင့်နှေးခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဤတိုးချဲ့လိုင်းကို အဆင့်ဆင့် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဖိုနီမစ်ဘူတာကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ တလတ်ဖူဘူတာကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် ဝေါင်ဝယိုင်နှင့် တလတ်ဖူဘူတာများကြားတွင် ရထားလမ်းဆုံ (turnout) မရှိသေးသောကြောင့် ဤတိုးချဲ့လိုင်းပိုင်းကို ယာဉ်ခြောက်စီးပါဝင်သည့် အကြိုအပို့ ရထားဝန်ဆောင်မှု (shuttle service) အဖြစ်သာ ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးကျန်ရှိသည့် ဘူတာနှစ်ခုဖြစ်သော ဝတ်ထကတ်ဘူတာနှင့် ဘန်ဝါဘူတာတို့ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါသည်။ === စိန့်လူးဝီဘူတာ === [[ဖိုင်:BTS_S4_station_(Under_construction).jpg|thumb|၂၀၂၀ ခုနှစ်တုန်းက တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်သော စိန့်လူးဝီဘူတာ]] ပျောက်ဆုံးနေသော စိန့်လူးဝီဘူတာ (ယခင်အမည် ဆုခ့်ဆာဝီထယာ) နှင့် ပတ်သက်၍ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် EIA (သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှု ဆန်းစစ်ချက်) အား အပြီးသတ်၍ တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်အတည် ဖြစ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=4 March 2019|title=ไฟเขียว BTS ขึ้นค่าตั๋วส่วนต่อขยาย 16 เมษาฯ เร่งเชื่อม'หมอชิต-เซ็นทรัลลาดพร้าว' สิงหาฯนี้|url=https://www.prachachat.net/property/news-296773|location=Bangkok}}</ref> ဘူတာရုံ တည်ဆောက်မှုကို ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် စတင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်ကုန်တွင် ၂၅% ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဆောက်လုပ်မှု ၅၀% ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း COVID-19 ကပ်ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်သော နှောင့်နှေးမှုများကြောင့် စီစဉ်ထားသည်ထက် ၃၀% နောက်ကျခဲ့သည်။<ref>{{Cite news|date=25 August 2020|title=บีทีเอส"สร้างครึ่งทางแล้วเปิดต้นปี 64|url=https://www.dialynews.com/|location=Bangkok|archive-date=9 July 2018|access-date=13 May 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20180709202248/http://dialynews.com/|url-status=dead}}</ref> နောက်ဆုံးတွင် ဘူတာရုံကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite web|title=บีทีเอสเปลี่ยนชื่อสถานี ศึกษาวิทยา เป็น"เซนต์หลุยส์" ตามชื่อโรงพยาบาล-โรงเรียน ในพื้นที่ พร้อมเปิดสถานี ให้บริการประชาชน เดือนก.พ.นี้|url=https://www.springnews.co.th/society/805135}}</ref> === တလင်းချန်ဘူတာ တိုးချဲ့မှု (အနာဂတ်အစီအစဉ်) === ဝူထာကတ်နှင့် ဘန်ဝါဘူတာများကို ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက်၊ ဘန်ကောက်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ (BMA) မှ စီလုမ်လိုင်းကို ၇.၅ ကီလိုမီတာ (၄.၇ မိုင်) ထပ်မံတိုးချဲ့ရန် အစီအစဉ်ရှိကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဤတိုးချဲ့မှုသည် ဘန်ဝါဘူတာမှ တလိန်းချန်အထိဖြစ်ပြီး ဘူတာအသစ် ခြောက်ခု ထပ်မံပါဝင်မည် ဖြစ်သည်။ တလိန်းချန်တွင် SRT Light Red လိုင်းသို့ ရထားပြောင်းစီးနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ဤမြောက်ဘက်သို့ တိုးချဲ့မည့်အစီအစဉ်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တောင်ပိုင်းဘတ်စ်ကားဂိတ်သို့ ဘီတီအက်စ်ဖြင့် အဆင်ပြေစွာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်ရန် ဖြစ်ပါသည်။ <ref name="rath">{{Cite news|date=4 December 2013|title=One month free on metro between Taksin and Bang Wa|url=http://www.thairath.co.th/content/region/387159|archivedate=}}</ref> S လူထုကြားနာပွဲကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite web|date=2015-03-05|title=BTS Silom Line extension to Taling Chan moves forward|url=http://bangkok.coconuts.co/2015/03/05/bts-silom-line-extension-taling-chan-moves-forward|access-date=2016-12-04}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ထားပြီး ချိန်ညှိမှု သုံးခုကို လေ့လာခဲ့ပါသည် <ref>{{Cite web|title=Skytrain looks West|url=http://www.bangkokpost.com/print/503548/|access-date=2016-12-04}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် BMA သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် ယာဉ်ထိန်းရုံးသည် ကုန်ကျစရိတ်အကျိုးခံစားခွင့်အချိုး 2.37 ကို တွေ့ရှိခဲ့သည့် တိုးချဲ့မှု၏ စီးပွားရေးအကဲဖြတ်မှုကို အပြီးသတ်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|date=25 October 2018|title=เกาะติดเมกะโปรเจ็กต์ : รถไฟฟ้าสายสีเขียว (บางหว้า-ตลิ่งชัน) ยกระดับคุณภาพชีวิตด้านการเดินทาง|url=https://www.thansettakij.com/content/337505#|location=Bangkok}}</ref> လေ့လာမှုက EIA ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အပြီးသတ်ရန် အကြံပြုထားသော်လည်း ၎င်းသည် နှောင့်နှေးခဲ့ပါသည်။ BMA မှ သလိန်းချန် မှ မြောက်ဘက်သို့ MRT ခရမ်းရောင်လိုင်း နှင့် ဆက်သွယ်ရန် နောက်ထပ် တိုးချဲ့မည့် အလားအလာကို BMA မှ စဉ်းစားထားပြီး ဖြစ်သည့် ရတနာသီဗက်လမ်း ၊ ဤတိုးချဲ့မှုသည် ဘူတာခုနစ်ခုနှင့် ဘူတာ {{Cvt|10|km}} ပေါင်းထည့်မည်ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" style="margin:auto;font-align:center;text-align:center;font-size:90%;&quot;" ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Code ! colspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Name | ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Planned Opening ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Platform Type ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Transfer |- ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |English ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Thai |မြန်မာအသံထွက် |- ! colspan="7" |↓ ဘန်ဝါဘူတာမှ ဆက်သွားမည် ↓ |- |[[ဖိုင်:BTS_S13_opaque.png|25x25px]] |Bang Waek |บางแวก | | rowspan="6" |<abbr title="To be announced">မကြေညာရသေး။</abbr> | style="text-align:center;" |Side | |- |[[ဖိုင်:BTS_S14_opaque.png|25x25px]] |Bang Cheauk Nang |บางเชือกหนัง | | style="text-align:center;" |Side | |- |[[ဖိုင်:BTS_S15_opaque.png|25x25px]] |Bang Phrom |บางพรม | | style="text-align:center;" |Side | |- |[[ဖိုင်:BTS_S16_opaque.png|25x25px]] |Intharawat |อินทราวาส | | style="text-align:center;" |Side | |- |[[ဖိုင်:BTS_S17_opaque.png|25x25px]] |Borommaratchachonnani |บรมราชชนนี | | style="text-align:center;" |Side | |- |[[ဖိုင်:BTS_S18_opaque.png|25x25px]] |Taling Chan |ตลิ่งชัน | | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်း'''<br /><br />• {{Rail-interchange|bangkok|LightRed}}<br /><br />• {{Rail-interchange|bangkok|Orange}} ''<small>(future)</small>''<br /><br />• SRT Southern Line |- | |Bang Kruai |บางกรวย | | rowspan="6" |<abbr title="To be announced">မကြေညာရသေး။</abbr> | style="text-align:center;" |Side | |- | |Rama 5 |พระราม 5 | | style="text-align:center;" |Side | |- | |Thanon Bang Kruai–Sai Noi |บางกรวย-ไทรน้อย | | style="text-align:center;" |Side | |- | |Triam Udom Suksa Pattanakarn School Nonthaburi |เตรียมพัฒน์ | | style="text-align:center;" |Side | |- | |Om Non |อ้อมนนท์ | | style="text-align:center;" |Side | |- | |Bang Rak Noi |บางรักน้อย | | style="text-align:center;" |Side | |- | |Bang Rak Noi It |บางรักน้อยท่าอิฐ | | rowspan="6" |<abbr title="To be announced">မကြေညာရသေး။</abbr> | style="text-align:center;" |Side |'''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်း'''<br /><br />• {{Rail-interchange|bangkok|Purple}} |} === ယော့ဒ်စေဘူတာသစ် တို့ချဲ့ခြင်း === Silom လိုင်းကို အမျိုးသားအားကစားကွင်းဘူတာမှ အနောက်ဘက်သို့ ဘူတာနှစ်ခု တိုးချဲ့၍ ရွတ်ဆေဘူတာ (Yot Se station) တွင် SRT Dark Red လိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ သို့သော် ဤတိုးချဲ့မှုအတွက် အချိန်ဇယားကိုမူ တိတိကျကျ ကြေညာခြင်း မရှိသေးပါ။ ဆက်စပ်နေသည့် SRT Dark Red လိုင်း၏ ဤအပိုင်းကိုလည်း ၂၀၂၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ ဆောက်လုပ်မည်ဖြစ်သည်။ မူလအစက စီမံကိန်းတွင် ဆိုင်လုံးလိုင်းကို အမျိုးသားအားကစားကွင်းဘူတာမှ အနောက်ဘက်သို့ ချ이나တောင်း (Chinatown) ထဲသို့ ဝင်ရောက်ပြီး၊ ထို့နောက် ဒီမိုကရေစီကျောက်တိုင် (Democracy Monument) အထိ မြောက်ဘက်သို့ ဆက်သွားရန် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ရတနာကိုစင်ကျွန်း (Rattanakosin Island) နှင့် ဆနမ်လွန် (Sanam Luang) ဘက်သို့ အနောက်ဘက်သို့ ပြေးဆွဲကာ မြစ်အောက်မှလိုဏ်ခေါင်းဖြင့် သွန်ဘူရီဘက်ခြမ်းသို့ ဖြတ်ပြီး ဖရန်နော့ခ် (Phran Nok) တွင် လမ်းဆုံးရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဤအစီအစဉ်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ယင်းလမ်းကြောင်း၏ အများစုကို လက်ရှိတည်ဆောက်နေဆဲဖြစ်သည့် MRT Orange လိုင်း၏ လမ်းကြောင်းပြောင်းလဲမှုများဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ {| class="wikitable" style="margin:auto;font-align:center;text-align:center;font-size:80%;&quot;" ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | ကုတ် ! colspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | နာမည် | ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | ဖွင့်လှစ်ရန်စီစဉ်ထားသည်။ ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | ပလပ်ဖောင်းအမျိုးအစား ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | အပြောင်းအရွှေ့ |- ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | အင်္ဂလိပ်စာ ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | ထိုင်း |မြန်မာ |- ! colspan="7" | ↓ အမျိုးသားအားကစားကွင်း ↓ ဆက်သွားပါ။ |- |[[ဖိုင်:BTS_W2_opaque.png|24x24px]] | Yot Se | ยศเส |ယော့ဒ်စေ | <u>မကြေညာသေး။</u> | style="text-align:center;" | ဘေးနှစ်ဘက်ခြမ်းရှိပလက်ဖောင်း | align="left" | '''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်း -''' {{Rail-interchange|Bangkok|Dark Red}} |} == ရထားလိုင်း၏ မှတ်တမ်း == {| class="wikitable" style="margin:auto;font-align:center;text-align:center;font-size:80%;&quot;" ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |ရက်စွဲ ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | ပရောဂျက် ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" | မှတ်စုများ |- | ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၉ | ဘန်ကောက်မြို့၏ သယ်ယူပို့ဆောင်မှုစနစ် | align="left" | Sukhumvit Line နှင့်အတူ National Stadium မှ Saphan Taksin ဘူတာအထိ စီးပွားဖြစ် ဝန်ဆောင်မှု အပြည့်အစုံကို စတင်ခဲ့ပါသည်။ |- | ၁၅ မေ ၂၀၀၉ | ဝေါင်ဝန်ယိုင်ဘူတ တိုးချဲ့မှု | align="left" | ဝန်ဆောင်မှုကို Wongwian Yai ဘူတာ သို့ တိုးချဲ့ထားသည်။ |- | ၁၄ မေ ၂၀၁၀ ! rowspan="2" | | align="left" | ၂၀၁၀ ခုနှစ် ထိုင်းစစ်တပ်၏ ဖြိုခွင်းမှုကြောင့် Silom Line သည် 17:00 မှစတင်၍ ပိတ်ခဲ့ပါသည်။ |- | ၂၉ မေ ၂၀၁၀ | align="left" | ပုံမှန်ဝန်ဆောင်မှုကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ |- | 12 ဇန္နဝါရီ ၂၀၁၃ | rowspan="3" | ဘန်ဝါဘူတာ တို့ချဲ့မှု | align="left" | Wongwian Yai နှင့် Pho Nimit ဘူတာကြားတွင် ကြိုပို့ဝန်ဆောင်မှုကို အသုံးပြုထားသည်။ 3+3 ကားရထားများဖြင့်။ |- | ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ | align="left" | Talat Phlu ဘူတာ အထိ ကြိုပို့ဝန်ဆောင်မှု ပေးထားသည်။ |- | ၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၃ | align="left" | အမျိုးသားအားကစားကွင်း မှ Bang Wa ဘူတာအထိ စီးပွားဖြစ်ဝန်ဆောင်မှု အပြည့်အစုံကို စတင်ခဲ့ပါသည်။ |- | ၂၂ မေ ၂၀၁၄ ! rowspan="5" | | align="left" | 2014 ထိုင်းအာဏာသိမ်းမှု ၏ရလဒ်ကြောင့် Silom Line သည် ညမထွက်ရအမိန့် ကြောင့် 6:00 မှ 21:00 ထိ အကန့်အသတ်ဖြင့် ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=รถไฟฟ้า BTS-MRT ปิดให้บริการ 3 ทุ่มตั้งแต่คืนนี้ เปิด 6|url=https://www.ryt9.com/s/iq01/1903385|access-date=2024-09-12|language=th}}</ref> |- | ၂၈ မေ ၂၀၁၄ | align="left" | ဝန်ဆောင်မှုနာရီကို ၀၆း၀၀ မှ ၂၃း၀၀ အထိ တိုးမြှင့် <ref>{{Cite web|title=รถไฟฟ้า BTS-MRT ปรับเวลาเดินรถใหม่ 06.00-23.00 น. ตั้งแต่ 28|url=https://www.ryt9.com/s/iq02/1906748|access-date=2024-09-12|language=th}}</ref> |- | ၁၄ ဇွန်လ ၂၀၁၄ | align="left" | ပုံမှန်ဝန်ဆောင်မှုကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ |- | ၁၇ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | align="left" | 2020-2021 ထိုင်းဆန္ဒပြမှုများ ကြောင့် Silom လိုင်းအား 15.00 မှ ခေတ္တပိတ်ထားခဲ့ပါသည်။ <ref>{{Cite web|title=ความเคลื่อนไหวก่อนชุมนุม 17 ตุลา|url=https://www.thaipbs.or.th/news/content/297469|access-date=2024-09-12|language=th}}</ref> |- | ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ | align="left" | Chong Nonsi ၊ Surasak ၊ Krung Thon Buri နှင့် Wongwian Yai ဘူတာများကို 14:30 မှစတင်၍ ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ယာယီပိတ်ထား <ref>{{Cite web|date=2020-10-18|title=รถไฟฟ้าMRT ปิด 5 สถานี ส่วน BTS ปิด10 สถานี จนกว่าสถานการณ์คลี่คลาย|url=https://www.thairath.co.th/news/politic/1955750|access-date=2024-09-12|language=th}}</ref> |- | ဖေဖော်ဝါရီ ၈၊ ၂၀၂၁ | BTS S4 ဘူတာရုံ | align="left" | Saint Louis (စိန့်လူးဝီ) ဘူတာသစ်သည် Chong Nonsi (ချောင်းနုန်စီ) နှင့် Surasak (စူရာဆက်) ဘူတာကြားတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ |- | ၂၈ မတ်လ ၂၀၂၅ ! rowspan="2" | | align="left" | [[၂၀၂၅ မြန်မာ ငလျင်|၂၀၂၅ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းငလျင်]] ကြောင့် ဝန်ဆောင်မှုအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းထားရပါသည်။ |- | ၂၉ မတ်လ ၂၀၂၅ | align="left" | ပုံမှန်ဝန်ဆောင်မှုကို ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|date=2025-03-30|title=Daily summary of the earthquake situation; Bangkok’s BTS and MRT train services resume|url=https://www.pattayamail.com/thailandnews/daily-summary-of-the-earthquake-situation-bangkoks-bts-and-mrt-train-services-resume-495959|access-date=2025-04-09|language=en-US}}</ref> |} == ဘူတာများ == {| class="wikitable" style="margin:auto;font-align:center;text-align:center;font-size:85%;&quot;" ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Code ! colspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Station Name | ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Image ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Opened ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Platform Type ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Transfers ! rowspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Notes |- ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |English ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Thai |မြန်မာ |- |[[ဖိုင်:BTS_W1.svg|25x25px]] |National Stadium |สนามกีฬาแห่งชาติ |အမျိုးသားအားကစားကွင်း |[[ဖိုင်:BTS_National_Stadium_Station_(2).jpg|frameless]] | rowspan="5" |{{Start date and age|1999|12|05}} | style="text-align:center;" |Side | | |- |[[ဖိုင်:BTS_CEN.svg|25x25px]] |Siam |สยาม |ဆယမ် |[[ဖိုင်:BTS_Siam_2022.jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |အထပ်ဆင့် ဘူတာ | align="left" |'''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်း -''' {{Rail-interchange|bangkok|Sukhumvit}} ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း | |- |[[ဖိုင်:BTS_S1.svg|25x25px]] |Ratchadamri |ราชดำริ |ရာချာဒမ်ရီ |[[ဖိုင်:201701_Ratchadamri_Station.jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |Side | | |- |[[ဖိုင်:BTS_S2.svg|25x25px]] |Sala Daeng |ศาลาแดง | |[[ဖိုင်:BTS_Saladaeng_Station_(4).jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်း''' {{Rail-interchange|bangkok|Blue}} အပြာရောင်လိုင်း | |- |[[ဖိုင်:BTS_S3.svg|25x25px]] |Chong Nonsi |ช่องนนทรี |ချောင်းနုန်စီ |[[ဖိုင်:สถานีรถไฟฟ้าช่องนนทรี_เขตสาทร_กรุงเทพมหานคร_(45).jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''Connecting station''' to Sathorn for {{Rail-interchange|bangkok|BRT}} Bangkok BRT via Chong Nonsi Skywalk | |- |[[ဖိုင်:BTS_S4.svg|25x25px]] |Saint Louis |เซนต์หลุยส์ |စိန့်လူးဝီ |[[ဖိုင်:BTS_Saint_Louis_สถานีเซนต์หลุยส์_บีทีเอส_01.jpg|frameless]] |{{Start date and age|2021|02|08}} | style="text-align:center;" |Side | | align="left" |''Infill station'' |- |[[ဖိုင်:BTS_S5.svg|25x25px]] |Surasak |สุรศักดิ์ |စူရာစက် |[[ဖိုင်:BTS_Surasak_birdeye_2019.jpg|frameless]] | rowspan="2" |{{Start date and age|1999|12|05}} | style="text-align:center;" |Side | | |- |[[ဖိုင်:BTS_S6.svg|25x25px]] |Saphan Taksin |สะพานตากสิน |စဖန်သက်ဆင် |[[ဖိုင်:BTS_Saphan_Taksin_Station_(7).jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |Side <small>''(single)''</small> | align="left" |'''ဤဘူတာမှ အောက်ပါများကို ပြောင်းစီးနိုင်သည်။''' • {{Rbox|Mine Smart Ferry|Mine Smart Ferry|MediumPurple|White}}• <small>{{Rbox|CHAOPHRAYA EXPRESS|Chao Phraya Express Boat|OrangeRed|Blue}}</small> |''The station will be closed for upgrading into a dual-platform configuration'' |- |[[ဖိုင်:BTS_S7.svg|25x25px]] |Krung Thon Buri |กรุงธนบุรี |ကရန်ထွန်ဘူရီ |[[ဖိုင်:BTSKrungThonBuriStationC.jpg|frameless]] | rowspan="2" |{{Start date and age|2009|05|15}} | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်း -''' {{Rbox|BTS|Gold_Line_(Bangkok)|#d4af37}} ရွှေရောင်လိုင်း | |- |[[ဖိုင်:BTS_S8.svg|25x25px]] |Wongwian Yai |วงเวียนใหญ่ |ဝေါင်ဝန်ယိုင် |[[ဖိုင်:Wongwian_Yai_BTS_station_20230923-1.jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''ပြောင်းစီးနိုင်သော ရထားလိုင်းများ''' • {{Rail-interchange|bangkok|Purple}}, မြေအောက်လျှောက်လမ်းဖြင့် မီတာ ၂၇၀ လမ်းလျှောက်ရပါမည် (ဆောက်လုပ်ဆဲ) • {{Rail-interchange|bangkok|DarkRed}} ''(အနာဂတ်)'' | |- |[[ဖိုင်:BTS_S9.svg|25x25px]] |Pho Nimit |โพธิ์นิมิตร |ဖိုနီမစ် |[[ဖိုင်:Pho_Nimit_Station_20230923-1.jpg|frameless]] |{{Start date and age|2013|01|12}} | style="text-align:center;" |Side | | |- |[[ဖိုင်:BTS_S10.svg|25x25px]] |Talat Phlu |ตลาดพลู |သလတ်ဖလူ |[[ဖိုင်:Talat_Phlu_BTS_Station.jpg|frameless]] |{{Start date and age|2013|02|14}} | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''Connecting station''' to; • Ratchaphruek station for {{Rail-interchange|bangkok|BRT}} Bangkok BRT''•'' {{Rail-interchange|bangkok|Grey}} <small>''(south section; future)''</small> | |- |[[ဖိုင်:BTS_S11.svg|25x25px]] |Wutthakat |วุฒากาศ |ဝူထာကတ် |[[ဖိုင်:BTS_Wutthakat_Station_(4).jpg|frameless]] | rowspan="2" |{{Start date and age|2013|12|05}} | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''Connecting station''' to; • Mae Klong Railway <small>(Wongwian Yai - Mahachai) </small>• {{Rail-interchange|bangkok|DarkRed}} <small>''(future)''</small> | |- |[[ဖိုင်:BTS_S12.svg|25x25px]] |Bang Wa |บางหว้า |ဘန်ဝါ |[[ဖိုင်:201701_Bang_Wa_Station.jpg|frameless]] | style="text-align:center;" |Side | align="left" |'''Connecting station''' to; • {{Rail-interchange|bangkok|Blue}}• Khlong Phasi Charoen Boat Service | |} == ရထားတွဲ အမျိုးအစားများ == {{multiple image|align=center|direction=horizontal|header=စီလုမ်လိုင်းတွင် အသုံးပြုနေသည့် ရထားတွဲများ|header_align=center|image1=BTS EMU-A1 S2.jpg|caption1={{center|ဆာလာဒင်ဘူတာသို့ ဆိုက်ရောက်လာသည့် '''EMU-A1''' ရထားတွဲအမျိုးအစားပုံ}}|width1={{#expr: (150 * 1600/ 1200) round 0}}|image2=สถานีรถไฟฟ้าช่องนนทรี เขตสาทร กรุงเทพมหานคร (56).jpg|caption2={{center|ချောင်းနုန်စီဘူတာသို့ ဆိုက်ရောက်လာသည့် '''EMU-A2''' ရထားတွဲအမျိုးအစားပုံ}}|width2={{#expr: (151.5 * 1600/ 1200) round 0}}|image3=รถไฟฟ้าบีทีเอส BTS Skytrain.jpg|width3={{#expr: (170 * 1600/ 1200) round 0}}|caption3={{center| ဘန်ဝါဘူတာတွင် တွေ့ရသော '''EMU-B1/B2''' ရထားတွဲအမျိုးအစားပုံ}}|image4=BTS Bangwa Station (13).jpg|width4={{#expr: (151 * 1600/ 1200) round 0}}|caption4= ဘန်ဝါဘူတာသို့ ပြေးဆွဲနေသည့် '''EMU-B3''' ရထားတွဲအမျိုးအစားပုံ}} == ရထား လည်ပတ်မှု == '''စီလုမ်လိုင်း''' သည် နေ့စဉ် '''မနက် ၆ နာရီ''' မှ '''ညသန်းခေါင် ၁၂ နာရီ''' အထိ ပြေးဆွဲပါသည်။ === ရထားအချိန်ကွာခြားမှု === {| class="wikitable" style="margin:auto;font-align:center;text-align:center;font-size:80%;&quot;" ! colspan="2" style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |'''Silom Line headway'''<ref name="Smart EIA Plus : รายละเอียดรายงาน"/> |- ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Time ! style="background:#{{rcr|BTS Skytrain|Silom}}; color:white;" |Headway (Minutes:Seconds) |- ! colspan="2" |တနင်္လာ - သောကြာ |- |'''06:00 - 07:00''' |06:00 |- |'''07:00 - 09:00''' |03:45 |- |'''09:00 - 17:00''' |06:00 |- |'''17:00 - 20:00''' |03:45 |- |'''20:00 - 22:00''' |06:00 |- |'''22:00 - 24:00''' |08:00 |- ! colspan="2" |စနေ၊ တနင်္ဂနွေ၊ ရုံးပိတ်ရက်များ |- |'''06:00 - 09:00''' |07:00 |- |'''09:00 - 21:00''' |05:40 |- |'''21:00 - 22:00''' |07:00 |- |'''22:00 - 24:00''' |08:00 |} == လမ်းကြောင်းမြေပုံ == {{Wide image|Sukhumvit Line and Silom Line Map.svg|1600px}} == ဆက်လက် ဖတ်ရှုရန် == * [[ဘန်ကောက် မိုးပျံရထား|ဘန်ကောက်မိုးပျံရထား]] * [[ဆူခုမ်ဝစ်လိုင်း]] == ကိုးကား == <references /> [[ကဏ္ဍ:ဘီတီအက်စ် ရထားလိုင်းများ]] c31da4g7exuxankftpqruw261ca6tjs 0 270381 1037269 1020696 2026-06-10T14:59:59Z ~2026-34233-97 144193 /* ပါဝင်တင်ဆက်သူ အနုပညာရှင်များ */ 1037269 wikitext text/x-wiki {{refimprove}} [[မြန်မာနိုင်ငံ]] [[ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး|ဧရာဝတီတိုင်း]] [[ဖျာပုံမြို့]]တွင် အခြေစိုက်သော '''ဖျာပုံနန်းတွင်းရာမာယဏဇာတ်''' အဖွဲ့သည် မြန်မာရာမာယဏ အဖွဲ့များတွင် ရှေး အကျဆုံးဖြစ်၍ လူသိများထင်ရှား‌‌သည်။ ဖျာပုံသူ ဖျာပုံသားတို့ ဂုဏ်ယူမဆုံး သော ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ ရိုးရာ အမွေအနှစ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ == သမိုင်းကြောင်း == [[မင်းတုန်းမင်း]]လက်ထက် ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင် နန်းတွင်းမြန်မာရာမဇာတ် ဦးစီးအဖွဲ့သားများဖြစ်သည့် ရတနာပုံ ဦး‌မောင်ကြီး ညီအစ်ကိုက ရာမာယဏဇာတ်တော် ပါ ခေါင်းတော်များ၊ ဇာတ်ဝတ်စုံများ၊ စာ‌ပေများကို ဖျာပုံမြို့သို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၈ နှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ် ကပြဖျော်ဖြေခဲ့သည်မှာ သတ္တမမြောက်မျိုးဆက်များလက်ထက် တိုင်အောင်ပင်ဖြစ်သည်။ == ရိုးရာယုံကြည်မှု == ဖျာပုံမြို့တွင် ရာမာယဏ မှာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတစ်ရပ်သာမကပဲ ရိုးရာ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုတစ်ရပ်လည်း ဖြစ်နေသည်။ ဖျာပုံသူ ဖျာပုံသားတို့က ရာမာယဏဇာတ် နှစ်စဉ်ကပြခြင်းကြောင့် ဘေးအန္တရာယ်အပေါင်းတို့မှ ကင်းဝေးစေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသလို ပါဝင်ကပြကြသော အဖွဲ့သားများကလည်း မိမိတို့ တာဝန်ယူရာ ဇာတ်ရုပ် မျက်နှာဖုံးများကို နတ်စင်ကဲ့သို့ သီးသန့်စင်များဖြင့် ထားရှိကိုးကွယ်ကြသည်။ ကပြရာတွင်လည်း ဇာတ်စင်၏ လက်ဝဲ လက်ယာတွင် လက်ဝဲလိုင်း၊ လက်ယာလိုင်း ခေါင်းတော်များအတွက် သီးသန့် ကန်တော့ပွဲ ပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ကပြသူများမှာ ကြိုတင် ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်ခြင်းအပြင် ကပြသော ရက်မတိုင်မီကပင် သီလစောင့်ထိန်းခြင်း အမဲသားရှောင်ခြင်း စသော ကျင့်ဝတ်များ ကျင့်စဉ်များဖြင့် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ကြရသည်။ အမှားအယွင်းရှိပါက ကပြနေစဉ် အချိန်များတွင် အဆင်မပြေခြင်း၊ ပြဿနာဖြစ်ခြင်းများ ကြုံရတတ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသလို လက်တွေ့ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းများလည်း ရှိသည်။ ‌ဘေးအန္တရာယ်ကင်းသည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း၊ မပျက်မကွက်ကပြရသည့် အစဉ်အလာရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ၊ ဂျပန်ခေတ်၊ ၁၉၈၈ အရေးအခင်းကာလ၊ နာဂစ်မုန်တိုင်းတိုက်ချိန်၊ ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလ၊ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနေချိန်များတွင်ပါ မပျက်မကွက် ကပြခဲ့ကြသည်။ == ကပြပုံ == ဖျာပုံမြို့ ရွှေနတ်ကူဘုရားရှိ ရာမဇာတ်ရုံတွင် ကပြလေ့ရှိသည်။ နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် (၁) ရက်နေ့မှ စတင်ကပြသည်။ ရှေးယခင်က နန်းတွင်းတွင် ရက် ၆၀ ကပြရသော အခန်းပေါင်း (၉၄) ခန်းရှိသော ရာမာယဏဇာတ်တော်ကြီးကို ညစဉ် (၄၅) ရက် တိတိ (တန်ဆောင်မုန်းလ မှ နတ်တော်လကုန်အထိ) ကပြကြသည်။ နောက် ပိုင်း (၉) ညသာ ကပြကြတော့သည်။ ဖျာပုံနန်းတွင်းရာမဇာတ် ၏ အမာခံ ပင်တိုင်ပရိသတ်မှာ ဖျာပုံနယ်သူနယ်သား၊ ဖျာပုံမြို့သူမြိုသားတို့ပင် ဖြစ်ကြသည်။ ရန်ဖန်ရန်ခါ အခြားဒေသများတွင် သွားရောက်ကပြချိန်များတွင်လည်း ပရိသတ်၏ အားပေးမှု ရရှိကြမြဲဖြစ်သည်။ == ပါဝင်တင်ဆက်သူ အနုပညာရှင်များ == ဖျာပုံနန်းတွင်းရာမဇာတ်အဖွဲ့ကို ဥက္ကဋ္ဌက ဦးဆောင်သည်။ ကပြကြသူများမှာ ဖျာပုံသူ ဖျာပုံသား အရပ်သားများဖြစ်ကြသည်။ အချို့မှာ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်း အမွေပေး ကပြခဲ့ကြသည်။ ကပြသူများကို လက်ဝဲလိုင်း၊ လက်ယာလိုင်း ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်ခု ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။ ;လက်ဝဲလိုင်း လက်ဝဲလိုင်းမှာ [[ဒဿဂီရိ]] အစချီသော ဇာတ်ကောင်များဖြစ်ကြ၍ ၎င်းတို့ ကပြရာတွင် အသုံးပြုသည့် ခေါင်းတော်များကို ကပြသည့် ဇာတ်စင်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် စင်သီးသန့်ဖြင့် ကန်တော့ပွဲများ‌ ပေးကာ တင်မြှောက် ပူဇော်ကြသည်။ ဒဿဂီရိသည် လက်ဝဲလိုင်း၏ အဓိက ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဒဿဂီရိဇာတ်ကောင် အနုပညာရှင်မှာ အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွှေတံဆိပ်ရှင် ဦးဇော်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဇော်ဦးအရင် ဒဿဂီရိမှာ ရွှေတံဆိပ်သုံးဆုရှင် ဦးစိန်မြင့် ဖြစ်သည်။<ref name=":0" /> ;လက်ယာလိုင်း လက်ယာလိုင်းမှာ ရာမမင်းသား အကြီးအမှူးပြုသော ဇာတ်ကောင်များ ဖြစ်ကြ၍ ၎င်းတို့ အသုံးပြုကပြသည့် ခေါင်းတော်များကို ဇာတ်စင်၏ လက်ယာဘက်စင်တွင် ကန်တော့ပွဲများ တင်မြှောက်ကြသည်။ လက်ယာလိုင်း အဓိက ဇာတ်ကောင်မှာ ရာမမင်းသားဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ရာမမင်းသား အနုပညာရှင်မှာ ကို ဖြစ်သည်။ == ရပ်တည်မှု == ဖျာပုံနန်းတွင်းရာမဇာတ်အဖွဲ့သည် အရပ်သားများဖြင့် ဘိုးဘွားစဉ်ဆက် ကပြခဲ့ကြသည့်အတွက် အမြတ်အစွန်း ထား၍ ဝင်ငွေ ပုံမှန်ပင် မရှိ‌ပါ။ ပါဝင်ကပြသူများက မိမိတို့စားရိတ်ဖြင့် မိမိတို့ ဇာတ်တိုက်လေ့ကျင့်သည်။ ခေါင်းတော်များ၊ ဇာတ်ဝတ်ဇာတ်စားများကို မိမိတို့ဘာသာ ထိန်းသိမ်းကြသည်၊ ကပြလျင်လည်း မိမိတို့ လုပ်အားဖြင့် ပြင်ဆင်ကပြကြပါသည်။ ဖျာပုံ မြို့မိမြို့ဖတို့ကလည်း တတ်အားသရွေ့ ‌ထောက်ပံ့ကြသည်။ ဂုဏ်ထူး‌ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖိတ်ကြားချိန်တွင် ဆုချသော ငွေကြေး အနည်းငယ်ရှိသော်လည်း ရေရှည်တွင် ကိုယ်ထူကိုယ်ထသာ ရပ်တည်ကြသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist| <ref name=":0">[https://www.rfa.org/burmese/multimedia/yarma-jataka-12132023011128.html "ဖျာပုံမြို့က သက်တမ်းရှည်ရာမာယဏဇာတ်ဖျော်ဖြေမှု ထိန်းသိမ်းဖို့ခက်ခဲလာ" သုတေသနသတင်းဆောင်းပါး၊ ၂၀၂၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၃၊ လွတ်လပ်တဲ့အာရှအသံ RFA (Radio Free Asia)]</ref> }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ သဘင်ပညာရှင်များ]] a3a03ky3qorb0rqu5hhrgdxo6rao0xi 0 270482 1037301 1033380 2026-06-11T00:56:46Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037301 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=ချင်းဒေသစစ်မြေပြင်|partof=[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] |image=Chin_State_in_Myanmar.svg|image_size=250 px|caption=မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်ပြ မြေပုံ|date= ဧပြီလ ၂၀၂၁ - လက်ရှိ |place= {{flag|Chin State}}, မြန်မာနိုင်ငံ|territory= [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]မှ [[ချင်းပြည်]] (Chinland) အုပ်ချုပ်မှုကြေညာခဲ့။ <ref>https://myind.net/Home/viewArticle/chinese-backed-rebels-in-myanmar-declare-new-country-on-indias-eastern-border {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240302150316/https://myind.net/Home/viewArticle/chinese-backed-rebels-in-myanmar-declare-new-country-on-indias-eastern-border|date=2 March 2024}}</ref>|status= ဖြစ်ပွားနေဆဲ |combatant1={{flagicon image|Flag of the Myanmar Armed Forces.svg}} [[တပ်မတော်]] * {{army|MYA}} ** {{flagicon image|Mm-north-western-rmc.svg}} [[အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] *{{flagicon image|Air_Force_Ensign_of_Myanmar.svg}} [[တပ်မတော် (လေ)]] * {{flagicon image|Flag of the Myanmar Police Force.svg}} [[မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့]] ပြည်သူ့စစ် *{{flagicon image|Flag_of_Zomi_Re-unification_Organisation.svg}} [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] |combatant2= *{{flagicon image|Chin National Army Flag.svg}} [[ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်]] *{{flagicon image|CNO-CNDF Flag.svg}} [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] *{{flagicon image|Flag of Chin State.svg}} [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်]] *{{flagicon image|PDF Zoland Flag.jpg}} PDF-Zoland *{{flagicon image|Flag of the Arakan Army, under the United League of Arakan.svg}} [[အာရက္ခတပ်တော်]] *{{flagicon image|Flag of the Anti-fascist Internationalist Front.jpg}} [[ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံတကာတပ်ဦး]]|strength1=6+ infantry battalions in the State <ref>{{cite web |title=Military Command structure in Chin State |url=https://www.chinhumanrights.org/wp-content/uploads/2009/02/Chin-Human-Rights-Organizaiton-1.mp4?_=1 |website=Chin Human Rights Organization |access-date=2023-08-06 |archive-date=2022-07-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220708132426/https://www.chinhumanrights.org/wp-content/uploads/2009/02/Chin-Human-Rights-Organizaiton-1.mp4?_=1 |url-status=dead }}</ref> and other deployed troops|strength2=10,000 (CDF and CNF only){{sfn|Ye Myo Hein|2022|page=41}}|casualties1=900+ killed and several wounded^{''as of July 2022''}<ref name="BNI 900">{{cite web |title=Over 900 Myanmar junta soldiers killed in battles in Chin and Sagaing over six months |url=https://www.bnionline.net/en/news/over-900-myanmar-junta-soldiers-killed-battles-chin-and-sagaing-over-six-months |website=BNI Online|archiveurl=https://web.archive.org/web/20231106134609/https://www.bnionline.net/en/news/over-900-myanmar-junta-soldiers-killed-battles-chin-and-sagaing-over-six-months|archivedate=6 November 2023}}</ref>|casualties2=53 killed and several wounded^{''as of July 2022''}<ref name="BNI 900" />|campaignbox={{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-2023)}}}}'''ချင်း စစ်မြေပြင်'''သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း [[ချင်းပြည်နယ်]]နှင့် ယင်းနှင့်ထိစပ်နေသော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများ]]ကို ခြုံငုံဖော်ပြသည့် အခေါ်အဝေါ် ဖြစ်သည်။ ဤပဋိပက္ခများသည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် ပြည်သူလူထု၏ ခုခံတော်လှန်မှုနှင့်အတူ စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၄ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းနှင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလများအထိ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ == နောက်ခံသမိုင်း == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် [[တပ်မတော်|မြန်မာ့တပ်မတော်]]က အရပ်သားအစိုးရကို ဖြုတ်ချကာ အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ [[မြန်မာနိုင်ငံ ဆန္ဒပြမှုများ (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|ဆန္ဒပြမှုများ]] ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီ၏ အကြမ်းဖက် နှိမ်နင်းမှုများကြောင့် ပြည်သူလူထု၏ လက်နက်ကိုင် ခုခံတော်လှန်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ချင်းပြည်နယ်သည် ထိုလက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး၏ အစောဆုံးနှင့် အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်ပွားရာဒေသများအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ၊ ချင်းပြည်နယ်သည် [[ဗမာလူမျိုး]]က ဦးဆောင်သော အစိုးရအပေါ် မကျေနပ်မှုများနှင့် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် လိုလားမှုများ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ [[ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း|၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးတော်ပုံ]]နောက်ပိုင်းတွင်လည်း စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ်အာဏာသိမ်းမှု]]နောက်ပိုင်း ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခုခံတော်လှန်မှုမှာ ပိုမိုကျယ်ပြန့်ကာ ဒေသခံပြည်သူလူထု အများအပြား ပါဝင်လာခဲ့သည်။ == အကျိုးဆက်များ == ချင်းရေးရာအဖွဲ့ချုပ် (ICA) ၏ စာရင်းများအရ ချင်းပြည်နယ်လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ခန့်နီးပါးသည် ပဋိပက္ခများကြောင့် နေရပ်စွန့်ခွာတိမ်းရှောင်နေကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းပြည်နယ်တွင် လူဦးရေ ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိရာ၊ စစ်ကောင်စီအာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၎င်းတို့အထဲမှ လူဦးရေ ၂၀၀,၀၀၀ ခန့်မှာ စစ်ဘေးတိမ်းရှောင်နေကြရကြောင်း သိရသည်။ ICA ကောက်ယူထားသည့် စာရင်းများနှင့် အကူအညီပေးသူများ၏ မှတ်တမ်းများအရ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လအတွင်း လူဦးရေ ၁၃၀,၀၀၀ သည် ချင်းပြည်နယ်တွင်းမှာပင် နေရပ်ရွှေ့ပြောင်းတိမ်းရှောင်နေရသည်။ ကျန် ၇၀,၀၀၀ ခန့်သော မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မီဇိုရမ်၊ မဏိပူရပြည်နယ်နှင့် နယူးဒေလီမြို့များတွင် ဒုက္ခသည်အဖြစ် ခိုလှုံနေကြသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/18/62462|title=ချင်းပြည်နယ် လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်နီးပါး ပဋိပက္ခကြောင့် နေရပ်တိမ်းရှောင်|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-16}}</ref> == ခုခံတော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ == ချင်းပြည်နယ်တွင် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ရန် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အဓိက ခုခံတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- === ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး/တပ်မတော် === {{Main article|ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်}} ချင်းပြည်နယ်၏ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် [[အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ|အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ]]နှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ CNF/A သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (CDFs) ကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်းနှင့် စစ်ရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့တွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) သည် မင်းတပ်မြို့နယ်၌ စစ်တပ်၏ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ ထို့နောက် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် CNF သည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့် နှစ်ဖက်သဘောတူညီချက်တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီချက်တွင် အပြန်အလှန်အသိအမှတ်ပြုမှုနှင့် လေးစားမှုဖြင့် အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်ရေး၊ ဖက်ဒရယ်ဒီမိုကရေစီစနစ် ဖော်ဆောင်ရေးတို့အတွက် တန်းတူရေးအခြေခံဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ပါဝင်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.springsprouts.info/stakeholders/cnf|title=ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529043824/https://www.springsprouts.info/stakeholders/cnf|archivedate=၂၉ မေ ၂၀၂၅|accessdate=29 May 205|publisher=Spring Sprouts}}</ref> === ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များ (Chinland Defense Force - CDFs) === {{Main article|ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင် ချင်းပြည်နယ်၏ မြို့နယ်အသီးသီး (ဥပမာ- မင်းတပ်၊ ကန်ပက်လက်၊ ထန်တလန်၊ ဖလမ်း၊ တီးတိန်၊ ဟားခါး စသည်ဖြင့်) တွင် ဒေသခံပြည်သူများက ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မြို့နယ်၊ ဒေသအခြေပြု ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်သည်။ CDFs တပ်ဖွဲ့များသည် တစ်မြို့နယ်စီ သီးခြားဖွဲ့စည်းထားသော်လည်း နယ်မြေအလိုက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အစပိုင်းတွင် အမဲလိုက်သေနတ်များနှင့် လက်လုပ်သေနတ်များဖြင့်သာ တပ်ဆင်ထားသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများနှင့် လက်နက်ကြီးများပါ ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့ကြသည်။ === ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) === {{Main article|ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့}} ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အင်အားကြီးမားသည့် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ချင်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းဒေသများ၊ အထူးသဖြင့် [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]နှင့် [[ကလေးမြို့|ကလေး-]]ဖလမ်းလမ်း တစ်လျှောက်တို့တွင် အဓိကလှုပ်ရှားပြီး အခြားသော ဒေသခံကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စစ်ကောင်စီတပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။ [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တပ်ဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ {| class="wikitable" |+ချင်းဒေသတော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ !စဉ် !နိုင်ငံရေးအဖွဲ့စည်း !တပ်ဖွဲ့ !ချင်းမျိုးနွယ်စု ကိုယ်စားပြုမှု !နယ်မြေ |- |၁။ |Zotung Federal Council |CDF-Zotung |[[ဇိုတုံးလူမျိုး|ဇိုတုံး]]မျိုးနွယ်စု |ဇိုတုန်နယ်မြေ |- |၂။ | |CDF-Matupi |[[မတူလူမျိုး|မတူ]]မျိုးနွယ်စု | |- |၃။ | |CDF-Kalay-Gabaw-Gangaw | | |- |၄။ |CDF-Hakha Central Council |CDF-Hakha |ဟားခါး[[လိုင်လူမျိုး|လိုင်]]မျိုးနွယ်စု | |- |၅။ |Thantlang Council |CDF-Thangtlang |ထန်တလန်[[လိုင်လူမျိုး|လိုင်]]မျိုးနွယ်စု | |- |၆။ |Lautu Regional People Administration |CDF-Lautu |[[လောက်သူဘာသာစကား|လောက်တူ]]မျိုးနွယ်စု | |- |၇။ |Zopheiram Council |CDF-Zophei |[[ဇိုဖေဘာသာစကား|ဇိုဖေ]]မျိုးနွယ်စု | |- |၈။ |Maraland Council |CDF-Mara |မရာမျိုးနွယ်စု | |- |၉။ |Paletwa Council |CDF-Paletwa |ခူမီး/ခမီးမျိုးနွယ်စု | |- |၁၀။ |Mindat Council |CDF-Mindat |[[ချိုးလူမျိုး|ချိုး]]မျိုးနွယ်စု | |- |၁၁။ |Senthang Central Council |CDF-Senthang |[[ဆဲန်ထန်ဘာသာစကား|ဆဲန်တန်]]မျိုးနွယ်စု | |- |၁၂။ |Tedim Township Council |PDA |[[တီးတိန်လူမျိုး|တီးတိန်]] (ဇိုမီး)မျိုးနွယ်စု | |- |၁၃။ |Thado Council |CDF-Thado |[[ကူကီးလူမျိုး|ထာဒို]]မျိုးနွယ်စု | |- |၁၄။ |Tonzang Township Council |CDF-Tonzang |တွန်ဇံမျိုးနွယ်စု | |- |၁၅။ |Siyin Regional Council |CDF-CDM-Siyin |[[စီးယင်းလူမျိုး|စီးယင်း]]မျိုးနွယ်စု | |- |၁၆။ |Kanpetlet Council |CDF-Kanpetlet |[[ဒိုင်လူမျိုး|ဒိုင်]](ယင်ဒူး) မျိုးနွယ်စု | |- |၁၇။ |Zanniatland People's Organization |CDF-Zannaitram |[[ဇန်ညှပ်လူမျိုး|ဇန်နိယက်]]မျိုးနွယ်စု | |- |၁၈။ |Hualngoram People's Organization |CDF-Hualgoram |[[ဟွာလ်ငိုလူမျိုး|ဟွာလ်ငို]]မျိုးနွယ်စု | |- |၁၉။ |Maraland Territorial Counicl |Maraland Defence Force - MDF |[[မရာလူမျိုး|မရာ]]မျိုးနွယ်စု | |} == အဓိကတိုက်ပွဲများနှင့် ဖြစ်ရပ်များ (၂၀၂၁-လက်ရှိ) == [[ဖိုင်:Chin state district map 2022.svg|thumb|ချင်းပြည်နယ်၏ ခရိုင်မြေပုံ]]{{Main article|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)}} ချင်းပြည်နယ်တွင် ၂၀၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများနှင့် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ အများအပြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ === ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း === ==== တွန်းဇံနယ် ==== တွန်းဇံမြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ်၊ တီးတိန်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြောက်ဘက်စွန်းရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တွန်းဇံမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ [[ကလေးမြို့နယ်]]နှင့် [[တမူးမြို့နယ်]]၊ တောင်ဘက်တွင် [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ အနောက်ဘက်တွင် [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]]ရှိ မိဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ [[မဏိပူရပြည်နယ်]]များ တည်ရှိသည်။ တွန်းဇံမြို့နယ်တွင် လှုပ်ရှားသော တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များမှာ CDF-Tonzang နှင့် PDA-Tedim တို့ ဖြစ်သည်။ စစ်ကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းလေ့ရှိသော အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အခြေစိုက် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်|Zomi Revolutionary Army]] (ZRA) တပ်ဖွဲ့တစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်တွင် အခြေစိုက်သည့် Zomi Revolutionary Army (ZRA) နှင့် စစ်ကောင်စီတပ် ပူးပေါင်းအဖွဲ့က [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]ရှိ CNA တပ်မဟာ (၄) စခန်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းကျူးကျော်မှုကို ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် (CNA) နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များက ပြန်လည်တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ZRA တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။ ဆုတ်ခွာသည့် လမ်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ZRA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိသော Nakzang ([[နတ်ဇန်ရွာ၊ တွန်းဇံမြို့နယ်|နတ်ဇန်]]) ရွာကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှ လွဲ၍ ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ဤတိုက်ခိုက်မှုသည် ငလျင်ဘေးဒဏ်သင့်ပြည်သူများအား ကူညီကယ်ဆယ်ရေးအတွက် ယာယီအပစ်အခတ်ရပ်စဲထားချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|publisher=Khit Thit Media|accessdate=29 May 2025|date=2025 April 5|title=တွန်းဇံမြို့ရှိ CNA တပ်စခန်းကို စစ်တပ်နှင့် ZRA ပူးပေါင်း အဖွဲ့က ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ပြီး Nakzang ရွာကို ရွာလုံးကျွတ် မီးရှို့ဖျက်ဆီးသွား|url=https://yktnews.com/2025/04/210374/|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529042902/https://yktnews.com/2025/04/210374/|archivedate=29 May 2025}}</ref> ၂၀၂၆ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ချင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့]]အား စစ်တပ်နှင့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA-EC) တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":4">{{Cite web |last=Lin |first=Editor Htein |date=2026-05-21 |title=တွန်းဇံမြို့ကို အစိုးရတပ်နဲ့ ZRA ပူးပေါင်းတပ်တွေ ​ထိန်းချုပ် |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2026/05/21/%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%87%e1%80%b6%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%80%e1%80%ad%e1%80%af-%e1%80%a1%e1%80%85%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b8%e1%80%9b%e1%80%90/ |access-date=2026-05-21 |website=Voice of Myanmar |language=en-US}}</ref> ==== တီးတိန်နယ် ==== တီးတိန်မြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တီးတိန်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် [[စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး]]ရှိ [[ကလေးမြို့နယ်]]နှင့် သာစည်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ မြောက်ဘက်တွင် [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]များ တည်ရှိသည်။ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်မှစ၍ ကလေးမြို့မှ ချင်းတောင်တန်းဘက်သို့ စစ်ကောင်စီတပ်မ ၇၇ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းခြောက်ရင်းမှ အင်အား ၈၀၀ ခန့်ဖြင့် [[သိုင်းငင်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|သိုင်းငင်း]]၊ တီးတိန်မြို့များသို့ ဦးတည်ကာ စစ်ကြောင်းထိုးခဲ့သည်။ မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ စီးယင်းဒေသရှိ မွာလ်ပီးရွာမရောက်မီ ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာမှ တိုက်ပွဲများ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မေလ ၂၁ ရက်နေ့က တီးတိန်မြို့နယ်၊ ကလေး-သိုင်းငင်း ကားလမ်းပေါ်ရှိ မွာလ်ပီးကျေးရွာအနီးတွင် စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် ရှေ့ဆက်တိုးနိုင်ခြင်းမရှိဘဲ ဇွန်လလယ်တွင် ကလေးမြို့မှ စားနပ်ရိက္ခာ၊ လက်နက်ခဲယမ်းနှင့် လူအင်အားများကို ထပ်မံဖြည့်တင်းခဲ့သည်။ မွာလ်ပီးနှင့် ထေးဇန်ရွာအနီးရှိ စစ်ကောင်စိစစ်ကြောင်းကို ဇွန်လ ၂၅ ရက်မှစ၍ ချင်းပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက လိုက်လံတိုက်ခိုက်ရာ ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ပွဲများအတွင်း စစ်ကောင်စီတပ်၏ ကာကင်းစခန်းသုံးခုကို ချင်းပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များက သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များသည် အကျအဆုံးများခဲ့ပြီး ရှေ့မတိုးနိုင်သည့်အပြင် နောက်သို့ ဆုတ်ခွာနေရကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/article/2025/07/05/403051.html|title=၂၀၂၅ ခုနှစ် ပထမ ခြောက်လပတ် မြန်မာပြည်စစ်ရေး သုံးသပ်ချက် ၂|accessdate=2025-7-12|publisher=The Irrawaddy}}</ref> === ချင်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်း === ==== ဖလမ်းနယ် ==== {{Main|ဖလမ်းတိုက်ပွဲ}} ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ [[လုမ်သဲရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|လုမ်သဲ]] (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုံသဲမ်ရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> ===== CNDF နှင့် CDF-Hualgoram ထိတွေ့မှု ===== ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် [[ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။<ref name=":1">{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/686b58f4aec603c0e6214d02|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်နှစ်ဖွဲ့ တိုက်ပွဲပြင်းထန်နေ၍ ချင်းဒေသခံ ထောင်နှင့်ချီ အိန္ဒိယဘက်သို့ ထွက်ပြေး|publisher=Narinjara|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ဇူလိုင် ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်တို့ကလည်း ဖလမ်းမြို့နယ်၊ [[စတောမ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|စတွာမ်]]၊ [[လျန်နှာ (ဟောင်း)ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|လျန်နှာ]]၊ [[သီးကျိရ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|သီးကျီရ်]]ကျေးရွာများတွင် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့အကြား ထိတွေ့ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/cndf-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%84%e1%80%b7%e1%80%ba-cdf-hualngoram-%e1%80%a1%e1%80%80%e1%80%bc%e1%80%ac%e1%80%b8-%e1%80%91%e1%80%ad%e1%80%90%e1%80%bd%e1%80%b1%e1%80%b7%e1%80%99%e1%80%be%e1%80%af/|title=CNDF နှင့် CDF-Hualngoram အကြား ထိတွေ့မှုဖြစ်ပွား|publisher=Khonumthung News|accessdate=2025-7-5}}</ref> ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]] (CB) ဝင် CNDF နှင့် [[ချင်းပြည်ကောင်စီ|ချင်းလဲန်းကောင်စီ]] (CC) ဝင် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ နှစ်ဖက်စလုံးက နိုင်ငံရေးအရ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး အဖြေရှာရန် လိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref name=":2" /> * ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိခေါဒါရ်မြို့]]ပေါ်၌ နံနက် ၈ နာရီမှ ညနေ ၆ နာရီအထိ နှစ်ဖက်အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းသည် CNDF နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ်တို့ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းရန် စီစဉ်နေချိန် ဖြစ်သည်။ CNO/CNDF ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ CNDF အဖွဲ့ဝင်များ တီးအိုချောင်းရွာတွင် တွေ့ဆုံရန် သွားရောက်စဉ် CDF ဟွာလ်ငိုရမ်မှ အလစ်အငိုက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် တိုက်ပွဲများ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း အိန္ဒိယဘက်ခြမ်း ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ကျည်များ ကျရောက်ခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များက ပစ်ခတ်မှု ရပ်တန့်ရန် သတိပေးခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် CNDF ကလည်း ဒေသခံများကို မိနစ် ၃၀ အတွင်း အမြန်ဆုံး ထွက်ခွာရန် သတိပေးခဲ့သည်။ * ဇူလိုင် ၆ ရက်တွင် CNDF ဌာနချုပ်အနီးတွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီတပ်များပါဝင်သည့် CDF-ဟွာလ်ငိုးရမ်တပ်ဖွဲ့များနှင့် CNDF တို့အကြား ပြင်းထန်သောတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရိခေါ်ဒါရ်မြို့ခံ ၁,၀၀၀ ကျော်သည် မြစ်ကိုဖြတ်ကျော်ကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ [[မီဇိုရမ်ပြည်နယ်]]၊ ဇိုခေါ်ထာရ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအာဏာပိုင်များကလည်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားချိန်တွင် နယ်စပ်ဂိတ်တံတားကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ * ထို့အပြင် ဇူလိုင် ၅ ရက်တွင် ချင်းလဲန်းကောင်စီဝင် CDF မာရာ (CDF Mara) က ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် မာရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ် (MDF) နှင့် [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) တို့သည် မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီမြို့ရှိ ၎င်းတို့၏ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းရန် အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ထိုးစစ်ဆင်လာကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် MDF နှင့် AA တပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် လာအိုကျေးရွာမှ စစ်ကြောင်းထိုးလာပြီး CDF မာရာဌာနချုပ်နှင့် ၁ မိုင်ခန့်အကွာအထိ ရောက်ရှိနေပြီဟု ဆိုသည်။<ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2025/07/06/403115.html|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ချင်းလက်နက်ကိုင် ၂ ဖွဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=The Irrawaddy}}</ref> * ၈ ဇူလိုင် - NUG နိုင်ငံတော်ယာယီသမ္မတက CNF/CNA, CNO/CNDF နှင့် CDF-Hualngoram ကို လိပ်မူပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးအင်အားစုများအကြား ထိတွေ့မှုကို အမြန်ဆုံး ငြိမ်းချမ်းသည့် နည်းလမ်းဖြင့် နိုင်ငံရေး စားပွဲဝိုင်းတွင်သာ ညှိနှိုင်းအဖြေရှာကြရန် တိုက်တွန်းကြောင်း သဝဏ်လွှာ ပို့လိုက်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/09/61541|title=ပဋိပက္ခများကို ငြိမ်းချမ်းသောနည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေးရန် ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို NUG ယာယီသမ္မတ တိုက်တွန်း|accessdate=၂၀၂၅-၇-၈|publisher=Mizzima}}</ref> NUCC ကလည်း ချင်းပြည်တော်လှန်ရေး အင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားနေသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေး အဖြေရှာကြပါဟု ပန်ကြားချက်ထုတ်ပြန်သည်။​<ref>{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%90%e1%80%b1%e1%80%ac%e1%80%ba%e1%80%9c%e1%80%be%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%9b%e1%80%b1%e1%80%b8-%e1%80%a1%e1%80%84/|title=ချင်းပြည်တော်လှန်ရေး အင်အားစုများအကြား ဖြစ်ပွားနေသည့် သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းဖြင့် ဆွေးနွေး အဖြေရှာကြပါရန် NUCC ပန်ကြား|publisher=Khumi Media Group|accessdate=10 July 2025|archive-date=11 August 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250811060546/https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%90%E1%80%B1%E1%80%AC%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%9B%E1%80%B1%E1%80%B8-%E1%80%A1%E1%80%84/|url-status=dead}}</ref> * ၁၀ ဇူလိုင် - ဇူလိုင် ၅ ရက်နေ့တွင် CNDF မှ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့]]ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြီး ဖလမ်းမြို့နယ်အတွင်း၌ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော်(CNA) ၊ CDF – Hualngoram နှင့် CNDFတပ်ဖွဲ့ များ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက် ညပိုင်းတွင် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2025/07/11/61775|title=ရိခေါ်ဒါရ်မြို့မှ CNDF တပ်များဆုတ်ခွာ ၊ ချင်းတပ်ဖွဲ့များအကြား ဆက်လက်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး|publisher=Mizzima|accessdate=2025-7-13}}</ref> * ==== ဟားခါးနယ် ==== ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက် နံနက်ပိုင်းတွင် ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် [[ဟားခါးမြို့|ဟားခါး]]၏ မြောက်ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် [[ချွန်ကျုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်|ချွန်ကျုံးရွာ]]ကို လေတပ်က ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မိသားစုဝင်လေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ အဆိုပါတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကလေးငယ်တစ်ဦးအပါအဝင် ဒေသခံ ၄ ဦး သေဆုံးပြီး ၉ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု သတင်းများက ဖော်ပြသည်။<ref>{{Cite web|title=ဟားခါး ချွန်ကျုံးကျေးရွာ စစ်ကောင်စီ ဗုံး ၂ ကြိမ်ကြဲ ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၉ ဦး ဒဏ်ရာရ|url=https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|publisher=VOA Burmese|accessdate=2025-6-22|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622133332/https://burmese.voanews.com/a/sac-airstrike-on-chin-village/7895668.html|archivedate=2025-6-22}}</ref> ယင်းဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် [[ချင်းပြည်အစိုးရ]]က ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပြင်းထန်စွာ ရှုတ်ချကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်အမှတ် ၇/၂၀၂၄ ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.facebook.com/photo?fbid=122194550828230682&set=pb.61556920467564.-2207520000|publisher=Government of Chinland|title=ချွန်ကျုံကျေးရွာရှိ ပြည်သူများအား အကြမ်းဖက်စစ်ကောင်စီမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုအပေါ် သဘောထားထုတ်ပြန်ချက်|accessdate=2025-6-22}}</ref> ==== ထန်တလန်နယ် ==== === ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း === ==== မတူပီနယ် ==== ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၉ ရက်နေ့မှ ၁၇ ရက်နေ့အထိ [[မတူပီမြို့]]တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များ (AA နှင့် Yaw Army အပါအဝင်) က စစ်ကောင်စီ၏ တပ်စခန်းများအား ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ [[တပ်မတော် (ကြည်း)#ခြေမြန်တပ်ရင်းများ (ခမရ)|ခမရ (၃၀၄) တပ်ရင်း]]ကို အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်ရရှိခဲ့ကြောင်း ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့၌ ချင်းညီနောင်တပ်ဖွဲ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲအတွင်း ဟောင်ဝစ်ဇာ လက်နက်ကြီးများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သော်လည်း နှစ်ဖက်ထိခိုက်သေဆုံးမှု အသေးစိတ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ထိုအချိန်က မတူပီမြို့ရှိ ခလရ (၁၄၀) အပါအဝင် အခြားစစ်ကောင်စီတပ်စခန်းများကို ဆက်လက်ထိုးစစ်ဆင်နေဆဲဖြစ်သည်။<ref>{{Cite news|archivedate=28 May 2025|title=မတူပီက စစ်ကောင်စီတပ်ရင်းတစ်ခုကို ချင်းတော်လှန်ရေးပူးပေါင်းတပ်တွေ သိမ်းယူ|publisher=RFA Burmese|accessdate=28 May 2025|url=https://www.rfa.org/burmese/news/matupi-sac-camp-seized-06182024092253.html|date=2024.06.18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250528163555/https://www.rfa.org/burmese/news/matupi-sac-camp-seized-06182024092253.html}}</ref> CDF - မတူပီ ချင်းအင်အားစုသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသဘောထား ကွဲလွဲမှုများကြောင့် CDF - မတူပီ၊ တပ်မဟာ-၁ နှင့် CDF - မတူပီ၊ တပ်မဟာ-၂ အဖြစ် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် CDF - မတူပီ၊ တပ်မဟာ-၁ သည် MRO / Chin Defense Force - မတူပီအဖြစ် ICNCC နှင့် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တစ်ဖက်တွင် CDF - မတူပီ၊ တပ်မဟာ-၂ မှာ Chinland Defense Force - မတူပီ / မတူပီကောင်စီအဖြစ် ချင်းလဲန်းကောင်စီနှင့် ချင်းပြည်အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ချင်းတောင်ပိုင်းရှိ မတူပီမြို့ကို MRO / Chin Defense Force - မတူပီ ပါဝင်သော ချင်းညီနောင်နှင့် မဟာမိတ်များက ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲအပြီး တစ်နှစ်ကျော်အကြာတွင် MRO / Chin Defense Force - မတူပီမှ ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ - မတူပီ (CNC – Matupi) ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်လိုက်ပြီဟု ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ မတူပီမြို့နယ်အခြေစိုက် ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများသည် ကနဦးတော်လှန်ရေးကာလတွင် အစုအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ်မှ ယခုတော်လှန်ရေး ၄ နှစ်ကျော်လာချိန်တွင် နိုင်ငံရေးအစုအဖွဲ့ စင်ပြိုင် ၃ ခုအထိ ရှိလာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မတူပီတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ချုပ် (Matupi Revolutionary Organisation- MRO) က ချင်းအမျိုးသားကောင်စီ - မတူပီ (Chin National Council - Matupi) သည် မတူပီမြို့နယ်ရှိ ပြည်သူလူထုကို လုံးဝကိုယ်စားမပြုကြောင်း ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။ ==== မင်းတပ်နယ် ==== ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် မင်းတပ်မြို့၌ ဒေသခံပြည်သူများက CDF မဖွဲ့စည်းမီ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့များကို လက်လုပ်သေနတ်များဖြင့် စတင်ခုခံခဲ့ကြသည်။ မေလအတွင်းတွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက မင်းတပ်မြို့ကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ပြီး CDFs များက ပြင်းထန်စွာ ခုခံခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီတပ်များက မြို့တွင်းသို့ လက်နက်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်ကာ လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မင်းတပ်မြို့သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် ခုခံတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များအကြား ပထမဆုံး အကြီးစားတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သော မြို့များအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲများကြောင့် မြို့ခံလူဦးရေ၏ ၉၅% ကျော် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ မင်းတပ်တိုက်ပွဲသည် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) က စစ်ကြေညာခြင်းမပြုမီ လက်နက်ကိုင်ခုခံမှု တိုးလာစေသည့် လက္ခဏာတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင်လည်း မင်းတပ်မြို့နှင့် မင်းတပ်မြို့နယ်သည် ပဋိပက္ခများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားရာ ဒေသတစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပြီး ချင်းပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခများစွာထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီက စစ်အုပ်ချုပ်ရေး (Martial Law) အမိန့်အမှတ် ၄/၂၀၂၁ ဖြင့် မင်းတပ်မြို့နယ်ကို အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ တိုင်းမှူးကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ အပ်နှင်းခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news|title=ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့တွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်နေတဲ့ မင်းတပ်မြို့နယ်ကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာ|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529080223/https://www.rfa.org/burmese/news/mindat-martial-law-05132021141855.html|archivedate=29 May 2025|accessdate=29 May 2025|date=2021.05.13|url=https://www.rfa.org/burmese/news/mindat-martial-law-05132021141855.html|publisher=RFA Burmese}}</ref> ၂၀၂၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ချင်းပြည်နယ်၊ [[မင်းတပ်မြို့]]ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့မှစ၍ [[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး|ချင်းညီနောင်စစ်ဆင်ရေး]] (Operation CB) အဖြစ် မင်းတပ်နှင့် ဖလမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများကို ဆင်နွှဲခဲ့ရာ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မင်းတပ်မြို့ အခြေစိုက် [[ခြေမြန်တပ်ရင်း (မြန်မာ)|ခလရ ၂၇၄ တပ်ရင်း]]ကို အပြီးသတ် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းစစ်ဆင်ရေးအတွင်း ၂၀၂၁ ခုနှစ် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံထားရသည့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၁၃ ဦးကိုလည်း ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ချင်းညီနောင်အဖွဲ့က ဆိုသည်။ မင်းတပ်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲကို ချင်းညီနောင်နှင့် မဟာမိတ်တပ်ဖွဲ့များဖြစ်သည့် Yaw Defense Force (YDF)၊ Yaw Army (YA)၊ မုံရွာခရိုင်တပ်ရင်း (၃) တို့က ပူးပေါင်းဆင်နွှဲခဲ့ပြီး အာရက္ခတပ်တော် (AA) မှ စစ်လက်နက်၊ ခဲယမ်း၊ စစ်ကူများနှင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ်များကို ပံ့ပိုးကူညီခဲ့ကြောင်း သိရသည်။<ref>{{Cite news|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250529073044/https://yktnews.com/favicon.ico|archivedate=29 May 2025|title=မင်းတပ်မြို့အခြေစိုက် ခလရ ၂၇၄ တပ်ရင်းကို အပြီးတိုင် ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီး မင်းတပ်မြို့ကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဟု ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ တရားဝင်ထုတ်ပြန်၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ၁၃ ဦးကိုလည်း ကယ်တင်နိုင်ခဲ့|url=https://yktnews.com/2024/12/196564/|publisher=Khit Thit Media|date=December 22, 2024|accessdate=29 May 2025}}</ref> ==== ကန်ပလက်နယ် ==== ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကန်ပက်လက်မြို့ကို ချင်းတော်လှန်ရေးအင်အားစုများက သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်လိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ချင်းညီနောင်အဖွဲ့နှင့် ကန်ပက်လက်ကောင်စီတို့က ဆိုသည်။ ကန်ပက်လက်ကောင်စီနှင့် CDF – ကန်ပက်လက်တပ်ရင်း – ၇ တို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ မြို့ပေါ်တွင် တပ်စွဲထားသည့် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များနှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ပြည်သူများ၏ ညှိနှိုင်းပေးမှုကြောင့် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက် ည ၁၂ နာရီခန့်တွင် ကန်ပက်လက်မြို့မှ စွန့်ခွာသွားခဲ့သည် ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကန်ပက်လက်ကောင်စီ၏ သတင်းနှင့် ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့ကလည်း ကန်ပက်လက်မြို့ကို ကန်ပက်လက်ပြည်သူများက ပြန်လည်ထိန်းချုပ်ပြီးဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပြည်သူများ၏ ပူးပေါင်းပါဝင်မှုသည် ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် သက်သေပြခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။<ref name=":0">{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF/|title=ကန်ပက်လက်မြို့ သိမ်းပိုက်နိုင်ပြီဟု ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များ အတည်ပြု|accessdate=2025-6-22|publisher=Khonumthung|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622115934/https://khonumthung.org/%E1%80%80%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%80%E1%80%BA%E1%80%99%E1%80%BC%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B7-%E1%80%9E%E1%80%AD%E1%80%99%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%95%E1%80%AD%E1%80%AF/|archivedate=2025-6-22}}</ref> ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref name=":3">{{Cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/07/09/%e1%80%a1%e1%80%9e%e1%80%80%e1%80%ba-%e1%81%81%e1%81%88-%e1%80%94%e1%80%be%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%ae%e1%80%b8%e1%80%9e%e1%80%b0%e1%80%90%e1%80%ad/|title=အသက် ၁၈ နှစ်ပြည်ပြီးသူတိုင်း စစ်သင်တန်းတက်ကြရန် CDF-Kanpetlet ထုတ်ပြန်|accessdate=8 July 2025|publisher=Khumi Media Group}}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref> ==== ပလက်ဝနယ် ==== == ဖြစ်ရပ်များ == === ၂၀၂၄ === * ချင်းပြည်နယ်တွင် [[မတူပီမြို့နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့နယ်]]၊ [[ကျီခါးမြို့]]၊ [[ရိဒ်ခေါဒါရ်မြို့|ရိဒ်ခေါ်ဒါရ်မြို့]]၊ [[လိုင်လင်းပီမြို့]]၊ [[ကျင်ဒွေးမြို့]]၊ [[မကွီအိမ်နူးမြို့|မကွီးအိမ်နူးမြို့]]၊ [[နှာဟရိန်မြို့]]၊ [[ရေဇွာမြို့]]၊ [[ဝေဘူလမြို့]]၊ [[ဆူရ်ခွားမြို့]] တွေကို ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်ထားပြီး၊ [[ပလက်ဝမြို့နယ်|ပလက်၀မြို့နယ်]]ကို [[အာရက္ခတပ်တော်]] (AA) က ထိန်းချုပ်ထားသည်။<ref name=":0" /> * ၂၀၂၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက် နေ့လယ်ပိုင်းက [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]ရှိ [[လုမ်သဲရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|လုမ်သဲ]] (Lumte) ရွာကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး ခြောက်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ လုမ်သဲရွာ ကျေးရွာဆေးပေးခန်း၊ ဘုရားကျောင်း အပါအဝင် နေအိမ်ခြောက်လုံးခန့် ပျက်စီးသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|title=ဖလမ်းမြို့၊လုံသဲမ်ကျေးရွာကျန်းမာရေးဆေးပေးခန်းကိုစစ်ကောင်စီ ဗုံးကြဲ၊ ၆ ဦးသေဆုံး|accessdate=2025-6-22|publisher=Myanmar Now|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250622135026/https://myanmar-now.org/mm/news/59487/|archivedate=2025-6-22}}</ref> === ၂၀၂၅ === * [[၂ ဇူလိုင်]] - ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ဟွာလ်ငိုလူမျိုး|ဟွာလ်ငို]]ရမ်ဒေသတွင် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့က ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် ဟွာလ်ငိုရမ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDF) တို့အကြား တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က CNDF အား ၎င်းတို့နယ်မြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဒရုန်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခဲ့သော်လည်း CNDF ကမူ ဟွာလ်ငိုရမ် CDF က ၎င်းတို့အဖွဲ့ဝင်များကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|title=Fighting Between Chin Resistance Forces in Falam Township|url=https://www.bnionline.net/en/news/fighting-between-chin-resistance-forces-falam-township|access-date=2025-07-05|website=Burma News International|language=en}}</ref> ဟွာလ်ငိုရမ် CDF နှင့် ဆက်နွှယ်နေသော [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]]က နှစ်ဖက်အဖွဲအစည်းမှ ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ပြန်လည်ချေဖျက်မရသည့် ချင်းလူမျိုးအချင်းချင်းကြား ကြီးမားသော စစ်ရေးပဋိပက္ခများကို မဖန်တီးရန်တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဤအခြေအနေနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်တွင် CNDF နှင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော [[ချင်းညီနောင်|ချင်းညီနောင်အဖွဲ့]]ကလည်း တင်းမာမှုလျှော့ချလိုကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သော်လည်း ပြင်ပတောင်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများက စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် ပါဝင်လာပါက CNDF ဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်မည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။ <ref name=":2">{{Cite web|url=https://www.ludunwayoo.com/news-mm/2025/07/05/126319/|title=ချင်းလူမျိုး အချင်းချင်းအကြား စစ်ရေးပဋိပက္ခမဖန်တီးဘဲ စစ်ရေးပြင်ဆင်မှုများ ချက်ချင်းရပ်ရန် ချင်းပြည်ကောင်စီ တိုက်တွန်း|publisher=Ludu Nway Oo|accessdate=2025-7-5}}</ref> * ၂ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်တွင် နယ်မြေအငြင်းပွားမှုကြောင့် ချင်းအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CNDF) နှင့် CDF ဟွာလ်ငိုးရမ် (Hualngoram) တပ်ဖွဲ့များအကြား ဇူလိုင် ၂ ရက်နေ့မှ ၃ ရက်နေ့အထိ တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ CNDF က CDF ဟွာလ်ငိုရမ် တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးကို ဖမ်းဆီးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင် ၆ ရက်၊ မနက်ပိုင်းမှ စတင်ကာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည့်အတွက် ရာနှင့်ချီသော ဒေသခံများသည် အိန္ဒိယ- မြန်မာ နယ်စပ်ဂိတ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ထွက်ပြေးနေကြသည်။ <ref name=":1" /> * [[၃ ဇူလိုင်]] - [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|CDF-Hakha Central Council]] က [[ဟားခါးမြို့နယ်]]အတွင်း နေထိုင်သူ လူငယ်အမျိုးသားများ မြို့နယ်ပြင်ပသို့ မထွက်ခွာရန်နှင့် အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းများ မဖြစ်မနေတက်ရောက်ရန် ဇူလိုင် ၃ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://khonumthung.org/%e1%80%9f%e1%80%ac%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%ab%e1%80%b8%e1%80%99%e1%80%bc%e1%80%ad%e1%80%af%e1%80%b7%e1%80%94%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%80-%e1%80%9c%e1%80%b0%e1%80%84%e1%80%9a%e1%80%ba%e1%80%99%e1%80%bb/|title=ဟားခါးမြို့နယ်က လူငယ်များအားလုံး အရံတပ်ဖွဲ့သင်တန်းတက်ရောက်ရန် CDF-Hakha ထုတ်ပြန်|accessdate=2025-7-6|publisher=Khonuthung News}}</ref> * [[၇ ဇူလိုင်]] - အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ ဘယ်ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ အားပေးထောက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ CDF – Paletwa ထုတ်ပြန်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://chinworld.org/2025/07/%e1%80%a1%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%8b%e1%80%ad%e1%80%95%e1%80%80%e1%80%b9%e1%80%81%e1%80%96%e1%80%bc%e1%80%85%e1%80%ba/|title=အချင်းချင်းပဋိပက္ခဖြစ်စေတဲ့ ဘယ်ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းကိုမှ အားပေးထောက်ခံမှာ မဟုတ်ဘူးလို့ CDF – Paletwa ထုတ်ပြန်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၅|publisher=Chin World}}</ref> * ၈ ဇူလိုင် - ချင်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ကန်ပက်လက်နှင့် ကျင်ဒွေး မြို့နယ်အတွင်းနေထိုင်သည့် အသက် ၁၈ နှစ် ပြည့်ပြီးသူတိုင်း အခြေခံစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ကြရန် Chin Defense Force – Kanpetlet က ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ထားသည်။<ref name=":3" /> * ၉ ဇူလိုင် - ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၉ ရက်တွင် ISP Myanmar က ထုတ်ထားသော "ဒုတ်ဒုတ်ထိမျက်တွေ့ (De Facto) ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ရခိုင်ပြည်" အစီရင်ခံစာတွင် [[ချင်းညီနောင်]] အဖွဲ့များဖြစ်သော CNDF, CDF-Kanpetlet, CDF-Matupi, CDF-Mindat, PDF-Zoland တို့သည် AA က စစ်ရေးအရင်းအမြစ်များကို တစိတ်တပိုင်း (သို့မဟုတ်) အပြည့်အဝ ထောက်ပံ့ထားသော မဟာမိတ်များ ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://ispmyanmar.com/burmese/op-26/|title=ဒုတ်ဒုတ်ထိမျက်တွေ့ (De Facto) ထီးပြိုင်နန်းပြိုင်ရခိုင်ပြည်|accessdate=၂၀၂၅-၇-၁၀|publisher=ISP Myanmar}}</ref> * ၁၇ ဇူလိုင် - [[ချင်းညီနောင်]]အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သော မရာလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Maraland Defense Force – MDF) က ၎င်းတို့အဖွဲ့မှ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် ၃ ဦးကို စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများနှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၌ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါ စစ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ကျည်ကာဦးထုပ်နှင့် ကျည်ကာပြားများ တင်ဆောင်လာသော ကားသည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ ဆိုင်ဟား (Saiha) ခရိုင်၊ တီပါ့ (Tipa) ရွာရှိ မီဇိုရမ်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် အာသံရိုင်ဖယ်တပ်တို့ ပူးပေါင်းထားသည့် စစ်ဆေးရေးဂိတ်တွင် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့၊ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် ည ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်ခန့်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း MDF မှ သိရသည်။<ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/65347/|title=ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ MDFထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် အိန္ဒိယတွင်ဖမ်းခံရ|accessdate=2025-7-23|publisher=Myanmar Now|date=22 July 2025}}{{Dead link|date=September 2025 }}</ref> * [[၁၉ ဇူလိုင်]] - ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ (၁၈) ခုက ချင်းတော်လှန်ရေးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအားလုံး စည်းလုံးဖို့ လိုအပ်ကြောင်း သဘောထားထုတ်ပြန်ချက်တစ်ခုကို ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ * ၂၀ ဇူလိုင် - အချင်းချင်းအကြားလက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်မှုဟာ ဘုံရန်သူ စစ်ကောင်စီဖြစ်စေချင် တဲ့အတိုင်းလုပ်ဆောင်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး တော်လှန်‌ရေးကိုနှောင့်နှေးစေဟု ZZLSM တပ်ဖွဲ့ (၅) ခုက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ZZLMS တွင် CDF-Zotung, CDF-Zophei, CDF-Lautu, CDF-Mara နဲ့ Senthang Revolution Force တို့ ပါဝင်သည်။ === ၂၀၂၆ === * ၁၂ ဇန်နဝါရီ - ချင်းပြည်အစည်းအရုံး/ ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၁၅ ) နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြောင်း ထုတ်ပြန်သည်။ အဆိုပါ အဖွဲ့အစည်းတွင် ချင်းညီနောင်အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည့် မင်းတပ်မြို့နယ် တော်လှန်ရေးဦးဆောင်ကော်မတီ၊ မင်းတပ်မြို့နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ – မင်းတပ် (CDF- Mindat) နှင့် မတူပီတော်လှန်ရေးအဖွဲ့ချုပ်/ ချင်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့- မတူပီ (CDF – Matupi) တို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း သိရှိရပါသည်။ * ၂၀ မတ် - ** [[၂၀၂၆ ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တိုက်ခိုက်ခံရမှု]]: ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့၌ ကျင်းပနေသည့် တတိယအကြိမ် ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေးကို [[ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ချင်းလဲန်းကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့]] (ဟားခါး)(CDF-Hakha)က ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ** ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ ချင်းတော်လှန်ရေးနေ့တွင် ချင်းအမျိုးသားတရပ်လုံး အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းပါဝင်ကြရန် [[ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး]]က တိုက်တွန်းထုတ်ပြန်သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2026-03-20 |title=ချင်းလူငယ်များ အမျိုးသားရေးအသိဖြင့် စစ်မှုထမ်းရန် CNF တိုက်တွန်းနေ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/73449/ |access-date=2026-03-22 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ** ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ ချင်းညီနောင်အဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော မင်းတပ်မြို့အား စစ်တပ်က ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နေအိမ် အလုံး ၂၀ နှင့် မော်တော်ယာဉ် ၄ စီးတို့ ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-04-12 |title=ဧပြီ ၁၂ ရက် သတင်းများအနှစ်ချုပ်- ပြင်ဦးလွင်မှာ ရည်းစားဟောင်းက ဓားနဲ့ထိုးလို့ လက်ထပ်ခါနီး အမျိုးသမီးသေဆုံး |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/c8x79k47rvvo |access-date=2026-04-13 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** ၂၀၂၆ ဧပြီ ၂၅ ရက်တွင့် ချင်းညီနောင် (CB) အဖွဲ့က တစ်နှစ်ကျော်ကြာ သိမ်းပိုက်ထားရှိသည့် ချင်းပြည်နယ်၊ [[ဖလမ်းမြို့]]ကို စစ်တပ်က ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|title=ဧပြီ ၂၅ ရက် သတင်းအနှစ်ချုပ် - နေပြည်တော်မှာငလျင်လှုပ်|url=https://www.bbc.com/burmese/articles/cn8d05qq6edo|website=BBC News မြန်မာ|date=2026-04-25|access-date=2026-04-25|language=my}}</ref> * မေ ၁ - အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်အနီး [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ ဟွာလ်ငိုရမ်ဒေသ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ [[ခေါ်ပီးရှစ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်|ခေါ်ပွီချစ်ပ် (Khawpuichhip)]] ကျေးရွာကို စစ်လေတပ်က လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၀ နှစ်အောက် ကလေး ငါးဦးနှင့် လူကြီး တဦး စုစုပေါင်း ခြောက်ဦး သေဆုံးပြီး၊ ကိုးဦး ဒဏ်ရာရရှိသည်။<ref>{{Cite web|url=https://bur.mizzima.com/2026/05/01/89167|title=အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်အနီး ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှု ၊ ကလေး ၅ ဦး အပါအဝင် ၆ ဦး သေဆုံး|access-date=3 May 2026|website=Mizzima|url-status=live}}</ref> * မေ ၆ - ချင်းပြည်နယ်၊ [[တီးတိန်မြို့နယ်]]၊ [[ဖူနွမ်းရွာ၊ တီးတိန်မြို့နယ်|ဖူနွမ်းကျေးရွာ]]ရှိ ဘုရားကျောင်းအား စစ်တပ်က မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဒရုန်းဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ် (PDF Zoland) ရဲဘော် ၇ ဦး အပါအဝင် အရပ်သား စုစုပေါင်း ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |date=2026-05-07 |title=၂၀၂၆ မေ၇ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ကားလမ်းတစ်ခုလုံးကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီလို့ စစ်တပ်ကြေညာ |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c3r2n458gw2t |access-date=2026-05-07 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> ** ချင်းပြည်နယ် ၊ တီးတိန်မြို့နယ် ချင်းတော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့များထိန်းချုပ်ထားသော [[ကနေဒီတောင်]]ကို စစ်အုပ်စုတပ်က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း ချင်းတပ်ဖွဲ့များက ပြောဆိုသည်။<ref>{{Cite web |date=6 May 2026 |title=ကနေဒီတောင်စခန်းကို စစ်အုပ်စုတပ် ပြန်လည်သိမ်းပိုက် |url=https://bur.mizzima.com/2026/05/06/89574 |url-status=live |access-date=7 May 2026 |website=Mizzima}}</ref> * မေ ၁၉ - ချင်းလက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သော [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[တွန်းဇံမြို့]]အား စစ်တပ်နှင့် [[ဇိုမီးတော်လှန်ရေးတပ်မတော်]] (ZRA-EC) တို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် တပ်ဖွဲ့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။<ref name=":4" /> * မေ ၂၃ - [[ချင်းပြည်နယ်]] တောင်ပိုင်းရှိ မတူပီ၊ မင်းတပ်နှင့် ကန်ပက်လက်စသည့် မြို့များကို စစ်တပ်က ၁၀ ရက်အတွင်း ၂၅ ကြိမ် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရက်သားကလေးတစ်ဦး အပါအဝင် လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ချင်းပြည်သူ့အစည်းအရုံး / ချင်းပြည်သူ့တပ်မတော် (CPU/CPA) က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=ချင်းတောင်ပိုင်းမြို့များကို ဗုံးအဆက်မပြတ်ကြဲ၊ ရက်သားကလေးငယ် အပါအဝင် ၂ ဦး သေဆုံး |url=https://burmese.dvb.no/post/794982 |access-date=2026-05-24 |website=DVB Burmese |language=en}}</ref> == အခြားဖတ်ရှုရန် == * [[ချင်းညီနောင် စစ်ဆင်ရေး]] * [[ချင်းပြည်ကောင်စီ]] * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်အမှတ်တမ်း (၂၀၂၁ - လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] mckrxjy3c51cuuw7qvuqmfj9wyki451 0 272020 1037302 1021244 2026-06-11T00:59:00Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037302 wikitext text/x-wiki {{Infobox political party|name=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ|name_english=New Chinland Congress Party|founded={{start date and age|2025|7|10|df=yes}}|leader1_title=ဥက္ကဋ္ဌ|leader1_name=[[စိုးထက်|ဦးစိုးထက်]]|headquarters=နေပြည်တော်၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊ ရွှေကြာပင်ရပ်ကွက်၊ ပဒုမ္မာလမ်း၊ အမှတ် (၄၅၉)|colorcode=#42a120|country=မြန်မာနိုင်ငံ}} '''ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ''' ([[အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား|အင်္ဂလိပ်]]: New Chinland Congress Party, NCCP) သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ]]အတွက် ပေါ်ထွက်လာသော နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါတီတည်ထောင်သူနှင့် ဥက္ကဋ္ဌမှာ မြန်မာ့[[တပ်မတော်]] စစ်မှုထမ်းဟောင်း အငြိမ်စား ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး [[စိုးထက်|ဦးစိုးထက်]] ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://chinworld.org/2025/08/%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%82%e1%80%9b%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%ab-4/|title=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ(NCC)ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးဟောင်းဦးစိုးထက်မှတာဝန်ယူ၊ချင်းပါတီကို NLD နဲ့ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားလှယ်ဟောင်းများက ဦးဆောင်|work=Chin World|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref><ref>{{cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/08/28/ncc-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C-%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/?fbclid=IwY2xjawMdTUZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFnMFd2OWlUaklXdThwOGp5AR7dIEe_efrZL_7UljEGhDm6IHSe1nH0-AXi0-JSq0-PhhpR_ytKZv6pxispCg_aem_U54-n4HOQKn3ToQDRowmJQ|title=NCC ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးဟောင်း ဦးစိုးထက်မှ တာဝန်ယူ|work=ခူမီးမီဒီယာ|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|archive-date=12 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912215940/https://khumimediagroup.com/2025/08/28/ncc-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C-%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/?fbclid=IwY2xjawMdTUZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFnMFd2OWlUaklXdThwOGp5AR7dIEe_efrZL_7UljEGhDm6IHSe1nH0-AXi0-JSq0-PhhpR_ytKZv6pxispCg_aem_U54-n4HOQKn3ToQDRowmJQ|url-status=dead}}</ref> အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ဦး[[ဘွာလ်ဆိုင်လို]] ဖြစ်သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://chinworld.org/2025/06/%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%98%E1%80%BD%E1%80%AC%E1%80%9C%E1%80%BA%E1%80%86%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF-%E1%80%81%E1%80%B1%E1%80%AB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86/|title=ဦးဘွာလ်ဆိုင်လို ခေါင်းဆောင်တဲ့ ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ (NCC Party ) က နိုင်ငံရေးပါတီမှတ်ပုံတင်ပေးဖို့ လျှောက်ထား|accessdate=2025-7-10|publisher=Chin World}}</ref> ပါတီမှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ (၅၇) ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web|title=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ [New Chinland Congress (NCC)] ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခြင်း|url=https://www.moi.gov.mm/news/72087|accessdate=2025-7-11|publisher=Ministry of Information}}</ref> == ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း == ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ (New Chinland Congress Party) ကို နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုရန်အတွက် နစကအသစ်ဖွဲ့စည်းထားသော [[ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်|ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်]]ထံ လျှောက်ထားခဲ့သည်။ ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ တည်ထောင်ခွင့်ကို ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://chinworld.org/2025/05/%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%82%e1%80%9b%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%ab-3/|title=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီကို နိုင်ငံရေးပါတီ တည်ထောင်ခွင့်ပြုလိုက်တယ်လို့ ကြေညာ|publisher=Chin World|accessdate=2025-6-12|archivedate=2025-6-12|archiveurl=https://web.archive.org/web/20250612065302/https%3A%2F%2Fchinworld.org%2F2025%2F05%2F%25E1%2580%2581%25E1%2580%25BB%25E1%2580%2584%25E1%2580%25BA%25E1%2580%25B8%25E1%2580%2595%25E1%2580%25BC%25E1%2580%258A%25E1%2580%25BA%25E1%2580%259E%25E1%2580%2585%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BD%25E1%2580%2594%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2582%25E1%2580%259B%25E1%2580%2580%25E1%2580%25BA%25E1%2580%2595%25E1%2580%25AB-3%2F}}</ref> ထို့နောက် ပါတီမှတ်ပုံတင်ခြင်း လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၅ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက် အမှတ် ၂/၂၀၂၅ အရ ပါတီမှတ်တင်ပုံတင်ခြင်းကို ခွင့်ပြုလိုက်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ <ref name=":0" /> == ပါတီရုံးချုပ် == ပါတီရုံးချုပ်ကို [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊ [[ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်|ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊]] ရွှေကြာပင်ရပ်ကွက်၊ ပဒုမ္မာလမ်း၊ အမှတ် (၄၅၉) တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ == ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မှုများ == [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅-၂၀၂၆|၂၀၂၅-၂၀၂၆ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]]တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၇၂၀ နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၁၂၀ ဦးဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ [[ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်များ|ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်]]အတွက် အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှုစနစ်ဖြင့် ကိုယ်စားလှယ် ၁ ဦး အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ပါတီအနေဖြင့် စုစုပေါင်းခိုင်လုံမဲ ၁,၂၀၆ မဲ ရရှိခဲ့ပြီး ယင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခိုင်လုံမဲစုစုပေါင်း၏ ၀.၀၁ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်ပါသည်။<ref>{{Cite web |title=တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများ အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း {{!}} Ministry Of Information |url=https://www.moi.gov.mm/announcements/78777 |access-date=2026-03-21 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ == === အမျိုးသားလွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|224|hex=#218883}} | | | |[[စိုးထက်|ဦးစိုးထက်]] |} === ပြည်သူ့လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|0|440|hex=#218883}} | | | |[[စိုးထက်|ဦးစိုးထက်]] |} === ပြည်နယ်လွှတ်တော် === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၁|440|hex=#218883}} | | | |[[စိုးထက်|ဦးစိုးထက်]] |} === တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ === {| class="wikitable" !ရွေးကောက်ပွဲ !စုစုပေါင်း အနိုင်ရနေရာ !မဲစုစုပေါင်း !မဲရာခိုင်နှုန်း !ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် !ရွေးကောက်ပွဲ ဦးဆောင်သူ |- ![[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၅|၂၀၂၅]] |{{Composition bar|၀|440|hex=#218883}} | | | |[[စိုးထက်|ဦးစိုးထက်]] |} == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တည်ဆဲ နိုင်ငံရေးပါတီများ]] cdyx0lu6jbqxa7y2mk50nxt5n8owrk2 0 272028 1037331 883147 2026-06-11T04:15:15Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037331 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific-prefix = |name = စိုင်းငေါင်းဆိုင်ဟိန်း |honorific-suffix = |image = |alt = |caption = |office = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency = [[မောက်မယ်မြို့နယ်|မောက်မယ်မြို့နယ်]] |majority = ခိုင်လုံမဲ ၅၅၉၀ (၄၅.၁၉ရာခိုင်နှုန်း) |term_start = ၂၀၁၅ |term_end = ၂၀၂၀ |predecessor = ကိုယ်တိုင် |successor = မရှိ |office2 = [[ပြည်သူ့လွှတ်တော်]] ကိုယ်စားလှယ် |constituency2 = [[မောက်မယ်မြို့နယ်|မောက်မယ်မြို့နယ်]] |majority2 = ခိုင်လုံမဲ ၅၁၈၁ ( ၅၃.၉၅ရာခိုင်နှုန်း) |term_start2 = ၂၀၁၀ |term_end2 = ၂၀၁၅ |predecessor2 = အခြေခံဥပဒေ စတင် |successor2 = ကိုယ်တိုင် | party = [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] | birth_date = {{Birth date |1970|4|13}} | birth_place = [[မောက်မယ်မြို့နယ်|မောက်မယ်မြို့နယ်]]၊[[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်းပြည်နယ်]] | death_date = {{Death date and age|2025|7|11|1970|4|13}} | death_place = [[မောက်မယ်မြို့နယ်|မောက်မယ်မြို့နယ်]]၊[[ရှမ်းပြည်နယ်|ရှမ်းပြည်နယ်]] | residence = | nationality = [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] | ethnicity = [[ရှမ်းလူမျိုး|ရှမ်းလူမျိုး]] | occupation = နိုင်ငံရေးသမား၊ ကျောင်းဆရာ | religion = | spouse = ဒေါ်ညွန့်စိန် | children = | parents = | alma_mater = | website = }} '''စိုင်းငေါင်းဆိုင်ဟိန်း''' (၁၃ ဧပြီ ၁၉၇၀ - ၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅) သည် [[ရှမ်းလူမျိုး]] ကျောင်းဆရာ နှင့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ဟောင်း နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်သည်။ သူသည် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊မောက်မယ် မဲဆန္ဒနယ်မှနေ၍ ၂၀၁၀၊၂၀၁၅ နှင့် ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ သုံးကြိမ်စလုံး အနိုင်ရခဲ့သည့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက်ပိုင်း သေနတ်သမားအချို့၏ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုကြောင့် အသက်ဆုံးခဲ့ရသူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် မောက်မယ်မြို့နယ် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝ == သူသည် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲအောင်မြင်ပြီး ပညာရေးတက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်ကာ B.A,B.Edဘွဲ့ ရရှိသည်။ဘွဲ့ရသည့် အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်ကတည်းကစပြီး ပညာရေးလောကထဲ ကျောင်းဆရာ အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် အထိ မူလတန်းပြ၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အထိ အခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်းအုပ်၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ အထက်တန်းပြ၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ထိ လက်ထောက်ပညာရေးမှူးအဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်၊ [[မောက်မယ်မြို့နယ်]]တွင်ပင် တာဝန်များအသီးသီး ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/article/196649|title=၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူများ စိတ်ဝင်စားနိုင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ (ရှမ်းပြည်နယ်) - ၂|work=Eleven Media|access-date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၃၀ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀ }}</ref> == နိုင်ငံရေးဘဝဖြတ်သန်းမှု == သူသည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀|၂၀၁၀ အထွထွေရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် [[ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ|ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ]] ကိုယ်စားပြုပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/politics/45152|title=ဒုတိယ သမ္မတလောင်းရွေးချယ်ရေး အစည်းအဝေး ခေတ္တရပ်နားပြီး မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ဆက်လက်ပြုလုပ်မည်|work=Eleven Media|access-date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၂၃ မတ် ၂၀၁၈|archive-date=25 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250925115838/https://news-eleven.com/politics/45152|url-status=dead}}</ref> အနိုင်ရ၍ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာသည်။ ယင်းအပြင် ၂၀၀၅ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ များတွင်လည်း ပါတီကိုယ်စားပြုဝင်ပြိုင်ကာ အနိုင်ရခဲ့ပြန်သည်။ == လုပ်ကြံခံရခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ရက်နေ့ နံနက် ၉နာရီ အချိန်တွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ [[လင်းခေးခရိုင်]]၊ မောက်မယ်မြို့ အထွက် ၎င်း၏ လိ​မ္မော်စိုက်ပျိုးရေးခြံအတွင်း အမည်မသိသေနတ်သမားများ လက်ချက်ကြောင့် အသက်ဆုံးခဲ့ရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://mekongnewsmm.com/?p=25968|title=မောက်မယ် ကြံ့ခိုင်ရေးကိုယ်စားလှယ် ပစ်သတ်ခံရ|work=မဲခေါင်သတင်း|access-date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ }}</ref> == ကိုးကား == <references /> {{lifetime|၁၉၇၀|၂၀၂၅}} [[ကဏ္ဍ:ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ လုပ်ကြံမှုများ]] 07nzyr1y8d6tvwuv8emriifczj2endx 0 273566 1037394 1025494 2026-06-11T08:05:34Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037394 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |honorific prefix= ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) <br> [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီ]]၊ ဦး |name= ထိန်လင်း | office = [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန|ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး]] |deputy = ရဲတင့် | termstart = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | termend = |appointer= [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | 1blankname = [[မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ|သမ္မတ]] | 1namedata = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | predecessor = [[မောင်မောင်အုန်း]] | successor = |office1= [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်]] |appointer1= [[အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ|အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ]] |term_start1= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |term_end1= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ |predecessor1 = ''ကိုယ်တိုင်'' |successor1 = နိုင်ဦး <ref>{{Cite web |title=ရခိုင်ဝန်ကြီးချုပ် ကြံ့/ဖွံ့ပါတီမှ ဦးနိုင်ဦးဖြစ်လာ |url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/69d375aae93643bdac9bebb2 |access-date=2026-04-07 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> |president1= [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီတာဝန်) |appointer2= [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] |term_start2= ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၃ |term_end2= ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |predecessor2 = အောင်ကျော်မင်း |successor2 = ''ကိုယ်တိုင်'' |president2 = [[မြင့်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|မြင့်ဆွေ]] (ယာယီ) <br> ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး [[မင်းအောင်လှိုင်]] (ယာယီတာဝန်) |office3 = [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] ၏ အကြံပေးအဖွဲ့ |alongside3 = ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထွန်းဦး၊ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး လူအေး၊ဒေါက်တာ ရင်ရင်နွယ်၊ဒေါ်ယဉ်ယဉ်ဦး၊ဒေါက်တာ ဆလိုင်ငွန်ကျုံးလျန်၊ ဒေါ်ခင်ဦးလှိုင် တို့နှင့်အတူ | term_start3 = ၁၈ ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁ | term_end3 = ၃၁ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |office4 = နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် |president4= [[ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)|ဝင်းမြင့်]] |term_start4= ၂၀ မေ ၂၀၂၀ |term_end4= ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |office5= တပ်မတော်သား[[အမျိုးသားလွှတ်တော်]]ကိုယ်စားလှယ် |appointer5= [[တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်]] |term_start5= ၂၁ ဩဂုတ် ၂၀၁၇ |term_end5= ၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉ |predecessor5 = ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စံဦး |successor5 = ဗိုလ်မှူးကြီး သန်းနိုင်ဝင်း <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2020-11/Vol-72%2CNo-51.pdf|title=တပ်မတော်သားအမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် လေးဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၂၀၃/၂၀၁၉)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၉}}</ref> |office6 = [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ရခိုင်ပြည်နယ် လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး]] |term_start6= ၇ ဧပြီ ၂၀၁၆ |term_end6= ၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၇ |predecessor6 = ကိုယ်တိုင် |successor6 = ဗိုလ်မှူးကြီး ဖုန်းတင့် |1blankname6 = ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata6 = [[ညီပု (ဝန်ကြီးချုပ်)|ညီပု]] |term_start7= ၃၀ မတ် ၂၀၁၀ |term_end7= ၃၀ မတ် ၂၀၁၆ |predecessor7 = ''ဖွဲ့စည်းပုံစတင်'' |successor7 = ကိုယ်တိုင် |1blankname7 = ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata7 = {{Bulleted list | လှမောင်တင် <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/why-rakhine-prime-minister-resign/1941509.html|title=ရခိုင်ဝန်ကြီးချုပ် ဘာကြောင့် နုတ်ထွက်ရသလဲ|work=VOA|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဇွန် ၂၀၁၄}}</ref> | [[မောင်မောင်အုန်း]] }} |allegiance = {{flag|Myanmar}} |branch = {{army|Myanmar}} |serviceyears = ၁၉၈၁ - ၂၀၁၉ |rank=ဗိုလ်မှူးကြီး |alma_mater=[[စစ်တက္ကသိုလ်]] အပတ်စဉ် ၂၄|awards={{Bulleted list |မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ် (၂၀၁၉)|[[ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့]] (၂၀၂၂) | [[သီရိပျံချီဘွဲ့]] (၂၀၂၅)}}|cabinet=[[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့]]}} ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) '''ထိန်လင်း''' (၁၉၆၀ မွေးဖွား) သည် [[ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန]]၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |title=နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသူ အဆိုပြုတင်ပြသည့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ၃၀ ဦး၏ အမည်စာရင်းအား လွှတ်တော်သို့တင်သွင်း |url=https://news-eleven.com/article/311089 |access-date=2026-04-07 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> ယင်းမတိုင်ခင်က [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ရခိုင်ပြည်နယ်]]ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ [[ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်]] တွင် ဗျူဟာမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်ပြီး ထို့နောက် ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး) အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ထို့အပြင် တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊NLD သမ္မတရုံးအကြံပေး၊[[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] ၏ အကြံပေးအစရှိသည့် ရာထူးတာဝန်များပါ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.dvb.no/post/576700|title=ရခိုင်ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်းနေရာ၌ ဗိုလ်မှူးကြီးထိန်လင်းကို စစ်ကောင်စီက အစားထိုးခန့်|publisher=DVB|accessdate=14 August 2025}}</ref> == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ဗိုလ်မှူးကြီး ထိန်လင်း (ငြိမ်း) သည် [[စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)|စစ်တက္ကသိုလ်]] (DSA) ၏ အပတ်စဉ် ၂၄ သင်တန်းတွင် သင်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။၎င်းသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းကစပြီး ပြန်တမ်းဝင်အမှတ် ကြည်း - ၁၇၅၁၇ ဖြင့် စစ်မှုစထမ်းသည်။ [[စစ်ရေးချုပ်]]ဟောင်း [[ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)|ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆန်းဦး]] တို့ နှင့် အပတ်စဉ် တူသည်။ == လွှတ်တော်နိုင်ငံရေး နှင့် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဘဝ == ဗိုလ်မှူးကြီး ထိန်လင်းသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက် တွင် [[ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်|ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော်]] ၏ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦးထဲ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအနေဖြင့် တင်သွင်းကြေညာခံရပြီး လွှတ်တော်နိုင်ငံရေးထဲသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docsMA2011/MA2011-01-21.pdf|title=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ် (၃/၂၀၁၁)၊တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်းကြေညာခြင်း|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက် နေ့ထုတ်၊မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ (၉)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁}}</ref>၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ် ၃၀ ရက် တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ တွင် လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/sites/burmalibrary.org/files/obl/docsMA2011/MA2011-03-31.pdf|title=တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဝန်ကြီးများခန့်အပ်၊နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်အမှတ် ၁၉/၂၀၁၁|work=၂၀၁၁ ခုနှစ်၊မတ် ၃၁ ရက် နေ့ထုတ်၊မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ (၁၀)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၁}}</ref> သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ် တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် [[၂၀၁၂ ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ|ရခိုင်ပြည်နယ် ပဋိပက္ခ]] အား လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးအနေဖြင့် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/07/11/14596.html|title=ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပဋိပက္ခ ဖြစ်စဉ်များ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၂}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2012/06/08/11654.html|title=မသီတာထွေးအမှု ကျူးလွန်သူ တရားခံများအား ရုံးထုတ်စစ်ဆေး|work=The Irrawaddy|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၈ ဇွန် ၂၀၁၂}}</ref> [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅|၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] အပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၁၈ ရက် တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော် တွင် တပ်မတော်သား ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဆက်လက်တင်သွင်းကြေညာခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs21/km%2019.1.16.pdf|title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အမည်စာရင်း ကြေညာ|work=၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၁၉ ရက် ထုတ်၊ကြေးမုံသတင်းစာ စာမျက်နှာ(၉)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၈ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၆}}</ref>ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်၊ လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုရွေးချယ်ခံရသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၄ ရက် တွင် ကျင်းပသည့် ဒုတိယအကြိမ် ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော် အစည်းအဝေး ၌ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုပြီး [[ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]တွင် လုံခြုံရေးနှင့်နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.dvb.no/post/143020|title=ရခိုင်ပြည်နယ် နယ်လုံဝန်ကြီး ကျမ်းကျိန်|work=DVB|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဧပြီ ၂၀၁၆}}</ref>ထို့နောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဇွန် ၁၇ ရက် တွင် စစ်ဘက်သို့ ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်းခံရပြီး<ref>{{cite web|url=https://xinhuamyanmar.com/news/myanmar/politics-law-military/%E1%80%9B%E1%80%81%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%95%E1%80%BC%E1%80%8A%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%9A%E1%80%BA-%E1%80%A1%E1%80%85%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%B8%E1%80%9B%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BD/|title=ရခိုင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ လုံခြုံရေး နှင့် နယ်စပ် ရေးရာ ဝန်ကြီး အဖြစ် ဗိုလ်မှူးကြီး ဖုန်းတင့် အား ခန့်အပ် တာဝန်ပေး|work=ဆင်ဟွာသတင်းဌာန|access-date=၂၈ ဩဂုတ် |date=၁၇ ဇူလိုင် ၂၀၁၇}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://data.opendevelopmentmyanmar.net/my/dataset/cff5f995-5da0-49b2-8862-a66b79082e72/resource/9f7c8257-d52a-4d11-bf1a-40c3d65070cf/download/70-35.pdf|title=တပ်မတော်သား တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် (၇)ဦး အစားထိုးပြောင်းလဲခြင်း|work=ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ကြေညာချက်အမှတ်(၁၅/၂၀၁၇)၊မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၉ ဇွန် ၂၀၁၇}}</ref> ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၁ ရက် တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး ဖုန်းတင့်က ၎င်း၏ နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/mm/news-8835.html|title=ဇူလိူင် ၁၁ ရက်နေ့ ပြန်လည်စတင်မည့် ရခိုင်ပြည်နယ်လွတ်တော်တွင် နယ်လုံဝန်ကြီးသစ် ဖြစ်လာမည့် ဗိုလ်မှူးကြီးဖုန်းတင့် ကျမ်းကျိန်မည်|work=နိရဥ္စရာ|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၇}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/13924/|title=ရခိုင်ပြည်နယ်အား ကိုင်တွယ်ရန် ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်းကို စစ်ကောင်စီ ရွေးချယ်|publisher=Myanmar Now|accessdate=15 August 2025}}</ref> ရခိုင်ပြည်နယ်၊ နယ်လုံဝန်ကြီး တာဝန်မှ ရပ်နားပြီး စစ်ဘက်မူလတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ၎င်းအား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဩဂုတ် ၂၁ ရက် တွင် အမျိုးသား လွှတ်တော် ၌ တပ်မတော်သားအမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စံဦး နေရာတွင် အစားထိုးတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/politics/7296|title=လုံခြုံရေးနှင့် နယ်စပ်ရေးရာဝန်ကြီးဟောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးခုနစ်ဦး အမျိုးသားလွှတ်တော် တပ်မတော်သားကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ထမ်းဆောင်|work=Eleven Media Group|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၁၇|archive-date=12 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912214800/https://news-eleven.com/politics/7296|url-status=dead}}</ref>သူသည် တပ်မတော်သား အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊နိုဝင်ဘာ ၄ ရက် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/04/04/219994.html|title=သမ္မတရုံး အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ်သစ်က ရခိုင် ပဋိပက္ခအတွက် ဖြေဆေး တခုလား|publisher=The Irrawaddy|accessdate=17 August 2025}}</ref> ဗိုလ်မှူးကြီး ထိန်လင်း သည် စစ်တပ်မှ အနားယူပြီးနောက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုတာဝန်မှာ [[ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ|ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ]]လက်ထက် [[အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာန|အမျိုးသားပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဗဟိုဌာန]] (NRPC) ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက် အကြံပြုတင်ပြရန်ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://nca.gov.mm/peacebuilding_mechanisms/nrpc/|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း|work=NCA Myanmar|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃၁ မေ ၂၀၂၀}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.dmgburmese.com/%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/hl.html|title=ရခိုင်နယ်/လုံဝန်ကြီးဟောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးထိန်လင်း(ငြိမ်း)ကို သမ္မတရုံးအကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ခန့်အပ်|publisher=Development Media Group|accessdate=16 August 2025}}</ref>သူသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ကာလရှည်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မွတ်ဆလင်များ အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရ၏ လုပ်ငန်း ဆောင်တာများတွင်လည်း နှစ်ရှည် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်၍ ထိုတာဝန်ကို သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် က ပေးအပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ === အခြားတာဝန်များ === မြန်မာ့တပ်မတော်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် တွင် အာဏာသိမ်းမှု ပြုလုပ်ပြီး နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီးနောက်၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်တွင် ကောင်စီအမိန့်အမှတ် ၇၂/၂၀၂၁ အားဖြင့် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]]၏ အကြံပေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း) ထိန်လင်း သည် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ <ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2021-05/Vol-74%2CNo-12.pdf|title=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၊အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၇၂/၂၀၂၁၊နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၏အကြံပေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးခြင်း|work=မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> == ဝန်ကြီးချုပ် == နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီသည် ရခိုင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်း အား စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ပြီးနောက် သူသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web|url=https://burmese.narinjara.com/news/detail/63da895e26537d5d34e913ab|title=နယ်လုံဝန်ကြီးဟောင်း ဦးထိန်လင်း ရခိုင်ပြည်နယ်စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ခန့်အပ်ခံရ၊ ဒေါက်တာအောင်ကျော်မင်း နိုင်ငံတော်စစ်ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာ၊ ဒေါ်အေးနုစိန် ဗဟိုအကြံပေးသို့ရောက်ရှိသွား|publisher=Narinjara|accessdate=15 August 2025}}</ref>ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၆ ခုနှစ်၊ဧပြီ ၁၀ရက်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဘဝ == ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရက ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သို့ အဆိုပြုခံပြီး၊ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က သဘောတူလက်ခံခဲ့သည့်အတွက် ဧပြီ ၁၀ရက်တွင် ထိုရာထူးကို စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=တတိယအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပထမပုံမှန်အစည်းအဝေး ပဉ္စမနေ့ကျင်းပ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/81557 |access-date=2026-04-10 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း == ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၃/၂၀၁၉) ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံစစ်မှုထမ်းသင်္ဂဟတံဆိပ် ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/ppd/sites/default/files/book-pdf/2020-10/Vol-72%2CNo-6.pdf|title=နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၃/၂၀၁၉)|work=မြန်မာနိုင်ငံတော်ပြန်တမ်း|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၄ ဇန်နဝါရီ ၂၀၁၉}}</ref> ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင် သည် ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web|url=https://www.myawady.net.mm/node/33034|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၂၁၅ / ၂၀၂၂ ၁၃၈၄ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် ( ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက် )|accessdate=2025 August 3|publisher=Myawaddy Webportal}}</ref> ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇  ရက် တွင် [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ|နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ]] မင်းအောင်လှိုင် သည် ၎င်းအား စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ဖြစ်သည့် [[သီရိပျံချီဘွဲ့]]ကို အပ်နှင်းချီးမြှင့်သည်။<ref>{{Cite web|url=https://www.moi.gov.mm/announcements/69027|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၆၀ / ၂၀၂၅|publisher=Ministry of Information|accessdate=17 August 2025}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဦးထိန်လင်း သည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်ဆွေဆွေမြတ် ဖြစ်သည်။ဒေါက်တာ မေသူခိုင် နှင့် မောင်ရဲကောင်းပိုင် ဆိုသည့် သားသမီး ၂ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/iprd/news/236700|title=ရခိုင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးထိန်လင်း စစ်တွေမြို့၊ ဘိုးဘွားရိပ်သာနှင့် ABC ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာသို့ ဆန်၊ ဆီနှင့် အလှူငွေများပေးအပ်ပွဲ တက်ရောက်|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၀ မတ် ၂၀၂၅}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}}{{lifetime|၁၉၆၀| }}{{မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ}} [[ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများ]] 5j0qbngyotk1iqlhcuf20vrz4giegua 0 273962 1037390 921891 2026-06-11T07:53:39Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037390 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ဦးထပ်လိုင်း |honorific_prefix= |image = |birth_date = {{birth date|1910|2|19}} |birth_place = [[လောင်းကဒူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်|လောင်ကဒူးရွာ၊ပလက်ဝမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] | death_date = ၂၀၀၉ | death_place = [[ပလက်ဝမြို့]]၊[[ချင်းပြည်နယ်]] | nationality = မြန်မာ | ethnicity = [[ချင်းလူမျိုး|ချင်း]] | occupation = ကျောင်းဆရာ၊အမတ်၊နိုင်ငံရေးသမား | parents = ဦးကိန်းထုံး + ဒေါ်အန်းဆောက် | | years_active = ၁၉၄၇ - ၁၉၉၃ | known_for = အထင်ကရ ချင်းနိုင်ငံရေးသမား | awards = {{Bulleted list | [[သီရိပျံချီဘွဲ့]] (၁၉၅၅) | [[နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့|နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့]] ( ပထမအဆင့် )(၁၉၈၀) | တစ်လုံးပူးခါးချိုးသေနတ် (၁၉၈၀) | လူမှုထူးချွန် ပထမအဆင့် (၂၀၂၅)<ref>{{cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/01/06/%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AE-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%81%82/?fbclid=IwY2xjawMc5YNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFYTmVqRXhtV25mc2xSOHpnAR6pv8c9iimN9h7gf4p8evJid58Mfgoc7MFnR8JKKuZz-QWqz69sY4rrRU3jRA_aem_v9ibQ2vq5bR5AOYiDibOyw|title=သီရိပျံချီ ဦးထပ်လိုင်း ၂၀၂၅ ခုနှစ် လူမှုထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမအဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရ|work=ခူမီး မီဒီယာ|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၆ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၅|archive-date=10 January 2026|archive-url=https://web.archive.org/web/20260110161520/https://khumimediagroup.com/2025/01/06/%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BB%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%AE-%E1%80%A6%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%9C%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8-%E1%81%82/?fbclid=IwY2xjawMc5YNleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFYTmVqRXhtV25mc2xSOHpnAR6pv8c9iimN9h7gf4p8evJid58Mfgoc7MFnR8JKKuZz-QWqz69sY4rrRU3jRA_aem_v9ibQ2vq5bR5AOYiDibOyw|url-status=dead}}</ref> }} }} '''ဦးထပ်လိုင်း''' (၁၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၁၀ - ၂၀၀၉) သည် [[ချင်းလူမျိုး]]၊ခူမီးတိုင်းရင်းသား အထင်ကရနိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ ရေးဆွဲခဲ့ကြစဉ် (၃) ကြိမ်လုံး ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်<ref>{{cite web|url=https://sacoffice.gov.mm/my/pnnytheaangcusmmttmnmaaniungngntteaa-niungngntteaaciimnaupkhuprekeaangciiukktttth-22|title=ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သတိုးမဟာသရေစည်သူ သတိုးသီရိသုဓမ္မ မင်းအောင်လှိုင်ထံမှ (၇၇) နှစ်မြောက် ချင်းအမျိုးသားနေ့အခမ်းအနားသို့ ပေးပို့သည့် သဝဏ်လွှာ|work=နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီရုံး|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၅}}</ref> နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမအဆင့်)၊ [[သီရိပျံချီဘွဲ့|သီရိပျံချီဆု]]ရ ပုဂ္ဂိုလ် လည်း ဖြစ်သည်။ == ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး == ဦးထပ်လိုင်း ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် (၁၂၇၁) ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၁၂) ရက်နေ့၊ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက် တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ပလက်ဝမြို့နယ်]]၊ [[လောင်းကဒူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်|လောင်ကဒူးရွာ]] တွင် (အဖ) ဦးကိန်းထုံး၊ (အမိ) ဒေါ်အန်းဆောက် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် စစ်တွေစာစစ်ဌာန မှနေ၍ တိုင်းရင်းမြန်မာ သတ္တမတန်းကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ == အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်အကိုင်များ == ဦးထပ်လိုင်း သည် မွေးရပ်မြေတွင် မူလတန်းပြကျောင်းဆရာအဖြစ် ၁၉၃၂ ခုနှစ် မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ် အထိ ခေတ္တလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် တွင် စိုက်ပျိုးရေးဌာန ၏ ကျေးလက်မှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊၁၉၄၅ ခုနှစ် တွင် ပလက်ဝတိုက်နယ် ၏ တိုက်နယ်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း အသီးသီး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ထို့အပြင် ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် ပလက်ဝမြို့ ရဲတပ်ဖွဲ့ ၏ အရန်ရဲအုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။<ref>{{cite web|url=https://khumimediagroup.wordpress.com/2012/06/20/%E1%80%9E%E1%80%AE%E1%80%9B%E1%80%AD%E1%80%95%E1%80%BA%E1%80%B6%E1%80%81%E1%80%BA%E1%80%AD-%E1%80%A5%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%91%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%80%BD%E1%80%AD%E1%80%B3%E1%80%84%E1%80%B9/|title=သီရိပျံချီ ဦးထပ်လိုင်း|work=Khumi Media Group|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဇွန် ၂၀၁၂}}</ref> == နိုင်ငံရေးနှင့် အမျိုးသားရေး ဆောင်ရွက်ချက်များ == ဦးထပ်လိုင်း သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၄၇|၁၉၄၇ ခုနှစ်၊အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] မှ တဆင့် ပလက်ဝမြို့နယ် ၏ တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော် အမတ် (၁၉၄၇–၁၉၅၂) ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။၁၉၄၇ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲမှုတွင် အမတ် အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် တွင် ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ချင်းအမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၅၆ ခုနှစ် အထိ တာဝန် ယူခဲ့ပြီး အမျိုးသားရေးကိစ္စ များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ထို့နောက် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပထမဆုံးပြုလုပ်သည့် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၅၁ - ၁၉၅၂]] တွင် ပလက်ဝမြို့နယ် ကိုယ်စားပြု [[လူမျိုးစုလွှတ်တော်]] အမတ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ဦးထပ်လိုင်းသည် ပလက်ဝမြို့နယ် တည်မြဲဖဆပလအဖွဲ့ ၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၃–၁၉၆၂)အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တွင် ချင်းဝိသေသတိုင်း၊ ချင်းရေးရာကောင်စီ ၏ သဘာပတိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ် တွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊၁၉၇၄ ခုနှစ် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေး၌ အကြံပေး ၃၃ ဦး အဖွဲ့ ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊<ref>{{cite web|url=https://www.mdn.gov.mm/my/khngmiukhckhengcheaang-uuwmmsuumeaang-0|title= ချင်းမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် ဦးဝမ္မသူးမောင်း |work=Myanmar Digital News|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၉}}</ref> ၁၉၉၃ ခုနှစ် တွင် [[အမျိုးသားညီလာခံ]] ၏ တိုင်းရင်းသား ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် လည်းကောင်း အသီးသီး ပါဝင်ခဲ့သည်။ == ကွယ်လွန်ခြင်း == ဦးထပ်လိုင် သည် ပလက်ဝမြို့၊ ရိက္ခာရပ်ကွက်ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်၌ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၁၀|၂၀၀၉}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] tnhde3ee81ibl3kgypt4dro4e9xq9ue 0 273969 1037336 1020740 2026-06-11T04:19:03Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 2 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037336 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder |name= စိုးထက် |honorific prefix= ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး (ငြိမ်း)၊ ဦး |birth_place=[[ဘိုကျုံးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်| ဘိုကျုံးရွာ]]၊ [[ဖလမ်းမြို့နယ်]]၊ [[ချင်းပြည်နယ်]] |office= [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]]<br> ဥက္ကဋ္ဌ |party=* [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] (ယခင်) *[[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] (ယခု) |alma_mater=* [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] * တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း(မှော်ဘီ) |term_start= ၁၀ ဇူလိုင် ၂၀၂၅ |office1 = [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]<br> စည်ပင်သာယာရေး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး |term_start1= ၂၅ မေ ၂၀၁၈ |term_end1= ၃၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀၂၁ |predecessor1 = ဆလိုင်းအိုက်ဇက်ခင် |successor1 = မရှိ |1blankname1 = ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ် |1namedata1 = [[ဆလိုင်းလျန်လွယ်]] |office2 = [[အမျိုးသားလွှတ်တော်|အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး]]<br> ဒုတိယညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် |term_start2= ၁၀ ဧပြီ ၂၀၁၃ |term_end2= ၂၄ မေ ၂၀၁၈ |predecessor2 = ဆလိုင်းအိုက်ဇက်ခင် |successor2 = မရှိ |rank= ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး |branch={{army|Myanmar}} |serviceyears=၁၉၈၅-၂၀၁၃ |birth_date={{birth date and age|df=yes|1960|3|22}} |birth_place= [[ပလက်ဝမြို့]]၊[[ချင်းပြည်နယ်]] |parents = [[ထပ်လိုင်း|ဦးထပ်လိုင်း]] + ပန်ယို့ }} '''ဦးစိုးထက် (ခ) ဆလိုင်းမဲလု''' (၂၂ မတ် ၁၉၆၀ မွေးဖွား) သည် [[ချင်းလူမျိုး]] အငြိမ်းစား စစ်မှုထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။အထင်ကရ ချင်းနိုင်ငံရေးသမား [[ထပ်လိုင်း|ဦးထပ်လိုင်း]] ၏ သားတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး၊ဒုတိယအကြိမ် [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]] တွင် စည်ပင်သာယာရေး၊လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.moi.gov.mm/news/6686|title=ချင်းပြည်နယ် စည်ပင်သာယာရေး၊ လျှပ်စစ်နှင့်စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး ဦးစိုးထက် ကျီခါးမြို့ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများ ကြည့်ရှုစစ်ဆေး|work=MOI Myanmar|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၂၀}}</ref>သူသည် လက်ရှိတွင် [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]] ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။<ref>{{cite web|url=https://chinworld.org/2025/08/%e1%80%81%e1%80%bb%e1%80%84%e1%80%ba%e1%80%b8%e1%80%95%e1%80%bc%e1%80%8a%e1%80%ba%e1%80%9e%e1%80%85%e1%80%ba%e1%80%80%e1%80%bd%e1%80%94%e1%80%ba%e1%80%82%e1%80%9b%e1%80%80%e1%80%ba%e1%80%95%e1%80%ab-4/|title=ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ(NCC)ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးဟောင်းဦးစိုးထက်မှတာဝန်ယူ၊ချင်းပါတီကို NLD နဲ့ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကိုယ်စားလှယ်ဟောင်းများက ဦးဆောင်|work=Chin World|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ ဩဂုတ် ၂၀၂၅}}</ref> == ငယ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး == သီရိပျံချီ [[ထပ်လိုင်း|ဦးထပ်လိုင်း]] (နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ပထမအဆင့်) နှင့် ဒေါ်ပန်ယို့တို့မှ ၎င်းအား ၁၉၆၀ ခုနှစ်၊ မတ် ၂၂ ရက်တွင် [[ချင်းပြည်နယ်]]၊ [[ပလက်ဝမြို့]]၊ ရိက္ခာရပ်ကွက်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။မွေးချင်း ၈ ဦး အနက် စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။ချင်းနာမည်မှာ [[ဆလိုင်း]]မဲလု ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်အခါက ပညာရေးကို [[ပလက်ဝမြို့]] အ.ထ.က ကျောင်းတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ (၉)တန်း အရောက်တွင် [[စစ်တွေမြို့]] အ.ထ.က(၄) သို့ ပြောင်းရွှေ့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်တွေမြို့ စာစစ်ဌာမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ပြီး၊တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် နှင့် ဒုတိယနှစ် တို့ကို စစ်တွေဒေသကောလိပ် တွင် လည်းကောင်း၊ တတိယနှစ်ကို လှိုင်နယ်မြေရှိ အမှတ်(၂)ဒေသကောလိပ်တွင်လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] မှ B.Sc(Zoology) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ထို့နောက် သူသည် ၂ နှစ်ခန့် မူလတန်းပြဆရာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ == စစ်မှုထမ်းခြင်း == ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၀ ရက် တွင် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (မှော်ဘီ) ၌ ဖွင့်လှစ်သည့် ဘွဲ့ရဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အပတ်စဉ်(၆၈)ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် မေ ၃၁ ရက် တွင် ဗိုလ်သင်တန်းဆင်းပြီးနောက် စစ်မှုစထမ်းသည်။သူသည် စစ်မှု ထမ်းစဉ် ဗိုလ်မဲလု အမည်ဖြင့် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်စခန်းတစ်ခု ဖြစ်သည့် ပါချီးစခန်းသိမ်းတိုက်ပွဲ အတွင်း ထူးချွန်စွာ ပါဝင်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် လွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင် လက်မှတ် နှင့် တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{cite web|url=https://zalen.info/%E1%80%9C%E1%80%85%E1%80%B9%E1%80%9C%E1%80%95%E1%80%B9%E1%80%9D%E1%80%94%E1%80%B9%E1%81%BE%E1%80%80%E1%80%AE%E1%80%B8%E1%80%B1%E1%80%94%E1%80%9B%E1%80%AC%E1%80%A1%E1%80%90%E1%80%BC%E1%80%80%E1%80%B9/|title=လစ်လပ်ဝန်ကြီးနေရာအတွက် ချင်းပြည်နယ်အစိုးရကအဆိုပြုထားသော ဦးစိုးထက်ရဲ့ ကိုယ်ရေးအကျဉ်းချုပ်|work=Zalen Media|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၄ မေ ၂၀၁၈}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ် အရောက်တွင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် [[နေပြည်တော်မြို့|နေပြည်တော်]]၊ [[အမှတ်(၂)တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး (ခုတင်-၁၀၀၀)|အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး(ခုတင်-၁၀၀၀)]]၌ ဆေးတပ် တပ်မှူး၊ [[တပ်ကုန်းမြို့နယ်|တပ်ကုန်း]]တပ်နယ်မှူး၊ [[ဇေယျာသီရိမြို့နယ်|ဇေယျသီရိ]]တပ်နယ်မှူး အစရှိသည့် ရာထူးတာဝန်များဖြင့် နေပြည်တော် တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ == ဝန်ထမ်းဘဝ == ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၀ ရက် တွင် စစ်တပ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး၊စီမံ၊ ဘဏ္ဍာ၊ ကျန်းမာရေးဌာန ၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး၊ ဥပဒေပြုဌာနကြီး သို့ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မေလထဲ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ သူသည် နေပြည်တော်၌ ကျင်းပသည့် (၆၅)နှစ်မြောက် [[ချင်းအမျိုးသားနေ့]] မှစပြီး ချင်းအမျိုးသားနေ့ကျင်းပရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.burmalibrary.org/docs21/21.Feb_.15_km.pdf|title=၆၇ နှစ်မြောက် ချင်းအမျိုးသားနေ့ နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပ|work=၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက် နေ့ထုတ်၊ကြေးမုံသတင်းစာ၊စာမျက်နှာ(၃)|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၅}}</ref> == ပြည်နယ်ဝန်ကြီးဘဝ == [[ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့|ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့]]၊ စည်ပင်သာယာရေး ၊ လျှပ်စစ် နှင့် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီး ဆလိုင်းအိုက်ဇက်ခင် သည် ၎င်း၏ ဆန္ဒအရ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မေ ၁၇ ရက် တွင် ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44165299|title=ချင်းဝန်ကြီး ဆလိုင်းအိုက်ဇက်ခင် နုတ်ထွက်|work=BBC|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၈ မေ ၂၀၁၈}}</ref>ထို့နောက် လစ်လပ်နေသည့် ဝန်ကြီးနေရာအတွက် ဦးစိုးထက် ကို ချင်းပြည်နယ်အစိုးရက အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/burma-44255513|title=ကန့်ကွက်တဲ့ကြားက တပ်ထွက်ကို ချင်းဝန်ကြီးခန့်|work=BBC|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၅ မေ ၂၀၁၈}}</ref> ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မေ ၂၅ ရက် တွင် ကျင်းပသည့် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် တွင် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇိုဘွဲ သည် လစ်လပ်ဝန်ကြီးနေရာအတွက် ဦးစိုးထက် အမည်အား တင်သွင်းခဲ့ရာ ပလက်ဝ ၊ ကန်ပက်လက် ၊ တွန်းဇံ အစရှိသည့် [[အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်|အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်]] လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အချို့က ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သည့် အနေဖြင့် ခန်းမထဲမှထွက်ခွာကြသည်။<ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/new-chin-municipal-minister-elected-face-against-objection-/4409609.html|title=ချင်းပြည်နယ် စည်ပင်ဝန်ကြီးသစ် ခန့်အပ်မှု ကန့်ကွက်မှုတွေနဲ့ကြုံ|work=VOA|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၅ မေ ၂၀၁၈}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://news-eleven.com/news/57720|title=ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော်၌ လစ်လပ်ဝန်ကြီးနေရာ အစားထိုးခန့်အပ်ရန်အတွက် အမျိုးသားလွှတ်တော်ရုံး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အား အမည်စာရင်းတင်သွင်းမှုကို ကျေနပ်မှုမရှိ၍ NLD ပါတီဝင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အချို့ အစည်းအဝေးခန်းမမှ ထွက်ခွာ|work=Eleven Media Group|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၆ မေ ၂၀၁၈|archive-date=12 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912212304/https://news-eleven.com/news/57720|url-status=dead}}</ref>သို့သော် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော်သည် ဦးစိုးထက် အား ချင်းပြည်နယ် စည်ပင်သာယာရေး ၊ လျှပ်စစ်နှင့် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးအဖြစ် အတည်ပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးကလည်း ၎င်းအား ပြည်နယ်ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးကြောင်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊မေ ၂၅ ရက်စွဲ ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။သူသည် ထိုတာဝန်ကို ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီ ၃၁ ရက် နေ့အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ === သေနတ်ပစ်ခတ်ခံရခြင်း === ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊စက်တင်ဘာ ၉ ရက် တွင် ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကုလားတန်မြစ်ကြောင်းအတွင်း ဦးစိုးထက် လိုက်ပါလာသည့် စက်လှေ သည် [[အာရက္ခတပ်တော်|ရက္ခိုင့်တပ်တော်]] AA ၏ ချောင်းမြောင်းပစ်ခတ်ခြင်း ကို ခံခဲ့ရသည်။ပစ်ခတ်ခံရသည့် စက်လှေပေါ်တွင် ဦးစိုးထက်နှင့်အတူ ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးရှိ အစိုးရဝန်ထမ်း ၃ ဦးခန့် ပါဝင်ပြီး တစ်စုံတစ်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှု မရှိခဲ့ပေ။<ref>{{cite web|url=https://myanmar-now.org/mm/news/4464/|title=ပလက်ဝတွင် ချင်းစည်ပင်ဝန်ကြီးဦးစိုးထက် လိုက်ပါလာသည့်စက်လှေ ပစ်ခတ်ခံရ|work=Myanmar Now|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၉ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/interview/minister-soehtet-interview-09142020064121.html|title=မဲဆွယ်ခရီးမှာ ပစ်ခတ်ခံရတဲ့ ဝန်ကြီး ဦးစိုးထက်နဲ့ ဆက်သွယ်မေးမြန်းချက်|work=RFA|access-date=၁၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၄ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/news/2020/09/10/229637.html|title=ချင်းစည်ပင်ဝန်ကြီးနှင့် အဖွဲ့ ပစ်ခတ်ခံရသဖြင့် ပလက်ဝမှ မပြန်နိုင်သေး|work=The Irrawaddy|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> == ရွေးကောက်ခံအမတ်ဘဝ == ဦးစိုးထက် သည် [[အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀|၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ]] တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီ ကိုယ်စားပြု၍ ၎င်း၏ ပထမဆုံးရွေးကောက်ပွဲကို ချင်းပြည်နယ်၊ ပလက်ဝမဲဆန္ဒနယ် အမှတ် -၁ မှ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.dvb.no/post/423470|title=ရွေးကောက်ပွဲအနိုင်ရကိုယ်စားလှယ် ၁၁၁ ဦးအမည်စာရင်း ကော်မရှင်အတည်ပြုထုတ်ပြန်|work=DVB|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၁၁ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref>ပြိုင်ဘက် ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (USDP) ၊ ချင်းအမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ (CNLD)၊ ခူမီး(ခမီး) အမျိုးသားပါတီ နှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများအား အနိုင်ရခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://burma.irrawaddy.com/election-2020/2020/11/09/233090.html|title=ပလက်ဝတွင်လည်း NLD အနိုင်ရ|work=The Irrawaddy|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၀}}</ref> == ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရခြင်း == [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းပြီး]]နောက် သူသည် အခြားသော တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ နည်းတူ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ ရက် တွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.rfa.org/burmese/news/chin-mp-u-soe-htet-arrested-02052021022837.html|title=ချင်းပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ဝန်ကြီး ဦးစိုးထက် အပါအဝင် လေးဦး ပြန်မလွှတ်သေး|work=RFA|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://www.bnionline.net/en/node/79181|title=ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးငါးဦး ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင် ၂၀ ကျော်ကို ဆက်လက်ဖမ်းဆီးထား|work=BNI|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> <ref>{{cite web|url=https://burmese.voanews.com/a/chin-state-government-parliament-election-commission/5793753.html|title=ချင်းပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်တွေနဲ့ လွှတ်တော်ခေါင်းဆောင်တွေ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ပြောင်း|work=VOA|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၂၁}}</ref> == ပါတီသစ်တည်ထောင်ခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၆ နေ့တွင် ပါတီတည်ထောင်ခွင့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပါတီမှတ်ပုံတင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည့် [[ချင်းပြည်သစ်ကွန်ဂရက်ပါတီ]]ကို သူက ဦးဆောင်သည်။ <ref>{{cite web|url=https://khumimediagroup.com/2025/08/28/ncc-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C-%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/?fbclid=IwY2xjawMdTUZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFnMFd2OWlUaklXdThwOGp5AR7dIEe_efrZL_7UljEGhDm6IHSe1nH0-AXi0-JSq0-PhhpR_ytKZv6pxispCg_aem_U54-n4HOQKn3ToQDRowmJQ|title=NCC ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ချင်းပြည်နယ်ဝန်ကြီးဟောင်း ဦးစိုးထက်မှ တာဝန်ယူ|work=ခူမီးမီဒီယာ|access-date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|date=၂၈ ဩဂုတ် ၂၀၂၅|archive-date=12 September 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250912215940/https://khumimediagroup.com/2025/08/28/ncc-%E1%80%95%E1%80%AB%E1%80%90%E1%80%AE-%E1%80%A5%E1%80%80%E1%80%B9%E1%80%80%E1%80%8B%E1%80%B9%E1%80%8C-%E1%80%A1%E1%80%96%E1%80%BC%E1%80%85%E1%80%BA-%E1%80%81%E1%80%BB%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/?fbclid=IwY2xjawMdTUZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFnMFd2OWlUaklXdThwOGp5AR7dIEe_efrZL_7UljEGhDm6IHSe1nH0-AXi0-JSq0-PhhpR_ytKZv6pxispCg_aem_U54-n4HOQKn3ToQDRowmJQ|url-status=dead}}</ref> == NLDပါတီကထုတ်ပယ်ခြင်း == ၂၀၂၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ ၁ ရက် တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၊ဗဟိုအလုပ်ကော်မတီ သည် ပါတီ၏ သတင်းထုတ်ပြန်ချက် (၈/၂၀၂၅) ဖြင့် ၎င်းအား အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် မှ ထုတ်ပယ်ကြောင်း စာထုတ်ခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/burmese/live/c78z2l0w82xt?fbclid=IwY2xjawMiRINleHRuA2FlbQIxMABicmlkETE1a3hPMU9HUkt1TWl4MlhIAR7oNgseTMggnyMhNzntyrWCgVNFWzhZUmyFGmlqZge3tEgFcn_BEDDAg-B92w_aem_00JP1w4nxFJDzBq0sYSOhw|title=ပါတီထောင်ပြီး စစ်တပ်ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်မယ့် NLD အမတ်ကို ပါတီကနေ ထုတ်ပယ်|work=BBC|access-date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅|date=၁ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၅}}</ref> == ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ == ဦးစိုးထက် သည် အိမ်ထောင်သည် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ဇနီးဖြစ်သူမှာ [[အမှတ်(၂)တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး (ခုတင်-၁၀၀၀)|အမှတ်(၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး(ခုတင် ၁၀၀၀)]]၊ကုသမှုဌာနကြီးမှူး စစ်ဘက်ဆရာဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ဒေါက်တာသန်းသန်းရီ ဖြစ်ပြီး၊ သားမောင်ကျော်မင်းထက်နှင့် သမီး မမြသဉ္ဇာထက်တို့ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ == ကိုးကား == {{reflist}} {{Lifetime|၁၉၆၀|}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ်မှ လူပုဂ္ဂိုလ်များ]] 9vz6af2pigi3bibkqj6d4s407z4t7lu 0 285597 1037285 1030983 2026-06-11T00:19:50Z Zawzawaungthwin 100038 [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] 1037285 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = မန္တလေး မြို့ပြတိုက်ပွဲ | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]]နှင့် [[အညာ စစ်မြေပြင်]] | image = {{Location map | Myanmar | lat = 21.9405 | long = 96.1082 | width = 250 | float = center | border = none | caption = မန္တလေးမြို့အတွင်း တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည့်နေရာ }} | caption = မန္တလေးမြို့ပြတိုက်ပွဲ | date = ၂၂ ဇွန် ၂၀၂၁ | place = ၁၁၁ လမ်းနှင့် ၅၄ လမ်းထောင့်၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]၊ [[မန္တလေးမြို့]] | coordinates = {{Coord|21.9405|96.1082|region:MM|display=inline,title}} | result = စစ်ကောင်စီဘက်မှ ဒုဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးအပါအဝင် ၃ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး၊ PDF ဘက်မှ ၄ ဦးသေဆုံးကာ ၈ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ | combatant1 = [[ဖိုင်:Flag of the Armed Forces (Tatmadaw) of Myanmar.svg|23px]] [[တပ်မတော်]] | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of PDF Myanmar.svg|23px]] Mdy-PDF | commander1 = ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးကျော် | commander2 = ဗိုလ်ဇီးကွက် | strength1 = အင်အားအလုံးအရင်း | strength2 = ရဲဘော် ၁၂ ဦးခန့် | casualties1 = ၃ ဦး သေဆုံး (ဒုဗိုလ်မှူးကြီး ၁ ဦး၊ ဗိုလ်ကြီး ၁ ဦး နှင့် စစ်သည် ၁ ဦး) | casualties2 = ၄ ဦး သေဆုံး၊ ၈ ဦး ဖမ်းဆီးခံရ }} {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} '''မန္တလေး မြို့ပြတိုက်ပွဲ''' (သို့မဟုတ်) '''ချမ်းမြသာစည် မြို့တွင်းတိုက်ပွဲ''' သည် [[၂၀၂၁]] ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် [[မန္တလေးမြို့]]၊ [[ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်]]၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော တပ်မတော် နှင့် မန္တလေး ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (Mdy-PDF) တို့အကြား ပထမဆုံးသော အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ ဤတိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၁ စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီး ရက်ပေါင်း ၁၄၀ ကျော်အကြာတွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး တောတောင်ဒေသများမှ မြို့ကြီးများပေါ်သို့ ပထမဆုံး တော်လှန်ရေးအရှိန် ကူးစက်လာသည့် အရေးပါသော မှတ်တိုင်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |title=မန္တလေး ချမ်းမြသာစည် မြို့တွင်းတိုက်ပွဲ |url=https://www.bbc.com/burmese/burma-57571293 |access-date=2026-05-11 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-06-22 |title=မန္တလေး PDF ၏ အခြေစိုက်ရုံးခန်းအား အာဏာသိမ်းတပ် စီးနင်း |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/06/22/243196.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=ခင်ခင်အိ |date=2021-06-22 |title=မန္တလေး မြို့တွင်းတိုက်ပွဲ PDF ဘက်က သုံးဦးကျဆုံးကြောင်း အတည်ပြု |url=https://www.rfa.org/burmese/news/mdy-attack-06212021232500.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == ဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက် နံနက် ၇ နာရီခွဲဝန်းကျင်တွင် စစ်ကောင်စီ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ (A1) ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးကျော် ဦးဆောင်သောအဖွဲ့သည် အိမ်စီးကားတစ်စီးဖြင့် မန္တလေးမြို့၊ ၅၄ လမ်း၊ ၁၁၁ နှင့် ၁၁၂ လမ်းကြားရှိ PDF များ အခြေပြုရာ နှစ်ထပ်အိမ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် နေအိမ်အတွင်း လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ရှိနေမည်ဟု မထင်မှတ်ဘဲ ခြံတံခါးကို အော်ဟစ်ဖွင့်လှစ်ကာ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းစဉ် အိမ်အပေါ်ထပ်မှ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင်များက စောင့်ကြိုပစ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးကျော်နှင့် ဗိုလ်ကြီးတစ်ဦးတို့မှာ တိုက်ပွဲစတင်စဉ်ကတည်းက သေဆုံးခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-06-22 |title=စစ်ကောင်စီ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် မန္တလေး PDF ၂ ဦးသေဆုံး၊ ၆ ဦး ဖမ်းခံရ |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/06/22/243237.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> အရာရှိကြီးများ သေဆုံးသွားပြီးနောက် စစ်ကောင်စီဘက်မှ စစ်ကားအများအပြား ရောက်ရှိလာပြီး RPG ကဲ့သို့သော ပေါက်ကွဲအားပြင်း လက်နက်များကို အသုံးပြုကာ အင်အားအလုံးအရင်းဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုမှာ နာရီနှင့်ချီ၍ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး လူနေရပ်ကွက်အတွင်းရှိ နေအိမ်အချို့ တုန်ခါမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တွင် အပြန်အလှန်ပစ်ခတ်မှုဖြစ်ပွား ယင်းဖြစ်စဉ်၌ သေဆုံးသူ ရှစ်ဦးရှိပြီး လက်လုပ်မိုင်း၊ လက်ဗစ်ဗုံး၊ လက်နက်ငယ်အချို့နှင့် ရှစ်ဦး ဖမ်းမိ |url=https://news-eleven.com/article/210282 |access-date=2026-05-11 |website=Eleven Media Group Co., Ltd |language=my}}</ref> တစ်ချိန်တည်းတွင် မန္တလေးမြို့ ၅၃ လမ်းပေါ်၌ ပါကျဲရိုး အဖြူရောင် မော်တော်ယာဉ်တစ်စီးသည် လက်နက်ငယ်များ အသုံးပြု၍ စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက် ခဲ့ကြသည်။စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက လိုက်လံပိတ်ဆို့ ဖမ်းဆီးစဥ် အဆိုပါကားသည် ၁၁၀ လမ်းနှင့် ၅၆ လမ်းထောင့်ရှိ ထရန်စဖော်မာအား အရှိန်ဖြင့် ဝင်တိုက်ခဲ့ပြီး ယာဥ်ပေါ်ပါ PDF တပ်ဖွဲ့ဝင် ၄ ဦးသေဆုံးသွားခဲ့သည့် ဖြစ်စဥ်လည်း ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်အတွင်း လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်သူ တချို့အား လက်လုပ်မိုင်း၊ လက်ပစ်ဗုံး၊လက်နက်ငယ်များနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးရမိ {{!}} Ministry Of Information |url=http://www.moi.gov.mm/news/14544 |access-date=2026-05-11 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ထိခိုက်ကျဆုံးမှုများ == စစ်ကောင်စီသည် ၎င်းတို့ဘက်မှ အကျအဆုံးများကို တရားဝင် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိသော်လည်း စစ်ဘက်သတင်းရင်းမြစ်များနှင့် ဒေသခံများ၏ အတည်ပြုချက်အရ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အောင်မျိုးကျော် (စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် ၄၁ ဆင်း၊ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ - A1): ၎င်းသည် အာဏာသိမ်းပြီးနောက်ပိုင်း မြို့ပေါ်တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး အရာရှိကြီး ဖြစ်သည်။ထို့အပြင် ဗိုလ်ကြီး တစ်ဦး (စစ်ဘက်ရေးရာ လုံခြုံရေးတပ် - စရဖ) နှင့် အခြားအဆင့် စစ်သည် တစ်ဦး တို့ ဖြစ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ဧရာဝတီ |date=2021-06-23 |title=စစ်ကောင်စီ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး တဦးသေဆုံးရတဲ့ မန္တလေးဖြစ်စဉ် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2021/06/23/243278.html |access-date=2026-05-11 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref> တိုက်ပွဲအတွင်း Mdy-PDF ဘက်မှ ရဲဘော် ၄ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၈ ဦးမှာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်ဟု စစ်ကောင်စီဘက်က သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=မန္တလေးတွင် စစ်ကောင်စီစစ်ကြောင်းမှူးနှင့် စစ်သားတချို့ သေဆုံး |url=https://myanmar-now.org/mm/news/7195/ |access-date=2026-05-11 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == သတင်းပေါက်ကြားမှုနှင့် သုံးသပ်ချက် == Mdy-PDF များ အခြေပြုရာနေရာ သတင်းပေါက်ကြားသွားခြင်းမှာ မေလ ၂၁ ရက်နေ့က မန္တလေးမြို့ပြင်ရှိ သရက်ခြံတစ်ခုတွင် စစ်သင်တန်းပေးနေသည့် PDF များ ဝင်ရောက်စီးနင်းခံရစဉ် CDM အရာရှိများဖြစ်သည့် ဗိုလ်မင်းခန့်ကျော်နှင့် ဗိုလ်စိုးဝေလှိုင်တို့ အဖမ်းခံရခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ကြသည်။<ref>{{Cite web |last=ခင်မောင်စိုး |date=2021-06-22 |title=မန္တလေးတိုက်ပွဲ စစ်ကောင်စီ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး ကျဆုံး |url=https://www.rfa.org/burmese/news/pdf-mandalay-military-06222021175208.html |access-date=2026-05-11 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲနှင့် တုံ့ပြန်မှုများ == တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း Mdy-PDF သည် ၎င်းတို့၏ လူမှုကွန်ရက်စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် "မြို့ပြတိုက်ပွဲစပြီ" ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး ပြည်သူများထံမှ အကူအညီ တောင်းခံခဲ့သည်။ ယင်းဖြစ်စဉ်အပေါ် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမေရိကန်သံရုံးနှင့် ပြင်သစ်သံရုံးတို့က အလွန်စိုးရိမ်ကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ မန္တလေးမြို့သည် အာဏာသိမ်းမှုကို လမ်းပေါ်တွင် ပထမဆုံး ဆန္ဒပြခဲ့သည့် မြို့ဖြစ်သကဲ့သို့ ယခုတိုက်ပွဲသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မန္တလေး မြို့ပြအတွင်း အပြင်းထန်ဆုံး အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=အောင်မြတ်သူ |date=2021-06-22 |title=ပစ်ခတ်မှုအပြီး မန္တလေးလုံခြုံရေးတင်းကြပ် |url=https://burmese.voanews.com/a/aftermaths-of-clashes-between-pdf-and-military-troops-security-tighten-/5938358.html |access-date=2026-05-11 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref> == ဆက်စပ်ကြည့်ရန် == * [[မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] * [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)|မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ)]] == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)မှ တိုက်ပွဲများ]] b7dwcjj0769okfng467u5c70liuzd1h 0 286785 1037346 1035296 2026-06-11T05:50:22Z Mkant00 135890 1037346 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ မည်သည့်အစုဝင်သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလျှင် မိုနွိုက်တစ်ခုကို အတွဲ (ordered pair) <math>\left(M,*\right)</math> ဟု အတိုချုံး၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = 0</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] kt09ur10jb3uvr4hp60nbzqirgpkkdv 1037347 1037346 2026-06-11T05:52:08Z Mkant00 135890 1037347 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = 0</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] se80ldlu3fewkim97cqdztztopmdp0e 1037349 1037347 2026-06-11T05:55:09Z Mkant00 135890 1037349 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = 0</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] mqgzr8urbcea77wh3nl1unzvikd8mtb 1037355 1037349 2026-06-11T06:01:13Z Mkant00 135890 1037355 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း ကွင်းများကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = 0</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] 2som6kscif6akv7mkygzlr7eecc4rnp 1037357 1037355 2026-06-11T06:10:25Z Mkant00 135890 1037357 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း ကွင်းများကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရမိုနွိုက်ဖြစ်ပါက ၎င်း၏မြှောက်လဒ်များတွင် ပါဝင်သောကိန်းများကို နေရာအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသော်လည်း တန်ဖိုးပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန် ကိန်းပြည့်အစု <math>\{1, \dots, n\}</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>\psi</math> တစ်ခုရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုအခါ <math>\prod_{v=1}^n x_{\psi(v)} = \prod_{v=1}^n x_v</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။ ဤအဆိုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>n=1</math> အတွက် မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ <math>n-1</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါမည်။ <math>\psi(k) = n</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် <math>k</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် မြှောက်လဒ်ကို <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot x_{\psi(k)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)}</math> ဟု ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ မြှောက်ဖော်ကိန်း <math>x_{\psi(k)}</math> ကို အနောက်သို့ ရွှေ့လိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)} \cdot x_{\psi(k)}</math> ဟု ဖြစ်လာမည်။ ထို့နောက် <math>\{1, \dots, n-1\}</math> အပေါ်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\varphi</math> ကို <math>v < k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v)</math> နှင့် <math>v \ge k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v+1)</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{n-1} x_{\varphi(v)} \cdot x_n</math> ဟူ၍ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယူဆချက်အရ ပထမကိန်း <math>n-1</math> လုံး၏ မြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_{n-1}</math> နှင့် ညီမျှသောကြောင့် စုစုပေါင်းမြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_n</math> ဖြစ်လာသည်။ အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အဆုံးရှိသောအစုဝင် အနည်းငယ်မှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် အခြေအနေတစ်ခု မှန်ကန်နေပါက ၎င်းကို အားလုံးနီးပါး (almost all) မှန်ကန်သည်ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ဤသဘောတရားကို အသုံးပြု၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အညွှန်းအစုများအတွက် မြှောက်လဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရမိုနွိုက် <math>G</math> နှင့် အညွှန်းအစု <math>I</math> တို့ကြားတွင် ပုံဖော်မှု <math>f: I \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုတွင် <math>i</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် <math>f(i) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ ထို့နောက် <math>f(i) \neq e</math> ဖြစ်စေမည့် အဆုံးရှိ အစုပိုင်းကို <math>I_0</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထိုအခါ အညွှန်းအစု <math>I</math> တစ်ခုလုံးအတွက် မြှောက်လဒ်သည် <math>I_0</math> အတွက် မြှောက်လဒ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} f(i) = \prod_{i \in I_0} f(i)</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် ညာဘက်ခြမ်းရှိ မြှောက်လဒ်ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်မဆို မြှောက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>I_0</math> သည် ဗလာအစုဖြစ်နေပါက ထိုမြှောက်လဒ်ကို ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တွက်ချက်မှုများကို အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားသောအခါ မြှောက်လဒ်သင်္ကေတ <math>\prod</math> အစား ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ <math>\sum</math> ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရမည်။ အညွှန်းအစု နှစ်ခုဖြစ်သော <math>I</math> နှင့် <math>J</math> တို့မှ ဖလှယ်ရမိုနွိုက်တစ်ခုသို့ ပုံဖော်ထားသော <math>f: I \times J \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုသည် အတွဲ <math>(i, j)</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် တန်ဖိုး <math>e</math> ကို ရရှိစေရမည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ထပ်မြှောက်လဒ်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} \left[ \prod_{j \in J} f(i, j) \right] = \prod_{j \in J} \left[ \prod_{i \in I} f(i, j) \right]</math> ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = 0</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} ကျစ်လျစ်၍ ဆက်စပ်နေသော မျက်နှာပြင်များ (compact connected surfaces) ၏ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများ (homeomorphism classes) ပါဝင်သော အစု <math>M</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ အချပ်ငယ် (small disc) များကို ဖြတ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ် (boundary) များကို ဆက်ကပ်ခြင်းဖြင့် ဆက်စပ်ပေါင်းလဒ် (connected sum) ဟုခေါ်သော တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\sigma + \sigma'</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အစု <math>M</math> သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤမိုနွိုက်အတွက် ထပ်တူရအစုဝင်မှာ သာမန် 2-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (2-sphere) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>M</math> ထဲရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>\sigma</math> ကိုမဆို <math>\sigma = n\tau + m\pi</math> ဟူ၍ ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>n \ge 0</math> သည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>m</math> သည် <math>0, 1, 2</math> တန်ဖိုးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>\tau</math> သည် မုန့်လက်ကောက် (torus) ၏ အတန်းအစားဖြစ်ပြီး <math>\pi</math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီ (projective plane) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>3\pi = \tau + \pi</math> ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အောက်ရှိ မော်ဂျူးများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းပုံစံများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများသည်လည်း သဘာဝအလျောက် ဖြစ်တည်နေသော မိုနွိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] 5xpdv4p259ls7ibxpp2vb6lrioy8vme 1037362 1037357 2026-06-11T06:16:34Z Mkant00 135890 1037362 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း ကွင်းများကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရမိုနွိုက်ဖြစ်ပါက ၎င်း၏မြှောက်လဒ်များတွင် ပါဝင်သောကိန်းများကို နေရာအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသော်လည်း တန်ဖိုးပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန် ကိန်းပြည့်အစု <math>\{1, \dots, n\}</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>\psi</math> တစ်ခုရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုအခါ <math>\prod_{v=1}^n x_{\psi(v)} = \prod_{v=1}^n x_v</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။ ဤအဆိုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>n=1</math> အတွက် မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ <math>n-1</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါမည်။ <math>\psi(k) = n</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် <math>k</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် မြှောက်လဒ်ကို <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot x_{\psi(k)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)}</math> ဟု ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ မြှောက်ဖော်ကိန်း <math>x_{\psi(k)}</math> ကို အနောက်သို့ ရွှေ့လိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)} \cdot x_{\psi(k)}</math> ဟု ဖြစ်လာမည်။ ထို့နောက် <math>\{1, \dots, n-1\}</math> အပေါ်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\varphi</math> ကို <math>v < k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v)</math> နှင့် <math>v \ge k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v+1)</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{n-1} x_{\varphi(v)} \cdot x_n</math> ဟူ၍ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယူဆချက်အရ ပထမကိန်း <math>n-1</math> လုံး၏ မြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_{n-1}</math> နှင့် ညီမျှသောကြောင့် စုစုပေါင်းမြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_n</math> ဖြစ်လာသည်။ အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အဆုံးရှိသောအစုဝင် အနည်းငယ်မှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် အခြေအနေတစ်ခု မှန်ကန်နေပါက ၎င်းကို အားလုံးနီးပါး (almost all) မှန်ကန်သည်ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ဤသဘောတရားကို အသုံးပြု၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အညွှန်းအစုများအတွက် မြှောက်လဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရမိုနွိုက် <math>G</math> နှင့် အညွှန်းအစု <math>I</math> တို့ကြားတွင် ပုံဖော်မှု <math>f: I \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုတွင် <math>i</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် <math>f(i) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ ထို့နောက် <math>f(i) \neq e</math> ဖြစ်စေမည့် အဆုံးရှိ အစုပိုင်းကို <math>I_0</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထိုအခါ အညွှန်းအစု <math>I</math> တစ်ခုလုံးအတွက် မြှောက်လဒ်သည် <math>I_0</math> အတွက် မြှောက်လဒ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} f(i) = \prod_{i \in I_0} f(i)</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် ညာဘက်ခြမ်းရှိ မြှောက်လဒ်ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်မဆို မြှောက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>I_0</math> သည် ဗလာအစုဖြစ်နေပါက ထိုမြှောက်လဒ်ကို ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တွက်ချက်မှုများကို အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားသောအခါ မြှောက်လဒ်သင်္ကေတ <math>\prod</math> အစား ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ <math>\sum</math> ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရမည်။ အညွှန်းအစု နှစ်ခုဖြစ်သော <math>I</math> နှင့် <math>J</math> တို့မှ ဖလှယ်ရမိုနွိုက်တစ်ခုသို့ ပုံဖော်ထားသော <math>f: I \times J \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုသည် အတွဲ <math>(i, j)</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် တန်ဖိုး <math>e</math> ကို ရရှိစေရမည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ထပ်မြှောက်လဒ်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} \left[ \prod_{j \in J} f(i, j) \right] = \prod_{j \in J} \left[ \prod_{i \in I} f(i, j) \right]</math> ဖြစ်သည်။ === ထပ်ကိန်းများနှင့် အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များ (Powers and Products of Subsets) === မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တလဲလဲ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ထပ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> နှင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 0</math> တို့အတွက် <math>x</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းကို <math>x^n = \prod_1^n x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>x^0 = e</math> ဖြစ်ပြီး <math>x^1 = x</math> ဖြစ်ကာ <math>x^2 = xx</math> စသည်ဖြင့် အသီးသီး မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထပ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအနေဖြင့် ကိန်းပြည့် <math>n, m \ge 0</math> များအတွက် <math>x^{(n+m)} = x^n x^m</math> နှင့် <math>(x^n)^m = x^{nm}</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်များ မှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် အစုဝင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် ဖလှယ်၍ရပါက <math>(xy)^n = x^n y^n</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ပါ ထပ်မံမှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိတို့မှတစ်ဆင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များကိုသာမက အစုပိုင်း (subset) များကိုပါ မြှောက်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်းများဖြစ်သော <math>S</math> နှင့် <math>S'</math> တို့၏ မြှောက်လဒ် <math>SS'</math> ဆိုသည်မှာ <math>x \in S</math> နှင့် <math>y \in S'</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အစုပိုင်းအရေအတွက်အတွက်လည်း မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များတွင်လည်း <math>(SS')S'' = S(S'S'')</math> ဟူ၍ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>x</math> သည် <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>xS</math> ဆိုသည်မှာ <math>y \in S</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> များအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် <math>\{x\}S</math> နှင့် သဘောတရား အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = 0</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} ကျစ်လျစ်၍ ဆက်စပ်နေသော မျက်နှာပြင်များ (compact connected surfaces) ၏ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများ (homeomorphism classes) ပါဝင်သော အစု <math>M</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ အချပ်ငယ် (small disc) များကို ဖြတ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ် (boundary) များကို ဆက်ကပ်ခြင်းဖြင့် ဆက်စပ်ပေါင်းလဒ် (connected sum) ဟုခေါ်သော တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\sigma + \sigma'</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အစု <math>M</math> သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤမိုနွိုက်အတွက် ထပ်တူရအစုဝင်မှာ သာမန် 2-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (2-sphere) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>M</math> ထဲရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>\sigma</math> ကိုမဆို <math>\sigma = n\tau + m\pi</math> ဟူ၍ ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>n \ge 0</math> သည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>m</math> သည် <math>0, 1, 2</math> တန်ဖိုးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>\tau</math> သည် မုန့်လက်ကောက် (torus) ၏ အတန်းအစားဖြစ်ပြီး <math>\pi</math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီ (projective plane) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>3\pi = \tau + \pi</math> ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အောက်ရှိ မော်ဂျူးများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းပုံစံများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများသည်လည်း သဘာဝအလျောက် ဖြစ်တည်နေသော မိုနွိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == မိုနွိုက်ပိုင်း (Submonoid) == မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်း <math>H</math> တစ်ခုသည် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို ငုံထားပြီး တွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံနေပါက ၎င်းကို မိုနွိုက်ပိုင်း (submonoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိဆိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x, y \in H</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် <math>xy</math> သည်လည်း <math>H</math> ထဲတွင် ပါဝင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိုနွိုက်ပိုင်း <math>H</math> သည် မူလမိုနွိုက် <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်သည်လည်း မိုနွိုက်တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သည်။ * မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုအတွက် <math>n = 0, 1, \dots</math> ရှိသော ထပ်ကိန်းအစု <math>x^n</math> သည် <math>G</math> ၏ မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော သုညနှင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{N}_0</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ဖလှယ်ရကွင်း <math>R</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစုပိုင်း <math>S</math> သည် မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအစုပိုင်းသည် ယူနစ်အစုဝင်ကို ငုံထားပြီး <math>x, y \in S</math> ဖြစ်တိုင်း <math>xy \in S</math> ဖြစ်သော အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] 4a6yk0y5x5ciip9endtuo4hp60f53dc 1037371 1037362 2026-06-11T06:25:26Z Mkant00 135890 1037371 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို အုပ်စု (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အစု <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း ကွင်းများကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရမိုနွိုက်ဖြစ်ပါက ၎င်း၏မြှောက်လဒ်များတွင် ပါဝင်သောကိန်းများကို နေရာအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသော်လည်း တန်ဖိုးပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန် ကိန်းပြည့်အစု <math>\{1, \dots, n\}</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော ဘိုင်ဂျက်ရှင်း (bijection) <math>\psi</math> တစ်ခုရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုအခါ <math>\prod_{v=1}^n x_{\psi(v)} = \prod_{v=1}^n x_v</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။ ဤအဆိုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>n=1</math> အတွက် မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ <math>n-1</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါမည်။ <math>\psi(k) = n</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် <math>k</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် မြှောက်လဒ်ကို <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot x_{\psi(k)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)}</math> ဟု ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ မြှောက်ဖော်ကိန်း <math>x_{\psi(k)}</math> ကို အနောက်သို့ ရွှေ့လိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)} \cdot x_{\psi(k)}</math> ဟု ဖြစ်လာမည်။ ထို့နောက် <math>\{1, \dots, n-1\}</math> အပေါ်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\varphi</math> ကို <math>v < k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v)</math> နှင့် <math>v \ge k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v+1)</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{n-1} x_{\varphi(v)} \cdot x_n</math> ဟူ၍ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယူဆချက်အရ ပထမကိန်း <math>n-1</math> လုံး၏ မြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_{n-1}</math> နှင့် ညီမျှသောကြောင့် စုစုပေါင်းမြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_n</math> ဖြစ်လာသည်။ အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အဆုံးရှိသောအစုဝင် အနည်းငယ်မှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် အခြေအနေတစ်ခု မှန်ကန်နေပါက ၎င်းကို အားလုံးနီးပါး (almost all) မှန်ကန်သည်ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ဤသဘောတရားကို အသုံးပြု၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အညွှန်းအစုများအတွက် မြှောက်လဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရမိုနွိုက် <math>G</math> နှင့် အညွှန်းအစု <math>I</math> တို့ကြားတွင် ပုံဖော်မှု <math>f: I \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုတွင် <math>i</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် <math>f(i) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ ထို့နောက် <math>f(i) \neq e</math> ဖြစ်စေမည့် အဆုံးရှိ အစုပိုင်းကို <math>I_0</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထိုအခါ အညွှန်းအစု <math>I</math> တစ်ခုလုံးအတွက် မြှောက်လဒ်သည် <math>I_0</math> အတွက် မြှောက်လဒ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} f(i) = \prod_{i \in I_0} f(i)</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် ညာဘက်ခြမ်းရှိ မြှောက်လဒ်ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်မဆို မြှောက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>I_0</math> သည် ဗလာအစုဖြစ်နေပါက ထိုမြှောက်လဒ်ကို ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တွက်ချက်မှုများကို အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားသောအခါ မြှောက်လဒ်သင်္ကေတ <math>\prod</math> အစား ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ <math>\sum</math> ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရမည်။ အညွှန်းအစု နှစ်ခုဖြစ်သော <math>I</math> နှင့် <math>J</math> တို့မှ ဖလှယ်ရမိုနွိုက်တစ်ခုသို့ ပုံဖော်ထားသော <math>f: I \times J \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုသည် အတွဲ <math>(i, j)</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် တန်ဖိုး <math>e</math> ကို ရရှိစေရမည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ထပ်မြှောက်လဒ်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} \left[ \prod_{j \in J} f(i, j) \right] = \prod_{j \in J} \left[ \prod_{i \in I} f(i, j) \right]</math> ဖြစ်သည်။ === ထပ်ကိန်းများနှင့် အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များ (Powers and Products of Subsets) === မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တလဲလဲ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ထပ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> နှင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 0</math> တို့အတွက် <math>x</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းကို <math>x^n = \prod_1^n x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>x^0 = e</math> ဖြစ်ပြီး <math>x^1 = x</math> ဖြစ်ကာ <math>x^2 = xx</math> စသည်ဖြင့် အသီးသီး မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထပ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအနေဖြင့် ကိန်းပြည့် <math>n, m \ge 0</math> များအတွက် <math>x^{(n+m)} = x^n x^m</math> နှင့် <math>(x^n)^m = x^{nm}</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်များ မှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် အစုဝင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် ဖလှယ်၍ရပါက <math>(xy)^n = x^n y^n</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ပါ ထပ်မံမှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိတို့မှတစ်ဆင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များကိုသာမက အစုပိုင်း (subset) များကိုပါ မြှောက်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်းများဖြစ်သော <math>S</math> နှင့် <math>S'</math> တို့၏ မြှောက်လဒ် <math>SS'</math> ဆိုသည်မှာ <math>x \in S</math> နှင့် <math>y \in S'</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အစုပိုင်းအရေအတွက်အတွက်လည်း မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များတွင်လည်း <math>(SS')S'' = S(S'S'')</math> ဟူ၍ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>x</math> သည် <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>xS</math> ဆိုသည်မှာ <math>y \in S</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> များအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် <math>\{x\}S</math> နှင့် သဘောတရား အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ ပထမအကြောင်းရင်းမှာ ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = \vec{0}</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြောင်းရင်းမှာ ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ယူဆထားသော <math>\vec{0}</math> သည် မှားယွင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ဗက်တာ <math>\vec{a}</math> နှင့်မဆို မြှောက်ရာတွင် <math>\vec{a} \times \vec{0} = \vec{0}</math> သာဖြစ်ပြီး <math>\vec{a}</math> ကို ပြန်မရသောကြောင့် ၎င်းသည် ထပ်တူရအစုဝင်မဟုတ်ဘဲ စုပ်ယူအစုဝင် (absorbing element) သာဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် <math>\mathbb{R}^3</math> ၏ ဗက်တာမြှောက်လဒ် တွက်ချက်မှုအတွက် ထပ်တူရအစုဝင် လုံးဝမရှိပါ။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် ကတ်တဂိုရီ (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော ကတ်တဂိုရီတစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} ကျစ်လျစ်၍ ဆက်စပ်နေသော မျက်နှာပြင်များ (compact connected surfaces) ၏ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများ (homeomorphism classes) ပါဝင်သော အစု <math>M</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ အချပ်ငယ် (small disc) များကို ဖြတ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ် (boundary) များကို ဆက်ကပ်ခြင်းဖြင့် ဆက်စပ်ပေါင်းလဒ် (connected sum) ဟုခေါ်သော တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\sigma + \sigma'</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အစု <math>M</math> သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤမိုနွိုက်အတွက် ထပ်တူရအစုဝင်မှာ သာမန် 2-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (2-sphere) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>M</math> ထဲရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>\sigma</math> ကိုမဆို <math>\sigma = n\tau + m\pi</math> ဟူ၍ ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>n \ge 0</math> သည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>m</math> သည် <math>0, 1, 2</math> တန်ဖိုးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>\tau</math> သည် မုန့်လက်ကောက် (torus) ၏ အတန်းအစားဖြစ်ပြီး <math>\pi</math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီ (projective plane) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>3\pi = \tau + \pi</math> ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အောက်ရှိ မော်ဂျူးများ၏ အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းပုံစံများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများသည်လည်း သဘာဝအလျောက် ဖြစ်တည်နေသော မိုနွိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == မိုနွိုက်ပိုင်း (Submonoid) == မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်း <math>H</math> တစ်ခုသည် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို ငုံထားပြီး တွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံနေပါက ၎င်းကို မိုနွိုက်ပိုင်း (submonoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိဆိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x, y \in H</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် <math>xy</math> သည်လည်း <math>H</math> ထဲတွင် ပါဝင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိုနွိုက်ပိုင်း <math>H</math> သည် မူလမိုနွိုက် <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်သည်လည်း မိုနွိုက်တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သည်။ * မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုအတွက် <math>n = 0, 1, \dots</math> ရှိသော ထပ်ကိန်းအစု <math>x^n</math> သည် <math>G</math> ၏ မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော သုညနှင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{N}_0</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ဖလှယ်ရကွင်း <math>R</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစုပိုင်း <math>S</math> သည် မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအစုပိုင်းသည် ယူနစ်အစုဝင်ကို ငုံထားပြီး <math>x, y \in S</math> ဖြစ်တိုင်း <math>xy \in S</math> ဖြစ်သော အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] c4pue6aowl8l4h074bqptgjl14dkpkz 1037377 1037371 2026-06-11T06:38:19Z Mkant00 135890 1037377 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[အစု]] (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[အစု]] <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ))|ကွင်း]]များကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရမိုနွိုက်ဖြစ်ပါက ၎င်း၏မြှောက်လဒ်များတွင် ပါဝင်သောကိန်းများကို နေရာအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသော်လည်း တန်ဖိုးပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန် ကိန်းပြည့်အစု <math>\{1, \dots, n\}</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>\psi</math> တစ်ခုရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုအခါ <math>\prod_{v=1}^n x_{\psi(v)} = \prod_{v=1}^n x_v</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။ ဤအဆိုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>n=1</math> အတွက် မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ <math>n-1</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါမည်။ <math>\psi(k) = n</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် <math>k</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် မြှောက်လဒ်ကို <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot x_{\psi(k)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)}</math> ဟု ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ မြှောက်ဖော်ကိန်း <math>x_{\psi(k)}</math> ကို အနောက်သို့ ရွှေ့လိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)} \cdot x_{\psi(k)}</math> ဟု ဖြစ်လာမည်။ ထို့နောက် <math>\{1, \dots, n-1\}</math> အပေါ်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\varphi</math> ကို <math>v < k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v)</math> နှင့် <math>v \ge k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v+1)</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{n-1} x_{\varphi(v)} \cdot x_n</math> ဟူ၍ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယူဆချက်အရ ပထမကိန်း <math>n-1</math> လုံး၏ မြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_{n-1}</math> နှင့် ညီမျှသောကြောင့် စုစုပေါင်းမြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_n</math> ဖြစ်လာသည်။ အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အဆုံးရှိသောအစုဝင် အနည်းငယ်မှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် အခြေအနေတစ်ခု မှန်ကန်နေပါက ၎င်းကို အားလုံးနီးပါး (almost all) မှန်ကန်သည်ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ဤသဘောတရားကို အသုံးပြု၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အညွှန်းအစုများအတွက် မြှောက်လဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရမိုနွိုက် <math>G</math> နှင့် အညွှန်းအစု <math>I</math> တို့ကြားတွင် ပုံဖော်မှု <math>f: I \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုတွင် <math>i</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် <math>f(i) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ ထို့နောက် <math>f(i) \neq e</math> ဖြစ်စေမည့် အဆုံးရှိ အစုပိုင်းကို <math>I_0</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထိုအခါ အညွှန်းအစု <math>I</math> တစ်ခုလုံးအတွက် မြှောက်လဒ်သည် <math>I_0</math> အတွက် မြှောက်လဒ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} f(i) = \prod_{i \in I_0} f(i)</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် ညာဘက်ခြမ်းရှိ မြှောက်လဒ်ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်မဆို မြှောက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>I_0</math> သည် ဗလာအစုဖြစ်နေပါက ထိုမြှောက်လဒ်ကို ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တွက်ချက်မှုများကို အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားသောအခါ မြှောက်လဒ်သင်္ကေတ <math>\prod</math> အစား ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ <math>\sum</math> ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရမည်။ အညွှန်းအစု နှစ်ခုဖြစ်သော <math>I</math> နှင့် <math>J</math> တို့မှ ဖလှယ်ရမိုနွိုက်တစ်ခုသို့ ပုံဖော်ထားသော <math>f: I \times J \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုသည် အတွဲ <math>(i, j)</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် တန်ဖိုး <math>e</math> ကို ရရှိစေရမည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ထပ်မြှောက်လဒ်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} \left[ \prod_{j \in J} f(i, j) \right] = \prod_{j \in J} \left[ \prod_{i \in I} f(i, j) \right]</math> ဖြစ်သည်။ === ထပ်ကိန်းများနှင့် အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များ (Powers and Products of Subsets) === မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တလဲလဲ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ထပ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> နှင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 0</math> တို့အတွက် <math>x</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းကို <math>x^n = \prod_1^n x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>x^0 = e</math> ဖြစ်ပြီး <math>x^1 = x</math> ဖြစ်ကာ <math>x^2 = xx</math> စသည်ဖြင့် အသီးသီး မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထပ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအနေဖြင့် ကိန်းပြည့် <math>n, m \ge 0</math> များအတွက် <math>x^{(n+m)} = x^n x^m</math> နှင့် <math>(x^n)^m = x^{nm}</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်များ မှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် အစုဝင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် ဖလှယ်၍ရပါက <math>(xy)^n = x^n y^n</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ပါ ထပ်မံမှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိတို့မှတစ်ဆင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များကိုသာမက အစုပိုင်း (subset) များကိုပါ မြှောက်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်းများဖြစ်သော <math>S</math> နှင့် <math>S'</math> တို့၏ မြှောက်လဒ် <math>SS'</math> ဆိုသည်မှာ <math>x \in S</math> နှင့် <math>y \in S'</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အစုပိုင်းအရေအတွက်အတွက်လည်း မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များတွင်လည်း <math>(SS')S'' = S(S'S'')</math> ဟူ၍ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>x</math> သည် <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>xS</math> ဆိုသည်မှာ <math>y \in S</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> များအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် <math>\{x\}S</math> နှင့် သဘောတရား အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ ပထမအကြောင်းရင်းမှာ ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = \vec{0}</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြောင်းရင်းမှာ ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ယူဆထားသော <math>\vec{0}</math> သည် မှားယွင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ဗက်တာ <math>\vec{a}</math> နှင့်မဆို မြှောက်ရာတွင် <math>\vec{a} \times \vec{0} = \vec{0}</math> သာဖြစ်ပြီး <math>\vec{a}</math> ကို ပြန်မရသောကြောင့် ၎င်းသည် ထပ်တူရအစုဝင်မဟုတ်ဘဲ စုပ်ယူအစုဝင် (absorbing element) သာဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် <math>\mathbb{R}^3</math> ၏ ဗက်တာမြှောက်လဒ် တွက်ချက်မှုအတွက် ထပ်တူရအစုဝင် လုံးဝမရှိပါ။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် [[ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော [[ကတ်တဂိုရီ သီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]]တစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} ကျစ်လျစ်၍ ဆက်စပ်နေသော မျက်နှာပြင်များ (compact connected surfaces) ၏ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများ (homeomorphism classes) ပါဝင်သော အစု <math>M</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ အချပ်ငယ် (small disc) များကို ဖြတ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ် (boundary) များကို ဆက်ကပ်ခြင်းဖြင့် ဆက်စပ်ပေါင်းလဒ် (connected sum) ဟုခေါ်သော တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\sigma + \sigma'</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အစု <math>M</math> သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤမိုနွိုက်အတွက် ထပ်တူရအစုဝင်မှာ သာမန် 2-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (2-sphere) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>M</math> ထဲရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>\sigma</math> ကိုမဆို <math>\sigma = n\tau + m\pi</math> ဟူ၍ ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>n \ge 0</math> သည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>m</math> သည် <math>0, 1, 2</math> တန်ဖိုးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>\tau</math> သည် မုန့်လက်ကောက် (torus) ၏ အတန်းအစားဖြစ်ပြီး <math>\pi</math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီ (projective plane) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>3\pi = \tau + \pi</math> ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အောက်ရှိ [[မော်ဂျူး]]များ၏ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] အတန်းအစားများနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းပုံစံများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများသည်လည်း သဘာဝအလျောက် ဖြစ်တည်နေသော မိုနွိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == မိုနွိုက်ပိုင်း (Submonoid) == မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်း <math>H</math> တစ်ခုသည် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို ငုံထားပြီး တွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံနေပါက ၎င်းကို မိုနွိုက်ပိုင်း (submonoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိဆိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x, y \in H</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် <math>xy</math> သည်လည်း <math>H</math> ထဲတွင် ပါဝင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိုနွိုက်ပိုင်း <math>H</math> သည် မူလမိုနွိုက် <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်သည်လည်း မိုနွိုက်တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သည်။ * မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုအတွက် <math>n = 0, 1, \dots</math> ရှိသော ထပ်ကိန်းအစု <math>x^n</math> သည် <math>G</math> ၏ မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော သုညနှင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{N}_0</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ဖလှယ်ရ[[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ))|ကွင်း]] <math>R</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစုပိုင်း <math>S</math> သည် မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအစုပိုင်းသည် ယူနစ်အစုဝင်ကို ငုံထားပြီး <math>x, y \in S</math> ဖြစ်တိုင်း <math>xy \in S</math> ဖြစ်သော အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] ev506herka60lwwxnwpi4o0zdbv7izy 1037378 1037377 2026-06-11T06:38:57Z Mkant00 135890 1037378 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[အစု]] (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[အစု]] <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း [[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ))|ကွင်း]]များကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရမိုနွိုက်ဖြစ်ပါက ၎င်း၏မြှောက်လဒ်များတွင် ပါဝင်သောကိန်းများကို နေရာအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသော်လည်း တန်ဖိုးပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန် ကိန်းပြည့်အစု <math>\{1, \dots, n\}</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>\psi</math> တစ်ခုရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုအခါ <math>\prod_{v=1}^n x_{\psi(v)} = \prod_{v=1}^n x_v</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။ ဤအဆိုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>n=1</math> အတွက် မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ <math>n-1</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါမည်။ <math>\psi(k) = n</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် <math>k</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် မြှောက်လဒ်ကို <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot x_{\psi(k)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)}</math> ဟု ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ မြှောက်ဖော်ကိန်း <math>x_{\psi(k)}</math> ကို အနောက်သို့ ရွှေ့လိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)} \cdot x_{\psi(k)}</math> ဟု ဖြစ်လာမည်။ ထို့နောက် <math>\{1, \dots, n-1\}</math> အပေါ်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\varphi</math> ကို <math>v < k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v)</math> နှင့် <math>v \ge k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v+1)</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{n-1} x_{\varphi(v)} \cdot x_n</math> ဟူ၍ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယူဆချက်အရ ပထမကိန်း <math>n-1</math> လုံး၏ မြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_{n-1}</math> နှင့် ညီမျှသောကြောင့် စုစုပေါင်းမြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_n</math> ဖြစ်လာသည်။ အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အဆုံးရှိသောအစုဝင် အနည်းငယ်မှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် အခြေအနေတစ်ခု မှန်ကန်နေပါက ၎င်းကို အားလုံးနီးပါး (almost all) မှန်ကန်သည်ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ဤသဘောတရားကို အသုံးပြု၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အညွှန်းအစုများအတွက် မြှောက်လဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရမိုနွိုက် <math>G</math> နှင့် အညွှန်းအစု <math>I</math> တို့ကြားတွင် ပုံဖော်မှု <math>f: I \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုတွင် <math>i</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် <math>f(i) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ ထို့နောက် <math>f(i) \neq e</math> ဖြစ်စေမည့် အဆုံးရှိ အစုပိုင်းကို <math>I_0</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထိုအခါ အညွှန်းအစု <math>I</math> တစ်ခုလုံးအတွက် မြှောက်လဒ်သည် <math>I_0</math> အတွက် မြှောက်လဒ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} f(i) = \prod_{i \in I_0} f(i)</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် ညာဘက်ခြမ်းရှိ မြှောက်လဒ်ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်မဆို မြှောက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>I_0</math> သည် ဗလာအစုဖြစ်နေပါက ထိုမြှောက်လဒ်ကို ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တွက်ချက်မှုများကို အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားသောအခါ မြှောက်လဒ်သင်္ကေတ <math>\prod</math> အစား ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ <math>\sum</math> ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရမည်။ အညွှန်းအစု နှစ်ခုဖြစ်သော <math>I</math> နှင့် <math>J</math> တို့မှ ဖလှယ်ရမိုနွိုက်တစ်ခုသို့ ပုံဖော်ထားသော <math>f: I \times J \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုသည် အတွဲ <math>(i, j)</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် တန်ဖိုး <math>e</math> ကို ရရှိစေရမည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ထပ်မြှောက်လဒ်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} \left[ \prod_{j \in J} f(i, j) \right] = \prod_{j \in J} \left[ \prod_{i \in I} f(i, j) \right]</math> ဖြစ်သည်။ === ထပ်ကိန်းများနှင့် အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များ (Powers and Products of Subsets) === မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တလဲလဲ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ထပ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> နှင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 0</math> တို့အတွက် <math>x</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းကို <math>x^n = \prod_1^n x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>x^0 = e</math> ဖြစ်ပြီး <math>x^1 = x</math> ဖြစ်ကာ <math>x^2 = xx</math> စသည်ဖြင့် အသီးသီး မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထပ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအနေဖြင့် ကိန်းပြည့် <math>n, m \ge 0</math> များအတွက် <math>x^{(n+m)} = x^n x^m</math> နှင့် <math>(x^n)^m = x^{nm}</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်များ မှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် အစုဝင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် ဖလှယ်၍ရပါက <math>(xy)^n = x^n y^n</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ပါ ထပ်မံမှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိတို့မှတစ်ဆင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များကိုသာမက အစုပိုင်း (subset) များကိုပါ မြှောက်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်းများဖြစ်သော <math>S</math> နှင့် <math>S'</math> တို့၏ မြှောက်လဒ် <math>SS'</math> ဆိုသည်မှာ <math>x \in S</math> နှင့် <math>y \in S'</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အစုပိုင်းအရေအတွက်အတွက်လည်း မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များတွင်လည်း <math>(SS')S'' = S(S'S'')</math> ဟူ၍ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>x</math> သည် <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>xS</math> ဆိုသည်မှာ <math>y \in S</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> များအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် <math>\{x\}S</math> နှင့် သဘောတရား အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ ပထမအကြောင်းရင်းမှာ ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = \vec{0}</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြောင်းရင်းမှာ ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ယူဆထားသော <math>\vec{0}</math> သည် မှားယွင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ဗက်တာ <math>\vec{a}</math> နှင့်မဆို မြှောက်ရာတွင် <math>\vec{a} \times \vec{0} = \vec{0}</math> သာဖြစ်ပြီး <math>\vec{a}</math> ကို ပြန်မရသောကြောင့် ၎င်းသည် ထပ်တူရအစုဝင်မဟုတ်ဘဲ စုပ်ယူအစုဝင် (absorbing element) သာဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် <math>\mathbb{R}^3</math> ၏ ဗက်တာမြှောက်လဒ် တွက်ချက်မှုအတွက် ထပ်တူရအစုဝင် လုံးဝမရှိပါ။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]]တစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} ကျစ်လျစ်၍ ဆက်စပ်နေသော မျက်နှာပြင်များ (compact connected surfaces) ၏ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများ (homeomorphism classes) ပါဝင်သော အစု <math>M</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ အချပ်ငယ် (small disc) များကို ဖြတ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ် (boundary) များကို ဆက်ကပ်ခြင်းဖြင့် ဆက်စပ်ပေါင်းလဒ် (connected sum) ဟုခေါ်သော တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\sigma + \sigma'</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အစု <math>M</math> သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤမိုနွိုက်အတွက် ထပ်တူရအစုဝင်မှာ သာမန် 2-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (2-sphere) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>M</math> ထဲရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>\sigma</math> ကိုမဆို <math>\sigma = n\tau + m\pi</math> ဟူ၍ ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>n \ge 0</math> သည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>m</math> သည် <math>0, 1, 2</math> တန်ဖိုးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>\tau</math> သည် မုန့်လက်ကောက် (torus) ၏ အတန်းအစားဖြစ်ပြီး <math>\pi</math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီ (projective plane) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>3\pi = \tau + \pi</math> ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အောက်ရှိ [[မော်ဂျူး]]များ၏ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] အတန်းအစားများနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းပုံစံများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများသည်လည်း သဘာဝအလျောက် ဖြစ်တည်နေသော မိုနွိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == မိုနွိုက်ပိုင်း (Submonoid) == မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်း <math>H</math> တစ်ခုသည် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို ငုံထားပြီး တွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံနေပါက ၎င်းကို မိုနွိုက်ပိုင်း (submonoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိဆိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x, y \in H</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် <math>xy</math> သည်လည်း <math>H</math> ထဲတွင် ပါဝင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိုနွိုက်ပိုင်း <math>H</math> သည် မူလမိုနွိုက် <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်သည်လည်း မိုနွိုက်တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သည်။ * မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုအတွက် <math>n = 0, 1, \dots</math> ရှိသော ထပ်ကိန်းအစု <math>x^n</math> သည် <math>G</math> ၏ မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော သုညနှင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{N}_0</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ဖလှယ်ရ[[ကွင်း_(အက္ခရာသင်္ချာ))|ကွင်း]] <math>R</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစုပိုင်း <math>S</math> သည် မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအစုပိုင်းသည် ယူနစ်အစုဝင်ကို ငုံထားပြီး <math>x, y \in S</math> ဖြစ်တိုင်း <math>xy \in S</math> ဖြစ်သော အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] axozc4r94q15dq0gxmstyauvl4belf8 1037380 1037378 2026-06-11T06:40:23Z Mkant00 135890 1037380 wikitext text/x-wiki ခေတ်သစ်အက္ခရာသင်္ချာ (abstract algebra) တွင် '''မိုနွိုက်''' (monoid) ဆိုသည်မှာ အက္ခရာသင်္ချာ တည်ဆောက်ပုံ (algebraic structure) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[အစု]] (set) တစ်ခု၊ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ (associative property) ရှိသော တွက်ချက်မှုတစ်ခုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် သဘာဝကိန်းများ (natural numbers) အစုကို မြှောက်ခြင်း (multiplication) တွက်ချက်မှုနှင့် ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ကိန်း ၁ ကို အသုံးပြုထားခြင်းသည် မိုနွိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစုဝင်တိုင်းကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော (invertible) မိုနွိုက်တစ်ခုကို [[အုပ်စု_(သင်္ချာ)|အုပ်စု]] (group) ဟု ခေါ်သည်။ == အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက် (definition) == မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ သုံးခုတွဲ (triple) <math>\left(M, *, e\right)</math> တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို [[အစု]] <math>M</math> ၊ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) : <math>* \colon M\times M\to M,\quad (a,b)\mapsto a*b</math> နှင့် ထူးခြားသော အစုဝင် <math>e\in M</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤအစုဝင်သည် အဆိုပါတွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါ ဂုဏ်သတ္တိများကို ပြည့်စုံစေရမည်။ #တွက်ချက်မှု၏ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ: <math>\forall a,b,c\in M\colon\ (ab)c=a(bc)</math> #<math>e</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင် ဖြစ်ခြင်း: <math>\forall a\in M\colon\ ea=ae=a</math> သို့ဖြစ်၍ မိုနွိုက်တစ်ခုဆိုသည်မှာ ထပ်တူရအစုဝင်ပါရှိသော ဆီမီးအုပ်စု (semigroup) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းသည် ဗလာအစု (empty set) ဘယ်သောအခါမျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ === မှတ်ချက်များ (Remarks) === မိုနွိုက်တစ်ခုတွင် ထပ်တူရအစုဝင် (identity element) သည် တစ်ခုတည်းသီးသန့်ဖြစ်သော (unique) ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန်အတွက် မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်း ထပ်တူရအစုဝင် နှစ်ခုအဖြစ် <math>e</math> နှင့် <math>e'</math> တို့ တည်ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ <math>e'</math> သည် ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e</math> ဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင် <math>e</math> သည်လည်း ထပ်တူရအစုဝင်ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းကို <math>e'</math> နှင့် တွက်ချက်ရာတွင် <math>e'</math> ကိုသာ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>ee' = e'</math> ဖြစ်သည်။ ဤအချက်များကို ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ <math>e = e'</math> ဟူ၍ တိုက်ရိုက် ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု (binary operation) <math>*</math> အတွက် အစက်သင်္ကေတ <math>\,\!\cdot</math> ကို အသုံးပြုလေ့ရှိပြီး ယင်းကို မြှောက်ခြင်းအခြေခံ မိုနွိုက် (multiplicative monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို ယူနစ်အစုဝင် (unit element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>1</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ သာမန်မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှုများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသကဲ့သို့ အခြေအနေအတော်များများတွင် ဤအစက်သင်္ကေတကို ချန်လှပ်ထားနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှု <math>*</math> အတွက် အပေါင်းသင်္ကေတ <math>+</math> ကို အသုံးပြု၍ မိုနွိုက်တစ်ခုကို အပေါင်းနည်းဖြင့်လည်း ရေးသားဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုအခါ ထပ်တူရအစုဝင်ကို သုညအစုဝင် (zero element) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး သင်္ကေတ <math>0</math> ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားထားသော မိုနွိုက်များသည် များသောအားဖြင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိကြသည်။ == ယေဘုယျ ဂုဏ်သတ္တိများ (Generalised Properties) == မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များဖြစ်သော <math>x_1, \dots, x_n</math> တို့၏ မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်း (inductive method) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် ကိန်းပြည့် <math>n > 1</math> ဖြစ်သည်။ *<math>\prod_{v=1}^n x_v = x_1 \cdots x_n = (x_1 \cdots x_{n-1})x_n</math> အစုဝင် လုံးဝမပါဝင်သော ဗလာမြှောက်လဒ် (empty product) ကိုမူ ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ <math>\prod_{v=1}^0 x_v = e</math> ဖြစ်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ အစုဝင် <math>x_i</math> များအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ပုံသေနည်းထုတ်နိုင်သည်။ မည်သည့်ကိန်းပြည့် <math>m \ge 1</math> နှင့် <math>n \ge 1</math> အတွက်မဆို မြှောက်လဒ်သည် အောက်ပါနိယာမနှင့် ကိုက်ညီရမည်။ *<math>\prod_{\mu=1}^m x_\mu \cdot \prod_{v=1}^n x_{m+v} = \prod_{v=1}^{m+n} x_v</math> ဤအချက်အရ မြှောက်လဒ်တစ်ခုအတွင်း [[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]]များကို မိမိအလိုရှိသလို နေရာချထားနိုင်ပြီး တန်ဖိုးပြောင်းလဲသွားမည်မဟုတ်ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဘယ်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒုတိယမြှောက်ဖော်ကိန်းကို <math>\prod_{m+1}^{m+n} x_v</math> ဟုလည်း အခြားသင်္ကေတတစ်ခုအနေဖြင့် ရေးသားနိုင်သည်။ အဆိုပါ ယေဘုယျဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိအတွက် သက်သေပြချက်ကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း (mathematical induction) ဖြင့် တိုက်ရိုက်တွက်ချက်နိုင်သည်။ အစုနှစ်ခု <math>S</math> နှင့် <math>T</math> တို့ကြားတွင် တွက်ချက်မှုများကို <math>S \times S \to S</math> နှင့် <math>S \times T \to T</math> ဟူ၍ အသီးသီး သတ်မှတ်ထားသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ မည်သည့် <math>x, y \in S</math> နှင့် <math>z \in T</math> အတွက်မဆို <math>(xy)z = x(yz)</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက် မှန်ကန်ပါက ၎င်းတွက်ချက်မှုသည် မတူညီသောအစုများအတွက် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တွက်ချက်မှုတစ်ခုတွင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့် တွက်ချက်စေကာမူ တန်ဖိုးတူညီနေပါက ၎င်းကို ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိ (commutative property) ရှိသည်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>xy = yx</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခု၏ တွက်ချက်မှုသည် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ပြည့်စုံနေပါက ထိုမိုနွိုက်ကို ဖလှယ်ရ မိုနွိုက် (commutative monoid) သို့မဟုတ် အဘီလီယန် မိုနွိုက် (abelian monoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုသည် ဖလှယ်ရမိုနွိုက်ဖြစ်ပါက ၎င်း၏မြှောက်လဒ်များတွင် ပါဝင်သောကိန်းများကို နေရာအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသော်လည်း တန်ဖိုးပြောင်းလဲမည်မဟုတ်ပါ။ ဤအချက်ကို သက်သေပြရန် ကိန်းပြည့်အစု <math>\{1, \dots, n\}</math> အပေါ်တွင် သတ်မှတ်ထားသော [[ဘိုင်ဂျက်တစ်_ဖန်ရှင်|ဘိုင်ဂျက်ရှင်း]] (bijection) <math>\psi</math> တစ်ခုရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ထိုအခါ <math>\prod_{v=1}^n x_{\psi(v)} = \prod_{v=1}^n x_v</math> ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရမည်။ ဤအဆိုကို သင်္ချာဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲသက်သေပြနည်း ဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ <math>n=1</math> အတွက် မှန်ကန်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ <math>n-1</math> အတွက် မှန်ကန်သည်ဟု ယူဆပါမည်။ <math>\psi(k) = n</math> ဖြစ်စေမည့် ကိန်းပြည့် <math>k</math> တစ်ခုကို ရွေးချယ်ပါ။ ထို့နောက် မြှောက်လဒ်ကို <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot x_{\psi(k)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)}</math> ဟု ခွဲခြမ်းနိုင်သည်။ မြှောက်ဖော်ကိန်း <math>x_{\psi(k)}</math> ကို အနောက်သို့ ရွှေ့လိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{k-1} x_{\psi(v)} \cdot \prod_1^{n-k} x_{\psi(k+v)} \cdot x_{\psi(k)}</math> ဟု ဖြစ်လာမည်။ ထို့နောက် <math>\{1, \dots, n-1\}</math> အပေါ်တွင် ပုံဖော်မှု <math>\varphi</math> ကို <math>v < k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v)</math> နှင့် <math>v \ge k</math> အတွက် <math>\varphi(v) = \psi(v+1)</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းကို အစားထိုးလိုက်သောအခါ <math>\prod_1^{n-1} x_{\varphi(v)} \cdot x_n</math> ဟူ၍ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယူဆချက်အရ ပထမကိန်း <math>n-1</math> လုံး၏ မြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_{n-1}</math> နှင့် ညီမျှသောကြောင့် စုစုပေါင်းမြှောက်လဒ်သည် <math>x_1 \cdots x_n</math> ဖြစ်လာသည်။ အညွှန်းအစု (index set) <math>I</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အဆုံးရှိသောအစုဝင် အနည်းငယ်မှလွဲ၍ ကျန်အစုဝင်အားလုံးအတွက် အခြေအနေတစ်ခု မှန်ကန်နေပါက ၎င်းကို အားလုံးနီးပါး (almost all) မှန်ကန်သည်ဟု သုံးနှုန်းသည်။ ဤသဘောတရားကို အသုံးပြု၍ အလိုရှိသလို ရွေးချယ်ထားသော အညွှန်းအစုများအတွက် မြှောက်လဒ်ကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဖလှယ်ရမိုနွိုက် <math>G</math> နှင့် အညွှန်းအစု <math>I</math> တို့ကြားတွင် ပုံဖော်မှု <math>f: I \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုတွင် <math>i</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် <math>f(i) = e</math> ဖြစ်ရမည်။ ထို့နောက် <math>f(i) \neq e</math> ဖြစ်စေမည့် အဆုံးရှိ အစုပိုင်းကို <math>I_0</math> ဟု သတ်မှတ်ပါ။ ထိုအခါ အညွှန်းအစု <math>I</math> တစ်ခုလုံးအတွက် မြှောက်လဒ်သည် <math>I_0</math> အတွက် မြှောက်လဒ်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} f(i) = \prod_{i \in I_0} f(i)</math> ဟု ရေးသားနိုင်သည်။ ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် ညာဘက်ခြမ်းရှိ မြှောက်လဒ်ကို မည်သည့်အစီအစဉ်ဖြင့်မဆို မြှောက်နိုင်သည်။ အကယ်၍ <math>I_0</math> သည် ဗလာအစုဖြစ်နေပါက ထိုမြှောက်လဒ်ကို ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> နှင့် ညီမျှသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တွက်ချက်မှုများကို အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားသောအခါ မြှောက်လဒ်သင်္ကေတ <math>\prod</math> အစား ပေါင်းလဒ်သင်္ကေတ <math>\sum</math> ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုရမည်။ အညွှန်းအစု နှစ်ခုဖြစ်သော <math>I</math> နှင့် <math>J</math> တို့မှ ဖလှယ်ရမိုနွိုက်တစ်ခုသို့ ပုံဖော်ထားသော <math>f: I \times J \to G</math> ရှိသည်ဟု ယူဆကြည့်ပါ။ ၎င်းပုံဖော်မှုသည် အတွဲ <math>(i, j)</math> အားလုံးနီးပါးအတွက် တန်ဖိုး <math>e</math> ကို ရရှိစေရမည်။ ဤအခြေအနေတွင် နှစ်ထပ်မြှောက်လဒ်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်သည်။ သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\prod_{i \in I} \left[ \prod_{j \in J} f(i, j) \right] = \prod_{j \in J} \left[ \prod_{i \in I} f(i, j) \right]</math> ဖြစ်သည်။ === ထပ်ကိန်းများနှင့် အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များ (Powers and Products of Subsets) === မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်တစ်ခုကို ၎င်းကိုယ်တိုင်နှင့် ထပ်တလဲလဲ မြှောက်ခြင်းဖြင့် ထပ်ကိန်းများကို အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> နှင့် ကိန်းပြည့် <math>n \ge 0</math> တို့အတွက် <math>x</math> ၏ <math>n</math> ကြိမ်မြောက် ထပ်ကိန်းကို <math>x^n = \prod_1^n x</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>x^0 = e</math> ဖြစ်ပြီး <math>x^1 = x</math> ဖြစ်ကာ <math>x^2 = xx</math> စသည်ဖြင့် အသီးသီး မှတ်ယူနိုင်သည်။ ထပ်ကိန်းများ၏ ဂုဏ်သတ္တိများအနေဖြင့် ကိန်းပြည့် <math>n, m \ge 0</math> များအတွက် <math>x^{(n+m)} = x^n x^m</math> နှင့် <math>(x^n)^m = x^{nm}</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်များ မှန်ကန်သည်။ ထို့အပြင် အစုဝင် <math>x</math> နှင့် <math>y</math> တို့သည် ဖလှယ်၍ရပါက <math>(xy)^n = x^n y^n</math> ဟူသော ဆက်သွယ်ချက်ပါ ထပ်မံမှန်ကန်မည်ဖြစ်သည်။ ဤဂုဏ်သတ္တိများကို ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိနှင့် ဖလှယ်ရဂုဏ်သတ္တိတို့မှတစ်ဆင့် သက်သေပြနိုင်သည်။ မိုနွိုက်တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင်များကိုသာမက အစုပိုင်း (subset) များကိုပါ မြှောက်နိုင်သည်။ မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်းများဖြစ်သော <math>S</math> နှင့် <math>S'</math> တို့၏ မြှောက်လဒ် <math>SS'</math> ဆိုသည်မှာ <math>x \in S</math> နှင့် <math>y \in S'</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ အဆုံးရှိသော အစုပိုင်းအရေအတွက်အတွက်လည်း မြှောက်လဒ်ကို ဆင့်ကဲနည်းဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အစုပိုင်းမြှောက်လဒ်များတွင်လည်း <math>(SS')S'' = S(S'S'')</math> ဟူ၍ ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အကယ်၍ <math>x</math> သည် <math>G</math> ၏ အစုဝင်တစ်ခုဖြစ်ပါက <math>xS</math> ဆိုသည်မှာ <math>y \in S</math> ဖြစ်သော <math>xy</math> များအားလုံးပါဝင်သည့် အစုကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းသည် <math>\{x\}S</math> နှင့် သဘောတရား အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ == ဥပမာများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဥပမာများ (Examples and Counterexamples) == {| border="0" cellspacing="5" | <math>\left(\mathbb{N}_0, +, 0\right) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{N}, \cdot, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{N}_0, +, 0, \cdot, 1)</math> သည် ဆီမီးကွင်း (semiring) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, +, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းပြည့်များ (integers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Z}, -, 0) </math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နှုတ်ခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^{n\times n}, \cdot, I_n\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန် မက်ထရစ်မြှောက်ခြင်း (matrix multiplication) နှင့် ထပ်တူရကိန်းအုံ (identity matrix) <math>I_n</math> တပ်ဆင်ထားသော ကိန်းစစ် <math>n\!\times\!n\!\ </math> ကိန်းအုံများအစု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် <math>n \ge 2</math> အတွက် ဖလှယ်၍မရသော မိုနွိုက် ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{R}^3, \times, \vec{0}\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ ပထမအကြောင်းရင်းမှာ ဗက်တာမြှောက်လဒ် (vector product) တွင် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မပြည့်စုံသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ <math>e_i</math> ကို <math>i</math> ကြိမ်မြောက် ယူနစ်ဗက်တာ (unit vector) ဟု သတ်မှတ်လျှင် <math>(e_1 \times e_1)\times e_2 = \vec{0}</math> ဖြစ်သော်လည်း <math>e_1 \times (e_1 \times e_2) = -e_2</math> ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြောင်းရင်းမှာ ထပ်တူရအစုဝင်အဖြစ် ယူဆထားသော <math>\vec{0}</math> သည် မှားယွင်းနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မည်သည့်ဗက်တာ <math>\vec{a}</math> နှင့်မဆို မြှောက်ရာတွင် <math>\vec{a} \times \vec{0} = \vec{0}</math> သာဖြစ်ပြီး <math>\vec{a}</math> ကို ပြန်မရသောကြောင့် ၎င်းသည် ထပ်တူရအစုဝင်မဟုတ်ဘဲ စုပ်ယူအစုဝင် (absorbing element) သာဖြစ်သည်။ အမှန်စင်စစ် <math>\mathbb{R}^3</math> ၏ ဗက်တာမြှောက်လဒ် တွက်ချက်မှုအတွက် ထပ်တူရအစုဝင် လုံးဝမရှိပါ။ |----- | <math>(n\mathbb{Z},+,0)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော ကိန်းပြည့် <math>n</math> ၏ ဆတိုးကိန်းများ (multiples) အစု ဖြစ်ပြီး အုပ်စု (group) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathbb{Q}_+,+,0\right)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပေါင်းခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အနုတ်မဟုတ်သော ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (non-negative rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}_+^*,\cdot,1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြှောက်ခြင်းတွက်ချက်မှု ရှိသော အပေါင်း ရာရှင်နယ်ကိန်းများ (positive rational numbers) အစု ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ <math>(\mathbb{Q}_+,+,0,\cdot,1)</math> သည် ဆီမီးကွင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆီမီးဖီးလ်ဒ် (semifield) တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\mathbb{Q}^*_+, \div, 1)</math> | သည် မိုနွိုက်တစ်ခု '''မဟုတ်ပါ'''။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စားခြင်းတွက်ချက်မှုသည် ဖက်စပ်ရဂုဏ်သတ္တိ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ |----- | <math>\left(\mathcal{P}(X),\cap,X\right)</math> | သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ထပ်တူပိုင်းအစု တွက်ချက်မှု (intersection operation) ပါဝင်သော အစု <math>X</math> ၏ ပါဝါအစု (power set) ဖြစ်သည်။ |----- | <math>(\Sigma^*,\cdot,\varepsilon)</math> | သည် စကားလုံးမိုနွိုက် (word monoid) ဟု ခေါ်သော မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အက္ခရာစဉ် (alphabet) <math>\Sigma</math> ပေါ်ရှိ စကားလုံးများသည် စာသားပေါင်းစည်းမှု (concatenation) <math>\cdot</math> နှင့် ဗလာစကားလုံး (empty word) <math>\varepsilon</math> တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ |- |<math>(\operatorname{End}_{\mathtt C}(A),\circ,\operatorname{id}_A) </math> |သည် မည်သည့် [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]] (category) <math>\mathtt {C}</math> တွင်မဆို ပါဝင်သော အရာဝတ္ထု <math>A</math> ၏ [[အန်ဒိုမော်ဖစ်ဇင်]]များ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် <math>A {\longrightarrow} A</math> သို့သွားသော မော်ဖစ်ဇင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မိုနွိုက်တိုင်းကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သော [[ကတ်တဂိုရီသီအိုရီ|ကတ်တဂိုရီ]]တစ်ခုအဖြစ် ဤသို့ ရှုမြင်နိုင်သည်။ |} ကျစ်လျစ်၍ ဆက်စပ်နေသော မျက်နှာပြင်များ (compact connected surfaces) ၏ ဟိုမီယိုမော်ဖစ်ဇင် အတန်းအစားများ (homeomorphism classes) ပါဝင်သော အစု <math>M</math> ကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ မျက်နှာပြင်နှစ်ခုမှ အချပ်ငယ် (small disc) များကို ဖြတ်ထုတ်၍ ၎င်းတို့၏ နယ်နိမိတ် (boundary) များကို ဆက်ကပ်ခြင်းဖြင့် ဆက်စပ်ပေါင်းလဒ် (connected sum) ဟုခေါ်သော တွက်ချက်မှုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို သင်္ကေတအားဖြင့် <math>\sigma + \sigma'</math> ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤတွက်ချက်မှုအောက်တွင် အစု <math>M</math> သည် ဖလှယ်ရ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဤမိုနွိုက်အတွက် ထပ်တူရအစုဝင်မှာ သာမန် 2-စက်လုံးမျက်နှာပြင် (2-sphere) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် <math>M</math> ထဲရှိ မည်သည့်အစုဝင် <math>\sigma</math> ကိုမဆို <math>\sigma = n\tau + m\pi</math> ဟူ၍ ပုံစံတစ်မျိုးတည်းဖြင့်သာ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဤနေရာတွင် <math>n \ge 0</math> သည် ကိန်းပြည့်ဖြစ်ပြီး <math>m</math> သည် <math>0, 1, 2</math> တန်ဖိုးများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ <math>\tau</math> သည် မုန့်လက်ကောက် (torus) ၏ အတန်းအစားဖြစ်ပြီး <math>\pi</math> သည် ပရိုဂျက်တစ် ပြင်ညီ (projective plane) ၏ အတန်းအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကြားတွင် <math>3\pi = \tau + \pi</math> ဟူသော ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ချက် ရှိသည်။ တိုက်ရိုက်ပေါင်းလဒ်အောက်ရှိ [[မော်ဂျူး]]များ၏ [[အိုင်ဆိုမော်ဖစ်ဇင်]] အတန်းအစားများနှင့် နှစ်ထပ်ကိန်းပုံစံများ၏ ထပ်တူညီမှုအတန်းအစားများသည်လည်း သဘာဝအလျောက် ဖြစ်တည်နေသော မိုနွိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ == ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များ == မိုနွိုက် <math>(M,,e)</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ အစုဝင် <math>a \in M</math> တစ်ခုအတွက် :<math>ax = e = xa</math> ဖြစ်စေမည့် အစုဝင် <math>x \in M</math> တစ်ခု တည်ရှိပါက ထို <math>a</math> ကို ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင် (invertible element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဤအစုဝင် <math>x</math> သည် <math>a</math> အပေါ် မူတည်၍ တစ်ခုတည်းသီးသန့် တည်ရှိပြီး ၎င်းကို <math>a</math> ၏ ပြောင်းပြန် အစုဝင် (inverse element) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နှစ်လုံးသွင်းတွက်ချက်မှု ကို မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အပေါင်းနည်းဖြင့် ရေးသားပါက ၎င်းပြောင်းပြန်အစုဝင်ကို သင်္ကေတ <math>\textstyle a^{-1}</math> သို့မဟုတ် <math>-a</math> ဖြင့် အသီးသီး ဖော်ပြသည်။ မိုနွိုက် <math>M</math> အတွင်းရှိ ပြောင်းပြန်လှန်နိုင်သော အစုဝင်များအားလုံး ပါဝင်သည့် အစုသည် တွက်ချက်မှု <math>*</math> နှင့်ပတ်သက်၍ အုပ်စု (group) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ == မိုနွိုက်ပိုင်း (Submonoid) == မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုပိုင်း <math>H</math> တစ်ခုသည် ထပ်တူရအစုဝင် <math>e</math> ကို ငုံထားပြီး တွက်ချက်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိ (closure property) ပြည့်စုံနေပါက ၎င်းကို မိုနွိုက်ပိုင်း (submonoid) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အပိတ်ဂုဏ်သတ္တိဆိုသည်မှာ မည်သည့် <math>x, y \in H</math> အတွက်မဆို ၎င်းတို့၏ မြှောက်လဒ် <math>xy</math> သည်လည်း <math>H</math> ထဲတွင် ပါဝင်နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ မိုနွိုက်ပိုင်း <math>H</math> သည် မူလမိုနွိုက် <math>G</math> ၏ တွက်ချက်မှုကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်သည်လည်း မိုနွိုက်တစ်ခု အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သည်။ * မိုနွိုက် <math>G</math> ၏ အစုဝင် <math>x</math> တစ်ခုအတွက် <math>n = 0, 1, \dots</math> ရှိသော ထပ်ကိန်းအစု <math>x^n</math> သည် <math>G</math> ၏ မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ * အပေါင်းတွက်ချက်မှု တပ်ဆင်ထားသော သုညနှင့် အပေါင်းကိန်းပြည့်များအစု <math>\mathbb{N}_0</math> သည် အပေါင်းအခြေခံ မိုနွိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ * ဖလှယ်ရ[[ကွင်း (အက္ခရာသင်္ချာ)|ကွင်း]] <math>R</math> တစ်ခုအတွင်းရှိ မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစုပိုင်း <math>S</math> သည် မိုနွိုက်ပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအစုပိုင်းသည် ယူနစ်အစုဝင်ကို ငုံထားပြီး <math>x, y \in S</math> ဖြစ်တိုင်း <math>xy \in S</math> ဖြစ်သော အစုပိုင်းဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== * {{cite book |last=Lang |first=Serge |author-link=Serge Lang |title=Algebra |series=[[Graduate Texts in Mathematics]] |volume=211 |edition=Revised 3rd |publisher=Springer-Verlag |location=New York |year=2002 |isbn=978-0-387-95385-4 |doi=10.1007/978-1-4613-0041-0 |pages=}} [[ကဏ္ဍ:အက္ခရာသင်္ချာ]] 70yfjuzph2gka6f5r5fum36f9dc2oak 0 287198 1037438 1035794 2026-06-11T09:52:14Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037438 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict | conflict = နမ္မတူမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ | width = | partof = [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]] | image = {{Location map | Myanmar | lat = 22.9691 | long = 97.6811 | width = 250 | float = center | label = နမ္မတူမြို့ | caption = မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တည်နေရာပြ မြေပုံ }} | image_size = | alt = | caption = | date = ၂၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃ – ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၂၃<br>(၄ ရက်ကြာ) | place = [[နမ္မတူမြို့]]၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း (တအာင်းပြည်နယ် တပ်မဟာ-၄ စစ်ဒေသ) | territory = [[TNLA]] က နမ္မတူတစ်မြို့လုံးကို အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်သိမ်းပိုက်ခဲ့။ | status = တအာင်းတပ်မတော် (TNLA) အောင်ပွဲ | combatant1 = {{flagicon|Myanmar}} [[နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ]] * ဗျူဟာမှူးအခြေချကွပ်ကဲမှုရုံး * ခမရ-၃၂၄ (နမ္မတူအခြေစိုက် ဗျူဟာကုန်း) * မန်စံတပ်စခန်း * ပန်သပြေတပ်စခန်း * နောင်ဆိုင်ကင်းစခန်း * နမ္မတူမြို့မရဲစခန်း | combatant2 = [[ဖိုင်:Flag of the Ta'ang National Liberation Army.svg|23px]] [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|TNLA]] * တပ်မဟာ (၄) | commander1 = ဗျူဟာမှူး (အခြေချကွပ်ကဲ) | commander2 = တပ်မဟာ (၄) မှူးများနှင့် တပ်ရင်းမှူးများ | strength1 = ခမရ-၃၂၄ ဗျူဟာကုန်းနှင့် လက်အောက်ခံစခန်းစုများ | strength2 = မသိရ | casualties1 = * ခမရ-၃၂၄ ဗျူဟာကုန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးများ အားလုံး အသိမ်းခံရ။ * ၁၂၀ မမ ဟောင်ဝစ်ဆာ အမြောက်ကြီး ၂ ခု၊ အဆင့်မြင့် ဒရုန်းရန်ကာကွယ်ရေး ဂျန်ဘာ (Jammer) စနစ်များနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းအမြောက်အမြား ဆုံးရှုံး။ * တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးခံရ။ | casualties2 = မသိရ | campaignbox = {{Campaignbox Myanmar Civil War (2021-present)}} }} '''နမ္မတူမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ'''သည် [[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] နှင့် [[၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး]]အတွင်း [[တအာင်း အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်|တအာင်းတပ်မတော် (TNLA)]] က ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ [[နမ္မတူမြို့]]ရှိ တပ်မတော် ၏ အခြေစိုက်တပ်စခန်းများနှင့် မြို့ပြဧရိယာတစ်ခုလုံးကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် တိုက်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၄ ရက်ကြာ ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် TNLA က မြို့တစ်ခုလုံးကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။နမ္မတူမြို့သည် ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေးအတွင်း TNLA သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့် ပဉ္စမမြောက်မြို့ ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=Agency |first=Yangon Khit Thit News |date=2025-06-12 |title=TNLA က သိမ်းပိုက်ထားသော နမ္မတူမြို့နယ်၊ မန်လီကျေးရွာကို စစ်တပ်က လေယာဉ်ဖြင့် ဗုံးကျဲ |url=https://yktnews.com/2025/06/217573/ |access-date=2026-06-04 |website=Khit Thit Media |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2023-12-28 |title=သတ္တုတွင်းတွေရှိရာ နမ္မတူမြို့ကို TNLA အပြီးသိမ်းယူ |url=https://www.bbc.com/burmese/articles/ceq4vlyxz9eo |access-date=2026-06-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == နောက်ခံသမိုင်းနှင့် ပထဝီအနေအထား == နမ္မတူမြို့သည် [[ဒုတိယကမ္ဘာစစ်]]မတိုင်မီ ကာလက ငွေနှင့် ခဲ အများဆုံး ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သတ္တုမိုင်း တည်ရှိရာ [[နမ္မတူဘော်တွင်း]] ဒေသအဖြစ် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် [[အရှေ့မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်]] တည်ရှိရာ [[လားရှိုးမြို့]]နှင့် အနီးကပ်ဆုံး ဗျူဟာကျသည့် မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ နမ္မတူမြို့နယ်သည် တအာင်းပြည်နယ်၊ တပ်မဟာ (၄) စစ်ဒေသအတွင်း တည်ရှိသည်။ ပထဝီအနေအထားအရ နမ္မတူမြစ် သည် မြို့လယ်မှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေပြီး မြစ်၏ တောင်ဘက်ခြမ်းနှင့် မြောက်ဘက်ခြမ်းဟူ၍ ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ မြို့ ၏ တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် ဗျူဟာမှူးကိုယ်တိုင် အခြေချကွပ်ကဲသည့် ခမရ-၃၂၄ ဗျူဟာကုန်း တည်ရှိရာဒေသဖြစ်ပြီး မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ ရဲစခန်းနှင့် ပြည်သူ့ဆေးရုံ စသည့် အဓိက ဌာနဆိုင်ရာရုံးများ စုစိုက်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ခြမ်း (ပန်ဟိုက် ရပ်ကွက်) သည် မြို့မဈေးနှင့် ပုဂ္ဂလိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစု တည်ရှိရာ အရပ်ဘက် ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။<ref>{{Cite web |last=ကျော်ဦး |date=2023-12-28 |title=သိမ်းပိုက်ခံရသည့် နမ္မတူမြို့ကို လေတပ် ဗုံးကြဲ၊ ဒေသခံများ တိမ်းရှောင်နေရ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47340/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> ၁၀၂၇ စစ်ဆင်ရေး ကာလအတွင်း TNLA သည် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်တွင် မိုင်းလုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ၊ ၁၅ ရက်တွင် [[နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ|နမ့်ဆန်မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ၊]] ၁၈ ရက်တွင် [[နမ့်ခမ်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] နှင့် ၂၂ ရက်တွင် [[မန်တုံမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ]] တို့ကို ဆက်တိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်၊ စစ်ရေးဗျူဟာအရ ရှမ်းမြောက်ဒေသတွင်း တပ်မတော် ၏ စခန်းများကို ပိုမိုဖြတ်တောက်ရန် နမ္မတူမြို့ကို ထိုးစစ်ဆင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite news |last=Editor |first=Mizzima |date=2023-12-28 |title=နမ္မတူမြို့ကို TNLAသိမ်းပိုက်၊ဟောင်ဝစ်ဆာအပါအဝင် လက်နက်ခဲယမ်းအမြောက်အများရရှိ - BUR.MIZZIMA.COM |url=https://bur.mizzima.com/2023/12/28/10566 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251120202155/https://bur.mizzima.com/2023/12/28/10566 |archive-date=20 November 2025 |access-date=2026-06-04 |work=BUR.MIZZIMA.COM |language=en-US |url-status=live }}</ref> == တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ် == ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တအာင်းတပ်မတော် (TNLA) တပ်မဟာ (၄) ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များသည် နမ္မတူမြစ်တောင်ဘက်ခြမ်းရှိ ဗျူဟာမှူးအခြေချကွပ်ကဲရာ ခမရ-၃၂၄ ဗျူဟာကုန်းနှင့် လက်ကျန်စခန်းများကို စတင်ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ တပ်မတော် သည် တိုက်ပွဲပထမရက် (ဒီဇင်ဘာ ၂၅) တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု ၇ ကြိမ်၊ ဒုတိယရက် (ဒီဇင်ဘာ ၂၆) တွင် ၄ ကြိမ် ခုခံခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတတိယရက်ဖြစ်သည့် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့ တစ်ရက်တာအတွင်း တပ်မတော်(လေ)သည် ဂျက်တိုက်လေယာဉ် (Jet Fighter) ဖြင့် ၈ ကြိမ်၊ Mi-35 တိုက်ခိုက်ရေးရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် ၄ ကြိမ်၊ Y-12 လေယာဉ်ဖြင့် ၈ ကြိမ် ပျံသန်းကာ စုစုပေါင်း ဗုံးသီး ၇၈ လုံးအထိ ပစ်ခတ်၍ လေကြောင်းပစ်ကူကို အပြင်းအထန်အသုံးပြုကာ ခုခံခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=နမ္မတူမြို့ကို TNLA တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက် |url=https://burmese.narinjara.com/local-news/detail/658d0dc73760fd43639ae22b |access-date=2026-06-04 |website=burmese.narinjara.com |language=my}}</ref> ၄ ရက်တိုင်တိုင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့ နံနက် ၁ နာရီခွဲခန့်တွင် TNLA က ဗျူဟာမှူးအခြေချကွပ်ကဲနေသည့် ခမရ-၃၂၄ ဗျူဟာကုန်း၊ မန်စံတပ်စခန်း၊ ပန်သပြေတပ်စခန်း၊ နောင်ဆိုင်ကင်းစခန်း၊ ရဲစခန်းနှင့် ဌာနဆိုင်ရာရုံးအားလုံးကို အပြီးသတ် ဝင်ရောက်ရှင်းလင်းကာ အလုံးစုံ ချေမှုန်းသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Burmese |first=R. F. A. |date=2023-12-28 |title=နမ္မတူမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး TNLA ထိန်းချုပ် |url=https://www.rfa.org/burmese/news/namatu-battle-tnla-12282023001749.html |access-date=2026-06-04 |website=မြန်မာဌာန |language=my}}</ref> == စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းများ သိမ်းဆည်းရမိမှု == တိုက်ပွဲအပြီး နယ်မြေရှင်းလင်းရေးလုပ်ဆောင်ရာတွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ကို စစ်သုံ့ပန်းအဖြစ် ဖမ်းဆီးရမိခဲ့ပြီး ထွက်ပြေးသွားသော တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို TNLA က လိုက်လံရှာဖွေခဲ့သည်။ ခမရ-၃၂၄ ဗျူဟာကုန်းအတွင်းမှ စစ်ကောင်စီ၏ အရေးပါသော စစ်သုံးပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ၁၂၀ မမ ဟောင်ဝစ်ဆာ (Howitzer) လက်နက်ကြီး ၂ ခု၊ ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများကို ကာကွယ်ရန် တပ်ဆင်ထားသည့် အဆင့်မြင့် ဒရုန်းရန်ကာကွယ်ရေး ဂျန်ဘာ (Drone Jammer) စနစ်များနှင့် လက်နက်ခဲယမ်းအမြောက်အမြားကို TNLA က သိမ်းဆည်းရမိခဲ့သည်။ ထိုသို့ သိမ်းဆည်းရရှိခဲ့သော လက်နက်ခဲယမ်း အမြောက်အမြားကို တအာင်းတပ်မတော် PSLF/TNLA က အများပြည်သူများ သိရှိစေရန်အတွက် ခင်းကျင်းပြသမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=2023-12-28 |title=ကမ္ဘာကျော် သတ္တုတွင်းရှိသည့် နမ္မတူမြို့ကို PSLF/TNLA သိမ်းပိုက် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/47301/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ထိခိုက်ပျက်စီးမှုနှင့် စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များ == တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မြစ်တောင်ဘက်ခြမ်း ရပ်ကွက်အတွင်းရှိ အရပ်သား နေအိမ်များနှင့် လမ်းမများသည် လေကြောင်းမှ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုဒဏ်နှင့် လက်နက်ကြီးကျရောက်မှုဒဏ်တို့ကြောင့် အများအပြား ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲကာလအတွင်း ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့မှစတင်ကာ နမ္မတူမြို့ပေါ်ရှိ ထောင်နှင့်ချီသော ဒေသခံပြည်သူများသည် [[လားရှိုးမြို့|လားရှိုး]]၊ [[သီပေါမြို့နယ်|သီပေါ]]၊ [[ကျောက်မဲမြို့|ကျောက်မဲ]]နှင့် မန်စံဘက်သို့ ဘေးလွတ်ရာ စစ်ဘေးရှောင်အဖြစ် တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရသည်။<ref>{{Cite web |last=စံကျော် |date=2023-12-28 |title=နမ္မတူမြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြောင်း TNLA အတည်ပြု |url=https://burmese.voanews.com/a/7415685.html |access-date=2026-06-04 |website=ဗွီအိုအေ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |last=News |first=Mekong |date=2023-12-28 |title=နမ္မတူမြို့ကို TNLA နဲ့ ပူးပေါင်းအဖွဲ့တွေ သိမ်းပိုက်ထိန်းချုပ်၊ စစ်တပ်လေကြောင်းတိုက်ခိုက်လို့ ဒေသခံ ၂ ဦးသေဆုံး |url=https://mekongnewsmm.com/%E1%80%92%E1%80%B1%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%BD%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%9E%E1%80%90%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8/11121/ |access-date=2026-06-04 |website=Mekong News Myanmar |language=my-MM}}</ref> == နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ရပ်များ == နမ္မတူမြို့နှင့် ကမ္ဘာကျော် ဘော်တွင်းသတ္တုတွင်းဒေသကို တပ်မတော် ထံမှ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် တအာင်းတပ်မတော် (TNLA) သည် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အစီအစဉ်ဖြင့် သတ္တုပြန်လည်တူးဖော်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဘော်တွင်းသတ္တုတွင်းသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်တွင်း ဝင်းမြင့်မိုရ်ကုမ္ပဏီက လုပ်ပိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး ဩစတြေးလျအခြေစိုက် Myanmar Metals Limited (MYL) ကုမ္ပဏီက ၅၁ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံကာ ဖက်စပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သော်လည်း၊ [[၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း|၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှု]]ကြောင့် ဩစတြေးလျကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏အစုရှယ်ယာများကို ဝင်းမြင့်မိုရ်ကုမ္ပဏီထံ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ ဖြင့် ရောင်းချကာ ၂၀၂၁ ဩဂုတ်လအတွင်း အပြီးအပိုင် နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည့် သမိုင်းကြောင်းရှိခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Now |first=Myanmar |date=0001-11-30 |title=ဘော်တွင်းသတ္တုစီမံကိန်းမှ ဩစတေးလျကုမ္ပဏီ အပြီးအပိုင်ထွက်ခွာ |url=https://myanmar-now.org/mm/news/7848/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> TNLA သည် ဘော်တွင်းကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ကိုးကန့်တပ်မတော် (MNDAA)၊ တရုတ်လုပ်ငန်းရှင်များနှင့်အတူ စက်ယန္တရားများနှင့် ဝန်ထမ်းစာရင်းများကို စိစစ်ကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအသစ်များ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး၊ လုပ်ငန်းများ အပြည့်အဝ ပြန်မလည်ပတ်နိုင်သေးမီ ကာလအတွင်း၌ပင် ဘော်တွင်းမှ ထုတ်လုပ်ထားသည့် သတ္တုရိုင်းအချောထည်များကို TNLA ထိန်းချုပ်မှုအောက်ရှိ နမ့်ခမ်းမြို့တောင်ဘက် နောင်တောင်းရွာ နယ်စပ်ဂိတ်မှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံအတွင်းသို့ တင်ပို့ရောင်းချခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းရှိ သတ္တုလုပ်သား တစ်ထောင်ကျော်၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် မူလလုပ်ပိုင်ခွင့်ရ ဝင်းမြင့်မိုရ်ကုမ္ပဏီက အခြေခံလစာ ဆက်လက်ထုတ်ပေးထားသော်လည်း လုပ်ငန်းရပ်တန့်နေသဖြင့် လုပ်သားအချို့မှာ ဘော်တွင်းချောင်းအတွင်း ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်ဖြင့် သတ္တုရိုင်းရှာဖွေကာ တစ်ပိဿာ ငွေကျပ် ၁,၅၀၀ ကျပ်ဖြင့် အပိုဝင်ငွေရှာခဲ့ကြရပြီး၊ ယင်းသတ္တုရိုင်းရောင်းဝယ်မှုကို ၂၀၂၄ ခုနှစ် မေလဆန်းတွင် TNLA မြေပြင်အရာရှိများက လိုက်လံထိန်းချုပ်ခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |last=မြတ်ပန်း |date=2024-05-25 |title=စစ်ကောင်စီထံမှ သိမ်းယူထားသည့် နမ္မတူဘော်တွင်းကို TNLA စီမံခန့်ခွဲမည် |url=https://myanmar-now.org/mm/news/52745/ |access-date=2026-06-04 |website=Myanmar Now |language=en-US}}</ref> == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ပဋိပက္ခများ]] [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ တိုက်ပွဲများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁–လက်ရှိ) အတွင်း မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲများ]] c78wkqltne9v10ojc2uoogsqkh640ue 0 287202 1037292 1035848 2026-06-11T00:45:18Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 1 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 0 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037292 wikitext text/x-wiki {{Infobox officeholder | honorific prefix = ဒေါက်တာ | name = ခိုင်ခိုင်စိုး | image = | caption = | office1 = [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန]] <br/>ဒုတိယဝန်ကြီး | appointer1 = [[ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ|မင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ]] | president1 = [[မင်းအောင်လှိုင်]] | term_start1 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | term_end1 = | minister1 = [[မြင့်ကြိုင်]] | alongside1 = [[လင်းဇော်ထွန်း]] နှင့် အတူ | predecessor1 = ဌေးလှိုင် | successor1 = | office2 = ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန <br/>ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် | term_start2 = ၆ မတ် ၂၀၂၆ | term_end2 = ၁၀ ဧပြီ ၂၀၂၆ | predecessor2 = | successor2 = | birth_date = ၁၉၇၀ | birth_place = | nationality = [[မြန်မာနိုင်ငံသား|မြန်မာ]] | party = | education = B.Sc (Mathematics) <br/>DCSc <br/>DPS (Mumbai) <br/>Dip in Development Studies <br/>Master in Demography and Population Studies (Mahidol) | occupation = လူဦးရေပညာရှင် နှင့် နိုင်ငံရေးသမား }} '''ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး'''သည် လက်ရှိ [[လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန|လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန]]၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမား နှင့် လူဦးရေပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့ သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင် ၏ အိန္ဒိယခရီးစဥ် အပြီးတွင် သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ် စတင် တာဝန်ပေးအပ်ခံရသည်။ <ref>{{Cite web |last=မေခ |date=2013-03-29 |title=မြို့နယ် ၂၀ အတွင်း စမ်းသပ်သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမည် |url=https://burma.irrawaddy.com/news/2013/03/29/36652.html |access-date=2026-06-04 |website=ဧရာဝတီ |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite news |title=လူမျိုး အချက်အလက်တွေ မထုတ်ပြန်နိုင်သေး |url=https://www.bbc.com/burmese/42374591 |access-date=2026-06-04 |work=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref><ref>{{Cite web |title=ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်း {{!}} News and Periodical Enterprise |url=https://www.moi.gov.mm/npe/gunnthuucheaangbhaimaa-gunnthuucheaangttnchipmaa-khiimngapnng |access-date=2026-06-04 |website=www.moi.gov.mm}}</ref> == ပညာရေး == ဒေါက်တာ ခိုင်ခိုင်စိုး သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ [[ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်]] တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ (B.Sc, Mathematics) ကို သင်ယူခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၅ မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်]] တွင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဒီပလိုမာ (DCSc)၊ ၁၉၉၆ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ [[အိန္ဒိယနိုင်ငံ]] [[မွမ်ဘိုင်းမြို့]]ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူဦးရေပညာသိပ္ပံသိပ္ပံ (IIPS) တွင် လူဦးရေပညာဒီပလိုမာ (DPS) တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ [[ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်|ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်]] တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုပညာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ (Post Grad Diploma in Development Studies) ကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]] [[မဟီတလတက္ကသိုလ်|မဟီဒေါတက္ကသိုလ်]] (Mahidol University) တွင် လူဦးရေနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာပညာ မဟာဘွဲ့ (Master's degree, Demography and Population Studies) ကို Grade: A ဖြင့်လည်းကောင်း ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ထို့နောက် လူဦးရေနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဆိုင်ရာပညာ ဖြင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။<ref>{{Cite web |title=Processing the data |url=https://myanmar.unfpa.org/en/processing-data |archive-url=https://web.archive.org/web/20240927033045/https://myanmar.unfpa.org/en/processing-data |archive-date=27 September 2024 |access-date=2026-06-04 |website=UNFPA- Myanmar |language=en-US |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |title=ကြည့်ရှုမှု ၈.၄ ထောင် ကြိမ် · တုံ့ပြန်မှု ၃၇၀ ခု {{!}} ကိုဗစ်-၁၉ ကပ်ရောဂါဟာ အမျိုးသမီးများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများအပေါ် ပိုမိုထိခိုက်စေပါတယ်။ ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးက လူဦးရေကိန်းဂဏန်းအချက်အလက်ကို အခြေခံပြီး အခုလိုပြောပါတယ်။ “၂၀၁၄ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာသန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံမှာ သက်ကြီးဦးရေနှင့် အမျိုးသမီးဦးရေက ပိုမိုများပြားနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် COVID-19 နှင့်ပတ်သက်ပြီး ကာကွယ်၊ တုံ့ပြန်ဆောင်ရွက်ရာမှာ သူတို့တွေအပေါ်သက်ရောက်မှုကို အထူးအလေးထားပြီး ဆောင်ရွက်သွားဖို့လိုပါတယ်။” COVID-19 has a great impact on women and elder population. “Since Myanmar has larger population of elder people and women according to 2014 Myanmar Population and Housing Census, we need to strengthen the COVID-19 response and prevention more attentively.” – Dr. Khaing Khaing Soe, Department of Population, Ministry of Labour, Immigration and Population. #WPD2020 Department of Population {{!}} UNFPA Myanmar |url=https://www.facebook.com/reel/756342591780855/ |access-date=2026-06-04 |language=my}}</ref> == ဝန်ထမ်းဘဝ == ဒေါက်တာခိုင်ခိုင်စိုးသည် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာနတွင် လုပ်ငန်းခွင်သက်တမ်းတစ်လျှောက် တောက်လျှောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး၊ သမ္မတဦးသိန်းစိန် လက်ထက်မှစ၍ အဆိုပါဦးစီးဌာန၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အပြင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် အထွေထွေလူဦးရေနှင့် အိမ်အကြောင်းအရာ သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူမှုလုပ်ငန်းစဉ်တွင်လည်း ဦးစီးဌာန၏ အရေးပါသောကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၅l ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် စတင်အစမ်းခန့် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး၊ ၂၀၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ ရာထူးအဆင့်ကို အတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။<ref>{{Cite web |title=ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ပြောင်းရွှေ့ခန့်ထားခြင်း၊ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူးများ အတည်ပြုခန့်ထားခြင်းနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းအကြီးအမှူး ခန့်ထားခြင်း |url=http://moi.gov.mm/index.php/news/80627 |access-date=2026-06-04 |website=moi.gov.mm |language=en}}</ref> == ဒုတိယဝန်ကြီးဘဝ == ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရ က ၎င်းအား လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခဲ့ရာ အစိုးရအဖွဲ့၏ ဒုတိယဝန်ကြီး ၄၆ ဦးအနက် အမျိုးသမီးဒုတိယဝန်ကြီး ၄ ဦးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။လက်ရှိတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန်ကို [[လင်းဇော်ထွန်း|ဦးလင်းဇော်ထွန်း]]နှင့်အတူ တွဲဖက်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ <ref>{{Cite web |title=ဒုတိယဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း |url=http://www.moi.gov.mm/announcements/81614 |access-date=2026-06-04 |website=www.moi.gov.mm |language=en}}</ref> ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးမင်းအောင်လှိုင်၏ အိန္ဒိယနိုင်ငံခရီးစဉ်အပြီး နေပြည်တော် တပ်မတော်လေဆိပ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိချိန်၌ သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူအဖြစ် ခရီးစဉ်အခြေအနေများကို သတင်းမီဒီယာများသို့ ထွက်ပေါ်ရှင်းလင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ယခင်အစိုးရသက်တမ်းများတွင် သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူများအဖြစ် သမ္မတဦးသိန်းစိန်လက်ထက်တွင် [[ရဲထွဋ် (ပြန်ကြားရေး)|ဦးရဲထွဋ်]]၊ သမ္မတဦးဝင်းမြင့်လက်ထက်တွင် [[ဇော်ဌေး|ဦးဇော်ဌေး]] နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် တပ်မတော် တို့၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် [[ဇော်မင်းထွန်း]] အစရှိသည့် အမျိုးသားများကသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။<ref>{{Cite web |date=2026-06-04 |title=၂၀၂၆ ဇွန် ၄ ရက် ဘီဘီစီသတင်းများတိုက်ရိုက်တင်ဆက်မှု - မြန်မာမှာရှိနေတဲ့တရုတ်လွှမ်းမိုးမှုကြီးမားနေတယ်လို့ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးပြော |url=https://www.bbc.com/burmese/live/c5yx1zj4j91t |access-date=2026-06-04 |website=BBC News မြန်မာ |language=my}}</ref> == ကိုးကား == {{reflist}} {{lifetime|၁၉၇၀| }} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသမီး နိုင်ငံရေးသမားများ]] [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ]] [[ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ]] 2iikmffp7si5sbmfpmr1ehpbygu1y7g 0 287489 1037341 1036445 2026-06-11T04:44:35Z InternetArchiveBot 61272 ရင်းမြစ် 0 ခုကို ကယ်ဆယ်ပြီး 1 ခုကို လင့်ခ်သေအဖြစ် စာတွဲပြီးပါပြီ) #IABot (v2.0.9.5 1037341 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{Distinguish|Sylvie Guillaume}}<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles>{{Infobox person|honorific_suffix={{post-nominals|country=GBR|size="100%"|CBEh}}<!-- HONORARY ONLY -->|name=Sylvie Guillem|image=Sylvie Guillem & Russell Maliphan.jpg|caption=Guillem and [[Russell Maliphant]] in 2010 at the [[Bolshoi Theatre]]|birth_name=Sylvie Guillem|birth_date={{birth date and age|1965|2|23|df=yes}}|birth_place=Paris, France|occupation=[[Ballet dancer]]|years_active=1984–2015}}'''Sylvie Guillem''' {{Post-nominals|CBEh}} ({{IPA|fr|silvi gilɛm|lang}}{{IPA|fr|silvi gilɛm|lang}}{{IPA|fr|silvi gilɛm|lang}}; born 23 February 1965) is a French ballet dancer. Guillem was the top-ranking female dancer with the Paris Opera Ballet from 1984 to 1989, before becoming a principal guest artist with the Royal Ballet in [[လန်ဒန်မြို့|London]]. She has performed contemporary dance as an Associate Artist of London's Sadler's Wells Theatre. Her most notable performances have included those in ''Giselle'' and in Rudolf Nureyev's stagings of ''Swan Lake'' and ''Don Quixote''. In November 2014, she announced her retirement from the stage in 2015.<ref>{{Cite web |date=4 November 2014 |title=Sylvie Guillem retires from dance after 39 years |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/dance/11207604/Sylvie-Guillem-retires-from-dance-after-39-years.html |access-date=24 October 2016 |publisher=telegraph.co.uk}}</ref> == အတ္ထုပ္ပတ္တိ == === ဘ 0 အစပိုင်း === Guillem ကို ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် [[ပါရီမြို့|ပါရီ]] မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး အလုပ်သမားလူတန်းစားမိသားစုတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က သူမသည် ကျွမ်းဘားဆရာမဖြစ်သော သူမ၏မိခင်၏ သင်ကြားမှုအောက်တွင် ကျွမ်းဘားအားကစားကို လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ <ref name="EB">{{Cite book |year=2003 |title=Encyclopædia Britannica Year in Review 2002 |publisher=Encyclopædia Britannica |isbn=0-85229-957-5 |pages=75–76}}</ref> သူမ၏ဖခင်သည် ကားပြင်ဆရာဖြစ်သည်။ <ref name="answer">{{Cite web |date=22 February 2015 |title=Sylvie Guillem: 'You dance, and there is always an answer' |url=https://www.theguardian.com/stage/2015/feb/22/sylvie-guillem-interview-dance-nureyev |website=[[TheGuardian.com]]}}</ref> <ref>{{Cite web |date=26 May 2015 |title=Ballet icon Sylvie Guillem retirement interview: 'I knew for a long time that I had to stop' |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/theatre/dance/11608337/Ballet-icon-Sylvie-Guillem-retirement-interview-I-knew-for-a-long-time-that-I-had-to-stop.html}}</ref> ၁၉၇၇ ခုနှစ် အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် သူမသည် ပါရီအော်ပရာ ဘဲလေးအကကျောင်းတွင် လေ့ကျင့်မှုစတင်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်က ကျောင်း၏ ဒါရိုက်တာ Claude Bessy သည် သူမ၏ ထူးခြားသော စွမ်းရည်များနှင့် အလားအလာကို ချက်ချင်းသတိပြုမိခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ကုမ္ပဏီ၏ corps de ballet တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ <ref name="EB"/> အစပိုင်းတွင် သူမသည် အကကို မုန်းတီးပြီး ကျွမ်းဘားကို ပိုနှစ်သက်ခဲ့သော်လည်း သင်တန်းကာလကုန်ပွဲတွင် ပါဝင်ပြီးနောက် သူမသည် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုကို နှစ်သက်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့ပြီး “စင်မြင့်ပေါ်တွင် ခြေတစ်ဖက်။ ကုလားကာဖွင့်။ ဒါပဲ…” ဟု ပြောခဲ့သည် <ref name="answer"/> === အလုပ်အကိုင် === ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် Guillem သည် Varna အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘဲလေးအကပြိုင်ပွဲတွင် ဂျူနီယာဌာနခွဲ၌ Varna လူငယ်အဖွဲ့အစည်း၏ အထူးဆုကို ရရှိခဲ့ပြီး၊ <ref>{{Cite web |date=18 April 2018 |title=International Ballet Competition, Varna 1983 |url=https://varna-ibc.org/history/eleventh-international-ballet-competition-varna-1983/}}</ref> နောက်ပိုင်းတွင် Rudolf Nureyev ၏ ''Don Quixote'' ပြဇာတ်တွင် Queen of the Dryads အဖြစ် ကပြခဲ့ပြီး သူမ၏ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော် သရုပ်ဆောင်မှုကို ရရှိခဲ့သည်။ <ref name="EB"/> ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် Nureyev ၏ ''Swan Lake'' ပြဇာတ်တွင် ဖျော်ဖြေပြီးနောက် သူမသည် Paris Opera Ballet ၏ အငယ်ဆုံး étoile ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီ၏ ထိပ်တန်း အမျိုးသမီး အကသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="EB" /> ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် သူမအကြိုက်ဆုံး လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ်ဦးဖြစ်သည့် Laurent Hilaire နှင့်အတူ William Forsythe ၏ ခေတ်ပြိုင်ဘဲလေး ''In the Middle, Somewhat Elevated'' တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |last=Crompton |first=Sarah |date=2015-03-07 |title=Elevated visions: how William Forsythe changed the face of dance |url=http://www.theguardian.com/stage/2015/mar/07/in-the-middle-somewhat-elevated-william-forsythe-dance |access-date=2021-07-12 |website=the Guardian |language=en}}</ref> In 1988, she was given the title role in a production of ''Giselle'' staged by the Royal Ballet to celebrate Nureyev's 50th birthday. Her performance was a success, and in the following year she left Paris for London, to become a freelance performer and one of the Royal Ballet's principal guest artists.<ref name="EB"/> Her fierce, independent spirit led Royal Ballet director Anthony Dowell to dub her "Mademoiselle Non", after Nureyev's "Monsieur Non".<ref name="FP">{{Cite web |last=Brown |first=Ismene |title=Smoking! |url=http://www.thefirstpost.co.uk/795,arts,,3 |access-date=31 July 2008 |website=The First Post }}{{Dead link|date=June 2026 }}</ref><ref>{{Cite web |date=13 November 2014 |title=Sylvie Guillem interview: 'A lot of people hate me. Bon. You can't please everybody' |url=https://www.spectator.co.uk/article/sylvie-guillem-interview-a-lot-of-people-hate-me-bon-you-can-t-please-everybody/}}</ref> She was also criticized as "too uncompromising" by Clemente Crisp of the Financial Times and labeled "the Icy Divine" by Vittoria Ottolenghi.<ref>{{Cite web |last=Mcauley |first=Alasdair |title=The inconsistencies of the dance critic Clement Crisp |url=https://www.alastairmacaulay.com/all-essays/the-inconsistencies-of-the-dance-critic-clement-crisp}}</ref> Guillem said about her style of dance: “I think my style of acting is different because I try to take away all this superfluous gesture that doesn’t mean anything to me. When I don’t feel something on stage, I prefer not do it than something that is not comfortable. … That’s why for a long time people would say, ‘She’s too cold. She doesn’t show any feeling.’ They said that because they didn’t see what they used to see."<ref>{{Cite web |date=30 December 2015 |title=Sylvie's last dance: A tribute to Guillem, the artist and her career |url=https://www.gramilano.com/2015/12/sylvie-guillem-last-dance-tribute-to-the-artist-and-her-career/ |publisher=Gramilano}}</ref> ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် Guillem သည် နိုင်ငံတကာဆုများစွာရရှိခဲ့သော ''Evidentia'' အမည်ရှိ အကရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် သူမသည် ဖင်လန်အမျိုးသားဘဲလေးအက အတွက် သူမ၏ကိုယ်ပိုင် ''Giselle'' ဗားရှင်းကို ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် [[မီလန်မြို့|မီလန်]] မြို့ရှိ La Scala Ballet အတွက် ဘဲလေးအကကို ပြန်လည်တင်ဆက်ခဲ့သည်။ <ref name="EB"/> ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် သူမသည် ကမ္ဘာ့အကောင်းဆုံး ဘဲလေးအကသမားအတွက် Nijinsky ဆု၏ ပထမဆုံးဆုရှင် ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း သူမ၏ လက်ခံရယူခြင်း မိန့်ခွန်းတွင် ထိုသို့သောဆုများ၏ "စူပါမားကတ်ယဉ်ကျေးမှု" ကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် သူမသည် ''French Vogue'' အတွက် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးမှုတွင် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ အဝတ်ဗလာနှင့် မိတ်ကပ်မပါဘဲ ပေါ်လာခဲ့သည်။ <ref name="Telegraph">{{Cite news |last=Brown |first=Ismene |title=Sylvie's wake-up call |url=https://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2002/03/30/btisme30.xml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20020616073618/http://www.telegraph.co.uk/arts/main.jhtml?xml=/arts/2002/03/30/btisme30.xml |archive-date=16 June 2002 |access-date=24 October 2016 |work=The Telegraph |location=London, UK}}</ref> ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် သူမသည် Nureyev ဂုဏ်ပြုအစီအစဉ်၏ ဗဟိုအပိုင်းကို ညွှန်ကြားခဲ့သော်လည်း၊ အကသမားများကို Nureyev ၏ ဧရာမပရိုဂျက်တာနောက်ခံရှေ့တွင် ဖျော်ဖြေစေသည့်အတွက် ဝေဖန်ခံခဲ့ရပြီး ပရိသတ်က အာရုံပျံ့လွင့်စေသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ <ref name="Ballet.co">{{Cite web |title=Royal Ballet Guest Principals |url=http://www.ballet.co.uk/links/dancers_rb_guest_principals.htm#sylvie_guillem |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090603110049/http://www.ballet.co.uk/links/dancers_rb_guest_principals.htm#sylvie_guillem |archive-date=3 June 2009 |access-date=31 July 2008 |publisher=Ballet.co |df=dmy-all}}</ref> ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် သူမသည် လန်ဒန်ရှိ Sadler's Wells ပြဇာတ်ရုံ ၏ တွဲဖက်အနုပညာရှင်အဖြစ် Akram Khan ကဲ့သို့သော ဖျော်ဖြေသူများနှင့်အတူ ဘဲလေးအကမှ ခေတ်ပြိုင်အက သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite web |title=Sacred Monsters |url=https://www.akramkhancompany.net/productions/sacred-monsters-2006/ |access-date=3 August 2025 |website=Akram Khan Company |publisher=Akram Khan Company}}</ref> ၂၀၁၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် Guillem သည် Khan၊ Russell Maliphant ၊ Mats Ek နှင့် Forsythe တို့၏ လက်ရာများ ပါဝင်သည့် ''Life in Progress'' အမည်ရှိ နိုင်ငံတကာ နှုတ်ဆက်ခရီးစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=29 May 2015 |title=Sylvie Guillem to Give Farewell Performance in LIFE IN PROGRESS |url=http://www.broadwayworld.com/bwwdance/article/Sylvie-Guillem-to-Give-Farewell-Performance-in-LIFE-IN-PROGRESS-1114-20150529 |access-date=12 February 2016 |work=Broadway World}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Miller |first=Nick |date=14 August 2015 |title=Sylvie Guillem: Life in Progress - the greatest dancer of our time calls it quits |url=http://www.smh.com.au/entertainment/dance/sylvie-guillem-life-in-progress--the-greatest-dancer-of-our-time-calls-it-quits-20150810-givh00.html |access-date=12 February 2016 |work=Sydney Morning Herald}}</ref> ခရီးစဉ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့ပြီး <ref>{{Cite news |last=Kosaka |first=Kris |date=24 November 2015 |title=Guillem bids adieu to her life of dance |url=http://www.japantimes.co.jp/culture/2015/11/24/stage/guillem-bids-adieu-life-dance/#.Vr0ovq3HR8F |access-date=12 February 2016 |work=Japan Times}}</ref> <ref>{{Cite news |last=Smart |first=Richard |date=30 December 2015 |title=Ballerina Sylvie Guillem bows out with Boléro in Japan |url=https://www.theguardian.com/stage/2015/dec/30/ballerina-sylvie-guillem-bows-out-bolero-japan |access-date=12 February 2016 |work=The Guardian}}</ref> ပြီးနောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ရုပ်မြင်သံကြား ၌ သူမ၏နောက်ဆုံးဖျော်ဖြေမှုကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး နာရီသည် ဒေသစံတော်ချိန် သန်းခေါင်ယံသို့ ရေတွက်ချိန်တွင် Maurice Béjart ၏ ''Boléro ကို'' ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဖျော်ဖြေမှုသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ ဒေသစံတော်ချိန် သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ <ref>{{Cite news |date=22 December 2015 |title=Goodbye to Sylvie Guillem |url=http://www3.nhk.or.jp/nhkworld/english/news/culturesports/20151223.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160215232115/http://www3.nhk.or.jp/nhkworld/english/news/culturesports/20151223.html |archive-date=15 February 2016 |access-date=12 February 2016 |work=NHK World |df=dmy-all}}</ref> ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် Guillem သည် အနားယူပြီးနောက် Daniil Simkin နှင့် စကားပြောဆိုမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် သူမ၏ဘဝနှင့် အနုပညာအကြောင်း ပြောဆိုရန် ပထမဆုံးအကြိမ် အင်တာဗျူးတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ <ref name="Craine">{{Cite news |last=Craine |first=Debra |title=Sylvie Guillem on her life in ballet |url=https://www.thetimes.com/travel/destinations/europe-travel/france/paris/sylvie-guillem-on-her-life-in-ballet-vvl2g0q9m6p |access-date=2022-06-12 |work=[[The Times]] |language=en |issn=0140-0460}}</ref> === ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဘဝ === သူမသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ Sea Shepherd ကို ထောက်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် သက်သတ်လွတ်စားသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ <ref name="Craine"/> ၂၀၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ သူမသည် အီတလီနိုင်ငံ၊ Lazio ဒေသရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်ရှိ ဧက ခုနစ်ဧကရှိသော Villa Guillem တွင် နေထိုင်သည်။ <ref name="olive">{{Cite web |title=Inside the Italian Hillside Home of Sylvie Guilllem |url=https://nuvomagazine.com/magazine/summer-2018/villa-guillem?srsltid=AfmBOopxrFdQqDlhSsDtR-MMmXpyd1058YHWvgQPk1LEBYIVPsUNFtb6 |website=Nuovo Magazine}}</ref> နေအိမ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသော အီတလီလယ်ယာအိမ်နှစ်လုံး၊ အနုပညာစတူဒီယိုနှစ်ခုနှင့် ဧက နှစ်ဧကရှိသော သံလွင်ခြံများနှင့် သစ်သီးခြံများ ပါဝင်သည်။ <ref name="olive" /> == တေးဂီတအဖွဲ့ == Guillem ရဲ့ တေးဂီတစာရင်းမှာ ''Giselle'' (Giselle), ''Swan Lake'' (Odette/Odile), ''Don Quixote'' (Kitri), ''In The Middle, Somewhat Elevated'', ''Romeo and Juliet'' (Juliet), ''The Sleeping Beauty'' (Aurora), ''Boléro'', ''Cinderella'', ''Notre-Dame de Paris'', ''Raymonda'', ''La Bayadère'' (Nikiya and Gamzatti), ''Fall River Legend'', ''Prince of the Pagodas'' (Princess Rose), ''Hermann Schmermann'', ''Le Martyre de Saint-Sébastien'', နှင့် ''Sacred Monsters'' (Akram Khan နှင့်အတူ) တို့ ပါဝင်ပါတယ်။ <ref>{{Cite web |date=2014-11-26 |title=Sacred Monsters review – poignant swansong for Guillem and Khan's duet |url=http://www.theguardian.com/stage/2014/nov/26/sacred-monsters-sylvie-guillem-akram-khan-sadlers-wells-review |access-date=2022-06-12 |website=the Guardian |language=en}}</ref> == ဆုများ == Guillem သည် သူမ၏ အနုပညာသက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဆုတံဆိပ်များစွာ ရရှိခဲ့သည်။ * ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဗာနာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘဲလေးအကပြိုင်ပွဲတွင် ဗာနာလူငယ်အဖွဲ့အစည်း၏ အထူးဆု * ၁၉၈၄ ခုနှစ် ''Prix du Cercle Carpeaux'' ( [[ပါရီမြို့|ပဲရစ်]] ) * ၁၉၈၈ ခုနှစ် [[Andersen Prize|Andersen ဆု]] ( [[ကိုပင်ဟေဂင်မြို့|ကိုပင်ဟေဂင်]] )၊ ''Grand Prix National de Danse'' ( [[ပါရီမြို့|ပဲရစ်]] )၊ ''Arts et Lettres'' ''('' [[ပါရီမြို့|ပဲရစ်]] )၊ * ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဂရင်းပရီ ပါ ဗလိုဗာ * ၁၉၉၃ ခုနှစ် : ''[[Médaille de Vermeil de la Ville de Paris]]'' * ၁၉၉၄ ခုနှစ် Prix Benois de la Danse * ၁၉၉၄ ခုနှစ် : ''Légion d'honneur'' ၏ ''Chevalier'' * ၁၉၉၉ ခုနှစ် - ''Ordre National du Mérite'' မှ ''အရာရှိ'' * ၂၀၀၀ ခုနှစ် : ''Hospitaliers de Pomerol'' ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် ''Gente Dame'' * ၂၀၀၁ ခုနှစ် : ''[[Prix Nijinski]]'' * ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ ၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် တပ်မှူး <ref name="Official">{{Cite web |title=Sylvie Guillem Biography |url=http://sylvieguillem.com/sylvie/biography |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080820031654/http://www.sylvieguillem.com/sylvie/biography |archive-date=20 August 2008 |access-date=31 July 2008 |publisher=Official website of Sylvie Guillem |df=dmy-all}}</ref> * ၂၀၀၉ ခုနှစ် : ''Légion d'honneur'' ၏ ''အရာရှိ'' * ၂၀၁၂ ခုနှစ် [[ဗင်းနစ်မြို့]] Biennale Danza မှ ''တစ်သက်တာအောင်မြင်မှုအတွက် ရွှေခြင်္သေ့ဆု'' <ref> [http://www.labiennale.org/en/dance/news/12-05.html ''Sylvie Guillem Golden Lion for Lifetime Achievement''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120528190437/http://www.labiennale.org/en/dance/news/12-05.html|date=28 May 2012}}, labiennale.org; accessed 24 October 2016.</ref> * ၂၀၁၅ ခုနှစ် ''ပရီယမ် အင်ပီးရီးရယ်လီ'' ၊ တိုကျို * ၂၀၁၅ ခုနှစ် ''လန်ဒန်ပြဇာတ်ရုံအသင်း အထူးဆု'' * ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဝေဖန်ရေးဆရာများစက်ဝိုင်း အမျိုးသားအကဆု- ထူးချွန်အောင်မြင်မှုများအတွက် ''De Valois ဆု'' == ကိုးကားချက်များ == <templatestyles src="Reflist/styles.css" />{{Reflist}} == ပြင်ပလင့်ခ်များ == {{OlivierAward SpecialAward}} {| class="wikitable mw-collapsible" ! colspan="2" |Society of London Theatre Special Award |- | colspan="2" | * Laurence Olivier (1979) * Ralph Richardson (1980) * Charles Wintour (1982) * Joan Littlewood (1983) * John Gielgud (1985) * Alec Guinness (1988) * Peggy Ashcroft (1991) * Ninette de Valois (1992) * Kenneth MacMillan (1993) * Sam Wanamaker (1994) * Harold Pinter (1996) * Margaret Harris (1997) * Ed Mirvish / David Mirvish (1998) * Peter Hall (1999) * Rupert Rhymes (2002) * Sam Mendes (2003) * Judi Dench (2004) * Alan Bennett (2005) * Ian McKellen (2006) * John Tomlinson (2007) * Andrew Lloyd Webber (2008) * Alan Ayckbourn (2009) * Maggie Smith (2010) * Stephen Sondheim (2011) * Monica Mason / Tim Rice (2012) * Michael Frayn / Gillian Lynne (2013) * Nicholas Hytner & Nick Starr / Michael White (2014) * Sylvie Guillem / Kevin Spacey (2015) * Kenneth Branagh (2017) * David Lan (2018) * Matthew Bourne (2019) * Don Black / Jo Hawes / Thelma Holt / Stephen Jameson / Ian McKellen / Sarah Preece / Peter Roberts (2020) * <s>(2021 Covid-19)</s> * Lisa Burger / Bob King / Gloria Louis / Susie Sainsbury / Sylvia Young (2022) * Derek Jacobi / Arlene Phillips (2023) * Sylvia Addison / Vereen Irving / Robert Israel / Richard Walton / Susan Whiddington (2025) * Rupert Bielby / Rufus Norris / Bryan Raven / Sue Uings (2025) * Elaine Paige / Betty Laine / Linda Tolhurst / David Wood (2026) |} {{Authority control}} [[ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ]] [[ကဏ္ဍ:၁၉၆၅ မွေးဖွားသူများ]] [[ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ]] hgt325h4kwss8odwbvezhcywhfchozj 100 287698 1037270 1037233 2026-06-10T15:07:38Z Salai Rungtoi 22844 1037270 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=10|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[အညာ စစ်မြေပြင်]] ****ကျေးရွာများအား အလှည့်ကျ စစ်ကြောင်းထိုးမှုများ ရှိခဲ့သော [[ပုဂံ|ပုဂံမြို့]]၏ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]ဘက်ခြမ်းရှိ [[မြစ်ခြေမြို့]] ရဲစခန်းအား ပခုက္ကူခရိုင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]]က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်|ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်]]၊ ကရင်ဒေသအတွင်း လည်ပတ်ခဲ့သော Tai Chang (တိုင်ချန်) အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းနှင့် ဆက်စပ်သူများ၏ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ ခန့်တန်ဖိုးရှိသည့် Cryptocurrency (ခရစ်တိုငွေကြေး) ပိုင်ဆိုင်မှုအား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း အမေရိကန် [[အက်ဖ်​ဘီအိုင်|ဖက်ဒရယ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဗျူရို]] (FBI) က ပြောကြားသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} 91mo5kge9q8evhse7y9y5z6mlesps7d 1037432 1037270 2026-06-11T09:36:44Z Salai Rungtoi 22844 1037432 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=10|content= <!-- All news items below this line --> '''လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများနှင့် တိုက်ခိုက်မှုများ''' *[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] **[[မြန်မာ့ပြည်တွင်းစစ် အချိန်မှတ်တမ်း (၂၀၂၁-လက်ရှိ)]] ***[[အညာ စစ်မြေပြင်]] ****ကျေးရွာများအား အလှည့်ကျ စစ်ကြောင်းထိုးမှုများ ရှိခဲ့သော [[ပုဂံ|ပုဂံမြို့]]၏ တစ်ဖက်ကမ်းရှိ [[မကွေးတိုင်းဒေသကြီး|မကွေး]]ဘက်ခြမ်းရှိ [[မြစ်ခြေမြို့]] ရဲစခန်းအား ပခုက္ကူခရိုင် [[ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်|ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်]]က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] '''ဥပဒေနှင့် ရာဇဝတ်မှု''' *[[လိမ်လည်မှု ဂိုဏ်းစခန်း]] **[[မြန်မာနိုင်ငံရှိ အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှု လုပ်ငန်းများ]] ***[[ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်|ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်]]၊ ကရင်ဒေသအတွင်း လည်ပတ်ခဲ့သော Tai Chang (တိုင်ချန်) အွန်လိုင်းငွေလိမ်ဂိုဏ်းနှင့် ဆက်စပ်သူများ၏ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ ခန့်တန်ဖိုးရှိသည့် Cryptocurrency (ခရစ်တိုငွေကြေး) ပိုင်ဆိုင်မှုအား သိမ်းဆည်းရမိခဲ့ကြောင်း အမေရိကန် [[အက်ဖ်​ဘီအိုင်|ဖက်ဒရယ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဗျူရို]] (FBI) က ပြောကြားသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] *[[လှိုင်သာယာမြို့နယ်|လှိုင်သာယာအရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်]]၊ နဝဒေးဥယျာဉ်အိမ်ရာအတွင်း၌ တွေ့ရှိရသော အမျိုးသမီးအား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် တရုတ်နိုင်ငံသားတစ်ဦးသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဆီဒိုးနားဟိုတယ်မှ ခုန်ချကာ အဆုံးစီရင်သွားခဲ့သည်။ [https://burmese.dvb.no/post/634149 (Mizzima)] *[[ရန်ကုန်မြို့]]၌ အမေရိကန်သံတမန်တစ်ဦး သေဆုံးမှုဖြစ်စဉ်နှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းအမျိုးသမီးတစ်ဦးအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားသည်။ [https://www.bbc.com/burmese/live/czx5r48ynzgt (BBC)] <!-- All news items above this line -->}} cd72ce5pu8m718lx96rmpd2xhwc78e0 3 287720 1037255 2026-06-10T12:17:15Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037255 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34158-53 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၇၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) p8e7g6t1vziy69iwaq810vktd71w3m7 3 287721 1037256 2026-06-10T12:17:25Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037256 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34106-00 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၂:၁၇၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) emq35tl9v7jhkrqfzayzrm9z6j8k66m 3 287722 1037261 2026-06-10T13:17:35Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037261 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-28818-57 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၇၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 7c2rufdp3uyscjhafcsqswabgvqzvjs 3 287723 1037262 2026-06-10T13:17:45Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037262 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် K YuriAhy ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၃:၁၇၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2c5vfj9h2ui00houy2oivnz3d5lldee 3 287724 1037263 2026-06-10T14:17:56Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037263 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် KarlDaBuddies ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၇၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) an834uo4e7gdtin6miydfpgzya2dejp 3 287725 1037264 2026-06-10T14:18:06Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037264 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zinko225 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 68ece63mblu55bmhs4hy77e2utt4mpk 3 287726 1037265 2026-06-10T14:18:16Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037265 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Curlymari68 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 93c29paxbhzvmvd5exjzt9f54wl3hds 3 287727 1037266 2026-06-10T14:18:26Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037266 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Goretti Kim ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ooe0yldf2r0c851j9zoutgddzsy90e0 3 287728 1037267 2026-06-10T14:18:36Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037267 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34200-77 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၄:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 2sjuqtsmaxldd06ifz0ru8x0ohplyek 3 287729 1037272 2026-06-10T15:18:47Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037272 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34233-97 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) kie2p48ft5xsp1v5onxnktdulpli6od 3 287730 1037273 2026-06-10T15:18:57Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037273 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kyaw W T ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၈၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) cg2rws7g2skklp32j09brr0rf9hgp6e 3 287731 1037274 2026-06-10T15:19:07Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037274 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Mich7774777 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၅:၁၉၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) fypy2wl1qrsc4lfx7cxtezje71bgmis 0 287732 1037275 2026-06-10T16:46:43Z Thantthihathu0 83371 "[[:en:Special:Redirect/revision/1352334707|The Backrooms]]" စာမျက်နှာကို ဘာသာပြန်ရင်း ဖန်တီးခဲ့သည် 1037275 wikitext text/x-wiki    '''နောက်ခန်းများ'''သည် ၂၀၁၉ 4chan သရတ် မှ မူလအစပြုသော စိတ်ကူးယဉ်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ စပ်ကြားပိုင်း နေရာ အနုရသ၏ အထင်ရှားဆုံး ဥပမာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့်နောက်ခန်းများကို ဗလာအခန်းများ၏ မယုံနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသော [[အပြိုင် စကြဝဠာ|ပြင်ပ]] ကျယ်ပြန့်မှုတစ်ခု အဖြစ် သရုပ်ဖော်ကာ လောကအပြင်ထွက်ခြင်း (လျှိုးဝင်ခြင်း)ဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် နောက်ခန်းများ ၏ အယူအဆကို တိုးချဲ့လာကြပြီး နောက်ခန်းများ၏ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ထားသော အလွှာများဖြစ်သော "အထပ်များ"နှင့် ထိုနေရာတွင် ကျက်စားသော ရန်လိုသည့် သတ္တဝါများဖြစ်သော "အကောင်" ကဲ့သို့သော အယူအဆများကို မိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန် YouTuber Kane Parsons သည် <nowiki><i id="mwIA">Backrooms</i></nowiki> ဇာတ်လမ်းတိုများ၏ ပထမဆုံးအပိုင်းကို [[ယူကျူ့ဘ်|YouTube]] တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို ခေတ်စားသည့် ဗီဒီယိုများသည် နောက်ခန်းများ အကြောင်းအရာ၌ တိုးပွားလာစေပြီး ယင်းအယူအဆကို ခေတ်ရေစီးကြောင်းထဲသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ Parsons သည် A24 မှ ထုတ်လုပ်သော ၎င်း၏စီးရီးကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည် ရိုက်ကူးထားသည်။ == သမိုင်း == === မူရင်း ခရီပီပါစတာ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း၊ ဖလိုရိုဆင့်မီးများရောင်များနှင့် အဝါဖျော့ဖျော့အပိုင်းအခြားနံရံများ ပါရှိသော ကော်ဇောခင်းထားသော အခန်းကြီးတစ်ခန်း၏ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံသည် မက်ဆေ့ချ်ဘုတ်အမျိုးမျိုးတွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အမည်မဖော်လိုသူတစ်ဦးက ခေါင်းစဉ် တစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။&nbsp;/x/ 4chan ရဲ့ မှော် ဆန်တဲ့ ဘုတ်အဖွဲ့မှာ အသုံးပြုသူတွေကို ဓာတ်ပုံနဲ့အတူ "ဘယ်လိုကြီးမှန်းမသိခံစားရစေသည့် ကသိကအောက်နိုင်သော ပုံတွေကို တင်ဖို့ ' တောင်းဆိုထားပါတယ်။ <ref name="Original">{{Cite web |date=12 May 2019 |title=unsettling images |url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201004253/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/#22661164 |archive-date=February 1, 2022 |access-date=31 January 2022 |publisher=[[4chan]] |via=4plebs}}</ref> <ref name="Lloyd-2022">{{Cite web |last=Lloyd |first=Andrew |date=March 29, 2022 |title=The Backrooms: How a Creepy Office Photo Became an Internet Bogeyman |url=https://www.vice.com/en/article/is-the-backrooms-real/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130030756/https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real |archive-date=November 30, 2022 |access-date=November 30, 2022 |website=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> <ref name="Dobuski-2022">{{Cite web |last=Dobuski |first=Michael |date=November 6, 2022 |title=The Backrooms: Horror storytelling goes online |url=https://abcnews.go.com/US/backrooms-horror-storytelling-online/story?id=92623707 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108110834/https://abcnews.go.com/US/backrooms-horror-storytelling-online/story?id=92623707 |archive-date=November 8, 2022 |access-date=November 30, 2022 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> နောက်ထပ်အသုံးပြုသူတစ်ဦးက ဤပို့စ်ကို ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့ပြီး ပုံကို ၎င်း၏အမည်ပေးကာ နောက်ခန်းများ၏ ပထမဆုံးဖော်ပြချက်ကို ပေးထားသည်မှာ-  {{Blockquote|quote=သင်က သတိမထားဘဲ လွဲချော်နေသောနေရာများမှာ လောကအပြင်ကို လျှိုးဝင်သွားပါက စိုထိုင်းထိုင်း ကော်ဇောဟောင်းဟောင်နံ့၊ ရူးသွပ်စရာကောင်းသည့် တစ်ကြောင်းထဲဖြစ်သော အဝါရောင်၊ ဓာတ်မီးချောင်းတို့၏ အတောမသတ်နိုင်သော တကျည်ကျည်တဝီဝီအစွမ်းကုန်မြည်သည့် နောက်ခံအသံဗလံ၊ပြီးတော့ ပိတ်မိသွားနိုင်သော ခန့်မှန်းခြေ ကုဋေခြောက်ဆယ် စတုရန်းမိုင်ရှိ ကျပန်းပိုင်းဖြတ်ထားသည့် အခန်းလွတ်များဖြစ်သော နောက်ခန်းတွေထဲကို သင်ဝင်ရောက်သွားပါမယ်။ အနီးအနာတစ်ဝိုက်မှာ တစ်စုံတစ်ခုက လှည့်လည်သွားလာနေတာကို သင်ကြားလျှင် သင့်ကို ဘုရားသခင်မှ ကယ်ပါစေ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းက သင့်ကိုကြားတာ သိပ်ကို သေချာလို့ပါပဲ။|author=အမည်မသိ၊ ဖိုးချန် (မေ ၁၃ ၊၂၀၁၉)<ref name="Original" />}}  [[ကဏ္ဍ:ခရီပီပါစတာများ]] bprqe1h7v0ll6x92awr2r8nq46vpc14 1037276 1037275 2026-06-10T16:47:10Z Quinlan83 93319 Fix 1037276 wikitext text/x-wiki '''နောက်ခန်းများ'''သည် ၂၀၁၉ 4chan သရတ် မှ မူလအစပြုသော စိတ်ကူးယဉ်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ စပ်ကြားပိုင်း နေရာ အနုရသ၏ အထင်ရှားဆုံး ဥပမာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့်နောက်ခန်းများကို ဗလာအခန်းများ၏ မယုံနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသော [[အပြိုင် စကြဝဠာ|ပြင်ပ]] ကျယ်ပြန့်မှုတစ်ခု အဖြစ် သရုပ်ဖော်ကာ လောကအပြင်ထွက်ခြင်း (လျှိုးဝင်ခြင်း)ဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ အင်တာနက်အသုံးပြုသူများသည် နောက်ခန်းများ ၏ အယူအဆကို တိုးချဲ့လာကြပြီး နောက်ခန်းများ၏ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်ထားသော အလွှာများဖြစ်သော "အထပ်များ"နှင့် ထိုနေရာတွင် ကျက်စားသော ရန်လိုသည့် သတ္တဝါများဖြစ်သော "အကောင်" ကဲ့သို့သော အယူအဆများကို မိတ်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန် YouTuber Kane Parsons သည် <nowiki><i id="mwIA">Backrooms</i></nowiki> ဇာတ်လမ်းတိုများ၏ ပထမဆုံးအပိုင်းကို [[ယူကျူ့ဘ်|YouTube]] တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို ခေတ်စားသည့် ဗီဒီယိုများသည် နောက်ခန်းများ အကြောင်းအရာ၌ တိုးပွားလာစေပြီး ယင်းအယူအဆကို ခေတ်ရေစီးကြောင်းထဲသို့ ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ Parsons သည် A24 မှ ထုတ်လုပ်သော ၎င်း၏စီးရီးကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြန်လည် ရိုက်ကူးထားသည်။ == သမိုင်း == === မူရင်း ခရီပီပါစတာ === ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွင်း၊ ဖလိုရိုဆင့်မီးများရောင်များနှင့် အဝါဖျော့ဖျော့အပိုင်းအခြားနံရံများ ပါရှိသော ကော်ဇောခင်းထားသော အခန်းကြီးတစ်ခန်း၏ ဓာတ်ပုံတစ်ပုံသည် မက်ဆေ့ချ်ဘုတ်အမျိုးမျိုးတွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အမည်မဖော်လိုသူတစ်ဦးက ခေါင်းစဉ် တစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။&nbsp;/x/ 4chan ရဲ့ မှော် ဆန်တဲ့ ဘုတ်အဖွဲ့မှာ အသုံးပြုသူတွေကို ဓာတ်ပုံနဲ့အတူ "ဘယ်လိုကြီးမှန်းမသိခံစားရစေသည့် ကသိကအောက်နိုင်သော ပုံတွေကို တင်ဖို့ ' တောင်းဆိုထားပါတယ်။ <ref name="Original">{{Cite web |date=12 May 2019 |title=unsettling images |url=https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201004253/https://archive.4plebs.org/x/thread/22661164/#22661164 |archive-date=February 1, 2022 |access-date=31 January 2022 |publisher=[[4chan]] |via=4plebs}}</ref> <ref name="Lloyd-2022">{{Cite web |last=Lloyd |first=Andrew |date=March 29, 2022 |title=The Backrooms: How a Creepy Office Photo Became an Internet Bogeyman |url=https://www.vice.com/en/article/is-the-backrooms-real/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221130030756/https://www.vice.com/en/article/5dga98/is-the-backrooms-real |archive-date=November 30, 2022 |access-date=November 30, 2022 |website=[[Vice (magazine)|Vice]]}}</ref> <ref name="Dobuski-2022">{{Cite web |last=Dobuski |first=Michael |date=November 6, 2022 |title=The Backrooms: Horror storytelling goes online |url=https://abcnews.go.com/US/backrooms-horror-storytelling-online/story?id=92623707 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20221108110834/https://abcnews.go.com/US/backrooms-horror-storytelling-online/story?id=92623707 |archive-date=November 8, 2022 |access-date=November 30, 2022 |website=[[ABC News (United States)|ABC News]]}}</ref> နောက်ထပ်အသုံးပြုသူတစ်ဦးက ဤပို့စ်ကို ပြန်လည်ဖြေကြားခဲ့ပြီး ပုံကို ၎င်း၏အမည်ပေးကာ နောက်ခန်းများ၏ ပထမဆုံးဖော်ပြချက်ကို ပေးထားသည်မှာ-  {{Blockquote|quote=သင်က သတိမထားဘဲ လွဲချော်နေသောနေရာများမှာ လောကအပြင်ကို လျှိုးဝင်သွားပါက စိုထိုင်းထိုင်း ကော်ဇောဟောင်းဟောင်နံ့၊ ရူးသွပ်စရာကောင်းသည့် တစ်ကြောင်းထဲဖြစ်သော အဝါရောင်၊ ဓာတ်မီးချောင်းတို့၏ အတောမသတ်နိုင်သော တကျည်ကျည်တဝီဝီအစွမ်းကုန်မြည်သည့် နောက်ခံအသံဗလံ၊ပြီးတော့ ပိတ်မိသွားနိုင်သော ခန့်မှန်းခြေ ကုဋေခြောက်ဆယ် စတုရန်းမိုင်ရှိ ကျပန်းပိုင်းဖြတ်ထားသည့် အခန်းလွတ်များဖြစ်သော နောက်ခန်းတွေထဲကို သင်ဝင်ရောက်သွားပါမယ်။ အနီးအနာတစ်ဝိုက်မှာ တစ်စုံတစ်ခုက လှည့်လည်သွားလာနေတာကို သင်ကြားလျှင် သင့်ကို ဘုရားသခင်မှ ကယ်ပါစေ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းက သင့်ကိုကြားတာ သိပ်ကို သေချာလို့ပါပဲ။|author=အမည်မသိ၊ ဖိုးချန် (မေ ၁၃ ၊၂၀၁၉)<ref name="Original" />}}  [[ကဏ္ဍ:ခရီပီပါစတာများ]] cqa0xrja4bk2sq7xou32mun6t8xnuyc 3 287733 1037277 2026-06-10T17:19:28Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037277 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် HtunLinnAungsc ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၇:၁၉၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ani3hpsgl08768qfdq2v4e61f64ld3d 3 287734 1037278 2026-06-10T18:19:40Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037278 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Manilarosa ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၉၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) bf3eij5lgos4k9n4v7u2ldq2tfu35j9 3 287735 1037279 2026-06-10T18:19:50Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037279 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် နိုင်းဝေယံ ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၈:၁၉၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) b3je7knsbr7idtl14onusjhldmdokx3 3 287736 1037281 2026-06-10T19:20:01Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037281 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Raijin Arc ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၉:၂၀၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) r83sbmyfky4lkqmfs0tm71uyeia44v8 3 287737 1037282 2026-06-10T20:20:13Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037282 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Deadpoet1177 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၀၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) n70e0wgoeir5yg0zxbdzyb7chaa2dex 3 287738 1037283 2026-06-10T20:20:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037283 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Arkar2000 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၀:၂၀၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) qfojdb466mv2zz5fp3qmguokt6j9dmb 3 287739 1037284 2026-06-10T22:20:43Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037284 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် YeYe9900 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၂၂:၂၀၊ ၁၀ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9zdaakm63hstizvgrrmafgwa6ewf7t2 3 287740 1037286 2026-06-11T00:21:03Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037286 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Darbekig ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၀:၂၁၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) h9qcqutd9eqkshnav9rrzu784srjtlm 0 287741 1037293 2026-06-11T00:49:58Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ဟိနိုမြစ်''' (日野川, Hino-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037293 wikitext text/x-wiki '''ဟိနိုမြစ်''' (日野川, Hino-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ၇၇ ကီလိုမီတာ စီးဆင်းသွားပြီး ခရိုင်အတွင်း အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဟိနိုမြစ်သည် [[ချူးဂိုခုတောင်တန်း]]များမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်နေရာသည် တော့တိုရိခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း၊ နိချိနန်းမြို့ရှိ [[ဒိုးဂေါ့တောင်]]နှင့် [[မိခုနိတောင်]]အနီးရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၀၄ မီတာ (၃၂၉၄ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် နေရာတို့မှ ဖြစ်သည်။ ခိုဖုမြို့တွင် မြစ်သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ရာပြောင်းသွားသည်။ မြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မိဟိုပင်လယ်အော်အတွင်း မစီးဝင်မီအထိ ယောနဂိုလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် ယောနဂိုမြို့အနီး၊ ဟဲအိဇုရွာတွင် ပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၆၀,၈၀၀ ဦးကို ရေထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ==မြစ်လက်တက်များ== *{{Nihongo|[[Inga River]]|印賀川|Inga-gawa}} - {{Convert|25.8|km|mi}}<ref name="nipponika"/><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Inga-gawa (印賀川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> *{{Nihongo|[[Hosshōji River]]|法勝寺川|Hosshōji-gawa}} - {{Convert|23.5|km|mi}}<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Hosshōji-gawa (法勝寺川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} nphfztr6zdaksv7x5rbcljfj75xrcpk 1037294 1037293 2026-06-11T00:50:33Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* မြစ်လက်တက်များ */ 1037294 wikitext text/x-wiki '''ဟိနိုမြစ်''' (日野川, Hino-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ၇၇ ကီလိုမီတာ စီးဆင်းသွားပြီး ခရိုင်အတွင်း အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဟိနိုမြစ်သည် [[ချူးဂိုခုတောင်တန်း]]များမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်နေရာသည် တော့တိုရိခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း၊ နိချိနန်းမြို့ရှိ [[ဒိုးဂေါ့တောင်]]နှင့် [[မိခုနိတောင်]]အနီးရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၀၄ မီတာ (၃၂၉၄ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် နေရာတို့မှ ဖြစ်သည်။ ခိုဖုမြို့တွင် မြစ်သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ရာပြောင်းသွားသည်။ မြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မိဟိုပင်လယ်အော်အတွင်း မစီးဝင်မီအထိ ယောနဂိုလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် ယောနဂိုမြို့အနီး၊ ဟဲအိဇုရွာတွင် ပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၆၀,၈၀၀ ဦးကို ရေထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ==မြစ်လက်တက်များ== *{{Nihongo|[[အင်းဂမြစ်]]|印賀川|Inga-gawa}} - {{Convert|25.8|km|mi}}<ref name="nipponika"/><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Inga-gawa (印賀川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> *{{Nihongo|[[ဟော့ရှောဂျိမြစ်]]|法勝寺川|Hosshōji-gawa}} - {{Convert|23.5|km|mi}}<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Hosshōji-gawa (法勝寺川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} gofbp9o03qdzch256pal1jlc8zqlj3h 1037295 1037294 2026-06-11T00:51:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037295 wikitext text/x-wiki '''ဟိနိုမြစ်''' (日野川, Hino-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ၇၇ ကီလိုမီတာ စီးဆင်းသွားပြီး ခရိုင်အတွင်း အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဟိနိုမြစ်သည် [[ချူးဂိုခုတောင်တန်း]]များမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်နေရာသည် တော့တိုရိခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း၊ နိချိနန်းမြို့ရှိ [[ဒိုးဂေါ့တောင်]]နှင့် [[မိခုနိတောင်]]အနီးရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၀၄ မီတာ (၃၂၉၄ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် နေရာတို့မှ ဖြစ်သည်။ ခိုဖုမြို့တွင် မြစ်သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ရာပြောင်းသွားသည်။ မြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မိဟိုပင်လယ်အော်အတွင်း မစီးဝင်မီအထိ ယောနဂိုလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် ယောနဂိုမြို့အနီး၊ ဟဲအိဇုရွာတွင် ပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၆၀,၈၀၀ ဦးကို ရေထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ==မြစ်လက်တက်များ== *{{Nihongo|[[အင်းဂမြစ်]]|印賀川|Inga-gawa}} - {{Convert|25.8|km|mi}}<ref name="nipponika"/><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Inga-gawa (印賀川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> *{{Nihongo|[[ဟော့ရှောဂျိမြစ်]]|法勝寺川|Hosshōji-gawa}} - {{Convert|23.5|km|mi}}<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Hosshōji-gawa (法勝寺川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] okv28gobqegrjh9st5wnx82tfsm1wok 1037296 1037295 2026-06-11T00:51:25Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037296 wikitext text/x-wiki '''ဟိနိုမြစ်''' (日野川, Hino-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ၇၇ ကီလိုမီတာ စီးဆင်းသွားပြီး ခရိုင်အတွင်း အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဟိနိုမြစ်သည် [[ချူးဂိုခုတောင်တန်း]]များမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်နေရာသည် တော့တိုရိခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း၊ နိချိနန်းမြို့ရှိ [[ဒိုးဂေါ့တောင်]]နှင့် [[မိခုနိတောင်]]အနီးရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၀၄ မီတာ (၃၂၉၄ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် နေရာတို့မှ ဖြစ်သည်။ ခိုဖုမြို့တွင် မြစ်သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ရာပြောင်းသွားသည်။ မြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မိဟိုပင်လယ်အော်အတွင်း မစီးဝင်မီအထိ ယောနဂိုလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် ယောနဂိုမြို့အနီး၊ ဟဲအိဇုရွာတွင် ပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၆၀,၈၀၀ ဦးကို ရေထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။ ==မြစ်လက်တက်များ== *{{Nihongo|[[အင်းဂမြစ်]]|印賀川|Inga-gawa}} - {{Convert|25.8|km|mi}}<ref name="nipponika"/><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Inga-gawa (印賀川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> *{{Nihongo|[[ဟော့ရှောဂျိမြစ်]]|法勝寺川|Hosshōji-gawa}} - {{Convert|23.5|km|mi}}<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Hosshōji-gawa (法勝寺川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] 7zip00exj33w6t7lg0vpnzg2428fmh4 1037297 1037296 2026-06-11T00:52:42Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037297 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = ဟိနိုမြစ် | image = Hino River and bridge - Aug 19 2019.jpeg | image_caption = Hino River near [[Matsue]], [[Shimane Prefecture]] | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | pushpin_map = Japan | source1_location = [[Mount Mikuni (Tottori)|Mount Mikuni]] and [[Mount Dōgo]], [[Tottori Prefecture]] | mouth_location = [[Miho Bay]], [[Sea of Japan]] | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | length_km = 77 | source1_elevation = {{Convert|1004|m|ft}} | mouth_elevation = {{convert|0|m|ft|abbr=on}} | discharge1_avg = | basin_size_km2 = 870 }} '''ဟိနိုမြစ်''' (日野川, Hino-gawa) သည် [[ဂျပန်နိုင်ငံ]]၊ [[ဟွန်ရှူးကျွန်း|ဟွန်းရှူးကျွန်း]]၊ [[တော့တိုရိခရိုင်]]၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) ရှိသည့် မြစ်ဖြစ်သည်။ မြစ်သည် အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ၇၇ ကီလိုမီတာ စီးဆင်းသွားပြီး ခရိုင်အတွင်း အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။ ဟိနိုမြစ်သည် [[ချူးဂိုခုတောင်တန်း]]များမှ စတင်စီးဆင်းလာသည်။ မြစ်၏ ရေအရင်းအမြစ်နေရာသည် တော့တိုရိခရိုင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း၊ နိချိနန်းမြို့ရှိ [[ဒိုးဂေါ့တောင်]]နှင့် [[မိခုနိတောင်]]အနီးရှိ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၀၄ မီတာ (၃၂၉၄ ပေ) အမြင့်ရှိသည့် နေရာတို့မှ ဖြစ်သည်။<ref name="nipponika">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Daihyakka Zensho (Nipponika) (日本大百科全書(ニッポニカ) |title=日野川 (Hino-gawa) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-21 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> ခိုဖုမြို့တွင် မြစ်သည် မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်မြောက်ဘက်သို့ ဦးတည်ရာပြောင်းသွားသည်။ မြစ်၏ အောက်ဘက်ပိုင်းသည် မိဟိုပင်လယ်အော်အတွင်း မစီးဝင်မီအထိ ယောနဂိုလွင်ပြင်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ မြစ်သည် ယောနဂိုမြို့အနီး၊ ဟဲအိဇုရွာတွင် ပင်လယ်အော်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤမြစ်သည် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၆၀,၈၀၀ ဦးကို ရေထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိသည်။<ref name="dijitaru">{{cite encyclopedia|encyclopedia=Dijitaru daijisen |title=日野川 (Hino-gawa) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-21 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref><ref name="nipponika"/> ==မြစ်လက်တက်များ== *{{Nihongo|[[အင်းဂမြစ်]]|印賀川|Inga-gawa}} - {{Convert|25.8|km|mi}}<ref name="nipponika"/><ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Inga-gawa (印賀川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> *{{Nihongo|[[ဟော့ရှောဂျိမြစ်]]|法勝寺川|Hosshōji-gawa}} - {{Convert|23.5|km|mi}}<ref>{{cite encyclopedia|encyclopedia=Nihon Rekishi Chimei Taikei (日本歴史地名大系) |title=Hosshōji-gawa (法勝寺川) |url=http://rekishi.jkn21.com/ |access-date=2012-04-10 |year=2012 |publisher=Shogakukan |location=Tokyo |language=ja |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070825113418/http://rekishi.jkn21.com/ |archive-date=August 25, 2007 }}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:တော့တိုရိခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] f8l78wp2mwexha9o690i35u3ga8uksc 0 287742 1037298 2026-06-11T00:54:57Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "{{Infobox river | name = တခဆွတ်မြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 高津川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Takatsugawa River from Takatsu-Ohashi Bridge 5.jpg | image_size = | image_caption = တ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037298 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တခဆွတ်မြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 高津川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Takatsugawa River from Takatsu-Ohashi Bridge 5.jpg | image_size = | image_caption = တခဆွတ်မြစ်၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shimane Prefecture|Shimane]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 81 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6966|131.8206|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1,090 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တခဆွတ်မြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref name="kotobank">{{cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E9%AB%98%E6%B4%A5%E5%B7%9D-92639#E3.83.87.E3.82.B8.E3.82.BF.E3.83.AB.E5.A4.A7.E8.BE.9E.E6.B3.89|title=高津川(たかつがわ)とは - コトバンク|website=kotobank.jp|access-date=2017-12-30}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} 4x1k0677pg14fstjnpv0j5g22nwp3kj 1037299 1037298 2026-06-11T00:55:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037299 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တခဆွတ်မြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 高津川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Takatsugawa River from Takatsu-Ohashi Bridge 5.jpg | image_size = | image_caption = တခဆွတ်မြစ်၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shimane Prefecture|Shimane]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 81 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6966|131.8206|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1,090 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တခဆွတ်မြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref name="kotobank">{{cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E9%AB%98%E6%B4%A5%E5%B7%9D-92639#E3.83.87.E3.82.B8.E3.82.BF.E3.83.AB.E5.A4.A7.E8.BE.9E.E6.B3.89|title=高津川(たかつがわ)とは - コトバンク|website=kotobank.jp|access-date=2017-12-30}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] mkfflmgelbra66s57q870yv7u4dvb6b 1037300 1037299 2026-06-11T00:55:31Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037300 wikitext text/x-wiki {{Infobox river | name = တခဆွတ်မြစ် | name_native = | name_native_lang = | name_other = 高津川 | name_etymology = <!---------------------- IMAGE & MAP --> | image = Takatsugawa River from Takatsu-Ohashi Bridge 5.jpg | image_size = | image_caption = တခဆွတ်မြစ်၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ် | map = {{Maplink|zoom=|frame=yes|plain=yes|frame-align=center|frame-width=250|frame-height=250 |raw=[ { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#66F", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P403 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "stroke": "#555", "stroke-width": 2 }, "query": "SELECT ?id ?geo ?idLabel (?idLabel as ?title) WHERE { ?id wdt:P885 wd:{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}} . SERVICE wikibase:label { bd:serviceParam wikibase:language 'en'. } }" }, { "type": "ExternalData", "service": "geoline", "properties": { "title": "{{wikidata|label|page={{PAGENAME}}}}", "stroke": "#05F", "stroke-width": 4 }, "ids": "{{wikidata|label|raw|page={{PAGENAME}}}}" } ] }} | map_size = | map_caption = | pushpin_map = Japan | pushpin_map_size = | pushpin_map_caption= | mapframe-zoom = <!---------------------- LOCATION --> | subdivision_type1 = Country | subdivision_name1 = [[Japan]] | subdivision_type2 = State | subdivision_name2 = [[Honshu]] | subdivision_type3 = Region | subdivision_name3 = [[Shimane Prefecture|Shimane]] | subdivision_type4 = | subdivision_name4 = | subdivision_type5 = | subdivision_name5 = <!---------------------- PHYSICAL CHARACTERISTICS --> | length_km = 81 | width_min = | width_avg = | width_max = | depth_min = | depth_avg = | depth_max = | discharge1_location= | discharge1_min = | discharge1_avg = | discharge1_max = <!---------------------- BASIN FEATURES --> | source1 = | source1_location = | source1_coordinates= | source1_elevation = | mouth = [[Sea of Japan]] | mouth_location = | mouth_coordinates = {{coord|34.6966|131.8206|type:river_region:JP|format=dms|display=inline,title}} | mouth_elevation = | progression = | river_system = | basin_size_km2 = 1,090 | tributaries_left = | tributaries_right = | custom_label = | custom_data = | extra = }} '''တခဆွတ်မြစ်''' သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်ရှိ အဆင့် (၁) ရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။<ref name="kotobank">{{cite web|url=https://kotobank.jp/word/%E9%AB%98%E6%B4%A5%E5%B7%9D-92639#E3.83.87.E3.82.B8.E3.82.BF.E3.83.AB.E5.A4.A7.E8.BE.9E.E6.B3.89|title=高津川(たかつがわ)とは - コトバンク|website=kotobank.jp|access-date=2017-12-30}}</ref> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှိမနဲခရိုင်ရှိ မြစ်များ]] [[ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ]] gyxq1sfx8cg41eji5ndtvn9us6nc6kg 0 287743 1037303 2026-06-11T01:17:29Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037303 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} edk7xckbziwotnh57bfdcx0nct6csiz 1037304 1037303 2026-06-11T01:17:48Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037304 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 9xuzy94ccar886ong9vxyffy0d8sq9j 1037305 1037304 2026-06-11T01:18:07Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1037305 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] 6ny922anu3hwa6890hsirnt53v13j6u 1037306 1037305 2026-06-11T01:23:52Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* သမိုင်းကြောင်း */ 1037306 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အမရပူရတွင် ဘိုးတော်ဘုရားနန်းတက်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် မြို့ထောင့်စေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် အမရပူရမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်ထောင့်ရှိ စေတီတော်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ဌာပနာရန် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ပုဂံခေတ် နရပတိစည်သူမင်းက မူလပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် သီတင်းသုံးတော်မည့် စေတီတော်ကို မင်းကြီး၏ သမီးဖြစ်သူ ဟင်္သာတမင်းသမီးက တည်ခဲ့သည်။ စေတီတော်အမည်ကို ရွှေလင်းပင်စေတီတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၆ တောင် (၁၀၁ ပေခန့်) ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] gy8gwyb9bxcmx5qnxubo6llgtmsc8d2 1037307 1037306 2026-06-11T01:26:01Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037307 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။<ref name="a">{{cite news |title=အမရပူရမြို့မှ အထင်ကရ သမိုင်းမှတ်တိုင်များ- အပိုင်း(၃) |url=https://www.emcdc.com/wp-content/uploads/2024/06/2024-June-15.pdf |work=The Mandalay Daily |date=15 June 2024 |page=14}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lin |first1=Htein |title=ရွှေဘိုမင်းဆက် မှန်နန်းစံ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/01/18/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%98%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |work=Voice of Myanmar |date=18 January 2025}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အမရပူရတွင် ဘိုးတော်ဘုရားနန်းတက်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် မြို့ထောင့်စေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် အမရပူရမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်ထောင့်ရှိ စေတီတော်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ဌာပနာရန် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ပုဂံခေတ် နရပတိစည်သူမင်းက မူလပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် သီတင်းသုံးတော်မည့် စေတီတော်ကို မင်းကြီး၏ သမီးဖြစ်သူ ဟင်္သာတမင်းသမီးက တည်ခဲ့သည်။ စေတီတော်အမည်ကို ရွှေလင်းပင်စေတီတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၆ တောင် (၁၀၁ ပေခန့်) ရှိသည်။<ref name="a"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|21|54|41|N|96|03|42|E|region:MM|display=title}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] gdjf56hilz8sesntp6ndbij92dwaagy 1037308 1037307 2026-06-11T01:27:45Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037308 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် [[ဗဒုံမင်း|ဘိုးတော်ဘုရား]]၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။<ref name="a">{{cite news |title=အမရပူရမြို့မှ အထင်ကရ သမိုင်းမှတ်တိုင်များ- အပိုင်း(၃) |url=https://www.emcdc.com/wp-content/uploads/2024/06/2024-June-15.pdf |work=The Mandalay Daily |date=15 June 2024 |page=14}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lin |first1=Htein |title=ရွှေဘိုမင်းဆက် မှန်နန်းစံ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/01/18/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%98%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |work=Voice of Myanmar |date=18 January 2025}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ [[အမရပူရနန်းတော်|အမရပူရ]]တွင် ဘိုးတော်ဘုရားနန်းတက်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် မြို့ထောင့်စေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် အမရပူရမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်ထောင့်ရှိ စေတီတော်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ဌာပနာရန် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် [[ပုဂံခေတ်]] [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က မူလပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် သီတင်းသုံးတော်မည့် စေတီတော်ကို မင်းကြီး၏ သမီးဖြစ်သူ ဟင်္သာတမင်းသမီးက တည်ခဲ့သည်။ စေတီတော်အမည်ကို ရွှေလင်းပင်စေတီတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၆ တောင် (၁၀၁ ပေခန့်) ရှိသည်။<ref name="a"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|21|54|41|N|96|03|42|E|region:MM|display=title}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] cp7f7sb8vwfh63j77s0mej6doh77sn0 1037309 1037308 2026-06-11T01:29:53Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1037309 wikitext text/x-wiki '''ရွှေလင်းပင်စေတီတော်''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[အမရပူရမြို့]]တွင်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် [[ဗဒုံမင်း|ဘိုးတော်ဘုရား]]၏ သမီးတော် ဟင်္သာတမင်းသမီးက မြို့ထောင့်စေတီများထဲမှ တစ်ဆူအဖြစ် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။<ref name="a">{{cite news |title=အမရပူရမြို့မှ အထင်ကရ သမိုင်းမှတ်တိုင်များ- အပိုင်း(၃) |url=https://www.emcdc.com/wp-content/uploads/2024/06/2024-June-15.pdf |work=The Mandalay Daily |date=15 June 2024 |page=14}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lin |first1=Htein |title=ရွှေဘိုမင်းဆက် မှန်နန်းစံ |url=https://voiceofmyanmarnews.com/news/2025/01/18/%E1%80%9B%E1%80%BD%E1%80%BE%E1%80%B1%E1%80%98%E1%80%AD%E1%80%AF%E1%80%99%E1%80%84%E1%80%BA%E1%80%B8%E1%80%86%E1%80%80%E1%80%BA-%E1%80%99%E1%80%BE%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%94%E1%80%94%E1%80%BA%E1%80%B8/ |work=Voice of Myanmar |date=18 January 2025}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ [[အမရပူရနန်းတော်|အမရပူရ]]တွင် ဘိုးတော်ဘုရားနန်းတက်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် မြို့ထောင့်စေတီများ တည်ထားကိုးကွယ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် အမရပူရမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်ထောင့်ရှိ စေတီတော်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ဌာပနာရန် ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် [[ပုဂံခေတ်]] [[နရပတိစည်သူ(ပုဂံ)|နရပတိစည်သူမင်း]]က မူလပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ပွားတော် သီတင်းသုံးတော်မည့် စေတီတော်ကို မင်းကြီး၏ သမီးဖြစ်သူ ဟင်္သာတမင်းသမီးက တည်ခဲ့သည်။ စေတီတော်အမည်ကို ရွှေလင်းပင်စေတီတော်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ စေတီတော်သည် ဉာဏ်တော် ၇၆ တောင် (၁၀၁ ပေခန့်) ရှိသည်။<ref name="a"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} {{Coord|21|54|41|N|96|03|42|E|region:MM|display=title}} [[ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ]] {{မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ}} t2j5mm0gya94sr7krfgkfxojb8o3ve8 0 287744 1037312 2026-06-11T01:39:18Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်း..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037312 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။ ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} k9qwdusg28gn4128d5hcn0q1m7s02q0 1037313 1037312 2026-06-11T01:39:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* ကိုးကား */ 1037313 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။ ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ==စာရင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} nqi8816xnp4rth4kjlqrx4wxnczdbnf 1037314 1037313 2026-06-11T01:41:06Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037314 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် ဓမ္မရံကြီးစေတီ ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} 813ady3rv3am309ad8pd97ltdh79mxv 1037315 1037314 2026-06-11T01:41:40Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037315 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== ==ကိုးကား== {{reflist}} godf49cwhjobfppx1pktgwc5er00836 1037316 1037315 2026-06-11T01:42:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စာရင်း */ 1037316 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! Name !! Photos !! Year built!! References |- | [[Ananda Temple]] (အာနန္ဒာစေတီ)|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[Dhammayangyi Temple]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Bupaya Pagoda]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[Lawkananda Pagoda]] (လောကနန္ဒာစေတီ)|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[Mi-nyein-gon Pagoda]]|| || || |- | [[Shwezigon Pagoda]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[Alodawpyi Pagoda]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[Htilominlo Temple]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[Gadawpalin Temple]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[Shwesandaw Pagoda (Bagan)|Shwesantaw Payar]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[Lokahteikpan Temple]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[Myazedi Pagoda]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[Manuha Temple]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[Nanpaya Temple]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[Pyathadagyi Pagoda]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | [[Shinthalyung]]|| [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[Gubyaukgyi Temple (Myinkaba)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[Sulamani Temple]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[Payathonzu Temple]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[Thanbula Payar]]|| || || |- | [[Tayokpye Pagoda]]|| || || |- | [[Abeyadana Temple]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[Dhammayazika Pagoda]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[Mahabodhi Temple, Bagan |Mahabodhi Temple]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[Gadawpalin Temple]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Htilominlo Temple]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [[Mingalazedi Pagoda]]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Nathlaung Kyaung Temple]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[Shwegugyi Temple]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Shwesandaw Pagoda (Bagan)|Shwesandaw Pagoda]]|| || || |- | [[Shwezigon Pagoda]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Sulamani Temple]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[Thatbyinnyu Temple]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Tuywindaung Pagoda]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} lpo84kqo809pl6nnua0at3pyjuzxp7c 1037317 1037316 2026-06-11T01:42:46Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စာရင်း */ 1037317 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[Ananda Temple]] (အာနန္ဒာစေတီ)|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[Dhammayangyi Temple]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Bupaya Pagoda]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[Lawkananda Pagoda]] (လောကနန္ဒာစေတီ)|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[Mi-nyein-gon Pagoda]]|| || || |- | [[Shwezigon Pagoda]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[Alodawpyi Pagoda]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[Htilominlo Temple]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[Gadawpalin Temple]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[Shwesandaw Pagoda (Bagan)|Shwesantaw Payar]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[Lokahteikpan Temple]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[Myazedi Pagoda]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[Manuha Temple]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[Nanpaya Temple]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[Pyathadagyi Pagoda]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | [[Shinthalyung]]|| [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[Gubyaukgyi Temple (Myinkaba)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[Sulamani Temple]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[Payathonzu Temple]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[Thanbula Payar]]|| || || |- | [[Tayokpye Pagoda]]|| || || |- | [[Abeyadana Temple]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[Dhammayazika Pagoda]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[Mahabodhi Temple, Bagan |Mahabodhi Temple]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[Gadawpalin Temple]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Htilominlo Temple]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [[Mingalazedi Pagoda]]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Nathlaung Kyaung Temple]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[Shwegugyi Temple]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Shwesandaw Pagoda (Bagan)|Shwesandaw Pagoda]]|| || || |- | [[Shwezigon Pagoda]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Sulamani Temple]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[Thatbyinnyu Temple]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Tuywindaung Pagoda]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} 0avxy5pme0hrwkwxoids23dcwl3uk8h 1037318 1037317 2026-06-11T01:47:02Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စာရင်း */ 1037318 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[အာနန္ဒာဘုရား]]|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ဗူးဘုရား]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)]]|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[Mi-nyein-gon Pagoda]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီတော်]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[Manuha Temple]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[Nanpaya Temple]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[Pyathadagyi Pagoda]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | [[Shinthalyung]]|| [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[Gubyaukgyi Temple (Myinkaba)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[Sulamani Temple]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[Payathonzu Temple]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[Thanbula Payar]]|| || || |- | [[Tayokpye Pagoda]]|| || || |- | [[Abeyadana Temple]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[Dhammayazika Pagoda]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[Mahabodhi Temple, Bagan |Mahabodhi Temple]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[Gadawpalin Temple]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Htilominlo Temple]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [[Mingalazedi Pagoda]]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Nathlaung Kyaung Temple]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[Shwegugyi Temple]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Shwesandaw Pagoda (Bagan)|Shwesandaw Pagoda]]|| || || |- | [[Shwezigon Pagoda]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[Sulamani Temple]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[Thatbyinnyu Temple]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Tuywindaung Pagoda]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} 2mtp08j7lcrnna8set645bn2ita44tm 1037364 1037318 2026-06-11T06:22:09Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စာရင်း */ 1037364 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[အာနန္ဒာဘုရား]]|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ဗူးဘုရား]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)]]|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီတော်]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[မနူဟာဘုရား]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[နန်းဘုရားကျောင်း]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)|ပြဿဒါးကြီးဘုရား]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | || [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)|ဘုရားသုံးဆူ]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[သမ္ဘူလဘုရား]]|| || || |- | [[တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး]]|| || || |- | [[အပယ်ရတနာဘုရား]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဓမ္မရာဇိကဘုရား]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)|မဟာဗောဓိစေတီတော်]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [http://မင်္ဂလာစေတီတော်%20(ပုဂံ) မင်္ဂလာစေတီတော်]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[နတ်လှောင်ကျောင်း]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[ရွှေဂူကြီးဘုရား (ပုဂံ)|ရွှေဂူကြီးဘုရား]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံစေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗညုဘုရား]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Tuywindaung Pagoda]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} idyji82v0emzsw9f2ufd9jwrm40t6w8 1037366 1037364 2026-06-11T06:22:34Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037366 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[အာနန္ဒာဘုရား]]|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ဗူးဘုရား]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)]]|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီတော်]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[မနူဟာဘုရား]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[နန်းဘုရားကျောင်း]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)|ပြဿဒါးကြီးဘုရား]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | || [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)|ဘုရားသုံးဆူ]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[သမ္ဘူလဘုရား]]|| || || |- | [[တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး]]|| || || |- | [[အပယ်ရတနာဘုရား]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဓမ္မရာဇိကဘုရား]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)|မဟာဗောဓိစေတီတော်]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [http://မင်္ဂလာစေတီတော်%20(ပုဂံ) မင်္ဂလာစေတီတော်]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[နတ်လှောင်ကျောင်း]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[ရွှေဂူကြီးဘုရား (ပုဂံ)|ရွှေဂူကြီးဘုရား]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံစေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗညုဘုရား]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Tuywindaung Pagoda]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 51cxcoj4aophsby0uvezv8d9n12dqwp 1037367 1037366 2026-06-11T06:22:47Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037367 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[အာနန္ဒာဘုရား]]|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ဗူးဘုရား]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)]]|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီတော်]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[မနူဟာဘုရား]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[နန်းဘုရားကျောင်း]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)|ပြဿဒါးကြီးဘုရား]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | || [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)|ဘုရားသုံးဆူ]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[သမ္ဘူလဘုရား]]|| || || |- | [[တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး]]|| || || |- | [[အပယ်ရတနာဘုရား]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဓမ္မရာဇိကဘုရား]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)|မဟာဗောဓိစေတီတော်]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [http://မင်္ဂလာစေတီတော်%20(ပုဂံ) မင်္ဂလာစေတီတော်]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[နတ်လှောင်ကျောင်း]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[ရွှေဂူကြီးဘုရား (ပုဂံ)|ရွှေဂူကြီးဘုရား]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံစေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗညုဘုရား]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[Tuywindaung Pagoda]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] e8muprj5ensrkqpu2jpcn068gsq3s3k 1037368 1037367 2026-06-11T06:23:51Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* စာရင်း */ 1037368 wikitext text/x-wiki '''ပုဂံ''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး|မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးခရိုင်]]ရှိ ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းဝင် ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သည်။ ၁၁ ရာစုနှင့် ၁၃ ရာစုများအတွင်း ပုဂံတွင် စေတီပုထိုးနှင့် ကျောင်းဆောင်ပေါင်း တစ်သောင်းကျော် တည်ထားခဲ့သည်။<ref>{{cite web|url=https://whc.unesco.org/en/news/2004/|title=Seven more cultural sites added to UNESCO's World Heritage List|website=UNESCO|date=6 July 2019}}</ref> ထိုစေတီပုထိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေအတွင်း တည်ရှိသည်။ စေတီပုထိုးများ၊ ကျောင်းဆောင်များစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။<ref>{{cite news |url=https://www.economist.com/news/special-report/21578171-why-investors-still-need-proceed-caution-promiseand-pitfalls |title=Business: The promise—and the pitfalls |newspaper=The Economist |date=25 May 2013 |access-date=2018-11-26}}</ref> {{Panorama |image = File:P1130180 filtered Panorama s.jpg |fullwidth = 20 |fullheight = 1 |caption = <div style="text-align: center;">ပုဂံလွင်ပြင်ဒေသ (လက်ဝဲဘက်တွင် [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]] ရှိသည်။)</div> |height = 250 }} ==စာရင်း== {{incomplete list|date=December 2022}} {| class="wikitable sortable" border="1" |- ! အမည် !! ရုပ်ပုံ !! တည်ဆောက်ခဲ့သည့် နှစ်!! ကိုးကား |- | [[အာနန္ဒာဘုရား]]|| [[File:Ananda Temple.png|width|150px]]|| 1105|| <ref name=Temple>{{Cite web|url=http://www.ancientbagan.com/ananda-temple.htm |title=Ananda Temple |access-date=2010-03-18 |publisher=Ancient Bagan |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100719155335/http://ancientbagan.com/ananda-temple.htm |archive-date=2010-07-19 }}</ref> |- | [[ဓမ္မရံကြီးဘုရား]]|| [[File:Dhammayangyi Temple at Bagan,Myanmar.jpg|width|150px]] ||1167-1170 || <ref name=Coedes>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ဗူးဘုရား]]|| [[File:Old Bagan, Myanmar, Bupaya Pagoda.jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကနန္ဒာစေတီ(ပုဂံ)]]|| [[File:Loka Nanda temple.jpg|width|150px]] || || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]]|| || |- | [[အလိုတော်ပြည့်ဂူဘုရား]]|| [[File:Alodawpyi Pagoda.jpg|width|150px]]|| || |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || || |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin 2.jpg|width|150px]] || || | |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| [[File:Bagan, Myanmar (10757229583).jpg|width|150px]] || || |- | [[လောကထိပ်ပန်ဘုရား]]|| [[File:Bagan, Loka hteik pan, outside, Photo Joachim K. Bautze (1996).jpg|width|150px]] || || |- | [[မြစေတီတော် (ပုဂံ)|မြစေတီတော်]]|| [[File:Myazedi-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[မနူဟာဘုရား]]|| [[File:Manuha Paya.jpg|width|150px]] || || |- | [[နန်းဘုရားကျောင်း]]|| [[File:Nanpaya-Bagan-Myanmar-01-gje.jpg|width|150px]] || || |- | [[ပြဿဒါးကြီး (ပြဿဒ်ကြီး)|ပြဿဒါးကြီးဘုရား]]|| [[File:Bagan 67.jpg|width|150px]] || || |- | [[Thakyamuni]]|| || || |- | || [[File:Bagan 41.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဂူပြောက်ကြီး (မြင်းကပါ)]]|| [[File:Gubyaukgyi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1113|| <ref>{{cite report |author=Paul Schwartzbaum |date=1982 |title=Conservation of the Mural Paintings and Stuccoes at Pagan |url= http://unesdoc.unesco.org/images/0005/000507/050716eb.pdf |publisher=United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (Unesco) |access-date=9 March 2015}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဘုရားသုံးဆူ(ပုဂံ)|ဘုရားသုံးဆူ]]|| [[File:Bagan, Hpaya-thon-zu-Group.JPG|width|150px]] || || <ref>{{cite news|url=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20210111001061 |title=Korea's CHA presents mural conservation manuals to Myanmar |website=The Korea Herald|access-date=4 February 2022}}</ref> |- | [[သမ္ဘူလဘုရား]]|| || || |- | [[တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး]]|| || || |- | [[အပယ်ရတနာဘုရား]]|| [[File:Abeyadana 0129.jpg|width|150px]] || || |- | [[ဓမ္မရာဇိကဘုရား]]|| [[File:Dhamma-Yazaka.JPG|width|150px]] || 1196|| <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture |location=Rangoon }}</ref> |- | [[မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)|မဟာဗောဓိစေတီတော်]]|| [[File:Bagan 121.jpg|width|150px]] || 1225|| <ref>{{cite web| url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/mahabodhi.php | title=Mahabodhi Paya (c. 1250) | access-date=2006-08-12 | last=Fiala | first=Robert D. | year=2002 | publisher=Asian Historical Architecture}}</ref> |- | [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]|| [[File:Gawdawpalin Temple Bagan Myanmar.jpg|width|150px]] || 1227 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ထီးလိုမင်းလိုဘုရား]]|| [[File:20160801 - Htilominlo Temple, Bagan, Myanmar - 6718.jpg|width|150px]] || 1211 || <ref>{{cite news|url=http://www.orientalarchitecture.com/myanmar/bagan/htilo.php|title=Htilominlo Temple|last=Fiala|first=Robert D.|work=Asian Historical Architecture|access-date=10 July 2015}}</ref> |- | [http://မင်္ဂလာစေတီတော်%20(ပုဂံ) မင်္ဂလာစေတီတော်]|| [[File:Mingalazedi-Bagan-Myanmar-02-gje.jpg|width|150px]] || 1284 || <ref>{{cite book|last= Coedès|first= George|author-link= George Coedès|editor= Walter F. Vella|others= trans.Susan Brown Cowing|title= The Indianized States of Southeast Asia|year= 1968|publisher= University of Hawaii Press|isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[နတ်လှောင်ကျောင်း]]|| [[File:Nathlaung Kyaung Hindu Temple in Bagan Myanmar (Burma).jpg|width|150px]] || || <ref>Pierre Pichard (1994), Inventory of Monuments at Pagan, vol. 6, Monuments [numbered] 1440-1736, Kiscadale EFEO UNESCO, Paris, see Monument 1600</ref> |- | [[ရွှေဂူကြီးဘုရား (ပုဂံ)|ရွှေဂူကြီးဘုရား]]|| [[File:White Temple (8404485009).jpg|width|150px]] || 1331 || <ref>{{cite book | last= Coedès | first= George| authorlink= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher= University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[ရွှေဆံတော်စေတီ (ပုဂံ)|ရွှေဆံတော်စေတီ]]|| || || |- | [[ရွှေစည်းခုံ စေတီတော် (ပုဂံ)|ရွှေစည်းခုံစေတီတော်]]|| [[File:Shwezigon.jpg|width|150px]] || 1060 || <ref name=Library>{{Cite web|url=http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|title=Shwezigon Pagoda at Pagan|access-date=8 November 2015|publisher=British Library On Line gallery|archive-date=4 June 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160604135859/http://www.bl.uk/onlinegallery/onlineex/apac/photocoll/s/019pho0000125s4u00006000.html|url-status=dead}}</ref> |- | [[စူဠာမဏိဘုရား]]|| [[File:Sulamani temple, Bagan.jpg|width|150px]] || 1183 || <ref>{{cite book |title=Pictorial Guide to Pagan |orig-year=1955 |year=1975 |publisher=Ministry of Culture}}</ref> |- | [[သဗ္ဗညုဘုရား(ပုဂံ)|သဗ္ဗညုဘုရား]]|| [[File:Bagan 2019 12.jpg|width|150px]] || 1115 || <ref>{{citation| last= Coedès | first= George | author-link= George Coedès | editor= Walter F. Vella | others= trans.Susan Brown Cowing | title= The Indianized States of Southeast Asia | year= 1968 | publisher=University of Hawaii Press | isbn= 978-0-8248-0368-1}}</ref> |- | [[တုရင်တောင်စေတီ]]|| [[File:Tuywindaung Pagoda.JPG|width|150px]] || || |- |} ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ]] [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] ef7f4klw5cwoq16fn595hr5i1oqzokt 3 287745 1037328 2026-06-11T03:21:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037328 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34379-54 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၃:၂၁၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9nkadsypvfuc20ujzcltgvhcdy5r033 3 287746 1037333 2026-06-11T04:18:50Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:GTSPACE]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SarKaLay]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/GTSPACE|GTSPACE]]" ကို "[[Special:CentralAuth/SarKaLay|SarKaLay]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1037333 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:SarKaLay]] 4508trbp4jiwdik9qttfnsdnm6ldmzg 2 287747 1037335 2026-06-11T04:18:50Z Mfield 138184 [[အသုံးပြုသူ:GTSPACE]] စာမျက်နှာကို [[အသုံးပြုသူ:SarKaLay]] သို့ Mfieldက ရွှေ့ခဲ့သည်: အသုံးပြုသူ "[[Special:CentralAuth/GTSPACE|GTSPACE]]" ကို "[[Special:CentralAuth/SarKaLay|SarKaLay]]" သို့ အမည်ပြောင်းလဲစဉ် စာမျက်နှာအား အလိုအလျောက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း 1037335 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[အသုံးပြုသူ:SarKaLay]] thf7it2kxnq1sbv87bkzgfu85cn1vqv 3 287748 1037337 2026-06-11T04:21:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037337 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Kothanmyokyaw ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) lmeyue67xgmwuaded099ydkpt9lovay 3 287749 1037338 2026-06-11T04:21:55Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037338 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Frostedit ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၁၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) nv9527kid8ie4jd6meeehq6vcew628o 3 287750 1037339 2026-06-11T04:22:05Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037339 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် စောတင်ယု ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၄:၂၂၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ef5kjin1jwz4nwvqe844g87r61bj6mi 3 287751 1037365 2026-06-11T06:22:23Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037365 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် PaingThaw488 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၆:၂၂၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) j03x2rjre7xzvx7jf45yjghniwndwqo 0 287752 1037375 2026-06-11T06:36:54Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 "'''မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတွင်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037375 wikitext text/x-wiki '''မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတွင်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မြင်းပြဂူဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ပုဂံမြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ စေတီအမှတ် - ၁၄၉၉ ဖြစ်သည်။<ref name="digi">https://www.mdn.gov.mm/my/pugnmiuheaang-aedii-12-raacukhnk-ttnnythaasnny-miingimkunguubhuraari-pnpngpuncn</ref><ref name="bgnet">https://baganmyanmar.net/meenyeingone-temple.htm</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== စေတီတော်ကို အေဒီ ၁၂ ရာစုခန့်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ခဲ့သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ စေတီတော်၏ အောက်ခြေပန္နက်အုတ်ခုံသည် စတုရန်းပုံစံရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် စေတီပေါက်တည်ထားသည်။ ပင်မခန်းမဆောင်တွင် ကြီးမားသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ နံရံနှင့် မျက်နှာကြက်များတွင် ၁၂ ရာစုခေတ် ပန်းပွင့်ပုံစံ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ မင်စာများကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 5qw72ss677amux13e287ijvcf9900oe 1037376 1037375 2026-06-11T06:37:13Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037376 wikitext text/x-wiki '''မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတွင်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မြင်းပြဂူဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ပုဂံမြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ စေတီအမှတ် - ၁၄၉၉ ဖြစ်သည်။<ref name="digi">https://www.mdn.gov.mm/my/pugnmiuheaang-aedii-12-raacukhnk-ttnnythaasnny-miingimkunguubhuraari-pnpngpuncn</ref><ref name="bgnet">https://baganmyanmar.net/meenyeingone-temple.htm</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== စေတီတော်ကို အေဒီ ၁၂ ရာစုခန့်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ခဲ့သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ စေတီတော်၏ အောက်ခြေပန္နက်အုတ်ခုံသည် စတုရန်းပုံစံရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် စေတီပေါက်တည်ထားသည်။ ပင်မခန်းမဆောင်တွင် ကြီးမားသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ နံရံနှင့် မျက်နှာကြက်များတွင် ၁၂ ရာစုခေတ် ပန်းပွင့်ပုံစံ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ မင်စာများကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] bv50720ptce3vz4rihau727qta3vtqw 1037382 1037376 2026-06-11T06:42:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ */ 1037382 wikitext text/x-wiki '''မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတွင်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မြင်းပြဂူဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ပုဂံမြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ စေတီအမှတ် - ၁၄၉၉ ဖြစ်သည်။<ref name="digi">https://www.mdn.gov.mm/my/pugnmiuheaang-aedii-12-raacukhnk-ttnnythaasnny-miingimkunguubhuraari-pnpngpuncn</ref><ref name="bgnet">https://baganmyanmar.net/meenyeingone-temple.htm</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== စေတီတော်ကို အေဒီ ၁၂ ရာစုခန့်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ခဲ့သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ စေတီတော်၏ အောက်ခြေပန္နက်အုတ်ခုံသည် စတုရန်းပုံစံရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် စေတီပေါက်တည်ထားသည်။ ပင်မခန်းမဆောင်တွင် ကြီးမားသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ နံရံနှင့် မျက်နှာကြက်များတွင် ၁၂ ရာစုခေတ် ပန်းပွင့်ပုံစံ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ မင်စာများကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ== မြောက်ဘက်တွင် အောင်မြေကုန်းနန်းတော်ရာ၊ မဟာဗောဓိဘုရား၊ ဗူးဘုရား၊ ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရားတို့ ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက် ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် မြင်းပြဂူဘုရား၊ နွားပြဂူဘုရားနှင့် မင်္ဂလာစေတီတော်တို့ ရှိသည်။ ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 7w66vzf3f4aimzzgp2i3st1dlvm2af8 1037383 1037382 2026-06-11T06:48:36Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 /* အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ */ 1037383 wikitext text/x-wiki '''မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား''' သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတွင်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မြင်းပြဂူဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ ပုဂံမြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ စေတီအမှတ် - ၁၄၉၉ ဖြစ်သည်။<ref name="digi">https://www.mdn.gov.mm/my/pugnmiuheaang-aedii-12-raacukhnk-ttnnythaasnny-miingimkunguubhuraari-pnpngpuncn</ref><ref name="bgnet">https://baganmyanmar.net/meenyeingone-temple.htm</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== စေတီတော်ကို အေဒီ ၁၂ ရာစုခန့်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ခဲ့သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ စေတီတော်၏ အောက်ခြေပန္နက်အုတ်ခုံသည် စတုရန်းပုံစံရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် စေတီပေါက်တည်ထားသည်။ ပင်မခန်းမဆောင်တွင် ကြီးမားသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ နံရံနှင့် မျက်နှာကြက်များတွင် ၁၂ ရာစုခေတ် ပန်းပွင့်ပုံစံ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ မင်စာများကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ== မြောက်ဘက်တွင် အောင်မြေကုန်းနန်းတော်ရာ၊ မဟာဗောဓိဘုရား၊ ဗူးဘုရား၊ ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရားတို့ ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက် ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် မြင်းပြဂူဘုရား၊ နွားပြဂူဘုရားနှင့် မင်္ဂလာစေတီတော်တို့ ရှိသည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 8txa1o66zv5cid1ue7l8q118mh5ygqa 1037391 1037383 2026-06-11T07:56:15Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037391 wikitext text/x-wiki '''မီးငြိမ်းကုန်းဘုရား''' သည် [[မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး]]၊ [[ညောင်ဦးမြို့နယ်]]၊ ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေတွင်ရှိသည့် ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ [[မြင်းပြဂူဘုရား]]၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ [[ပုဂံမြို့ဟောင်း]]၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိသည်။ စေတီအမှတ် - ၁၄၉၉ ဖြစ်သည်။<ref name="digi">https://www.mdn.gov.mm/my/pugnmiuheaang-aedii-12-raacukhnk-ttnnythaasnny-miingimkunguubhuraari-pnpngpuncn</ref><ref name="bgnet">https://baganmyanmar.net/meenyeingone-temple.htm</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== စေတီတော်ကို အေဒီ ၁၂ ရာစုခန့်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ခဲ့သူကိုမူ မသိရှိရပေ။ စေတီတော်၏ အောက်ခြေပန္နက်အုတ်ခုံသည် စတုရန်းပုံစံရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် စေတီပေါက်တည်ထားသည်။ ပင်မခန်းမဆောင်တွင် ကြီးမားသည့် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ နံရံနှင့် မျက်နှာကြက်များတွင် ၁၂ ရာစုခေတ် ပန်းပွင့်ပုံစံ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ၊ မင်စာများကို လေ့လာနိုင်သည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စေတီများ== မြောက်ဘက်တွင် အောင်မြေကုန်းနန်းတော်ရာ၊ [[မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)|မဟာဗောဓိဘုရား]]၊ [[ဗူးဘုရား]]၊ [[ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား]]တို့ ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနပြတိုက် ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် [[မြင်းပြဂူဘုရား]]၊ [[နွားပြဂူဘုရား]]နှင့် [[မင်္ဂလာစေတီတော် (ပုဂံ)|မင်္ဂလာစေတီတော်]]တို့ ရှိသည်။<ref name="digi"/><ref name="bgnet"/> ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများ]] 06hpjg2jy1npm2trb9dwwm5a22pffoh 3 287753 1037385 2026-06-11T07:22:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037385 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zawgyi Maung ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၂၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) ou4ztvqhguqzsnum02dg12vw2hsb2j3 3 287754 1037386 2026-06-11T07:22:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037386 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Uchiha tricky ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၂၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) stz4pvd0uk06z0pfelgxynnm9hnfenb 3 287755 1037387 2026-06-11T07:22:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037387 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် &#126;2026-34170-31 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၇:၂၂၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 4jy0nai9dtllzwyohd5ul1289sgp44m 0 287756 1037395 2026-06-11T08:07:20Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 " '''ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက်''' (''ကြောင်ခုန်ကျောင်း'' ဟုလည်းသိကြ) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[အင်းလေးကန်]]တွင်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသစ်သား..." အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037395 wikitext text/x-wiki '''ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက်''' (''ကြောင်ခုန်ကျောင်း'' ဟုလည်းသိကြ) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[အင်းလေးကန်]]တွင်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသစ်သားကျောင်းတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတိုက်တွင် များစွာသော သစ်ထွင်းလက်ရာများ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်တွင် "ကြောင်ခုန်ပွဲ" ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ကျောင်းတော်သည် အင်းလေးကန်ရှိ ထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားနေရာများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဘုန်းကြီးကျောင်း== ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} 5gaqxmnkuz8dzznt2n363nrmryvshg9 1037396 1037395 2026-06-11T08:09:26Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037396 wikitext text/x-wiki '''ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက်''' (''ကြောင်ခုန်ကျောင်း'' ဟုလည်းသိကြ) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[အင်းလေးကန်]]တွင်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသစ်သားကျောင်းတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတိုက်တွင် များစွာသော သစ်ထွင်းလက်ရာများ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်တွင် "ကြောင်ခုန်ပွဲ" ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ကျောင်းတော်သည် အင်းလေးကန်ရှိ ထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားနေရာများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဘုန်းကြီးကျောင်း== ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] e07hjic56tglcagowsmfmrymtle30k9 1037397 1037396 2026-06-11T08:10:24Z ခင်မောင်မောင်လွင် 40414 1037397 wikitext text/x-wiki {{Infobox religious building | name = ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက် | native_name = | native_name_lang = | religious_affiliation = [[Buddhism]] | image = Inle-See-Nga Phe Kyaung-02-gje.jpg | alt = | caption = ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက် | map_type = Myanmar | map_size = | map_alt = | map_relief = | map_caption = | coordinates = {{Coord|20.5167|96.8978|display=inline,title}} | location = | tradition = | sect = [[Theravada Buddhism]] | festival = | municipality = | region = [[Shan State]] | country = {{Flag|Myanmar}} | administration = | consecration_year = | organisational_status = | functional_status = active | heritage_designation = | leadership = | ownership = | governing_body = | patron = | website = | coordinates_footnotes = | architect = | architecture_type = | architecture_style = | founded_by = | established = 1840s | groundbreaking = | year_completed = | date_demolished = | length = | width = | height_max = | spire_height = | footnotes = | image_size = }} '''ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက်''' (''ကြောင်ခုန်ကျောင်း'' ဟုလည်းသိကြ) သည် [[ရှမ်းပြည်နယ်]]၊ [[အင်းလေးကန်]]တွင်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းသစ်သားကျောင်းတိုက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတိုက်တွင် များစွာသော သစ်ထွင်းလက်ရာများ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းတော်တွင် "ကြောင်ခုန်ပွဲ" ကိုလည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ကျောင်းတော်သည် အင်းလေးကန်ရှိ ထင်ရှားသည့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ခရီးသွားနေရာများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။<ref name=":0">{{Cite web |title=Nga Phe Chaung Monastery, Inle Lake, Myanmar |url=https://www.indochinaodysseytours.com/myanmar/inle-lake/nga-phe-kyaung.html |access-date=2025-11-27 |website=www.indochinaodysseytours.com |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2015-10-03 |title=A Monastery more about the Buddha than Cats... |url=https://insightmyanmar.org/burmadhammablog/2015/10/a-monastery-more-about-buddha-than-cats.html |access-date=2025-11-27 |website=Insight Myanmar |language=en-US}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=ငါးဖယ်ချောင်းကျောင်းတိုက် (ကြောင်ခုန်ကျောင်း) |url=https://www.winnetmyanmar.com/listing/ngapaekhyaaungkyaaungtaik-kyaungkhonkyaaung |access-date=2025-11-27 |website=Winnet Myanmar |language=en}}</ref> ==သမိုင်းကြောင်း== ==ဘုန်းကြီးကျောင်း== ==ရုပ်ပုံများ== ==ကိုးကား== {{reflist}} [[ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ]] 1kmo5x0j9j2hmy80tb5yhfem8iulkmz 3 287757 1037398 2026-06-11T08:23:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037398 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung Thura Naing ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၈:၂၃၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 3fp6cb7wchd4bw2ktrnn8c43k4np1rc 100 287758 1037400 2026-06-11T08:55:51Z Salai Rungtoi 22844 "{{Current events|year=2026|month=06|day=11|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}}" အစချီသော စာလုံးတို့နှင့် စာမျက်နှာကို ဖန်တီးလိုက်သည် 1037400 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=11|content= <!-- All news items below this line --> <!-- All news items above this line -->}} d5v8hlzkgq9n9gjrhjpc95bic9blugu 1037407 1037400 2026-06-11T09:08:58Z Salai Rungtoi 22844 1037407 wikitext text/x-wiki {{Current events|year=2026|month=06|day=11|content= <!-- All news items below this line --> '''ဘေးအန္တရာယ်နှင့် မတော်တဆမှုများ''' *[[မြန်မာ စံတော်ချိန်|မြန်မာစံတော်ချိန်]] (၁၂)နာရီ၊ (၁၅)မိနစ်၊ (၁၆) စက္ကန့် အချိန်တွင် [[ဒေးဒရဲမြို့]]၏ မြောက်-အနောက်မြောက်ဘက် (၇) မိုင်ခန့်အကွာ အနက်(၁၁) ကီလိုမီတာကို ဗဟိုပြု၍ ပမာဏ ၃.၈ (M) အဆင့်ရှိ အင်အားအနည်းငယ်ရှိသော မြေငလျင်တစ်ခု လှုပ်ရှားသွားခဲ့သည်။ [https://www.moezala.gov.mm/my/news/130556 (မိုးဇလ)] <!-- All news items above this line -->}} 6vbqatjbpquqw5wgonnb70ick230289 0 287759 1037403 2026-06-11T09:05:14Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1330659136|Palaungic languages]]" 1037403 wikitext text/x-wiki '''ပလောင်နွယ်''' သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများသည်''' [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြီးယားအာရှတစ် ဘာသာစကား]] ၃၀ နီးပါး ပါဝင်ပြီး ပညာရှင်များသည် မည်သည့်ဘာသာစကားများကို အမျိုးအစားခွဲခြားရာတွင် ထည့်သွင်းရမည်ကို အတိအကျ သဘောထားကွဲလွဲနေကြသည်။ ထိုဘာသာစကားများကို မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့အကြား နယ်နိမိတ်များတွင် ဗဟိုပြု၍ အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကုန်းတွင်းဒေသတစ်လျှောက် ပြန့်ကျဲနေသော နေရာများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ 3g5q6t2gtmkcue4u1i5bo6mlc3akkz9 1037405 1037403 2026-06-11T09:06:50Z Chenzeyan29 141880 [[ပလောင်ဂျစ်ဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာမှုပြုခြင်း 1037403 wikitext text/x-wiki '''ပလောင်နွယ်''' သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများသည်''' [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|ဩစတြီးယားအာရှတစ် ဘာသာစကား]] ၃၀ နီးပါး ပါဝင်ပြီး ပညာရှင်များသည် မည်သည့်ဘာသာစကားများကို အမျိုးအစားခွဲခြားရာတွင် ထည့်သွင်းရမည်ကို အတိအကျ သဘောထားကွဲလွဲနေကြသည်။ ထိုဘာသာစကားများကို မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့အကြား နယ်နိမိတ်များတွင် ဗဟိုပြု၍ အရှေ့တောင်အာရှ၏ ကုန်းတွင်းဒေသတစ်လျှောက် ပြန့်ကျဲနေသော နေရာများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ 3g5q6t2gtmkcue4u1i5bo6mlc3akkz9 1037408 1037405 2026-06-11T09:10:45Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037408 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ<br>(Palaungic languages) | image = [[File:Langues Palaungiques.png|thumb|280px|အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ (Palaungic) ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေပုံကို ပြသထားသည့် မြေပုံ။]] | alt = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့ပုံပြမြေပုံ | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[အော်စထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအေးရှားတစ်]] (Austroasiatic) | fam2 = အရှေ့မြောက် အော်စထရိုအေးရှားတစ် (North Austroasiatic) | child1 = ဝ-လဝ-လွာ အုပ်စု (Waic) | child2 = ပလောင်-ရီယန် အုပ်စု (Palaung-Riang) | child3 = အန်ဂကူအုပ်စု (Angkuic) | child4 = ဒနော (Danau) | iso639-5 = aav }} '''ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Palaungic languages}}) သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများ''' သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု ၏ လက်အောက်ခံ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများက အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤမျိုးနွယ်စုတွင် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအာင်း)၊ [[ဝလူမျိုး]]၊ လဝလူမျိုး၊ လွာလူမျိုး၊ ရီယန် (ယင်းနက်/ယင်းကြား) လူမျိုး၊ အန်ဂကူနွယ်ဖွားများနှင့် တိမ်ကောလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် [[ထနော့လူမျိုး]]တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=The Austroasiatic Central Component |year=2010 |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=3 |pages=27-44 |language=en}}</ref> === မျိုးခွဲခြားခြင်း (Classification) === ဘာသာဗေဒပညာရှင် Gérard Diffloth ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း မျိုးနွယ်စုခွဲများ ထပ်မံခွဲထုတ်ထားသည်—<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and South-East Asian linguistics |year=2012 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> # '''ပလောင် အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper / Shwe-Pale):''' [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်နှင့် ရူမိုင်းစကားများ ပါဝင်သည်။ # '''ဝ အုပ်စု (Waic):''' [[ဝလူမျိုး|ဝဘာသာစကား]]၊ လဝဘာသာစကားနှင့် လွာ (Lawa) ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ # '''ရီယန် အုပ်စု (Riang):''' ရီယန် (Riang) နှင့် ယင်ကြား/ယင်နက် စကားများ ပါဝင်သည်။ # '''အန်ဂကူ အုပ်စု (Angkuic):''' ဆမ်တောင် (Samtao)၊ အူ (U)၊ ခုမို (Khuen) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ # '''ဒနော (Danau):''' မြန်မာနိုင်ငံ ကလောမြို့အနီးတွင် လူဦးရေအနည်းငယ်သာ ပြောဆိုတော့သည့် သီးခြားပလောင်နွယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသည့် ဘာသာဗေဒအင်္ဂါရပ်များ === ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့နှင့် နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] (ရှမ်းဘာသာစကား) နှင့် [[တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများ]] (မြန်မာ၊ ကချင်ဘာသာစကား) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် အော်စထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားစစ်စစ်များ (ဥပမာ- ခမာ၊ ဗီယက်နမ်) နှင့်မတူဘဲ အသံနေအသံထား စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဝ-ဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် (Tones) စနစ် မရှိသော်လည်း၊ အန်ဂကူအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် တုံစနစ် (Tonal System) များ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} cr5xon73yakaxjw6r3g3muing4cqdnl 1037409 1037408 2026-06-11T09:12:42Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037409 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ<br>(Palaungic languages) | image = [[File:Langues Palaungiques.png|thumb|280px|အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေပုံကို ပြသထားသည့် မြေပုံ။]] | alt = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့ပုံပြမြေပုံ | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = အရှေ့မြောက် ဩစထြိုအေးရှားတစ် | child1 = ဝ-လဝ-လွာ အုပ်စု (Waic) | child2 = ပလောင်-ရီယန် အုပ်စု (Palaung-Riang) | child3 = အန်ဂကူအုပ်စု (Angkuic) | child4 = ထနော့ | iso639-5 = aav }} '''ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Palaungic languages}}) သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများ''' သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု ၏ လက်အောက်ခံ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများက အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤမျိုးနွယ်စုတွင် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအာင်း)၊ [[ဝလူမျိုး]]၊ လဝလူမျိုး၊ လွာလူမျိုး၊ ရီယန် (ယင်းနက်/ယင်းကြား) လူမျိုး၊ အန်ဂကူနွယ်ဖွားများနှင့် တိမ်ကောလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် [[ထနော့လူမျိုး]]တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=The Austroasiatic Central Component |year=2010 |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=3 |pages=27-44 |language=en}}</ref> === မျိုးခွဲခြားခြင်း (Classification) === ဘာသာဗေဒပညာရှင် Gérard Diffloth ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားကြီးကို အဓိကအားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း မျိုးနွယ်စုခွဲများ ထပ်မံခွဲထုတ်ထားသည်—<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and South-East Asian linguistics |year=2012 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> # '''ပလောင် အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper / Shwe-Pale):''' [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်နှင့် ရူမိုင်းစကားများ ပါဝင်သည်။ # '''ဝ အုပ်စု (Waic):''' [[ဝလူမျိုး|ဝဘာသာစကား]]၊ လဝဘာသာစကားနှင့် လွာ (Lawa) ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ # '''ရီယန် အုပ်စု (Riang):''' ရီယန် (Riang) နှင့် ယင်ကြား/ယင်နက် စကားများ ပါဝင်သည်။ # '''အန်ဂကူ အုပ်စု (Angkuic):''' ဆမ်တောင် (Samtao)၊ အူ (U)၊ ခုမို (Khuen) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ # '''ဒနော (Danau):''' မြန်မာနိုင်ငံ ကလောမြို့အနီးတွင် လူဦးရေအနည်းငယ်သာ ပြောဆိုတော့သည့် သီးခြားပလောင်နွယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသည့် ဘာသာဗေဒအင်္ဂါရပ်များ === ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့နှင့် နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] (ရှမ်းဘာသာစကား) နှင့် [[တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများ]] (မြန်မာ၊ ကချင်ဘာသာစကား) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် အော်စထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားစစ်စစ်များ (ဥပမာ- ခမာ၊ ဗီယက်နမ်) နှင့်မတူဘဲ အသံနေအသံထား စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဝ-ဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် (Tones) စနစ် မရှိသော်လည်း၊ အန်ဂကူအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် တုံစနစ် (Tonal System) များ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} frfls30rmhi1stkix0fttx4kzog1g0g 1037411 1037409 2026-06-11T09:14:34Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးခွဲခြားခြင်း (Classification) */ 1037411 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ<br>(Palaungic languages) | image = [[File:Langues Palaungiques.png|thumb|280px|အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေပုံကို ပြသထားသည့် မြေပုံ။]] | alt = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့ပုံပြမြေပုံ | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = အရှေ့မြောက် ဩစထြိုအေးရှားတစ် | child1 = ဝ-လဝ-လွာ အုပ်စု (Waic) | child2 = ပလောင်-ရီယန် အုပ်စု (Palaung-Riang) | child3 = အန်ဂကူအုပ်စု (Angkuic) | child4 = ထနော့ | iso639-5 = aav }} '''ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Palaungic languages}}) သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများ''' သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု ၏ လက်အောက်ခံ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများက အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤမျိုးနွယ်စုတွင် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအာင်း)၊ [[ဝလူမျိုး]]၊ လဝလူမျိုး၊ လွာလူမျိုး၊ ရီယန် (ယင်းနက်/ယင်းကြား) လူမျိုး၊ အန်ဂကူနွယ်ဖွားများနှင့် တိမ်ကောလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် [[ထနော့လူမျိုး]]တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=The Austroasiatic Central Component |year=2010 |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=3 |pages=27-44 |language=en}}</ref> == မျိုးခွဲခြားခြင်း (Classification) == ဘာသာဗေဒပညာရှင် Gérard Diffloth ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားကြီးကို အဓိကအားဖြင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ ထပ်မံခွဲထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and South-East Asian linguistics |year=2012 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> ပလောင် အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper / Shwe-Pale)တွင် [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်နှင့် ရူမိုင်းစကားများ ပါဝင်သည်။ဝ အုပ်စု တွင်[[ဝလူမျိုး|ဝဘာသာစကား]]၊ လဝဘာသာစကားနှင့် လွာ (Lawa) ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ရီယန် အုပ်စု (Riang)တွင် ရီယန် (Riang) နှင့် ယင်ကြား/ယင်နက် စကားများ ပါဝင်သည်။အန်ဂကူ အုပ်စု (Angkuic)တွင် ဆမ်တောင် (Samtao)၊ အူ (U)၊ ခုမို (Khuen) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ထနော့ (Danau)တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကလောမြို့အနီးတွင် လူဦးရေအနည်းငယ်သာ ပြောဆိုတော့သည့် သီးခြားပလောင်နွယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ === ထူးခြားသည့် ဘာသာဗေဒအင်္ဂါရပ်များ === ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့နှင့် နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] (ရှမ်းဘာသာစကား) နှင့် [[တိဗက်-မြန်မာ ဘာသာစကားများ]] (မြန်မာ၊ ကချင်ဘာသာစကား) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် အော်စထရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားစစ်စစ်များ (ဥပမာ- ခမာ၊ ဗီယက်နမ်) နှင့်မတူဘဲ အသံနေအသံထား စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဝ-ဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် (Tones) စနစ် မရှိသော်လည်း၊ အန်ဂကူအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် တုံစနစ် (Tonal System) များ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} f0dp6v797odshqxkuwidp73ronddh2i 1037413 1037411 2026-06-11T09:16:26Z Chenzeyan29 141880 /* ထူးခြားသည့် ဘာသညဗေဒအင်္ဂါရပ်များ */ 1037413 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ<br>(Palaungic languages) | image = [[File:Langues Palaungiques.png|thumb|280px|အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေပုံကို ပြသထားသည့် မြေပုံ။]] | alt = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့ပုံပြမြေပုံ | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = အရှေ့မြောက် ဩစထြိုအေးရှားတစ် | child1 = ဝ-လဝ-လွာ အုပ်စု (Waic) | child2 = ပလောင်-ရီယန် အုပ်စု (Palaung-Riang) | child3 = အန်ဂကူအုပ်စု (Angkuic) | child4 = ထနော့ | iso639-5 = aav }} '''ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Palaungic languages}}) သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများ''' သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု ၏ လက်အောက်ခံ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများက အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤမျိုးနွယ်စုတွင် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအာင်း)၊ [[ဝလူမျိုး]]၊ လဝလူမျိုး၊ လွာလူမျိုး၊ ရီယန် (ယင်းနက်/ယင်းကြား) လူမျိုး၊ အန်ဂကူနွယ်ဖွားများနှင့် တိမ်ကောလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် [[ထနော့လူမျိုး]]တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=The Austroasiatic Central Component |year=2010 |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=3 |pages=27-44 |language=en}}</ref> == မျိုးခွဲခြားခြင်း (Classification) == ဘာသာဗေဒပညာရှင် Gérard Diffloth ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားကြီးကို အဓိကအားဖြင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ ထပ်မံခွဲထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and South-East Asian linguistics |year=2012 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> ပလောင် အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper / Shwe-Pale)တွင် [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်နှင့် ရူမိုင်းစကားများ ပါဝင်သည်။ဝ အုပ်စု တွင်[[ဝလူမျိုး|ဝဘာသာစကား]]၊ လဝဘာသာစကားနှင့် လွာ (Lawa) ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ရီယန် အုပ်စု (Riang)တွင် ရီယန် (Riang) နှင့် ယင်ကြား/ယင်နက် စကားများ ပါဝင်သည်။အန်ဂကူ အုပ်စု (Angkuic)တွင် ဆမ်တောင် (Samtao)၊ အူ (U)၊ ခုမို (Khuen) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ထနော့ (Danau)တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကလောမြို့အနီးတွင် လူဦးရေအနည်းငယ်သာ ပြောဆိုတော့သည့် သီးခြားပလောင်နွယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ထူးခြားသည့် ဘာသညဗေဒအင်္ဂါရပ်များ == ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့နှင့် နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] (ရှမ်းဘာသာစကား) နှင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] (ဗမာ၊ ကချင်ဘာသာစကား) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားစစ်စစ်များ (ဥပမာ- ခမာ၊ ဗီယက်နမ်) နှင့်မတူဘဲ အသံနေအသံထား စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဝ-ဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် စနစ် မရှိသော်လည်း၊ အန်ဂကူအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် တုံစနစ် များ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} opamnvbz7rntzcy85sshqpgco63iymo 1037415 1037413 2026-06-11T09:16:43Z Chenzeyan29 141880 /* မျိုးခွဲခြားခြင်း (Classification) */ 1037415 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ<br>(Palaungic languages) | image = [[File:Langues Palaungiques.png|thumb|280px|အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေပုံကို ပြသထားသည့် မြေပုံ။]] | alt = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့ပုံပြမြေပုံ | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = အရှေ့မြောက် ဩစထြိုအေးရှားတစ် | child1 = ဝ-လဝ-လွာ အုပ်စု (Waic) | child2 = ပလောင်-ရီယန် အုပ်စု (Palaung-Riang) | child3 = အန်ဂကူအုပ်စု (Angkuic) | child4 = ထနော့ | iso639-5 = aav }} '''ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Palaungic languages}}) သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများ''' သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု ၏ လက်အောက်ခံ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများက အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤမျိုးနွယ်စုတွင် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအာင်း)၊ [[ဝလူမျိုး]]၊ လဝလူမျိုး၊ လွာလူမျိုး၊ ရီယန် (ယင်းနက်/ယင်းကြား) လူမျိုး၊ အန်ဂကူနွယ်ဖွားများနှင့် တိမ်ကောလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် [[ထနော့လူမျိုး]]တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=The Austroasiatic Central Component |year=2010 |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=3 |pages=27-44 |language=en}}</ref> == မျိုးခွဲခြားခြင်း == ဘာသာဗေဒပညာရှင် Gérard Diffloth ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားကြီးကို အဓိကအားဖြင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ ထပ်မံခွဲထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and South-East Asian linguistics |year=2012 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> ပလောင် အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper / Shwe-Pale)တွင် [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်နှင့် ရူမိုင်းစကားများ ပါဝင်သည်။ဝ အုပ်စု တွင်[[ဝလူမျိုး|ဝဘာသာစကား]]၊ လဝဘာသာစကားနှင့် လွာ (Lawa) ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ရီယန် အုပ်စု (Riang)တွင် ရီယန် (Riang) နှင့် ယင်ကြား/ယင်နက် စကားများ ပါဝင်သည်။အန်ဂကူ အုပ်စု (Angkuic)တွင် ဆမ်တောင် (Samtao)၊ အူ (U)၊ ခုမို (Khuen) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ထနော့ (Danau)တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကလောမြို့အနီးတွင် လူဦးရေအနည်းငယ်သာ ပြောဆိုတော့သည့် သီးခြားပလောင်နွယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ထူးခြားသည့် ဘာသညဗေဒအင်္ဂါရပ်များ == ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့နှင့် နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] (ရှမ်းဘာသာစကား) နှင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] (ဗမာ၊ ကချင်ဘာသာစကား) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားစစ်စစ်များ (ဥပမာ- ခမာ၊ ဗီယက်နမ်) နှင့်မတူဘဲ အသံနေအသံထား စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဝ-ဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် စနစ် မရှိသော်လည်း၊ အန်ဂကူအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် တုံစနစ် များ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} 7sorku94v24b0okxnu86ebrq29s22zf 1037417 1037415 2026-06-11T09:17:27Z Chenzeyan29 141880 /* ထူးခြားသည့် ဘာသညဗေဒအင်္ဂါရပ်များ */ 1037417 wikitext text/x-wiki {{Infobox language family | name = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ<br>(Palaungic languages) | image = [[File:Langues Palaungiques.png|thumb|280px|အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပျံ့နှံ့တည်ရှိနေပုံကို ပြသထားသည့် မြေပုံ။]] | alt = ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ ပြန့်နှံ့ပုံပြမြေပုံ | region = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ [[ထိုင်းနိုင်ငံ]]၊ [[လာအိုနိုင်ငံ]] | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = အရှေ့မြောက် ဩစထြိုအေးရှားတစ် | child1 = ဝ-လဝ-လွာ အုပ်စု (Waic) | child2 = ပလောင်-ရီယန် အုပ်စု (Palaung-Riang) | child3 = အန်ဂကူအုပ်စု (Angkuic) | child4 = ထနော့ | iso639-5 = aav }} '''ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ''' ({{lang-en|Palaungic languages}}) သို့မဟုတ် '''ပလောင်-ဝ ဘာသာစကားများ''' သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု ၏ လက်အောက်ခံ ဘာသာစကားအုပ်စုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ([[ရှမ်းပြည်နယ်]])၊ တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်း ([[ယူနန်ပြည်နယ်]])၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့ရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများက အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ဤမျိုးနွယ်စုတွင် [[ပလောင်လူမျိုး]] (တအာင်း)၊ [[ဝလူမျိုး]]၊ လဝလူမျိုး၊ လွာလူမျိုး၊ ရီယန် (ယင်းနက်/ယင်းကြား) လူမျိုး၊ အန်ဂကူနွယ်ဖွားများနှင့် တိမ်ကောလုနီးပါးဖြစ်နေသည့် [[ထနော့လူမျိုး]]တို့ ပါဝင်ကြသည်။<ref>{{cite book |last=Sidwell |first=Paul |title=The Austroasiatic Central Component |year=2010 |journal=Journal of the Southeast Asian Linguistics Society |volume=3 |pages=27-44 |language=en}}</ref> == မျိုးခွဲခြားခြင်း == ဘာသာဗေဒပညာရှင် Gérard Diffloth ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားကြီးကို အဓိကအားဖြင့် မျိုးနွယ်စုခွဲများ ထပ်မံခွဲထုတ်ထားသည်။<ref>{{cite book |last=Bradley |first=David |title=Tibeto-Burman languages and South-East Asian linguistics |year=2012 |publisher=Routledge |language=en}}</ref> ပလောင် အုပ်စုစစ်စစ် (Palaung Proper / Shwe-Pale)တွင် [[ပလောင်လူမျိုး|ပလောင် (တအာင်း)]] အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည့် ရွှေပလောင်၊ ငွေပလောင်နှင့် ရူမိုင်းစကားများ ပါဝင်သည်။ဝ အုပ်စု တွင်[[ဝလူမျိုး|ဝဘာသာစကား]]၊ လဝဘာသာစကားနှင့် လွာ (Lawa) ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်သည်။ရီယန် အုပ်စု (Riang)တွင် ရီယန် (Riang) နှင့် ယင်ကြား/ယင်နက် စကားများ ပါဝင်သည်။အန်ဂကူ အုပ်စု (Angkuic)တွင် ဆမ်တောင် (Samtao)၊ အူ (U)၊ ခုမို (Khuen) ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ထနော့ (Danau)တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ကလောမြို့အနီးတွင် လူဦးရေအနည်းငယ်သာ ပြောဆိုတော့သည့် သီးခြားပလောင်နွယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ == ထူးခြားသည့် ဘာသာဗေဒအင်္ဂါရပ်များ == ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများသည် ၎င်းတို့နှင့် နယ်မြေချင်း ထိစပ်နေသည့် [[ခရာ-ဒိုင် ဘာသာစကားများ|တိုင်-ကဒိုင် ဘာသာစကားများ]] (ရှမ်းဘာသာစကား) နှင့် [[တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားများ|တိဗက်-ဗမာ ဘာသာစကားများ]] (ဗမာ၊ ကချင်ဘာသာစကား) တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားစစ်စစ်များ (ဥပမာ- ခမာ၊ ဗီယက်နမ်) နှင့်မတူဘဲ အသံနေအသံထား စနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဝ-ဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် စနစ် မရှိသော်လည်း၊ အန်ဂကူအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားများတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလဲလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် တုံစနစ် များ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ကြသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} d9a0t8h9hr728qrok8llf0pp6ztpi5u 0 287760 1037406 2026-06-11T09:06:50Z Chenzeyan29 141880 [[ပလောင်ဂျစ်ဘာသာစကားများ]] စာမျက်နှာကို [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: မြန်မာမှုပြုခြင်း 1037406 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ]] 2jlirvl1lt2hyv3770ndtdgrbs46vta 3 287761 1037421 2026-06-11T09:23:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037421 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် SaYarGyi Change4 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၀၉:၂၃၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) g9vf18j2jwnxxayj6ej30q8it2qmgb7 0 287762 1037424 2026-06-11T09:25:01Z Chenzeyan29 141880 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1358488705|Wa language]]" 1037424 wikitext text/x-wiki {{Infobox language|name=Wa|nativename=''Va'', ''Vo'', ''Awa''|region=[[China]], [[Laos]], [[Myanmar]], [[Thailand]]|ethnicity=[[Wa people|Wa]]|speakers={{sigfig|944,400|1}}<!-- data only supports 1 sig fig -->|date=2000–2008|ref=e18|familycolor=Austro-Asiatic|fam2=[[Khasi–Palaungic languages|Khasi–Palaungic]]|fam3=[[Palaungic languages|Palaungic]]|fam4=[[Waic languages|Waic]]|lc1=prk|ld1=Parauk|lc2=wbm|ld2=Vo|lc3=vwa|ld3=Awa|glotto=waaa1245|glottorefname=Nuclear Waic|script=[[Latin script]] <br>Formerly: [[Chinese characters]], [[Shan script]]|map2=Lang Status 40-SE.svg|mapcaption2={{center|Wa is classified as Severely Endangered by the [[UNESCO]] ''[[Atlas of the World's Languages in Danger]]''.}}|nation={{flag|Wa State}}}} <references /> '''ဝ''' ဘာသာစကားသည် [[မြန်မာနိုင်ငံ|မြန်မာ]] နှင့် [[တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ|တရုတ်နိုင်ငံရှိ]] [[ဝ လူမျိုး|ဝလူမျိုးများ]] ပြောဆိုသော [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ|အော်စထရိုအာရှတစ် ဘာသာစကား]] တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဝ ဘာသာစကား အမျိုးအစား သုံးမျိုးရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် သီးခြားဘာသာစကားများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ''အက်နိုလော့ကက်'' တွင် ၎င်းတို့၏အမည်များမှာ အများစုနှင့် စံပုံစံ '''Parauk''' ၊ '''Vo''' ( Zhenkang Wa၊ စကားပြောသူ ၄၀,၀၀၀) နှင့် '''Awa''' (စကားပြောသူ ၁၀၀,၀၀၀) တို့ဖြစ်သော်လည်း အားလုံးကို ''Wa'' ၊ ''Awa'' ၊ ''Va'' ၊ ''Vo'' ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ဒဗေ့ ဗရာလေး (၁၉၉၄) က စုစုပေါင်း ဝ ဘာသာစကားပြောသူ ၈၂၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ <ref name="david-bradley">{{Cite book |last=Bradley |first=David |date=1994 |title=Atlas of the World's Languages |publisher=Routledge |editor-last=Moseley |editor-first=Christopher |location=London |language=en |chapter=East and Southeast Asia |editor-last2=Asher |editor-first2=R. E.}}</ref> ဟူပြောထားပုံမှာ ဝဘာသာစကားကို [[ဝပြည်နယ်|'ဝ' ပြည်နယ်အစိုးရ]] က ပြည်နယ်ဘာသာစကားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ဝလူမျိုးတို့သည်ယခုအခါ ဝဘာသာစကားနှင့်အတူ တရုတ်ဘာသာစကိုလည်းပြောဆိုကြသည်။ jgplcw2c3u9v7j2ffjntdyzv9ovceby 1037430 1037424 2026-06-11T09:31:00Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037430 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ဝဘာသာစကား<br>(Wa language) | nativename = 促進 / Vāx | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]] - [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]) | ethnicity = [[ဝလူမျိုး]] | speakers = ၁.၂ သန်း ခန့် (၂၀၀၀-၂၀၀၈ ခုနှစ် စာရင်းများအရ) | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] | fam3 = ဝအုပ်စု (Waic) | dial1 = ပါရော့ခ် (Parauk) - စံပြစကား | dial2 = ဗလောက် (Vo / Blang) | dial3 = အာဝ (Awa) | script = [[လက်တင်အက္ခရာ]] (ဝစာပေ)၊ [[မြန်မာအက္ခရာ]] (အချို့သော ခရစ်ယာန်အစုအဖွဲ့များ) | iso3 = prk (ပါရော့ခ်ဝ) / wbm (ဝစစ်စစ်) / vwa (အာဝ) }} '''ဝဘာသာစကား''' ({{lang-en|Wa language}}; ဝ: ''Vāx'' သို့မဟုတ် ''မဂ်စလုံ'') သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု၊ [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] အုပ်စုခွဲ၏ လက်အောက်ခံ ဝအုပ်စု (Waic) တွင် ပါဝင်သော ကုန်းမြင့်သုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပန်ဆန်းမြို့]]၊ [[ဟိုပန်မြို့]] စသည့် ဒေသများ) တွင် နေထိုင်ကြသည့် [[ဝလူမျိုး]] တစ်သန်းကျော်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဝလူမျိုး ၄ သိန်းခန့်က အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite book |last=Watkins |first=Justin |title=The Phonetics of Wa: Experimental Phonetics, Phonology, Orthography and Documentation |year=2002 |publisher=Pacific Linguistics |isbn=978-0858834866 |language=en}}</ref> == ဒေသဗေဒနှင့် ဒေသိယစကားများ == ဝဘာသာစကားသည် ပြောဆိုသည့် ဒေသကိုလိုက်၍ လေယူလေသိမ်းနှင့် ဝေါဟာရ ကွဲပြားမှုများ ရှိကြပြီး အဓိကအားဖြင့် ဒေသိယစကား အုပ်စုကြီး သုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>{{cite journal |last=Zhou |first=Zhizhi |title=A Study of Wa Dialects |year=1988 |journal=Minzu Yuwen |volume=4 |pages=14-23 |language=zh}}</ref>ပါရော့ခ် (Parauk / Praok)ဘာသာစကားသည် ဝနယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဗဟိုဒေသ (ပန်ဆန်းအပါအဝင်) တွင် ပြောဆိုကြပြီး ဝလူမျိုးအများစု နားလည်ကြသည့် "စံပြဝဘာသာစကား" (Standard Wa) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ဗလောက် (Vo / Wa Proper)သည် ဝနယ်တောင်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းအချို့တွင် ပြောဆိုကြသည်။အာဝ (Awa)သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောင်ဘက်အကျဆုံး ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ == ဝဘာသာစကားသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရှမ်း၊ မြန်မာနှင့် တရုတ်စကားများကဲ့သို့ အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် နိမ့်မြင့်တက်ကျသံစနစ် မရှိပါ။ ၎င်းသည် ရှေးဦးဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ အင်္ဂါရပ်အတိုင်း တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။အသံအနိမ့်အမြင့် မရှိသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရသံများကို အသံရိုးရိုးထွက်ခြင်း (Clear/Modal voice) နှင့် လည်ချောင်းပွင့်ကာ အသက်ရှူသံပါရုံ ခပ်ရှတတထွက်ခြင်း (Breathy/Laryngealized voice) ဟူ၍ အသံအုပ်စု နှစ်မျိုးခွဲခြားကာ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်သည်။သာမန်အားဖြင့် ကြိယာ-ကံ-ကတ္တား (VOS - Verb-Object-Subject) သို့မဟုတ် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (SVO) ပုံစံကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ === စာပေအရေးအသား === ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်ကရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာကြီး ဝင်းဆင့်ယန်း (William Young) က လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဝစာပေ (Bible Wa) ကို ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းများအတွက် စတင် တီထွင်ပေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝခရစ်ယာန်များအကြားတွင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဝလူမျိုးများနှင့် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် ([[UWSA]]) ထိန်းချုပ်ရာဒေသများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် ယခင်လက်တင်စာစနစ်ကို အသံထွက်ဗေဒနှင့်အညီ ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစနစ်ကို "ဝစာပေအသစ်" (Official Wa Alphabet) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယနေ့ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ ရုံးသုံးစာပေ၊ သတင်းစာနှင့် အခြေခံပညာရေးသင်ရိုးများတွင် တရားဝင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} dv5z9d79rul6t5yf11kjbk8hhz6l3ed 1037431 1037430 2026-06-11T09:32:58Z Chenzeyan29 141880 /* */ 1037431 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ဝဘာသာစကား<br>(Wa language) | nativename = 促進 / Vāx | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]] - [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]) | ethnicity = [[ဝလူမျိုး]] | speakers = ၁.၂ သန်း ခန့် (၂၀၀၀-၂၀၀၈ ခုနှစ် စာရင်းများအရ) | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] | fam3 = ဝအုပ်စု (Waic) | dial1 = ပါရော့ခ် (Parauk) - စံပြစကား | dial2 = ဗလောက် (Vo / Blang) | dial3 = အာဝ (Awa) | script = [[လက်တင်အက္ခရာ]] (ဝစာပေ)၊ [[မြန်မာအက္ခရာ]] (အချို့သော ခရစ်ယာန်အစုအဖွဲ့များ) | iso3 = prk (ပါရော့ခ်ဝ) / wbm (ဝစစ်စစ်) / vwa (အာဝ) }} '''ဝဘာသာစကား''' ({{lang-en|Wa language}}; ဝ: ''Vāx'' သို့မဟုတ် ''မဂ်စလုံ'') သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု၊ [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] အုပ်စုခွဲ၏ ဝအုပ်စု (Waic) တွင် ပါဝင်သော ကုန်းမြင့်သုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပန်ဆန်းမြို့]]၊ [[ဟိုပန်မြို့]] စသည့် ဒေသများ) တွင် နေထိုင်ကြသည့် [[ဝလူမျိုး]] တစ်သန်းကျော်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဝလူမျိုး ၄ သိန်းခန့်က အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite book |last=Watkins |first=Justin |title=The Phonetics of Wa: Experimental Phonetics, Phonology, Orthography and Documentation |year=2002 |publisher=Pacific Linguistics |isbn=978-0858834866 |language=en}}</ref> == ဒေသဗေဒနှင့် ဒေသိယစကားများ == ဝဘာသာစကားသည် ပြောဆိုသည့် ဒေသကိုလိုက်၍ လေယူလေသိမ်းနှင့် ဝေါဟာရ ကွဲပြားမှုများ ရှိကြပြီး အဓိကအားဖြင့် ဒေသိယစကား အုပ်စုကြီး သုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>{{cite journal |last=Zhou |first=Zhizhi |title=A Study of Wa Dialects |year=1988 |journal=Minzu Yuwen |volume=4 |pages=14-23 |language=zh}}</ref>ပါရော့ခ် (Parauk / Praok)ဘာသာစကားသည် ဝနယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဗဟိုဒေသ (ပန်ဆန်းအပါအဝင်) တွင် ပြောဆိုကြပြီး ဝလူမျိုးအများစု နားလည်ကြသည့် "စံပြဝဘာသာစကား" (Standard Wa) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ဗလောက် (Vo / Wa Proper)သည် ဝနယ်တောင်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းအချို့တွင် ပြောဆိုကြသည်။အာဝ (Awa)သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောင်ဘက်အကျဆုံး ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ == ဝဘာသာစကားသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရှမ်း၊ မြန်မာနှင့် တရုတ်စကားများကဲ့သို့ အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် နိမ့်မြင့်တက်ကျသံစနစ် မရှိပါ။ ၎င်းသည် ရှေးဦးဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ အင်္ဂါရပ်အတိုင်း တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။အသံအနိမ့်အမြင့် မရှိသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရသံများကို အသံရိုးရိုးထွက်ခြင်း (Clear/Modal voice) နှင့် လည်ချောင်းပွင့်ကာ အသက်ရှူသံပါရုံ ခပ်ရှတတထွက်ခြင်း (Breathy/Laryngealized voice) ဟူ၍ အသံအုပ်စု နှစ်မျိုးခွဲခြားကာ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်သည်။သာမန်အားဖြင့် ကြိယာ-ကံ-ကတ္တား (VOS - Verb-Object-Subject) သို့မဟုတ် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (SVO) ပုံစံကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ === စာပေအရေးအသား === ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်ကရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာကြီး ဝင်းဆင့်ယန်း (William Young) က လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဝစာပေ (Bible Wa) ကို ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းများအတွက် စတင် တီထွင်ပေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝခရစ်ယာန်များအကြားတွင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဝလူမျိုးများနှင့် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် ([[UWSA]]) ထိန်းချုပ်ရာဒေသများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် ယခင်လက်တင်စာစနစ်ကို အသံထွက်ဗေဒနှင့်အညီ ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစနစ်ကို "ဝစာပေအသစ်" (Official Wa Alphabet) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယနေ့ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ ရုံးသုံးစာပေ၊ သတင်းစာနှင့် အခြေခံပညာရေးသင်ရိုးများတွင် တရားဝင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} dtuyfwjhjk4sx0adw0zif38vrjjbto2 1037466 1037431 2026-06-11T11:09:29Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037466 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ဝဘာသာစကား<br>(Wa language) | nativename = 促進 / Vāx | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]] - [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]) | ethnicity = [[ဝလူမျိုး]] | speakers = ၁.၂ သန်း ခန့် (၂၀၀၀-၂၀၀၈ ခုနှစ် စာရင်းများအရ) | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] | fam3 = ဝအုပ်စု (Waic) | dial1 = ပါရော့ခ် (Parauk) - စံပြစကား | dial2 = ဗလောက် (Vo / Blang) | dial3 = အာဝ (Awa) | script = [[လက်တင်အက္ခရာ]] (ဝစာပေ)၊ [[မြန်မာအက္ခရာ]] (အချို့သော ခရစ်ယာန်အစုအဖွဲ့များ) | iso3 = prk (ပါရော့ခ်ဝ) / wbm (ဝစစ်စစ်) / vwa (အာဝ) }} '''ဝဘာသာစကား''' ({{lang-en|Wa language}}; ဝ: ''Vāx'' သို့မဟုတ် ''မဂ်စလုံ'') သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု၊ [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] အုပ်စုခွဲ၏ ဝအုပ်စု (Waic) တွင် ပါဝင်သော ကုန်းမြင့်သုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပန်ဆန်းမြို့]]၊ [[ဟိုပန်မြို့]] စသည့် ဒေသများ) တွင် နေထိုင်ကြသည့် [[ဝလူမျိုး]] တစ်သန်းကျော်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဝလူမျိုး ၄ သိန်းခန့်က အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite book |last=Watkins |first=Justin |title=The Phonetics of Wa: Experimental Phonetics, Phonology, Orthography and Documentation |year=2002 |publisher=Pacific Linguistics |isbn=978-0858834866 |language=en}}</ref> == ဒေသဗေဒနှင့် ဒေသိယစကားများ == ဝဘာသာစကားသည် ပြောဆိုသည့် ဒေသကိုလိုက်၍ လေယူလေသိမ်းနှင့် ဝေါဟာရ ကွဲပြားမှုများ ရှိကြပြီး အဓိကအားဖြင့် ဒေသိယစကား အုပ်စုကြီး သုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>{{cite journal |last=Zhou |first=Zhizhi |title=A Study of Wa Dialects |year=1988 |journal=Minzu Yuwen |volume=4 |pages=14-23 |language=zh}}</ref>ပါရော့ခ် (Parauk / Praok)ဘာသာစကားသည် ဝနယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဗဟိုဒေသ (ပန်ဆန်းအပါအဝင်) တွင် ပြောဆိုကြပြီး ဝလူမျိုးအများစု နားလည်ကြသည့် "စံပြဝဘာသာစကား" (Standard Wa) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ဗလောက် (Vo / Wa Proper)သည် ဝနယ်တောင်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းအချို့တွင် ပြောဆိုကြသည်။အာဝ (Awa)သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောင်ဘက်အကျဆုံး ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ == ဝဘာသာစကားသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရှမ်း၊ မြန်မာနှင့် တရုတ်စကားများကဲ့သို့ အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် နိမ့်မြင့်တက်ကျသံစနစ် မရှိပါ။ ၎င်းသည် ရှေးဦးဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ အင်္ဂါရပ်အတိုင်း တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။အသံအနိမ့်အမြင့် မရှိသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရသံများကို အသံရိုးရိုးထွက်ခြင်း (Clear/Modal voice) နှင့် လည်ချောင်းပွင့်ကာ အသက်ရှူသံပါရုံ ခပ်ရှတတထွက်ခြင်း (Breathy/Laryngealized voice) ဟူ၍ အသံအုပ်စု နှစ်မျိုးခွဲခြားကာ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်သည်။သာမန်အားဖြင့် ကြိယာ-ကံ-ကတ္တား (VOS - Verb-Object-Subject) သို့မဟုတ် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (SVO) ပုံစံကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ === စာပေအရေးအသား === ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်ကရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာကြီး ဝင်းဆင့်ယန်း (William Young) က လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဝစာပေ (Bible Wa) ကို ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းများအတွက် စတင် တီထွင်ပေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝခရစ်ယာန်များအကြားတွင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဝလူမျိုးများနှင့် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် ([[UWSA]]) ထိန်းချုပ်ရာဒေသများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် ယခင်လက်တင်စာစနစ်ကို အသံထွက်ဗေဒနှင့်အညီ ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစနစ်ကို "ဝစာပေအသစ်" (Official Wa Alphabet) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယနေ့ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ ရုံးသုံးစာပေ၊ သတင်းစာနှင့် အခြေခံပညာရေးသင်ရိုးများတွင် တရားဝင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] k4mutlcqjks9i4rt6cbfzikropntptq 1037467 1037466 2026-06-11T11:09:43Z Salai Rungtoi 22844 [[commons:Help:Gadget-HotCat|HotCat]]ကို အသုံးပြု၍ [[Category:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]]ကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည် 1037467 wikitext text/x-wiki {{Infobox language | name = ဝဘာသာစကား<br>(Wa language) | nativename = 促進 / Vāx | states = [[မြန်မာနိုင်ငံ]] ([[ရှမ်းပြည်နယ်]] - [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]])၊ [[တရုတ်နိုင်ငံ]] ([[ယူနန်ပြည်နယ်]]) | ethnicity = [[ဝလူမျိုး]] | speakers = ၁.၂ သန်း ခန့် (၂၀၀၀-၂၀၀၈ ခုနှစ် စာရင်းများအရ) | familycolor = Austroasiatic | fam1 = [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]] | fam2 = [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] | fam3 = ဝအုပ်စု (Waic) | dial1 = ပါရော့ခ် (Parauk) - စံပြစကား | dial2 = ဗလောက် (Vo / Blang) | dial3 = အာဝ (Awa) | script = [[လက်တင်အက္ခရာ]] (ဝစာပေ)၊ [[မြန်မာအက္ခရာ]] (အချို့သော ခရစ်ယာန်အစုအဖွဲ့များ) | iso3 = prk (ပါရော့ခ်ဝ) / wbm (ဝစစ်စစ်) / vwa (အာဝ) }} '''ဝဘာသာစကား''' ({{lang-en|Wa language}}; ဝ: ''Vāx'' သို့မဟုတ် ''မဂ်စလုံ'') သည် [[ဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ]]မိသားစု၊ [[ပလောင်နွယ်ဘာသာစကားများ|ပလောင်နွယ် (ပလောင်-ဝ)]] အုပ်စုခွဲ၏ ဝအုပ်စု (Waic) တွင် ပါဝင်သော ကုန်းမြင့်သုံး ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။<ref>{{cite book |last=Diffloth |first=Gérard |title=The Wa Languages |year=1980 |publisher=University of California, Berkeley |language=en}}</ref> ဤဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ [[ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း]] (အထူးသဖြင့် [[ပန်ဆန်းမြို့]]၊ [[ဟိုပန်မြို့]] စသည့် ဒေသများ) တွင် နေထိုင်ကြသည့် [[ဝလူမျိုး]] တစ်သန်းကျော်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဝလူမျိုး ၄ သိန်းခန့်က အဓိက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။<ref>{{cite book |last=Watkins |first=Justin |title=The Phonetics of Wa: Experimental Phonetics, Phonology, Orthography and Documentation |year=2002 |publisher=Pacific Linguistics |isbn=978-0858834866 |language=en}}</ref> == ဒေသဗေဒနှင့် ဒေသိယစကားများ == ဝဘာသာစကားသည် ပြောဆိုသည့် ဒေသကိုလိုက်၍ လေယူလေသိမ်းနှင့် ဝေါဟာရ ကွဲပြားမှုများ ရှိကြပြီး အဓိကအားဖြင့် ဒေသိယစကား အုပ်စုကြီး သုံးခု ခွဲခြားနိုင်သည်။<ref>{{cite journal |last=Zhou |first=Zhizhi |title=A Study of Wa Dialects |year=1988 |journal=Minzu Yuwen |volume=4 |pages=14-23 |language=zh}}</ref>ပါရော့ခ် (Parauk / Praok)ဘာသာစကားသည် ဝနယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် ဗဟိုဒေသ (ပန်ဆန်းအပါအဝင်) တွင် ပြောဆိုကြပြီး ဝလူမျိုးအများစု နားလည်ကြသည့် "စံပြဝဘာသာစကား" (Standard Wa) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ဗလောက် (Vo / Wa Proper)သည် ဝနယ်တောင်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းအချို့တွင် ပြောဆိုကြသည်။အာဝ (Awa)သည် တရုတ်-မြန်မာနယ်စပ်နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောင်ဘက်အကျဆုံး ဒေသများတွင် ပြောဆိုကြသည်။ == ဘာသာဗေဒဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များ == ဝဘာသာစကားသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရှမ်း၊ မြန်မာနှင့် တရုတ်စကားများကဲ့သို့ အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလျှင် အဓိပ္ပာယ်ပြောင်းလဲသည့် နိမ့်မြင့်တက်ကျသံစနစ် မရှိပါ။ ၎င်းသည် ရှေးဦးဩစထြိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကားများ၏ အင်္ဂါရပ်အတိုင်း တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။အသံအနိမ့်အမြင့် မရှိသော်လည်း ဗျည်းနှင့် သရသံများကို အသံရိုးရိုးထွက်ခြင်း (Clear/Modal voice) နှင့် လည်ချောင်းပွင့်ကာ အသက်ရှူသံပါရုံ ခပ်ရှတတထွက်ခြင်း (Breathy/Laryngealized voice) ဟူ၍ အသံအုပ်စု နှစ်မျိုးခွဲခြားကာ စကားလုံးများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို သတ်မှတ်သည်။သာမန်အားဖြင့် ကြိယာ-ကံ-ကတ္တား (VOS - Verb-Object-Subject) သို့မဟုတ် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (SVO) ပုံစံကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ === စာပေအရေးအသား === ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် အမေရိကန်ကရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာကြီး ဝင်းဆင့်ယန်း (William Young) က လက်တင်အက္ခရာကို အခြေခံ၍ ဝစာပေ (Bible Wa) ကို ခရစ်ယာန်သာသနာပြုလုပ်ငန်းများအတွက် စတင် တီထွင်ပေးခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝခရစ်ယာန်များအကြားတွင် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဝလူမျိုးများနှင့် ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် ([[UWSA]]) ထိန်းချုပ်ရာဒေသများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် ယခင်လက်တင်စာစနစ်ကို အသံထွက်ဗေဒနှင့်အညီ ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းစနစ်ကို "ဝစာပေအသစ်" (Official Wa Alphabet) ဟု ခေါ်ဆိုပြီး ယနေ့ ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၏ ရုံးသုံးစာပေ၊ သတင်းစာနှင့် အခြေခံပညာရေးသင်ရိုးများတွင် တရားဝင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ == ကိုးကား == {{Reflist}} [[ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] [[ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ]] s8a8lq68hmlrsv2k5egtf4gun3lx4q8 0 287763 1037449 2026-06-11T10:17:35Z Chenzeyan29 141880 [[ယွန်းလူမျိုး]] စာမျက်နှာကို [[မြန်မာသမိုင်းထဲမှ ယွန်းလူမျိုးများ]] သို့ Chenzeyan29က ရွှေ့ခဲ့သည်: ကျစ်လျစ်တိုတုတ်စေရန် ([[WP:CONCISE]], [[WP:PRECISE]]) 1037449 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[မြန်မာသမိုင်းထဲမှ ယွန်းလူမျိုးများ]] gca05wu76ev0o8s548on6a1tmcsycxq 3 287764 1037468 2026-06-11T11:23:34Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037468 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် I-have-absolutely-no-idea ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) nfr7obqdgb227uz65gl7l2c4rbhar0w 3 287765 1037469 2026-06-11T11:23:44Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037469 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Aung1256 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) gfd91stnlaawcu1ba6v37v7m6z2b9jr 3 287766 1037470 2026-06-11T11:23:54Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037470 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Annony23 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၃၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 8fkix7j2xtx2st1ppy9vnhhttlg0dnr 3 287767 1037471 2026-06-11T11:24:04Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037471 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် ဂတုံးမမ ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၄၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) njzab7lmni0gxq08yd9zlv6y4f0obao 3 287768 1037473 2026-06-11T11:24:14Z Welcome-Bot 40494 ကြိုဆိုပါသည်! 1037473 wikitext text/x-wiki == ဝီကီပီးဒီးယားမှ နွေးထွေးစွာ ကြိုဆိုပါတယ် Zaw24 ! == {| class="plainlinks" cellspacing="0" cellpadding="0" style="margin:0 0 1em; width:100%;" | style="width:45%; vertical-align:top; border:1px solid #fad67d; background-color:#faf6ed;" | <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-colors-alacarte.svg|21px|link=|]] '''ပထမအဆင့် မိတ်ဆက်'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[Wikipedia:နိဒါန်း|ဝီကီပီးဒီးယား]]ရဲ့ '''[[Wikipedia:Five pillars|လမ်းစဉ်ငါးရပ်]]'''ကို ဦးစွာဖတ်ကြည့်ဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ အကောင့်ကို မှတ်ပုံတင်ပြုလုပ်ပြီးတဲ့နောက် '''[[အကူအညီ:မိတ်ဆက်|မိတ်ဆက်ခြင်း]]''' နှင့် '''[[WP:FAQ|မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ]]''' က သင့်ကို အများကြီး အကူအညီပေးပါလိမ့်မယ်။ သူတို့တွေက ဝီကီပီးဒီးယားမှာ တည်းဖြတ်နည်းနဲ့ ရေးသားဟန်တွေ၊ အခြား သိသင့်တာတွေကို ပြောပြပေးသွားပါလိမ့်မယ်။ ဝီကီပီးဒီးယားမှာ ပါဝင်ဖို့ သင့်မှာ နည်းပညာဆိုင်ရာတွေ တတ်ကျွမ်းနေဖို့ မလိုပါဘူး။ ပါဝင်ဆောင်ရွက်တဲ့နေရာမှာ ''[[WP:BOLD|သတ္တိရှိပါ]]''။ ပြီးတော့ တခြားသူတွေအပေါ်မှာ ''ရိုးရိုးသားသား ပြုမူဆက်ဆံပါ''။ ဒီနေရာဟာ ''[[w:wiki|ဝီကီ]]'' ဖြစ်ပြီး အလွန့်အလွန် လွယ်ကူပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #fad67d; background-color:#faecc8; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Help-browser.svg|21px|link=| ]] '''အကူအညီရယူခြင်း'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> * အကူအညီလိုရင် ဝီကီပီးဒီးယား [[Wikipedia:လက်ဖက်ရည်ဆိုင်|လက်ဖက်ရည်ဆိုင်]]မှာ ဒါမှမဟုတ် [[ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်|Facebook]] ထဲက [http://www.facebook.com/groups/my.wikipedia မြန်မာဝီကီအဖွဲ့ရဲ့စာမျက်နှာ] မှာ ဝင်ရောက်မေးမြန်း ဆွေးနွေးနိုင်ပါတယ်။ * ဝီကီကို ဘယ်လိုစသုံးရမယ် ဆိုတာကိုတော့ [[Wikipedia:Cheatsheet|တည်းဖြတ်နည်း]] စာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။ * တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်လေ့လာချင်တယ် ဆိုရင်တော့ [[Wikipedia:ဆောင်းပါးများကို တည်းဖြတ်ခြင်း|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * မေးမြန်းစရာတွေ ရှိတယ်ဆိုရင် [[WP:Q|ဒီနေရာမှာ]] မေးမြန်းနိုင်ပါတယ်။ * သင့်အနေနဲ့ [[WP:Administrators|စီမံခန့်ခွဲသူ]]တစ်ဦးဦးကိုလည်း သူတို့ရဲ့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာကနေတဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပါတယ်။ * ယူနီကုဒ်ဖောင့် သွင်းဖို့ အခက်အခဲရှိရင် [https://unicodetoday.org/fonts/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ * ဘာကီးဘုတ် သုံးရမလဲ မသိရင် [https://unicodetoday.org/keyboards/ ဒီမှာ] ကြည့်ပါ။ </div> | style="padding:0 0.5em;" | | style="width:55%; vertical-align:top; border:1px solid #abd5f5; background-color:#f1f5fc;" | <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Gnome-applications-utilities.svg|21px|link=|]] '''မှတ်သားဖွယ်ရာများ'''</div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; padding:0.4em 1em 0.3em;"> * စမ်းသပ်ကြည့်ချင်တယ်ဆိုရင် [[Wikipedia:Sandbox|ဒီစာမျက်နှာ]]ကို သုံးပြီး စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါတယ်။ * ဆောင်းပါးသစ်တစ်ပုဒ် စတင်ရေးသားချင်တယ်ဆိုရင် [[WP:YFA|သင်၏ ပထမဆုံးဆောင်းပါး]] စာမျက်နှာကို ဖတ်ကြည့်ပါ။ * ဆောင်းပါးသစ်အတွက် အမည်ပေးဖို့ အခက်အခဲရှိနေရင် [[Wikipedia:ဆောင်းပါးခေါင်းစဉ်များ|ဒီစာမျက်နှာကို]] ဖတ်ကြည့်ပါ။ * [[Help:ပုံတင်နည်းလမ်းညွှန်]] မှာ ပုံတင်နည်း၊ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနည်းတွေ ရှင်းပြထားပါတယ်။ * [[Wikipedia:ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ|ပုံအသုံးပြုခြင်း မူဝါဒ]] က မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှာ ဘယ်လိုပုံတွေ တင်သင့် မတင်သင့်ဆိုတာကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ဖို့ ကူညီပေးပါလိမ့်မယ်။ * ကျေးဇူးပြုပြီးတော့ ဆွေးနွေးချက် စာမျက်နှာတွေမှာ &#126;&#126;&#126;&#126; ရိုက်ထည့်ပြီး သင့်အမည်ကို လက်မှတ်ထိုးပေးပါ။ * သင့်အကောင့်အတွက် [[Special:Preferences#mw-prefsection-gadgets|gadgets]] (custom features) ကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်ပါတယ်။ * [[wiktionary:my:Wiktionary:သတ်ပုံ|သတ်ပုံကျမ်း]]မှာ စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းများ စစ်နိုင်ပါတယ်။ </div> <div style="border-bottom:1px solid #abd5f5; background-color:#d0e5f5; padding:0.2em 0.5em; font-size:110%;">[[File:Tango Globe of Letters.svg|21px|link=| ]] '''Welcome!'''</div> <div style="padding:0.4em 1em 0.3em;"> [[File:Nice Cup of Tea.jpg|200px|right|မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားမှ လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုပါတယ်။ မိတ်ဆွေ စိတ်ပါဝင်စားရာ ကဏ္ဍတွင် ပါဝင်၍ ဆောင်းပါး ရေးသားနိုင်ပါတယ်။]] Welcome to '''Myanmar Wikipedia'''! I hope you enjoy improving and editing this [[ဝီကီပီးဒီးယား|Wikipedia]] project. These pages are especially useful for those who are literate in Burmese. However, even experienced Wikipedians who don't know any Burmese have helped out with other things, such as updating images from Commons, so don't be afraid to improve the wiki any way you can! Remember, someone else can always come later and fix any changes you make that are not perfect. Thank you. </div> |}<!-- Template:Welcome --> --[[အသုံးပြုသူ:Welcome-Bot|Welcome-Bot]] ([[အသုံးပြုသူ ဆွေးနွေးချက်:Welcome-Bot|ဆွေးနွေး]]) ၁၁:၂၄၊ ၁၁ ဇွန် ၂၀၂၆ (UTC) 9sebbytixq3he6lo5je09bhn83wu3ak